Wyrok NSA, sygn. akt V SA 3875/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2, art. 25 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Ewentualny udział w wojnie i walka o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej mogą mieć znaczenie dla zachowania uprawnień kombatanckich, a w następstwie - wdowy po kombatancie. Posiadanie bowiem prawa do uprawnień kombatanckich również z innych tytułów niż "utrwalanie władzy ludowej" powoduje zachowanie tych uprawnień pod warunkiem, że nie wchodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 cyt. ustawy.

TEZY

Ewentualny udział w wojnie i walka o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej mogą mieć znaczenie dla zachowania uprawnień kombatanckich, a w następstwie - wdowy po kombatancie. Posiadanie bowiem prawa do uprawnień kombatanckich również z innych tytułów niż "utrwalanie władzy ludowej" powoduje zachowanie tych uprawnień pod warunkiem, że nie wchodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 cyt. ustawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ludwiki G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 listopada 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 31 maja 2000 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 23 listopada 2000 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 31 maja 2000 r. o pozbawieniu, na mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, Ludwiki G. uprawnień wdowy po kombatancie.

Uzasadniając swe stanowisko Kierownik Urzędu podał, że mąż Ludwiki G. - Alfons G. otrzymał uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji ZBoWiD z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 1 lipca 1945 r. do 15 sierpnia 1946 r. w ramach służby w Milicji Obywatelskiej. Po śmierci kombatanta uprawnienia jako podopieczna uzyskała w 1988 r. wdowa - Ludwika G. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach organ orzekający uznając, iż zmarły kombatant nie posiadał żadnego innego tytułu do uprawnień kombatanckich wymienionego w aktualnie obowiązującej ustawie, a uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, byłby pozbawiony uprawnień kombatanckich. Zatem osoba wywodząca swe uprawnienia pochodne z takiego właśnie tytułu również zostaje pozbawiona tych uprawnień.

Jednocześnie odnosząc się do wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 13 czerwca 2000 r. /nie jak mylnie podano 31.06.2000 r./ nowych okoliczności w sprawie, takich jak kwestia dawania schronienia w czasie wojny osobom narodowości żydowskiej, Kierownik Urzędu stwierdził, że w świetle znowelizowanej ustawy należy złożyć udokumentowany wniosek wraz z rekomendacją stowarzyszenia.

Decyzję zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ludwika G., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniosła, że jej zmarły mąż wypełniając deklarację członkowską w czasie gdy ubiegał się o uprawnienia kombatanckie podał jedynie, iż służył w MO, ponieważ wówczas taka podstawa do uzyskania uprawnień kombatanckich była wystarczająca. Pominął natomiast istotne okoliczności takie, jak działalność w podziemiu w czasie wojny oraz pomoc osobom narodowości żydowskiej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, przytaczając argumenty zbieżne z zawartymi w uzasadnieniu decyzji, z tym jednakże, iż stwierdził, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach ostateczny termin do składania nowych wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy upłynął w dniu 31 grudnia 1998 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Nie podzielając trafności rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Alfons G. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w latach 1945-1946 o utrwalanie władzy ludowej.

Art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy stanowi o obligatoryjnym pozbawieniu uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Zaskarżona decyzja byłaby zgodna z prawem w zakresie podstawy prawnej z art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, gdyby nie fakt, iż przed jej wydaniem organ orzekający nie przeprowadził stosownego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na ustalenie, czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich, w tym wypadku uprawnień wdowy po kombatancie.

Skarżąca w deklaracji członkowskiej wypełnionej w dniu 9 listopada 1988 r. (...) podała, że jej mąż Alfons G. "we wrześniu 1939 r. został powołany do 72 pp i brał udział w wojnie z przeważającymi siłami wojsk niemieckich. Do domu powrócił 4 maja 1940 r.

Pominięcie przez organ obu instancji zgłoszonego w 1988 r. faktu - udziału w wojnie obronnej 1939 r. i niewyjaśnienie tej okoliczności, w trakcie wszczętego w 2000 r. postępowania administracyjnego o pozbawieniu uprawnień z naruszeniem art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa, miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem okoliczności te jak i ewentualny udział Alfonsa G. w wojnie i walka o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej mogą mieć znaczenie dla zachowania uprawnień kombatanckich, a w następstwie - wdowy po kombatancie. Posiadanie bowiem prawa do uprawnień kombatanckich również z innych tytułów niż "utrwalanie władzy ludowej" powoduje zachowanie tych uprawnień pod warunkiem, że nie wchodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 cyt. ustawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wyjaśnić, czy Alfons G. brał udział w wojnie w 1939-1940 r. i ocenić, czy działalność ta daje podstawę do uzyskania uprawnień kombatanckich, co w niniejszej sprawie będzie równoznaczne z zachowaniem uprawnień wdowy po kombatancie.

Podnieść w tym miejscu należy, że zgłoszenie w piśmie z dnia 13 czerwca 2000 r., we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działalności Alfonsa G. polegającej na dawaniu schronienia osobom narodowości żydowskiej, za których ukrywanie w latach 1939-1945 ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej groziła kara śmierci, które w myśl art. 2 ust. 3[1] ustawy o kombatantach stanowi działalność równorzędną z działalnością kombatancką, nastąpiło z uchybieniem terminu. Zgodnie z art. 22 ust. 3 cyt. ustawy, ostateczny termin składania nowych wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy upłynął w dniu 31 grudnia 1998 r.

Z powyższych względów, na podstawie art. 22 ust. 1 i 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzeczono jak w sentencji wyroku.