Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 52/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1-5,  art. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 23,  art. 27, art.  60,  art. 128
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant St. sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...]r. nr [...]


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. J.K. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w M. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną żoną – K.K.

Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Wójt Gminy M., działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 17 ust. 1-5, art. 24 ust. 3, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903), odmówił J.K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad żoną legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W jej uzasadnieniu wskazał, że w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych brak jest podstaw do przyznania świadczenia, bowiem przepis ten odnosi się wyłącznie do sytuacji, w której konieczność sprawowania opieki dotyczy niepełnosprawnego dziecka.

W odwołaniu od powyższej decyzji J.K. podniósł, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. o sygn. akt P 27/07 (Dz. U. Nr 138, poz. 872) orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym, osobie zdolnej do pracy, nie zatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. Akcentował, że zaprzestanie przez niego prowadzenia działalności gospodarczej zostało spowodowane chorobą całkowicie niepełnosprawnej żony, która cierpi na [...] i wymaga całodobowej opieki.

Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach podało, że powoływany przez odwołującego wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie znajduje zastosowania na gruncie rozpatrywanej sprawy, bowiem dotyczy niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który pomijał możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. Podkreśliło, że w stosunku do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o niekonstytucyjności tego przepisu

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.K. powtórzył argumentację odwołania i wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu oraz o pozytywne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W jego ocenie Trybunał rozszerzył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i przez to spełnia on kryteria do jego przyznania, bowiem jego żona jest na trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, wymaga stałej opieki i z uwagi na jej chorobę skarżący zrezygnował z zarobkowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz . U Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl § 2 tego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się zatem do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. W konsekwencji sprowadza się do zbadania, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 p.p.s.a.). Wobec tak uregulowanego zakresu kontroli zaskarżonej decyzji sąd administracyjny nie posiada kompetencji do przyznania określonego świadczenia, bowiem jak wskazano wyżej jego zakres uprawnień ograniczony jest jedynie do kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, a wobec powyższego bezprzedmiotowy jest wniosek skarżącego, aby sąd orzekający w sprawie przyznał mu wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu konieczności sprawowania opieki nad żoną.

W rozpatrywanej sprawie spór w istocie nie dotyczy faktów, bo są one niesporne, ale dokonanej przez organy administracji wykładni zastosowanych w niej przepisów. Nie ulega wątpliwości, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa o świadczeniach rodzinnych o treści: " Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności." (art. 17 ust. 1). Natomiast z treści art. ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji orzekające w sprawie naruszyły prawo materialne, gdyż dokonały nieprawidłowej wykładni powołanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na jej wynik.

Zauważyć przyjdzie, że wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. o sygn. akt P 27/07 (Dz. U. Nr 138, poz. 872) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W jego uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawęża w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez pominięcie osób rezygnujących z aktywności zawodowej ze względu na konieczność opieki nad innym niż dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone są obowiązkiem alimentacyjnym.

Zawarte w powołanym wyroku wywody pozostają nadal aktualne dla właściwej interpretacji zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych, w tym do właściwego odczytywania ograniczeń wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie ten ostatni przepis nie został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, jednakże jego wykładnia musi uwzględniać konstytucyjne zasady, w tym wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę równości. Poza tym przepis ten musi być interpretowany w taki sposób, aby nie niweczyć skutku cytowanego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Nawiązując do wcześniejszego wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. o sygn. akt P 23/05, Trybunał zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji nie tylko materialnej, ale i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta powinna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy błędnie uznał, że wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tylko w zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym, opiekującej się niepełnosprawnym członkiem rodziny, a więc nie wypowiedział się wprost w kwestii prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem i nie stwierdził niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączającego z grona podmiotów uprawnionych, osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnymi pozostającymi w związku małżeńskim.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że nie można ograniczyć się tylko i wyłącznie do takiego wniosku wobec przedstawionego uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07). Wskazano w nim bowiem także, iż stwierdzona została niekonstytucyjność jedynie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż tylko takie ramy kognicji Trybunału zostały zakreślone w rozpoznawanych sprawach, natomiast to do organów stosujących przepisy o świadczeniu pielęgnacyjnym należeć będzie ocena skutków tego orzeczenia w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności zwrócono uwagę na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z uwagi na zacytowane powyżej oceny zawarte w wyroku Trybunału z dnia 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07) ustawodawca w ostatniej nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456), poszerzył krąg osób, które nabyły uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wobec konieczności sprawowania opieki nad innymi osobami poza dziećmi, wobec których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli osoby te legitymują się m.in. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem tut. Sądu, obowiązek opieki nad członkiem rodziny może być wywodzony zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie dalej K.r.o., jak i z treści jego art. 23 i art. 27, w świetle których małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba czy niepełnosprawność.

Ustawodawca nie posługuje się w stosunkach między małżonkami pojęciem obowiązku alimentacyjnego. Ocena charakteru obowiązków, o których mowa w przepisach art. 23 i art. 27 K.r.o. nie jest również jednolita w literaturze przedmiotu i orzecznictwie. Według niektórych komentatorów, obowiązek ten co prawda wykazuje znaczne podobieństwo do obowiązku alimentacyjnego między krewnymi, ale jest jednak instytucją odrębną i merytorycznie odmienną. Prezentowany jest również pogląd, że obowiązek małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny nie stanowi samodzielnej, odmiennej instytucji prawnej. Rozbieżności w prawnym kategoryzowaniu tegoż obowiązku mają jednak charakter stricte teoretyczny, gdyż bez względu na przyjętą koncepcję do obowiązku, o którym mowa w art. 27 K.r.o., stosuje się przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego bądź to w drodze analogii, bądź też wprost, przy uwzględnieniu istniejących różnic (vide: H. Ciepła, B. Czech, T. Domińczyk, S. Kalus, K. Piasecki, M. Sychowicz. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Warszawa 2000, s. 118).

Nie ulega wątpliwości, że pojęcie "obowiązek alimentacyjny", użyte w sentencji wyroku Trybunału z 18 lipca 2008 r. zostało jasno zdefiniowane w art. 128 K.r.o. Podkreślenia wymaga, iż przepis ten został umieszczony w Dziale III zatytułowanym "Obowiązek alimentacyjny", w Tytule II "Pokrewieństwo" K.r.o. Przepis art. 23 i art. 27 K.r.o. nie został ujęty w tym Dziale ani nie zawiera odesłania do regulacji K.r.o. wyraźnie wyodrębnionych jako określające "obowiązek alimentacyjny". Nie można nie zauważyć, iż w orzecznictwie sądów istnieje szereg orzeczeń, który mówią o charakterze alimentacyjnym obowiązków pomiędzy małżonkami (przy czym jako ich podstawę powoływano zarówno art. 23, jak i art. 27 K.r.o. - por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 1975 r., III CRN 369/74, Lex nr 7647; z dnia 7 lipca 2000 r., sygn. akt III CKN 1015/00, Lex nr 51875; z dnia 24 sierpnia 1990 r., sygn. akt I CR 422/90, Lex nr 3665). Sąd w niniejszym składzie podziela natomiast pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2004 r. (sygn. akt IV CK 371/03, Lex nr 174213), w którym stwierdził on, że "Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami. Unormowany został jedynie obowiązek alimentacyjny pomiędzy małżonkami rozwiedzionymi (por. art. 60 K.r.o.) oraz małżonkami, w stosunku do których orzeczono separację (art. 614 § 4 K.r.o.). Wprawdzie w literaturze wskazuje się, że art. 27 K.r.o. nakładający na małżonków obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, może być traktowany jako źródło obowiązku łożenia także na utrzymanie współmałżonka, ale mowa jest jedynie o obowiązku zbliżonym do alimentacyjnego (quasi alimentacyjnym, "alimentacyjnym").".

W świetle powyższych rozważań należy zatem uznać, iż również małżonek należy do kręgu osób, obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego Trybunał Konstytucyjny łączy prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślenia przy tym wymaga, że obowiązek opieki nad członkiem rodziny, jakim jest małżonek, znajduje swoje umocowanie w systemie nie tylko norm moralnych, ale i prawnych.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., dotyczący stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych musi zatem rodzić skutki prawne na tle rozpoznawanej sprawy. Skoro bowiem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim odmawia prawa do świadczenia pieniężnego osobom innym niż rodzice, to na gruncie rozpoznawanej sprawy nie może on stanowić podstawy prawnej odmowy przyznania świadczenia osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem.

Z ugruntowanego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, iż również małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, co łączy się z prawem ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Pogląd taki został zaprezentowany w wyrokach: WSA w Łodzi z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 814/08; WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 7/09; NSA z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 533/08 (publikowane w internecie).

W tej sytuacji rozważenia wymaga jedynie brak spójności pomiędzy rozszerzonym kręgiem podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a nadal pozostającym w niezmienionym brzmieniu zapisem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Literalne brzmienie tego przepisu, które w rozpoznawanej sprawie zastosowały oba organy orzekające w sprawie może być podstawą do twierdzenia, że w przypadku osób wymagających stałej opieki, które pozostają w związku małżeńskim, wyłączone zostało prawo ubiegania się o świadczenie dla osoby, która sprawuje nad nimi faktyczną opiekę, rezygnując z zatrudnienia. Takie rozumienie powołanego przepisu niweczyłoby możliwość przyznania świadczenia osobie, która sprawuje opiekę nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jak również przyznanie tego świadczenia dla drugiego małżonka.

W ocenie Sądu taka interpretacja tego przepisu, zwłaszcza w kontekście uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. nie zasługuje na akceptację. W tym przypadku art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy interpretować w taki sposób, iż osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, traci prawo do świadczenia z uwagi na zawarcie przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego, jako że obowiązek sprawowania opieki obciążać będzie wówczas przede wszystkim małżonka, który w takiej sytuacji uzyska prawo do ubiegania się o świadczenie w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Reasumując, rzeczywiste znaczenie normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. odczytywać należało w kontekście treści art. 17 ust. 1, bo tylko wówczas przepis ten stanowił logiczną i prawną całość. Wówczas bowiem świadczenie rodzinne przysługiwało matce, ojcu albo opiekunowi faktycznemu, którzy rezygnowali z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. W przypadku zaś zawarcia przez to dziecko związku małżeńskiego, umieszczenia go w rodzinie zastępczej, czy też placówce zapewniającej całodobową opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem uprawnienie rodziców albo opiekunów faktycznych z woli ustawodawcy wygasało. Jednakże po wydaniu omawianego wyroku przez Trybunał Konstytucyjny tak rozumiana istota i znaczenie omawianego unormowania musi ulec zmianie. Poszerzony został bowiem krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w stosunku do których omawiany przepis także będzie miał zastosowanie w razie zaistnienia przesłanek w nim określonych.

Sąd nie podziela przy tym stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2009 r. o sygn. akt II SA/Bd 47/09, że omawiany wyrok Trybunału jest to tzw. wyrok "zakresowy" tj. wypowiadający się o pewnej części normy prawnej, jaką zawarto w treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Za potwierdzeniem tego stanowiska przemawia treść pytania skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy o treści: "czy przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w zakresie w jakim świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom wymagającym opieki pozostającym w związku małżeńskim w sytuacji, gdy oboje małżonkowie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.)." (por. postanowienie z dnia 22 lipca 2009 r. o sygn. akt II SA/Bd 246/09, publikowane w internecie).

Reasumując, w aktualnym stanie prawnym, zmienionym na skutek powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. okoliczność, iż skarżący wystąpił o świadczenie z uwagi na sprawowanie opieki nad żoną nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet w przypadku jego pozostawania w związku małżeńskim.

W tym miejscu wskazać należy także, iż wykładnia sądowa, która została zastosowana w tej sprawie, mając charakter wykładni operatywnej, powinna zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych (wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt I OSK 533/08, niepublikowany). Takiej wykładni sądowej w rozpoznawanej sprawie dokonał Sąd w odniesieniu do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Skoro zatem przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o przepisy niezgodne z Konstytucją RP, w nowym stanie prawnym ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., powinna ona zostać ponownie rozpoznana, zgodnie z oceną prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu oraz w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku uchylając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, Sąd nie orzekł o jej wykonalności, w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.