Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 415/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 3 , art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 7 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za świadczenia nienależnie pobrane I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej W. S. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 2 pkt 3, pkt 7 lit. a, pkt 11, art. 9 ust. 1, art.12 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 2, art. 23, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz.169), Prezydent Miasta S. orzekł o uznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaconego W. S. w okresie od [...] r. w łącznej wysokości [...] zł, na rzecz osoby uprawnionej: A. K. - za świadczenie nienależnie pobrane.

Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, że decyzją z dnia

[...] r., nr [...] przyznano na syna W. S. – A. K prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

W dniu [...] r. organ powziął informację, że G. K. - dłużnik alimentacyjny, zmarł w dniu [...] r. W wyniku wznowienia postępowania decyzją z [...] r. nr [...] organ uchylił decyzję z [...] r., nr [...] i orzekł o odmowie z dniem [...] r. prawa do świadczenia alimentacyjnego na rzecz A. K.. Decyzja ta została poddana ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które utrzymało ją w mocy.

Organ wyjaśnił, że w związku ze śmiercią dłużnika alimentacyjnego zaszła okoliczność powodująca ustanie prawa do świadczeń, lecz mimo to stronie wypłacono świadczenie w łącznej wysokości [...] zł, zatem organ uznał, że świadczenia pobrane przez W. S. w okresie od[...] r. są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Kwestionując wskazaną decyzję W. S. złożyła odwołanie, w którym podniosła, że jest matką samotnie wychowującą niepełnosprawne dziecko, utrzymującą się jedynie ze świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł, dodatku rehabilitacyjnego w wysokości [...] zł i świadczenia wychowawczego w wysokości [...] zł, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka [...] zł oraz renty rodzinnej po ojcu [...] zł. Mieszka wraz z synem, którym się opiekuje i nie może podjąć zatrudnienia. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł, więc nie jest w stanie zwrócić pieniędzy pobranych z funduszu alimentacyjnego.

W dalszej części odwołująca wskazała, że regularnie otrzymywała świadczenia z funduszu po złożeniu wymaganych dokumentów, które corocznie uzyskiwała od komornika i przekazywała do MOPS. Nie miała świadomości, że dłużnik alimentacyjny nie żyje od [...] r. Wyjaśniła, że zaginięcie G. K. zgłosiła jego matka w [...] r., zaś [...] r. zwróciła się do "[...] " w sprawie poszukiwań syna, jednak dopiero w dniu [...] r. strona uzyskała informację o śmierci dłużnika alimentacyjnego. Od syna pobrany został materiał do badań[...] , w celu [...] denata, zaś w dniu [...] r. Komisariat Policji w S. wydał zaświadczenie w tej sprawie. Akt zgonu G. K. strona otrzymała [...] r. o czym powiadomiła komornika oraz MOPS. W ocenie odwołującej nie pobrała ona w okresie od [...] r. świadczeń nienależnie, bowiem nie miała wiedzy o tym, że dłużnik alimentacyjny nie żyje.

Dodatkowo strona zwróciła uwagę, że w tej sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. , który w sprawach o sygn. akt: II SA/Sz 1124/15,

II SA/Sz 1123/15, II SA/Sz 1122/15, II SA/Sz 1452/15, II SA/Sz 1451/15, uchylał zaskarżone decyzje i umarzał postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 2 pkt 7 lit. c, art. 23 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło definicję pojęcia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego zawartą w art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że uprawnienie do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest pochodną uprawnienia do świadczenia alimentacyjnego. Przysługuje ono tak długo, jak długo na zobowiązanym ciążą obowiązki alimentacyjne. Śmierć zobowiązanego będącego dłużnikiem alimentacyjnym powoduje unicestwienie obowiązków alimentacyjnych, w ślad za tym i uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Wobec powyższego śmierć G. K. spowodowała ustanie przyczyny wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna W. S. od początku okresu świadczeniowego - tj. od dnia [...] r. Tym samym W. S. utraciła prawo do świadczenia alimentacyjnego na syna, gdyż zaistniała okoliczność powodująca ustanie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Organ o okoliczności tej nie wiedział, więc mimo ustania prawa do świadczenia nadal wypłacał je na wniosek strony, w okresie świadczeniowym trwającym od [...] r. w łącznej kwocie [...] zł. Organ po ujawnieniu okoliczności śmierci dłużnika alimentacyjnego, za którego wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego, podjął prawem przewidziane działania zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego, pomimo braku podstaw do jego przyznania.

Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie zaistniała okoliczność wymieniona w art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, bowiem, w wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] r. uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono z dniem [...] r. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na A. K. . W konsekwencji spełniony został warunek niezbędny do uznania, że świadczenia alimentacyjne pobrane przez W. S. na syna A. K. w okresie od [...] r. są świadczeniami pobranymi nienależnie.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że zastosowanie przepisu art. 2 pkt 7 lit. c niezależne jest od winy, czy wiedzy strony o okolicznościach powodujących stwierdzenie nieważności, czy uchylenie w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej świadczenie.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium zwróciło uwagę, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji przywołał nieprawidłową podstawę prawną, upatrując świadczeń nienależnie pobranych w art. 2 pkt 7 lit. a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, podczas, gdy prawidłową podstawę powinien stanowić przepis art. 2 pkt 7 lit. c ww. ustawy, jednak zdaniem Kolegium powyższe uchybienie nie miało znaczenia dla merytorycznego prawidłowego rozstrzygnięcia organu I instancji.

Końcowo odnosząc się do zarzutu odwołania związanego z zapadłymi orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ II instancji wyjaśnił,

że nie odnoszą się one do okresu świadczeniowego objętego zaskarżoną decyzją.

tj. od [...] r.

Kwestionując zaskarżoną decyzję W. S. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jej uchylenie a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W. S. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie art. 7 k.p.a., 76 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i załatwienia sprawy,

- naruszenie art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 11 k.p.a., 8 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,

- naruszenie przepisów postępowania art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania tym samym "wyeliminowanie jej od czynnego w niej uczestniczenia".

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- naruszenie art. 2 ust. 7 pkt a i c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca W. S. działając w imieniu swego niepełnosprawnego syna pobrała nienależnie świadczenie alimentacyjne, podczas gdy nie wiedziała o tym, że osoba zobowiązana do tych świadczeń nie żyje,

- naruszenie przepisów art. 2 ust. 7 pkt a i c ustawy o pomocy uprawnionym do alimentów z dnia [...] r. poprzez niewyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] r., nr [...] w szczególności gdy w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek informacji kiedy decyzja ta została doręczona stronie.

W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu II i poprzedzającej ją organu I instancji w całości.

Argumentując swoje stanowisko skarżąca zarzuciła, że organy pominęły fakt,

że w czasie gdy pobierała świadczenie alimentacyjne nie miała żadnej wiedzy co do tego, że osoba zobowiązana do ich uiszczania nie żyje.

Ponadto powołując się na orzeczenie WSA w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 382/16 skarżąca podniosła, że świadczenie nienależne pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania).

Jednocześnie zarzuciła, że organy obu instancji nie ustaliły wszystkich okoliczności faktycznych, a w szczególności kiedy zmarł dłużnik alimentacyjny i w jakiej dacie strona dowiedziała się o jego śmierci, co w ocenie skarżącej powinno skutkować uchyleniem obydwu decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.; Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. w przedmiocie uznania świadczeń wypłaconych W. S. z funduszu alimentacyjnego za świadczenia nienależnie pobrane.

Ocena zaskarżonej decyzji, dokonana według powołanego wyżej kryterium zgodności z prawem, doprowadziła do wniosku, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, podobnie jak decyzja organu I instancji.

Prezydent Miasta S. powołując się na przepis art. 2 pkt 7 lit. a ustawy

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t.:Dz. U. z 2016 r., poz. 169), zwanej dalej: "ustawą", stwierdził, że w związku ze śmiercią dłużnika alimentacyjnego – G. K. – zaszła okoliczność powodująca ustanie prawa do świadczeń, a w konsekwencji uznał świadczenia pobrane przez skarżącą po śmierci zobowiązanego, za świadczenia nienależnie pobrane.

Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie powołało się na art. 2 pkt 7 lit. c ustawy podnosząc, że po ujawnieniu okoliczności śmierci dłużnika alimentacyjnego, w wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] r. uchylono decyzję przyznającą świadczenie z dnia [...] r. i odmówiono z dniem [...] r. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna skarżącej – A. K. .

Sąd orzekający w sprawie stoi na stanowisku, że dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane, konieczne jest wystąpienie przesłanek określonych art. 2 pkt 7 ustawy, tj. muszą zaistnieć okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania świadczenia, pobierający świadczenie musi być wcześniej pouczony o konsekwencjach takich okoliczności, pobierający złożył nieprawdziwe oświadczenie lub sfałszował dokumenty albo zaszły inne przypadki świadomego wprowadzenia w błąd organu. Wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym (por. pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3263/14, dostępny pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl.)

Zdaniem Sądu, w kontekście powyższego, w okolicznościach faktycznych sprawy przyjęcie, że pobrane przez skarżącą świadczenie było nienależne w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy, wymagało wykazania negatywnego zachowania skarżącej ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych.

Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 ustawy w zw. z art. 23 tej ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wpłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (por. wyrok WSA w Poznaniu z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 782/12, wyrok WSA w Gliwicach z 7 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1197/14, wyrok WSA w Opolu z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 218/16, wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09). Dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia.

Z tych względów dla podjęcia rozstrzygnięcia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że pobrane świadczenie jest nienależne, lecz konieczne jest ustalenie, czy osoba, która pobrała to nienależne świadczenie była świadoma, że świadczenie jej nie przysługuje, a więc, że można ją uznać za "osobę, która pobrała nienależne świadczenia", jak to określił ustawodawca w art. 23 ust. 1 ustawy.

Dodatkowo, należy też wskazać, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w art. 3 i następnych wprowadza mechanizmy, których celem jest gromadzenie i przetwarzanie danych o dłużnikach alimentacyjnych w taki sposób, aby zapewnić skuteczną egzekucję świadczeń alimentacyjnych, wypłacanych zastępczo przez Państwo. Z drugiej zaś strony obowiązkiem osoby uprawnionej jest przekazywanie wszelkich posiadanych informacji, które mogą mieć wpływ na przyznanie świadczeń. Jednocześnie regulacje te nie przewidują takiej sytuacji, w której zarówno organy powołane do egzekucji świadczeń alimentacyjnych jak i osoby uprawnione, bez własnej winy, nie posiadają wiedzy o okolicznościach, stanowiących podstawę uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej świadczenie i jak w niniejszej sprawie, informacje w tym zakresie pozyskują po upływie znacznego czasu od zaistnienia tych okoliczności.

Bezsprzecznie taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem fakt zgonu G. K. został ujawniony po wypłacie świadczeń dla skarżącej, a następstwem ustalenia powyższego faktu było podjęcie przez organy działań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego.

Dokonując prawnej oceny zasadności uznania wypłaconego po dacie śmierci dłużnika alimentacyjnego świadczenia alimentacyjnego za nienależnie pobrane nie sposób oprzeć się wrażeniu, że ustawodawca takiej sytuacji nie przewidział, ze względu na jej wyjątkowy charakter. Wykładnia art. 2 pkt 7 lit. c ustawy powinna zatem w tej sytuacji zostać dokonana z odwołaniem się do konstytucyjnych wzorców normatywnych, dotyczących ochrony i opieki oraz pomocy, jaką Państwo deklaruje się zapewnić rodzinie, szczególnie tej, która znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Zgodnie z art. 18 Konstytucji RP małżeństwo jako związek kobiety

i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną

i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei art. 71 ust. 1 Konstytucji RP stanowi,

że Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

Obowiązek szczególnej troski o rodzinę materializuje się między innymi we wsparciu rodziców samotnie wychowujących dzieci, którzy nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych do alimentacji, przy jednoczesnym zaangażowaniu służb Państwa w działania zmierzające do ściągnięcia wypłaconych z tego tytułu kwot od dłużników alimentacyjnych. Przy czym osoby uprawnione do pomocy mają pełne prawo oczekiwać, że organy Państwa działają sprawnie, a czynione przez te organy ustalenia dotyczące okoliczności związanych z istnieniem bądź ustaniem obowiązku alimentacyjnego są dokonywane szybko i są wiarygodne.

Przyznanie świadczenia w oparciu o przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzależnione jest od spełnienia szeregu warunków, wśród których istotnym jest nieprzekroczenie kryterium dochodowego, co oznacza, że z pomocy tej korzystać mogą jedynie te uprawnione osoby, których sytuacja materialna wymaga wsparcia Państwa.

Ocena sytuacji materialnej W. S. uzasadniała przyznanie świadczenia, co oznacza, że potrzebowała wsparcia, a świadczenie alimentacyjne, które zostało jej przyznane na niepełnosprawnego syna było niezbędne do zapewnienia tej rodzinie prawidłowego funkcjonowania.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że z akt postępowania wynika jednoznacznie, iż skarżąca nie miała świadomości tego, że G. K. zmarł i w ocenie Sądu nie mogła tej wiedzy posiadać w dacie jego śmierci, skoro zgon dłużnika alimentacyjnego został ujawniony dopiero po 10 latach od jego śmierci.

W takiej sytuacji, zdaniem Sądu nie można zgodzić się z wykładnią przepisu

art. 2 pkt 7 lit. c ustawy, przyjmującą, że jego zastosowanie niezależne jest od wiedzy strony o okolicznościach powodujących m.in. uchylenie w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej świadczenie.

O ile bowiem w przypadku śmierci osoby o ustalonej tożsamości, przy zastosowaniu mechanizmów, o których mowa w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów istnieje możliwość szybkiego ustalenia w dostępnych bazach tej okoliczności i podjęcia stosownych działań zmierzających do zapobieżenia wypłaty nienależnych świadczeń, o tyle w sytuacji zgonu osoby, której identyfikacja jest utrudniona, tak jak w niniejszej sprawie, skoro do ustalenia jego tożsamości konieczne było pobranie materiału DNA, możliwość szybkiej reakcji jest utrudniona, również z przyczyn niezależnych od organów Państwa. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, osoby uprawnionej do alimentów nie mogą obciążać skutki braku możliwości niezwłocznego ustalenia zgonu osoby zobowiązanej. Efektem takiej interpretacji prawa, jak dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, będzie bowiem podjęcie wobec niej działań sprzecznych z zasadą pomocniczości, a w konsekwencji niweczących skutki udzielonej pomocy.

Za uzasadnione należy uznać stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt

I SA/Wa 48/17 (dostępny w CBOSA, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie

z którym: "prawodawca ma pełne prawo określać warunki, których spełnienie jest konieczne do uznania, że konkretne świadczenie należy uznać za nienależnie pobrane, jednakże nie uprawnia to do ustanawiania warunków, które są niemożliwe do spełnienia przez osobę uzyskującą pomoc finansową ze środków publicznych".

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, skarżąca w niniejszej sprawie nie może ponosić konsekwencji wypłaty świadczeń za okres, w którym G. K. już nie żył, zwłaszcza gdy będzie to miało wpływ na pogorszenie jej trudnej sytuacji materialnej.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku

z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne

w niniejszej sprawie. W przedmiocie kosztów orzeczono stosownie do art. 200

w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy.