Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1822/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 153, art. 174 pkt 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 58 par. 1 i 2, art. 64 par. 1 i 2, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie NSA Małgorzata Miron del WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 1065/14 w sprawie ze skargi W.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2015 roku sygn. akt II SA/Łd 1065/14, którym uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 1999 roku ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie szkoły.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 16 września 2011 roku W.L. złożył do Prezydenta Miasta [...] wniosek o uchylenie decyzji tegoż organu z dnia [...] listopada 1999 roku ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie szkoły – III etap, przewidzianej dla realizacji w Ł. przy ulicy [...].

Postanowieniem nr [...] z dnia [...]października 2011 roku. Prezydent Miasta [...] odmówił wszczęcia przedmiotowego postępowania. Powyższe postanowienie W.L. otrzymał w dniu [...] listopada 2011 roku. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2012 roku W.L. złożył na powyższe postanowienie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia skarżący podniósł, że nie mógł złożyć zażalenia w ustawowym terminie z uwagi na nieuleczalną chorobę, nie miał też go kto wyręczyć, ma obydwie górne kończyny niesprawne, posiada również schorzenie urologiczne.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. powołując się na art. 123 § 1 w związku z art. 58, art. 59 § 2, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej jako k.p.a.), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Na wstępie uzasadnienia po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ wskazał na treść art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaś zgodnie z § 2 powołanego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż W.L. w swym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia powołuje się na zły stan zdrowia, który uniemożliwiał jego zdaniem zachowanie terminu do wniesienia zażalenia. Jednak zdaniem organu samo powołanie się na stan zdrowia w żaden sposób nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wnioskodawca obowiązany jest bowiem do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy. Choroby, na które powołuje się W.L. w żaden sposób nie zostały udokumentowane. Ponadto Kolegium zauważyło, że w złożonym wniosku skarżący nie określił daty ustania przyczyny uchybienia terminu, co stanowi jedną z przesłanek koniecznych do przywrócenia terminu.

Organ uznał, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa i może mieć ono miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kolegium stwierdziło, że skoro skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, to brak jest podstaw do uwzględnienia wniesionego wniosku, co w konsekwencji stanowi o podjętym w sprawie rozstrzygnięciu.

Powyższe postanowieniem doręczono skarżącemu dnia [...] kwietnia 2012 roku.

Pismem z dnia [...] maja 2012 roku skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, W.L. zakwestionował w/w rozstrzygnięcie. Strona podniosła, iż spełniła warunki do przywrócenia terminu i wyraziła żal, iż mimo tego nie przywrócono jej terminu do złożenia zażalenia.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 126 w W.L. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania.

W.L. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że ani jego wnuk J.L. ani jego opiekun T.F. nie byli upoważnieni do odbioru jego korespondencji, bowiem "pełnomocnikiem może być radca prawny lub adwokat".

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2012 roku, nr S.K.O. 2773/2012 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 k.p.a. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W wyniku rozpoznania skargi W.L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2012 roku, nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia W.L. terminu do wniesienia zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 listopada 2012 roku, sygn. akt II SA/Łd 765/12 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2012 roku, nr [...]. W ocenie Sądu organ winien bardziej dogłębnie rozważyć, czy pismo skarżącego z dnia [...] maja 2012 roku, mimo oczywistych braków nie stanowi w istocie skargi do sądu. W takim stanie rzeczy za przedwczesne Sąd uznał potraktowanie późniejszych pism skarżącego jako kolejnego wniosku o przywrócenie terminu, a tym samym prowadzenie nowego postępowania i umorzenie go jako bezprzedmiotowego.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2014 roku, sygn. akt II OSK 416/13 oddalił skargę kasacyjną Kolegium od powyższego wyroku.

Ostatecznie pismem z dnia [...] listopada 2014 roku Kolegium przekazało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę W.L. na postanowienie SKO z dnia [...] kwietnia 2012 roku, nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia (pismo strony z dnia [...] maja 2012 roku).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Następnie pełnomocnik skarżącego w piśmie uzupełniającym skargę podniósł, iż jest poza sporem, że w dniu [...] lutego 2012 roku W.L. złożył zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] października 2011 roku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Termin ten upłynął bowiem z dniem [...] listopada 2011 roku. Pełnomocnik strony zaakcentował, że w aktach sprawy znajdują się złożone tam przez W.L. zaświadczenia i opinie lekarskie, z których jednoznacznie wynika, iż skarżący jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji: w wypisie z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] stycznia 2002 roku stwierdzono (pkt II), iż skarżący jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Tę diagnozę potwierdza zaświadczenie dr n. med. A.L. z dnia [...] kwietnia 2008 roku. W aktach jest także opinia lekarza medycyny sądowej A.P. z dnia [...] kwietnia 2008 roku, stwierdzająca u skarżącego: zakrzepicę naczyń kończyn dolnych, nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca, parkinsonizm, co powoduje niezdolność do uczestniczenia w czynnościach procesowych. W konkluzji stwierdza się, że schorzenia te są przewlekłe, mają charakter postępujący i stan zdrowia, uwzględniając charakter schorzeń i wiek nie rokują poprawy, a w związku z tym należy przyjąć, że W.L. jest trwale i nieodwracalnie niezdolny do uczestniczenia w czynnościach procesowych. Wreszcie zaświadczenie z dnia [...] marca 2011 roku wydane przez lek. med. E.J. stwierdzające, że W.L. wymaga opieki społecznej, gdyż jest niepełnosprawny w zakresie samoobsługi. W ocenie pełnomocnika strony z powyższych dokumentów jednoznacznie wynika, że stan zdrowia skarżącego na przestrzeni lat 2002 - 2011 znacznie ograniczał, jeśli nie wykluczał jego aktywny udział w postępowaniach, czy to sądowych czy administracyjnych. Ponadto w okresie, którego dotyczyło uchybienie terminowi skarżący skończył [...] lat. Tak więc, zdaniem strony skarżącej W.L. powołując się we wniosku o przywrócenie terminu na stan zdrowia i składając omówione wyżej dokumenty lekarskie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Powyższe nie może jednak oznaczać, iż osoba, która z powodu wieku i niepełnosprawności fizycznej doznaje ograniczeń aktywności ruchowej może być pozbawiona prawa do obrony swoich praw wówczas, gdy w jej odczuciu doznają one uszczerbku. Stąd, mimo odczuwanych ograniczeń, które czasowo wyłączają możliwość aktywnego udziału w postępowaniach, skarżący podejmuje stosowne czynności w okresach regresu choroby, niezwłocznie, gdy regresy takie mają miejsce. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż tak też było w pierwszych dniach lutego 2012 roku, kiedy to skarżący poczuł się na tyle dobrze, by sformułować na piśmie i złożyć zażalenie na decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2011 roku w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi na jej wniesienie.

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1065/14 uchylił zaskarżone postanowienie.

Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, stanowiska strony oraz organu na wstępie rozważań prawnych Sąd I instancji zaznaczył, iż przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [... ] kwietnia 2012 roku, nr [...], którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji w sprawie odmowy wszczęcia postępowania, które jest wyłącznie orzeczeniem proceduralnym, którym organ odwoławczy nie mógł i nie rozstrzygał merytorycznie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej co do istoty decyzją organu pierwszej instancji. Oznacza to, iż sformułowane w skardze zarzuty merytoryczne dotyczące odmowy wszczęcia postępowania, pozostają poza sferą kontrolną Sądu w niniejszej sprawie.

Następnie wskazał, iż ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 58 przewiduje instytucję przywrócenia uchybionego terminu, która stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Przesłanki przywrócenia przez organ terminu są następujące:

a) uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy,

b) wniesienie prośby o przywrócenie terminu,

c) jednocześnie z wniesieniem prośby należy dokonać czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin,

d) wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Ten 7-dniowy termin jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.).

Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie organ nie badał wystąpienia wszystkich przesłanek, ograniczając się do stwierdzenia, że skarżący nie określił daty ustania przyczyny uchybienia oraz że samo powołanie się na stan zdrowia nie uzasadnia przywrócenia terminu. Sąd podkreślił, powołując się na dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, że występowanie w art. 58 § 1 k.p.a. przesłanki uprawdopodobnienia braku winy nie zwalnia organu od podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli i efektem będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności i okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. W sytuacji, gdy strona nie podała daty, w jakiej ustała przyczyna w uchybieniu terminu organ zobligowany jest do wezwania do usunięcia braków wniosku w trybie art. 64 § 2 K.p.a. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1330/05, z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1431/10, z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 1813/11, opubl. CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd uznał, że organ prowadząc postępowania naruszył art. 7, art. 77 k.p.a., gdyż nie przedsięwziął żadnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy o przywrócenie terminu, chociaż dostrzegł brak formalny wniosku skarżącego (niewskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminowi).

Nadto wskazał, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że ma niesprawne obydwie kończyny górne oraz nie miał nikogo, kim mógłby się wyręczyć. W przypadku choroby trzeba rozważyć czy rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz czy istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Tych wszystkich okoliczności jednak organ nie wziął pod rozwagę, a zatem naraził się na zarzut naruszanie art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości zebranego materiału dowodowego. Co do zasady Kolegium ma rację, iż jakakolwiek choroba nie uzasadnia przywrócenia terminu, jednak taka konkluzja w niniejszej sprawie jest przedwczesna. Wbrew twierdzeniom organu skarżący powołał się nie tylko na stan zdrowia, lecz także wskazał, iż nie mógł się nikim wyręczyć, co już Kolegium przemilczało dokonując oceny zachowania przesłanki ustawowej. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie można bowiem ograniczać do ustalenia, czy twierdzenia wnioskodawcy o chorobie są wiarygodne, ale należy również uwzględnić na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu przykładowo poprzez wyręczenia się inną osobą. Oznacza to, że okoliczności przemawiające za brakiem winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i szczególny i być niezależne od wnioskodawcy. Takiej analizy Kolegium nie przeprowadziło.

Dodatkowo Sąd I instancji zaakcentował, iż uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu, osoba powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, ze przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Nie powoduje to jednak zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe.

Zobowiązując do ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, Sąd nakazał organowi wezwanie skarżącego do podania daty ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oraz okoliczności związanych z chorobą, które uniemożliwiły dokonanie wniesienie zażalenia w ustawowym terminie wraz z wezwaniem do złożenia dokumentów uprawdopodabniających zły stan zdrowia w rozważanym okresie, zakreślając stosowny termin, a przy ocenie podanych okoliczności kierowanie się stanowiskiem Sądu zaprezentowanym w niniejszym uzasadnieniu. Organ winien mieć na uwadze, że przywrócenie terminu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której osoba nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy. Ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi jednak odbywać się z odwołaniem do całokształtu okoliczności konkretnego przypadku.

Skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Nadto organ wnosił o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego. W złożonej skardze kasacyjnej w oparciu o art. 174 p.p.s.a. podniesiono zarzuty dotyczące:

a) naruszenie prawa materialnego to jest:

– art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2014 roku poz. 1647 3) przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego,

– art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. przez rażąco błędną wykładnię, bowiem brak wskazania daty ustąpienia przyczyn uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej nie jest brakiem formalnym wniosku, gdyż należy odróżnić wniosek jako pismo procesowe od przesłanek materialnych warunkujących przywrócenie terminu,

b) naruszenie przepisów postępowania, to jest:

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie postanowienia ostatecznego w sytuacji, gdy dokonano oceny prawidłowej mając na uwadze zebrany w sposób pełny materiał dowodowy, zasady logiki i nie zachodzi konieczność prowadzenia w jakimkolwiek zakresie postępowania dowodowego, bowiem istota sprawy sprowadza się do oceny, czy przesłanki ustawowe warunkujące przywrócenie terminu są spełnione czy też nie, nadto ma miejsce brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik postępowania,

– art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie rozważań, brak oceny zebranego materiału dowodowego, brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, sprzeczność z własnym orzecznictwem, brak odniesienia się do meritum sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, iż Sąd I instancji, po pierwsze błędnie przyjął, że ma miejsce naruszenie norm postępowania, po drugie w istocie swej dokonał błędnej wykładni norm prawa materialnego, a tym samym Sąd I instancji pominął zasadniczą kwestię swej właściwości, bowiem dokonał oceny dowolnej.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaś zgodnie z § 2 powołanej normy prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W § 3 powołanej powyżej normy stanów się, iż przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.

Warunkiem przywrócenia terminu, jak stanowi powołana powyżej norma, jest łączne spełnienie następujących przesłanek:

1) uprawdopodobnienie braku winy po stronie zainteresowanego w jego uchybieniu, który to powinien być wykazany we wniosku o przywrócenie terminu,

2) wniesienie wniosku o przywrócenie terminu,

3) wniosek o przywrócenie terminu winien być złożony z zachowaniem terminu 7 dni od dnia ustania przyczyn uchybienia,

4) dokonanie czynności dla której był określony termin w tym przypadku wniesienie odwołania.

Brak którejkolwiek z powołanych powyżej przesłanek uzasadnia odmowę przywrócenia terminu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej nie podzieliło poglądu prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż brak wskazania daty kiedy ustąpiła przyczyna uchybienia terminu jest brakiem formalnym wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej (w tym przypadku zażalenia) i brak ten winien być usuwany przy zastosowaniu normy zawartej w art, 64 § 2 k.p.a. Odróżnić należy bowiem brak formalny wniosku, pisma, odwołania, zażalenia, wniosku od spełnienia przesłanki warunkującej uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Tak jak nie jest brakiem formalnym wniosku o przywrócenie terminu wskazanie, że przyczyną uchybienia była np. nagła choroba wykazywana również np. zwolnieniem lekarskim czy też oświadczeniem lekarza, zaświadczeniem z pogotowia, tak nie jest brakiem formalnym wniosku brak odniesienia do daty ustania przyczyny uchybienia. Brak formalny wniosku to np. brak podpisu, brak określenia żądania, brak określenia miejsca zamieszkania czy też miejsca do odbioru korespondencji. Brak wskazania daty ustąpienia przyczyn warunkujących ustalenie czy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany nie jest brakiem formalnym wniosku.

Pogląd o "braku formalnym wniosku" wyrażony w zaskarżonym wyroku prowadzić może do absurdalnych wniosków, że w sytuacji, gdy strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, zażalenia należy wzywać ją do "usunięcia braków formalnych" przez wypowiedzenie się, czy przypadkiem składając odwołanie, zażalenie z uchybieniem terminu nie miała jednak zamiaru złożyć wniosku o przywrócenie terminu. Zauważając absurdalność takiego poglądu sądy administracyjne nie wywodzą już np. że ma miejsce "brak formalny", gdy wnosi się odwołanie bez równoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Skarżący kasacyjnie zwrócił również uwagę na fakt, iż w doktrynie prawa administracyjnego nie wywodzi się, że brakiem formalnym w przypadku art. 58 § 1 i 2 k.p.a. jest brak wskazania przez stronę daty ustania przyczyny uchybienia.

Ustawodawca w art. 63 k.p.a. określił zarówno stronę formalną wniosku (odwołania, zażalenia), jak i sposób jego wniesienia, jednocześnie określając możliwość zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. Ani w art. 63 k.p.a. ani też w art. 58 k.p.a. nie ma normy która to określałaby szczególne ( czy też dodatkowe ) warunki strony formalnej wniosku o przywrócenie terminu, który to jest zwykłym pismem procesowym - podaniem w rozumieniu właśnie art. 63 k.p.a. i który to musi spełniać jedynie warunki określone w tej normie.

Powyższe rozważania stanowią zdaniem skarżącego kasacyjnie wystarczającą podstawę do przyjęcia oczywistego naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.

Przystępując do uzasadnienia naruszenia przez Sąd I instancji normy zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p,p.s.a. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Ł. wskazało, iż jest ona w istocie swej recypowaniem na grunt p.p.s.a. normy zawartej w art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późniejszymi zmianami ).

Tym samym słusznym wydaje się powołanie poglądów odnoszących się do tej normy, bowiem zachowują one swą aktualność również w obecnym stanie prawnym. Skarżący kasacyjnie zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach wskazywał, iż brzmienie art. 22 ust. 2 pkt 3 u.n.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ma on na uwadze wyłącznie przypadki, w których, gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja innej treści (wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 25 września 2000 roku, sygn. I SA/Ka 754/99, LEX nr 44880 ). Analogiczny pogląd przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2001 roku, sygn. I SA/Gd 2015/98, LEX nr 53852, cyt. "Nie każde uchybienie przepisom postępowania skutkuje uchyleniem decyzji. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z 1995 r. o NSA skutek taki wywołuje jedynie naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. O istotnym wpływie można mówić w sytuacji, że gdyby naruszenie przepisów nie miało miejsca, to prawdopodobnym było wydanie decyzji o odmiennej treści". Z powyższych orzeczeń wynika, że prawidłowe zastosowanie normy zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s,a. ma miejsce wtedy, gdy mogło mieć miejsce zważywszy na uchybienia proceduralne inne rozstrzygnięcie w sprawie.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie materiał dowodowy został w niniejszej sprawie zebrany w sposób prawidłowy. To na stronie, a nie na organie ciążył obowiązek wykazania, że przesłanki z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zostały spełnione. Po stronie organu zachodziła jedynie konieczność oceny czy w tym przypadku zasadna była odmowa przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia czy też nie, a więc ustalenie czy przesłanki określone w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. są spełnione czy też nie.

W niniejszej sprawie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu nie zostały spełnione.

Po pierwsze, stan chorobowy na który to wskazuje strona skarżąca, a który to ma być przyczyną, przeszkodą do złożenia środka zaskarżenia, ma miejsce od dłuższego czasu, co wprost wynika z treści wniosku, jak i pism składanych w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, tj. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] stycznia 2002 roku, zaświadczenie lekarza z dnia [...] kwietnia 2008 roku, opinii lekarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2008 roku.

Zdaniem organu jeżeli stan chorobowy, brak możliwości samodzielnej egzystencji ma miejsce od [...] stycznia 2002 roku, zakładając tę datę jako datę pewną, to brak jest podstaw do przyjęcia, że ten zły niewątpliwie stan zdrowia jest zdarzeniem nagłym, uniemożliwiającym złożenie pisma procesowego w terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie kwestionowało faktu, że strona skarżąca jest osobą schorowaną, ale sama choroba w tym przypadku nie jest samą w sobie okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu, co błędnie wywodzi strona, a za nią Sąd I instancji. Muszą być spełnione bowiem łącznie wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która to nie pozwoliła na wyręczenia się inną osoba. powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenia pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącego kasacyjnie nie miało miejsca zdarzenie nagłe wykluczające możliwość wniesienia środka zaskarżenia w ustawowym terminie. Sam fakt choroby osoby jest niewystarczający do przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k.p.a. Zadaniem osoby jest uprawdopodobnienie, że choroba ta uniemożliwiała osobiste dokonanie czynności, jak też wyręczenia się inną osobą, Jest to tym bardziej istotne, gdy choroba nie ma nagłego charakteru i nic nie wskazuje na to, że w okres gdy biegł termin na wniesienia środka odwoławczego jej objawy nasiliły się i doprowadziły do takiego stanu, który uniemożliwił terminowe jego złożenie. O braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, to jest takiej, które strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

W ocenie skarżącego kasacyjnie zebrany materiał dowodowy, a w szczególności sama treść wniosku o przywrócenie terminu, jak i treść zażalenia, dawał podstawę do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu mając na uwadze zwykłe zasady logiki. W niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata celem dokonania stosownej czynności procesowej, a nadto zebrany materiał dowodowy wyraźnie wskazuje, iż strona sama dokonywała wszystkich czynności.

Tym samym, w ocenie skarżącego kasacyjnie, nie zachodziła konieczność prowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, a dokonana ocena tego materiału nie jest dowolna czy też nielogiczna.

Uzasadnia to przyjęcie, iż w niniejszej sprawie miało miejsce oczywiste naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie podniósł, że Sąd I instancji schematycznie i lakonicznie uzasadnił swe rozstrzygnięcie i jednocześnie nie wykazał, że uchybienia miały wpływ na wynik sprawy. Schematyzm uzasadnienia wyraźnie wskazuje, że Sąd I instancji nie dokonał pełnej oceny rozstrzygnięcia podjętego przez organ II instancji i skupił, z jednej strony swe rozważania jedynie na nieuzasadnionym i chybionym wywodzie o naruszeniu norm postępowania, a z drugiej, dokonał błędnej wykładni art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Ocena prawna jest w sposób oczywisty niepełna, bowiem pomija własne orzecznictwo WSA w Łodzi wyrażone chociażby na tle art. 58 k.p.a. (np. wyrok z dnia 23 października 2014 roku, sygn. Il SA/Łd 573/14).

Konkludując, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. opisany powyżej wyrok Sądu I instancji nie może się ostać, zważywszy naruszenie prawa materialnego, jak i prawa procesowego, a opisane powyżej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik strony wnosił o jej oddalenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) skargą kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną- zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (uchwała NSA z dnia 26 października 2009 roku , sygn. akt I OPS 10/09).

W rozpoznawanej sprawie nie można dopatrzeć się okoliczności wskazujących na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Przedmiotem kontroli legalności dokonanej przez Sąd I instancji było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Z uzasadnienia postanowienia objętego skargą wynika, że odmowa przywrócenia terminu nastąpiła na skutek tego że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów czy nawet rzeczowej argumentacji, które pozwoliłyby stwierdzić, że nie miał on możliwości wystąpienia z zażaleniem w terminie oraz, że z treści pisma nie wynika czy prośba o przywrócenie terminu została wniesiona w terminie określonym w art.58 § 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając zaskarżone postanowienie uznał, że zapadło ono z naruszeniem art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w stopniu "co najmniej" mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i wskazał na konieczność ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Przy wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności (przyczyn), w jakich doszło do uchybienia terminowi oraz stopnia zawinienia w tym zakresie ze strony wnoszącej spóźnione zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny tą ocenę podziela.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego , jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winny. Przytoczony przepis określa zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego oraz przesłankę przywrócenia terminu- uprawdopodobnienie braku winy. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna – uwiarygodnić stosowną argumentacją- swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 284). Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Jednakże sam fakt występowania w przepisie instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą, wiarygodności okoliczności, na które powołała się podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych.

Sam fakt występowania schorzeń - nawet ciężkich - u zainteresowanego przywróceniem terminu, nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Fakt choroby, czy podeszły wiek, nie są równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego. Tylko choroba, która uniemożliwia osobiste dokonanie czynności procesowej, przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób, usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności. Jednak powołanie się przez stronę we wniosku o przywrócenie uchybionemu terminowi na schorzenia występujące od dłuższego czasu i podeszły wiek, nie zwalnia organu z obowiązku badania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Oznacza to, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niedające się wyjaśnić okoliczności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść. Zauważyć trzeba, że jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięciem tej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast w myśl art. 80 k.p.a., organ winien dokonać oceny okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Prowadząc postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu należy zatem, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podejmować działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego istotnego dla podjęcia rozstrzygnięcia i dokonać oceny na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Badanie okoliczności braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi powinno być każdorazowo odniesione do indywidualnych, specyficznych dla sprawy uwarunkowań, a samo ustanie przyczyny uchybienia terminu musi mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny lub domniemywany. Nie może budzić wątpliwości, że schorzenia na które powołuje się w niniejszej sprawie W.L., a które występują u niego co najmniej od kilkunastu lat mogą występować z różnym nasileniem, również w takim, które uniemożliwiało dokonanie w określonym okresie pewnych czynności procesowych. Organ winien, tak jak zasadnie podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, podjąć wszelkie przewidziane przez przepisy k.p.a. działania mające na celu ustalenie powyższych istotnych do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, zobowiązując m.in. stronę do przedłożenia dowodów uprawdopodabniających brak winny w uchybieniu terminowi. Takich działań ze strony Kolegium zabrakło. Analiza twierdzeń zawartych we wniosku o przywrócenie terminu wraz ze założoną dokumentacją medyczną nie była wystarczająca do przyjęcia przez Kolegium, iż choroby strony nie zostały udokumentowane, nie została spełniona żadna z przesłanek zachowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw (strona 3 uzasadnienia decyzji) oraz, że W.L. nie uprawdopodobnił braku winny w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia (strona 4 uzasadnienia decyzji).

Tym samym należy uznać za nieuzasadniony zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.. Zasadnie Sąd I instancji przyjął w wyniku analizy dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia w kontekście wynikających z art. 58 k.p.a. przesłanek przywrócenia terminu, w ocenie Sądu należy stwierdzić, że organ nie poddał złożonego przez skarżącą wniosku wszechstronnej analizie i ocenie, a rozstrzygnięcie podjęte zostało bez dokładnego zbadania stanu faktycznego. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że treść prośby W.L. o przywrócenie terminu wraz z załączoną dokumentacją medyczną była niewystarczająca do rozpatrzenia wniosku, biorąc pod uwagę regulację wynikającą z art. 58 § 1 k.p.a. Zasadnie nakazał Kolegium podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia, czy istotnie po stronie wnioskodawcy zachodziły okoliczności uniemożliwiające zachowanie terminu do wniesienia zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że jeśli organ uzna, iż wskazane przez stronę okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminowi, powinien podjąć działania wyjaśniające, wezwać stronę do złożenia stosownych dodatkowych wyjaśnień, przedłożenia dodatkowej dokumentacji mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Dopiero po przeprowadzeniu takiego postępowania winien organ dokonać oceny w zakresie spełnienia przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Zasadnie więc Sąd I instancji przyjął, że treść ustaleń przyjętych przez organ, które legły u podstawy odmowy przywrócenia terminu należało uznać za nieprawidłowe, niewystarczające i naruszające przepisy art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnioski nie zostały odniesione do konkretnej sprawy, stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy wskazać, iż również nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie ewentualnej kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dokonał prawidłowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Dokonał oceny dotychczas zgromadzonego materiału w kontekście dokonania przez organ ustaleń istotnych do rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to nie może być skutecznie zakwestionowane wniesioną skargą kasacyjną. Motywy zaskarżonego wyroku w sposób jasny wyjaśniają przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, zaś wydany wyrok wraz z jego uzasadnieniem poddaje się ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego i dlatego też brak jest w tej sytuacji uzasadnionych podstaw by zakwestionować jego prawidłowość. Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej, Sąd I instancji, co należy raz jeszcze podkreślić, przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wyroku zawarto ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Nadmienić należy, iż wytyczne co do dalszego postępowania nie mają oznaczać, że Sąd ma obowiązek sporządzenia planu czynności postępowania, jakie organ ma podjąć, w zależności od możliwego zachowania strony w postępowaniu. To organ, dążąc do wykonania wytycznych Sądu decyduje, jakie czynności postępowania powinien podjąć w celu zastosowania się do oceny prawnej i wytycznych, o których mowa w art. 153 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez rażąco błędną wykładnię przepisu art. 58 § 1 i 2 k.p.a., a sprowadzającą się do błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, iż brak wskazania daty ustąpienia przyczyny uchybienia terminowi jest brakiem formalnym, co skutkuje koniecznością zastosowania art. 64 § 2 k.p.a.

Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkich sądów administracyjnych, na które przykładowo powołuje się Sąd I instancji, jak również w doktrynie przyjmuje się, iż w sytuacji gdy strona nie podała daty, w jakiej ustała przyczyna w uchybieniu terminowi, organ zobligowany jest do wezwania do usunięcia tego braku wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Nie zasługuje na akceptację pogląd, w myśl którego wszystkie cztery przesłanki przywrócenia terminu wskazane w art. 58 k.p.a. mają charakter materialny. Charakter taki można przypisać przesłankom wskazanym w art. 58 § 1 k.p.a. Zachowanie zarówno terminu wniesienia prośby, jak i jednocześnie dopełnienie spóźnionej czynności mają charakter formalny. Za taką wykładnią przemawia między innymi systematyka przepisu art. 58 k.p.a. Jak wskazał Z.K. w monografii "Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym (wydawnictwo Oficyna 2008 r.) "przesłanka określona w art. 58 § 2 zdanie pierwsze (termin siedmiu dni do wniesienia prośby, obok obowiązku dopełnienia uchybionej czynności) ma charakter formalny". Natomiast przesłanki materialne zostały wymienione w art. 58 § 1 k.p.a. Ustawodawca nałożył na wnioskodawcę obowiązek wskazania we wniosku daty ustania przyczyny uchybienia terminu.

Jeżeli wniosek nie czyni zadość temu wymogowi ustawowemu, to na mocy art. 64 § 2 k.p.a., organ powinien wezwać wnioskodawcę do usunięcia tego braku. Przepis art. 64 § 1 k.p.a. stanowi , że jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możliwości ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. opisuje sytuację, kiedy istnieje możliwość zidentyfikowania podmiotu wnoszącego, jednak podanie nie spełnia innych warunków, do których można zaliczyć nie tylko np. brak określenia żądania, brak własnoręcznego podpisu wnoszącego, o których mowa w art. 63 k.p.a., ale także elementów, które wynikają z przepisów szczególnych. Z treści natomiast art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że składający wniosek o przywrócenie terminu obok dokonania czynności, której terminowi uchybiono, obowiązany jest podać datę ustania przyczyny uchybienia. Jest to wymóg formalny wniosku. Jest to element konieczny wniosku. Niepodanie wskazanej daty rodzi po stronie organu obowiązek wezwania strony w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia wniosku w tym zakresie.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zarzut ten skarżący kasacyjnie oparł na ogólnym stwierdzeniu dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni prawa materialnego, dowolnej ocenie oraz bezzasadnym przyjęciu iż doszło do naruszenia norm postępowania. Zarzut ten został błędne skonstruowany. Cytowane przepisy stanowią normy o charakterze ustrojowym i normują zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, nie mogą więc stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. To czy ocena wojewódzkiego sądu administracyjnego w danej sprawie była prawidłowa, nie może być bowiem utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, co w tej sprawie nie nastąpiło.

Tym samym stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie należy uznać za uzasadnione. Wskazać należy, że podanie wskazanej daty przez wnioskodawcę nie oznacza, iż organ został pozbawiony możliwości ustalania od jakiej daty faktycznie ustała przyczyna uchybienia terminowi.

Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw a tym samym na podstawie art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490), pełnomocnik powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie (por. wyrok NSA z 23 lutego 2011 r., I OSK 195/11). Zasadą jest bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga o kosztach postępowania tylko pomiędzy stronami. W pozostałym zakresie stosowne wnioski powinny być kierowane do właściwych w sprawie wojewódzkich sądów administracyjnych.