Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 714/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2, 3  pkt 23 i 24, 4-8, 13-14
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 17 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...]: 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I. T., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] odmawiającą wnioskodawczyni przyznania zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna S.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w dniu [...] września 2008 r. I. T. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych: zasiłku oraz dwóch dodatków do zasiłku na syna. Prezydent Miasta P., po analizie dokumentów sprawy, decyzją z dnia [...] września 2008 r. odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. ponownie odmówił I. T. prawa do wnioskowanych świadczeń, podając jako przyczynę przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Decyzja ta została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchylona w całości decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., a sprawa po raz kolejny przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na konieczność obliczenia dochodu rodziny pod kątem treści art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w powiązaniu z definicją utraty dochodu zawartą w art. 3 pkt 23 tej ustawy. Kolegium powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśliło, że utrata jednego ze źródeł dochodu mieści się pod pojęciem utraty dochodu w rozumieniu art. 3 pkt. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. podtrzymał swoje stanowisko co do sposobu wyliczenia dochodu rodziny I. T. i po raz kolejny odmówił prawa do wnioskowanych świadczeń. Podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni tworzy rodzinę ze swoim mężem J. i niepełnosprawnym synem S. (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2006 r.), a dochód rodziny uzyskany w 2007 r. wyniósł [...] zł. Był to dochód opodatkowany uzyskany przez J. T. z tytułu [...], dochód z emerytury [...] oraz dochód z tytułu pracy zarobkowej w firmie [...] Sp. z o.o. Powyższy dochód został wykazany w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] września 2008 r. Przeciętny miesięczny dochód w rodzinie w 2007 r. wyniósł zatem [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł. Organ wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.), który stanowi, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskuje inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. J. T. do dnia [...] kwietnia 2007 r. był zatrudniony w [...], natomiast od dnia [...] kwietnia 2007 r. przeszedł na emeryturę i z tego tytułu pobiera do chwili obecnej emeryturę [...] zgodnie z decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego [...] z dnia [...] maja 2007 r. Jednocześnie od dnia [...] kwietnia 2007 r. podjął pracę w firmie [...] Sp. z o.o. uzyskując kolejny dochód z tytułu zatrudnienia. Dochód z tytułu zatrudnienia we wskazanej spółce J. T. utracił [...] sierpnia 2007 r., jednakże dochód z tytułu emerytury nie został utracony do chwili obecnej. Zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych za utratę dochodu uznaje się utratę, która nastąpiła w związku z "utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło", zaś zgodnie z art. 3 pkt 24 lit. d powołanej ustawy o uzyskaniu dochodu można mówić w sytuacji "uzyskania zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego". W przypadku J. T. zaistniała sytuacja utraty dochodu z tytułu [...] oraz zatrudnienia w firmie [...] i uzyskanie dochodu spowodowane nabyciem prawa do emerytury [...]. Jednak działając zgodnie z § 17 ust. 2 powołanego rozporządzenia organ I instancji uznał, że w tym przypadku nie jest możliwe pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony z tytułu zatrudnienia w [...] i w firmie [...], bowiem J. T. w 2007 r. pomimo zakończenia pracy w [...] oraz w firmie [...] Sp. z o.o. w tym samym roku nabył uprawnienia do emerytury [...], którą pobiera do dziś.

Od powyższej decyzji odwołała się I. T. wskazując, że dochód uzyskiwany z zasiłków przeznaczany był na potrzeby syna. W tej chwili rodzina utrzymuje się tylko z emerytury męża w wysokości [...] zł i zasiłku pielęgnacyjnego na syna w wysokości [...] zł. Odwołująca się nie rozumie zatem, dlaczego w ocenie organu I instancji ich dochód przekracza ustawowe kryterium.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że podstawę prawną rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2008 r. stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.). Kolegium przytoczyło treść art. 3 pkt 2, art. 4 ust. 1, 5 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 tej ustawy i stanęło na stanowisku, że z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż dochód rodziny T. został wyliczony przez organ I instancji prawidłowo. Organ odwoławczy podzielając stanowisko Prezydenta oraz przytoczoną w uzasadnieniu argumentację utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Równocześnie Kolegium podkreśliło, że mając na względzie obowiązujące przepisy regulujące zasady przyznawania świadczeń rodzinnych, a więc zarówno przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych jak i rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne stwierdzić należy, iż w zaistniałym w rozpoznawanej sprawie stanie faktycznym przy obliczaniu dochodu rodziny znajduje zastosowanie § 17 ust. 2 przywołanego rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej. Organ I instancji dokonał prawidłowego przyporządkowania stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie pod sformułowaną w § 17 ust. 2 normę prawną stanowiącą, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskuje inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek. Z takim właśnie przypadkiem, zdaniem organu odwoławczego, mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji I. T. nie spełnia ustawowych przesłanek do uzyskania w obecnym okresie zasiłkowym zasiłku rodzinnego na syna S. Brak jest także podstaw do przyznania wnioskowanych dodatków do zasiłku rodzinnego, gdyż do dodatku uprawniona jest tylko ta osoba, która ma prawo do zasiłku rodzinnego. Jak z tego wynika, jeżeli dana osoba nie spełnia ustawowych warunków do otrzymania zasiłku rodzinnego, nie otrzyma również żadnego z dodatków.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. T. Skarżąca zarzuciła, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nastąpiło nieprawidłowe obliczenie dochodu jej rodziny oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456) do rozpoznania wniosku złożonego w dniu[...] września 2008 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie prowadzone było na podstawie art. 2, art. 3 pkt 23 i pkt 24, art. 4-8 i art. 13-14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.) oraz § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (t.j. z 2005 r. Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.).

Dla oceny legalności działań organów administracji w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma zagadnienie wyjaśnienia pojęcia dochodu uzyskanego i utraconego w świetle definicji pojęcia dochodu rodziny zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zagadnienie to jest bowiem jedynym spornym elementem w niniejszej sprawie. Dlatego też w niniejszym uzasadnieniu pominąć należy te kwestie, które nie są sporne, ponieważ przytaczanie ich byłoby jedynie powielaniem prawidłowego i należycie uzasadnionego, niekwestionowanego przez skarżącą stanowiska organów.

Z przepisu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawą do wyliczenia dochodu rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy; tj. okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 4 i 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych uwzględnia się przy obliczaniu dochodu dochód utracony i dochód uzyskany, przy czym definicję uzyskania i utraty dochodu zawiera art. 3 pkt 23 i 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyliczając te rodzaje źródeł dochodu, których utrata bądź uzyskanie powodują skutki dla wnioskujących o świadczenie rodzinne i świadczeniobiorców. Zdaniem Sądu regulacje powyższe należy rozpatrywać biorąc pod uwagę definicje rangi ustawowej odpowiednich pojęć, bowiem żaden inny przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ustala ich w sposób odmienny.

W art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł delegację ustawową do określenia w drodze rozporządzenia sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywanie lub zawieszanie wypłaty tych świadczeń, a także sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych. Na podstawie tej delegacji Minister Polityki Społecznej w dniu 2 czerwca 2005 r. wydał rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, które w § 17 ust. 2 wprowadza zasadę, że nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

W rozpatrywanej sprawie ze zgromadzonych w aktach administracyjnych materiałów dowodowych wynika bezspornie, że sytuacja dochodowa skarżącej w 2007 r. uległa zmianie na skutek zakończenia przez jej męża zatrudnienia w [...] i przejścia od dnia [...] kwietnia 2007 r. na emeryturę oraz zakończenia z dniem [...] sierpnia 2007 r. przez męża skarżącej dodatkowego stosunku pracy. Oceniając te zdarzenia organy orzekające powołując się na treść § 17 ust. 2 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. odmówiły uznania za dochód utracony kwot dochodu uzyskanego w 2007 r. przez męża skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę w [...] oraz dodatkowego zatrudnienia w firmie [...], pomimo że oba stosunki pracy ustały w 2007 r. Organy stanęły bowiem na stanowisku, że fakt uzyskania przez męża skarżącej w zamian za dochody z pracy w [...] świadczeń emerytalnych wyczerpuje przesłanki określone w § 17 ust. 2 rozporządzenia, ponieważ stanowi w rozumieniu tej regulacji "uzyskanie innego dochodu", co uniemożliwia uznanie wnioskowanych źródeł dochodu za dochody utracone zgodnie z treścią art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zdaniem Sądu w świetle powołanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, takie stanowisko organów orzekających jest niewłaściwe. Art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji) stanowił, że: "W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód". Przepis ten pozwala na skorygowanie dochodu rodziny, przy ustalaniu prawa do zasiłku, w wypadku utraty dochodu i koresponduje z art. 5 ust. 4a ustawy, zgodnie z którym w razie uzyskania dochodu przez osobę uprawnioną do zasiłku prawo do zasiłku ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód. Przywołany artykuł 5 ust. 4 ustawy nie wiąże uprawnienia do odliczenia dochodu utraconego od dochodu rodziny, ani też odmowy prawa jego odliczenia, z faktem uzyskania innego dochodu. Przyjęta w art. 5 ust. 4 i 4a ustawy konstrukcja ustalania wysokości dochodu rodziny pozwala przy ustalaniu prawa do zasiłku na uwzględnienie zdarzeń w postaci zarówno utraty dochodu, czyli pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny, jak i uzyskania dochodu. W konsekwencji możliwa jest więc korekta ustalenia dochodów rodziny w wyniku ich pomniejszenia (art. 5 ust. 4 ustawy) bądź powiększenia (art. 5 ust. 4a ustawy). Wprowadzone w ustawie o świadczeniach rodzinnych zasady uwzględniania utraty dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służą przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 czerwca 2007 r. (sygn. akt I OSK 1449/06, niepubl.) jednoznacznie wskazał, że jeżeli przesłanką przyznania określonego świadczenia jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, to nie można wysokości tego dochodu ustalać nie uwzględniając rzeczywistej wysokości tego dochodu. Z tym poglądem Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza.

Paragraf 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 58, poz. 401) ma następującą treść: "Nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy". Zgodnie z tym przepisem zasadą zatem jest (§ 17 ust. 1 rozporządzenia), że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. W paragrafie 2 tego przepisu ustanowiony natomiast był dotychczas jedynie wyjątek od tej zasady, zgodnie z którym w sytuacji, gdy osoba uprawniona do zasiłku rodzinnego utraci dochód w roku kalendarzowym stanowiącym podstawę do ustalenia świadczeń rodzinnych, albo po tym roku, lecz przed złożeniem wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego i w tym samym roku uzyska jakikolwiek inny dochód (bez względu na jego wysokość), którego nie utraciła przed zgłoszeniem wniosku – nie zmniejszało się jej dochodu przy ustalaniu dochodu rodziny jako podstawy prawa do zasiłku rodzinnego o dochód utracony. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych utrata dochodu może być spowodowana m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Przywołać w tym miejscu należy wykładnię tego przepisu jakiej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1323/2007, niepubl. W orzeczeniu tym Sąd wyjaśnił, że w sytuacji zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej w ramach kilku stosunków prawnych, o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych - każdy z nich stanowi odrębne źródło dochodu. Rozwiązanie jednego z nich stanowi utratę tego konkretnego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z którą związany był określony dochód. Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że osoba, która utraciła jedno z wyżej wymienionych źródeł dochodu wskutek rozwiązania umowy o pracę i nadal wykonuje pracę dotychczas świadczoną równolegle w ramach jednego ze stosunków prawnych określonych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych - jest osobą, która utraciła zatrudnienie, a więc utraciła dochód w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c tej ustawy. Pod pojęciem utraty dochodu należy zatem rozumieć m.in. utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ramach jednego, konkretnego stosunku pracy. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko zawarte w przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (a także w wyrokach np. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 338/2008, niepubl., Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1983/2006, niepubl., Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1449/06, niepubl.). Prowadzi to do wniosku, że w sytuacji, w której nie dojdzie do "zastąpienia" dochodu utraconego innym, nowym dochodem, to niezależnie od uzyskiwania przez członka rodziny równolegle dochodów z innych źródeł, nie będzie można mówić o sytuacji "uzyskania innego dochodu" i w takich sprawach zastosowanie winien dotychczas znaleźć nie ust. 2, a ust. 1 paragrafu 17 przywołanego wyżej rozporządzenia, przewidujący pomniejszenie dochodu rodziny o tę część dochodu utraconego, która stanowi jego przeciętną miesięczną kwotę.

Zdaniem sądu orzekającego w sprawie, w procesie interpretacji przepisów regulujących zasady przyznawania świadczeń z szeroko rozumianej pomocy państwa, szczególna uwaga powinna być skierowana na dobro rodziny i innych osób wymagających wsparcia publicznego (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 333/2007, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 743/2005, pul. ONSAiWSA 2006/6/177, wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1323/2007). Ponadto sąd orzekający zdecydowanie stoi na stanowisku, że rozporządzenie wykonawcze nie może wkraczać w sferę materii prawnych regulowanych innymi ustawami, nie może także zawartych w nich treści przekształcać, modyfikować, a nawet nie powinno ich powtarzać. Naruszenie tych warunków stwarza natomiast podstawę do postawienia zarzutu niezgodności takiego rozporządzenia z ustawą. Rozporządzenia wydawane są bowiem na podstawie ustaw i w celu ich wykonania. Taki charakter rozporządzenia determinuje i ogranicza jego treść w tym znaczeniu, że w drodze delegacji ustawowej do prawotwórstwa administracyjnego nie może zostać przekazane uprawnienie do zmiany przepisów rangi ustawowej, jak też upoważnienia ustawowe nie mogą delegować prawa do wkraczania w materię zastrzeżoną wyłącznie dla regulacji ustawowej. Z taką właśnie sytuacją mamy natomiast do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Stanowiący bowiem ustawową delegację do wydania rozporządzenia art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych upoważniał Ministra Polityki Społecznej do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego od świadczeń rodzinnych, a nie do określania dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny, zdefiniowanego w art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rolą rozporządzenia jest konkretyzacja ustawy, a nie jej uzupełnianie. W tej sytuacji zdaniem składu orzekającego regulacje materialnoprawne, a do takich należy przepis § 17 ust. 2 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., które swą treścią wykraczają poza charakter wykonawczy, wychodzą poza granice upoważnienia, co przesądza w rezultacie o niezgodności tego przepisu rozporządzenia z ustawą.

Takie stanowisko Sądu znajduje pełne potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r. (sygn. akt P 45/08, niepubl.). W orzeczeniu tym Trybunał stanął na stanowisku, że § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 23 ust. 5 i art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Orzeczenie to wydane zostało na skutek pytania prawnego skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dotyczące konstytucyjności § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, ze zm.) w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 58, poz. 401). Stwierdzając niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu Trybunał podkreślił, że § 17 ust. 2 rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r. ograniczył stosowanie instytucji z art. 5 ust. 4 ustawy, wprowadzając przesłankę negatywną w postaci uzyskania innego dochodu w tym samym roku kalendarzowym, co wyłącza przewidziane art. 5 ust. 4 ustawy pomniejszenie dochodu rodziny o dochód utracony w sytuacji, gdy utrata i uzyskanie innego dochodu nastąpiły w tym samym roku kalendarzowym. Kwestionowany przepis rozporządzenia zawiera więc unormowanie, które - wbrew ustawie - ogranicza możliwość korzystania przez osoby ubiegające się o zasiłek rodzinny z przysługującego im na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy prawa do odliczenia od dochodu rodziny dochodu utraconego, na zasadach określonych w ustawie. W tej sytuacji Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 17 ust. 2 rozporządzenia z 2 czerwca 2005 r. jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, ponieważ nie spełnia warunków określonych przez ustawodawcę co do zakresu spraw przekazanych do uregulowania w rozporządzeniu (art. 23 ust. 5 ustawy) i zmienia sytuację prawną osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny (dotyczy to także pozostałych świadczeń z pomocy społecznej objętych ustawą o świadczeniach rodzinnych) na niekorzyść w stosunku do uregulowania przyjętego w art. 5 ust. 4 ustawy.

W niniejszej sprawie oznacza to, że oparcie się przez organy administracji wyłącznie na wykładni językowej przepisu rozporządzenia wykonawczego do ustawy o świadczeniach rodzinnych w oderwaniu od regulacji ustawowej tego zagadnienia jest błędne. Błędna zaś interpretacja przepisu § 17 ust. 1 i 2 przywołanego rozporządzenia spowodowała, że zapadłe w sprawie decyzji wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że ustanie zatrudnienia męża skarżącej (w [...] i firmie [...]) stanowiło utratę dochodu, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to fakt winien być uwzględniony przy ustalaniu prawa do wnioskowanego świadczenia, czego w sprawie niniejszej organy nie uczyniły. Dodatkowo podkreślić należy, że ostatecznie zaprezentowany przez organy orzekające w niniejszej sprawie sposób rozumienia powyższej omawianej regulacji pozostaje w sprzeczności z celami, jakie stoją przed ustawą o oświadczeniach rodzinnych, mającą ofiarować pomoc ze strony państwa osobom o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej życiowej sytuacji, albowiem w jego wyniku dochodzi do przesądzenia o istnieniu bądź nie prawa do świadczenia bez uwzględnienia faktu niekorzystnej zmiany w sytuacji materialnej strony, jaką jest utrata dochodu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie przeanalizuje, biorąc pod uwagę stanowisko Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu oraz dotychczasowe orzecznictwo sądowe, zebrany w sprawie materiał dowodowy, dokona ponownego ustalenia rzeczywistych wysokości dochodów rodziny skarżącej i podejmie rozstrzygnięcie na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów mając na uwadze zmianę stanu prawnego, spowodowaną tym, że przepis § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r. (sygn. akt P 45/08) został uznany za niezgodny Konstytucją i z dniem 8 lipca 2009 r. utracił moc obowiązywania.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.