Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 956/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Starosty [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Starosty [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu opłaty sądowej. WSA/wyr.1-sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Na wniosek z dnia [...] marca 2008r. złożony przez R. W. zostało wszczęte postępowanie o podział nieruchomości położonej w J. obejmującej działki nr [...], [...], [...], [...], [...], zapisanej w Kw [...].

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 roku znak [...] Burmistrz [...]pozytywnie zaopiniował proponowany podział nieruchomości (działki nr [...], [...], [...], [...], [...] w [...], gm. [...], własność wnioskodawcy).

Następnie decyzją z dnia [...] września 2008r. Nr [...] Burmistrz [...]zatwierdził projekt podziału przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. Starosta [...]zwrócił się do Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] o zbadanie z urzędu zgodności z prawem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości oraz postanowienia o pozytywnym zaopiniowaniu proponowanego podziału tejże nieruchomości - wskazując, ze podział został zatwierdzony pod warunkiem ustanowienia stosownych służebności gruntowych w tym również na nieruchomości nie stanowiącej własności wnioskodawcy i właściciela dzielonych nieruchomości. Ustanowieniem służebności została objęta bowiem m.in. działka nr [...] - nieruchomość stanowiąca własność tabularną Skarbu Państwa. Postępowanie zaś było prowadzone bez udziału ustawowo reprezentującego Skarb Państwa. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005r. sygn. akt I OSK 61/05, w myśl którego analiza przepisów art.93 ust.3 oraz art.99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz.2603, ze zm.) wskazuje, że chodzi tu o ustanowienie służebności drogowej zapewniającej dostęp do drogi publicznej nie na cudzym gruncie, lecz na gruncie stanowiącym własność wnioskodawcy podziału, przede wszystkim na gruncie wchodzącym w skład nieruchomości podlegającej podziałowi. Dalej Starosta wskazał, że działka nr [...] stanowi rów publiczny i na takiej nieruchomości nie ustanawia się służebności, lecz przejazd i przejście regulowane w odrębnym trybie i formie.

W odpowiedzi na powyższe pismo Burmistrz przedstawił stanowisko w sprawie i wskazał, że warunek zamieszczony w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości ma charakter wyłącznie informacyjny dla ewentualnych nabywców oraz dla notariusza sporządzającego akt notarialny zbycia działki, ponieważ służebność drogi koniecznej może zostać ustanowiona wolą zainteresowanych stron w drodze czynności cywilnoprawnej. Zdaniem Burmistrza z orzecznictwa sądowego nie wynika, aby służebność zapewniająca działce wydzielonej w wyniku podziału nieruchomości dostęp do drogi publicznej musiała być wyznaczona jedynie na nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy. Zdaniem Burmistrza oparcie się w tej mierze o jednostkowe orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi wątpliwość co do takiej interpretacji przepisu art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Burmistrz przyznał, że działka nr [...], będąca własnością Skarbu Państwa, stanowiąca rów publiczny oddziela wydzielone działki od drogi publicznej, a więc działki te w wyniku podziału nie będą posiadały prawnie zagwarantowanego połączenia z drogą publiczną, stąd konieczność wydania decyzji warunkowej. Zdaniem Burmistrza "Przejazd i przejście" regulowane w odrębnym trybie nie stanowią dostępu prawnie zabezpieczonego. Zdaniem Burmistrza, który jednak nie powołał się w tej mierze na żadne orzecznictwo, w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie od dawna utrwalony jest pogląd, że w postępowaniu o podział nieruchomości właściciele sąsiednich nieruchomości nie mają prawa strony. Prawo strony przysługiwałoby tylko w takim zakresie, w jakim organ ingeruje swoimi działaniami w ich prawo własności przysługujące do działek sąsiednich. Organ nie jest powołany do decydowania jakie nieruchomości ma obciążać służebność drogowa, takiego wskazania nie zawiera decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości. Jedynie wstępny projekt podziału zawiera propozycję sposobu zapewnienia dostępu projektowanych działek do dogi publicznej. W konkretnym przypadku propozycja taka została również umieszczona na mapie z projektem podziału nieruchomości, jednakże postępowanie działowe nie narusza interesu prawnego właściciela wskazanej nieruchomości, ani nie nakłada na niego obowiązku, a przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 20004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości nie wskazuje enumeratywne, co powinna zawierać mapa z projektem podziału nieruchomości. Tak więc, zdaniem Burmistrza, brak jest podstaw do uznania, iż właściciel działki, co do której wskazano wymaganą prawem propozycję zapewnienia dostępu do drogi publicznej jest stroną postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza opiniującego podział nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art.156 par 1 pkt 2, art.157 par 1 art.158 par 1 w zw. z art.126 ustawy z dnia 14 czerwca Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm. - dalej Kpa) oraz art. 93 ust.3, 4 i 5 w zw. z art.99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz.2603 ze zm. - dalej u.g.n.) stwierdziło brak podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza opiniującego podział nieruchomości. Kolegium nie dopatrzyło się rażącego naruszenia prawa i stwierdziło, iż z przepisów art. 93 i 99 ugn nie wynika jednoznacznie (w sposób niewymagający wykładni), iż ustanowienie służebności gruntowej zapewniającej dostęp do drogi publicznej może nastąpić nie na cudzym gruncie, lecz wyłącznie na gruncie stanowiącym własność wnioskodawcy podziału, przede wszystkim na gruncie wchodzącym w skład nieruchomości podlegającej podziałowi, jak wskazał NSA (I OSK 61/05). Kolegium nie dopatrzyło się również zaistnienia innych przesłanek stwierdzenia nieważności.

Następnie wnioskiem z dnia [...] maja 2011r. Starosta zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy powtarzając wcześniejsze argumenty.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na postawie art. 138 par 3 w zw. z art. 105 par 1, art.28, art.126 i art.127 par 1 Kpa w zw. z art.93 ust.3, art.99 i art. 11 ust.1 u.g.n. umorzyło postępowanie o ponowne rozpoznanie sprawy. Kolegium wskazało, że przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych zobowiązane było do zbadania kwestii legitymacji Starosty do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Zdaniem organu w orzecznictwie sądów administracyjnych od dawna utrwalony jest pogląd, iż w postępowaniu o podział nieruchomości właściciele sąsiednich działek nie mają prawa strony, albowiem stroną tego postępowania jest tylko właściciel nieruchomości objętej podziałem bądź jej użytkownik wieczysty. Jednocześnie organ administracji publicznej nie jest powołany do decydowania jakie nieruchomości ma obciążać służebność drogowa, która może zostać ustanowiona jedynie wolą zainteresowanych stron w drodze czynności cywilnoprawnej, jaką jest zawarcie umowy o stosownej treści, bądź też na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Organ właściwy do rozstrzygania o podziale geodezyjnym takich uprawnień nie posiada. Dlatego, zdaniem Kolegium, niedopuszczalne byłoby opiniowanie przez Burmistrza [...]kwestii, na jakich nieruchomościach zostanie ustanowiona służebność drogowa dla działek które powstają po dokonaniu podziału, a które to nie mają dostępu do drogi publicznej. Badane postanowienie nie opiniuje projektu w tym zakresie stwierdzając jedynie, że proponowany podział zawiera propozycje zapewnienia dostępu do drogi publicznej działkom powstającym, które tego dostępu nie maja bezpośrednio. Umieszczenie, w załączniku do postanowienia tj. na mapie projektowanego podziału uwag dotyczących wskazania nieruchomości, na których służebności mają być ustanowione, w tym nieruchomości nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę [...], w ocenie Kolegium posiada jedynie walor informacyjny, nie stanowi zaś elementu rozstrzygnięcia sprawy.

W zakresie niezbędnym dla ustalenia kręgu podmiotów mających w sprawie interes prawny, Kolegium stwierdza, że Skarb Państwa, jako właściciel działki oznaczonej geodezyjnie nr [...] takiego interesu w tej sprawie nie posiada, nie może mieć zatem przymiotu strony tego postępowania. W konsekwencji wniosek z dnia [...]maja 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej postanowieniem z dnia 0[...] kwietnia 2011 r. , złożony przez Starostę, reprezentującego na mocy art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Skarb Państwa, nie może być przez merytorycznie rozpoznany, jako, że po stronie wnoszącego ten wniosek nie istnieje regulowany jednoznacznie przepisami powoływanej niejednokrotnie ustawy interes prawny lub obowiązek dający mu prawo do udziału w tym postępowaniu. Odwołujący się nie jest więc stroną tego postępowania.

Skargę na powyższe postanowienie złożył Starosta Skarżący zarzucił:

a) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- wadliwą wykładnię art. 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwaną dalej "u.g.n.", (tj. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ) poprzez dopuszczenie o orzekaniu przez organ zatwierdzający plan podziału nieruchomości o obciążaniu nieruchomości osób trzecich służebnościami i to w postępowaniu toczonym bez ich udziału

- nie zastosowanie art. 31 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 2 pkt 2 i art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo wodne, zwanym, dalej "pr.wodn." (Dz.U, z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 ze zm.) i pominięcie regulacji dotyczących ustanawiania przepustów na rowach publicznych

b) naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj:

- wadliwą wykładnię art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, zwanym dalej "k.p.a."

- poprzez odmowę przyznania skarżącemu prawa strony,

- naruszenie art. 105 k.p.a. poprzez bezzasadnie uznanie, iż postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] stało się bezprzedmiotowe oraz poprzez przyjęcie dla tego rozstrzygnięcia formy postanowienia zamiast decyzji administracyjnej,

- naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nieprawidłowe wyjaśnienie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia,

- niezastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nakazującemu uchylenie postanowienia rażąco naruszającego prawo,

- wadliwą wykładnię art. 104 § 1 kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, iż załączona do postanowienia Burmistrza [...]mapa projektowanego podziału nie stanowi elementu rozstrzygnięcia sprawy,

c) niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 6 ) k.p.a. nakazującego wznowienie postępowanie wobec wydania przez Burmistrza [...]decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska organu wydającego zezwolenia wodnoprawne na urządzenie przepustów.

Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.

Zdaniem skarżącego, zaskarżone rozstrzygnięcie narusza art. 93 u.g.n. Skarżący powołał się na wyrok z dnia 19 października 2005 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - sygn. I OSK 61/05; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r. - sygn. I SA/Wa 143/05; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r.

- sygn. I SA/Wa 486/07) i wskazał, że orzekanie o obciążaniu nieruchomości osób trzecich stosownymi służebnościami, i to w postępowaniu toczonym bez ich udziału - jest niezgodne z prawem, a naruszenie art. 93 u.g.n. należy uznać za rażące. Starosta podniósł, że bezspornym jest, iż Skarb Państwa jest właścicielem działki nr [...] i tym samym ma oczywisty interes prawny uzasadniający udział w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego wydaje się postanowienie opiniujące projekt podziału nieruchomości, które ustanawia warunek podziału działek w postaci obciążenia nieruchomości z nimi sąsiadujących służebnościami przejazdu, przy czym ten warunek wprost odnosi się wprost do sfery prawa własności właścicieli tych nieruchomości. Należy zaznaczyć, że ustanowienie służebności nie jest dopuszczalne wtedy, gdy zmierza ono jedynie do poprawy cech nieruchomości władnącej, a zwłaszcza wtedy, gdy uniemożliwia prawidłowe korzystanie z nieruchomości obciążanej przez jej właściciela (tak jak w niniejszej sprawie - poprzez zakłócenie gospodarki wodnej w ramach rowów odwadniających). Tym samym Skarb Państwa, działający nadto przez organ właściwy w sprawach wodnoprawnych - ma interes prawny do wniesienia niniejszej skargi do sądu administracyjnego (gravamen).

Nadto w toku postępowania Kolegium nie zastosowało przepisów prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 2 pkt 2 i art. 122 ust. 1 pkt 3 pr.wodn. Poza tym zaskarżane rozstrzygnięcie narusza art. 105 k.p.a., gdyż bezzasadnie organ uznał, iż postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe oraz orzekł o owej bezprzedmiotowości w formie postanowienia zamiast wymaganej formy decyzji administracyjnej. W stanie sprawy, w świetle art. 93 u.g.n. oraz art. 28 k.p.a. odnoszonych do statusu prawnego Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, do której odnosi się orzeczenie Burmistrza [...], nie można przyjąć jakoby nie istniał przedmiot rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1984 r., II S.A. 2085/83, ONSA 1984, Nr 1, poz. 23 ).

Godzi się podnieść zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 i art. 107 k.p.a., stanowiącego, iż uzasadnienie wydawanego postanowienia winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa w związku z art. 11 tego kodeksu nakazującego wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Zdaniem skarżącego, wyjaśnienie, wskazane w art. 11 k.p.a., winno wskazywać powody, dla których odmówiono zasadności zgłaszanej przez niego argumentacji prawnej. Wybiórcze powoływanie się na argumentację prawną może charakteryzować stanowisko prawne stron i uczestników postępowania, nie zaś samego organu administracji stosującego prawo. Uchybienie art. 107 w zw. z art. 11 k.p.a. miało wpływ na wynik sprawy, gdyż Kolegium, uchylając się od wyłożenia powodów, dla których nie uznało stanowiska skarżącego, bezzasadnie odmówiło zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a w konsekwencji - nie stwierdziło nieważności postanowienia Burmistrza [...]z dnia [...] czerwca 2008 r.

Do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. doprowadziły również: wadliwa wykładnia art. 93 u.g.n. oraz bezzasadna odmowa przyznania skarżącemu statusu strony.

Brak rozważenia przez Kolegium ww. regulacji pr. wodn. skutkowało niezastosowaniem art. 145 § 1 pkt 6 ) k.p.a. nakazującego wznowienie postępowanie wobec stwierdzenia okoliczności wydania przez Burmistrza [...]postanowienia bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska organu wydającego zezwolenia wodnoprawne na urządzenie przepustów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dokonało również wadliwej wykładni art. 104 § 1 k.p.a. bezzasadnie przyjmując, iż załączona do ww. postanowienia Burmistrza [...]mapa projektowanego podziału nie stanowi elementu rozstrzygnięcia sprawy. Mapa stanowi integralną część postanowienia, na co wyraźnie wskazuje treść uzasadnienia tego postanowienia, w której organ odwołuje się wielokrotnie do projektu wstępnego podziału.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.zm.).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 150, poz.1270 ze zm.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 par 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 par 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Należy zwrócić uwagę, iż przedmiotem kontroli jest decyzja wydana w trybie odwoławczym w postępowaniu nadzwyczajnym, które zostało wszczęte na podstawie podania złożonego przez Starostę [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem SKO z dnia [...] kwietnia 2011r., dotyczącym braku podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Burmistrza [...]z dnia [...] czerwca 2008r., z uwagi na brak po stronie Starosty [...] statusu strony postępowania.

Należy zauważyć, iż w przypadku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przyjmuje się, że stroną w takim postępowaniu, a zarazem podmiotem, który może żądać jego wszczęcia, jest osoba, która była uznana za stronę w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji w postępowaniu zwykłym. Jednakże w tym zakresie nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad, które możnaby zastosować automatycznie w każdej sprawie. Nie zawsze osoba, która miała status strony w postępowaniu zwykłym, musi mieć ten przymiot także w postępowaniu nadzwyczajnym. Może też zdarzyć się sytuacja odwrotna, a mianowicie, że podmiot, który nie był uznany za stronę w postępowaniu zwykłym, będzie miał taki status w postępowaniu nadzwyczajnym. Zatem kwestie te należy zawsze rozważyć indywidualnie, odpowiadając na pytanie, jakiego interesu prawnego lub faktycznego mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji ( wyrok NSA z dnia 30.04.201 Or. sygn. akt I OSK 932/09, z dnia 2.03.2007r. sygn. akt II OSK 347/06 Lex 340207).

Nie ma zatem uzasadnionych podstaw do ograniczania kręgu osób, którym w postępowaniu podziałowym może przysługiwać przymiot strony, wyłącznie do właścicieli (współwłaścicieli) czy użytkowników (współużytkowników) wieczystych dzielonej nieruchomości (tak : NSA w wyroku z dnia 16.07.2010r., sygn. akt I OSK 1288/09). Poza tym zawsze uzasadnionym jest rozważenie interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości w sytuacji, gdy podziałowi nieruchomości towarzyszy cel zapewnienia nowoutworzonym działkom dostępu do drogi publicznej, poprzez działki sąsiednie. W takiej bowiem sytuacji projektowany, czy też dokonany podział dotyka praw podmiotowych ich właścicieli. Pozbawienie właścicieli i użytkowników nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, która podlega podziałowi, możliwości ochrony ich praw właścicielskich byłoby niczym innym, jak tylko pozbawieniem ich konstytucyjnej ochrony, zagwarantowanej w art.64 ust.2 Konstytucji RP. Twierdzenie zatem, że w żadnych okolicznościach właściciel lub użytkownik nieruchomości sąsiedniej nie może być stroną postępowania podziałowego, ani postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym w tym przedmiocie nie może być uznane za prawidłowe.

W postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących z działką podlegającą podziałowi, przysługują prawa strony, choć tylko w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoimi działaniami w wykonywanie przez nich prawa własności (tak : NSA w wyroku z dnia 14.09.201 Or., sygn.akt II OSK 1343/09). Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Przepis art.99 u.g.n. stanowi, że jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art.93 ust.3 powołanej ustawy, podziału dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w drodze podziału zostaną one ustanowione. Powołane przepisy nie mogą być rozumiane jako przepisy chroniące wyłącznie właścicieli, których nieruchomości podlegają podziałowi. Przepisy te na równi kształtują prawa i obowiązki zarówno właścicieli nieruchomości podlegających podziałowi, jak i właścicieli nieruchomości sąsiednich. Taka wykładnia pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą równości (art.32 ust.1 i 2 Konstytucji) oraz - w tym kontekście - z zasadą ochrony własności (art.64 ust.2 Konstytucji).

Błędnie zatem organ przyjął brak po stronie Starosty [...] legitymacji do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem postanowienia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. i bezzasadnie odmówił skarżącemu statusu strony, twierdząc iż postępowanie jest bezprzedmiotowe.

Ponadto organ orzekając o obciążaniu nieruchomości osób trzecich stosownymi służebnościami, i to w postępowaniu toczonym bez ich udziału naruszył art. 93 u.g.n. Bezsporną bowiem w sprawie była okoliczność, iż Skarb Państwa ( w imieniu którego występuje Starosta) jest właścicielem działki nr [...] (stanowiącej rów publiczny) i tym samym ma oczywisty interes prawny uzasadniający udział w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego wydaje się postanowienie opiniujące projekt podziału nieruchomości, które ustanawia warunek podziału działek w postaci obciążenia nieruchomości z nimi sąsiadujących służebnościami przejazdu, przy czym ten warunek wprost odnosi się do sfery prawa własności właścicieli tych nieruchomości. Należy zaznaczyć, że ustanowienie służebności nie jest dopuszczalne wtedy, gdy zmierza ono jedynie do poprawy cech nieruchomości władnącej, a zwłaszcza wtedy, gdy uniemożliwia prawidłowe korzystanie z nieruchomości obciążanej przez jej właściciela (tak jak w niniejszej sprawie - poprzez zakłócenie gospodarki wodnej w ramach rowów odwadniających). Tym samym Skarb Państwa, działający nadto przez organ właściwy w sprawach wodnoprawnych - ma interes prawny.

Ponadto w toku postępowania Kolegium nie zastosowało przepisów prawa materialnego, tj. art. 31 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 2 pkt 2 i art. 122 ust. 1 pkt 3 pr.wodn. Regulacje te wskazują, że rowy służą do korzystania z wód, tj. odwadniania gruntów i obiektów budowlanych (przejmowania i odprowadzania wód opadowych i roztopowych ). Rowy zaliczane są do urządzeń wodnych kształtujących zasoby wodne oraz zapewniających korzystanie z tych zasobów. Wykonywanie przepustu na rowie wymaga zezwolenia wodnoprawnego na przebudowę rowu. Pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie, odbudowę, rozbudowę, przebudowę oraz rozbiórkę urządzeń wodnych. Jest niewątpliwe, że zmiana parametrów koryta rowu wywołuje zakłócenia prawidłowego działania systemu odwadniającego, prowadząc do szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie. Wskazywane pozwolenie wodnoprawne określa usytuowanie oraz warunki wykonania przepustów. Tym samym uwadze Kolegium uszła konieczność zastosowania regulacji prawa wodnego oraz odniesienia się do niej przez Burmistrza [...]. Stanowisko właściciela rowu, działającego zarazem przez organ właściwy w sprawach wodnoprawnych jest bez wątpienia kluczowe.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uzna Starostę [...] za stronę postępowania nieważnościowego, ponownie rozstrzygnie czy nie zachodzą przesłanki z art. 156 par 1 kpa uwzględniając przytoczone przez Sąd wskazówki i wyda merytoryczną w sprawie decyzję.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie przepisu art. 145 par 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

O punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.

ja