Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 537/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9 pkt 14
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art, 400 a ust. 1 pkt 1-9 i 11-42, art. 401
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.
article: art. 12 ust. 2, art. 14, art. 17 ust. 1-2, art. 16
journal: Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2014 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 13 277,00 (trzynaście tysięcy dwieście siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku

z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 ze zm.) w związku z art. 1 ustawy z dnia

29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych

z eksploatacji (Dz. U. z 2012 r., poz. 267), art. 104 kpa oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012, poz. 749 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok należnej z mocy prawa na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, uchylił decyzję własną z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], określającą wysokość zobowiązania R. Spółka z o.o. z siedzibą w W. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 613.547 zł i jednocześnie określił nową wysokość zobowiązania R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 roku w kwocie 605 973 zł.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia

20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202 ze zm.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. z 2012 r., poz. 267), art. 104 kpa oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2012, poz. 749 ze zm.), określił wysokość zobowiązania R. Sp. z o.o.

z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok w kwocie 613.547 zł. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi Spółki, jak i Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Odrębne wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i pełnomocnik Spółki.

Narodowy Fundusz zarzucił organowi naruszenie art. 28 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że przysługuje mu przymiot strony w sprawie określenia

zobowiązania Spółce R. i wniósł o uchylenie decyzji w części wskazującej Fundusz jako adresata decyzji. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, iż nie brał udziału w postępowaniu, nie został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Stwierdził, że nie posiada legitymacji do bycia stronę tego postępowania, gdyż nie jest wierzycielem opłat z tytułu opłat za brak sieci.

Pełnomocnik Spółki natomiast zarzucił organowi naruszenie art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202 ze zm.) poprzez wliczenie do okresu niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być do niego wliczane oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich współpracujących ze Spółką stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów.

Pismami z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ poinformował Narodowy Fundusz oraz pełnomocnika Spółki o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Pełnomocnik Spółki w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. podniósł, że podtrzymuje stanowisko przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również, że podziela stanowisko NFOŚiGW, iż w tej sprawie nie jest on stroną trwającego postępowania.

Zaskarżoną decyzją GIOŚ, po rozpatrzeniu obydwu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił decyzję własną z dnia [...] lipca 2013 r. i określił Spółce R. nową wysokość opłaty za brak sieci za 2006 rok. W jej uzasadnieniu wskazano, iż wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 225/09, została uchylona wcześniejsza decyzja GIOŚ z dnia [...] listopada 2008 r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] maja 2009 r. określająca Spółce R. wysokość opłaty za brak sieci za 2006 rok. NSA wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013r., sygn. akt II OSK 2374/12, oddalił skargę kasacyjną organu.

Organ wskazał, iż będąc stosownie do art. 153 p.p.s.a. związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi ww. wyrokach, przeprowadził ponownie postępowania wyjaśniające, w wyniku którego zostało ustalone, że Spółka przez cały rok 2006 nie zapewniła sieci zbierania pojazdów zgodnej z wymogami art. 11 ust. 1 ustawy recyklingowej. Poza siecią utworzoną przez Spółkę pozostawały miejscowości: T., J., K., R., K. ( woj. [...]). W oparciu o roczne sprawozdanie o wysokości należnej opłaty ustalono, że Spółka w 2006 roku wprowadziła 22.118 pojazdów.

Spółka w tymże roku nie zapewniła sieci przez 364 dni , tj. od dnia [...] stycznia 2006 r. - daty rozpoczęcia działalności do dnia [...] grudnia 2006 r. dla wyżej wymienionych miejscowości. Wobec tego wysokość zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w decyzji pierwszoinstancyjnej przy zastosowaniu art. 14 ww.

ustawy po nowelizacji z 2007 roku, została określona w wysokości 613.547 zł.

GIOŚ podkreślił, iż w wyniku rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało stwierdzone, że w decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej w dniu

[...] lipca 2013 r. błędnie wskazano liczbę 81 dni, w których wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok dla Spółki uległa obniżeniu o 75 %. Prawidłowo wynosi ona 80 dni z tego względu, że w okresie od dnia [...] stycznia

2006 r. do dnia [...] marca 2006 r. Spółka zapewniła sieć obejmującą poniżej 95 %, ale nie mniej niż 90 % terytorium kraju, tym samym opłata za ten okres podlegała obniżeniu o 75% i wynosi 605,973 zł. Od dnia [...] marca do [...] grudnia 2006 r. wobec zapewnienia sieci na poziomie co najmniej 95 % Spółka z powyżej opłaty została całkowicie zwolniona.

W odniesieniu do zarzutów Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie skargi GIOŚ przytoczył treść art. 28 k.p.a. i stwierdzając, że przepis ten konkretyzowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organ odwołując się do konkretnych wyroków sądów pierwszej instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, iż zgodnie z art. 401 ust. 7 pkt 9 ustawy Prawo ochrony środowiska przychodami NFOŚiGW są wpływy z opłat, o których mowa w art. 12 ust. 2, art. 14 ust. 1 i art. 17 ust 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów. Na podstawie art. 410 a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska Fundusz finansuje recykling pojazdów wycofanych z eksploatacji. Z kolei z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu wynika, że do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługuje Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Stosownie do art. 400 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska Fundusz jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1240 ). Z art. 400q ust. 1 tej ustawy wynika, że Fundusz prowadzi samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych wpływów wydatki na finansowanie zadań określonych w ustawie oraz kosztów działalności. Wyposażony w osobowość prawną

Fundusz jest na płaszczyźnie prawa podmiotem równym innym podmiotom, a nie podmiotem działającym jako podmiot władczy ( administrujący). Zgodnie z art. 40 § 1 k.c. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Wobec tego Funduszowi, jako osobie prawnej niezależnej od Skarbu Państwa, przysługuje mu ochrona prawna w związku z wykonywaniem przez niego zadań publicznych. Zatem powinien być traktowany jako podmiot, który ma określone zadania i dochody na ich wykonanie ale również prawne możliwości ochrony tych dochodów w odpowiednich postępowaniach administracyjnych i sądowych. Ponieważ co do zasady o interesie prawnym danego podmiotu można mówić wówczas, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub o prawach i obowiązkach innego podmiotu, który wpływa na prawa i obowiązki tej osoby, to prowadzi to do wniosku, że Fundusz ma interes prawny w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 kpa. W niniejszym postępowaniu treść decyzji w zakresie określenia wysokości zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok bezpośrednio wpływają na prawa Funduszu. Materialnoprawnym źródłem interesu prawnego Funduszu w tego rodzaju sprawie jest w szczególności art. 16 ust. 2 ustawy o recyklingu oraz art. 67b § 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, które pozwalają na statuowanie tego interesu rozumianego jako interesu indywidualnego, konkretnego i obiektywnie istniejącego. Organ podkreślił, że uchylenie bądź nie uchylenie decyzji GIOŚ wpłynie bezpośrednio na uprawnienie Funduszu poprzez zmianę wysokości dochodów, które otrzymuje ma podstawie przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie - Prawo ochrony Środowiska w zw. z ustawą o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Dlatego wydana w I instancji decyzja, zdaniem organu, dotyczy bezspornie sfery uprawnień ( interesu prawnego) oraz obowiązków Funduszu jako beneficjenta i podmiotu zobowiązanego do finansowania stacji demontażu.

Organ stwierdził, iż Fundusz nie występuje w niniejszym postępowaniu w zakresie dotyczącym określenia wysokości zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r., jako organ administracji publicznej, który mógłby podejmować jakiekolwiek władcze rozstrzygnięcia w sprawie. Organem tym jest wyłącznie Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Fundusz jest jedynie jedną ze stron postępowania,

a decyzja wydana w tym postępowaniu będzie miała bezpośrednie przełożenie na prawa i obowiązki Funduszu. Stosunek jaki zachodzi między Funduszem a GIOŚ jest stosunkiem władczym o charakterze administracyjnoprawnym, gdyż decyzja GIOŚ przesądza w sposób władczy i jednostronny, iż zapłatę opłaty za brak sieci wprowadzający pojazdy powinien wnieść na rzecz Funduszu.

Organ podkreślił, iż fakt, że dany podmiot jest stroną danego postępowania może być wywodzony z wykonywania przez ten podmiot pewnych zadań publicznych wynikających z przepisów prawa, gdyż art. 28 k.p.a. w żaden sposób nie wskazuje, iż interes prawny lub obowiązek ma wynikać jedynie z przepisów dotyczących interesu prawnego. Potwierdza to wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r. , sygn. akt II GSK 2332/11, Lex nr 1327386). W świetle powyższego NFOŚiGM, jako samodzielna osoba prawna, niewątpliwie jest stroną postępowania w sprawie określenia zobowiązania R. Sp. z o.o. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok, gdyż dotyczy ono zarówno interesu prawnego, jak i obowiązków wynikających z norm zawartych w ustawie - Prawo ochrony środowiska w zw. z ustawą o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Interes faktyczny ( ekonomiczny) w tym przypadku połączony jest wyraźnie z interesem Funduszu. NFOŚiGW był stroną postępowania pierwszoinstancyjnego zakończonego decyzją organu z dnia [...] lipca 2013 r., określającej ww. Spółce wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006r.na kwotę 613.547 zł. Decyzja ta została Funduszowi doręczona [...] lipca 2013 r. a wcześniej był on informowany przez GIOŚ, że może wziąć udział w postępowaniu jako jego uczestnik (pismo GIOS z [...].03.2013r.). Fundusz na etapie postępowania w I instancji nie zapoznał się z aktami, nie żądał przeprowadzenia żadnych dowodów, tym samym zarzut dotyczący nie informowania Funduszu o prowadzonym postępowaniu jest niezasadny.

Organ stwierdził, że nie podziela stanowiska Spółki, iż powinien stwierdzić niedopuszczalność wniosku Funduszu o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako nie pochodzącego od strony postępowania.

Odnosząc się do zarzutu Spółki, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji organ wskazał, iż zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy wprowadzający pojazd obowiązany jest zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. Z przepisu tego wynika, że nie chodzi o to aby sieć miała obejmować 100 % powierzchni kraju, ale o to aby właściciele pojazdów mieli dostęp do stacji demontażu lub punktów zbierania działających w ramach sieci

danego wprowadzającego pojazdy. Spółka w 2006 roku, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie zapewniła sieci zbierania pojazdów, ponieważ poza nią pozostały miejscowości: T., J., K., R., K. ( woj. [...]). Wobec tego zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy powstało zobowiązanie z tytułu opłaty za brak sieci, którego wysokość wprowadzający pojazdy, w przypadku R. Sp. z o.o., obwiązany jest do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 5 i 6. Zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy w przypadku zapewnienia sieci obejmującej 95 % terytorium kraju, podmiot o którym mowa ust. 1, jest zwolniony z opłaty za brak sieci. Stosownie zaś do art. 14 ust. 6 ustawy w przypadku zapewnienia sieci obejmującej 1) poniżej 95 %, ale nie mniej niż 90 % terytorium kraju - wysokość opłaty ulega obniżeniu o 75%; 2) poniżej 90%, ale nie mniej niż 85 % - opłata ulega zmniejszeniu o 50%.

Spółka w 2006 roku nie zapewniła sieci przez cały rok, a wysokość jej zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci uległa zmniejszeniu tylko dlatego, że sieć jej obejmowała określony w art. 14 ust. 5 i 6 procent terytorium kraju. Spółka bezpodstawnie utożsamia pojęcie zapewnienie sieci zdefiniowane w art. 11 ust. 1 ustawy z pojęciem pokrycia przez sieć przez nią stworzoną określonej procentowej powierzchni terytorium kraju.

Organ wskazał, iż z art. 14 ust. 3 ustawy wynika, iż do liczby dni, w których nie zapewniono sieci nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 ustawy, jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; liczba dni nie może przekroczyć 90 dni w ciągu roku. Spółka nie wykazała, że w jej przypadku zostały spełnione wymogi z art. 11 ust.3 ustawy, wobec tego nie może skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 14 ust. 3 ustawy. Z danych kontrolnych Inspekcji Ochrony Środowiska wynika, że na dzień [...] grudnia 2005 r. w wykazach wojewodów znajdowało się 368 przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu i 46 przedsiębiorców prowadzących punkty zbierania pojazdów. Organ podkreślił, iż wprowadzający pojazdy od [...] marca 2005 r. - daty wejścia w życie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji - mogli i powinny samodzielnie tworzyć sieć oraz uzupełniać ją w trakcie 2006 roku. Natomiast Spółka we własnym zakresie nie utworzyła żadnego punktu zbierania pojazdów, lecz przez prawie dwa lata oczekiwała, aż inne podmioty zrobią to za nią, mimo tego, że zgodnie z dyrektywą 2000/53/WE ciążył na niej obowiązek stworzenia sytemu zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji i ma obowiązek pokrycia wszystkich lub zasadniczą część kosztów w tym zakresie.

Organ podkreślił, że ani WSA, ani NSA nie dokonywał w niniejszej sprawie wykładni art. 14 ust. 3 ww. ustawy, którą byłby związany na podstawie art. 153 p.p.s.a., wobec tego bezpodstawny jest zarzut, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem tego przepisu.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R. Sp. z o.o. z siedzibą w W., zaskarżając ją w części określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci dla Spółki w kwocie 605.973,00 zł, przez co należna Spółce nadpłata określona została w kwocie za niskiej o równowartość przedmiotowego zobowiązania.

Pełnomocnik Spółki zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

-art. 14 ust. 3 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez wliczenie do okresu (rzekomego) niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone, a nadto

-art. 14 ust. 3 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu w związku z art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez zastosowanie części ustawy nowej i w części ustawy w brzmieniu obowiązującym poprzednio oraz

- art. 153 p.p.s.a. poprzez tylko częściowe ( a nie całkowite) zastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 225/09, a następnie uzupełnionych wyrokiem NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2374/12.

Pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka wskazała, że organ wadliwie nie zastosował regulacji wynikającej z art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu, nie zastosował się też do wytycznych zawartych w wyroku NSA z 8 stycznia 2013r., co w konsekwencji doprowadziło organ do wadliwych ustaleń faktycznych i błędnej decyzji. Skarżąca zapewniła sieć powyżej 95 % a taki podmiot jest traktowany jako taki, który pokrył siecią 100% powierzchni całego kraju. W okresie od [...] stycznia do [...] marca 2006 r. upłynął okres krótszy niż 3 miesiące a zatem sieć została przez Spółkę zapewniona w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny

uniemożliwiającej zapewnienie sieci. Brak zapewnienia w tym okresie sieci nastąpiło z przyczyny wskazanej w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu tj. cofnięcia pozwolenia zintegrowanego albo innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu taką stację oraz cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów (a więc przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów).

Wygaśnięcie z mocy prawa decyzji i pozwoleń należy traktować identycznie jak cofnięcie decyzji lub zezwolenia, o których mowa w art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu. Cofnięcie decyzji lub pozwolenia dotyczy bowiem konkretnego podmiotu, wygaśnięcie z mocy prawa odnosi się natomiast do wszystkich przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie tzw. autozłomów. Skutek prawny w obu przypadkach jest jednak identyczny — brak możliwości prowadzenia działalności w zakresie recyklingu pojazdów wskutek utraty stosownego zezwolenia.

Oznacza to, że fakt wygaśnięcia z mocy prawa decyzji / pozwoleń dla tzw. autozłomów, jest właśnie przesłanką z art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu.

Stanowisko Spółki znajduje potwierdzenie w piśmie Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska p. T. W. z [...] grudnia 2005 r. nr [...] (w aktach sprawy) adresowanym do P..

Brak stosownych koncesji, czy pozwoleń uniemożliwiło większości właścicielom stacji demontażu, czy punktów zbierania pojazdów prawidłowe, zgodne z prawem funkcjonowanie na rynku, co w konsekwencji utrudniło Spółce stworzenie sieci w wystarczającym stopniu.

Bezsporne jest to, że liczba dni, w których sieć nie została w wystarczającym stopniu zapewniona nie przekroczyła 90 dni. Okres, w którym pokrycie siecią obejmowało mniej niż 95% terytorium kraju wyniósł 59 dni.

Powyższa analiza jednoznacznie wskazuje, iż w niniejszej sprawie wystąpiły łącznie wszystkie przesłanki, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość skorzystania ze zwolnienia wynikającego z art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu. Pełnomocnik podkreślił, iż a) niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn niezależnych od Spółki, które w świetle stanowiska Ministerstwa Środowiska stanowi przesłankę do skorzystania ze zwolnienia (pomimo nie wymienienia jej wprost w art 14 ust. 3 ustawy o recyklingu); b)sieć w stopniu zapewniającym zwolnienie z opłaty

za brak sieci została przez Spółkę zapewniona w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny uniemożliwiającej zapewnienie sieci; c) liczba dni, w których sieć nie została zapewniona nie przekroczyła 90 dnia. A zatem stanowisko GIOŚ, iż z uwagi na fakt, iż Spółka nie miała zapewnionej sieci zbierania pojazdów przez cały 2006 rok oraz nie wystąpiła u niej którakolwiek z przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu uniemożliwiło GIOŚ uwzględnienie pierwszych 90 dni w 2006 r. przy obliczaniu wysokości zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. jest błędne i nie znajduje uzasadnienia zarówno w stanie faktycznym jak i prawnym niniejszej sprawy. Odebranie Spółce możliwości wynikającej z przysługującego jej uprawnienia wskazuje na profiskalne działanie GIOŚ, które w państwie prawa nie powinno mieć jednak miejsca.

Co do kwestii Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Spółka wskazała, że nie przysługuje mu przymiot strony postępowania administracyjnego. NFOŚ odpowiada za techniczne wykonanie decyzji. GIOŚ i NFOŚ to dwa niezależne podmioty, których wspólne działanie jest konieczne do prawidłowego wykonywania nałożonych na nie przez ustawodawcę obowiązków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik Spółki złożył pismo procesowe z dnia 23 maja 2014 r., jako załącznik do protokołu rozprawy, w którym zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez wydanie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji w sprawie, która została prawomocnie rozstrzygnięta już poprzednio inną ostateczną decyzją, a która nie została usunięta z obrotu prawnego i nadal w nim funkcjonuje. Pełnomocnik w związku z tym wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podano, iż GIOŚ decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...], stwierdził nadpłatę w wysokości 11.028.701,37 zł z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. wniesionej przez Spółkę oraz 2.516.659 zł z tytułu odsetek za zwłokę zapłaconych przez R.Sp. z o.o., tj. w łącznej wysokości 13.545.360,37 zł. Zaskarżona decyzja dotyczy dokładnie tego samego zagadnienia - opłaty za brak sieci za 2006 r., ale rozstrzyga zupełnie inaczej, gdyż wysokość zobowiązania w tej opłacie określono w kwocie 605.973 zł, stwierdzając,

że ta część opłaty za brak sieci za 2006 rok jest jednak należna. Pełnomocnik Spółki podkreślił, iż w chwili obecnej w obrocie prawnym znajdują się dwie decyzje dotyczące tego samego zagadnienia, tj. opłaty za brak sieci za 2006 rok, z których jedna stwierdza, że oplata jest nienależna w całości, a druga, że opłata jest należna w części. Do naruszenia zasady res iudicata zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych dochodzi wtedy, gdy zapada decyzja rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, w oparciu o ten sam stan faktyczny i prawny pomiędzy tymi samymi stronami (tożsamość sprawy). Wówczas taka decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zdaniem pełnomocnika Spółki, GIOŚ aby mógł określić wysokość zobowiązania za brak sieci w kwocie innej niż kwota nadpłaty wskazana w decyzji z dnia [...] października 2009 r., powinien najpierw ją skutecznie wyeliminować z obrotu prawnego. Skoro tego nie uczynił, to kolejna decyzja wydana w tej samej sprawie jako łamiąca zasadę res iudicata, musi być wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Na rozprawie pełnomocnik Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jako uczestnik postępowania sądowego, złożył pismo procesowe z dnia 23 maja 2014 r. w sprawie skargi na decyzję GIOŚ z dnia [...] stycznia 2014 r., w którym wyraził sprzeciw przeciwko uznaniu go przez organ za stronę postępowania, którego przedmiotem było określenie wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok. W piśmie wskazano, iż Fundusz o fakcie uznania go za stronę postępowania dowiedział się z decyzji z dnia [...] lipca 2013r., gdzie w rozdzielniku wskazano go jako adresata decyzji obok pełnomocnika Spółki. Od tej decyzji Fundusz złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zakwestionowano jego udział w tym postępowaniu. Organ zamiast odrzucić ten wniosek, jako niepochodzący od strony, wręcz przeciwnie zaczął dowodzić rzekomego interesu prawnego, jaki ma Fundusz w toczącym się postępowaniu, mimo że jego wynik nie dotyczył żadnego z jego praw czy obowiązków. W przedmiotowej sprawie nie istnieją żadne przesłanki, ażeby Fundusz brał udział w postępowaniu, bowiem nie przysługuje mu przymiot wierzyciela opłat za brak sieci, nie posiada interesu prawnego w takiej sprawie, ani też nie dotyczy ona jego praw czy obowiązków - co jest konieczną przesłanką posiadania legitymacji materialnej do bycia stroną postępowania administracyjnego przy wyczerpaniu obligatoryjnych przesłanek z art. 28 k.p.a. Interes prawny do uczestniczenia w postępowaniu

administracyjnym ma ten podmiot, na którego sferę prawną wpłynie w sposób bezpośredni wynik tego postępowania, nie zaś podmiot, dla którego wynik ten z innych powodów ma znaczenie. W niniejszej sprawie brak jest normy prawa materialnego upoważniającej Fundusz do jakiegokolwiek działania w sprawie o ustalenie wysokości zobowiązani określonego podmiotu gospodarczego do dokonania wpłaty z tytułu zaniechania obowiązku zapewnienia sieci zarówno co do zasady, jak i wysokości. Pełnomocnik wyjaśnił, iż Fundusz ma ogólny interes ekonomiczny w otrzymywaniu środków finansowych na działalność proekologiczną, ale prawo nie przyznaje mu żadnego instrumentu, posługując się którym mógłby mieć wpływ na ich wysokość ustalaną w drodze decyzji różnych organów administracji publicznej, wykonujących władcze funkcje w imieniu Państwa. Ustawodawca wskazał, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jako podmiot będący beneficjentem tych środków ma za jedyny obowiązek prawny wydatkowania ich na prośrodowiskowe cele ustawowo reglamentowane, bez względu na wysokość wpływów. Nie jest więc to interes tożsamy z prawnym.

W końcowej części tego pisma podniesiono, iż Fundusz nie zajmuje merytorycznego stanowiska w zakresie zasadności zarzutów skarżącego podniesionych w skardze od rzeczonej decyzji - a ponieważ nabycie statusu uczestnika postępowania na prawach strony uzależnione jest od pozytywnego rozstrzygnięcia Sądu - wniesiono o rozstrzygnięcie tej kwestii w pierwszej kolejności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest stroną w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zobowiązania R. Sp.

z o.o. z siedzibą w W. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 rok.

Pojęcie strony zdefiniowane jest na gruncie postępowania administracyjnego w art. 28 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania czy też ten kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest konkretnym interesem indywidualnym którego istnienie musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych konkretnej sprawy i w określonych przepisach prawa materialnego.(por. II OSK 2035/11 wyrok NSA W-wa, 2012-01-12, LEX nr 1121192). Za stronę, najogólniej, będzie uważana osoba fizyczna czy prawna, która na podstawie obowiązującego prawa może uzyskać określone korzyści lub może być zobowiązana do określonego zachowania, które wyznacza konkretna decyzja administracyjna wydana przez organ administracji publicznej. Dla oceny czy danemu podmiotowi przysługuje przymiot strony decydujące znaczenie ma zatem ustalenie czy istnieje w przepisach prawa materialnego uregulowanie, które daje jej podmiotowe prawo publiczne na podstawie którego organ administracji publicznej mógłby ukształtować jego prawa i obowiązki. W orzecznictwie i doktrynie zwraca się jednocześnie uwagę, że interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, jaki może mieć skarżący w wyeliminowaniu z obrotu prawnego określonego aktu administracji publicznej. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej. Pojęcie "interesu prawnego" trzeba natomiast wiązać ze sferą indywidualnych praw i obowiązków, wynikających z określonych norm prawa materialnego, w której zaskarżony akt wywiera skutki. Interes prawny powinien mieć zatem charakter bezpośredni, konkretny i indywidualny. Ustalenie czy istnieje interes prawny sprowadza się do wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Jeżeli akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sytuacji prawną danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2000 r., III SA 1876/99). Wynika z tego, iż art. 28 K.p.a. musi być interpretowany w związku z normami prawa materialnego zawartymi w przepisach prawa.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 i 938), , co wynika z art. 400 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Celem Funduszu jest finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej w zakresie określonym szczegółowo w art. 400a ust. 1 pkt 1 - 9 i 11 - 42. tej ustawy. Narodowy Fundusz i wojewódzkie fundusze prowadzą samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych wpływów wydatki

na finansowanie zadań określonych w ustawie oraz kosztów działalności

(art. 400q). Przychodami Narodowego Funduszu i wojewódzkich funduszy są przede wszystkim wpływy z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych pobieranych na podstawie ustawy oraz przepisów szczególnych

(art. 401 ust. 1. Z art. 401 ust. 7 pkt 9 powyższej ustawy wynika, że przychodami Narodowego Funduszu są wpływy z opłat, o których mowa w art. 12 ust. 2, art. 14 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Przepisy tej ustawy nie wymieniają Funduszu jako strony postępowania o wymierzenie opłaty za brak sieci a więc brak jest przepisu szczególnego w stosunku do art. 28 k.p.a., którym mógłby kreować jego legitymację czynną.

Podstawą określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci jest decyzja wydana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej (art. 17 ust. 1 ustawy recyklingowej). Powyższy przepis w ust. 3 stanowi, że do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska.

Z powyższych przepisów jednoznacznie wynikają obowiązki i uprawnienia jakie ustawodawca nałożył na Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Z kolei z treści art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. i ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007 r., nr 44, poz. 287 ze zm.) wynika, że do zadań inspekcji ochrony środowiska należy kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w zakresie przestrzegania przepisów o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Ponadto zgodnie z art. 3a powyższej ustawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest centralnym organem administracji rządowej, nadzorowanym przez ministra właściwego do spraw ochrony środowiska. W związku z tym z przepisów tych jasno wynika, że stronami postępowania w tego rodzaju sprawie są jako organ Główny Inspektor Ochrony Środowiska a z drugiej podmiot którego zachowanie, a raczej zaniechanie stanowiło podstawę do wszczęcia tego rodzaju postępowania.

Z powyższego wynika, że z żadnego tych przepisów nie można wywieźć normy prawnej wskazującej na interes prawny NFOŚiGW w rozumieniu art. 28 k.p.a., tym samym jego legitymację do bycia stroną postępowania w sprawach dotyczących opłaty za brak sieci.

To, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o recyklingu opłaty za brak sieci wpłaca się na rachunek NFOŚiGW, może świadczyć tylko o tym, że podmiot ten ma interes ekonomiczny w toczącym się postępowaniu bo odniesie korzyść materialną w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty. Podmiot ten nie ma natomiast żadnego interesu prawnego wynikającego z przepisu prawa i odnoszącego się do tego podmiotu, a tylko wtedy można przyjąć iż powinien być stroną postępowania administracyjnego. Powtórzyć należy, że brak jest bowiem normy prawa materialnego upoważniającej NFOŚiGW do przedsiębrania jakichkolwiek działań na własną rzecz w związku z ustalaniem przez organ wysokości należności za brak sieci od określonego podmiotu (pogląd ten wyraził już sąd w sprawie IV SA/WA 2737/13). Stroną postępowania jest wyłącznie Spółka. Ewentualne późniejsze wzajemne rozliczenia między organem a Funduszem nie mogą stanowić podstawy do uznania Funduszu za stronę.

Z tych względów brak było podstaw do uznania Funduszu za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia wysokości opłaty za brak sieci. To z kolei prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pochodzący od podmiotu niebędącego stroną postępowania. Tymczasem prawidłowo stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. powinien postępowanie odwoławcze umorzyć.

Orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje, że w przypadku gdy okaże się, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie

art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2012, sygn. akt IISA/Wr 653/11, wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 lipca 1999 r., I SA 1620/98, LEX nr 48567, uchwała NSA w Warszawie z 5 lipca 1999r., OPS 16/98, ONSA 1999/4/119).

W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja w części jakiej uznaje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest wadliwa i dlatego należy ją uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Skarga wniesiona przez R.z o.o. z siedzibą w W. zasługuje na uwzględnienie i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, albowiem organ w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie określenia Spółce R. całkowicie pominął fakt, że na wniosek tej Spółki z dnia [...] września 2009 r. GIOŚ wydał w dniu

[...] października 2009 r. decyzję nr [...] stwierdzającej nadpłatę z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r., w łącznej kwocie 13.545.360,37 zł, określoną decyzją GIOŚ z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w wysokości 11.028.701,37 zł, utrzymaną decyzją tego organu z dnia [...] listopada 2008 r. Zauważyć należy, iż obie te decyzje wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt 225/09, zostały uchylone, a skarga kasacyjna organu została przez NSA oddalona. W tych warunkach organ rozpoznając ponownie sprawę, po wydanych wyrokach sądów administracyjnych obu instancji, powinien wziąć pod uwagę, czy w sytuacji stwierdzonej nadpłaty ostateczną decyzją przepisy Ordynacji podatkowej dopuszczają określenie ponownie zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w innej niż poprzednio wysokości, jak również to, czy nie doszło do przedawnienia tego zobowiązania. Wobec tego uznać należy, iż organ dopuścił się naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz Spółki kwotę 13.277 zł, na którą składają się wpis w wysokości 6.060 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 7.200 zł, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 10 lit.a) w zw. z § 6 Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.