Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 238/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 1, ust. 1a
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 252
journal: Dz.U. 2021 poz 305
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Protokolant Sekretarz sądowy Ewelina Piskorek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2021 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. L. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia J. (dalej: stowarzyszenie, strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. w przedmiocie określenia wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu miasta [...] z tytułu pobrania nienależnie dotacji na kwotę [...]zł i nakazania dokonania zwrotu wskazanej kwoty dotacji wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie 15 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji:

- uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości;

- umorzyło postępowanie w części dotyczącej określenia stowarzyszeniu prowadzącemu Niepubliczną Szkolę Podstawową [...] (dalej: szkołę) wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu Miasta [...] z tytułu pobrania dotacji nienależnie na kwotę [...]zł za miesiąc czerwiec 2018 roku;

- określiło wysokość należności przypadającej do zwrotu do budżetu Miasta [...] z tytułu pobrania dotacji nienależnie na kwotę [...]zł oraz nakazało dokonania zwrotu do budżetu Miasta [...] kwot dotacji wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji na rachunek bankowy budżetu Miasta [...].

Jak wynika z akt sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji, organ pierwszej instancji stwierdził nieprawidłowość pobrania przez szkołę dotacji w kwocie [...]zł od września 2017 r. do lipca 2018 r. na jedno z dzieci – N. P. (uczennicę), objętą wczesnym wspomaganiem rozwoju. Organ wskazywał, że dziecko było wykazane do dotacji na podstawie opinii z 5 czerwca 2017 roku, w której został stwierdzony brak dojrzałości psychofizycznej i gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole, a nie na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, było też objęte jednocześnie realizacją wczesnego wspomagania rozwoju przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną nieprzerwanie od stycznia 2016 r. do czerwca 2018 r. w maksymalnym wymiarze 8 godzin w miesiącu, na podstawie opinii z dnia 1 grudnia 2015 r. o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju. Wspomniane dziecko nie uczęszczało do oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole w czerwcu, lipcu i sierpniu 2018 r., w tym na realizację wczesnego wspomagania rozwoju, z powodu rezygnacji rodziców z kontynuacji nauki. Natomiast dotacja w kwocie [...]zł została pobrana na to dziecko od czerwca 2018 r. do sierpnia 2018 r. ([...] zł miesięcznie) w wyniku orzeczenia o kształceniu specjalnym. Działo się tak, pomimo że dziecko nie uczęszczało w tym okresie do oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole. Dotacja udzielona na uczennicę była - zdaniem organu pierwszej instancji - pobrana nienależnie. Organ podkreślił, że uczennica była uwzględniana w liczbie uczniów wskazanych w informacjach o faktycznej liczbie uczniów, co stanowiło podstawę comiesięcznego przekazywania dotacji.

We wniesionym w terminie odwołaniu stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w części ponad kwotę [...]zł i umorzenie postępowania w tej części.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, w tym okoliczności podnoszonych przez stronę oraz brak zgromadzenia odpowiedniego materiału dowodowego, jak też naruszenie art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nierozważenie interesu społecznego i słusznego interesu strony. Podniósł, że dochował należytej staranności przy weryfikacji okoliczności, czy uczennica objęta jest programem wczesnego wspomagania rozwoju w innej placówce. Organ, mając wiedzę na temat objęcia uczennicy programem wczesnego wspomagania rozwoju, zaakceptował wniosek strony o dotację, weryfikując dokumenty do tego uprawniające zgłoszone przez stronę w systemie informatycznym, a następnie pozytywnie rozliczył dotację. Tym samym, w ocenie stowarzyszenia, doszło do naruszenia art. 127 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe poprzez bezzasadne przyjęcie, że norma prawna wynikająca z tego przepisu jest adresowana wyłącznie do podmiotów otrzymujących dotację, podczas gdy organem dysponującym środkami prawnymi do weryfikacji okoliczności uzasadniających wypłatę dotacji jest organ publiczny dysponujący dotacją. Szkoła jako podmiot prywatny nie ma możliwości i obowiązku weryfikacji uprawnień do otrzymania zwiększonej dotacji. W ocenie strony skarżącej, nie może ona być obciążana odpowiedzialnością za okoliczności, na które nie miała wpływu i których nie mogła zweryfikować. Decyzja organu może być oceniona jako prawidłowa jedynie w części dotyczącej dotacji otrzymanej za okres lipiec - sierpień 2018 roku (łącznie to [...] zł), tj. okres w którym uczennica faktycznie nie korzystała z zajęć wczesnego wspomagania rozwoju.

W rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy wskazał, że dotacja na dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, pobrana od września 2017 r. do sierpnia 2018 r. w łącznej kwocie [...]zł była nienależna. W tym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że uczennica była wykazana do dotacji na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej z dnia 5 czerwca 2017 r., w której stwierdzono brak dojrzałości psychofizycznej i gotowości dziecka do podjęcia nauki w szkole, a nie na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju. Zapisując dziecko, szkoła nie pozyskała od jego rodziców informacji co do ewentualnego uczęszczania na zajęcia w innym podmiocie. Tymczasem dziecko uczęszczało jednocześnie do poradni psychologiczno-pedagogicznej, realizując zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju w wymiarze 8 godzin w miesiącu, na podstawie opinii z dnia 1 grudnia 2015 r. o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju. Skoro uczennica uczęszczała do poradni i realizowała tam zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju w wymiarze 8 godzin w miesiącu, to właśnie poradnia mogła je wykazać do dotacji w okresie od września 2017 roku do lipca 2018 r., gdyż to ona rozpoczęła realizację wczesnego wspomagania rozwoju jako pierwsza i prowadziła ją w maksymalnym wymiarze godzin w miesiącu.

Organ odwoławczy zaznaczył, że wczesne wspomaganie rozwoju dziecka, stosownie do art. 127 ust. 8 Prawa oświatowego, organizuje się w jednym podmiocie, a w sprawie nie zachodził wyjątek, o jakim mowa w art. 127 ust. 9 tej ustawy. To na szkole spoczywał obowiązek sprawdzenia w czasie zapisu dziecka, czy uczęszcza ono do innego podmiotu na zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju. Szkoła miała obowiązek zweryfikowania danych dziecka w Systemie Informacji Oświatowej przy wprowadzaniu jego danych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało nadto, że nienależna była dotacja pobrana na wskazane dziecko od lipca do sierpnia 2018 r. Bezspornie bowiem nie uczęszczało ono na zajęcia w szkole we wskazanym okresie. Do odwołania dołączono m. in. odpis dziennika obecności uczennicy, potwierdzający jej uczęszczanie na zajęcia w czerwcu 2018 r. Dotację w kwocie [...]zł pobraną za ten miesiąc należało zatem ocenić za należną, a organ odwoławczy ze wskazanych względów umorzył w tym zakresie postępowanie administracyjne.

Zdaniem organu odwoławczego, z materiału dowodowego nie wynika, by uczennica w czerwcu 2018 roku uczęszczała na zajęcia w zakresie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Stąd też za uzasadnione uznano stwierdzenie o nienależnie pobranej dotacji w kwocie [...]zł. Natomiast w lipcu i sierpniu 2018r. uczennica w ogóle nie uczęszczała na zajęcia w oddziale przedszkolnym, w tym na zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju dziecka.

Zgodnie z umową o naukę, przedłuża się ona o kolejny rok, o ile do dnia 31 maja przed zakończeniem roku szkolnego strona nie oświadczy, że umowa przedłużana nie będzie. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie rodziców uczennicy z dnia 30 maja 2018 r. o rezygnacji z nauki w szkole.

W tej sytuacji oraz wobec faktycznego nieuczęszczania dziecka na zajęcia w miesiącach lipiec i sierpień 2018 roku, kwota dotacji w wysokości [...] zł została pobrana nienależnie. Rozwiązanie umowy o naukę w dniu 30 maja 2018 r., ze skutkiem na dzień 31 sierpnia 2018 r., miało wpływ na obowiązki dotacyjne szkoły. Uczennica została jednak skreślona z listy uczniów z datą wcześniejszą, wskutek zaprzestania uczęszczania do oddziału przedszkolnego, w związku z decyzją jej rodziców. Gdyby nie ta okoliczność, pomimo okresu wakacyjnego, uczennica nadal byłaby uczniem w sensie rzeczywistym, a wykazanie jej do dotacji w lipcu i sierpniu jako ucznia niepełnosprawnego byłoby prawidłowe.

Stowarzyszenie J. złożyło skargę na wskazaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżyło ją w części obejmującej określenie przypadającej do zwrotu dotacji w kwocie [...]zł. Wniosło o zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych oraz błędną ocenę stanu faktycznego w sprawie w związku z przyjęciem, że stowarzyszenie nie sprawdziło w czasie zapisu dziecka, czy nie uczęszcza ono do innego podmiotu na zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju w sytuacji, gdy nie jest zobowiązane i uprawnione do gromadzenia takich danych, nie ma też podstawy prawnej do takiej czynności. Zdaniem strony, bez podstawy prawnej w zaskarżonej decyzji przyjęto, że prawo do dotacji posiadała poradnia psychologiczno-pedagogiczna.

W skardze zarzucono także naruszenie art. 127 ust. 8 ustawy - Prawo oświatowe przez uznanie, że norma ta skierowana jest do stowarzyszenia, podczas gdy jest ona adresowana do organów administracji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stowarzyszenie złożyło do Prezydenta Miasta [...] wszystkie niezbędne do przyznania dotacji dokumenty i na ich podstawie została przyznana dotacja. Przed wydaniem decyzji organ poddał weryfikacji złożone dokumenty i ocenił, że szkoła spełnia wymogi formalne do przyznania dotacji. Stowarzyszenie stanowczo podkreśliło, że nie miało w 2017 r. żadnej możliwości uzyskania informacji o równoległym uczęszczaniu dziecka do innego podmiotu na zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju.

Według strony skarżącej stwierdzenie, że poradni psychologiczno-pedagogicznej przysługuje prawo do dotacji, bo jako pierwsza rozpoczęła zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju na rzecz uczennicy oraz że stowarzyszenie - pomimo obowiązku - w czasie zapisu dziecka do szkoły nie uzyskało od jej opiekunów prawnych informacji, czy nie uczęszcza ono do innego podmiotu na zajęcia z wczesnego wspomagania rozwoju, narusza zasadę praworządności, gdyż żaden przepis prawa nie daje podstawy do przyjęcia takiego stanowiska. Gromadzenie danych w tym zakresie przez stowarzyszenie byłoby także sprzeczne z przepisami dotyczących ochrony danych osobowych.

Zdaniem stowarzyszenia, zaskarżona decyzja we wskazanej części narusza przepis art. 127 ust. 8 Prawa oświatowego, gdyż ta norma może być adresowana wyłącznie do organu. Przepis ten jest kierowany do Prezydenta [...], który organizuje wczesne wspomaganie rozwoju dziecka w podległych mu podmiotach. Stowarzyszenie przez okres jednego roku prowadziło zajęcia dla uczennicy z wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i poniosło z tego tytułu koszty. Zgodnie z zaskarżoną decyzją, stowarzyszenie zostało zobowiązane do zwrotu dotacji co oznacza, że nie będzie przerzucony ekonomiczny ciężar przeprowadzonych zajęć dla dziecka.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Poparło stanowisko prezentowane w decyzji. Wskazało, że skarżący miał obowiązek rejestracji danych dziecka oraz raportowania zajęć w systemach informatycznych SIO i ODNP.

W piśmie procesowym z dnia 7 sierpnia 2021 r. skarżący odniósł się do twierdzeń organu i wskazał, że systemu SIO i ODPN użytkował z pełną starannością. Przy rejestracji N. P. nie zostały ujawnione żadne informacje, które wykluczałyby prawidłowość wniosku o dotację. Dane z systemu nie ujawniły, że wniosek o dotację został złożony równolegle przez inną placówkę. Nie ujawniło tego również osobiste weryfikowanie danych uczennicy w Urzędzie Miasta [...] Wydziale Oświaty i Wychowania. Na placówkę nie był nałożony obowiązek zwracania się do rodziców dziecka z zapytaniem, czy podlega ono opiece innego podmiotu oświatowego w ramach zajęć ze wspomagania rozwoju. Skarżący podkreślił, że przedstawiona opinia z dnia 5 czerwca 2017 r. spełnia wszystkie wymogi formalne i uprawniała do zakwalifikowania dziecka na zajęcia (istotna jest bowiem treść tego dokumentu). W tych okolicznościach, zdaniem strony, dotacja pobrana za lipiec i sierpień 2018 r. za N. P. jest dotacją należną. Na okres do dnia wygaśnięcia umowy (do 31 sierpnia 2018 r.) szkoła zatrudniała nauczyciela dedykowanego dla tej uczennicy, który w okresie wakacyjnym pobierał wynagrodzenie.

W piśmie przywołano treść § 3 ust. 3 pkt 1 uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest w części zasadna.

Przedmiotem rozstrzygnięcia jest dotacja oświatowa, przekazana z budżetu Miasta [...] Niepublicznej Szkole Podstawowej [...] prowadzonej przez Stowarzyszenie J. , za okres od września 2017 r. do 31 sierpnia 2018 r. W opisanym przez organ stanie faktycznym wyodrębnić należy dwa sporne zagadnienia. Jedno z nich dotyczy zakwestionowanej przez organ i uznanej za nienależnie pobraną dotacji z tytułu świadczonej przez szkołę wobec uczennicy N. P. usługi wczesnego wspomagania rozwoju za 2017 r. (4 miesiące, począwszy od września) i 2018 r. (8 miesięcy, do końca sierpnia). Drugie natomiast dotyczy uznanej za nienależną dotacji za lipiec i sierpień 2018 r. z tytułu kształcenia specjalnego tej uczennicy, która we wskazanym okresie (będącym jednocześnie okresem wypowiedzenia umowy o kształcenie) nie brała udziału w zajęciach szkolnych.

Według treści art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.), dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (ust. 1). Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust. 4). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 5).

Wczesnym wspomaganiem rozwoju obejmowane są dzieci niepełnosprawne oraz ich rodziny od chwili stwierdzenia u dziecka niepełnosprawności do rozpoczęcia nauki w szkole. Podstawą do objęcia dziecka tą opieką jest opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wydana przez zespół orzekających działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju mogą być organizowane w publicznych i niepublicznych: przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych, ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych oraz poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych, w których powołano zespół wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Zajęcia w ramach wczesnego wspomagania organizuje się w wymiarze od 4 do 8 godzin w miesiącu (§ 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci; Dz.U. z 2017 r., poz. 1635). W przypadkach uzasadnionych potrzebami dziecka i jego rodziny miesięczny wymiar godzin zajęć w ramach wczesnego wspomagania może być wyższy niż 8 godzin. Zwiększenie liczby godzin wymaga jednak uprzedniej sformalizowanej zgody organu prowadzącego jednostkę systemu oświaty, w której dziecko realizuje zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju.

Placówka oświatowa (szkoła niepubliczna), prowadzona przez Stowarzyszenie, posiadała niespornie uprawnienia do prowadzenia zajęć w ramach wczesnego wspomagania rozwoju. Poza sporem pozostaje też fakt, że od września 2017 r. do czerwca 2018 r. uczestniczyła w tych zajęciach N. P.. Dane wynikające z przedłożonych list obecności wskazują na fakt, że od czerwca do sierpnia 2018 r. uczennica ta nie korzystała już ze wskazanych usług. Niemniej według organu, dotacja z tytułu wczesnego wspomagania rozwoju jest nienależna za cały wskazany powyżej okres (tj. od września 2017 r. do końca sierpnia 2018 r.), bowiem uczennica nie została do nich właściwie zakwalifikowana – nie posiadała aktualnej opinii psychologiczno – pedagogicznej o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, a nadto w tym samym czasie korzystała równolegle z zajęć o tym charakterze w innej placówce oświatowej, zaś zajęcia prowadzone w placówce skarżącego nie stanowiły uzasadnionych stwierdzonym stanem dziecka zajęć dodatkowych, ponad maksymalny limit miesięczny. Skarżący nie przedstawił w tym względzie stosownej opinii poradni psychologicznej, a nadto sam prezentował w sprawie stanowisko, z którego wynika, że prowadzenie zajęć wynikało z niewiedzy o równoległym świadczeniu usług przez inny podmiot.

Zgodnie z powołanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisem art. 90 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016r., poz. 1943 ze zm.), z tytułu prowadzenia wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, niepublicznej (obecnie: niesamorządowej) placówce oświatowej (oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole), prowadzonej przez Stowarzyszenie – co do zasady – przysługiwała dotacja z budżetu gminy lub powiatu na każde dziecko objęte tym programem (przepis ten z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, Dz.U. z 2017 r., poz. 2203 ze zm., tj. z dniem 1 stycznia 2018 r. utracił moc, jednak art. 15 tej ustawy stanowi analogicznie). Niemniej jednak, zgodnie z art. 127 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 września 2017 r., a zatem znajduje zastosowanie w sprawie, wczesne wspomaganie rozwoju dziecka organizuje się w jednym podmiocie, o którym mowa w ust. 5 tego przepisu (w tym w niepublicznych przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych), który ma możliwość realizacji wskazań zawartych w opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Powyższe oznacza, że tylko jeden podmiot ma prawo do świadczenia takiej usługi w pełnym wymiarze godzin (8 godzin miesięcznie) i do wspomagania dotacyjnego z tytułu opisanego świadczenia na dane dziecko. Tymczasem, jak ustalono w niniejszej sprawie, N. P. równolegle uczestniczyła w zajęciach wczesnego wspomagania rozwoju w dwóch różnych podmiotach, przy czym w Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej [...] nieprzerwanie od stycznia 2016 r. do lipca 2018 r. w wymiarze maksymalnym, tj. 8 godzin miesięcznie. Była to zatem pierwsza z placówek, która na rzecz uczennicy świadczyła usługę wczesnego wspomagania rozwoju i z tego względu posiadała uprawnienia do dotacji. Rzeczą skarżącego było natomiast takie zorganizowanie procesu rekrutacyjnego na zajęcia specjalistyczne, o których mowa, aby pozyskać wszystkie istotne z punktu widzenia nie tylko kwalifikacji do otrzymania dotacji, ale też uznania jej w okresie kontrolny za dotację należną, informacje i dokumenty. Dlatego też podnoszony w skardze zarzut o bezpodstawności wyprowadzonej przez organ z art. 127 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe dyrektywy, stanowiącej o obowiązku organu prowadzącego placówkę oświatową sprawdzenia Systemu Informacji Oświatowej czy systemu ODPN, czy też uzyskania od rodziców dziecka oświadczenia w przedmiocie sposobu i miejsca korzystania z wczesnego wspomagania rozwoju, jest nieuzasadniony. Takie obowiązki nie muszą wprost wynikać z ustawy. Są one pochodną określonych warunków, w których dotacja może zostać przyznana i w procesie kontroli jej wydatkowania, uznana za dotację należną. Obowiązek wykazania, że kwoty wydatkowane z dotacji służyły właściwym celom ciążył na skarżącym jako jej beneficjencie. Kontrolując wykorzystanie dotacji oraz rzetelność i prawidłowość danych zawartych we wniosku o udzielenie dotacji, organ – wbrew stanowisku skarżącego – nie ma obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczność prawidłowości działań podjętych przez prowadzącego placówkę oświatową.

Na obecnym etapie sprawy, nawet przy poszerzeniu katalogu dowodów, nie sposób ustalić, czy w SIO rzeczywiście – jak twierdzi przedstawiciel Stowarzyszenia – nie figurowały odpowiednie zapisy co do usługi wczesnego wspomagania rozwoju świadczonej przez Poradnię [...]. Jest to tylko niczym nie wsparte stanowisko strony. SIO to elektroniczny centralny zbiór danych oświatowych, funkcjonujący od 2005 r., a w obecnej formie przeglądarkowej od lipca 2017 r., gromadzący informacje o szkołach i placówkach oświatowych, uczniach i kadrze pedagogicznej. Zgodnie z art. 42 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. 2016, poz. 1927 t.j. ze zm.), system ten zawiera m.in. dane w związku z wczesnym wspomaganiem rozwoju. Dane te zobowiązana jest przekazywać placówka oświatowa organizująca wczesne wspomaganie rozwoju. Należy zatem domniemywać, że dane takie zostały w systemie odnotowane. Jeśli tak się jednak nie stało, nie zwalnia to organu prowadzącego od zastosowania najprostszego środka prowadzącego do uzyskania niezbędnej informacji z punktu widzenia prawa do dotacji, tj. wywiadu z rodzicami dziecka i złożenia przez nich stosownego oświadczenia na piśmie. Wbrew forsowanemu w skardze stanowisku, takie działanie w żadnym razie nie może prowadzić do naruszenia danych wrażliwych, a służy bez wątpliwości wykazaniu (na etapie przygotowania wniosku dotacyjnego) obiektywnie istniejących względów, dla których dotacja będzie uznana za należną.

Nie bez znaczenia dla powyższej oceny tego aspektu sprawy jest też fakt, że placówka oświatowa prowadzona przez Stowarzyszenie świadczyła na rzecz N. P. zajęcia wczesnego wspomagania rozwoju bez wymaganej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju. Na wezwanie organu, organ prowadzący nie złożył takiej opinii, zaś opinii z dnia 5 czerwca 2017 r. wydanej przez Zespół Poradni Nr [...] Poradnię Psychologiczno – Pedagogiczną Nr [...] Specjalistyczną Poradnię [...] nr [...] nie można uznać (nawet przy szczegółowej analizie jej treści, a nie nazwy – co sugeruje strona) za opinię spełniającą powyższe kryteria. Opinia ta (poprzedzona obserwacją i diagnostyką dziecka) stwierdza brak dojrzałości psychofizycznej i gotowości do podjęcia nauki w szkole. Może być ona zatem podstawą do wystąpienia o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju (czy też – jak w niniejszej sprawie – orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego), ale jej w żadnym razie nie zastępuje. Tymczasem opinia taka stanowi warunek formalny świadczenia usługi wczesnego wspomagania rozwoju, bowiem – jak to wynika z art. 127 ust. 8 i 10 ustawy Prawo oświatowe – zawiera szczegółowe wskazania dla podmiotu ją wykonującego (a jest to przecież usługa zindywidualizowana, dostosowana do potrzeb konkretnego ucznia).

Powyższe okoliczności świadczą w ocenie Sądu o zasadności stanowiska organów, które uznały przyznaną dotację na cel wczesnego wspomagania rozwoju N. P. w placówce oświatowej prowadzonej przez Stowarzyszenie J. za nienależną (kwota łączna [...] zł). Tym samym zarzut naruszenia art. 127 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe oraz art. 6 k.p.a. uznać należało za niezasadny.

Drugim spornym aspektem sprawy było uznanie przez organ za nienależną części wypłaconej placówce oświatowej dotacji za N. P., dotyczącej realizacji kształcenia specjalnego w okresie lipca i sierpnia 2018 r. W tej części Sąd nie podziela stanowiska organów i dokonanej przez nie oceny stwierdzonych w sprawie faktów.

Pozostaje poza sporem, że N. P. była objęta w placówce oświatowej prowadzonej przez Stowarzyszenie opieką przedszkolną, w ramach kształcenia specjalnego. Usługa ta była wykonywana na podstawie umowy zawartej z rodzicami dziecka na czas nauki szkolnej w szkole ośmioklasowej, począwszy od dnia 1 września 2017 r. (umowa nr [...]). Umowa ta przewidywała automatyczne przedłużanie jej warunków po zakończeniu danego roku szkolnego na kolejny rok, trwający od 1 września do 31 sierpnia (§ 2 ust. 2 umowy). Zgodnie z § 14 ust. 1 umowy, rodzice mieli zagwarantowane prawo do wypowiedzenia umowy poprzez złożenie do 31 maja pisemnego oświadczenia, ze skutkiem na koniec roku szkolnego. Umowa wygasała wówczas na koniec miesiąca kalendarzowego po upływie okresu wypowiedzenia, a rodzice byli zobowiązani do zapłaty zobowiązań wynikających z umowy z okres do dnia jej wygaśnięcia (§ 14 ust. 2 umowy). W okresie wypowiedzenia placówka miała też – co do zasady - obowiązek świadczenia usługi kształcenia i wychowania, bowiem z punktu widzenia obligacyjnego był to czas obowiązywania umowy.

W stwierdzonych w sprawie realiach okres wypowiedzenia umowy przypadał na miesiące czerwiec – sierpień 2018 r. W czerwcu podopieczna uczestniczyła w zajęciach (co zostało odnotowane przez organ odwoławczy, wydający decyzję reformatoryjną). Następnie, w okresie wakacyjnym nie uczęszczała na zajęcia, bowiem była to przewidziana kalendarzem edukacyjnym przerwa od zajęć. Rok szkolny (w ramach którego uczennica została sklasyfikowana) kończył się z dniem 31 sierpnia 2018 r.

Przepis § 3 pkt 1 uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] r. Nr [...] przewidywał przyznanie dotacji dla placówki oświatowej za okres wakacyjny według stanu osobowego uczniów na pierwszy dzień roboczy czerwca zastrzegając jednak, że nie dotyczy to każdego ucznia, który został skreślony z listy uczniów, począwszy od miesiąca, w którym zaistniała przyczyna jego skreślenia. W ocenie skarżącego, umowa o kształcenie, w związku z jej wypowiedzeniem przez rodziców dziecka, ulegała rozwiązaniu dopiero z dniem 31 sierpnia 2018 r., zaś okres wakacyjny - zgodnie ze wskazaną uchwałą Rady Miasta [...] - podlegał dotowaniu, niezależnie od faktu nieprowadzenia w tym czasie zajęć lekcyjnych i absencji ucznia. Zdaniem organu natomiast, okres wypowiedzenia umowy to element cywilnoprawny, który nie zmienia faktu, że już w dacie złożenia oświadczenia przez rodziców dziecka istniała przyczyna do jego wykreślenia z listy uczniów. Dodatkowo wzmacnia to fakt, że uczennica nie brała udziału w zajęciach, a zatem nie była uczniem w sensie rzeczywistym, a tylko formalnym.

Oceniając realia niniejszej sprawy wskazać trzeba, że wbrew twierdzeniu organu placówka oświatowa prowadzona przez Stowarzyszenie świadczyła na rzecz N. P. usługę kształcenia i wychowania do końca roku szkolnego 2017/2018, czyli do 31 sierpnia 2018 r. Za cały ten okres należy się zatem organowi prowadzącemu dotacja oświatowa, na podstawie art. 90 ust. 2ea ustawy o systemie oświaty. Uczennica została sklasyfikowana, a zatem legitymuje się ukończeniem edukacji we wskazanym roku szkolnym. Rodzice złożyli oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o naukę, jednak skutek wypowiedzenia przypadał na koniec roku szkolnego. Zaprezentowanemu przez organ poglądowi, że data złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu winna zostać uznana za dzień, w którym "zaistniała przyczyna do skreślenia z listy" przeczy fakt, że N. P. uczestniczyła w zajęciach jeszcze w czerwcu 2018 r., do czego miała pełne prawo w związku z przyjętą umownie datą wygaśnięcia umowy. Data ta obligowała stosownie obie strony umowy – opiekunowie dziecka byli zobowiązani do świadczeń na rzecz placówki do końca okresu wypowiedzenia (czesne, inne opłaty), zaś szkoła – do gotowości do świadczenia usługi kształcenia i wychowania (przez np. zatrudnienie nauczycieli do indywidualnego nauczania specjalnego, opracowanie indywidualnego programu wychowania i nauczania, jak w art. 127 ustawy Prawo oświatowe). Jakkolwiek nie sposób polemizować ze stanowiskiem (wielokrotnie artykułowanym przez judykaturę), że istotą dotacji oświatowej (przyznawanej przedszkolu na podstawie art. 90 ust. 2ea ustawy o systemie oświaty), która ma charakter podmiotowo – celowy (art. 90 ust. 3d u.s.o.), jest proces oświatowo-wychowawczo-opiekuńczy. Ten zaś może być realizowany wyłącznie wówczas, gdy wychowankowie uczestniczą faktycznie w zajęciach, nie są zaś wyłącznie formalnie uczniami przypisanymi do placówki. Faktyczny brak wychowanka w toku trwającego roku szkolnego oznacza co do zasady niemożność realizowania wobec niego celów wynikających z art. 90 ust. 3d u.s.o., a w konsekwencji korzystania z otrzymanej na ten cel dotacji. W niniejszej sprawie sytuacja jest jednak zasadniczo odmienna i nie można do jej oceny podnosić wymienionych argumentów. Wynika to z faktu, że absencja N. P., podobnie ja i pozostałych uczniów placówki, była spowodowana okresem wakacyjnym, a nie jej wykreśleniem (nawet dorozumianym) z listy uczniów w maju 2018 r. Przeczy temu fakt uczęszczania dziecka na zajęcia w czerwcu i odebrania promocji. Racją rodziców, którzy oświadczenie złożyli w ostatnim możliwym terminie i nadal posyłali dziecko do szkoły w czerwcu, było zatem to, by dziecko ukończyło rok szkolny i zostało sklasyfikowane (z treści pisma na k. 160 akt administracyjnych wynika, że rodzice wnosili o "wygaszenie umowy" z dniem 31 sierpnia). Nie sposób w tych realiach stwierdzić, że w lipcu i w sierpniu nieobecność uczennicy była wywołana nie okresem wakacyjnym, ale rezygnacją z nauki. To zaś przemawia za przyznaniem placówce dotacji, w zgodzie z § 3 pkt 1 uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] r., a zatem także za okres wakacyjny, według stanu na pierwszy dzień roboczy czerwca. Przyczyna skreślenia z listy uczniów zaistniała bowiem – w ocenie Sądu - z końcem okresu wypowiedzenia, tj. z dniem 31 sierpnia 2018 r.

Poza sporem (i poza granicami skargi) znajdował się pkt 2 decyzji, w której organ umorzył postępowanie w części dotyczącej określenia wysokości należności przypadającej do zwrotu do budżetu miasta [...] z tytułu pobrania dotacji nienależnie za czerwiec 2018 r. w kwocie [...]zł. W tym zakresie organ uznał, że N. P. uczęszczała na zajęcia w czerwcu 2018r. (18-22 czerwca) i została w tym okresie sklasyfikowana do klasy pierwszej. Stąd też przyznana i pobrana za ten okres dotacja miała charakter dotacji należnej.

W ocenie Sądu, ocena ta nie stanowiła jednak podstawy do umorzenia w części postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania było określenie wysokości dotacji pobranych nienależnie w okresie od września 2017r. do sierpnia 2018 r. Organ odwoławczy winien więc skorygować odpowiednio tę kwotę według poczynionych ustaleń, nie zaś uznawać postępowanie w części za bezprzedmiotowe.

W ocenie Sądu, niezależnie od sposobu sformułowania wniosków skargi, uchyleniu musiała podlegać decyzja w całości, co oczywiście nie zmienia faktu, że zarzuty skargi zostały podzielone jedynie częściowo (choć bez wątpliwości w części znacznej, co miało znaczenie dla przyznania stronie zwrotu całości kosztów postępowania). Zauważyć należy, że kontrolowana decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem jej pkt 1 i 3 muszą być odczytywane łącznie. Jeśli więc ocena rozstrzygnięcia w pkt 3 prowadzi do przekonania, że jest ono wadliwe, to konsekwencją powyższego musi być również wzruszenie pkt 1 i 2 decyzji. Dodać przy tym należy, że dla takiego rozstrzygnięcia Sądu znaczenie ma również roczny charakter dotacji oświatowej.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną ustalonych w sposób prawidłowy faktów. Nie sposób bowiem – zdaniem Sądu - podzielić tych zarzutów skargi, które zmierzają do podważenia zakresu zainicjowanego przez organy postępowania dowodowego, oceny zgromadzonego w ten sposób materiału dowodowego i dokonanych na jego podstawie ustaleń stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.).

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit a w zw z § 2pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 t.j.). Na zasądzoną na rzecz stronę kwotę [...]zł składają się: wpis w kwocie [...]zł, [...] zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz zł [...] zł tytułu wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego.