Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1174/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy S. z [...] czerwca 2017 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpoznaniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] czerwca 2017 r., nr [...], odmawiającą przyznania A. K. specjalnego zasiłku celowego na pokrycie części zobowiązań i należności o jakie występował wnioskodawca w ostatnich miesiącach, a nie zostały te wnioski rozpatrzone z uwagi na skomplikowany charakter sprawy tj. na uregulowanie części zaległych zobowiązań z tytułu zużycia prądu, gazu, wody.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. złożył A. K.

Wnioskiem z 4 kwietnia 2017 r. A. K. wystąpił o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie części zobowiązań i należności o jakie występował w ostatnich miesiącach, a nie zostały te wnioski rozpatrzone z uwagi na skomplikowany charakter sprawy.

W toku wywiadu środowiskowego w dniu 5 kwietnia 2017 r. wnioskodawca doprecyzował wniosek i wystąpił o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na uregulowanie zaległych zobowiązań z tytułu zużycia prądu, gazu, wody.

Decyzją z [...] czerwca 2017 r. Wójt Gminy S. odmówił A. K. przyznania specjalnego zasiłku celowego na pokrycie części zobowiązań i należności o jakie występował on w ostatnich miesiącach, a nie zostały te wnioski rozpatrzone z uwagi na skomplikowany charakter sprawy tj. na uregulowanie części zaległych zobowiązań z tytułu zużycia prądu, gazu, wody.

Odwołanie od ww. decyzji Wójta Gminy S. złożył A. K.

Decyzją z [...] lipca 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] czerwca 2017 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie częściowo jednak z innych przyczyn niż wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, gdzie podniesiono przekroczenie kryterium dochodowego przez wnioskodawcę.

Kolegium wskazało, iż podstawą materialnoprawną do przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego stanowią przepisy art. 8 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016, poz. 930 ze zm.).

Kolegium przywołało definicję dochodu zawartą przepisach ww. ustawy i wskazało, że w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany stanu prawnego nieruchomości położonej w [...] , którą w dalszym ciągu zamieszkuje samodzielnie A. K.. Wobec ujawnienia okoliczności wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] z [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. K. K. w całości przez wnuka D. K., w ocenie Kolegium, nie można A. K. przypisać własności przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji, nie można mu również przypisać dochodu z gospodarstwa rolnego.

Następnie organ odwoławczy przywołał ustalenia z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z A. K. dotyczące jego sytuacji finansowej, bytowej i zdrowotnej. W ocenie organu, biorąc pod uwagę uzyskany przez wnioskodawcę dochód w wysokości [...] zł z karty płatniczej syna oraz to, że w zaspakajaniu bieżących potrzeb korzysta z pomocy rzeczowej od syna, sąsiadów i znajomych, A. K. ze względu na osiągnięty dochód i bezrobocie spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego.

Kolegium wskazało, iż w marciu 2017 r. wnioskodawca otrzymał od syna i córki pomoc rzeczową w postaci [...]. Ponadto, decyzjami z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Kolegium przyznało skarżącemu zasiłek okresowy w ogólnej kwocie [...] zł oraz [...] zł na zaspokojenie bieżących potrzeb. Zaś decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...], przyznano wnioskodawcy zasiłek okresowy na okres trzech miesięcy w łącznej wysokości [...] zł.

Wobec powyższego, w ocenie organu, zabezpieczono potrzeby wnioskodawcy na pokrycie bieżących wydatków. Kolegium wskazało również, iż wnioskodawca nie jest osobą nieporadną, w podeszłym wieku ani też osobą schorowaną. Korzysta nieodpłatnie z mieszkania, a ponadto uzyskuje pomoc rzeczową od syna, byłej żony, sąsiadów i znajomych. Syn opłaca w większości rachunki z tytułu utrzymania domu, za to wnioskodawca dba o jego własność, utrzymuje dom w należytym porządku, opiekuje się dwoma psami, z których jeden należy do syna. Wnioskodawca nie jest osobą samotną, pomimo iż samotnie gospodaruje i zamieszkuje w domu syna, ma dorosłe dzieci - syna i córkę, którzy winni wspierać ojca w trudnej sytuacji (również materialnie), co czynią jak twierdzi wnioskodawca. Ponadto, w ocenie Kolegium, sam wnioskodawca będący w wieku produkcyjnym, zdrowy, korzystający z samochodu syna, zarejestrowany w PUP jako bezrobotny od grudnia 2012 r., winien poczynić bardziej usilne starania w celu podjęcia zatrudnienia, choćby na zasadzie pracy dorywczej, a nie oczekiwać jedynie na pomoc dzieci, znajomych i sąsiadów, od których otrzymuje, jak twierdzi, pomoc rzeczową.

Skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wniósł A. K. zarzucając organowi nieprawidłowe przypisywanie mu dochodów z gospodarstwa prawnego przy braku tytułu prawnego do tego gospodarstwa. Ponadto, podniósł, iż organy nieprawidłowo oceniły stan jego zdrowia. Nieprawidłowo też przyjęły założenie o braku współdziałania oraz niewłaściwie oceniły zgłoszoną potrzebę w postaci konieczności opłacenia rachunku za energię elektryczną, a także starania o podjęcie pracy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy S. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej kpa, które to naruszenia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza uzasadnień zaskarżonych rozstrzygnięć obu instancji prowadzi do wniosku, iż organy orzekające w sprawie pozostawiły poza zakresem swojego zainteresowania istotę niniejszej sprawy, którą było rozpoznanie wniosku o przyznanie skarżącemu pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w oparciu o art. 41 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930, ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

W sprawie pozostaje bezsporne, iż przedmiotowe postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego o udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Wobec powyższego, obowiązkiem organów orzekających była ocena czy w sprawie wystąpiły przesłanki ustawowe warunkujące możliwość przyznania tego zasiłku.

Przesłanki warunkujące możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego zostały określone w art. 41 ustawy. W myśl powołanego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1) bądź zasiłek okresowy, lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). Z powyższego wynika, iż podstawową przesłanką udzielenia specjalnego zasiłku celowego jest wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Uzasadnienia zaskarżonych rozstrzygnięć nie pozwalają jednak na stwierdzenie dlaczego organy uznały, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do przyznania skarżącemu tej formy pomocy, w szczególności dlaczego w sprawie nie wystąpiła przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organy nie poczyniły w tym zakresie żadnych rozważań ani ustaleń. Skoncentrowały się natomiast wyłącznie na ocenie czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w oparciu o art. 39 ustawy o pomocy społecznej, co jednak nie było przedmiotem tej sprawy.

Wobec powyższego, uznać trzeba, iż zaskarżone rozstrzygnięcia nie poddają się kontroli sądu administracyjnego w zakresie oceny czy prawidłowa była odmowa przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie części zobowiązań i należności o jakie występował A. K. w ostatnich miesiącach, a nie zostały te wnioski rozpatrzone z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, tj. na uregulowanie części zaległych zobowiązań z tytułu zużycia prądu, gazu i wody. Nieprzeprowadzenie oceny w tym zakresie powoduje, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 41 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wobec wydania decyzji o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego bez ustalenia ustawowych przesłanek przyznania tej formy pomocy.

Wskazane w uzasadnieniu niniejszego wyroku uchybienia dotyczące postępowania organów obu instancji obligowały Sąd do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. jak i decyzji organu pierwszej instancji. Przy tym, w obecnym stanie sprawy przedwczesna jest merytoryczna ocena wniosku skarżącego o przyznanie specjalnego zasiłku celowego, gdyż przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy wyłoniły się opisane wyżej istotne uchybienia, które organ, a nie Sąd, winien wyjaśnić i ocenić przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie w zakresie spełnienia ustawowych przesłanek do przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, a wydane w sprawie rozstrzygnięcie należycie uzasadni stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł jak w sentencji.