Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 56/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 36, art. 37
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 192 poz 1378
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 149 par. 1 i par. 2 oraz art. 286 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi L. Ł. na bezczynność Prezydenta Miasta Ś. w przedmiocie zwrotu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. wraz z ustawowymi odsetkami I. zobowiązuje Prezydenta Miasta Ś. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r. o umorzenie należności z tytułu zwrotu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; II. stwierdza, iż w bezczynności Prezydenta Miasta Ś. w powyższej sprawie brak rażącego naruszenia prawa; III. odstępuje od orzeczenia o wymierzeniu Prezydentowi Miasta Ś. grzywny.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ś. (dalej: Prezydent) decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] zobowiązał L. Ł. (dalej: skarżący) do zwrotu należności otrzymanych przez W. S. z tytułu świadczeń alimentacyjnych, wypłaconych w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r., w wysokości 250 zł miesięcznie, osobom uprawnionym tj. D. Ł. i O. Ł., wraz z ustawowymi odsetkami. W decyzji tej wskazano, że kwota zadłużenia wynosi łącznie 914,22 zł.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta o umorzenie kwoty określonej w powyższej decyzji z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Podał, że od prawie dwóch lat pobiera rentę i z powodu złego stanu zdrowia nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia. Wraz z żoną posiadają orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności Po potrąceniach komorniczych pozostaje mu do dyspozycji kwota 320 zł, która nie wystarcza na jakąkolwiek egzystencję. Żona otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 141 zł. Środki finansowe, którymi dysponują wystarczają na niezbędne leki i rehabilitację.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] Prezydent odmówił umorzenia zadłużenia w kwocie 914,12 zł wraz ustawowymi odsetkami z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym.

Pismem z dnia 6 października 2010 r. skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: Kolegium ), decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U nr 192, poz. 1378 ze zm.); dalej ustawy, po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji Prezydenta z dnia [...] września 2010 r. – uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że Prezydent przed podjęciem rozstrzygnięcia nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy. Organ ten winien zatem ustalić sytuację rodzinną strony, czy uzyskuje dochód, w jakiej wysokości ponosi wydatki, czy istnieje możliwość uzyskania pomocy za strony rodziny oraz możliwość dodatkowego zarobkowania.

Następnie Kolegium, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 37 § 2 w związku z art. 36 § 1 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na niezałatwienie w terminie wniosku z dnia 16 sierpnia 2010 r. o umorzenie kwoty 914,22 zł z tytułu wypłaconych wraz z ustawowymi odsetkami osobom uprawnionym do świadczeń alimentacyjnych – wyznaczyło Prezydentowi termin na załatwienie tego wniosku do dnia 15 maja 2011 r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ, mimo iż decyzja Kolegium z dnia 4 listopada 2010 r., wpłynęła do Prezydenta w dniu 18 listopada 2010 r., to organ ten nie załatwił sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 kpa ani też w innym terminie, który powinien był wyznaczyć zgodnie z art. 36 kpa.

Następnie pismem z dnia 17 maja 2011 r., skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność i opieszałość Prezydenta polegającą na nieudostępnieniu materiałów dotyczących jego zobowiązań, podawaniu różnych sum, braku rozpatrzenia sprawy, pomimo uchylenia decyzji przez Kolegium.

W jej uzasadnieniu wskazał, że po wydaniu przez Kolegium postanowienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. zobowiązującego Prezydenta do załatwienia jego wniosku o umorzenie należności w terminie do dnia 15 maja 2011 r., Urząd Miasta, pismem z dnia 4 maja 2011 r., poinformował go, że suma 914,22 zł została zapłacona wraz z odsetkami, o czym rzekomo został poinformowany już wcześniej, tj. w grudniu 2010 r. otrzymując druk dotyczący salda należności dłużnika, z którego wynika, że nie posiada zadłużenia wobec Urzędu. W piśmie tym nie sprecyzowano w jaki sposób, kiedy i na jakiej podstawie żądana suma została zapłacona skoro od 8 czerwca 2010 r. jest rozważana kwestia dotycząca umorzenia tej kwoty. Komornik, na wniosek Wydziału Świadczeń Rodzinnych, w dalszym ciągu dokonuje potrąceń z renty na rzecz Urzędu Miasta w wysokości 69,77 zł miesięcznie. Komornik potrąca te kwoty na podstawie informacji otrzymanych z Wydziału Świadczeń Rodzinnych, natomiast on sam jest pozbawiony przez Urząd informacji dotyczących jego zobowiązań. Wskazał, że w związku z tym pisma otrzymywane z Urzędu są niewiarygodne.

W odpowiedzi na skargę Prezydent stwierdził, że po wydaniu przez Kolegium decyzji z dnia 4 listopada 2010 r., uchylającej decyzję Prezydenta z dnia 15 września 2010 r. odmawiającą umorzenia należności wypłaconych osobom uprawnionym z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami – zawiadomiono stronę skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku o umorzenie zadłużenia i poinformowano o możliwości złożenia wyjaśnień i przedłożenia dodatkowych dowodów. Wraz z zawiadomieniem przesłano skarżącemu saldo należności spłat dłużnika (według stanu na dzień 7 grudnia 2010 r.), z którego jednoznacznie wynika, że wskutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego należności z tytułu wypłaconych wierzycielce świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały spłacone. Podkreślono również, że postępowanie w sprawie umorzenia, rozłożenia na raty i odroczenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych nie wstrzymuje egzekucji komorniczej, a jedynie prawomocna decyzja właściwego organu, której, w związku z decyzją Kolegium z dnia 4 listopada 2010 r., nie wprowadzono do obrotu prawnego. Ponadto wskazano, że niezrozumiały jest zarzut dotyczący niewydania decyzji w sprawie umorzenia zadłużenia, które zostało uregulowane. Po wniesieniu odwołania od decyzji odmawiającej tego umorzenia nie można było podjąć czynności prowadzących do umorzenia zadłużenia, które nie istniało.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt IV SAB 60/11, w pkt I sentencji zobowiązał Prezydenta do wydania – w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem – aktu rozpoznającego wniosek skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych. W pkt II sentencji Sąd ten przyznał od Skarbu Państwa na rzecz adwokata z urzędu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 1.771 zł obejmującej wynagrodzenie wraz podatkiem VAT. Natomiast w pkt III sentencji Sąd nakazał ściągnięcie od Prezydenta na rzecz Skarbu Państwa kwoty 1.771 zł tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prezydenta od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2433/11, uchylił zaskarżony wyrok w pkt I i III sentencji i w tej części przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania (pkt 1); w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił (pkt 2) i odstąpił od zasądzenia od skarżącego na rzecz Prezydenta kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że skarga kasacyjna, odwołująca się w swoich podstawach do zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, w istocie wskazuje na jedno uchybienie Sądu I instancji polegające na błędnym określeniu w sentencji przedmiotu zobowiązania organu w ramach rozstrzygnięcia wydanego w toku ponownego rozpoznania wniosku skarżącego. Orzekając bowiem w pkt I sentencji o zobowiązaniu Prezydenta do wydania we wskazanym terminie aktu rozpoznającego wniosek skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r. Sąd określił treść tego wniosku jako "umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych". Tymczasem, jak to wskazuje autor skargi kasacyjnej, przedmiotem postępowania administracyjnego było umorzenie zadłużenia z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym. W tym przedmiocie skarżący wniósł również skargę do sądu administracyjnego w kontekście zarzutu bezczynności organu co do rozpoznania wniosku z dnia 16 sierpnia 2010 r.

Wobec powyższego uchybienia nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a, który określa ogólną regułę związania w danej sprawie zarówno sądu, jak i organu administracji, oceną prawna i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonym w orzeczeniu sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził natomiast, że zasadne jest wskazanie naruszenia prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 23 ust. 8 ustawy dotyczącego umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. W ocenie Sądu błędne określenie przedmiotów postępowań uregulowanych w art. 23 ust. 8 oraz w art. 30 ust. 2 ustawy oraz brak wątpliwości co do treści wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r. oraz treści skargi do Sądu I instancji (w której wyraźnie na stronie 2 i 3 wskazano na wystąpienie o umorzenie długu) nie stanowi oczywistej omyłki, która mogłaby zostać sprostowana na gruncie art. 156 § 1 p.p.s.a. Wskazane wyżej uchybienie czyni zaskarżony wyrok w pkt 1 wyrokiem niezgodnym z prawem, a jego wykonanie prowadziłoby do wydania decyzji rozmijającej się z treścią wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne. Sąd I instancji bowiem nie tylko w sentencji orzeczenia (w pkt 1) błędnie określił przedmiot aktu, do wydania którego zobowiązał organ administracji, ale także w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku określa przedmiot postępowania w sposób analogiczny do treści pkt 1 wyroku, niekiedy tylko określając go poprawnie (na str. 3 uzasadnienia wyroku), co prowadzi dodatkowo do stwierdzenia wewnętrznych sprzeczności w treści uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że w ramach ponownego rozpoznania skargi, Sąd I instancji uwzględni dokonane w toku kontroli kasacyjnej ustalenia w zakresie określenia przedmiotu aktu, w zakresie którego stwierdzono bezczynność organu, wprowadzając na ich gruncie ocenę co do kwestii samej bezczynności organu w ramach poprawnie ujętego przedmiotu postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny, z powodu braku podstaw na gruncie obowiązujących przepisów prawnych, nakaz ściągnięcia od Prezydenta na rzecz Skarbu Państwa- WSA we Wrocławiu wskazanej w pkt 3 wyroku kwoty, co skutkowało uchyleniem wyroku również w tym zakresie.

Sąd ten wskazał również, że nietrafny jest, podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zarzut naruszenia przepisów związanych z określeniem wysokości kosztów, do zwrócenia których organ został zobowiązany i w tym zakresie skargę tę oddalił. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał bowiem na czym polega w jego ocenie potraktowanie zasądzonej kwoty jako nieuzasadnionej w świetle określonych przez pełnomocnika wydatków oraz wskazanych przez Sąd I instancji przepisów stanowiących podstawę zasądzenia.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. od zasądzenia od strony wnoszącej skargę do Sądu I instancji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu i uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy przyczyną wniesienia skargi do Sądu I instancji była bezczynność organu, co znalazło potwierdzenie w toku kontroli. Natomiast przyczyną uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku w pkt 1 jest błąd tego Sądu. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć kosztami postępowania kasacyjnego stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, który następnie błędnie określił przedmiot aktu, jaki pozostający w bezczynności organ ma wydać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270, dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w pkt 1-4a, w tym między innymi skargi na bezczynność w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej ( art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z ust. 2 tego przepisu wynika zaś, że sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2433/11, uchylił, wskazany wyżej, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt IVSAB 60/11 w pkt I i III sentencji i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Stosownie zaś do art. 190 p.p.s.a sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Użyte w tym przepisie pojęcie wykładni przepisów prawa należy rozumieć wąsko, jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., II GSK 963/09, LEX nr 746366). Wykładnia ta dotyczy przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w zaskarżonym wyroku błędnie określono przedmiot aktu, do wydania którego zobowiązano organ administracji, nie tylko w sentencji orzeczenia (pkt 1 ), ale również w treści uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również na naruszenia prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 23 ust. 8 ustawy dotyczącego umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, podczas gdy z treści wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r. oraz z treści skargi do Sądu I instancji wynikało, że bezczynność dotyczy umorzenia należności dłużnika z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym.

Mając powyższe na uwadze i przechodząc do zasadności skargi wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie jej przedmiotem jest bezczynność Prezydenta w zakresie wniosku skarżącego (dłużnika alimentacyjnego) o umorzenie należności z tytułu zwrotu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na co wskazuje treść wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r. oraz treści skargi do Sądu I instancji i odpowiedzi na tę skargę.

Bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy nie wydaje on w terminach ustawowych decyzji, postanowień lub innych aktów albo nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk, M. Romanowska, Komentarz do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005 r., s. 86). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo podjęcia określonych czynności.

Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 16 sierpnia 2010 r. wniósł o umorzenie kwoty wynikającej z decyzji Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] zobowiązującej do zwrotu należności otrzymanych przez osoby uprawnione z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami.

Kwestia umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego została uregulowana w art. 30 ustawy, który w ust. 1 przewiduje możliwość ich umorzenia z urzędu przez organ właściwy dłużnika.

Natomiast z ust. 2 powołanego przepisu wynika, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

W myśl art. 104 kpa organ administracji załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji.

Do kategorii spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej należy niewątpliwie sprawa dotycząca umorzenia należności, o których mowa w art. 30 ustawy, w tym umorzenia na wniosek dłużnika alimentacyjnego jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami (art. 30 ust. 2 tej ustawy), co potwierdza treść ust. 3 tego przepisu, zgodnie z którym umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie decyzja Prezydenta z dnia [...] września 2010 r. nr [...] odmawiająca umorzenia zadłużenia w kwocie 914,22 zł wraz ustawowymi odsetkami z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym została uchylona, wskazaną już wyżej, decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...]. Decyzją tą przekazano Prezydentowi sprawę do ponownego rozpoznania, w celu wyjaśnienia czy zachodzą okoliczności, wskazane w art. 30 ust. 2 ustawy, uzasadniające umorzenie wspomnianych świadczeń. Decyzja ta wpłynęła do organu I instancji w dniu 18 listopada 2010 r.

Z akt sprawy wynika, że po otrzymaniu decyzji Kolegium, jedyną czynnością, która została podjęta przez Prezydenta, w celu rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r., było zawiadomienie z dnia 9 grudnia 2010 r., nr [...], o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu zwrotu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym, zawierające również informację o możliwości złożenia wyjaśnień i przedłożenia dodatkowych dowodów. Zawiadomienie to zostało przesłane skarżącemu wraz z saldem należności i spłat dłużnika według stanu na dzień 7 grudnia 2010 r., z którego wynika, że wskutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego należności z tytułu wypłaconych wierzycielowi świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały spłacone. Informację o spłacie tego zadłużenia zawiera również późniejsze pismo Prezydenta z dnia 4 maja 2011 r.

Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało wydane na podstawie art. 61 § 4 kpa, zgodnie z którym o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.

W ocenie Sądu zawiadomienie to było zbędne, ponieważ w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne, zostało wszczęte na wniosek strony, o którym mowa w art. 30 ust. 2 ustawy, zgłoszony pismem skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r., który ponadto jest jedyną stroną tego postępowania. Postępowanie to nie toczyło się z urzędu na podstawie art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepis art. 30 tej ustawy reguluje w sposób odmienny przesłanki umorzenia świadczeń alimentacyjnych na wniosek (ust. 2 ) i przesłanki umorzenia tych świadczeń z urzędu (art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1).

W myśl art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3), czyli w niniejszej sprawie dzień doręczenia pisma skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r., które wpłynęło do Prezydenta dnia 19 sierpnia 2010 r.

Skoro w niniejszej sprawie zostało wszczęte postępowanie administracyjne konieczne było jego zakończenie w formie decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 30 ust. 3 ustawy w związku z art. 104 kpa.

Decyzja rozstrzyga bowiem sprawę w sposób pozytywny lub negatywny. Natomiast jeżeli organ stwierdzi, że postępowanie administracyjne stało się z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe to powinien wydać decyzję o umorzeniu tego postępowania.

Z treści art. 35 § 1 kpa wynika zaś, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).

Prezydent, od dnia wpływu do tego organu (tj. 18 listopada 2010 r.) wymienionej wyżej decyzji Kolegium z dnia 4 listopada 2010 r., nie załatwił sprawy w terminie wskazanym w art. 35 kpa, ani w innym terminie, który powinien był wyznaczyć zgodnie z art. 36 kpa., z którego wynika, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Ponadto Prezydent nie załatwił sprawy również w terminie, określonym w art. 37 § 2 kpa, wyznaczonym do dnia 15 maja 2011 r., postanowieniem Kolegium z dnia 11 kwietnia 2011 r., wskutek uwzględnienia zażalenia skarżącego z dnia 11 lutego 2011 r. na niezałatwienie jego wniosku o umorzenie świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym, pomimo uchylenia przez ten organ wskazanej wyżej decyzji Prezydenta z dnia 15 września 2010 r. odmawiającej umorzenia tych świadczeń.

Prezydent nie podjął zatem żadnych czynności, zgodnie z zaleceniami wskazanymi w decyzji Kolegium z dnia 4 listopada 2010 r., pozwalających ocenić czy skarżący spełnia przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 2 ustawy.

Powyższe oznacza, iż Prezydent, od dnia wpływu powyższej decyzji Kolegium z dnia 4 listopada 2010 r., tj. od dnia 18 listopada 2010 r. pozostawał w bezczynności polegającej na niezałatwieniu wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r. o umorzenie świadczeń alimentacyjnych, które zostały wypłacone osobom uprawnionym.

Nieuzasadniony jest przy tym argument Prezydenta, dotyczący braku możliwości wydania decyzji w sprawie zadłużenia skarżącego, które zostało uregulowane w postępowaniu egzekucyjnym. Wniesienie bowiem skargi na "milczenie władzy" jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania decyzji (zob. J. P Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Jak już bowiem wyżej wskazano Prezydent, na podstawie art. 30 ust. 2 i 3 powołanej ustawy, zobowiązany był do wydania decyzji rozpoznającej wniosek skarżącego o umorzenie należności wypłaconych osobom uprawnionym z funduszu alimentacyjnego. Z obowiązku tego nie zwalnia fakt spłaty zadłużenia, którego dotyczy wniosek o umorzenie.

W tej sytuacji skarga na bezczynność okazała się zasadna.

Wobec tego Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i art. 286 § 2 p.p.s.a. zobowiązał Prezydenta do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 16 sierpnia 2010 r. o umorzenie należności z tytułu zwrotu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi.

Stwierdzona przez Sąd bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z podejmowanych przez Prezydenta działań oraz z treści odpowiedzi na skargę bezczynność ta wynika z nieprawidłowej interpretacji stanu prawnego polegającej na odmowie wydania decyzji w sprawie umorzenia zadłużenia z powodu jego spłaty i tym samym nie nosiła znamion lekceważącego traktowania obowiązków.

W tej sytuacja Sąd odstąpił od wymierzenia Prezydentowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.