Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 683/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi M. P., M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej solidarnie M. P. i M. P. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 30 maja 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 28 lutego 2018 r., którą ustalono na rzecz M. P. i M. P. odszkodowanie za szkody powstałe na nieruchomości oraz zmniejszenie wartości nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] o pow. 0,4561 ha.

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

M. P. i M. P. pismem z dnia 26 listopada 2015 r. zwrócili się do Starosty [...] o przyznanie odszkodowania w związku z decyzją Starosty [...] z dnia 25 lipca 2014 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 124 ust. 1, ust. 1a ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014, poz. 518) na mocy której organ ten ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości ozn. jako działka nr [...] o pow. 0,4561 ha – poprzez – zezwolenie E. o. na wykonanie prac polegających na demontażu starych przewodów istniejącej napowietrznej, jednotorowej linii elektroenergetycznej 110kV i w ich miejsce montażu nowych przewodów. W pkt 2 tej decyzji wskazano, że zezwolenie obejmuje w szczególności prawo wstępu na nieruchomość w celu wykonania prac związanych z demontażem starych przewodów istniejącej linii oraz w ich miejsce montażem nowych oraz wykonania czynności związanych z eksploatacją. Decyzja ta została zmieniona decyzją Wojewody z dnia 19 stycznia 2015 r. nr [...] – poprzez – uchylenie jej pkt 3 i 4 oraz uchylenie pkt. 5 i umorzenie postępowania w zakresie nadana rygoru natychmiastowej wykonalności. W pozostałym zakresie, tj. pkt. 1 i 2 decyzją z dnia 25 lipca 2014 r. nr [...] została utrzymana w mocy.

W dniu 07 maja 2014 r. została wydana decyzja Burmistrza Miasta i Gminy W. nr [...] (k.84) w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na przebudowie istniejącej napowietrznej linii energetycznej m.in. na terenie działki nr [...].

Decyzją z dnia 30 grudnia 2016 r. Starosta [...] ustalił odszkodowanie na rzecz M. P. i M. P. w kwocie [...]zł. Decyzja ta jednak na skutek odwołania stron postępowania została uchylona decyzją Wojewody z dnia 08 czerwca 2017 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r. Starosta [...] powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego do wyceny szkód powstałych na nieruchomości w celu ustalenia odszkodowania z tego tytułu.

W dniu 09 października 2017 r. rzeczoznawca sporządził operat szacunkowy. W dniu 07 grudnia 2017 r. odbyła się rozprawa administracyjna podczas, której właściciel nieruchomości podniósł, że nie brał udziału w przeprowadzonej przez biegłego wizji oraz, że nie został o niej poinformowany. M. P. wskazał też na przyjęcie przez rzeczoznawcę majątkowego niepełnych ustaleń faktycznych, podnosząc że na poparcie swoich słów może przedstawić fotografie oraz świadków.

Decyzją Starosty [...] z dnia 28 lutego 2018 r., ustalono na rzecz M. P. i M. P. odszkodowanie w kwocie [...]zł za szkody powstałe na nieruchomości oraz zmniejszenie wartości nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...] o pow. 0,4561 ha.

Z decyzją tą nie zgodziły się strony postępowania i wniosły od niej odwołanie, a Wojewoda po jego rozpoznaniu decyzją z dnia 30 maja 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na tę decyzję Wojewody M. P. i M. P. wnieśli skargę do sądu administracyjnego, kwestionując prawidłowość przeprowadzonej wyceny, w szczególności podnosząc, że nie dokonano wyceny istniejącego drzewostanu i strat owoców. Skarżący powtórzyli podniesiony na etapie postępowania odwoławczego zarzut pozbawienia ich możliwości czynnego udziału w procesie wyceny oraz zakwestionowali sam fakt przeprowadzenia wizji przez biegłego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 – dalej jako: ppsa) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U z 2018, poz. 121 – dalej jako: ugn).

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewody z dnia 30 maja 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 28 lutego 2018 r. wydaną na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust.1, ust.5 pkt 1, art. 130, art. 132 ust.1a ust.6 ugn.

Stosownie do treści art. 128 ust. 4 ugn odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Co do zasady odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości (art. 129 ust. 1 ugn). Na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 1 ugn starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126.

Na podstawie art. 130 ugn wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana w celu ustalenia odszkodowania za szkodę powstałą na skutek zdarzenia, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ugn, tj. wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 124 ugn. Przepis art. 124 ust. 1 ugn obejmuje zarówno roboty inwestycyjne celu publicznego realizowane od podstaw, jak i polegające na przebudowie już istniejącej inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy usuwanie awarii, których to robót dotyczy art. 124b ust. 1 ugn.

Odszkodowanie na rzecz Skarżących ustalono na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego P. L. z dnia 9 października 2017 r. W Operacie szacunkowy wskazano, cel wyceny (pkt 1.3) wyjaśniając, że jest nim określenie zmniejszenia wartości nieruchomości i szkód powstałych na nieruchomości stanowiącej dz.nr [...] na skutek przebudowy istniejącej napowietrznej jednotorowej linii energetycznejobjętej decyzją Starosty [...] z dnia 25 lipca 2014 r. Dokonując wyceny rzeczoznawca przyjął stan nieruchomości na datę wydania decyzji przez Starostę Wrzesińskiego (tj. 25 lipca 2014 r.) oraz stan nieruchomości, na datę zakończenia robót budowlanych dla linii elektroenergetycznej (tj. 30 listopada 2015 r.) – co jest zgodne z art. 130 ugn, który stanowi, że wysokość odszkodowania, w analizowanym przypadku, winna była zostać ustalona wg stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw (art. 130 ugn) oraz § 43 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004, nr 207, poz. 2109 – dalej jako: rozporządzenie), który stanowi, że przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się w szczególności: stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji.

W toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017, poz. 1257 – dalej jako: kpa) i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W postępowaniu odszkodowawczym prowadzonym na podstawie art. 128 ust. 4 ugn organy orzekające związane są zasadami ogólnymi, w szczególności zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Zobowiązane są zatem do podejmowania, z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organy obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a oceniając, czy dana okoliczność została udowodniona organy powinny ocenić całokształt materiału dowodowego (art. 80 kpa). Wreszcie ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które stosownie do art. 107 § 3 kpa, powinno - w części faktycznej - w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś - w części prawnej - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jednocześnie, co należy szczególnie zaakcentować na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości i należnej opłaty, a zatem i obowiązek oceny wiarygodności sporządzonego operatu szacunkowego. Operat szacunkowy stanowi, bowiem wprawdzie sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości, ale jest on dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 kpa (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r.,sygn. akt I OSK 1930/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie uczyniono zadość powołanym przepisom postępowania, a uchybienia w tym zakresie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza treści zarzutów podnoszonych przez Skarżących w odwołaniu, skardze, jak i w toku rozpraw administracyjnych, jak również w kierowanych do organu pismach wskazuje, że intencją Skarżących było nie tylko zakwestionowanie prawidłowości merytorycznej operatu, ale – również – podważenie jego wartości dowodowej. Zauważyć należy, bowiem, że w trakcie postępowania Skarżący podnieśli, że w toku wyceny rzeczoznawca majątkowy przyjął wadliwe ustalenia faktyczne i na ich podstawie dokonał obarczonej wadami wyceny.

W rozpoznawanej sprawie wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie operatu szacunkowego z dnia 9 października 2017 r. Dokonując szacowania rzeczoznawca majątkowy uwzględnił: odszkodowanie za rzeczywiście poniesione szkody oraz odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości, w związku z ograniczeniem wartość praw do nieruchomości ulega zmniejszeniu. W pkt. 4.3 Operatu szacunkowego rzeczoznawca majątkowy opisał metodę wyceny i przyjęte parametry wyceny "Zmniejszenia wartości nieruchomości" (s.13 Operatu). W pkt. 4.4, Operatu opisano sposób szacowania i przyjęte parametry wyceny szkód tymczasowych (s. 15 operatu). W pkt 6 Operatu oszacowano wartość szkód tymczasowych. W tym zakresie ustalono wartość odtworzenia ogrodzenia (tabela 11), wartość szkód powstałych na skutek braku możliwości prowadzenia upraw w okresie robót budowlanych (pkt 6.2); Koszty rekultywacji biologiczno-chemicznej (które szczegółowo opisano w pkt 6.3 oraz 4.4 Operatu) oraz wartość szkód z tytułu obniżenia plonowania w okresie porekultywacyjnym (pkt 6.4).

W kontekście prawidłowości ustaleń faktycznych na podstawie których dokonano szacunku, należy zauważyć, że wycena dotyczyła nieruchomości zagospodarowanej i użytkowanej rolniczo, która – jak wskazują Skarżący – jest terenem w całości zagospodarowanym pod sad owocowy, gdzie kilka lat temu zasadzono grusze, śliwy i czereśnie.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżący zakwestionował prawidłowość szacunku dokonanego przez biegłego w zakresie kosztów rekultywacji biologiczno-chemicznej. Na rozprawie administracyjnej w dniu 04 września 2017 r. Skarżący podnosił, że podczas prac na jego działce został zanieczyszczony humus i zaistniały podstawy do jego wymiany. Skarżący wskazywał, że fakt ten mogą udokumentować jego zdjęcia oraz zeznania świadków. Zarzuty Skarżącego zakwestionował wówczas obecny na rozprawie administracyjnej B. B. pełnomocnik E. o. który podniósł, że humus nie został, ani zanieczyszczony, ani zmieszany dlatego nie ma podstaw do jego wyceny. Żadnego stanowiska w tym zakresie nie zajęły organy. Tymczasem z treści operatu szacunkowego nie wynika aby szacując koszty rekultywacji biologiczno-chemicznej uwzględniono też koszty związane z uzupełnieniem humusu. Organy obu instancji nie przeprowadziły w tym zakresie żadnych ustaleń faktycznych, pomimo, że konieczność dowiezienia 5 wywrotek humusu przez Skarżącego (w związku z powstaniem szkód wywołanych przeprowadzonymi robotami napowietrznej linii elektroenergetycznej) została stwierdzona w Protokole z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 26 lipca 2016 r. (k.83). Wówczas ustalenie to nie było kwestionowane również przez B. B. – a więc tego samego pełnomocnika E. o., którego podpis widnieje pod protokołem z wizji z dnia 26 lipca 2016 r. W protokole nie odnotowano jakichkolwiek zastrzeżeń, bądź uwag, co do udokumentowanych w nim ustaleń. W żaden sposób do kwestii prawidłowości ustaleń faktycznych w zakresie szkód poniesionych w związku z ewentualnym zmieszaniem i zanieczyszczeniem humusu nie odniosły się organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że organy obu instancji nie podjęły też żadnych czynności mających na celu wyjaśnienie, tej podnoszonej przez Skarżącego kwestii, pomimo że on sam zadeklarował wolę przedstawienia posiadanych fotografii oraz nazwisk świadków, w celu udokumentowania tej okoliczności.

Na rozprawie przed Sądem, Skarżący dodatkowo wyjaśnił, że w toku postępowania fotografie te przekazał biegłej B. N. (która sporządzała operat w 2016r.) oraz drogą elektroniczną przekazał organowi. Fotografie te dokumentować miały również rozmiar szkód wyrządzonych ciężkim sprzętem. Jak wynika z akt sprawy, fotografii tych nie przekazano jednak Sądowi wraz z aktami sprawy administracyjnej, co wskazywać może albo na pominięcie tego dowodu przez organy, albo na to, że Sądowi przekazano niepełne akta sprawy. Oceny przedłożonych przez Skarżącego fotografii nie udokumentowano również w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Co więcej, z Operatu szacunkowego (pkt.2.2., s. 7) wynika, że powierzchnia przejazdu ciężkiego sprzętu ustalona została przez biegłego P. L. w oparciu o oświadczenia B. B. (pełnomocnika Enea) oraz M. N. (przedstawiciela wykonawcy). Ustalona w ten sposób przez biegłego powierzchnia przejazdu ciężkiego sprzętu wyniosła 150m˛. Tymczasem, wg ustaleń Skarżącego przedstawionych w toku postępowania powierzchnia "do wymiany" obejmowała 493,5m˛ (k.44). W świetle podnoszonych przez Skarżącego zarzutów, wskazana rozbieżność wymagała wyjaśnienia, w szczególności wobec faktu, że ustalenia przyjęte przez biegłego, rzeczoznawcę majątkowego P. L. (w operacie z 2017 r.) poczyniono podczas Wizji terenowej w dniu 25 września 2017 r., w której Skarżący nie uczestniczyli. Podkreślić trzeba, że Skarżący, na rozprawie w dniu 07 grudnia 2017 r. podnieśli, że nie zostali zawiadomieni o terminie wizji. Odpowiadając na ten zarzut rzeczoznawca oświadczył, że nie miał wiedzy, że wysłana listem poleconym informacja o terminie wizji nie dotarła do właścicieli nieruchomości. Po rozprawie administracyjnej rzeczoznawca przesłał do akt sprawy kserokopię potwierdzenia nadania adresowanej do Skarżących korespondencji w dniu 19 września 2017 r., a więc 6 dni przed przeprowadzeniem wizji. Przedłożono również wydruk elektroniczny, wskazujący, ze w dniu 21 września 2017 r. (cztery dni przez wizją) doszło do podjęcia korespondencji przez Skarżących. Sami Skarżący, konsekwentnie jednak kwestionują wiarygodność wydruku i podnoszą, że zawiadomienie o terminie wizji do nich nie dotarło. Pomimo, żądania Skarżących aby tę kwestię wyjaśnić, organy dały wiarę wydrukom elektronicznym przedłożonym przez rzeczoznawcę majątkowego, nie wyjaśniając jednocześnie w żaden sposób dlaczego odmawiają wiary oświadczeniom Skarżących, iż nie zostali oni zawiadomieni o terminie wizji, podczas której – jak wskazują oni – doszło do przyjęcia niekorzystnych dla nich ustaleń. Co szczególnie może budzić uzasadnione wątpliwości, to fakt, że – jak wskazał wprost biegły – przyjęte przez niego ustalenia co do przejazdu ciężkiego sprzętu oparł on wyłącznie na oświadczeniach obecnych w trakcie wizji terenu przedstawiciela wykonawcy i pełnomocnika E. o. Pomimo, że ustalenia w tym zakresie były kwestionowane przez Skarżących, organy nie podjęły próby ich weryfikacji, nie wyjaśniając jednocześnie dlaczego dają wiarę ustaleniom biegłego.

W kwestii samych oględzin nieruchomości, należy też zauważyć, że Skarżący zmierzali w istocie do zakwestionowania faktu ich przeprowadzenia przez biegłego Lisa. Pomimo, że na rozprawie w dniu 07 grudnia 2017 r. obecny był również wymieniony w Protokole wizji terenowej B. B., w protokole z rozprawy administracyjnej nie udokumentowano, aby organ podjął jakiekolwiek działania wyjaśniające dotyczące przeprowadzenia wizji terenowej. Tymczasem, okoliczność ta była konsekwentnie przez Skarżących podnoszona. W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej Skarżący zakwestionowali prawidłowość ustaleń rzeczoznawcy majątkowego co do tego, że nie doszło do naruszenia i zniszczenia terenu spornej nieruchomości. Skarżący podnieśli, że operat został sporządzony pobieżnie i nie jest jasne na czym rzeczoznawca majątkowy oparł swoje ustalenia, skoro wcześniej – jak wskazano – sama Enea nie kwestionowała faktu zniszczeń. Pomimo, jednoznacznych zarzutów Skarżących co do rzetelności ustaleń przedstawionych w operacie szacunkowym, organ II instancji nie podjął czynności mających na celu wyjaśnienie wskazywanych przez Skarżących wątpliwości. Tymczasem, te zgłaszane na etapie postępowania administracyjnego zarzuty co do wiarygodności ustaleń rzeczoznawcy majątkowego zostały powtórzone w złożonej skardze oraz na rozprawie przed Sądem, gdzie Skarżący podkreśli, że przeprowadzenie wizji bez udziału właścicieli nieruchomości było w istocie nie możliwe, gdyż nieruchomość jest ogrodzona i zamknięta, a dostępu do niej strzegły psy.

Pomimo, że w toku zainicjowanego wnioskiem Skarżących postępowania kwestionowano ustalenia w zakresie kosztów rekultywacji terenu, organy obu instancji nie dokonały oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przez biegłego P. L. (operat szacunkowy z 2017 r.) koszt rekultywacji biologiczno-chemicznej został oszacowany na kwotę [...]zł. Tymczasem, Skarżący w toku postępowania przedłożyli własny szacunek przedstawiający całkowity koszt rekultywacji terenu po wymianie słupa w kwocie "31513" – (k.44). Do tej dokumentacji organy nie odniosły się w żaden sposób, przyjmując wartość oszacowaną przez biegłego, bez poczynienia ustaleń co do ewentualnych przyczyn tej rozbieżności, jak również bez wyjaśnienia motywów swojej decyzji w tym zakresie.

W toku postępowania Skarżący podnosili również, że w związku z pracami przy linii energetycznej doszło do połamania gałęzi. Takie ustalenia - faktyczne - zostały przyjęte również przez biegłą w Operacie szacunkowym z 2016r. Pomimo, że Skarżący wskazywali w toku postępowania na potrzebę oszacowania szkód związanych z wycinką drzew, organy nie poczyniły w tym zakresie żadnych ustaleń stwierdzając jedynie, że "z żadnego wiarygodnego dowodu zebranego w sprawie nie wynika, aby na skutek modernizacji linii nastąpiła wycinka jakiegokolwiek drzewostanu". Z akt sprawy nie wynika jednak aby kwestia ta w ogóle była badana przez organy.

Pomimo konkretnych zarzutów Skarżącego, co do wadliwości ustaleń faktycznych przyjętych przez rzeczoznawcę majątkowego, organ nie zadecydował o przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w celu wyjaśnienia tych nieścisłości. Również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się w sposób konkretny do zarzutów Skarżących w tym zakresie. Podkreślić należy, że wskazywane wady dotyczące ustaleń faktycznych winny zostać wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego. Fakt, że rzeczoznawca majątkowy z zakresu wyceny nieruchomości jest ekspertem w swojej dziedzinie i dysponuje odpowiednią wiedzą specjalistyczną, nie zwalnia organów administracji od obowiązku samodzielnej oceny wartości dowodowej operatu szacunkowego. Organ nie może się ograniczyć do powołania w decyzji na konkluzję zawartą w opinii rzeczoznawcy, lecz obowiązany jest sprawdzić czy opinia szacunkowa jest wiarygodna. Opinia wydana przez rzeczoznawcę majątkowego o wysokości odszkodowania nie ma charakteru wiążącego, jest opinią, która podlega ocenie właściwego organu administracyjnego i jakkolwiek organy administracji nie mogą wchodzić w zakres wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego, to zarazem nie mogą też bezkrytycznie przyjmować poczynionych przez niego ustaleń. Tymczasem, taka sytuacja zaistniała w okolicznościach badanej sprawy.

Jakkolwiek Skarżący zakwestionowali ustalenia faktyczne przyjęte przez biegłego organy nie odniosły się do nich. Skarżący w toku postępowania zakwestionowali prawidłowość ustaleń co do zakresu zniszczeń wywołanych przejazdem ciężkiego sprzętu, rozmiar zniszczeń wymagających rekultywacji ziemi oraz podnieśli fakt pozbawienia ich czynnego udziału w postępowaniu. Należy zauważyć, że na podstawie art. 80 kpa organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Analizując materiał dowodowy, organ może wyciągać swobodne wnioski i swobodnie decydować o tym, jakie przepisy materialnego prawa zastosuje, uwzględniając przyjęte przez siebie w sprawie ustalenia faktyczne. Ocena dowodów przez organ staje się jednak dowolną wtedy, gdy w danej sprawie przekroczone zostaną granice swobodnej oceny dowodów. Te granice nie są jednak w żaden sposób bezpośrednio określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów rozpatrywane być musi w każdej konkretnej sprawie, przy uwzględnieniu reguł logicznej interpretacji faktów i zdarzeń. W okolicznościach badanej sprawy treść uzasadnień decyzji obu instancji prowadzi do wniosku, że organy w istocie przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów. Należy, bowiem zauważyć, że art. 75 zd. 2 kpa, który wprowadza otwarty katalog dowodów i żadnemu z nich nie nadaje pierwszeństwa. Organy są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Tymczasem, w okolicznościach badanej sprawy, pomimo zgłaszanych przez Skarżącego zastrzeżeń co do prawidłowości poczynionych ustaleń, organy oparły swoje rozstrzygnięcia na zebranym materiale dowodowym, z pominięciem obowiązku wyczerpującego zbadania sprawy. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa. Nie ulega, bowiem wątpliwości, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny, zgodnie z art. 107 § 3 kpa znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji administracyjnej. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i z akt sprawy nie wynika, w szczególności dlaczego odstąpiono od badania zasadności zarzutów Skarżących dotyczących wadliwości przyjętych ustaleń faktycznych i z jakich przyczyn organ dał wiarę kwestionowanym przez Skarżących ustaleniom biegłego.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że trzeba odróżnić ocenę wiarygodności dowodowej operatu szacunkowego od oceny prawidłowości tego operatu. Zgodnie z art. 157 ust. 1 ugn oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje wyłącznie organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych, przy czym w myśl ust. 2 tego samego artykułu sporządzenie przez innego rzeczoznawcę majątkowego wyceny tej samej nieruchomości w formie operatu szacunkowego nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, o którym mowa w ust. 1. W zakresie wymagającym wiadomości specjalnych ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego może być dokonana wyłącznie przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych zgodnie z art. 157 ust. 1 ugn.

Reasumując, zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia, co uzasadniało uchylenie wyłącznie decyzji drugoinstancyjnej.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 ppsa w pkt. 2 sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy oceni rzetelnie zgromadzony materiał dowodowy i dopiero wtedy wyda rozstrzygnięcie, ustosunkowując się nie tylko do ustaleń przyjętych przez rzeczoznawcę majątkowego, lecz również do stanowiska Skarżących i przedstawionych przez nich dowodów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie wyjaśnienie losów fotografii, które jak Skarżący wyjaśnił, przekazał on drogą elektroniczną organowi, a która nie została przekazana Sądowi wraz z aktami sprawy. Następnie fotografie powinny zostać przez organ ocenione, w kontekście zasadności zarzutów dotyczących wadliwych ustaleń faktycznych, co do zakresu szkód wyrządzonych ciężkim sprzętem. W obliczu rozbieżności szacunków znajdujących się w aktach sprawy: operatu z 2017 r. oraz szacunku przedstawionego przez Skarżącego, co do kosztów związanych z rekultywacją terenu po wymianie słupa, rolą organu będzie również odniesienie się do obydwu tych dowodów i wyjaśnienie któremu z nich i z jakich przyczyn organ daje wiarę. Rzeczą organu będzie również wyjaśnienie rozbieżności w ustaleniach Skarżącego oraz biegłego (opartych jak wynika z Operatu na oświadczeniach przedstawicieli wykonawcy i E. o.) co do powierzchni przejazdu ciężkiego sprzętu. Na podstawie tak poczynionych ustaleń organ II instancji będzie musiał dokonać oceny zasadności uzupełnienia materiału dowodowego o zdjęcia i zeznania świadków, o których mówił Skarżący podczas rozprawy administracyjnej w dniu 7 grudnia 2017 r. Dlatego też jeżeli w toku postępowania organ stwierdzi, że sprawa wymaga jednak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wykraczającym poza dyspozycję art. 136 kpa, to jego rzeczą będzie uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.