Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 100/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie NSA Jacek Surmacz WSA Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 marca 2011r. sprawy ze skargi N. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę, 2) zarządza zwrot na rzecz skarżącej N. Z. kwoty 100 (słownie: sto) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego - Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...], z dnia (...) listopada 2010 r., nr (...), w sprawie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w stosunku do zobowiązanej N. Z.

Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 r. ze zm.) w związku z art. 18 ustawy

z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.)

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że względem N. Z. prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] Inspektorat [...]:

-z dnia 28 maja 2010 r. o numerach od [...] do [...] obejmujące zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od maja 2000 r. do lipca 2000 r.,

-z dnia 28 maja 2010 r. o numerach od [...] do [...] obejmujące zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2000 r. do lipca 2000 r.,

-z dnia 28 maja 2010 r. o numerach od [...] do [...] obejmującego zaległość z tytułu nieuiszczonej składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2000 r. do lipca 2000 r. -z dnia 31 maja 2010 r. o numerach od [...] do [...] obejmujące zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od sierpnia 2000 r. do sierpnia 2009 r. i za miesiąc październik 2009 r.,

-z dnia 4 czerwca 2010 r. o numerach od [...] do [...] obejmujące zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2000 r. do października 2009 r.,

-z dnia 4 czerwca 2010 r. o numerach od [...] do [...] obejmujące zaległości z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2000 r. do sierpnia 2009 r. i za miesiąc październik 2009 r.

Odpisy powyższych tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej

w dniach: 9 czerwca 2010 r. ([...] do [...], [...] do [...], [...] do [...], [...] do [...]), 14 czerwca 2010 r. ([...]), 16 czerwca 2010 r. ([...] do [...]).

W dniu 18 czerwca 2010 r. N. Z. złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, odrębnie do poszczególnych tytułów wykonawczych, w których podniosła przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i uzyskanie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 34 § 1 ww. ustawy.

Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] postanowieniem z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...) odmówił uwzględnienia zarzutów do tytułów wykonawczych o nr [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], [...] z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia.

Równocześnie postanowieniem z tego samego dnia nr (...) Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] uznał wniesione od tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...], zarzuty za nieuzasadnione oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Od powyższych postanowień zobowiązana N. Z. złożyła zażalenia, w wyniku których Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia (...) września 2010 r. nr (...) utrzymał w mocy pierwsze ze wskazanych postanowień, zaś postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. uchylił drugie z wymienionych postanowień Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem wyjaśnienia czy w sprawie podjęte zostały czynności zmierzające do egzekwowania należności z tytułu składek, o których dłużnik został powiadomiony, ewentualnie czy na bieg terminu przedawnienia miały wpływ inne okoliczności określone w art. 24 ust. 5, 5a, 5b, 5c, 5d, 5e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] postanowieniem z dnia (...) listopada 2010 r. nr (...) uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...].

Powołując się na przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm. ) znowelizowany ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i zmiany niektórych innych ustaw,( Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ) wskazał, iż należności z tytułu składek przedawniają się z upływem 10 lat, od dnia w którym stały się wymagalne, przy czym ten 10-o letni termin przedawnienia stosuje się zarówno do zobowiązań powstałych przed 31 grudnia 2002 r., jeśli nie uległy przedawnieniu przed dniem

1 stycznia 2003 r., jak też do zobowiązań powstałych od dnia 1 stycznia 2003 r. Dokonując ponownej analizy zgromadzonego materiału organ wskazał, że

w przypadku N. Z. nie zachodziła żadna z przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia z art. 24 ust. 5a, 5d i 5e. Dłużniczka nie wnioskowała

o rozłożenie na raty należności z tytułu nieopłaconych składek( art. 24 ust. 5a), nie było prowadzone postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności na osobę trzecią lub następców prawnych ( art. 24 ust. 5d), wydanie decyzji nie zostało uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd,

a względem dłużniczki nie toczyło się postępowanie o ogłoszenie upadłości.

Nastąpiło natomiast zawieszenie biegu terminu przedawnienia od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, tj. od dnia 31 maja 2010 r. czyli od dnia skierowania należności do egzekucji do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze jak również fakt, że najstarsze należności skierowane do egzekucji obejmowały miesiąc maj 2000 r. oraz, że podjęcie czynności zmierzających do egzekucji należności, nastąpiło przed upływem 10 –o letniego terminu przedawnienia, organ uznał zarzut przedawnienia za bezskuteczny i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie N. Z. złożyła zażalenie, jeszcze raz wskazując w nim, iż w jej ocenie doszło do przedawnienia roszczenia.

Powyższych zarzutów nie podzielił Dyrektor Izby Skarbowej, który wspomnianym na wstępie postanowieniem utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, podzielając w pełnym zakresie zarówno ustalenia jak i wyciągnięte na ich podstawie wnioski organu I instancji. Wskazał, że zobowiązana, oprócz twierdzeń, że nastąpiło przedawnienie obowiązków, ani w zarzutach ani w kierowanych do organu odwoławczego środkach odwoławczych, nie powołała żadnych argumentów na ich poparcie.

W skardze złożonej do tutejszego Sądu N. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia (...) listopada 2010 r., a także zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, według którego należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie uległy przedawnieniu, zwłaszcza, jeśli chodzi o składki za okres do 31 grudnia 2002 r., w stosunku do których obowiązywał 5-letni okres przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że podnoszone zarzuty są tożsame z zarzutami podnoszonymi w zażaleniu, do których odniósł się w zaskarżonym postanowieniu i w związku z tym podtrzymał zawarte w nim stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie jest zgodne zarówno z prawem procesowym jak i materialnym, w związku z czym Sąd nie znalazł podstaw do jego uchylenia.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2000 r. do sierpnia 2009 r. i za miesiąc październik 2009 r., objęte tytułami wykonawczymi o nr: [...] do [...], a także należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za powyższe okresy, objęte tytułami wykonawczymi od [...] do [...] oraz należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, objęte tytułami wykonawczymi od [...] do [...], uległy przedawnieniu.

Zaistniały spór jest wynikiem zmian w przepisach obowiązującej od 25 listopada 1998 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm.) powoływanej dalej

w skrócie jako ustawa systemowa. Do 31 grudnia 2002 r. zgodnie z art. 24 ust.4 i ust. 5 tej ustawy należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie pięciu lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia po upływie dziesięciu lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Biorąc pod uwagę daty wymagalności składek będących przedmiotem sporu, stwierdzić należy, że do dnia 31 grudnia 2002 r. nie uległy one przedawnieniu. Najstarsze należności skierowane do egzekucji

i dotyczące niniejszego postępowania obejmowały bowiem miesiąc sierpień 2000 r. Zatem biorąc pod uwagę termin ich wymagalności przypadający, zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy systemowej na dziesiąty dzień następnego miesiąca, tj. 10 września 2000 r. , pierwotny termin przedawnienia upłynąłby 10 września 2005 r.

Na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2002 r., Nr 241, poz. 2074 ze zm.)- cytowanej dalej jako ustawa nowelizująca, od 1 stycznia 2003 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Stanowi tak art. 24 ust. 4 ustawy nowelizującej. Kwestię rozpoczęcia, zawieszenia i przerwania biegu terminu regulują kolejne ust. 5 – d wyżej powołanego artykułu.

Analizując zatem zmiany w przepisach obowiązujących stwierdzić należy, że w dniu 1 stycznia 2003 r., tj. w dniu wejścia w życie nowych unormowań, należne od skarżącej, wymagalne składki na ubezpieczenie społeczne, rozpoczęły bieg pięcioletniego terminu przedawnienia ale termin ten nie upłynął. Ustawa nowelizująca nie zawierała przepisów normujących zagadnienia intertemporalne, odnoszące się do terminu przedawnienia. W takiej sytuacji należało przyjąć, jak zrobiły to organy obu instancji, iż przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powinno być oceniane w oparciu o przepisy znowelizowane. Zgodnie bowiem z ogólną zasadą prawa intertemporalnego, w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa – lex posteriori derogat legi priori. Należy przy tym zaznaczyć, że stosowanie nowej ustawy w zakresie kontrolowanym, nie wiązało się wprowadzeniem nowych zobowiązań, czy reaktywacją zobowiązań już wygasłych. Prawem zaś ustawodawcy było dowolne regulowanie kwestii przedawnienia roszczeń, w tym wydłużanie terminów przedawnienia, za wyjątkiem tych, które uległy już przedawnieniu. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, że "odżyłyby" roszczenie, które już wygasły.

Z taką sytuacja nie mieliśmy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Słusznie zatem organy zastosowały nowe brzmienie ustawy także do roszczeń powstałych przed wejściem w życie nowej ustawy.

Za bezzasadne uznać należy również zarzuty skargi dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne, do których również znajdzie zastosowanie art. 24 ust. 4 ustawy systemowej. Art. 28 ust. 2 obowiązującej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2003 r. ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym przewidywał wprawdzie 5-letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ale powyższa regulacja na skutek kolejnych nowelizacji: ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. 2003 r., Nr 45, poz. 391 ze zm.), ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. 2004, Nr 121, poz. 1264 ) utraciła moc obowiązującą i począwszy od 1 lipca 2004 r. otrzymała treść "należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych" Analogiczną treść ma obowiązujący od dnia 1 października 2004 r.- art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2004 r., Nr 210, poz. 2135). Trafnie zatem przyjął organ odwoławczy, a przed nim organ I instancji, iż wobec tego, że w dniu wejścia w życie zmian, nie upłynął jeszcze pięcioletni termin przedawnienia nieuiszczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne, zastosowanie znajdą nowe przepisy regulujące dziesięcioletni termin ich przedawnienia.

Podobnie należy ocenić zajęte przez organ stanowisko odnośnie nieuiszczonych składek na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, do których zgodnie z art. 32 ustawy systemowej odpowiednie zastosowanie mają przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne. Jak poprzednio, także i w tym przypadku były podstawy do przyjęcia, że także wyżej wymienione składki nie uległy przedawnieniu, gdyż do dnia wejścia w życie znowelizowanego art. 24 ust. 4 ustawy systemowej nie upłynął pięcioletni termin przedawnienia.

Okres przedawnienia wszystkich składek objętych tytułami wykonawczymi od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...] wynosi, jak słusznie przyjęły organy, 10 lat, licząc od dnia, w którym należności stały się wymagalne a wystawienie przez organ tytułów egzekucyjnych w dniu 31 maja 2010 r. spowodowało przerwanie biegu terminów przedawnienia do czasu zakończenia tego postępowania. Tym samym, za słuszne należy ocenić rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania, którego przesłanką miało być właśnie przedawnienie roszczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) O kosztach orzeczono na podstawie art. 225 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e wyżej powołanej ustawy.