Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2097/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
657
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] października 2009 r., nr [...] w przedmiocie interpretacji w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu skargę oddala.


UZASADNIENIE

A. Ś. wnioskiem z dnia 25 września 2009 r. złożonym w trybie art. 10 ustawy z dnia 2 lica 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. o zajęcie stanowiska w kwestii podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy kontraktu menadżerskiego , zawartej ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] na podstawie art. 10 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095. z późn. zm.) w związku z art. 83 ust. 1 pkt. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r.. Nr 11, poz. 74. z późn. zm.), uznał za nieprawidłowe stanowisko zawarte we wniosku złożonym w dniu 25 września 2009 r. w sprawie podlegania ubezpieczeniom z tytułu umowy kontraktu menadżerskiego, zawartej w ramach prowadzonej przez A. Ś. działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 25 września 2009 r. płatnik składek A.Ś. złożył kompletny wniosek o wydanie pisemnej interpretacji w trybie art. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wskazał, że jest emerytem i zarejestrowanym przedsiębiorcą. Posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Z. pod numerem [...] wydany w dniu 26 maja 2009 r. W zakresie zgłoszonej działalności gospodarczej może prowadzić między innymi zgodnie z klasyfikacją PKD 7022Z "pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania". W ramach tej działalności podpisał w dniu 1 lipca 2009 r. umowę kontraktu menedżerskiego z [...] Towarzystwem Oświatowym o zarządzanie szkołami prowadzonymi przez Towarzystwo jako dyrektor tych szkół. Ponadto wyjaśnił, że jako emeryt opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W tym stanie faktycznym A. Ś. powziął wątpliwość, czy winien podlegać ubezpieczeniom z tytułu umowy kontraktu menadżerskiego, zawartej w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i czy wynagrodzenie otrzymane z tego tytułu stanowi podstawę wymiaru składek. Jego zdaniem ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie wymienia kontraktu menadżerskiego jako samodzielnej podstawy do ubezpieczeń. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli kontrakt menadżerski realizowany jest w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, obowiązek ubezpieczeń społecznych, zgodnie z ustawą, wynika z formy przyjętego przez wnioskodawcę samozatrudnienia, czyli działalności gospodarczej i tylko z tego tytułu podlega ubezpieczeniom społecznym. Zatem wynagrodzenie otrzymane przez niego z tytułu zawarcia umowy kontraktu menadżerskiego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi podstawy wymiaru składek.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 13 pkt. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2004 r. za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej. Wobec tego – zdaniem organu - od 1 stycznia 2004 r. dla menedżera, który równocześnie ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej w zakresie zarządzania i jednocześnie ma zawartą umowę kontraktu menedżerskiego na zarządzanie, w zakresie opłacania podatku dochodowego od osób fizycznych przychód uzyskiwany z tej umowy traktowany jest jak przychód z działalności wykonywanej osobiście. Tym samym umowa o zarządzanie powinna być traktowana jako tytuł do ubezpieczeń a nie jako umowa wykonywana w ramach działalności pozarolniczej. Jeżeli natomiast w ramach posiadanego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej osoba osiąga przychody z działalności pozarolniczej (w rozumieniu przepisów podatkowych), jak również przychody na podstawie kontraktu menedżerskiego - następuje zbieg tytułów do ubezpieczeń. W konsekwencji osoba może wybrać jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych ubezpieczenia z tytułu działalności gospodarczej lub wykonywania umowy kontraktu menedżerskiego. Wówczas ubezpieczenia emerytalne i rentowe z drugiego tytułu mają charakter dobrowolny, a obowiązkowa jest wyłącznie składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Organ rentowy zaznaczył, że umowa kontraktu menedżerskiego może mieć charakter umowy o pracę lub umowy zlecenia. Jeżeli kontrakt menedżerski ma charakter umowy o pracę, osoba wykonująca tę umowę zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 1 cytowanej ustawy podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Według art. 11 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu, a w myśl art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Kiedy kontrakt menedżerski występuje jako umowa o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia, to osoba wykonująca taką umowę podlega w myśl art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz zgodnie z art. 12 ust. 3 również wypadkowemu, jeżeli praca wykonywana jest w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności zleceniodawcy.

Od 1 listopada 2005 r. osoba prowadząca pozarolniczą działalność i wykonująca jednocześnie umowę kontraktu menedżerskiego może dokonać wyboru tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń, jeżeli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu umowy kontraktu menedżerskiego jest równa lub wyższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność. Jeżeli z tytułu kontraktu menedżerskiego podstawa wymiaru składek jest niższa od obowiązującej tę osobę najniższej postawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność podlega ona obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu działalności gospodarczej. Wtedy może być objęta dobrowolnie, na swój wniosek, ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu umowy kontraktu menedżerskiego.

Zgodnie z art. 9 ust 4c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2008 r. osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym do czasu ustalenia prawa do emerytury. Według organu rentowego, wnioskodawca jako emeryt prowadzący działalność gospodarczą, który w ramach prowadzonej działalności zawarł umowę kontraktu menedżerskiego, podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, natomiast z tytułu wykonywania umowy kontraktu menedżerskiego podlega ubezpieczeniom społecznym i powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Od powyższej decyzji, zgodnie z pouczeniem zawartym w treści decyzji, odwołanie do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. złożył A.Ś. wnosząc o jej uchylenie.

Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:

- art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że umowy kontrakty menadżerskie, zawierane przez osoby prowadzące działalność gospodarczą, której przedmiotem we wpisie jest świadczenie usług zarządzania, powinny być traktowane jak umowy o których mowa w tym przepisie,

- art. 13 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez przyjęcie, że umowa - kontrakt menadżerski zawarty w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej powinny być traktowane jak umowy o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

- art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że w przypadku - emeryta prowadzącego podejmującego w ramach działalności gospodarczej usługi zarządzania, następuje zbieg tytułów do ubezpieczeń działalności gospodarczej i z zawartego kontraktu menadżerskiego.

W uzasadnieniu odwołania podniósł, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny, natomiast jego sprzeciw budzi wykładnia prawa dokonana przez organ rentowy. Wskazał, że podjął działalność gospodarczą w ramach, której przewidział także przyjmowanie zleceń usług zarządzania czy też kontraktów menadżerskich, co wynika z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zawarta przez niego umowa o zarządzanie wyraźnie wskazuje, że podejmuje ją w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i chociaż konstrukcja kontraktu menadżerskiego jest bliska konstrukcji umowy zlecenia, to nie uwłacza to podstawowym cechom działalności gospodarczej, gdy wykonawca umowy realizuje umowę w ramach własnej działalności gospodarczej.

Powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. Akt I UK 138/08, w który Sąd stwierdził, że umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem (spółką) lub kontrakt menadżerski ujęte w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych jako źródła przychodu z działalności wykonywanej osobiście nie stanowią samodzielnej podstawy podlegania ubezpieczeniom społecznym z art. 6 ust. 1 piet 5 ustawy systemowej, jeżeli są realizowane w ramach prowadzonej przez przedsiębiorcę(podatnika) pozarolniczej działalności gospodarczej.

Według A. Ś., w świetle przedstawionych okoliczności sprawy, zawarty przez niego kontrakt menadżerski, w ramach zgłoszonej przez niego działalności gospodarczej, nie stanowi odrębnej podstawy di ubezpieczeń społecznych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł o oddalenie odwołania i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy w Z. [..] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] lutego 2010 r., sygn. akt IV [...] oddalił odwołanie A. Ś. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia [...] października 2009 r., nr [...].

Sąd Apelacyjny w L. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] maja 2010 r., sygn. akt [...], na skutek apelacji A. S. uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Z. IV Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej.

Następnie Sąd Okręgowy w Z. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...] na podstawie art. 464 § 1 K.p.c. przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Sąd uznał, że właściwym do rozpoznania sprawy – skargi adresata interpretacji na decyzję administracyjna jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 180 k.p.a. w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 1 pkt 6 Rozporządzenia Prezydenta R.P. z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 399/10 stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 58 § 4 K.p.a. Sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się niewłaściwy.

Należało mieć zatem na uwadze, że Sąd Okręgowy w Z. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...] na podstawie art. 464 § 1 K.p.c. uznał się niewłaściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy.

Niniejsza sprawa podlegała zatem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy uznać także należy, że w sprawie doszło do wyczerpania środków zaskarżenia, przewidzianych przepisami prawa, warunkujących kontrolę sądowoadministracyjną aktu administracyjnego. Odrębność trybu odwoławczego ustanowionego w systemie ubezpieczeń społecznych, polega bowiem i na tym, że nie ma w nim administracyjnego postępowania w stadiach instancyjnych, bowiem wszystko na etapie postępowania administracyjnego należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a jedynym środkiem odwoławczym jest "odwołanie do sądu", co miało miejsce w niniejszej sprawie i ten środek odwoławczy został wyczerpany przez skarżącego.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy, należy wskazać, że zgodnie z art. 10 ust. 1, 2, 3 oraz 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (u.s.d.g.) przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (ust. 1). Wniosek o wydanie interpretacji może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (ust. 2). Przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji jest obowiązany przedstawić stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie (ust. 3). Udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie. Interpretacja zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska w sprawie wraz z uzasadnieniem prawnym oraz pouczeniem o prawie wniesienia środka zaskarżenia (ust. 5).

Meritum niniejszej sprawy sprowadza się do zagadnienia , czy skarżący A. Ś. z tytułu zawartego – w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej – z [...] Towarzystwem Oświaty w Z., kontraktu menadżerskiego z dnia 1 lipca 2009 r., jako emeryt podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie tego kontaktu, czy też wyłączny tytuł do ubezpieczeń społecznych stanowi w jego przypadku działalność gospodarcza.

W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy, prawidłowe jest stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że kontrakt menadżerski stanowi samodzielny tytuł do ubezpieczeń społecznych.

Stan faktyczny sprawy wskazuje bowiem, że skarżący w ramach określonego zakresu działalności gospodarczej, nie może wykonywać pracy w oparciu o umowę kontraktu menadżerskiego na stanowisku dyrektora szkół. Przedmiotem działalności gospodarczej skarżącego są "pozostałe doradztwo w sprawach prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania" oraz "pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane". Do obowiązków skarżącego jako dyrektora szkół należy natomiast kierowanie i zarządzanie szkołami, w tym występowanie w charakterze pracodawcy wobec zatrudnionych nauczycieli i pracowników. Jak z powyższego wynika, zakresy czynności, określone we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i w § 2 kontraktu menadżerskiego, są całkowicie inne. Skarżący jako prowadzący działalność gospodarczą powinien zajmować się doradztwem w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania oraz prowadzić pozaszkolne formy edukacji. Natomiast szkoły, w których na podstawie kontraktu menadżerskiego pełni funkcję dyrektora, nie prowadzą działalności gospodarczej, a skarżący w tych szkołach (jak wynika z zapisów kontraktu menadżerskiego) nie zajmuje się doradztwem, a wykonuje prace związane z kierowaniem i zarządzaniem szkołami. Zatem zawarcie przez skarżącego kontraktu menadżerskiego z dnia 1 lipca 2009 r., z uwagi na zakres przyjętych obowiązków, nie pokrywających się z przedmiotem działalności gospodarczej, nie nastąpiło w ramach tej działalności. Kontrakt menadżerski ma charakter samodzielny, nie związany z zarejestrowaną przez skarżącego działalnością gospodarczą.

W tej sytuacji trafne jest stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że skarżący z tytułu wykonywania kontraktu menadżerskiego podlega ubezpieczeniom społecznym i powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.