Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1147/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 września 2017r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

M. K. reprezentowana przez pełnomocnika r. pr. B. F. wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2016 r. (doręczonym 11.08.2016 r.) zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy [...] o rozgraniczenie nieruchomości rolnej stanowiącej jej własność, oznaczoną nr [...], położonej w Ł. , gm. M. , zapisanej w dwóch księgach wieczystych Sądu Rejonowego P. w P. o nr [...] i [...], a mianowicie granicy dzielącej działkę nr [...] z działką nr [...], zapisaną jednocześnie w księdze wieczystej Sądu Rejonowego P. w P. o nr [...] poprzez ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm., dalej: P.g.k.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie [...] SAB/Po [...] stwierdził bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy [...] i zobowiązał organ do załatwienia wniosku M. K. w terminie 1 miesiąca od doręczenia wyroku wraz z aktami

Postanowieniem z dnia 25.05.2017 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...] obręb Ł. z nieruchomością oznaczoną, jako działka nr [...] obręb Ł..

W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 29 ust.l ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo Geodezyjne i Kartograficzne rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wnosi o ustalenie przebiegu granic sąsiadujących ze sobą nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie na tę okoliczność odpowiednich dokumentów, a dąży do rozstrzygnięcia sporu co do pokrywania się granic działek [...] i [...].

Zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo Geodezyjne i Kartograficzne Sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. W tym wypadku sąd w orzeczeniu zamieszcza również rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości.

Postępowanie rozgraniczeniowe w przedmiotowej sprawie nie może być wszczęte, gdyż z dokumentów załączonych do sprawy ewidentnie wynika, że w przedmiotowej sprawie występuje spór o własność między stronami. Przeprowadzenie rozgraniczenia nieruchomości w przedmiotowej sprawie jest możliwe jedynie na drodze sądowej, w ramach procesu o własność nieruchomości albo o wydanie nieruchomości lub jej części, jeżeli sąd uzna, że ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy.

Prawomocny jest Wyrok Sądu Okręgowego w P. Wydział [...] Cywilny z dnia 20.05.2014 roku (Sygn. akt [...] Ca [...]) o uzgodnienie treści księgi wieczystej i wydanie zmienił wyrok Sądu Rejonowego P. w P. z dnia 30.10.2013 roku (Sygn. akt I C [...]), w ten sposób, że oddalono powództwo M. K. o uzgodnienie treści księgi wieczystej i wydanie. W uzasadnieniu wskazując, iż powódka M. K. nie wykazała istnienia niezgodności stanu prawnego księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Powódka początkowo w pozwie wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny geodezji, który na podstawie wszystkich dokumentów zgromadzonych w zasobie geodezyjnym, jak i oględzin terenu, pomiarów w terenie i ustalenia konkretnej lokalizacji dawnych i obecnych działek mógłby kategorycznie stwierdzić, jaka konkretnie część obszaru powierzchni ziemskiej odpowiada dawnym i obecnym działkom w celu ustalenia powierzchni i granic działek oznaczonych numerami [...] (która nie figuruje obecnie w żadnej księdze wieczystej) i [...] (która została podzielona na działki o numerach [...] - [...], które w większości zostały odłączone z księgi wieczystej [...] i zostały dla nich urządzone nowe księgi wieczyste). Wniosek ów cofnęła, wobec czego Sąd Rejonowy nie zasięgnął opinii biegłego na tę - istotną dla sprawy - okoliczność. Pozwani z racji ujawnienia ich prawa własności w dziale II księgi wieczystej [...] winni być traktowani jako właściciele spornej nieruchomości, dopóki domniemanie to nie zostanie wzruszone, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Z powyższego wynika, że M. K. nie jest stroną postępowania rozgraniczeniowego.

Bezpośrednio z przedmiotową sprawą powiązana jest sprawa podziału działki nr [...] obręb Ł. zatwierdzonego decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 29.09.2015r. znak [...] W przedmiotowej sprawie M. K. wniosła odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 31.03.2016r. odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji z 29.09.2015r. w przedmiocie podziału nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 05.09.2016r. znak [...] orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium oceniło, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów w żaden sposób nie wynika, że M. K. przysługuje prawo własności przedmiotowej nieruchomości.

Z uwagi na fakt, że zachodzą przesłanki w oparciu o które Burmistrz Miasta i Gminy [...] nie jest zobligowany do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, przedmiotowa kwestia winna zostać rozpoznana wyłącznie przez sąd powszechny.

Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła przez profesjonalnego pełnomocnika M. K. kwestionując ustalenia organu i domagając się uchylenia postanowienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 28.09.2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie .

W uzasadnieniu podano, że postępowanie rozgraniczeniowe ma ze swej istoty charakter cywilno-prawny, zaś ingerencja organów administracyjnych w postępowaniu jest incydentalna i jest ściśle ograniczona przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Postępowanie rozgraniczeniowe przeprowadza się na podstawie przepisów art. 29 i nast. ustawy. W myśl tego art. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów; rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzje o rozgraniczeniu nieruchomości, jeśli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granic nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

Z przytoczonych przepisów wynika, że istotą rozgraniczenia nieruchomości jest ustalenie przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami w celu ustalenia jaki jest zasięg prawa własności właścicieli tych nieruchomości. Podkreślić należy, że przedmiotem rozgraniczenia są nieruchomości, a więc rozgraniczenie następuje w celu ustalenia granic pomiędzy nieruchomościami, a nie pomiędzy działkami ewidencyjnymi .Tym samym przedmiotem rozgraniczenia mogą być wyłącznie nieruchomości o uregulowanym stanie prawnym, zaś postępowanie toczy się pomiędzy podmiotami prawa własności istniejącego na nieruchomości, które to osoby są stronami postępowania rozgraniczeniowego i których prawo to nie jest kwestionowane.

Wobec powyższego należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że o tym. kto może być stroną postępowania administracyjnego stanowi art.28 k.p.a.

Z przepisu tego wynika, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podmiotami posiadającymi interes prawny w przypadku postępowania rozgraniczeniowego i tym samym legitymowanymi do wystąpienia z takim wnioskiem, są osoby które mają niewątpliwy tytuł prawny do nieruchomości, a więc prawo własności. Wobec faktu, że z dostępnych organom administracyjnym dokumentów nie wynika, aby występująca z żądaniem dokonania rozgraniczenia nieruchomości, M. K. dysponowała nie kwestionowanym prawem własności do będącej przedmiotem postępowania nieruchomości, nie można przyznać jej przymiotu strony w tym postępowaniu. Sprawa własności nieruchomości w wnioskowanym postępowaniu rozgraniczeniowym jest przedmiotem sporu, który do tej pory nie został rozstrzygnięty, istnieje niewzruszone do tej pory domniemanie, że jako właściciele przedmiotowej nieruchomości powinny być traktowane inne osoby.

Zgodnie z art. 61 a § 1 kpa. gdy wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego został wniesiony przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Co prawda ustawodawca nie podaje wyliczenia takich przyczyn ale posiłkując się

wyjaśnieniami dokonanymi przez sądy administracyjne, należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, chociażby wówczas gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy lub zapadło rozstrzygnięcie albo brak jest w przepisach prawa podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości może toczyć się na wniosek strony lub z urzędu. Podjęcia określonych czynności w sprawie może domagać się właściciel nieruchomości / użytkownik wieczysty/ względnie osoba, której przysługuje ograniczone prawo do nieruchomości.

Wobec wyżej wskazanych okoliczności skarżąca, według stanu aktualnego w momencie orzekania, nie ma tytułu prawnego do nieruchomości, nie ma więc interesu prawnego, który mógłby być zaspokojony w niniejszym postępowaniu. Tym samym nie posiada przymiotu strony, mogącej skutecznie domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego.

Na powyższe postanowienie skargę do Sądu wniosła działająca przez profesjonalnego pełnomocnika M. K., domagając się uchylenia zaskarżonego i poprzedzającego postanowienia i zwrotu kosztów postępowania.

Autor skargi zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 28 kpa poprzez błędne wskazanie, że skarżącej nie można przypisać charakteru strony, a nadto naruszenie art. 29 - 34 prawa geodezyjnego poprzez pominięcie konieczności ich zastosowania.

W uzasadnieniu skargi podano, że M. K. jest właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w Ł., gmina M. zapisanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. w P. o numerze [...] Własności tej nieruchomości nikt i w żadnym postępowaniu M. K. nie pozbawił, a dodatkowo wpisy w księdze wieczystej rodzą domniemanie prawne istnienia praw w księdze wieczystej ujawnionych (art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Będąca przedmiotem własności działka gruntu nr [...]nie ma obecnie wyznaczonych granic (choć granice te istniały w przeszłości) i nie figuruje obecnie w ewidencji gruntów prowadzonych przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] pomimo, że kiedyś ewidencją tą była objęta.

Wniosek Skarżącej obejmuje więc z jednej strony ustalenie na nowo granic jej nieruchomości.

Jednocześnie Skarżącej i Organom obu instancji wiadomo, że W/w nieruchomości, działce nr [...], odpowiada miejscem położenia prawdopodobnie dawna działka [...] stanowiąca własność Uczestników — E. B. i P. B. obecnie podzielona na [...] mniejszych działek.

Postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone dla nieruchomości Skarżącej służyć ma zatem na celu również ustaleniu przebiegu granic obu działek ([...] i [...]) dla ustalenia czy i ewentualnie w jakim zakresie pokrywają się granice i powierzchnie obu działek.

Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem, że nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca, jako właścicielka działki nr [...] żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny polegający na konieczności ustalenia przebiegu granic dwóch działek (grupy działek) objętych wnioskiem dla ustalenia czy ich granice się pokrywają, ewentualnie w jakim zakresie występuje to pokrywanie granic lub powierzchni, przy czym jedna z działek gruntu wskazywanych jako przedmiot rozgraniczenia stanowi własność Wnioskodawcy. Kwestionowanie praw właścicielskich Skarżącej przez SKO nie znajduje żadnego uzasadnienia ani faktycznego ani prawnego.

Przepisy prawa geodezyjnego nakładają obowiązek przeprowadzenia w pierwszej kolejności postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia, a dopiero gdy to postępowanie wykaże sporny charakter granic nieruchomości rozgraniczanych — możliwe jest skierowanie postępowania rozgraniczeniowego na drogę sądową.

Bez przeprowadzenia rozgraniczenia nie jest możliwe określenie jednoznaczne zasięgu prawa własności przysługującego Skarżącej

Ponieważ Skarżąca jest niewątpliwie właścicielką działki nr [...], położonej w Ł,, gmina M. zapisanej w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy P. w P. o numerze [...], co do której żąda rozgraniczenia, objęte skargą postanowienie jest błędne.

Wskazać też należy na oczywistą błędność postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 25 maja 2017 r. odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego o rozgraniczenie nieruchomości.

Burmistrz Miasta i Gminy [...] nie określił prawidłowo przedmiotu sprawy błędnie myląc przedmiot postępowania — rozgraniczenie nieruchomości, z jego celem (ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów)

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest nie zasadna.

Przedmiotem skargi jest postanowienie SKO [...] utrzymujące w mocy postanowienie z 25.05.2017 r. Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obręb Ł. z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] obręb Ł.. Na podstawie art. 119 pkt.3 i art. 120 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 poz.1369 ze zm.) sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym

W pierwszej kolejności wskazać należy, że procesową podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 23 z późn.zm., dalej "K.p.a."), zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Z treści art. 61a § 1 K.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ww. przepisie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, na przykład gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Należy również podnieść, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym.

W rozpoznawanej sprawie – wbrew zarzutom i wnioskom skargi - zasadnym jest stanowisko organów obu instancji, że zaistniała przeszkoda uniemożliwiająca wszczęcie i przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Wystąpiła bowiem zarówno "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61a § 1 K.p.a., uniemożliwiająca wszczęcie postępowania administracyjnego w zakresie objętym żądaniem wniosku oraz żądanie wszczęcia złożyła osoba nie będąca stroną.

Postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości regulują przepisy Rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 2101.), jak i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, celem rozgraniczenia nieruchomości jest ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Z kolei, ust. 2 tego przepisu stanowi, że rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. W myśl ust. 3 ww. przepisu rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy.

Ustalenie granic nieruchomości w trybie postępowania rozgraniczeniowego następuje wówczas, gdy granice nieruchomości nie zostały wcześniej ustalone; były ustalone, ale stały się sporne lub brak jest dokumentów pozwalających na określenie pierwotnego położenia przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych. W konsekwencji ustalając w postępowaniu rozgraniczeniowym granice nieruchomości, tym samym określa się, do jakiego miejsca w terenie sięga prawo własności przysługujące właścicielom gruntów sąsiednich (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1124/11). Oznacza to, że w tym postępowaniu są realizowane przepisy prawa cywilnego dotyczące ochrony własności. Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 u.p.g.k.). W doktrynie przyjmuje się, że rozgraniczenie jest urzędowym ustaleniem przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a jego istotą jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo właściciela (por. Stanisław Rudnicki, Prawo obrotu nieruchomościami, Warszawa 1999, s. 814 ).

Ustawodawca, określając w art. 30 ust. 4 P.g.k., iż postępowanie rozgraniczeniowe wymaga wydania postanowienia o jego wszczęciu - odmiennie niż w K.p.a., gdzie samo podanie wszczyna postępowanie administracyjne - tym samym nałożył na organ obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Obejmuje ono m.in. badanie czy zachodzą do tego podstawy, a w szczególności czy osobie składającej wniosek przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu oraz czy postępowanie może się toczyć z uwagi na brak wcześniejszego ustalenia granic nieruchomości ostateczną decyzją organu administracji lub prawomocnym postanowieniem sądu (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1124/11 , wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1685/14, E. Stefańska, op. cit. t. 10 do art. 30 ).

Ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne. nie określa wprost kręgu podmiotów będących stronami postępowania rozgraniczeniowego. Dlatego dla ustalenia komu przysługuje legitymacja strony takiego postępowania konieczne jest sięgnięcie do art. 28 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie przyjmuje, że tylko przepis prawa materialnego stanowiący podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony (por. wyroki NSA : z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1012/04; z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05; z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1828/06; z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1043/10). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby albo rozstrzyga o prawach i obowiązkach innego podmiotu, które wpływają na prawa i obowiązki tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. Interes prawny powinien wywodzić się z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, a więc nie tylko z przepisów prawa administracyjnego. Interes prawny dający określonemu podmiotowi status strony postępowania administracyjnego może wynikać także z norm prawa cywilnego ( por. A. Wróbel /w/, M. Jaśkowska, A. Wróbel, K.p.a. Komentarz , Kraków 2005, s. 259 oraz wyrok NSA z dnia 13 października 2003 r., ONSA 2003, nr 4; wyrok SN z dnia 13 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 128/02 ).

W piśmiennictwie i orzecznictwie wskazuje się, że stronami w postępowaniu rozgraniczeniowym są właściciele (współwłaściciele) i użytkownicy wieczyści rozgraniczanych nieruchomości, podmioty, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do tych nieruchomości, a także ich samoistni posiadacze, osoby korzystające z nieruchomości, a nie będące właścicielami. Zważyć bowiem należy, iż z samoistnym posiadaniem kodeks cywilny wiąże szereg uprawnień, które mogą m.in. prowadzić do nabycia nieruchomości – art. 231 k.c., art. 172 i nast. k.c.

Stronami postępowania o rozgraniczenie są zatem wszyscy ci, których uprawnienia wynikają bezpośrednio z praw podmiotowych do gruntów (nieruchomości) przyległych do przedmiotu rozgraniczenia (por. St. Rudnicki Komentarz do kodeksu cywilnego, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2003, str. 121). Wskazać należy, iż dokładne określenie podmiotów, które powinny występować w tym postępowaniu gwarantuje poprawność dokonanych na gruncie czynności.

W rozpoznawanej sprawie jej istota sprowadzała się do oceny, czy dopuszczalne jest w trybie cytowanych przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego skuteczne wszczęcie przez skarżącą i prowadzenie przez organ administracji publicznej wnioskowanego postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] obręb Ł. w stosunku do działki nr [...] obręb Ł. , której zapisanymi właścicielami są P. i E. B.. Skarżąca swoje prawo własności do działki oznaczonej numer [...] wywodzi z następstwa prawnego po swoim dziadku T. W., któremu w 1946 r. aktem nadania ziemi nadano działkę nr [...] i [...]a. Skarżąca swoje prawo do tak oznaczonej działki chciała wykazać w postępowaniu cywilnym o uzgodnienie treści księgi wieczystej i wydanie, który to pozew został skierowany przeciwko P. i E. B. i które to powództwo zakończyło się dla skarżącej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w P. w sprawie [...] Ca [...] oddaleniem. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie przez Sąd cywilny, że nie ma wystarczającej podstawy dowodowej dla ustalenia , że działka nr [...] ujawniona w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla tej nieruchomości stanowiących własność P. i E. B. jest- jeśli chodzi o obszar powierzchni ziemskiej- tożsama z dawną działką nr [...] ( która została nadana poprzednikowi skarżącej T. W. i pierwotnie ujawniona w księdze wieczystej Ł. dobra Tom [...] k.[...]. dowód uzasadnienie wskazanego wyroku k.[...] złożony w aktach administracyjnych.

Nie znalazło również potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym kategoryczne twierdzenia skarżącej, że jest właścicielem działki nr [...] położonej w Ł. mającej urządzona księgę wieczysta nr [...] Ze znajdującego się w aktach administracyjnych wpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, że w rubryce1.4 Oznaczenia Podrubryka 1.4.1.- Działka ewidencyjna wpisano numer działki [...] i poniżej ćz. Działki [...]

Prawomocny wyrok sądu cywilnego oraz wskazane zapisy w księgach wieczystych nie pozwalają na przyjęcie za prawdziwe twierdzenie skarżącej, że jest właścicielem czy użytkownikiem wskazanej działki nr [...] i że ma tym samym interes prawny w ustaleniu granic pomiędzy działkami [...] i działką nr [...].

Przypomnieć należy, że celem postępowania rozgraniczeniowego, zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 P.g.k. jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu podlegają granice określonej nieruchomości z przyległą nieruchomością, co zasadnie podkreśliły organy administracji publicznej obu instancji. Zwrócić zatem należy uwagę, że przedmiotem rozgraniczenia są nieruchomości, a nie działki ewidencyjne. Taka regulacja oznacza, że istotą sporu o rozgraniczenie, który może być zainicjowany w opisanym wyżej trybie administracyjnym, jest spór o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości, obrazowany przez spór co do przebiegu granic. Całkowicie błędne i nieuprawnione jest zatem stanowisko prezentowane w skardze oraz w zażaleniu, iż postępowanie rozgraniczeniowe może służyć rozstrzyganiu ewentualnych sporów nie dotyczących konkretnych granic, lecz potencjalnych sporów co do zasięgu prawa własności innych podmiotów do innych nieruchomości i przebiegu granic pomiędzy niegraniczącymi żadnym nawet punktem nieruchomościami. Pogląd ten jest sprzeczny z wykładnią powyższych przepisów prawa, w tym istotą i celem instytucji rozgraniczenia,

.

Wskazać należy, iż prawidłowa wykładnia normy art. 29 ust. 2 prowadzi do wniosku, że rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi (do niej) nieruchomościami lub przyległymi do tej nieruchomości - innymi gruntami (gruntami nie będącymi nieruchomościami). W omawianym trybie administracyjnym dokonać zatem można jedynie rozgraniczenia konkretnej nieruchomości (w celu ustalenia przebiegu granic), z przyległymi do niej nieruchomościami lub innymi gruntami. Musi istnieć spór co do przebiegu granicy lub punktów granicznych pomiędzy przyległymi nieruchomościami.

W okolicznościach niniejszego stanu faktycznego nie ma sporu co do przebiegu granicy między działką [...] i działką [...], ponieważ na chwile obecną nie ma żadnej granicy pomiędzy tak oznaczonymi działkami.

Zwrócić należy uwagę, iż ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zawiera własnej definicji pojęcia nieruchomość. Legalną definicję nieruchomości zawiera art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Podstawowym kryterium dla bytu prawnego pojęcia nieruchomości jest istnienie prawa własności. Nadto, przepis ten jest podstawą rozróżnienia nieruchomości gruntowych, budynkowych i lokalowych, przy czym rozgraniczaniu podlegają wyłącznie nieruchomości gruntowe, albowiem tylko w tym przypadku może powstać wątpliwość co do przebiegu ich granicy (lub granic) na gruncie. W myśl definicji zawartych w art. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, "nieruchomość gruntowa" – oznacza grunt wraz z częściami składowymi, z wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności (pkt 1), a pod pojęciem "działka gruntu" należy rozumieć niepodzielną, ciągłą część powierzchni ziemskiej stanowiącą część lub całość nieruchomości gruntowej.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że skoro rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, a skarżąca nie wykazała, że jest właścicielką lub użytkownikiem nieruchomości, która graniczyłaby w jakimkolwiek zakresie z zapisaną nieruchomością , której zapisanymi właścicielami są E.i P. B. brak jest materialnoprawnych podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego we wnioskowanym zakresie. Prawidłowo zatem organy orzekły na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 29 P.g.k. o odmowie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017r. poz 1369 ) oddalił skargę.