Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 145/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 179
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) Protokolant : Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej ds. Studentów D. Szkoły Wyższej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia[...], nr [...] , Odwoławcza Komisja Stypendialna ds. Studentów D. Szkoły Wyższej we W., na podstawie § 4 ust. 5 Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów D. Szkoły Wyższej we W. (Zarządzenie Rektora DSW nr 42/2012) dalej regulamin, art. 175 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, którą po rozpatrzeniu odwołania S. K. (dalej: skarżącej) utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Nauk Pedagogicznych odmawiającej przyznania stypendium socjalnego.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia podano, że skarżąca jest studentką studiów II stopnia na Wydziale Nauk Pedagogicznych, kierunek Pedagogika, w dniu 12 grudnia 2012 r. wniosła odwołanie od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia 13.11.2012 r. odmawiającej przyznania stypendium socjalnego.

Odwoławcza Komisja Stypendialna ds. Studentów decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej. W uzasadnieniu podała, że skarżąca nie spełnia kryteriów przyznawania pomocy materialnej studentom DSW, ze względu na brak samodzielności finansowej tj. z uwagi na wysokość uzyskanego dochodu stosownie do § 17, ust. 1 regulaminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła:

- o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej;

- ewentualnie stwierdzenie nieważności zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

I. rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 15 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 w zw. z art. 138 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 4. ustawy z dnia 27 lipca 2005 Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012, Nr 572 ze zm.) - poprzez naruszenie zasad dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na tym, że organ drugiej instancji rozpoznał jedynie (odwołanie), albowiem jak wynika wprost z uzasadnienia zaskarżonej decyzji "(...Odwoławcza Komisja Stypendialna sprawdziła, czy decyzja Wydziałowej Komisji Stypendialnej rozpatrującej wnioski o przyznanie stypendium socjalnego jest zasadna(...)" - podczas gdy zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego bezwzględnie wymaga dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia; (sprawy), przy czym dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego a przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja decyzji, tylko ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej, co jednakże realiach niniejszej sprawy nie miało miejsca;

II. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie nie tylko miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, ale również uniemożliwia kontrolę instancyjną tejże decyzji, a to: art. 7, 8, 9, 11 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 4. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, na co wskazuje lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której w jednym zdaniu organ drugiej instancji stwierdza, że "(..Zgodnie z § 17 ust. 1., odwołująca się nie spełnia kryteriów przyznawania pomocy materialnej studentom DSW, ze względu na brak samodzielności finansowej...)", a w szczególności braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji, polegające na:

1) nie wskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione,

2) nie wskazaniu dowodów, na których się oparł,

3) nie wskazaniu przyczyn, z powodu których dowodom składanym przez strony odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a nadto

4) braku wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji,

5) braku przytoczenia przepisu prawa materialnego

- mimo, że organ, stosując odpowiednio przepisy k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co musi znaleźć swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które to uzasadnienie w części przedstawiającej stan faktyczny powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w części dotyczącej uzasadnienia prawnego powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, a brak fundamentalnych elementów uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skutkujący jej uchyleniem, stanowi również obrazę zasad ogólnych postępowania administracyjnego, poprzez nie uwzględnienie słusznego interesu obywateli, prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, zaniechanie należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

III. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.. w zw. z art. 207 ust. 4. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez wskazanie błędnej podstawy prawnej, albowiem materialnoprawną podstawą przyznania stypendium socjalnego, kształtującą sytuację materialnoprawną skarżącej jest art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, który nie został powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji;

IV. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące odmową przyznania skarżącej stypendium socjalnego - podczas gdy skarżąca spełniała warunki do jego przyznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o:

- oddalenie skargi w całości;

- zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm

przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W uzasadnieniu podał, że zarzuty skarżącej są bezzasadne i powinny zostać oddalone. Przepis art. 179 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Dalej, zgodnie z ust. 4 powołanego przepisu, przy ustalaniu sytuacji materialnej studenta uprawniającej go do ubiegania o stypendium uwzględnia się dochody osiągane przez:

1) studenta;

2) małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek;

3) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek.

Miarodajne dla ubiegania się przez studenta o stypendium socjalne są dochody osiągane przez ww. osoby w przeliczeniu na członka rodziny. Jeżeli zgodnie z powyższymi kryteriami dochód na studenta nie przekracza określonej przez ustawodawcę wysokości, student ma prawo otrzymać stypendium socjalne. Wskazać jednocześnie należy, że z powyższych dochodów podlegają wyłączeniu m.in. dochody rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek, o ile student jest samodzielny finansowo.

Ergo, jeżeli student jest w rozumieniu ustawy samodzielny finansowo nie bierze się pod uwagę przy ustalaniu dochodu, dochodów uzyskiwanych przez wskazanych w pkt. 3 członków rodziny. A contrario niewykazanie przez studenta samodzielności finansowej obliguje osobę decydującą o przyznaniu stypendium, do uwzględnienia przy ustalaniu dochodów wzięcie pod uwagę dochody członków rodziny studenta.

Istotne zatem z punktu widzenia niniejszej sprawy jest ustalenie czy skarżąca spełnia wymóg samodzielności finansowej. Przesłanki samodzielności finansowej określone zostały przez ustawodawcę w art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym student jest samodzielny finansowo, jeżeli on lub jego małżonek spełnia łącznie następujące warunki:

1) posiadał stałe źródło dochodów w ostatnim roku podatkowym;

2) posiada stałe źródło dochodów w roku bieżącym;

3) jego miesięczny dochód w okresach, o których mowa w pkt 1 i 2, nie jest mniejszy niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych;

4) nie złożył oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami bądź jednym z nich.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, osobie uczącej się) jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł (art. 5 ust. 1 ustawy), jak również osobom o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 (tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka) w wysokości 65 zł miesięcznie na każde dziecko, w przypadku dzieci powyżej 18 lat i do ukończenia 24 roku życia.

Nawiązując do art. 179 ust. 6 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dla ustalenia samodzielności finansowej konieczne jest w przypadku skarżącej, oprócz pozostałych wymaganych przez ustawodawcę warunków, wykazanie się miesięcznymi dochodami w wysokości niemniejszej niż 655,20 zł (504,00 zł x 1,30). Wyliczenie to nie obejmuje natomiast kwoty wskazanej art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. 65 zł), gdyż skarżąca w ogóle posiada dzieci ani nie jest opiekunem prawnym.

Z informacji i dokumentów przedłożonych przez skarżącą wynika, że nie posiadała stałego źródła dochodu w ostatnim roku podatkowym i nie posiada stałego źródła dochodu w aktualnym. Z oczywistych względów, wobec niespełnienia dwóch poprzednich, nie została również spełniona trzecia przesłanka wskazana w ww. przepisie (art. 179 ust. 6 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Powyższe informacje o stawianych wymogach ubiegania się o stypendium socjalne zostały zawarte w pouczeniu podpisanego przez skarżącą podania o stypendium (ustęp 2. pouczenia).

Zgodnie z wykładnią powyższych przepisów skarżąca nie spełniła zatem wymogów przyznania stypendium socjalnego, gdyż nie przedłożyła przewidzianych prawem dokumentów wskazujących na jej samodzielność finansową, a nadto nie zastosowała się do treści pouczenia i nie przedłożyła zaświadczenia o dochodach rodziców.

Dalej pełnomocnik organu podniósł, że zachowanie się skarżącej polegające m.in. na nieprowadzeniu wraz z matką gospodarstwa domowego, co dla przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia, gdyż ustawodawca nie uzależnił zaliczania dochodów otrzymywanych przez rodziców w zależności od prowadzenia wspólnego gospodarstwa), które to zachowanie ewidentnie wskazuje, że zrozumiała ona treść pouczenia, jednakże z nieznanych organowi względów (celowo czy też na skutek niezachowania należytej staranności) nie zastosowała się do jego treści, co może dalej wskazywać na niespełnienie przesłanek przyznania stypendium.

Skarżąca nie uznając stanowiska organu o braku samodzielności finansowej przez cały okres trwania postępowania zmierzała do wykazania takiego statusu, a wobec elementarnych braków w zakresie przedłożonych przez skarżącą dokumentów i niewykazania samodzielności finansowej uznać należy, że decyzja organów obu instancji jest prawidłowa. Skoro skarżąca nie uznała stanowiska organów uczelni, że nie jest ona osobą samodzielną finansowo, to na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania, iż stanowisko to jest błędne. W tym zakresie skarżąca nie podjęła jednak inicjatywy przedłożenia wymaganych prawem (a nie dowolnie przez nią uznanych) dokumentów. Wyraźne wskazanie w ust. 2 podpisanego pouczenia okoliczności brane pod uwagę przy ustalaniu prawa do stypendium obligowały skarżącą do zastosowanie się do jego treści, z zastrzeżeniem, że niewykazanie wskazanych w pouczeniu okoliczności skutkować będzie wydaniem decyzji odmownej.

Skarżąca nie wykazała naruszenia przez organy uczelni jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego. Podnoszone zarzuty są niemerytoryczne powodując, że dla możliwości przyznania skarżącej stypendium nie mają one jakiegokolwiek znaczenia. Istota sprawy sprowadza się bowiem do wykazania przez skarżącą spełnienia przewidzianych przez ustawodawcę przesłanek przyznania stypendium, jednakże ani w toku przed organami uczelni, ani nawet podniesione w skardze zarzuty w żaden sposób nie wskazują na nieprawidłowość decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a).

W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2012, nr 572 ze zm. dalej ustawa) oraz postanowienia Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów D. Szkoły Wyższej we W. (Zarządzenie Rektora DSW nr 42/2012).

Stosownie do treści art. 173 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie m.in. stypendium socjalnego (pkt 1). W myśl zaś postanowień art. 179 ust. 1 powoływanej ustawy, stypendium socjalne ma prawo otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej.

Przepis art. 179 ust. 4 ustawy stanowi, że przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe uwzględnia się dochody osiągane przez:

1) studenta;

2) małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek;

3) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek.

Zgodnie z ust. 5 wskazanego przepisu, miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się wymienionych w tym przepisie dochodów i świadczeń.

We wniosku o przyznanie stypendium socjalnego z dnia 7 października 2012 r. skarżąca wykazała dochód "0" oraz podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe.

Odwoławcza Komisja Stypendialna w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podała, że skarżąca nie spełnia kryteriów przyznania pomocy materialnej studentom DSW, ze względu na brak samodzielności finansowej i wysokość uzyskanego dochodu.

Ustawodawca zdefiniował pojęcie samodzielnego finansowo studenta w ust. 6 art. 179 ustawy, który stanowi, że student jest samodzielny finansowo, jeżeli on lub jego małżonek spełnia łącznie następujące warunki:

1) posiadał stałe źródło dochodów w ostatnim roku podatkowym;

2) posiada stałe źródło dochodów w roku bieżącym;

3) jego miesięczny dochód w okresach, o których mowa w pkt 1 i 2, nie jest mniejszy niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych;

4) nie złożył oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami bądź jednym z nich.

Zdaniem Sądu przytoczona treść powyższego przepisu nie pozwala na ustalenie samodzielności finansowej w oparciu o inne przesłanki niż wymienione w tym przepisie, które muszą być spełnione łącznie. Z tej racji zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że podnoszona przez skarżącą okoliczność odmowy przyznania jej stypendium socjalnego, jako oparta na innych przesłankach, nie ma wpływu na kwestię samodzielności finansowej na podstawie ustawy.

Z treści dokumentów złożonych przez skarżącą nie ulegało natomiast wątpliwości, że nie zostały przez nią spełnione. Podany dochód we wniosku o przyznanie stypendium socjalnego z dnia 7 października 2012 r. skarżąca wykazała "0". W zaświadczeniu z dnia 3 grudnia 2012 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-K. podał, że skarżąca uzyskała w 2011 r. dochód w kwocie 160 zł, który jest zwolniony z opodatkowania. Zatem z dokumentów przedłożonych przez skarżącą wynika, że nie posiadała stałego źródła dochodu w ostatnim roku podatkowym, jak i takiego stałego źródła dochodu nie posiada w aktualnym.

Z powyższych względów ustalenie przez organy orzekające, że skarżąca nie jest samodzielna finansowo, jest zgodne z treścią ust. 6 art. 179 ustawy.

Konsekwencją prawidłowego ustalenia przez organ braku samodzielności finansowej był powołany w zaskarżonej decyzji § 17 ust. 1 Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów D. Szkoły Wyższej we W. (Zarządzenie Rektora DSW nr 42/2012), który jest powtórzeniem treści art. 179 ust. 6 ustawy. Ta niedokładność we wskazaniu przepisów może być oceniana jako naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., który wśród elementów decyzji administracyjnej wymienia m.in. powołanie podstawy prawnej, przy czym naruszenie to – zdaniem Sądu – nie miało jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Utrwalony jest pogląd w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że błędne powołanie podstawy prawnej decyzji w okolicznościach, gdy podstawa taka istnieje w przepisach prawa, a ponadto przesłanki do jej zastosowania zostały spełnione, nie może być uznane za istotne naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej powołanie błędnej podstawy prawnej w decyzji administracyjnej nie może być utożsamiane z wydaniem decyzji bez podstawy prawnej, a więc w warunkach przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tego rodzaju sytuacji można mówić o wadzie formalnej decyzji polegającej na niezgodności jej brzmienia z wymogiem określonym w art. 107 § 1 k.p.a., co nie może prowadzić automatycznie do uchylenia decyzji. Istotne znaczenie ma to, czy rzeczywiście podstawa prawna decyzji istniała pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2179/11.

W kontekście ustalania przesłanek prawa materialnego organy decydujące o przyznaniu stypendium winny przestrzegać również przepisów postępowania administracyjnego i mieć na uwadze, aby wydane decyzje odpowiadały wymogom art. 107 § 1 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, przy czym naruszenie to, nie miało wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Przenosząc te regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie spełnia podanych powyżej kryteriów, ograniczając się do wypowiedzi wskazujących jedynie podstawę prawną rozstrzygnięcia i podając, że skarżąca nie spełnia kryteriów w nich określonych. Natomiast uzasadnienie prawne powinno zawierać przytoczenie zastosowanych przepisów prawa wraz z ich wyjaśnieniem, czego jednak w niniejszej sprawie zabrakło. Ponadto zaskarżona decyzja nie zawierają kolejnego obligatoryjnego elementu uzasadnienia decyzji jakim jest uzasadnienie faktyczne. Odwoławcza Komisja Stypendialna nie wskazała faktów, które uznała za udowodnione, nie wskazała również na podstawie jakich dowodów doszła do przekonania, że skarżąca nie spełnia kryteriów uprawniających do otrzymania wnioskowanego stypendium. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powinien wyjaśnić stronie zasadność przesłanek którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, także odnieść się do podniesionych w sprawie zarzutów.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wskazane wyżej wymogi, ale uchybienia w tym zakresie nie mają wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga fakt, że nie wszystkie z wymienionych elementów decyzji, mają charakter równie istotny. Do najważniejszych z nich, których istnienie zrealizuje minimalne wymogi jakie pismo powinno spełniać, aby mogło zostać uznane za decyzję administracyjną, należy zaliczyć takie elementy jak:

- rozstrzygnięcie co do zasadności żądania,

- oznaczenie organu i stron postępowania,

- podpis osoby upoważnionej do reprezentacji organu.

Tylko łączne wystąpienie wszystkich z ww. składników sprawi, że dane pismo jest decyzją.

Powyższy pogląd jest porównywalny z ugruntowanym od lat orzecznictwem sądów administracyjnych, co znajduje wyraz m.in. w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego już 20 lipca 1981 r. w sprawie o sygn. akt SA 1163/81, w którym stwierdzono, że "pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, mimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 k.p.a. jeżeli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata decyzji, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ".

Z wszystkich podanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadniało uwzględnienie skargi.

Niezasadny jest zarzut skarżącej, że Odwoławcza Komisja Stypendialna naruszyła zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przez rozpoznanie jedynie odwołania. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Odwoławcza Komisja Stypendialna dysponowała kompletnymi aktami administracyjnymi zgromadzonymi przez organ I instancji. Z tej racji należy uznać, że ponownie rozpoznała sprawę.

Sąd uznał, że ustalenia dokonane w kontekście materiału zgromadzonego materiału dowodowego były niewadliwe. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia podstawowe kryteria wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., wskazując na wystąpienie przesłanek materialnoprawnych wynikających z ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Wniosek pełnomocnika o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego nie jest zasadny. W myśl bowiem art. 200 p.p.s.a zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności jedynie w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji.

Z tych względów, wobec niezasadności skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji