Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 981/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M.J. i H.Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M.J. i H.Ż solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W następstwie rozpatrzenia wniosku M. J. i H. Ż. (dalej powoływane jako skarżące) z dnia [...] r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej u zbiegu ulic [...] (działki nr [...]), Starosta Ż. decyzją z dnia [...] r., powołując się na art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej powoływanej jako ugn), odmówił skarżącym zwrotu ww. nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność Gmina B. (powierzchnia [...] ha), z uwagi na oddanie działki nr [...] (brak ujawnienia w księdze wieczystej podziału ww. działki), zgodnie z wpisem w dziale II KW nr [...], w użytkowanie wieczyste Akademii [...] do dnia [...] r., co oznacza, że prawo to powstało w [...] a więc z powodu ziszczenia się przesłanki negatywnej wynikającej z art. 229 ugn wykluczającej konieczności zbadania przesłanek zbędności działki nr [...] na cel wywłaszczeniowy określonych w art. 137 ugn.

Decyzją z dnia [...] r. wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącej M. J., Wojewoda [...] orzekł o utrzymaniu w mocy ww. decyzji Starosty [...] z dnia [...] r..

Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1355/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę H. Ż., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., ze względu na brak rzetelnego ustalania w sprawie, czy wniosek o zwrot nieruchomości został złożony przez osoby uprawnione i czy dotyczy on nieruchomości, która została wywłaszczona.

W związku z ww. wyrokiem WSA w Bydgoszczy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. orzekł o uchyleniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Ż. decyzją z dnia [...] r., na postawie art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej powoływanej jako ugn lub ustawa o gospodarce nieruchomościami) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia [...] r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej powoływanej jako kpa) umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość stanowiła uprzednio własność J. K. J. i że została ona nabyta przez skarżące w następstwie dziedziczenia po zmarłej J. J. oraz jej zmarłym mężu S. I.. Organ wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie zawartej w formie aktu naturalnego umowy sprzedaży z dnia [...] r., stosownie do dyspozycji ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 10/74, poz. 64). W oparciu o opinię szacunkową cena wywłaszczonej nieruchomości ustalona została na kwotę [...]zł. Zgodnie z treścią § 1 ww. umowy ww. nieruchomość, zapisana w KW nr [...] o powierzchni [...] ha, została nabyta pod budowę nowych obiektów Wyższej Szkoły [...] w [...] zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji nr [...] wydanej przez Komisję Planowania przy Radzie Ministrów - Zespół Koordynacji Terenowej z dnia [...] r.

Wykazując szczegółowo pochodzenie działki nr [...] organ wskazał, że z załączonych do akt dokumentów geodezyjnych (tj. wykazu zmian gruntowych oraz map) wynika, że wywłaszczona w dniu [...] r. nieruchomość stanowiła działkę nr [...] o pow. [...] ha i zapisana była w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność J. J.. Nieruchomość obecnie stanowi m. in. działkę nr [...]. Z analizy wykazu zmian gruntowych z 1976 r. wynika, że z połączenia działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] powstała działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...]. Wykaz zmian gruntowych z 1981 r. wskazuje, że działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...]. Wskutek nowego pomiaru działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] (wykaz zmian gruntowych z 1994 r.) wyodrębniono m. in. działkę nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...], Prezydent M. B. zatwierdził podział działki nr [...] na działki: nr [...], nr [...] oraz nr [...], zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] (wykaz zmian gruntowych z 2008 r.). Ponadto dowodem na to, iż wnioskowana o zwrot działka nr [...] wchodziła w skład wywłaszczonej działki nr [...] jest, jak podkreślił organ, archiwalna mapa zasadnicza z roku 1976 w skali 1:1000 oraz aktualna mapa ewidencyjna obrębu [...], wydana przez Miejską Pracownię Geodezyjną. Zdaniem organu, porównanie archiwalnej mapy z roku 1963 z aktualną mapą ewidencyjną w skali 1:5000, uzasadnia stwierdzenie, że część działki nr [...] wchodzi w skład wywłaszczonej nieruchomości o pow. [...] ha, zapisanej w dacie przejęcia nieruchomości w księdze wieczystej nr [...]. Organ powołał się również na oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu [...] r. wskazując, że działka objęta wnioskiem o jej zwrot jest porośnięta trawą, krzewami oraz rosną na niej cztery drzewa iglaste. Najbliższe jej sąsiedztwo stanowi budynek Uniwersytetu [...] oraz budynki wielorodzinne (bloki).

W dalszej części organ wskazał, że w celu wyeliminowania negatywnych przesłanek dotyczących zwrotu nieruchomości w pierwszej kolejności zbadał, stosownie do treści art. 229 ugn, czy przed 1 stycznia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W tym kontekście wskazał, że zgodnie z wpisem w księdze wieczystej KW nr [...], działka nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz Akademii [...] (obecnie Uniwersytet [...]) do dnia [...] r. W związku z tym, że z treści księgi wieczystej KW nr [...] nie wynikała data wpisania prawa użytkowania wieczystego, zwrócił się on do Sądu Rejonowego w B. - X Wydział Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o udzielenie informacji o terminie wpisu w księdze wieczystej ww. prawa. Zgodnie z informacją udzieloną przez Sąd Rejonowy w B. - X Wydział Ksiąg Wieczystych prawo użytkowania wieczystego na rzecz Akademii [...] wpisano w księdze wieczystej w dniu [...] r. Okoliczność, że prawo użytkowania wieczystego zostało wpisane w księdze wieczystej na rzecz Akademii [...] w dniu [...] r., tj. przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyklucza jak stwierdził organ, w świetle art. 229 ugn, możliwości orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, i jednoczenie obliguje do umorzenia na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowego postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wszczętego w okolicznościach objętych hipotezą art. 229 ugn.

Dodatkowo organ wyjaśnił, że aktem notarialnym z dnia [...] r. Gmina B. nabyła od Akademii [...] prawo użytkowania wieczystego m.in. działki nr [...] o pow. [...] ha na podstawie umowy zamiany i że zgodnie z § 6 ww. umowy, działka nr [...] została odłączona z KW nr [...] i przeniesiona do nowo założonej KW nr [...]. Na podstawie zaś decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r., działka nr [...] o pow. [...] ha została skomunalizowana.

Decyzją z dnia [...] r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżących, Wojewoda [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu skargi organ wskazał, że w świetle regulacji art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 i art. 229 ugn, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości poprzez zbadanie, czy ziściły się materialne przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, organ powinien najpierw szczegółowo wyjaśnić, czy spełnione zostały formalne przesłanki rozpatrzenia wniosku, a więc czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pochodzi od podmiotu wymienionego w art. 136 ugn, czy dotyczy wywłaszczonej nieruchomości, oraz czy nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania co do zbędności na cel wywłaszczenia wskazanych w art. 229 ugn. W niniejszej sprawie organ I instancji po przeprowadzeniu stosownego postępowania stwierdził, że zwrot na rzecz wnioskodawców nieruchomości stanowiącej działkę o numerze [...] jest niemożliwy z uwagi na ustanowienie na niej, na podstawie art. 182 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), w 1990 r., czyli przed wskazanym w ugn dniem 1 stycznia 1998 r., prawa użytkowania wieczystego na rzecz Akademii [...], a więc z powodu ziszczenia się przesłanki negatywnej wynikającej z art. 229 ugn. W związku z tym Starosta Ż. nie badał przesłanek zbędności działki nr [...] na cel wywłaszczeniowy określonych w art. 137 ugn.

Organ odwoławczy podniósł, że ze zgromadzonych dokumentów, na podstawie których Starosta Ż. wydał decyzję wynika, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (działki o nr [...]) pochodzi od spadkobierców J. I. i S. I. oraz, że J. I. (z domu J. ) była właścicielką nieruchomości o powierzchni [...] ha wpisanej w księdze wieczystej nr 15988 i nieruchomości o powierzchni [...] ha o nr [...] wpisanej w księdze wieczystej nr [...], które to nieruchomości zostały wywłaszczone w drodze sprzedaży na rzecz Państwa [...] (akt notarialny z dnia [...] r.).

Zaznaczył, że w motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał szczegółowo historię zmian związanych z przedmiotową działką i stwierdził, że działka nr [...] wchodzi w skład wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] ha, zapisanej w dacie przejęcia nieruchomości w KW [...] .

Podniósł, że badanie zaistnienia przesłanki negatywnej z art. 229 ugn, wskazuje że prawo użytkowania wieczystego na rzecz Akademii [...] zostało wpisane do księgi wieczystej w dniu [...] r. Taka informacja wynika z pisma, które Starosta Ż. otrzymał z Sądu Rejonowego w B., X Wydział Ksiąg Wieczystych numer [...] KW Nr [...] z dnia [...] r. Dokument ten znajduje się w aktach sprawy i jest on kluczowy dla przedmiotowej sprawy. Na wcześniejszych etapach postępowania organy nie dysponowały informacją o dacie wpisu prawa użytkowania w księdze wieczystej. Jednak w ponownie rozpoznawanej sprawie, Starosta Ż. uzyskał dokument z Sądu Rejonowego w B., który jednoznacznie wskazuje datę wpisu tego prawa do księgi wieczystej.

Wobec powyższego organ odwoławczy podkreślił, że w sytuacji, gdy w sprawie o zwrot nieruchomości ujawni się okoliczność, że nieruchomość wywłaszczona została sprzedana albo ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste przed dniem [...] r., a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej, to tak ustalony stan prawny nieruchomości stanowi przeszkodę do jej zwrotu. Użyty natomiast w art. 229 ugn zwrot "roszczenie nie przysługuje" przesądza o tym, że w razie spełnienia przesłanek określonych w przepisie, postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe, bo były właściciel lub jego spadkobiercy nie mogą domagać się zwrotu nieruchomości. To zaś stanowi podstawę do umorzenia postępowania. Sam fakt, że nieruchomość wywłaszczona została zbyta osobie trzeciej bądź na rzecz tej osoby ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a zarówno zbycie (ustanowienie), jak i ujawnienie prawa w księdze wieczystej nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli najpóźniej [...] r., wyłącza możliwość skutecznego zgłoszenia roszczenia o jej zwrot.

Natomiast co do zarzutu przewlekłości prowadzenia postępowania organ odwoławczy wskazał, że stracił on rację bytu wraz z wydaniem decyzji przez organ I instancji. Środki zapobiegawcze zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego nie przewidują procedury po wydaniu decyzji przez organ. Wynika to, jak zaznaczył organ, z brzmienia przepisu art. 37 kpa.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] skarżące wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zobowiązania Wojewody do wydania decyzji ze wskazaniem przez Sad rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżące, tak jak w odwołaniu, zarzuciły organom obu instancji, że pomimo wyraźnych i jednoznacznych wskazań Sądu zawartych w wyroku IISA/Bd1355/14 podkreślających, że dowodem daty wpisu prawa użytkowania wieczystego powstałego z mocy ustawy w księdze wieczystej może być tylko sama treść księgi wieczystej (odpis z księgi wieczystej), orzekające w sprawie organy oparły się w tym zakresie na piśmie pochodzącym z Sądu Rejonowego w B. X Wydziału Ksiąg Wieczystych, w których Kierownik Sekretariatu poinformował, co wynika z dotychczasowej księgi wieczystej. Pismo takie, zdaniem skarżących, w żadnym wypadku nie może stanowić dowodu daty powstania prawa użytkowania wieczystego, ani też podstawy do zastosowania art. 229 ugn i tym samym do uznanie postępowania za bezprzedmiotowe. Uzasadniając więc swoją decyzję treścią zwykłego pisma, a nie treścią księgi wieczystej, organ nie uwzględnił wskazań zawartych w wyroku II SA/Bd 1355/14 i dopuścił się rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 136 i 229 ugn. Skoro Starosta Ż. wbrew wskazaniom Sądu uznał, a Wojewoda potwierdził, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej ze względu na prawo użytkowania wieczystego wpisane do księgi wieczystej w dniu [...] r., a data ta nie ma żadnego oparcia w treści księgi wieczystej działki nr [...], ani w księgach, do których działka ta wpisana była przed przekształceniami, to tym samym, jak stwierdziły skarżące, nie było postaw do zastosowania w sprawie art. 229 ugn, a wydane na tej podstawie prawnej decyzje w sposób oczywisty naruszają prawo. Skarżące wskazały przy tym, że rozpatrując sprawę po raz pierwszy Starosta, opierając się na tym samym uzasadnieniu, wydał decyzję o odmowie zwrotu, a nie o umorzeniu postępowania. Wojewoda zaś utrzymując decyzję w mocy nie odnosząc się do zarzutu w tym przedmiocie.

Jednocześnie skarżące podkreśliły, że z samej księgi wieczystej nie da się ustalić daty wpisu prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz Akademii [...]. Zaznaczyły, że Starosta Ż. sam wskazał w utrzymanej w mocy przez Wojewodę decyzji z dnia [...] r., że z treści KW nr [...] nie wynika data wpisania w księdze prawa użytkowania wieczystego, co oznacza, że w KW nr [...] dotyczącej działki nr [...] nie istnieje wpis, który czyniłby zadość przesłankom z art. 229 ugn. Podniosły, że także Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1355/14, mając w aktach odpis KW nr [...] stwierdził, że aktualnie w aktach sprawy nie ma takiego odpisu z księgi wieczystej, z którego by wynikała ta istotna w sprawie okoliczność, jaką stanowi daty wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Akademii [...]. Tym samym, w ocenie skarżących, WSA przyznał, że w treści KW nr [...] nie ma zapisu uzasadniającego zastosowanie art. 229 ugn.

Ponadto skarżące zarzuciły przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Ż. . Przytoczyły one również treść skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutu, że pismo z Sądu Rejonowego w B. X Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] r. nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania organ wskazał, że zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i że w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Podkreślił, że postępowanie dowodowe ma prowadzić do wykazania istnienia danej okoliczności, a nie jej uprawdopodobnienia. Temu właśnie mają służyć środki dowodowe, o jakich mowa w art. 75 § 1 i art. 76 § 1 kpa. Podniósł, że organ administracyjny prowadzi postępowania wyjaśniające i ma uwzględnić wszystkie dowody zgromadzone w sprawie by ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. W innym wypadku ocena może prowadzić do naruszenia reguł obowiązujących podczas stosowania zasady swobodnej oceny dowodów. Poza tym organ podkreślił, że pismo z Sądu Rejonowego w B. X Wydział Ksiąg Wieczystych nie zawiera jedynie informacji o dacie wpisania prawa użytkowania wieczystego, ale opiera się to twierdzenie na treści księgi wieczystej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji wymaga uwzględnienia kryterium legalności jako wyznacznika sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej powoływanej jako ppsa), a także dyrektyw wynikających z treści art. 153 ppsa dotyczących mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, jako że o sprawie wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 1355/14 uchylającym decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji wymaga więc uwzględniania wskazań oraz ocen zawartych w ww. wyroku WSA w Bydgoszczy, gdyż zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wyjaśnić należy, że przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści konkretnych przepisów prawnych i sposobu ich stosowanie w indywidualnej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy, celem uniknięcie błędów już popełnionych i nakreślenie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie. Z treści przywołanego art. 153 ppsa wynika, iż zarówno organy administracyjne, których działanie (bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) było przedmiotem skargi, jaki i sądy (zarówno wojewódzki sąd administracyjny jak i Naczelny Sąd Administracyjny) rozstrzygające o przedmiocie sprawy po wcześniejszym wydaniu przez sąd orzeczenia w tej sprawie, ilekroć dana sprawa będzie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, jeżeli nie ulegną zmianie przepisy prawa, na podstawie których sąd orzekał. Jeśli więc dane orzeczenie nie zostanie zakwestionowane w drodze właściwego środka odwoławczego i w efekcie się ono uprawomocni, wówczas kwestie prawne przesądzone w takim orzeczeniu i wskazania w nim zawarte są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu oraz sądu II instancji rozpatrującego ewentualnie skargę kasacyjną od kolejnego wyroku dotyczącego tej samej sprawy.

Mając na względnie wymienione kryteria weryfikacji zaskarżonej decyzji wskazać należy, że wniosek skarżących o zwrot nieruchomości (działki nr [...]) należało rozpatrzyć w świetle regulacji prawnych zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. W dziale III rozdziale 6 tej ustawy prawodawca unormował zasady zwrotu nieruchomości uprzednio wywłaszczonych, stanowiąc w art. 136 ust. 3, że poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu uznaje się nieruchomość, w myśl art. 137 ust. 1 ugn, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Zgodnie jednak z art. 229 ugn roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W tym miejscu podkreślić należy, że ustawa o gospodarce nieruchomościami weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 r. (art. 242 ugn).

Jak wynika z przytoczonych regulacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, granice skuteczności roszczenia z art. 136 ust. 3 ugn wyznacza przepis art. 229 tej ustawy, który wyłącza skuteczne domaganie się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji nabycia przez osobę trzecią własności wywłaszczonej nieruchomości lub ustanowienia na jej rzecz użytkowania wieczystego. Celem art. 229 ugn jest ochrona osób trzecich poprzez usankcjonowanie stanu prawnego powstałego w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Warunkiem sine qua non jego zastosowania jest jednak (poza nabyciem przez osobę trzecią prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego) wymóg, aby prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tzn. przed 1 stycznia 1998 r.).

Na wskazany warunek konieczny zastosowania w sprawie art. 229 ugn wskazał również Sąd w mającym moc wiążąca w niniejszej sprawie wyroku z dnia 28 stycznia 2015 r. podkreślając, że data wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Akademii [...] do księgi wieczystej, wobec treści art. 229 ugn, ma w realiach niniejszej sprawy znaczenie przesądzające. Jednocześnie Sąd podkreślił, że musi być ona wykazana przez organ odpisem z księgi wieczystej i że aktualnie w aktach sprawy nie ma takiego odpisu z księgi wieczystej, z którego by wynikała ta istotna w sprawie okoliczność. Pomimo tego wyraźnego wskazania Sądu orzekające w sprawie organy poczyniły ustalenia odnośnie daty oraz księgi wieczystej do której wpisane zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz Akademii [...] nie na podstawie dowodu z księgi wieczystej, w której został (ewentualnie) dokonany pierwotnie wpis ww. prawa użytkowania wieczystego, lecz na podstawie pisma Zastępcy Kierownika Sekretariatu X Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B., wydanego na zarządzenie Sędziego, i to opartego na informacjach zawartych w księdze wieczystej KW Nr [...], której to odpis zupełny znajdował się w aktach sprawy, na podstawie których orzekał już poprzednio Sąd w sprawie II SA/Bd 1355/14, stwierdzając wówczas, że aktualnie w aktach sprawy nie ma odpisu z księgi wieczystej, z którego by wynikała istotna w sprawie okoliczność, jaką stanowi data wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Akademii [...] do księgi wieczystej. Należy wyraźnie podkreślić, że informacja dotycząca daty wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz Akademii [...] do księgi wieczystej KW Nr [...] została zawarta w Dziale II Własność, Rubryka 2.8 Komentarz, Pole 2.8.0.1 Komentarz do migracji. Tymczasem wskazanie Sądu w wyroku z dnia [...] r. dotyczyło wyraźnie ustalenia tego, czy i ewentualnie kiedy oraz do "jakiej księgi wieczystej" wpisane zostało na rzecz Akademii [...] prawo użytkowania wieczystego działki nr [...]. Nie chodziło zatem o dane z migracji zawarte w księgi wieczystej, której odpisem dysponował Sąd w toku orzekania w sprawie II SA/Bd 1355/14, lecz o ustalenie księgi wieczystej, w której zostało (ewentualnie) wpisane pierwotnie prawa użytkowania wieczystego na rzecz Akademii [...] oraz następnie poczynienie na jej podstawie ustaleń odnośnie daty wpisania ww. prawa. Tego jednak organy nie uczyniły ignorując całkowicie wskazania Sądu zawarte w wyroku z dnia 28 stycznia 2015 r.

Należy również podkreślić, że w wydanym w sprawie wyroku z dnia 28 stycznia 2015 r. Sąd orzekający wskazał, na brak odpowiedniego wykazania przez organy pochodzenia działki objętej wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (działki nr [...]), uniemożliwiającego stwierdzenie, czy wniosek skarżącej dotyczy nieruchomości wywłaszczonej aktem notarialnym z dnia [...] r. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji opisując historię zmian działki nr [...] stwierdził, że pochodziła ona z wywłaszczonej w dniu [...] r. nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] zapisanej w dacie przejęcia w KW [...]. Oran II instancji natomiast, powtarzając w uzasadnieniu decyzji ww. dane podane przez organ I instancji odnośnie pochodzenia działki nr [...], w dalszej części uzasadnienia stwierdził, że nieruchomość nr [...] miała powierzchnię [...] ha i wpisana była w dacie przejęcia w KW [...]. Te ostatnie informacje odpowiadają treści znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego z dnia [...] r. Z uwagi zatem na niespójność danych dotyczących działki nr [...], z których pochodzić miała działki nr [...], nie można uznać, aby organy w sposób prawidłowy wykonały wskazanie Sądu zawarte w wyroku z dnia 28 stycznia 2015 r., dotyczące rzetelnego wykazania pochodzenia działki objętej wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Wobec zatem pominięcia i nie zastosowanie się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wydanym w sprawie wyroku Sądu z dnia 28 stycznia 2015 r., którymi zgodnie z art. 153 ppsa orzekające w sprawie organy był związane, a w konsekwencji tego naruszenie art. 229 ugn., orzekający w obecnym składzie Sąd orzekł o uwzględnieniu wniesionej w sprawie skargi i uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r.

O powyższym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z motywów uzasadnienia niniejszego wyroku. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ zastosuje się do dyrektyw wynikających z przepisu art. 153 ppsa i zgodnie z treścią wydanych w sprawie wyroków uwzględni wyrażone w nich stanowisko oraz wskazana co do dalszego postępowania.