Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 661/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-09-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wrocław, dnia 07 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Lidia Błystak po rozpoznaniu w dniu 07 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnonotowego nabycia samochodu osobowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W dniu [...] K. B wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celej we W., z dnia [...], nr [...] przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnonotowego nabycia samochodu osobowego.

W dniu [...] skarżący złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku podał, że wniósł do Sądu ponad czterysta skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej we W., wobec czego łączna kwota wpisów, do uiszczenia których jest obecnie zobowiązany, przekracza kwotę 40.000 zł. Aktualny stan majątkowy pozwolił mu jedynie na opłacenie dwudziestu skarg, bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Skarżący wskazał ponadto, że stosunkowo krótki termin na wniesienie skargi do sądu wojewódzkiego uniemożliwił mu zgromadzenie większych środków do przeznaczenia na wpisy. Podniósł także, że posiadany przez siebie majątek nie może być spieniężony z uwagi na jego niezbędność do prowadzania działalności gospodarczej.

W załączonym do wniosku oświadczeniu majątkowym, skarżący podał, że zamieszkuje wspólnie z żoną i dwójką małoletnich dzieci w domu o powierzchni 161 m2. Na majątek rodziny składa się ponadto nieruchomość rolna o powierzchni 4,9 ha oraz lokal użytkowy w O. o pow. 35 m2, a także samochód marki [...] z [...]. Skarżący nie ma żadnych oszczędności.

Miesięczny dochód skarżącego wynosi 8.940,73 zł brutto, a jego żony 1100 zł brutto.

Zarządzeniem referendarza sądowego skarżący został wezwany do dostarczenia dodatkowych dokumentów w postaci odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony, dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 i 2008 r., zaświadczeń o wysokości deklarowanych przez skarżącego i jego żonę przychodów za ostatnie trzy miesiące, odpisu deklaracji VAT dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, wyszczególnienia ponoszonych wydatków na utrzymanie rodziny oraz wyciągów z rachunków i lokat bankowych skarżącego i jego żony. Skarżący został ponadto wezwany do udzielenia informacji o korzystaniu z wszelkich form wsparcia państwowego oraz o innych okolicznościach, mających wpływ na jego sytuację majątkową.

Pismem z dnia [...] skarżący przedłożył kserokopie wyciągów bankowych swoich i żony, w tym związanych z działalnością gospodarczą, zeznań podatkowych małżonków za lata 2007-2008, informację PIT-11 za 2008 r. dotyczącej zarobków żony oraz jej kartę wynagrodzeń za miesiące luty-kwiecień 2009 r.

W [...] skarżący się rozliczał się z podatku dochodowego częściowo w formie zryczałtowanej. Z działalności gospodarczej opodatkowanej w formie zryczałtowanej, skarżący osiągnął przychód w wysokości 440.231,85 zł. Natomiast z działalności opodatkowanej według skali podatkowej (zasady ogólne) skarżący uzyskał przychód w kwocie 398.068,67 zł, i dochód w kwocie 1.278,08 zł.

W kolejnym roku przychód z działalności gospodarczej skarżącego wyniósł 1.318.599,58 zł a jego dochód 330.385,74 zł. W marcu 2009 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości 20.020,07 zł.

Żona skarżącego w 2008 r. osiągnęła dochód w kwocie 23.945,16 zł ze stosunków pracy oraz 271,46 zł z działalności prowadzone osobiście. W 2009 r. za okres luty-kwiecień osiągnęła ona dochód w kwocie 5.748,15 zł.

Skarżący posiada cztery rachunki bankowe, a jego żona jeden, obciążony bankową notą memoriałową na kwotę 206.000 zł.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2009 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu [...]

W dniu [...] skarżący wniósł sprzeciw od przedmiotowego postanowienia, wnosząc o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Zarządzeniem sędziego z dnia [...]skarżący został wezwany w terminie siedmiu dni, o przedstawienie szczegółowego zestawienia ponoszonych miesięcznych wydatków rodziny skarżącego za okres trzech miesięcy, szczegółowych wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, informacji o posiadanych środkach transportu i korzystaniu z pomocy społecznej lub innych form wsparcia ze strony państwa. Ponadto, skarżący został wezwany o udzielenie informacji o sposobie korzystania z posiadanej nieruchomości rolnej.

Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Wniosek skarżącego nie podlega uwzględnieniu.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.), skuteczne wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie kosztów sądowych powoduje utratę jego mocy prawnej i przekazanie sądowi do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 tego art., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przyznaje się osobie fizycznej, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Przesłanką przyznania prawa pomocy jest zatem obiektywny brak możliwości poniesienia kosztów konkretnej sprawy sądowo-administracyjnej bez ograniczenia wydatków na podstawowe potrzeby rodziny, takie jak zapewnienie mieszkania, żywności, leków i ubrań. Natomiast samo obniżenie dotychczasowego standardu życia rodziny na skutek uiszczenia wymaganych opłat, nie może stanowić dostatecznej przesłanki przyznania prawa pomocy.

Należy pamiętać, że prawo pomocy, stanowi wyłom od zasady, że strony same ponoszą opłaty sądowe i wydatki związane z ich uczestnictwem w procesie (art. 199 p.p.s.a.). Zwłaszcza zgodnie z art. 214 p.p.s.a., do uiszczenia kosztów zobowiązany jest ten kto wniósł do sądu pismo podlegające opłacie (skargę). Przyznanie prawa pomocy oznacza przeniesienie ciężarów związanych z kosztami sądowymi na Skarb Państwa (w istocie na wszystkich podatników). Z tego też względu stosowanie prawa pomocy musi uwzględniać konieczność zachowania równowagi pomiędzy interesem społecznym, wyrażonym poprzez powszechny obowiązek uiszczania przez strony opłat i wydatków, oraz interesem indywidualnym - prawem do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd.

Przyznanie prawa pomocy ze środków budżetowych nie może także oznaczać kredytowania wnioskodawcy, naruszałoby to bowiem zasadę równego traktowania podmiotów pod względem realizacji ich powinności finansowych. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, powinien zatem podjąć starania we własnym zakresie aby zawczasu zgromadzić odpowiednie środki na uiszczenie opłat. Odnosi się to zwłaszcza do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, którzy powinni uwzględniać koszty sądowe na równi z innymi ponoszonymi wydatkami.

Sformułowanie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje jednoznacznie, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Jest on zatem obowiązany do złożenia odpowiedniego oświadczenia majątkowego a w przypadku wątpliwości co do jego treści, przedstawienia odpowiednich dokumentów na potwierdzenie swoich twierdzeń. Ocenie przez sąd podlega natomiast nie tylko treść tych oświadczeń i dokumentów, ale także ich zupełność.

Przechodząc do omówienia niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił Sądowi wszystkich dokumentów, o które był wzywany. Nadto z dokumentów załączonych do akt nie wynika jednoznacznie, że jego obecna sytuacja majątkowa nie pozwalała mu na uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie, nawet przy uwzględnieniu, że skarżący ma do uiszczenia we wszystkich sprawach kwotę około 40.000 zł

Jak wynika z załączonego do akt oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego, zarabia on miesięcznie, wspólnie z małżonką, 8.940,73 zł brutto, blisko ośmiokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę. Poza tym w 2008 r. skarżący osiągnął dochód w kwocie ponad 330.000 zł (średnio 27.500 zł miesięcznie). Już z tych informacji wynika, że strona powinna dysponować oszczędnościami na opłacenie kosztów związanych ze swym udziałem w powyższych sprawach, przy uwzględnieniu wydatków niezbędnych do utrzymania domu i rodziny.

Dalej wskazać trzeba, że także dane dotyczące wyników działalności gospodarczej w pierwszych trzech miesiącach 2009 r. nie pozwoliły uznać, że sytuacja materialna wnioskodawcy uległa gwałtownemu pogorszeniu, albowiem w tym okresie przychód wyniósł nieco ponad 250.000 zł, zaś dochód (po uwzględnieniu kosztów przychodu) - 20.020 zł. Przy tym wynagrodzenie żony skarżącego wynosi 2.000 zł miesięcznie, która nadto na rachunku bankowym posiadała środki pieniężne w kwocie 206.893,40 zł (na dzień [...]). Wprawdzie z wyciągu rachunku bankowego wynika, że został obciążony bankową nota memoriałową, to brak jest danych dotyczących tego obciążenia.

Źródłem uzyskania środków pieniężnych na opłacanie kosztów sądowych w sprawach wszczętych ze skarg wnioskodawcy, mogła być także nieruchomość rolna, wskazana przez skarżącego w oświadczeniu z dnia [...]. Podkreślił on co prawda, że zachowanie władztwa nad nią jest konieczne do prowadzenia przez niego działalności, co nie wyklucza możliwości jej obciążenia.

Podsumowując, w przedstawionych okolicznościach, przy tak znacznych dochodach i dobrej sytuacji majątkowej, nie można było przyjąć, że skarżący nie mógł poczynić odpowiednich oszczędności aby uiścić wpisy sądowe we wszystkich prowadzonych przez siebie sprawach. Zwłaszcza, że jako przedsiębiorca, powinien koszty te przewidzieć przynajmniej w części.

Jak już wspomniano, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna być stosowana wobec osób, które rzeczywiście nie są w stanie partycypować w kosztach procesu. Skarżący natomiast nie zalicza się do tego kręgu osób.

Wobec czego, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.