Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 111/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 12 par.1, art. 35 par.1 i 3, art.36, art. 37 par.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 149 par.1 pkt 3, par.1a i par.2, art. 161 par.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 stycznia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. B. na przewlekłość postępowania Wójta Gminy S. w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy S. do załatwienia wniosku R.B. z dnia [...] stycznia 2019 r.; 2. stwierdza, że Wójt Gminy S. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania: 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Wójtowi Gminy S. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 5. zasądza od Wójta Gminy S. na rzecz R. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2018 r. R.B. (dalej jako: "skarżący") zwrócił się do Wójta Gminy S. z prośbą o interwencję w sprawie naruszenia prawa wodnego przez jego sąsiada. Podniósł, że w kwietniu 2018 r. właściciel działki nr [...](K. [...]) sąsiadującej z jego działką nr [...](K.[...]) zasypał fragment rowu melioracyjnego i posadził w nim tuje, powodując jego niedrożność.

W wyniku braku przepływu wody zalany został około 1 ha łąki i gruntu ornego, przez co skarżący poniósł stratę.

W dniu [...] czerwca 2018 r. Wójt Gminy S. wszczął postępowanie

w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez B. S.

W dniu [...] lipca 2018 r. inspektorzy Urzędu Gminy S. przeprowadzili

z udziałem skarżącego i B. S. oględziny na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K., w trakcie których sąsiad zobowiązał się do [...] sierpnia 2018 r. usunąć tuje z rowu.

Pismem z [...] stycznia 2019 r. skarżący ponownie zwrócił się do Wójta Gminy S.z prośbą o interwencję w sprawie naruszenia prawa wodnego przez jego sąsiada.

W dniu [...] stycznia 2019 r. Wójt Gminy S. wszczął postępowanie

w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez B. S.

W dniu [...]kwietnia 2019 r. inspektorzy Urzędu Gminy S. przeprowadzili

z udziałem skarżącego oraz B. i I. S.oględziny na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K., w trakcie których stwierdzono, że na ww. działkach stacjonuje woda, gdyż nie ma odpływu.

Pismem z [...] kwietnia 2019 r. Wójt Gminy S.poinformował skarżącego, że w związku z tym, że wizja lokalna przeprowadzona w dniu [...] kwietnia 2019 r. na działkach [...] i [...] we wsi K. stwierdziła wysoki poziom wody, ponowną wizję lokalną należy przeprowadzić w terminie późniejszym, po obniżeniu się poziomu wody. Wskazano, że proponowany termin to koniec maja 2019 r.

W dniu [...] czerwca 2019 r. inspektorzy Urzędu Gminy S. przeprowadzili

z udziałem skarżącego i A. B. oraz B. i I. S. oględziny na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K., w trakcie których stwierdzono, że na ww. działkach stacjonuje woda, gdyż nie ma odpływu. Ustalono, że działka nr [...]została zdrenowana, zaś działka nr [...]nie ma odpływu.

W dniu [...] czerwca 2019 r. przeprowadzono w Urzędzie Gminy S. rozprawę administracyjną w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K.

Decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...]Wójt Gminy S. nakazał skarżącemu legalizację wykonanych urządzeń melioracyjnych na działce nr [...]we wsi K.stanowiącej jego własność lub na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego przywrócenie stanu poprzedniego gruntu, likwidację nielegalnego drenowania, zaś B. S.na działce nr [...]przywrócenie stanu poprzedniego gruntu. Jednocześnie wyznaczył ww. termin 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium zaleciło Wójtowi, żeby przy ponownym rozpoznaniu sprawy wziął pod uwagę powołanie biegłego z zakresu stosunków wodnych i przeprowadził ponowne oględziny terenu z jego udziałem.

Na zlecenie organu I instancji, w okresie wrzesień-październik 2019 r., inż. M.B. sporządził ekspertyzę ustalającą stan stosunków wodnych na działkach nr [...]i nr [...]w obrębie K. Gmina S.

W dniu [...] września 2019 r. inspektorzy Urzędu Gminy S.oraz biegły

z zakresu melioracji wodnych M.B. przeprowadzili z udziałem skarżącego i pełnomocnika B.S. oględziny na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K., w trakcie których stwierdzono, że nie ma możliwości ustalenia gdzie przebiega rów melioracyjny. Biegły stwierdził, że należy przeprowadzić dogłębną analizę i pomiary.

W dniu [...] listopada 2019 r. inspektor Urzędu Gminy S. przesłuchał

w charakterze świadka M. K.

W dniu [...] marca 2021 r. skarżący złożył do Wójta Gminy S. ponaglenie

w związku z brakiem decyzji administracyjnej po dniu [...] września 2019 r., w którym odbyła się wizja lokalna.

Decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] Wójt Gminy S. umorzył

w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K. wszczęte na wniosek skarżącego w dniu [...] stycznia 2019 r.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S.decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium zaleciło Wójtowi, żeby przy ponownym rozpoznaniu sprawy skompletował akta, ustalił stan faktyczny na podstawie wszystkich zgromadzonych dowodów, uwzględnił wszystkie uwagi zawarte w uzasadnieniu niniejszej decyzji. Podkreśliło, że wszystkie zalecenia wyartykułowane w decyzji SKO z [...] sierpnia

2019 r. nr [...]pozostają aktualne, dlatego też organ winien ponownie się z nimi zapoznać.

W dniu [...] września 2021 r. przeprowadzono w Urzędzie Gminy S.rozprawę administracyjną w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach

nr [...] i [...] we wsi K.

Decyzją z [...] października 2021 r. nr [...]Wójt Gminy S. umorzył w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K. wszczęte na wniosek skarżącego w dniu [...] stycznia 2019 r.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] grudnia 2021 r. nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium zaleciło Wójtowi, żeby przy ponownym rozpoznaniu sprawy skompletował akta, ustalił stan faktyczny na podstawie wszystkich zgromadzonych dowodów. Podniósł, że Wójt oparł się wyłącznie na opinii biegłego, zupełnie pomijając inne przeprowadzone wcześniej dowody. Organ odwoławczy zalecił też organowi pierwszej instancji, aby po raz trzeci rozpoznając sprawę zapoznał się

z decyzją SKO z [...] sierpnia 2019 r. i [...] czerwca 2021 r.

W dniu [...] lutego 2022 r. skarżący złożył do Wojewody P. ponaglenie w związku z tym, że postępowanie jest prowadzone dłużej niż to jest niezbędne do załatwienia sprawy. Wojewoda zawiadomieniem z [...] marca 2022 r. przekazał ponaglenie do samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.

Postanowieniem z [...] marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w S., po rozpatrzeniu ponaglenia skarżącego: (-) wskazało, ze Wójt Gminy S. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, (-) stwierdziło, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy S. miało miejsce

z rażącym naruszeniem prawa, (-) zobowiązało Wójta Gminy S. do załatwienia sprawy, wyznaczając termin jej załatwienia na dzień [...] kwietnia 2022 r.,

(-) zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenia osób winnych przewlekłości, a także podjęcia środków zapobiegających przewlekłości w przyszłości.

Pismem z [...] marca 2022 r. organ I instancji wezwał biegłego do uzupełnienia opinii w trybie bez kosztowym, gdyż zawiera ona wady.

W dniu [...] kwietnia 2022 r. biegły złożył wyjaśnienia do treści ekspertyzy ustalającej stan stosunków wodnych na działkach nr [...]i [...] we wsi K.

Decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [....]Wójt Gminy S.umorzył w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K. wszczęte na wniosek skarżącego w dniu [...] stycznia 2019 r.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] czerwca 2022 r. nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium zaleciło Wójtowi, aby ponownie rozpoznając sprawę ostatecznie rozstrzygnął wszystkie problematyczne kwestie (zwłaszcza istnienia rowu biegnącego przez działkę B.S., wpływu przydomowej oczyszczalni ścieków na stosunki wodne), podnoszone od kilku lat przez skarżącego, niewykluczone, że z udziałem innego biegłego (hydrologa).

W dniu [...] lipca 2022 r. inspektorzy Urzędu Gminy S. przeprowadzili

z udziałem skarżącego, B.i I.S. oraz K. M. S. oględziny na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K., w trakcie których stwierdzono, że na ww. działkach stoi woda oraz rośnie roślinność wodna.

Decyzją z [...] sierpnia 2022 r. nr [...]Wójt Gminy S. umorzył w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr[...]i nr [...]we wsi K. wszczęte na wniosek skarżącego w dniu [...] stycznia 2019 r.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...]października 2022 r. nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium podniosło, że o uchyleniu zaskarżonej decyzji przesądziły uchybienia proceduralne, z kolei brak dokumentów źródłowych uniemożliwił kontrolę instancyjną aktu Wójta Gminy S.

W dniu 17 października 2022 r. skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku na przewlekłe prowadzenia postępowania Wójta Gminy S.w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych.

W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że na jego wniosek w dniu [...] stycznia 2019 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych we wsi K.na działkach nr [...]oraz nr [...]. Do tej pory Wójt wydał 5 decyzji (z czego 4 były próbą umorzenia postępowania). Każda z nich spotkała się

z dezaprobatą Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W ostatniej swojej decyzji z [...] października 2022 r. Kolegium zaznaczyło, iż organ pierwszej instancji notorycznie i w dużym stopniu naruszał podstawowe zasady procedury administracyjnej, w szczególności prawdy obiektywnej, zmuszając tym samym organ odwoławczy do wydawania rozstrzygnięć kasatoryjnych. Skarżący wskazał, ze Wójt Gminy S. nie stosował się, albo stosował się wybiórczo do wytycznych SKO, wskutek czego sprawa pozostawała niedostatecznie wyjaśniona. Zdaniem strony skarżącej, pomimo postanowienia z [...]marca 2022 r. w którym Kolegium stwierdziło, że przewlekłość postępowania wyraźnie wypełnia znamiona rażącego naruszenia prawa, Wójt w dalszym ciągu popełnia te same błędy co skutkuje kolejną przewlekłością.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, gdyż nie została ona poprzedzona ponagleniem w oparciu o art. 37 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). Wójt wskazał, że wydał już 6 decyzji kończących postępowanie

w sprawie z czego 5 było uchylonych przez SKO w S. Podniósł, że od ostatnio wydanej decyzji SKO w S.i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia do dnia wydania nowej decyzji przez organ I instancji nie upłynęły terminy przewidziane w k.p.a. na wydanie decyzji, zatem organ nie pozostawał

w bezczynności. Do odpowiedzi na skargę dołączono 6 decyzji Wójta Gminy S., w tym decyzję z [...] listopada 2022 r. nr [...]umarzającą w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...]i nr [...]we wsi K. oraz 5 decyzji SKO w S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a.").

Okolicznością warunkującą możliwość merytorycznego rozpoznania skargi

w tym postępowaniu było ustalenie, czy skarżący wniósł ponaglenie. Bezpodstawne okazały się twierdzenia organu o niedopuszczalności skargi. Z nadesłanych akt jednoznacznie wynika, że skarżący ponaglenie złożył, wobec czego sąd przyjął, że został spełniony przewidziany w art. 53 § 2b p.p.s.a. warunek formalny złożenia skargi.

Skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem przedstawione okoliczności wskazują na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie.

W punkcie 1 sentencji wyroku sąd orzekł jednak o umorzeniu postępowania

w zakresie zobowiązania Wójta Gminy S. do załatwienia wniosku skarżącego

z [...] stycznia 2019 r., gdyż jak wynika z akt administracyjnych, w dniu [...] listopada

2022 r., tj. po wniesieniu skargi do tut. sądu administracyjnego, Wójt Gminy S.wydał decyzję, którą umorzył w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] i nr [...]we wsi K. wszczęte na wniosek skarżącego w dniu [...] stycznia 2019 r. Wniosek skargi o zobowiązanie do załatwienia ww. wniosku skarżącego stał się zatem bezprzedmiotowy i w zakresie tego wniosku postępowanie należało umorzyć (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

W aktualnym stanie prawnym przewlekłość jest definiowana jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Oceniając, czy organ prowadził postępowanie przewlekle należy mieć na uwadze ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego oraz regulacje dotyczące terminów załatwienia sprawy, określone w k.p.a. Stosownie do art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Rozwinięcie zasady ogólnej z art. 12 § 1 k.p.a. zawierają przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. Zgodnie

z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś w myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca,

a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy

w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Instytucja przewlekłości postępowania ma zatem na celu ochronę praw podmiotowych jednostki, w tym prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Działania administracji publicznej powinny się charakteryzować aktywnością nakierowaną na sprawne i rzetelne załatwienie konkretnej sprawy.

Z uwagi na ogólny charakter kodeksowej definicji przewlekłości, to bogate orzecznictwo sądów administracyjnych doprecyzowuje to pojęcie na gruncie konkretnych przypadków.

Przyjmuje się zatem, że stan przewlekłości jawi się jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. np. wyrok NSA z 14 lutego

2017 r. sygn. akt I FSK 1532/15 i przywołane tam orzecznictwo). Oznacza to podejmowanie przez organ czynności, które - wbrew zasadzie wynikającej z art. 12 k.p.a. - nie zmierzają do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie, albo mają charakter czynności nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12). Inaczej rzecz ujmując istotą przewlekłego prowadzenia postępowania jest podejmowanie przez organ

w toku postępowania czynności zbędnych lub wykonywanie czynności pozornych,

a także powstrzymywanie się od podejmowania czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji prowadzi do nieracjonalnego przedłużenia terminu jej załatwienia (por. wyrok NSA z 15 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1809/16). Przewlekłe prowadzenie postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania wiąże się z sytuacją, gdy organy formalnie nie pozostają w zwłoce w załatwianiu spraw, powołując się na niezależne od siebie przyczyny,

a także, gdy podejmują działania pozorowane bądź też działają opieszale. O istocie przewlekłości oraz jej wystąpieniu decyduje więc "element obiektywny" wyrażający się w upływie kilku terminów załatwienia sprawy, opieszałości w wyznaczaniu

i przeprowadzaniu czynności procesowych niezbędnych do skonkretyzowania przedmiotu postępowania oraz wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mnożeniu czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy i konieczności ustalenia faktów mających znaczenie prawotwórcze (zob. wyrok NSA z dnia

25 października 2018 r. sygn. akt I GSK 1968/18). Dla zasadności skargi na przewlekłość nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Wr 10/16).

W literaturze przedmiotu przyjmuje się jednocześnie, że pojęcie przewlekłości postępowania w rozumieniu Kodeksu powinno być rozumiane w sposób przyjęty

w orzecznictwie Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w odniesieniu do pojęcia

"w rozsądnym terminie", użytym w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka

i podstawowych wolności. Ocena długotrwałości postępowania zależy zatem od okoliczności sprawy i powinna być dokonywana w oparciu o kryteria określone

w orzecznictwie TPCz w Strasburgu, w szczególności dotyczące złożoności sprawy, sposobu zachowania strony i organu prowadzącego postępowanie oraz innych organów publicznych, jak również wagi rozstrzygnięcia sprawy dla sytuacji skarżącego (zob. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 37).

Przy tak ogólnej kodeksowej definicji przewlekłości, do oceny czy

w określonym przypadku organ prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, dopuszcza się ponadto posiłkowe odwołanie się do unormowań zawartych w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (zob. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 maja 2018 r. sygn. akt II SAB/Gl 8/18). Z przepisu art. 2 ust. 2 tej ustawy wynika, że dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, ocenić charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

W jednym z wyroków (z 17 listopada 2020 r. I OSK 1343/20) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że prawo do rozpoznania sprawy przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki nie może być współcześnie rozumiane jedynie jako postulat adresowany do sądu, który powinien w każdej sprawie działać zarazem wnikliwie oraz szybko. Analizowane prawo powinno być raczej pojmowane w kategoriach publicznego prawa podmiotowego jednostki, na równi z prawem do sprawiedliwego

i jawnego rozpoznania sprawy. Szybkość wymierzania sprawiedliwości również na etapie postępowań administracyjnych odgrywa niebagatelne znaczenie z punktu widzenia zarówno ochrony praw jednostki, jak i obiektywnego porządku prawnego. Niejednokrotnie opóźnienia w tym względzie mogą bowiem doprowadzić do powstania nieodwracalnych skutków zarówno prawnych, jak i faktycznych, kiedy to ocena legalności zaskarżonego przejawu działania albo zaniechania administracji publicznej traci swój podstawowy i pierwotny sens.

Przechodząc na grunt rozpatrywanego przypadku, ocenę czy doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozpocząć od analizy czynności, jakie podejmowane były w sprawie przez organ.

Z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych zostało już wszczęte [...] czerwca 2018 r. na skutek prośby o interwencję skarżącego z [...] czerwca 2018 r. Następnie inspektorzy Urzędu Gminy S. przeprowadzili w lipcu 2018 r. oględziny na działkach przeprowadził w lipcu 2018 r.

Pismem z [...] stycznia 2019 r., czyli po upływie 6 miesięcy, skarżący ponownie zwrócił się do Wójta Gminy S.z prośbą o interwencje w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez jego sąsiada. W dniu [...] stycznia 2019 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez B.S.

W kwietniu i czerwcu 2019 r. zostały przeprowadzone oględziny na działkach nr [...]i nr [...]. W dniu [...] czerwca 2019 r. została też przeprowadzona

w Urzędzie Gminy S. rozprawa administracyjna.

Następnie organ I instancji decyzją z [...] lipca 2019 r. nakazał skarżącemu legalizację urządzeń melioracyjnych na działce nr [...]we wsi K. lub przywrócenie stanu poprzedniego użytkowania gruntu, likwidację nielegalnego drenowania, zaś B. S. na działce nr [...]przywrócenie stanu poprzedniego gruntu. Organ wyznaczył termin 3 miesięcy. W następstwie rozpoznania odwołania Kolegium decyzją z [...] sierpnia 2019 r. wydało decyzję kasatoryjną, w której zaleciło organowi I instancji powołanie biegłego z zakresu stosunków wodnych i przeprowadzenie ponownych oględzin.

Biegły w okresie wrzesień-październik 2019 r. sporządził ekspertyzę ustalającą stan stosunków wodnych na przedmiotowych działkach. W dniu

[...] września 2019 r. zostały przeprowadzone oględziny, zaś w dniu [...] listopada 2019 r. przesłuchano świadka.

Po upływie jednego roku i 4 miesięcy, tj. [...] marca 2021 r. skarżący złożył ponaglenie do Wójta Gminy S. w związku z brakiem decyzji administracyjnej po wizji lokalnej, która odbyła się [...] września 2019 r.

Decyzją z [...] maja 2021 r. organ I instancji umorzył w całości postępowanie

w sprawie naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach. Kolegium po rozpatrzeniu odwołania decyzja z [...] czerwca 2021 r. wydało decyzję kasatoryjną

z zaleceniem skompletowania akt i wzięcia pod uwagę zaleceń wyartykułowanych

w decyzji z [...] sierpnia 2019 r.

W dniu [...] września 2021 r. ponownie przeprowadzono rozprawę administracyjną.

Decyzją z [...] października 2021 r. Wójt Gminy S. umorzył w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach. Kolegium po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...]grudnia 2022 r. ponownie wydało decyzję kasatoryjną z zaleceniem skompletowania akt i wzięcia pod uwagę zaleceń wyartykułowanych w decyzji z [...] sierpnia 2019 r. i [...] czerwca 2021 r.

W dniu [...] lutego 2022 r. skarżący złożył ponaglenie, które postanowieniem

z [...] marca 2022 r. Kolegium zostało rozpatrzone pozytywnie, tj. organ stwierdził, iż Wójt Gminy S. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. biegły złożył wyjaśnienia do treści ekspertyzy,

Decyzją z [...] kwietnia 2022 r. Wójt Gminy S. umorzył w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach. Kolegium po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] czerwca 2022 r. ponownie wydało decyzję kasatoryjną z zaleceniem rozstrzygnięcia wszystkich problematycznych kwestii podnoszonych przez kilka lat przez skarżącego, niewykluczone, że

z udziałem innego biegłego (hydrologa)

W dniu [...] lipca 2022 r. ponownie zostały przeprowadzone oględziny na działkach [...] i [...] we wsi K.

Decyzją z [...] sierpnia 2022 r. Wójt Gminy S. umorzył w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach. Kolegium po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] października 2022 r. ponownie wydało decyzję kasatoryjną w związku z uchybieniami proceduralnymi, których dopuścił się organ I instancji oraz brakiem dokumentów źródłowych.

Po złożeniu skargi do tut. sądu, decyzją z [...] listopada 2022 r. Wójt Gminy S. umorzył w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na ww. działkach.

W ocenie sądu opisany ciąg czynności podejmowanych przez organ nie pozostawia żadnych wątpliwości, że postępowanie było prowadzone opieszale, z naruszeniem przepisów art. 35 i 36 k.p.a. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. Wójt Gminy S. do momentu wniesienia skargi do sądu wydał 5 decyzji. Należy jednak zauważyć, że były one wydawane na skutek uprzednich decyzji kasatoryjnych SKO w S., w których organ odwoławczych nagminnie zalecał organowi pierwszej instancji skompletowanie akt i przeprowadzenie określonych środków dowodowych. Decyzje Wójta Gminy S.zapadały po kilku miesiącach, a kolejne prowadzone postępowania administracyjne powielały te same błędy i uchybienia. Pomimo, że Wójt Gminy S. przeprowadzał kilka razy oględziny ([...] lipca 2018 r., [...] kwietnia 2019 r. [...] września 2019 r. i [...] lipca 2022 r.), rozprawy administracyjne ([...] czerwca 2019 r. i [...] września 2021 r.) i pozyskał opinię biegłego, przez trzy lata nie wydał decyzji, która rozstrzygałaby wątpliwości i realizowała zalecenia zawarte w decyzjach SKO. Warto też podkreślić, że przez rok i 4 miesiące, tj. od przesłuchania świadka

w listopadzie 2019 r. do momentu złożenia przez skarżącego ponaglenia do Wójta Gminy S., tj. do 15 marca 2021 r., organ ten nie podjął żadnych czynności

w sprawie.

Z zestawienia przedstawionych w stanie faktycznym dat podejmowanych przez organ I instancji czynności merytorycznych w sprawie, a także wydawania kolejnych decyzji uchylających przez SKO wynika, że organ prowadził postępowanie w sposób pozorny, opieszały, niesprawny i mało skuteczny, naruszając standardy sprawnego działania organów administracji publicznej, w tym zasady szybkości postępowania i koncentracji działań, co skutkowało też stwierdzeniem przewlekłości w sprawie.

Sąd nie kwestionuje, że sprawa ma skomplikowany charakter. Trudno jest jednak przejść do porządku nad wieloletnim, trwającym w sumie już od 2018 r. postępowaniem (pierwszy wniosek skarżącego o podjęcie interwencji), które jak dotychczas nie przyniosło skutku w postaci odpowiedzi na pytanie, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych i kto za to odpowiada.

Mając to na uwadze sąd orzekł, że Wójt Gminy S. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie. Wobec powyższego sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji, za podstawę przyjmując przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawa nie zakreśla kryteriów przesądzających o takim charakterze przewlekłości. Ocena tej kwestii jest pozostawiona uznaniu sądu, który powinien uwzględnić zróżnicowane okoliczności konkretnych spraw.

W orzecznictwie przyjmuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy

w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Zdaniem sądu, oceniając z punktu widzenia stwierdzonego stanu przewlekłości, że miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa należy mieć na uwadze oczywistość/ewidentność naruszenia prawa, charakter postępowania oraz skutki, jaki może powodować ten stan.

Uwzględniając powyższe kryteria sąd doszedł do wniosku, że w realiach rozpatrywanego przypadku przewlekłe prowadzenie postępowania miało cechy wskazujące na to, że doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa. Stan przewlekłości trwał szczególnie długo, bo od daty złożenia ponownego wniosku z [...] stycznia 2019 r.(pierwszy wniosek został złożony już [...] czerwca 2018 r.) do wydania 6 już decyzji przez Wójt Gminy S.po wniesieniu skargi do sądu, tj. do 4 listopada 2022 r.; można też przyjąć, że sprawa, z uwagi na przedstawiony kontekst, mogła budzić pewne wątpliwości organu. Jednak wobec uzyskania jasnych wytycznych przez SKO w S. w wydanych 5 decyzjach, organ nie powinien mieć wątpliwości co do kierunku rozstrzygnięcia i prowadzić w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, które w nieuzasadniony sposób wydłużyło się ponad miarę wynikającą z art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. Nieuzasadnione jest również niepodejmowanie przez organ czynności w sprawie przez rok i 4 miesiące, tj. od przesłuchania świadka w listopadzie 2019 r. do momentu złożenia ponaglenia do Wójta Gminy S., tj. do [...] marca 2021 r. Warto też podkreślić, że już w postanowieniu z [...] marca 2022 r. Kolegium, po rozpatrzeniu ponaglenia skarżącego z [...] lutego 2022 r. stwierdziło, że organ pierwszej instancji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Do momentu jednak złożenia skargi do tut. sądu, Wójt Gminy S. wydał jeszcze dwie decyzje (w dniu [...] kwietnia 2022 r. i [...] sierpnia 2022 r.), które zostały uchylone przez SKO w S. w związku z niewyjaśnieniem wszystkich problematycznych kwestii. Dlatego też sąd uznał za zasadne stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym zakresie orzeczono jak w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

Wymierzenie grzywny organowi w punkcie 4 sentencji stanowiło konsekwencję przyjęcia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce

z rażącym naruszeniem prawa, chociaż przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie uzależnia wymierzenia organowi grzywny od takiego stwierdzenia. Jednak w tej sprawie wymierzenie grzywny miało na celu oddziaływać na organ przede wszystkim represyjnie (z uwagi na stwierdzony stan przewlekłości) i prewencyjnie – aby wzmocnić gwarancje terminowego załatwiania spraw.

O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 5 sentencji na podstawie

art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi.