Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1290/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 7 , art. 77 par. 1, art. 107 par. 1,3,art. 105, art. 80,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83f ust. 1 pkt 3a, art. 88 ust. 1 pkt 1,
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a,c,art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Federacji [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie naliczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy C. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej Federacji [...] kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Gminy C. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia kary administracyjnej za usunięcie drzew rosnących na terenie działki nr [...], [...], [...] obręb Z. D., gm. C..

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na skutek dokonanego w dniu

[...] r. przez Federację [...]" zgłoszenia, w dniu [...] r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie nielegalnego usunięcia drzew, rosnących na terenie działki nr [...], [...] obręb Z. D., gm. C.. Przedmiotowe działki, stanowią własność B. i D. K..

Następnie, w toku tego postępowania, w dniu [...] r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, przy udziale zainteresowanych stron.

Z przeprowadzonej wizji w terenie został sporządzony protokół oraz dokumentacja fotograficzna. Dalej organ wskazał, że dniu [...] r. otrzymał uwagi do protokołu od Federacji [...]. Federacja wniosła o kontynuację oględzin

w szerszym zakresie, zwróciła się z prośbą o przesłanie dokumentacji fotograficznej. Wskazała, że część z odkrytych pni nosiła ślady świeżych cięć. Inna część pni nosiła ślady zamalowanych czarną farbą, smarem lub olejem.

W dniu [...] r. Federacja [...] złożyła pismo stanowiące uwagi do zawiadomienia o zakończeniu postępowania wskazując, że na wyżej wskazanych nieruchomościach wycinka prowadzona "jest na cele ukierunkowane na działalność gospodarczą w postaci prowadzenia na szeroką skalę gospodarstwa agroturystycznego." Organ wskazał, że jako dowód Federacja [...] przywołała wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie gospodarstwa agroturystycznego sygn. sprawy B. A.., co nie znajduje potwierdzenia w prowadzonym przez urząd postępowaniu, ponieważ postępowanie w tej sprawie zostało umorzone decyzją Burmistrza Gminy C. znak: [...] z dnia [...] r. Natomiast postępowanie z wniosku D. K. z dnia [...]., w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego oraz ujeżdżalni dla koni w zabudowie zagrodowej, na terenie działki nr [...] Z. zostało zawieszone. Samo natomiast złożenie wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie przesądza o zamiarze prowadzenia działalności gospodarczej.

Dalej Burmistrz Gminy C., przytaczając treść art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy

z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r.

poz. 2134), wskazał, że uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów nie jest wymagane dla drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wyjaśnił również, że ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach wprowadzone zostały zmiany do ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2017 r. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy o ochronie przyrody, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe.

Z tych względów, w ocenie organu zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Odwołanie od decyzji Burmistrza Gminy C. wniosła Federacji [...] zarzucając mu naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania w sposób wyczerpujący zebrania materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a także poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego dotychczas zgromadzonego,

w przedmiocie dokonania przez uczestników postępowania wycinki drzew bez uzyskania zezwolenia w sytuacji gdy wycinka ta w rzeczywistości prowadzona była na cele związane z działalnością gospodarczą,

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia faktyczne w przedmiocie celu na jaki zostały przez uczestników wycięte drzewa,

- art. 105 k.p.a. poprzez wydanie decyzji umarzającej postępowanie w sprawie

w sytuacji gdy stan faktyczny nie pozwalał na wydanie decyzji tej treści,

- art. 83 f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego zastosowanie,

w sytuacji, gdy uczestnicy postępowania wymagali uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew z uwagi na to, że była ona prowadzona na cele związane

z działalnością gospodarczą,

- art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, przez jego niezastosowanie

w sytuacji zaniechania uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew przez uczestników,

- art. 379 ust. 1 i 3 ustawy prawo ochrony środowiska, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy ustalenie stanu faktycznego w przedmiocie celu w związku, z którym wycięto drzewa wymagało kontroli w trybie powyższego przepisu.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji celem ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy C.. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że dokonanie wycinki drzew rosnących na działkach [...], [...], [...] obręb Z. D., gm. C. jest okolicznością bezsporną. Z akt prowadzonego postępowania wynika, że postępowanie dotyczyło wycinki dokonanej przez D. K. czyli właściciela przedmiotowych działek. Ze stanowiska Federacji [...] wynika, że drzewa miały więcej niż 10 lat.

Dalej Kolegium wywiodło, że – biorąc pod uwagę datę zawiadomienia

o dokonanej wycince, t.j. 28 grudzień 2016 r. (data wpływu do urzędu – 29 grudzień 2016 r.) należało uznać, że wycinki dokonano w czasie obowiązywania art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym konieczne było uzyskanie zezwolenia na ścięcie drzew oraz przepisu art. 83 f ust. 1 pkt 3 tej ustawy, z którego wynikało,

że zezwolenie nie jest wymagane do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:

a) 35 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,

b) 25 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Jednocześnie z dniem 1 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U. z 2016r.

poz. 2249). Na podstawie tej ustawy dokonano zmian w brzmieniu art. 83f u.o p. określającego wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Zgodnie z art. 83 f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, przepisów art. 83 ust. 1 (nakładającego obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów) nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych. Natomiast stosownie do art. 4 ust. 2 tej ustawy, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza.

Organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie wszczęte zostało przed wejściem w życie art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. i nie zostało zakończone decyzją ostateczną i dotyczy spraw uregulowanych w art. 88 (kara pieniężna za usunięcie drzew i krzewów) oraz art. 89 (wysokość kary) ustawy zmienianej, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, dlatego w sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2017r., gdyż są korzystniejsze dla strony postępowania. W konsekwencji organ uznał, że, mając na uwadze nowe brzmienie art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o p., do usunięcia drzewa nie było wymagane zezwolenie. Skoro zaś do usunięcia drzewa nie było wymagane zezwolenie, to nie można nałożyć na strony kary za usunięcie drzewa bez zezwolenia.

Kolegium podkreśliło, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika,

że nieruchomości, na których rosły drzewa stanowią własność osób fizycznych, nieruchomości nie są zabudowane i nie jest na nich prowadzona działalność gospodarcza, co z kolei wynika z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej.

W ocenie organu odwoławczego, nieuprawniona byłaby taka wykładnia art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., która prowadziłaby do nakładania kar na osoby fizyczne, które mogłyby w przyszłości prowadzić na danej nieruchomości działalność gospodarczą. Ustalenie związku usunięcia drzew z prowadzoną działalnością musi być pewne i nie budzące wątpliwości. Sam zamiar prowadzenia w przyszłości działalności gospodarczej nie oznacza, że działalność w rzeczywistości zostanie podjęta. W przypadku, gdyby takie osoby nie podjęły działalności, a zostałaby na nie nałożona kara za wycinkę drzew bez zezwolenia z tego względu, że wycinka związana była z prowadzeniem działalności gospodarczej ich sytuacja byłaby gorsza w stosunku do osób, które po dokonaniu wycinki drzew wyartykułowały zamiar prowadzenia działalności i w rzeczywistości zaczęły ją prowadzić. Taka interpretacja prowadziłaby do zrównania zamiaru rozpoczęcia w nieokreślonej przyszłości działalności z prowadzeniem takiej działalności gospodarczej. W rzeczywistości zaś kara zostałaby nałożona nie ze względu na prowadzenie działalności gospodarczej, ale za plany jej prowadzenia.

Zdaniem organu odwoławczego, w świetle dokonanej wykładni przepisów ustawy o ochronie przyrody, zbędne było dokonywanie ustaleń dotyczących kwalifikacji ściętych drzew do wymogu uzyskania zezwolenia w chwili dokonania wycinki.

Końcowo Kolegium wskazało, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Federacja [...] podnosząc zarzuty:

- naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art, 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dowolnej, bo wybiórczej ocenie dowodów, oraz na niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich niezbędnych okoliczności sprawy, przez przyjęcie, że drzewa na działkach nr [...], [...], [...], obręb Z. D., gm. C., zostały usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a szczególności dokumentów dotyczących prowadzonych przez Burmistrza Gminy C. postępowań w przedmiocie wydania B. i D. K. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla działek nr [...] wynika, że drzewa zostały usunięte w związku z planowaną budową na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej,

a w konsekwencji naruszenie

- art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, przez błędne zastosowanie

i uznanie, że stwierdzone przez organ usunięcie drzew na działkach nr [...], [...], [...], obręb Z. D., gm. C., zostało dokonane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej,

- art. 83 ust. 1, art. 88 ustawy o ochronie przyrody, przez ich niezastosowanie i nie naliczenie kary administracyjnej za usunięcie drzew na działkach nr [...], [...], [...], obręb Z. D., gm. C.,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Gminy C. z dnia [...] r., znak [...], pomimo jej niezgodności z prawem.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy C. z dnia [...] r., znak [...] i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Ponadto skarżąca domagała się przeprowadzenia dowodu z następujących dokumentów:

- informacji publiczna z gminy C. udzielona w dniu [...] r.

- decyzji Burmistrza gminy C. o warunkach zabudowy dla działki nr [...] z dnia

[...] r.

- Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia datowanej na marzec 2017 r.

- projekt decyzji Burmistrza gminy C. o warunkach zabudowy dla działki nr [...]

z dnia [...] r.

- postanowienia Generalnego Dyrektora Środowiska z dnia [...] r.

na okoliczność prowadzenia przez B. i D. K. działalności gospodarczej, w tym działalności rolniczej oraz usunięcia drzew z przedmiotowych działek na cele związane z w/w działalnością.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, skarżąca zakwestionowała przyjętą przez organ odwoławczy wykładnię art. 83 ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody, przede wszystkim w tej części, w której dotyczy ona określenia celu, dla którego osoba fizyczna dokonuje wycinki drzew z własnej nieruchomości.

Skarżąca podniosła, że ustawa o ochronie przyrody nie zawiera własnej definicji pojęcia "działalność gospodarcza", stąd koniecznym jest odwołanie się do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej która w art. 2 przez działalność gospodarczą nakazuje rozumieć zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły.

Zdaniem skarżącej, jeżeli cel, dla którego osoba fizyczna zamierza usunąć drzewo lub krzew, odpowiada tej definicji - osoba fizyczna jest zobowiązana do uzyskania zezwolenia i wniesienia opłaty, jeżeli nie odpowiada - nie jest zobowiązana do uzyskania zezwolenia i tym samym nie ponosi opłaty.

Skarżąca wywiodła ponadto, że na tle przytoczonej wyżej definicji powstaje pytanie o dużym znaczeniu praktycznym - czy rolnik prowadzi działalność gospodarczą. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego nie stosuje się przepisów tej ustawy.

Skarżąca, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 1/07, podkreśliła, że działalność wytwórcza

w rolnictwie mieści się w definicji działalności gospodarczej określonej w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

W ocenie skarżącej, prowadzenie działalności gospodarczej, w tym również działalności rolniczej jest pewnym stanem faktycznym, aktywnością, zespołem czynności danej osoby, natomiast obowiązek zgłoszenia prowadzonej działalności ma charakter jedynie ewidencyjny i żadnym razie, nie rozstrzyga o tym, czy dana osoba prowadzi działalność. Tymczasem ustalenia organu w niniejszej sprawie sprowadziły się do ustalenia, że właściciele działek, z których usunięto drzewa nie figurują w ewidencji działalności gospodarczej, podczas gdy z posiadanych przez skarżącą dokumentów, na które wskazywała w toku postępowania, jednoznacznie wynika, że zamiarem właścicieli działek jest prowadzenie działalności polegającej na budowie gospodarstwa agroturystycznego, później zaś budynku mieszkalnego oraz ujeżdżalni dla koni w zabudowie zagrodowej.

Skarżąca podniosła, że organy administracji nie podjęły próby wyjaśnienia, czy planowane inwestycje mają związek z prowadzoną działalnością. Nie zostały przesłuchane strony postępowania ani świadkowie. Nie zażądano dokumentów mogących świadczyć o tym, czy w/w osoby posiadają gospodarstwo rolne, czy prowadzą działalność rolniczą. Wskazała, że z informacji uzyskanych przez nią już po wydaniu zaskarżonej decyzji wynika, iż w dniu [...] r. B. i D. K. uzyskali Decyzję Burmistrza Gminy C., pozwalającą na realizację zabudowy zagrodowej, do uzyskania której niezbędne jest posiadanie gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzi działka, na której inwestycja ma być realizowana.

Odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego, Federacja [...] wywiodła, że w jej ocenie, na równi z prowadzeniem działalności należy, zdaniem skarżącej, traktować czynności przygotowujące do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym działalności rolniczej. Przyjmując za prawidłowe stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, należałoby bowiem uznać, że nie wymaga zezwolenia na usunięcie drzew i nie podlega karze administracyjnej za usunięcie drzew bez zezwolenia, osoba fizyczna, która dokonuje usunięcia drzew z należącej do niej nieruchomości i następnego dnia podejmuje prowadzenie działalności, w sytuacji, w której podejmowane czynności przygotowawcze, w tym usunięcie drzew, były funkcjonalnie związane z planowanym podjęciem działalności.

Zdaniem skarżącej, jeżeli zachodzi związek funkcjonalny pomiędzy usunięciem drzewa, a wykonywanymi przez daną osobę czynnościami zmierzającymi do zorganizowania sobie warunków do prowadzenia działalności gospodarczej, w tym działalności rolniczej, nie sposób uznać, że drzewa zostały usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stanowiłoby to obejście prawa.

W kontekście powyższego, skarżąca stwierdziła, że podejmowane przez B. i D. K. działania świadczą jednoznacznie o tym, że dokonane usunięcie drzew było związane z prowadzeniem działalności. W trakcie prowadzonych postępowań administracyjnych, organy posiadały dokumenty o tym świadczące, jednakże nie nadały temu, żadnego znaczenia, ograniczając postępowanie dowodowe do wykonania oględzin i ustalenia czy w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dokonano wpisu. Wyjaśnienie powyższych okoliczności było natomiast konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Końcowo skarżąca, powołując się na działania właścicieli działek zmierzające wynikające z załączonych do skargi dokumentów, nadmieniła, że inwestor planował na przedmiotowych działkach podjęcie działalności agroturystycznej, co również nie zostało przez organy wyjaśnione.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie uczestnik postępowania – D. K., wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, że nie dokonywał wycinki drzew. Wskazał ponadto, że prowadzone w tej sprawie postepowania karne zostały umorzone i przedłożył postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia [...] r., w sprawie [...]oraz postanowienie o uwzględnieniu zażalenia na postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia [...] r. w sprawie PR DS. [...].

Sąd dopuścił dowód z załączonych do skargi dokumentów oraz postanowień przedłożonych przez D. K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przed przystąpieniem do jej rozpoznania wyjaśnić należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

(j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 – j.t. ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia [...] r.

prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r.

poz. 1369 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Burmistrza C., umarzającą postępowanie w sprawie naliczenia kary administracyjnej za usunięcie drzew rosnących na terenie działek nr [...], [...], [...] w obrębie Z. D., gm. C..

Podstawą umorzenia postępowania było ustalenie przez organ, że w związku ze zmianą przepisów ustawy o ochronie przyrody i wprowadzeniem do art. 83f ust. 1

pkt 3a, dopuszczającego wycinkę, bez uprzedniego uzyskania zezwolenia, drzew rosnących na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej, pod warunkiem,

że są one usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania. Organ uznał bowiem,

że w związku z treścią art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r., poz. 2249), zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy nowe. Konsekwencją powyższego stanowiska było stwierdzenie przez organ, że skoro wycinka została dokonana na nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych i w ocenie organu nie ma związku z zamiarem prowadzenia działalności gospodarczej, to zastosowanie znajdzie art. 83f ust. 1 pkt 3a ustawy o ochronie przyrody.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., rozpatrując odwołanie Federacji [...] podzieliło powyższą argumentację, uznając dodatkowo,

że ustalenie związku usunięcia drzew z prowadzoną działalnością gospodarczą musi być pewne i nie budzące wątpliwości. Sam zamiar podjęcia działalności gospodarczej w przyszłości nie oznacza bowiem, że działalność taka zostanie podjęta, a w przypadku, gdyby osoby które dokonały wycinki w związku z zamiarem podjęcia działalności gospodarczej ostatecznie jej nie podjęły, to pozostawałyby w gorszej sytuacji, aniżeli inne osoby które dokonują wycinki drzew na cele nie związane z działalnością gospodarczą. W takim bowiem przypadku kara za usunięcie drzew nakładana byłaby za plany prowadzenia takiej działalności w przyszłości.

Osią sporu w niniejszej sprawie pozostaje zatem określenie, jak należy rozumieć użyte przez ustawodawcę w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p., sformułowanie "...są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej."

W celu dokonania wykładni wskazanego przepisu, w pierwszej kolejności należałoby się odwołać do intencji ustawodawcy wprowadzającego taką regulację.

Z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. zmieniającej ustawę

o ochronie przyrody wynika, że ma ona na celu zlikwidowanie dotychczasowego ograniczenia właściciela nieruchomości prywatnej w usuwaniu drzew i krzewów rosnących na działce. Jak wskazano w uzasadnieniu, "obecne przepisy wymagają od niego wystąpienia do wójta, burmistrza, prezydenta miasta o zezwolenie na takie działanie, co stanowi nadmierną i nieuzasadnioną ingerencję w możliwość wykonywania prawa własności nieruchomości. Podkreślić należy, że stosowanie obecnych restrykcyjnych przepisów nie spełnia swojej roli, gdyż i tak niemal wszystkie decyzje, które wydają ww. organy są pozytywne, zezwalają na usunięcie drzewa i krzewu. Obecna procedura niepotrzebnie obciąża więc zarówno właścicieli nieruchomości, jak i organy administracji".

Jak wynika z przytoczonego fragmentu uzasadnienia ustawy zmieniającej, celem omawianej regulacji było z jednej strony umożliwienie właścicielowi nieruchomości, będącemu osobą fizyczną, wycinki drzew bez konieczności uruchamiania przewidzianej przepisami ustawy procedury i ograniczenie administracyjnej ingerencji w prawo własności – z drugiej.

W ocenie sądu nie można jednak rozpatrywać omawianego przepisu

w oderwaniu od całokształtu przepisów ustawy, składających się na kompleksową regulację służącą ochronie przyrody, w szczególności art. 2 ust. 1, który stanowi,

że ochrona przyrody, w rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, między innymi

zieleni w miastach i wsiach (pkt 8) i zadrzewień (pkt. 9).

Z punktu widzenia ochrony przyrody omawiana regulacja, dopuszczająca dokonywanie wycinki drzew na prywatnych posesjach, zakładała w ocenie sądu niewielką ingerencję w istniejący na działkach stan zadrzewienia wynikający z potrzeb właściciela. Świadczy o tym ograniczenie dotyczące wycinki dokonywanej na cele związane z działalnością gospodarczą, które poddano reżimowi procedury uzyskania zezwolenia na wycinkę, co wynika, zdaniem sądu, z faktu, iż prowadzenie różnego rodzaju inwestycji zazwyczaj związane jest z większą ingerencją w środowisko naturalne.

Dokonując wykładni art. 83f ust. 1 pkt 3a wskazanej ustawy, nie sposób nie zauważyć, że ustawodawca nie określił jednoznacznie, czy ograniczenie, którym mowa dotyczy wyłącznie osób, które działalność gospodarczą już prowadzą, czy również tych, które działalność taką zamierzają rozpocząć, wskazał jednak, że wyłączenie, o którym mowa nie dotyczy drzew wycinanych na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ocenie sądu, powiązanie dopuszczalności wycinki drzew na prywatnej nieruchomości, bez konieczności uprzedniego uzyskania zezwolenia, z celem, na jaki wycinka jest dokonywana, przesądza o tym, że wskazana norma adresowana jest zarówno do tych osób fizycznych, które prowadzą działalność gospodarczą, jak i do tych, które taką działalność zamierzają rozpocząć. Można bowiem dopuścić taką sytuację, w której wycinka drzew jest pierwszym etapem do takiego zagospodarowania nieruchomości, które służyć będzie prowadzeniu działalności gospodarczej, przy czym mowa jest o działalności osób fizycznych.

Należy zatem podzielić wyrażony w skardze pogląd, iż chodzi tutaj

o funkcjonalny związek pomiędzy dokonaną wycinką drzew, a prowadzoną, bądź zamierzoną działalnością gospodarczą właściciela nieruchomości.

Trafna jest również uwaga organu odwoławczego, iż regulacja nie może prowadzić do nierównego traktowania osób, które działalności nie prowadzą i tych które działalność planują podjąć, ale ostatecznie z zamiaru tego rezygnują. Nie sposób jednak nie zauważyć, że taka interpretacja przepisu, jaką proponuje organ odwoławczy prowadzić może do obchodzenia prawa, w szczególności dokonywania wycinek drzew przez osoby fizyczne, które następnie podejmują działalność gospodarczą i w konsekwencji unikają w ten sposób konieczności wystąpienia o stosowne zezwolenie. Z drugiej strony, przyjmując tok rozumowania Kolegium, każda wycinka drzew dokonana przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, nawet, gdyby nie była funkcjonalnie związana z prowadzoną przez nią działalnością, wymagałaby uzyskania zezwolenia.

Ustalając nowe brzmienie art. 83f ustawy o ochronie przyrody, w tym dodając

w ust. 1 pkt 3a, ustawodawca nie przewidział kryteriów, którymi należy się kierować ustalając, czy wycinka prowadzona jest na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też jest realizacją potrzeb właściciela nieruchomości z działalnością taką niezwiązanych. Trzeba zatem przyjąć, że w każdej sytuacji organ powinien szczegółowo badać, czy pomiędzy planowaną bądź dokonaną już wycinką drzew i prowadzoną bądź zamierzoną działalnością gospodarczej na danym terenie istnieje funkcjonalny związek, to bowiem kryterium wydaje się najbardziej właściwe do oceny, czy zezwolenie na wycięcie drzewa przez osobę fizyczną na nieruchomości stanowiącej jej własność jest wymagane.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać zatem należy, że skarżąca od początku konsekwentnie wywodziła, iż dokonana na działkach nr [...], [...], [...] w obrębie Z. D., gm. C. wycinka drzew miała charakter masowy, a ponadto stanowiła przygotowanie pod planowaną inwestycję związaną z zamiarem prowadzenia działalności gospodarczej. Na potwierdzenie tej tezy skarżąca przywoływała toczące się przed Burmistrzem C. postępowanie w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie gospodarstwa agroturystycznego (pismo skarżącej z dnia [...] r.).

Odnosząc się do tego argumentu organ pierwszej instancji, w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., wyjaśnił, że postępowanie w tej sprawie zostało umorzone, natomiast postępowanie w sprawie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie domu mieszkalnego z ujeżdżalnią dla koni zostało zawieszone. Zauważyć jednak należy, że w aktach sprawy brak jest wskazanych rozstrzygnięć jak również innych dokumentów, dotyczących tych postępowań, w szczególności wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy z załączoną do nich dokumentacją, które pozwoliłyby na dokonanie kompleksowej oceny, czy właściciel działek zamierza prowadzić działalność na wskazanych działkach, jaki jest charakter tej działalności, a w konsekwencji, czy wycinka drzew mogła stanowić etap przygotowawczy dla realizacji planowanej inwestycji i pozostawała w funkcjonalnym związku z zamierzoną działalnością.

Przy czym, jak trafnie podniesiono w skardze, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 1/07, rozważania w tym zakresie powinny uwzględniać fakt, iż pod pojęciem działalności gospodarczej należy również rozumieć działalność rolniczą.

Tym samym, w ocenie sądu, doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem organ nie zgromadził pełnego i wyczerpującego materiału dowodowego, który pozwalałby na rzetelną ocenę stanowiska skarżącej. Umorzenie postępowania było zatem przedwczesne, bowiem nie uwzględniało wszystkich aspektów przedmiotowej sprawy. W świetle przywoływanych przez skarżącą na etapie postępowania przed organami obu instancji, jak również przed sądem okoliczności świadczących, jej zdaniem, o zamiarze prowadzenia działalności, którą może zostać zakwalifikowana jako działalność rolnicza, koniecznym było przeprowadzenie postępowania i szczegółowe wyjaśnienie wszelkich wątpliwości w tym zakresie, czego nie uczyniono.

Wskazać również należy, że ustawodawca kolejną nowelizacją ustawy

o ochronie przyrody z dnia 11 maja 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1074), wprowadził regulacje zmieniające art. 83f. Między innymi dodano ust. 4, w którym zawarto szczegółowe wytyczne dotyczące usuwania drzew w przypadku, o którym mowa

w art. 83f ust. 1 pkt 3a tej ustawy. Ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych, co generuje po stronie organów obowiązek szczegółowego zbadania, czy te znowelizowane przepisy znajdą zastosowanie w niniejszej sprawie.

Mając na względzie przytoczone wyżej okoliczności sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza C.. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko sądu i wskazania dotyczące dalszego toku postępowania.