Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1232/95
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1996-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 3
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
Teza: Wartość rynkowa czynności cywilnoprawnej winna być ustalona w oparciu o opinię biegłych, a nie jednego biegłego.

TEZY

Wartość rynkowa czynności cywilnoprawnej winna być ustalona w oparciu o opinię biegłych, a nie jednego biegłego.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Aktem notarialnym z dnia 10 stycznia 1994 r. Alicja i Tadeusz małżonkowie L. sprzedali Zbigniewowi M. prawo wieczystego użytkowania działki o powierzchni 990 m2 wraz z rozpoczętą budową domu mieszkalnego - fundamentami za 100 mln starych złotych.

Urząd Skarbowy uznając, że cena nieruchomości określona w akcie notarialnym odbiega od jej wartości rynkowej, wezwał w dniu 9 lutego 1994 r. strony umowy do podwyższenia wartości do celów podatkowych, na co strony umowy nie wyraziły zgody.

W związku z odmową stron podwyższenia wartości nieruchomości, Urząd Skarbowy w dniu 2 marca 1994 r. zlecił powołanemu przez siebie biegłemu ustalenie wartości rynkowej powyższej nieruchomości. Biegły ustalił tę wartość na 150.025.000 zł., tj. działki na kwotę 47.025.000 zł., a fundamentów 103.000.000 zł. W następstwie tego Urząd Skarbowy decyzją z dnia 29 marca 1994 r. ustalił wysokość opłaty skarbowej na kwotę 7.501.000 zł. od wartości rynkowej nieruchomości, określonej przez biegłego oraz obciążył strony kosztami biegłego w kwocie 2.196.000 zł.

Od decyzji tej odwołanie wniosły obie strony kupna-sprzedaży. Alicja i Tadeusz L. podnieśli, że biegły dokonał wyceny w miesiącu marcu 1994 r., a umowa została zawarta w grudniu 1993 r. i wycena jest błędna. Odwołujący nie zgodzili się z wyceną gruntu i fundamentów, których wartość faktyczna wynosi 60.000.000 zł.

Zbigniew M. również zakwestionował opinię biegłego twierdząc, że na działce nie ma urządzeń podwyższających jej wartość, tj. sieci telefonicznej, sieci energetycznej i drogi utwardzonej, a które są wymienione w opinii biegłego, przez co wartość działki została zawyżona.

Izba Skarbowa w K. decyzją z dnia 5 lipca 1994 r. uchyliła zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia materiału dowodowego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Skarbowy decyzją z dnia 29 sierpnia 1994 r., na podstawie art. 1 ustawy o opłacie skarbowej i par. 58 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. 1992 nr 53 poz. 253/ i art. 104 Kpa dokonał ustalenia opłaty skarbowej w kwocie 7.501.000 zł., przyjmując wartość nieruchomości ustaloną przez biegłego oraz obciążył stronę kosztami za opinię biegłego w kwocie 2.196.000 zł.

Urząd Skarbowy w pełni podzielił opinię biegłego odnośnie wartości rynkowej działki wraz z fundamentami. Nie podzielił zarzutów stron podniesionych w odwołaniach, a dotyczących braku wyposażenia działki w urządzenia komunalne i energetyczne. Działka bowiem znajduje się na terenie osiedla i w bezpośrednim kontakcie z działką przebiega linia telefoniczna, sieć energetyczna, co wyklucza dodatkowe nakłady właściciela przy podłączeniu oraz prowadzi do niej droga utwardzona.

Od decyzji tej odwołanie złożył Tadeusz L., wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu podniósł, że działka nie jest wyposażona w sieć elektryczną i telefoniczną, gdyż odległość od działki wynosi około 30 m i 20 m. Na dowód tych twierdzeń przedłożył plan osiedla i opinię z Rejonu Energetycznego i Telekomunikacji Polskiej Spółka Akcyjna w K., z której wynika, iż sporna działka nie posiadała i nie posiada sieci telefonicznej. Nadto przedłożył opinię sporządzoną przez biegłego posiadającego uprawnienia drogowe, na okoliczność oceny stanu drogi dojazdowej do działki. Z opinii wynika, iż droga dojazdowa wykonana jest z warstwy żużla paleniskowego słabo zagęszczonego i nie jest drogą twardą. Dlatego wycena gruntu po weryfikacji wartości drogi wynosi 43.312.500 zł.

Izba Skarbowa decyzją z dnia 2 grudnia 1994 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, uznając zarzuty podniesione w odwołaniu za bezzasadne. Organ odwoławczy uznał, że dokumenty przedłożone przez stronę potwierdzają fakt, że działka może być uznana za zelektryfikowaną. Z planu osiedla wynika bowiem, że linia elektryczna przebiega w bezpośrednim sąsiedztwie działki i ta sama sytuacja dotyczy linii telefonicznej. Odnośnie opinii biegłego sporządzonej dla potrzeb Urzędu, uznana została za w pełni wiarygodną i nie może w żaden sposób być kwestionowana, jak to czyni odwołujący. Odnośnie opinii przedłożonej przez stronę, organ II instancji nie uznał za możliwe jej uwzględnienie i tym samym odrzucił ten dowód. Skoro zatem postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, brak było podstaw do uwzględnienia odwołania.

Tadeusz L. zaskarżył decyzję Izby Skarbowej do sądu administracyjnego, zarzucił naruszenie art. 77 par. 1 i 4 Kpa - przez błędne przyjęcie, iż Urząd Skarbowy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, oraz art. 80 Kpa przez błędne ustalenie, iż dokonano oceny całokształtu materiału dowodowego, i art. 107 par. 3 Kpa - przez brak podania przyczyn odmowy wiarygodności dowodom przedstawionym przez stronę. Nadto skarżący podniósł, że nie wzięto pod uwagę przy ustalaniu wartości nieruchomości, relacji między popytem a podażą nieruchomości na terenie miasta. Dlatego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 196 par. 1 Kpa sąd administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Sąd nie jest związany granicami skargi - art. 206 Kpa, lecz przedmiotem sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, Sąd ma więc prawo i obowiązek ocenić w pełnym zakresie zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem, bez względu na zarzuty skargi.

W sprawie niniejszej organ podatkowy mając zastrzeżenia co do tego, że zgłoszona wartość przedmiotu umowy określona w akcie notarialnym odbiegała od wartości rynkowej miał podstawę do jej ustalenia w myśl art. 10 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej.

Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 pkt c i ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej - podstawą wymiaru opłat skarbowych od czynności cywilnoprawnych stanowi wartość rynkowa przedmiotu czynności cywilnoprawnej z dnia dokonania tej czynności. Stosownie do art. 10 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej - w razie nieokreślenia wartości lub podania wartości nie odpowiadającej wartości rynkowej, organ podatkowy dokonuje jej ustalenia z uwzględnieniem opinii biegłych. Z powyższego wynika, iż ustawodawca używa w przepisie liczby mnogiej, co oznacza, że wartość przedmiotu czynności cywilnoprawnej winna być ustalona w oparciu o opinię biegłych, a nie jednego biegłego.

W niniejszej sprawie wartość nieruchomości i fundamentów ustalono w oparciu o opinię jednego biegłego, co stanowi uchybienie wyżej wymienionemu przepisowi. Należy więc uznać, że decyzję wydano w oparciu o postępowanie dotknięte uchybieniem, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podatkowy zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej powoła dwóch biegłych, którzy określą wartość rynkową spornej nieruchomości /gruntów i fundamentów/ w dniu jej nabycie, tj. na dzień 10 stycznia 1994 r. Następnie zgodnie z art. 80 i art. 107 Kpa należy dokonać oceny całokształtu dowodów i w przypadku ponownych rozbieżności między opinią biegłych a opinią przedłożoną przez stronę ustosunkować się do tych dowodów w sposób rzeczowy i przekonywający przez dokładne wskazanie, dlaczego oparto się na danej opinii, a dlaczego odmówiono innej opinii.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa i art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ uchylił zaskarżoną decyzję, a także zasądził od Izby Skarbowej na rzecz Tadeusza L. kwotę 128,80 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.