Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2651/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107   par. 3.
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 25 ust. 1, art. 25  ust. 2, art. 25 ust. 3, art. 233[1],  art. 244  ust. 11,  art. 252, art. 24
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi [...]Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt:

VI SA/Wa 2651/19

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019r., Urząd Patentowy odmówił udzielenia patentu na wynalazek pod tytułem: "BANQOMAT - zabezpieczony kryptografią kwantową bankomat". Podmiotem zgłaszającym była C. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, z siedzibą we [...] (dalej jako: Zgłaszający, skarżąca, Spółka). Podstawą prawna rozstrzygnięcia były przepisy art. 24 i art. 25 oraz art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.; dalej jako: p.w.p.).

Jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z dnia 25 lipca 2019 r. Zgłaszający został powiadomiony, że przedmiot zgłoszenia patentowego nr [...] pt. "Zabezpieczenie bankomatu ATM", określony zastrzeżeniami patentowymi nr 1-5 nie jest nowy, a zatem nie spełnia wymogów art. 24 i 25 ustawy p.w.p. Organ w powyższym piśmie przywołał znane z literatury patentowej, tj. z publikacji Dl nr [...] zabezpieczenie bankomatu ATM. wskazując, iż ma ono cechy zbieżne z rozwiązaniem według zgłoszenia nr [...] .

Zgłaszający, nie zgadzając się z zarzutem braku nowości, nadesłał w dniu 13 września 2019r. wyjaśnienia, w których wskazał na zachodzące, w jego ocenie, różnice między przedmiotowym rozwiązaniem, a przytoczonym stanem techniki. Załączył także poprawioną wersję zastrzeżeń patentowych.

W ocenie organu, zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, argumentacja Zgłaszającego nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem dotyczyła wynalazku w kategorii sposobu, a nie wynalazku w kategorii urządzenia, na jakie Zgłaszający żąda ochrony. Bankomat zabezpieczony kryptografią kwantową jest znany z przytoczonego stanu techniki i nie ma znaczenia, jak przebiega sposób komunikacji pomiędzy bankomatem a użytkownikiem, czy też bankomatem a centralą banku, gdyż cecha ta może wyróżniać jedynie wynalazek w kategorii sposobu, o ochronę którego Zgłaszający się nie ubiega.

Odnosząc się do argumentu Zgłaszającego, iż przedmiotowy wynalazek różni się funkcjonalnie od przytoczonego stanu techniki tym, że oferuje ochronę przed atakami w warstwie sieciowej w zakresie przechwycenia łącza między bankomatem a centralą bankową, Urząd zgodził się ze Zgłaszającym w kwestii odmienności rozwiązań w zakresie podatności na ataki, zaznaczając, iż przedmiotem ochrony jest bankomat, czyli rozwiązanie w kategorii urządzenia, a nie sposób komunikacji odpornej na ataki w warstwie sieciowej.

Organ podkreślił, że przesłanką do postawienia zarzutu braku nowości rozwiązania określonego zmienionymi zastrzeżeniami patentowymi, stanowił fakt zbieżności istotnych cech przedmiotu zgłoszenia w kategorii urządzenia z cechami rozwiązania według wskazanego przez Urząd dokumentu Dl, należącego do stanu techniki. Przywołał w tym zakresie znane z literatury patentowej, tj. z publikacji Dl nr [...] zabezpieczenie bankomatu ATM. wskazując, iż ma ono cechy zbieżne z rozwiązaniem według zgłoszenia nr [...] , a mianowicie: w którym zastosowano układ kwantowej dystrybucji klucza QKD (opis [0010]: "According to another aspect of the present invention, there is provided an ATM terminal comprising: a ąuantum key distribution (QKD] subsystem arranged to inter-work with a complimentary QKD subsystem of a portable device operated by a user physically present at the ATM terminal, to provision the device and ATM terminal with new secret random materiał known only to the device and ATM terminal").

Istnienie powyższego rozwiązania, opublikowanego w zacytowanym dokumencie, w ocenie organu, uzasadniało postawienie zarzutu dotyczący braku cechy nowości rozwiązania w dacie jego zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, w świetle przedstawionego dokumentu Dl.

Zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2019r., Skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania:

1/ naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego, bądź dokonania błędnej oceny materiału dowodowego,

2/ naruszenie art. 8 ustawy Prawo własności przemysłowej, poprzez nieudzielenie prawa do ochrony zgłoszonego wynalazku.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej nieuwzględnienie. Przywołał dotychczas prezentowane stanowisko oraz związana z nim argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2019, poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2016 roku, poz. 718, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem.

Przystępując do rozpoznania sprawy należy wskazać, że zgodnie z brzmieniem art. 24 p.w.p. patenty są udzielane na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania, bez względu na dziedzinę techniki.

Z powyższego wynika, że dane rozwiązanie o charakterze technicznym aby mogło zostać opatentowane, musi spełnić trzy kryteria tzw. zdolności patentowej:

1) nowości,

2) poziomu wynalazczego,

3) praktycznej stosowalności (rozwiązanie nadaje się do wykorzystania przemysłowego).

Powodem odmowy udzielenia patentu na zgłoszone przez skarżącą rozwiązanie był brak nowości.

W myśl art. 25 ust. 1 p.w.p. wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Dodać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie utrwalony został pogląd, zgodnie z którym organ stosujący prawo może stwierdzić, że zgłoszone rozwiązanie posiada poziom wynalazczy czy jest stosowalne, dopiero po przeprowadzeniu badania, czy to rozwiązanie jest nowe (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1140/11). Nowość wynalazku jest więc podstawowym warunkiem udzielenia ochrony patentowej

Zgodnie z art. 25 ust. 2 p.w.p., przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, poprzez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.

Stosownie do brzmienia art. 25 ust. 3 p.w.p., za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje, zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie. W myśl art. 2331 p.w.p. o dokonanym zgłoszeniu wynalazku, wzoru użytkowego i znaku towarowego ogłasza się w Biuletynie Urzędu Patentowego RP.

Należy zatem w tym miejscu podkreślić, że Urząd Patentowy ma obowiązek "badania" nowości, a nie jej "zbadania", tzn. uznaje wynalazek za nienowy, jeżeli może zgłaszającemu wskazać dokument lub inny dowód braku nowości (por. E. Traple, Pojęcie wynalazku, s. 51–52). Innymi słowy, istnieje domniemanie nowości, które Urząd Patentowy musi obalić. A zatem żeby udowodnić brak nowości rozwiązania, musi zostać wykazane łączne spełnienie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku, i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu .

Dla wykazania braku nowości należy zatem przeciwstawić zakwestionowanemu rozwiązaniu konkretne rozwiązanie o identycznych cechach (v. wyrok NSA z 28.2.2007 r., II GSK 272/06, CBOSA) . Przy porównaniu bierze się pod uwagę istotę techniczną rozwiązania zgłoszonego do ochrony i znanego ze stanu techniki. Brak nowości występuje m.in. wtedy, gdy do znanego rozwiązania o charakterze technicznym wprowadza się zmiany niemające znaczenia dla jego istoty. Jest bowiem oczywiste, że w znanej metodzie postępowania, w przypadku przystosowania jej do nowych wyrobów należy zawsze dokonywać określonych zmian i jeśli zmiany te nie dotyczą istoty postępowania, nie stanowią nowego rozwiązania .

Jeżeli zatem dwa rozwiązania, z których jedno jest objęte spornym patentem, a drugie zostało mu przeciwstawione, pełnią tę samą funkcję, jednak istotnie różnią się od siebie układem i elementami, to nie można postawić zarzutu braku nowości. Kryterium braku nowości wymaga bowiem, aby przeciwstawione rozwiązanie było tożsame pod względem budowy i elementów przeciwstawnych (zob. H. Żakowska-Henzler [w:] System prawa prywatnego. Prawo własności przemysłowej. Tom 14a, Warszawa 2012).

A zatem ogólnie rzecz biorąc, kryterium nowości jest spełnione, jeżeli występuje różnica pomiędzy wynalazkiem a znanym stanem techniki. Przy czym podkreślić wypada, że sąd w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 19 kwietnia 2012r. sygn. II GSK 1140/11 (CBOSA), że rozwiązanie uważa się za nowe, jeżeli różni się chociażby nawet w nieistotny sposób od znanych dotychczas rozwiązań składających się na tzw. stan techniki. Przy czym dodać wypada, że ocena nowości wynalazku nie może ograniczać się do oceny nowości poszczególnych cech technicznych wynalazku, ale musi uwzględniać ich zastosowanie.

W rozpatrywanej sprawie, podstawą odmowy udzielenia patentu na zgłoszony przez skarżącą Spółkę wynalazek było ustalenie organu, iż brak jest cechy nowości rozwiązania określonego zmienionymi zastrzeżeniami patentowymi. Podstawa faktyczną powyższego ustalenia stanowiły cechy rozwiązania według wskazanego przez Urząd dokumentu Dl, który organ wziął pod uwagę jako należący do stanu techniki.

Urząd Patentowy zacytował w zaskarżonej decyzji in extenso fragment opisu wynalazku z publikacji Dl nr [...] zabezpieczenie bankomatu ATM, wskazując, iż ma ono cechy zbieżne z rozwiązaniem według zgłoszenia nr [...] , a mianowicie: w którym zastosowano układ kwantowej dystrybucji klucza QKD

Podkreślenia wymaga, że wyłączną przesłanką do postawienia zarzutu braku nowości rozwiązania określonego zmienionymi zastrzeżeniami patentowymi, stanowił fakt zbieżności istotnych cech przedmiotu zgłoszenia w kategorii urządzenia z cechami rozwiązania według wskazanego przez Urząd dokumentu Dl, należącego do stanu techniki. Należy jednak zauważyć, ze dokument powyższy został sporządzony w języku angielskim i nie został przetłumaczony na język polski. Przeciwnie – oparcie się przez organ w decyzji administracyjnej na zacytowanym w języku obcym tekście dokumentu powoduje, że decyzja nie może zostać uznana za prawidłową pod względem proceduralnym. Co za tym idzie, nie poddaje się ona kontroli merytorycznej.

Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2019 r., w sprawie sygn. akt: II GSK 1865/18), "zgodnie z art. 27 Konstytucji RP językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Ta konstytucyjna zasada wprowadza obowiązek stosowania języka polskiego przy podejmowaniu czynności urzędowych przed wszystkimi organami państwa. Powtórzeniem konstytucyjnej zasady jest art. 4 ustawy o języku polskim (tekst jedn. Dz.U.z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.), a jej rozwinięciem jest unormowanie zawarte w art. 5 ust. 1 tej ustawy, stanowiące, że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. (...). Jeżeli w toku postępowania dane dokumenty czy ich fragmenty zostały przez organ uznane za istotne w sprawie to obowiązkiem organu było uzyskanie ich tłumaczenia na język polski.".

Należy w tym miejscu podkreślić, iż Urząd Patentowy, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną, związany był rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy (vide: art. 244 ust. 11 oraz art. 252 p.w.p.).

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż Urząd Patentowy wydając zaskarżoną decyzję nie sprostał wskazanym wyżej wymogom. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a., a tym samym również art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego i niewyjaśnianie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy. Pamiętać przy tym należy, iż w kompetencjach Sądu administracyjnego nie leży czynienie jakichkolwiek ustaleń, czy też uzupełnianie uzasadnienia zaskarżonej decyzji własną oceną przedmiotu sprawy.

Należy więc końcowo wskazać, iż Urząd Patentowy, przy powtórnym badaniu sprawy weźmie pod uwagę spoczywający na nim obowiązek dokładnego, wszechstronnego zbadania sprawy. Oczywiście, koniecznością będzie dokonanie tłumaczenia dokumentów, na których opiera swoje rozstrzygnięcie, włączając je w tym samym do materiału dowodowego sprawy, na język polski. Przy dokonywaniu subsumpcji przepisów art. 24 i 24 p.w.p. do ustalonego w sposób prawidłowy stanu faktycznego, organ weźmie pod uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące warunków przyznania patentu, w tym również i tę linię, w której prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym rozwiązanie jest patentowalnym wynalazkiem, o ile w obszarze technicznym jest przynajmniej jeden nowy i nieoczywisty element (vide – np. wyrok z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt: II GSK 3529/15).

Orzecznictwo przywoływane w niniejszym wyroku znajduje się w ogólnodostępnej bazie CBOSA .

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.