Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 324/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6302 Kontyngenty taryfowe, pozwolenia, cła  antydumpingowe i inne ograniczenia w obrocie towarowym z zagranicą
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 30
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska- Florek Sędzia NSA Barbara Mleczko- Jabłońska (spr.) Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik- Grzanka Protokolant Ilona Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A" Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1437/15 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[A]" Spółki z o.o. w K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustanawiania kontyngentów ilościowych i umorzenia w całości postępowania w I instancji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[A]" Spółki z o.o. w K. na rzecz Ministra Przedsiębiorczości i Technologii 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego [A] Sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Ministra Gospodarki z [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustanowienia kontyngentów ilościowych i umorzenia w całości postępowania w pierwszej instancji.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Minister Gospodarki wydał w dniu [...] lipca 1998 r. postanowienie o wszczęciu postępowania ochronnego w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny węgla kamiennego z Federacji Rosyjskiej (M.P. Nr 23, poz. 336). Postępowanie zakończyło się wydaniem [...] stycznia 1999 r. decyzji w sprawie ustanowienia kontyngentów ilościowych na przywóz na polski obszar celny węgla kamiennego (M.P. Nr 3, poz. 14), na podstawie art. 23 ust. 1-5 ustawy z 11 lutego 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz.U. Nr 157, poz. 1027) oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 grudnia 1997 r. o administrowaniu obrotem z zagranicą towarami i usługami oraz o obrocie specjalnym (Dz.U. Nr 157, poz. 1026).

W dniu [...] stycznia 1999 r. decyzja weszła w życie. Zgodnie z jej § 1, do dnia 31 grudnia 2001 r. ustanowiono roczne kontyngenty ilościowe w wysokości określonej w załączniku, zaś zgodnie z § 3 określono na 2,5 tys. ton maksymalną wielkość przywozu węgla kamiennego, na jaką mogło być udzielane pozwolenie.

W dniu [...] stycznia 1999 r. spółka [A] wystąpiła do Ministra Gospodarki z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją MG z dnia [...] stycznia 1999 r. Decyzją z dnia [...] marca 1999 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] stycznia 1999 r.

Równolegle, w oparciu o decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 1999 r. organy celne wydawały w stosunku do strony decyzje nakazujące powrotny wywóz za granicę węgla importowanego z Federacji Rosyjskiej, które to rozstrzygnięcia zostały przez stronę zaskarżone.

W następstwie skargi na decyzje Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 1999 r., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 grudnia 1999 r. (V SA 2387/99) odrzucił powyższe środki prawne argumentując, że decyzja MG z dnia [...] stycznia 1999 r. jest aktem generalnym, niepodlegającym kontroli sądowoadministracyjnej.

W dniu 14 marca 2000 r. skarżąca wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego ze skargą konstytucyjną, zarzucając, iż art. 18 oraz art. 23 ust. 1-5 ustawy o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny oraz decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 1999 r. są niezgodne z art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez to, że dopuszczają do ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnego prawa do równego traktowania przez władze publiczne. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2000 r. (Ts 38/00) Trybunał odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, wskazując, iż na podstawie kwestionowanych przepisów nie doszło do wydania ostatecznego orzeczenia o prawach, wolnościach lub obowiązkach skarżącego (art. 79 ust. 1 Konstytucji).

W dniu [...] lipca 2002 r. Spółka wystąpiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyżej rozstrzygnięciem z 17 grudnia 1999 r. Postanowieniem z 18 czerwca 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił wniosek (V SA 1402/02).

Spółka [A] w dniu [...] czerwca 2007 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki z [...] stycznia 1999 r. W dniu [...] marca 2010 r. Minister Gospodarki odmówił uwzględnienia wniosku.

W następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki uchylił własną decyzję z [...] marca 2010 r. stwierdzając, że w rozstrzygnięciu nie została dokonana prawidłowa ocena formalnych przesłanek dopuszczalności wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji. Podkreślił, że związany jest oceną prawną wyrażoną w postanowieniu NSA z dnia 17 grudnia 1999 r. (V SA 2387/99). Kwestionowane orzeczenie jest prawomocne i nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Stwierdzenie przez Sąd, że decyzja Ministra Gospodarki z [...] stycznia 1999 r. nie jest decyzją w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.), a aktem prawnym o charakterze ogólnym (tym samym zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi, w tym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji), uniemożliwia ocenę tego aktu w nadzwyczajnym trybie weryfikacji decyzji, określonym w art. 156 § 1 k.p.a.

Minister podkreślił, że w dacie wydania przedmiotowego postanowienia zasadę związania orzeczeniem sądu regulował art. 30 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.; dalej ustawa o NSA), który stanowił, że wyrażona w orzeczeniu Sądu ocena prawna wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Rozstrzygającym dla oceny, czy zachodzą przesłanki dopuszczalności wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 156 § 1 k.p.a. oraz stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa jest stan prawny z daty wydania decyzji. Organ działa bowiem w tym trybie kasacyjnie, nie orzekając co do istoty. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji prawa. Z akt sprawy nie wynika, aby nastąpiła zmiana okoliczności po wydaniu postanowienia z [...] grudnia 1999 r.

Kwestionując sposób załatwienia sprawy w 1999 r., Spółka skorzystała ze środka w postaci skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzje Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 1999 r., utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie tego organu z [...] stycznia 1999 r., wnioskując o stwierdzenie ich nieważności. Stwierdzając niedopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej poprzez wskazanie, że ww. akty nie mają charakteru administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził o niedopuszczalności drogi administracyjnej.

Powyższe stwierdzenie nie oznacza jednak braku sądowej kontroli działalności administracji publicznej.

Organ przywołał pogląd prawny NSA wyrażony w wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r. (I OSK 858/11), zgodnie z którym w sytuacji, gdy pozew o roszczenie cywilne został oddalony, a wcześniej sąd administracyjny stwierdził niedopuszczalność drogi administracyjnej, organy administracji nie mogą wydać decyzji merytorycznej, ale wobec wystąpienia przesłanki przedmiotowej umorzenia postępowania powinny wydać decyzję o umorzeniu postępowania.

Oddalając skargę Spółki, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że istotą sporu jest związanie organu postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 1999 r., wydanym w sprawie sygn. akt V SA 2387/99), którym uznano, iż decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 1999 r. nie była w istocie decyzją, a niepodlegającym kontroli sądowoadministracyjnej aktem normatywnym. W dacie wydania tego postanowienia obowiązywała ustawa o NSA, zgodnie zaś z art. 30 tego aktu ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Sąd I instancji dostrzegł, że 4 grudnia 2000 r. podjęto uchwałę składu siedmiu sędziów NSA (FPS 12/00), w której NSA stwierdził, że decyzja Ministra Gospodarki w przedmiocie wprowadzenia środka ochronnego w postaci opłaty celnej dodatkowej, przewidzianego w ustawie z 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów..., stanowi akt administracyjny odpowiadający pojęciu decyzji administracyjnej, a zatem przysługuje na taką decyzję skarga do NSA (stan prawny przed wprowadzeniem dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego).

Nowa wykładnia przepisów prawa nie jest jednak podstawą do wznowienia postępowania (wyrok NSA z 10 lutego 2011 r., sygn. I FSK 370/10). Stanowisko to znajduje potwierdzenie także w uchwale 5 sędziów NSA z dnia 17 października 2001 r. FPK 9/01, z której wynika, iż "ustalona w judykaturze nowa wykładnia przepisu prawnego, która – gdyby była zastosowana w sprawie – spowodowałaby odmienną decyzję, nie jest podstawą do wznowienia postępowania, gdyż w tym przypadku nie mamy do czynienia ani z nowym dowodem, ani z nową okolicznością faktyczną".

Uchwała składu siedmiu sędziów NSA (FPS 12/00) zapadła po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, zatem nie było etapu zawisłości sprawy sądowoadministracyjnej. W przypadku bowiem, gdy poszerzony skład NSA w późniejszym czasie podjął uchwałę zawierającą odmienną ocenę prawną, ocena uprzednio wyrażona mogła utracić moc wiążącą, ale tylko na etapie zawisłości sprawy sądowoadministracyjnej (uchwała NSA w składzie 7 sędziów z 30 czerwca 2008 r., sygn. I FPS 1/08), co w sprawie nie miało miejsca.

Konsekwentnie, wskazana uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 grudnia 2000 r. nie ma w niniejszej sprawie znaczenia prawnego, a organ był zobligowany do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w postanowieniu NSA z 17 grudnia 1999 r., co też uczynił. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto bowiem, że organ administracji jest zobowiązany zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (v. wyrok NSA z 27 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1015/98, Lex nr 45119; wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA 977/98, Lex nr 44656). Także w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten organ oraz sąd, będą one związane wyrażoną w orzeczeniu oceną prawną, jeżeli nie zostanie ono uchylone w prawem określonym trybie i jeżeli nie ulegną zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (v. wyrok SN z 25 lutego 1998 r. sygn. akt III RN 130/97, OSNP 1999/1/2; wyrok NSA z 27 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 1915/98, Lex nr 45119; wyrok NSA z 6 września 2001 r. sygn. akt III SA 3377/00, Lex nr 54000).

Związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpoznawaniu sprawy oznacza w szczególności, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wcześniej wyrażonym poglądem (v. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r. IV SA 527/97, Lex nr 47275; wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r. FSK 506/05, Lex nr 184799). Tym samym skarżący nie może skutecznie oprzeć skargi na podstawach sprzecznych z oceną prawną wyrażoną przez sąd w danej sprawie, gdyż sąd będzie obowiązany taką skargę oddalić.

Sąd I instancji stwierdził ponadto, że z art. 100 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.; dalej ustawa – Przepisy wprowadzające p.p.s.a.) wynika, iż ocena prawna wyrażona w wydanych przed dniem 1 stycznia 2004 r. uchwałach NSA nie wiąże wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę, w której skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Z drugiej strony, z art. 99 wskazanej ustawy wynika, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zarówno organ (Minister Gospodarki), jak też Sąd były związane w przedmiotowym postępowaniu postanowieniem NSA z 17 grudnia 1999 r.

W odniesieniu do zagadnienia bezprzedmiotowości postępowania Sąd zauważył, że Minister Gospodarki rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji własnej z [...] stycznia 1999 r. słusznie dokonał wstępnej oceny przesłanek jego dopuszczalności, również w kontekście wiążącego w sprawie postanowienia NSA z 17 grudnia 1999 r. Wydanie decyzji z dnia [...] marca 2010 r. skutkowało koniecznością zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej rozpatrujący sprawę w II instancji jest zobowiązany uchylić decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, m.in. po ustaleniu bezprzedmiotowości postępowania w I instancji. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje w przypadku braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy bądź gdy nie było podstaw do jej rozpatrzenia w drodze decyzji administracyjnej.

W sprawie, z uwagi na związanie postanowieniem z 17 grudnia 1999 r. (V SA 2387/99) organ prawidłowo stwierdził bezprzedmiotowość postępowania warunkowaną charakterem prawnym skarżonego aktu prawnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie ze wskazanym przepisem każda czynność spełniająca wskazane kryteria zarezerwowana jest dla niezależnego, bezstronnego i niezawisłego sądu, którego rozstrzygnięcie ma być dokonane w sposób sprawiedliwy, jawny oraz bez nieuzasadnionej zwłoki. Analiza dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca była każdorazowo informowana o przysługującym jej prawie do odwołania się od decyzji administracyjnych, z którego to prawa korzystała, a sama sprawa była wielokrotnie przedmiotem postępowań sądowych, dlatego też należy uznać powyższy zarzut za bezpodstawny.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła PW [A] sp. z o.o. z/s w K., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, to jest:

- art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 99 ustawy - Przepisy wprowadzające p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na błędnym uznaniu, iż ma miejsce związanie organu oceną prawną wyrażoną w postanowieniu NSA z dnia 17 grudnia 1999 r. (V SA 2387/99) odrzucającym skargi, a w konsekwencji, iż prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest niedopuszczalne, a więc bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone;

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ wskazanego przepisu k.p.a. i uznanie, że prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest niedopuszczalne, a więc bezprzedmiotowe i powinno być umorzone;

ponadto

naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), to jest:

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w następstwie nieuzasadnionego przyjęcia, iż decyzja MG z dnia [...] stycznia 1999 r. jest aktem normatywnym, którego stwierdzenie nieważności w tym trybie nie jest możliwe.

Argumentację na poparcie zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu środka prawnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Rozwoju wniósł o oddalenie środka prawnego i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zatem postępowanie przed NSA nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w środku prawnym.

W sprawie, skarga kasacyjna została oparta na powiązanych ze sobą zarzutach naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania, które – zdaniem kasatora – mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a sprowadzają się do "błędnego" – zdaniem kasatora – uznania, iż organy administracji były związane oceną prawną wynikającą z postanowienia NSA z 17 grudnia 1999 r. Taka argumentacja autora środka prawnego uzasadnia możliwość i potrzebę łącznego odniesienia się do wskazanych zarzutów, które stanowią w istocie powtórzenie argumentów ze skargi oraz polemikę z prawidłowymi wnioskami i ocenami zawartymi w orzeczeniu Sądu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób szczegółowy i precyzyjny przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przebieg postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego w odniesieniu do wniosku skarżącej Spółki w sprawie ustanowienia kontyngentów ilościowych na przywóz na polski obszar celny pochodzącego z Federacji Rosyjskiej węgla kamiennego, a także odniósł się do obowiązujących w okresie przywozu towaru przepisów prawa materialnego – ustawy z 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny.

Słusznie podkreślił, że istota sporu sprowadza się do związania organu postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 1999 r. (V SA 2387/99), w którym uznano, iż decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 1999 r. nie była w istocie decyzją, a niepodlegającym kontroli sądowoadministracyjnej aktem normatywnym.

W dacie wydania postanowienia z dnia 17 grudnia 1999 r. obowiązywała ustawa o NSA. Zgodnie z art. 30 tej ustawy ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpoznawaniu sprawy oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wcześniej wyrażonym poglądem. Także nowa wykładnia przepisów prawa nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, czy też wznowienia postępowania.

Wskazywana przez stronę uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 grudnia 2000 r. (FPS 12/00) zapadła już po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie, zatem nie było etapu zawisłości sprawy sądowoadministracyjnej i organ był zobligowany do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w postanowieniu NSA z 17 grudnia 1999 r., co też uczynił, akceptując ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu tego orzeczenia, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

Słusznie w tym zakresie Sąd I instancji zauważył, że także w przyszłości, ilekroć sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten organ oraz sąd, będą one związane oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone w prawem określonym trybie i jeżeli nie ulegną zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie.

Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, aby przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Inaczej mówiąc, aby orzeczenie zostało wydane niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego wydania, przy czym niezgodność ta spełnia co najmniej jedną z przesłanek ustawowo określonych jako przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie, aby mogło dojść do przełamania zasady trwałości decyzji, wady prawne orzeczenia muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W sprawie taka sytuacja nie zaistniała.

W przypadku braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy bądź gdy nie było podstaw do jej rozpatrzenia w drodze decyzji administracyjnej występuje przesłanka bezprzedmiotowości. W sprawie, wobec związania postanowieniem NSA z 17 grudnia 1999 r. (V SA 2387/99) prawidłowo organ administracji stwierdził bezprzedmiotowość postępowania, warunkowaną charakterem prawnym skarżonego aktu prawnego, co uzasadniało umorzenie w całości postępowania w pierwszej instancji.

Powtórzony w środku prawnym zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jest niezasadny, gdyż strona skarżąca mogła korzystać z prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd administracyjny i jeśli nawet orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 1999 r. mogło być uznawane w świetle wskazywanej uchwały 7 sędziów NSA (FPS 12/2000) za wątpliwe, to nie zmienia zgodności zaskarżonego wyroku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż wniesiony przez stronę środek prawny – skarga na decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustanawiania kontyngentów ilościowych – nie mógł być przez sąd administracyjny uwzględniony.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a..

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804). Zasądzając na rzecz organu kwotę 480 zł, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił okoliczność, że pełnomocnik organu, który nie występował w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, sporządził w terminie, o którym mowa w art. 179 p.p.s.a., odpowiedź na skargę kasacyjną i stawił się na rozprawie przed Sądem II instancji