Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 612/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem postępowania jest skarga K. B. (dalej jako skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] r., nr [...], odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że skarżący wystąpił o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne powstałych na koncie pracowniczym oznaczonym numerem [...] w kwocie [...] zł, jak również o umorzenie powstałych z tego tytułu odsetek za zwłokę i nałożonych kar. Wniosek motywował trudną sytuacją materialną podkreślając jednocześnie, że wyczerpane zostały wszystkie możliwości odzyskania należności przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący wyjaśnił przy tym, że powstała zaległość ma ścisły związek z brakiem zapłaty za wykonane przez niego w 2007 r. roboty budowlane

W dalszej części wniosku skarżący powołał się na ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w części dotyczącej umorzenia zadłużenia w oparciu

o brak majątku oraz całkowitą nieściągalność, a także na kategorię ważnego interesu zobowiązanego.

W toku wszczętego w dniu [...] r. postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych zgromadził materiał dowodowy w postaci dokumentacji zgłoszeniowo-rozliczeniowej skarżącego oraz informacji z: Centralnego Rejestru Ubezpieczonych, CEIDG, Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Ponadto skarżący przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odmówił umorzenia składek powstałych na koncie pracowniczym [...], w kwocie [...] zł oraz odmówił umorzenia odsetek za zwłokę, naliczonych na dzień [...] w łącznej kwocie [...] zł, jak również dodatkowej opłaty w kwocie [...] zł.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy organ drugiej instancji utrzymał w mocy wskazane wyżej rozstrzygnięcie, wskazując jako postawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej jako k.p.a.) oraz w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121, dalej jako u.s.u.s.).

Organ drugiej instancji wskazał, że sytuacja majątkowa skarżącego została poddana ocenie pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie należności wynikających z art. 28 ust 1,2, i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

W ocenie organu w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające stwierdzenie całkowitej nieściągalności zaległych składek, o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W szczególności wysokość zaległych składek przekroczyła kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym a skarżący pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej posiada majątek, z którego można egzekwować należności. Organ przyznał, że dotychczasowe postępowania egzekucyjne wobec skarżącego zakończyły się umorzeniami, jednakże ustalono ostatecznie, że jest on właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni około [...] ha, zabudowanej domem mieszkalnym. Wobec tego w dniu [...] r. Zakład ustanowił na tej nieruchomości hipotekę przymusową celem zabezpieczenia spłaty należności składkowych. Obecnie toczy się postępowanie egzekucyjne względem tej nieruchomości a brak możliwości pozyskania z niego środków nie został jeszcze przesądzony. W konsekwencji nie można aktualnie stwierdzić wobec skarżącego całkowitej nieściągalności zaległych składek .

Wobec braku możliwości zastosowania w sprawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. organ odwoławczy zbadał przesłanki umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., przewidującego taką możliwość w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Organ odwoławczy przywołał przy tym § 3 pkt 1 - 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) doprecyzowujący co należy uznać za uzasadnione przypadki w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jak wyjaśnił, żadna z okoliczności wymienionych w rozporządzeniu nie ma zastosowania do osoby skarżącego. Skarżący bowiem, pomimo złej sytuacji majątkowej, nie jest pozbawiony możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego spłatę powstałego zadłużenia a jego opłacenie nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Pozostaje on bowiem w dalszym ciągu właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] ha wraz z budynkiem mieszkalnym. Może zatem czerpać z niej pożytki jak i wystąpić do Zakładu o wyrażenie zgody na jej sprzedaż. Skarżący nie wykazał również aby poniósł straty materialne w wyniku zdarzenia nadzwyczajnego, które to uniemożliwiłoby mu spłatę zaległości. Wreszcie stan jego zdrowia nie wyklucza jego pracy zarobkowej. Zwłaszcza, że skarżący zatrudniony jest na podstawie umowy zlecenia przez [...].

Organ odwoławczy podniósł ponadto, że jako wierzyciel należności składkowych, nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością wobec skarżącego, a rezygnacja

z jej dochodzenia musi być rozpatrywana z punktu widzenia równości i powszechności opłacania składek.

W odniesieniu do zarzutu przewlekłości prowadzonego postępowania organ odwoławczy wskazał, że postępowania z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek należy zaliczyć do spraw szczególnie skomplikowanych, gdyż wymagają one przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a następnie poinformowania wnioskodawcy o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Na koniec organ odwoławczy stwierdził, że, w świetle ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, okoliczności powstania zaległości w składkach pozostają bez znaczenia dla oceny wniosku o ich umorzenie.

W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł o:

1) umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne powstałych na koncie [...] w kwocie [...] zł wraz z odsetkami i innymi opłatami;

2) umorzenie odsetek i nałożonych kar;

3) wykreślenie hipoteki przymusowej z księgi wieczystej gospodarstwa zobowiązanego w M., gm. [...], pow. [...]. prowadzonej przez Sąd Rejonowy, Wydział Ksiąg Wieczystych w R.

W uzasadnieniu skarżący oświadczył, że nie jest w stanie spłacić zaległych składek na ubezpieczenie społeczne powstałych na koncie pracowniczym z powodu braku zapłaty za wykonane i odebrane roboty budowlane. Jego sytuacja materialna nie rokuje poprawy a nawet stale pogarsza się z uwagi na jego wiek i trwający kryzys ekonomiczny. Z uwagi na brak dochodów i przebywanie na rencie [...],

w minionym okresie nie był w stanie spłacić wyznaczonych przez Zakład rat opłaty restrukturyzacyjnej. Jak zaznaczył, egzekucja z jego majątku była wielokrotnie umarzana.

Dalej powołał się na przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazane w art. 59 § 2 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) oraz na przesłanki udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, wskazanych w art. 67a § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako o.p.)

Skarżący wskazał, że ma świadomość zasady powszechności opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz faktu wyjątkowości umarzania należności zobowiązaniowych, na zasadzie dozwolonego prawem uznania administracyjnego, dlatego nie występował z żądaniem ich umorzenia, a jedynie z wnioskiem o umorzenie po wyczerpaniu wszystkich możliwości ich spłacenia. W jego ocenie potwierdza to art. 59 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone

w przypadku stwierdzenia, że nie uzyska się w nim kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Dalej podniósł, że art. 67a § 1 pkt. 3 o.p. uznaje "[...]" za najważniejszą przesłankę umorzenia zaległości podatkowej, a dopiero w dalszej kolejności "[...]". Jest to w jego ocenie kolejność nieprzypadkowa lecz zamierzona przez ustawodawcę. Zaś przesłanka interesu publicznego odnosi się do zobowiązanych, którzy uchylają się od płacenia należnych zobowiązań a nie do tych, którzy zapłacić ich nie są w stanie, czego on sam jest widocznym przykładem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej jako p.p.s.a.), sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przynajmniej jedną z wymienionych wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Ponadto w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, sąd ma prawo

i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednocześnie ocena zaskarżonej decyzji administracyjnej nie może opierać się na zasadach słuszności lub współżycia społecznego.

Dokonana przez Sąd, według wskazanych na wstępie kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skontrolowany akt nie narusza prawa. Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ zasadnie odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zasadność skargi podlega ocenie wyłącznie z punktu widzenia przepisów pozwalających Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych na prawną możliwość ostatecznej rezygnacji z uzyskania należności

z tytułu składek na ubezpieczenia przy zastosowaniu ulgi w postaci umorzenia zaległych składek. Podstawą umorzenia jest powołany w decyzjach obu instancji art. 28 u.s.u.s. Ustawa ta w treści wskazanego przepisu daje prawo do umorzenia przedmiotowych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że zarówno wykładnia językowa, systemowa jak i celowościowa wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne stanowić powinny zdarzenia o charakterze wyjątkowym. Przyjąć tu należy, że granicę dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek stanowi kolizja z interesem społecznym. Interes społeczny to bowiem obowiązek Zakładu do działania uwzględniającego interesy funduszy ubezpieczeniowych, którymi zarządza. Umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ma zatem i musi mieć charakter wyjątkowy, gdyż zasadą jest ich uregulowanie - art. 68 w zw. z art. 2a oraz

z art. 6 i następnymi u.s.u.s.

Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 us.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek, w przypadku ich całkowitej nieściągalności (ust. 1 i 2). Zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że doszło do całkowitej nieściągalności należności został określony w ust. 3 tego przepisu, zgodnie z którym nieściągalność ta zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 233);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z kolei na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s., ustawodawca stworzył organom rentowym, w ramach uznania administracyjnego, możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 powołanego przez organ rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dodatkowo należy podkreślić, że użyte w omawianym przepisie sformułowanie "może umorzyć" wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległości przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek do ewentualnego umorzenia organ może odmówić uwzględnienia wniosku. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem - jak wynika

z art. 7 k.p.a - załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Problematyka ta zostanie omówiona szerzej

w dalszej części uzasadnienia.

Przytoczona regulacja nie pozostawia wątpliwości, że zastosowanie uznania administracyjnego, w ramach którego organ może (ale nie jest zobowiązany) umorzyć zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie, poprzedzone być musi szczegółowym przeanalizowaniem ujawnionych przez stronę danych dotyczących jej sytuacji materialnej, osobistej i rodzinnej. Treść przywołanego przepisu wskazuje jednocześnie, że ustalenia, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę. Tak więc "uzasadnione przypadki",

o których mowa w art. 28 ust 3a u.s.u.s., należy ocenić przez analizę przesłanek opisanych szczegółowo w powołanym wyżej rozporządzeniu.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. nie ma zastosowania do skarżącego. Jakkolwiek nie budzi wątpliwości okoliczność, że skarżący nie osiąga obecnie dochodów umożliwiających swobodne spłacenie istniejących wobec niego zobowiązań z tytułu zaległości w składkach na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne to w dalszym ciągu pozostaje on właścicielem nieruchomości o areale zbliżonym do [...] ha, w stosunku do której toczy się postępowanie egzekucyjne. Słusznie zauważył organ odwoławczy, że na obecnym etapie postępowania nie sposób stwierdzić jakie będą efekty tego postępowania; innymi słowy nie jest pewne, że nie przyniesie ono środków na pokrycie zaległości skarżącego. Poza tym nie zostało ono do tej pory umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., co oznacza, że potencjalnie istnieje możliwość chociaż częściowego zaspokojenia istniejących zaległości. Wobec tego prawidłowo uznał organ, że pomimo zaprzestania przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej, nie wystąpiła wobec jego osoby przesłanka jednoczesnego braku majątku, z którego można egzekwować należności. Z tych względów nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne - art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Ponadto zgodzić się należy z organem, że pomimo wcześniejszego stwierdzenia przez organy egzekucyjne braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, wobec ujawnienia nieruchomości skarżącego brak jest przeszkód do dalszego dochodzenia spornych należności.

W odniesieniu do pozostałych przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. stwierdzić należy, że nie mają one w ogóle zastosowania w sprawie z uwagi na jej realia.

Wobec powyższego prawidłowo organ drugiej instancji rozważył możliwość zastosowania w sprawie art. 28 ust 3a u.s.u.s. - przewidujący możliwość umorzenia składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W tym miejscu należy wskazać, że szczegółowe zasady umarzania zostały uregulowane we wskazanym wielokrotnie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Paragraf 3 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Wymaga podkreślenia, że decyzja o umorzeniu zaległości na ubezpieczenia społeczne, wydawana na podstawie art. 28 u.s.u.s. podejmowana jest w granicach uznania administracyjnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes strony lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo

w sobie, lecz sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu a także to czy swobodne uznanie organu nie przekształciło się w uznanie dowolne (por. między innymi wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302; z 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300). Decyzja uznaniowa może być zatem przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W oparciu o akta sprawy Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie organy należycie ustaliły przyczyny powstania zaległości oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącego. Z tych powodów brak jest podstaw uchylenia decyzji wydanej przez Zakład.

Należy przede wszystkim zauważyć, że organy odnotowały wszystkie istotne dla sprawy okoliczności a ich analiza doprowadziła do zasadnego stwierdzenia, że aktualna sytuacja finansowa i życiowa skarżącego nie jest na tyle trudna, by uzasadniała przychylenie się do jego wniosku. Jednocześnie przytoczone przez niego okoliczności nie obligowały w żaden sposób organu do uwzględnienia wniosku. Instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obwarowana została przez ustawodawcę szczególnymi wymogami, a Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (zobowiązanemu do ściągania należnych składek, zarządzania nimi oraz wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego) przyznano w tym zakresie szerokie kompetencje. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera jednak żadnych obligatoryjnych - uwzględnianych z urzędu - przesłanek, które nakazywałyby Zakładowi umorzenie zaległości. Wręcz przeciwnie, analiza treści ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzi do wniosku, że nawet w skrajnie trudnej sytuacji materialnej czy osobistej wnioskodawcy Zakład nie jest zobowiązany do uwzględnienia jego wniosku o umorzenie zaległości.

Organ administracji prawidłowo ocenił sytuację skarżącego, uznając, że jego trudności finansowe nie mogą stanowić podstawy do automatycznego umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący co prawda dysponuje niewielkim dochodem

z prac dorywczych i korzysta z pomocy rodziny ale jednocześnie cały czas jest właścicielem nieruchomości, która ma znaczącą, w stosunku do dochodzonych kwot, wartość. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika również, aby zaległości skarżącego miały charakter losowy - są one skutkiem podejmowanych przez niego decyzji gospodarczych, których ryzyko obciąża zawsze przedsiębiorcę. Zaś priorytetem

dla przedsiębiorcy powinno być gromadzenia dostatecznych środków na pokrycie działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne. Składki są bowiem powszechnym świadczeniem publicznym, niezależnym od płynności finansowej ani od osiąganego wyniku finansowego przedsiębiorcy.

Co do osoby samego skarżącego, to pomimo szeregu przewlekłych chorób, nie jest on całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej, co wykazał Zakład wskazując na jego zatrudnienie w [...].

W świetle tych ustaleń organów nie ma podstaw by przyjąć, że podjęta przez nie odmowa umorzenia przedmiotowych należności w ramach uznania administracyjnego miała charakter arbitralny. W szczególności nie przekracza reguły swobodnej oceny dowodów przyjęcie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że istnieje możliwość czerpania zysków z dzierżawy gospodarstwa rolnego pozostającego we władaniu skarżącego oraz fakt, że na tej nieruchomości ustanowiona została hipoteka przymusowa na rzecz ZUS, zabezpieczająca wierzytelność Zakładu z tytułu zaległych należności.

Odnosząc się do żądania skarżącego w kwestii wykreślenia hipoteki przymusowej z księgi wieczystej należącej do niego nieruchomości wskazać trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. nie jest władny wydać takie rozstrzygnięcie albowiem problematyka ta należy do właściwości Wydziałów Ksiąg Wieczystych sądów powszechnych.

Na koniec Sąd pragnie zauważyć, że każda zmiana okoliczności faktycznych,

w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości lub z wnioskiem o rozłożenie należności na raty w myśl art. 28 u.s.u.s., bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej

i zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jej sytuacja ulegnie pogorszeniu (por. m. in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I S/Gd 1057/11, LEX nr 1122920).

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.