Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 488/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 20
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art.4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska – Pastuszko Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) (zwany również Dyrektor OR ARiMR lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (zwanego również Kierownik BP lub organ pierwszej instancji) z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania K sp. z o.o. płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014.

Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1, art. 10 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w zw. art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512), § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 40, poz. 329 ze zm.) zwana dalej rozporządzeniem ONW, art. 20 ust.1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz.173 ze zm.), zwaną dalej ustawą PROW, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L 25/8 z 28.01.2011) – zwanej dalej rozporządzeniem nr 65/2011.

Z uzasadnienia decyzji wynikało, że 12 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR skarżąca Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2014. Wskazała, że ubiega się o przyznanie pomocy finansowej z tytułu ONW do powierzchni 63,69 ha.

Kierownik BP poddał wniosek kontroli administracyjnej, zgodnie z art. 10 ust. 1-2, art. 11 ust. 1-5 rozporządzenia 65/2011, w ramach której ustalono, że działki zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 przez Spółkę były deklarowane do płatności w latach 2004-2011 przez B sp. z o.o.

Skarżąca, odpowiadając na wezwania organu pierwszej instancji, przedłożyła umowę dzierżawy gruntów z [...] maja 2013 r. zawartą pomiędzy A.W., M.W. a Spółką K (dzierżawcą), fakturę VAT z [...].05.2014 r. wystawioną dla spółki K przez M.W. za dzierżawę nieruchomości w wysokości 9 001,80 zł., potwierdzenie przelewu za w/w fakturę z [...].05.2014 r., fakturę VAT nr [...] z [...].05.2014 r. wystawioną dla spółki K przez A.W. za dzierżawę nieruchomości rolnej w wysokości 9 001,80 zł., potwierdzenie przelewu za w/w fakturę, fakturę VAT nr [...] z [...].06.2014 wystawioną spółce K przez M.K. za usługę wspomagającą produkcję roślinną w wysokości 16 416,00 zł., porozumienie na wykonanie prac polowych pomiędzy zlecającym spółką K, a wykonawcą A.P., fakturę VAT nr [...] z [...].04.2014 r. wystawioną przez Bi sp. z o.o. dla spółki K za certyfikację gospodarstwa ekologicznego w 2014 roku w wysokości 200,00 zł., potwierdzenie przelewu za w/w fakturę, fakturę VAT nr [...] z [...].05.2017 r. wystawioną przez Bi sp. z o.o. dla spółki K za certyfikację gospodarstwa ekologicznego w 2014 roku w wysokości 1100,00 zł., potwierdzenie przelewu za w/w fakturę, protokół nr [...] z kontroli gospodarstwa z dnia [...].08.2014 r. wystawiony przez Bi sp. z o.o., plan produkcji roślinnej sztuk 2 i plan produkcji zwierzęcej sztuk 1, rejestr działalności rolnośrodowiskowej spółki K, dokumentację gospodarstwa ekologicznego.

Ponadto wskazała, że księgowością w spółce zajmuje się księgowa - zarząd spółki.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Kierownik BP włączył do sprawy dowody zgromadzone w postępowaniu za 2013 r., tj.: protokoły przesłuchania świadków i stron, potwierdzenia przyjęcia dyspozycji przelewu opłaty za fakturę [...] na kwotę 9 001,80 zł z dnia [...].05.2014r. dla M.W. za umowę dzierżawy nieruchomości rolnej objętej umową z [...].05.2013r., fakturę VAT nr [...] z [...].05.2013 dotyczącą zakupu przez spółkę K mieszanki traw, potwierdzenie wykonania przelewu krajowego przez z [...].05.2013 r. spółkę K za w/w fakturę, decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, zaświadczenie wydane przez Bi o objęciu systemem kontroli i nadaniu numeru producenta z [...].10.2013 r., protokół nr [...] z kontroli gospodarstwa z [...].10..2013 r. wystawiony przez Bi dla spółki K, fakturę VAT nr [...] z [...].10.2013 r. na kwotę 1 240 zł wystawiona przez Bi za certyfikację i kontrolę gospodarstwa ekologicznego w 2013r. dla spółki K, potwierdzenie wykonania przelewu krajowego przez z [...].09.2013 r. spółkę K za w/w fakturę, fakturę VAT nr [...] r. z [...].05.2013 r. na kwotę 35 964,00 zł wystawiona dla spółki K przez M.K. za działalność wspomagającą produkcję roślinną orka, uprawa, siew, potwierdzenie wykonania przelewu krajowego z [...].06.2013r. przez spółkę K za w/w fakturę, fakturę VAT nr [...] z dnia [...].05.2014 r. na kwotę 9 001,80 zł za dzierżawę nieruchomości rolnej zgodnie z umową z [...].05.2013 r. wystawioną przez A.W. dla spółki K, fakturę VAT nr [...] z [...].05.2014 r. na kwotę 9 001,80 zł za dzierżawę nieruchomości rolnej w [...] zgodnie z umową z [...].05.2013r. wystawioną przez M.W. dla spółki K, potwierdzenia wykonania przelewu krajowego przez spółkę K z [...].05.2014 r. i [...].05.2014 r. za w/w faktury dotyczących dzierżaw, oświadczenie złożone przez D.W. z dnia [...].05.2014r. dotyczące spółki K, dokumentację Gospodarstwa Ekologicznego, pismo wnioskodawcy z [...] czerwca 2014 r. dotyczące sensu powstania 5 spółek, umowę o dzieło z [...] stycznia 2013 r. pomiędzy spółka a A.W. na opracowanie sprawozdania finansowego i deklaracji podatkowej za okres [...].01.2013 do [...].12.2013 r.

Na podstawie zgormadzonej dokumentacji organ pierwszej instancji stwierdził, że Spółka zadeklarowała grunty, których właścicielami są A.W. oraz M.W.. Osoby te wydzierżawiły w dniu [...] maja 2013 r. grunty skarżącej Spółce oraz spółce J na okres 10 lat w celu ominięcia modulacji stosowanej przy płatnościach.

Na podstawie analizy dostarczonych przez stronę dokumentów Kierownik BP stwierdził ponadto, że grunty zadeklarowane przez Spółkę stanowiły całość gospodarstwa zarządzanego przez M.W., który utworzył łącznie 5 spółek, rozdysponowując pomiędzy nie w 2014 r. łącznie 273,23 ha. Spółki występowały odrębnie o płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowe.

Organ pierwszej instancji wskazał również, że gdyby o płatności ONW ubiegał się jeden podmiot dla całości gruntów, wówczas kwota płatności wyniosłaby 33.422,56 zł. Natomiast tworząc kilka spółek łączna płatność, o którą wystąpiły wyniosłaby 67.306,69 zł.

Kierownik BP uznał, że takie działanie, czyli tworzenie spółek na mniejsze gospodarstwa, jest niezgodne z art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95, który stanowi, że działania skierowane na pozyskiwanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Wyodrębnienie wielu spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami maksymalnych kwot wsparcia dla działek powyżej 300 ha dla płatności ONW, brak możliwości zwiększenia powierzchni zgłaszanej do płatności rolnośrodowiskowej po drugim roku uczestnictwa oraz ominiecie degresywnych stawek płatności stosowanych dla ONW i PRŚ-rolnictwo ekologiczne. Podkreślono, że degresywny system udzielania płatności rolnośrodowiskowej, określony bezpośrednio w § 20 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW 2007-2013 (Dz. U z 2013 r., poz. 361) w przypadku pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w wysokości:

- 100% stawki płatności - za powierzchnię od 01 ha do 100 ha

- 50% stawki płatności - za powierzchnie powyżej 100 ha do 200 ha,

- 10% stawki płatności - za powierzchnie powyżej 200 ha.

Gdyby zatem (J i K) ubiegały się o płatność PRŚ jako jeden podmiot wówczas wysokość wsparcia wyniosłaby 94 957,80 zł. Natomiast dzieląc grunty na dwie spółki (K i J) kwota wsparcia wyniosłaby 105 915,60 zł czyli więcej o 10 957,80 zł.

Oznacza to w ocenie organu, że gospodarstwa o powierzchni przekraczającej 100 ha podlegają modulacji płatności. W tym stanie rzeczy, tworzenie przez dane osoby wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszałyby działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie miałyby zastosowane zmniejszenia może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie. Skoro bowiem dany podmiot zgłaszając łącznie posiadanego areału nie mógłby uzyskać wsparcia ONW po 100 % stawki podstawowej do całej zgłoszonej powierzchni, to zawiązywanie przez nie wielu spółek i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach.

W ocenie organu powyższe wyjaśnienia pozwalają zrozumieć mechanizm i cel działań polegających na podziale dużego gospodarstwa na wiele gospodarstw mniejszych. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji "producenta rolnego" jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Co w niniejszym przypadku nie miało miejsca albowiem spółka K powstała tylko i wyłącznie w sposób sztuczny, prowizoryczny.

Organ podkreślił, że takie działanie czyli tworzenie spółek na mniejsze gospodarstwa jest niezgodne z art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95, który stanowi, że działania skierowane na pozyskiwanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Ostatecznie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR na podstawie zgromadzonej dokumentacji w sprawie oraz ustalonych faktów, stwierdził, iż w/w działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Wskazany przepis stanowi, że nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Dodatkowo organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek o którym mowa w art. 2 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14). Wskazany przepis stanowi, iż "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Zatem jednostka winna być organizmem odrębnym pod względem technicznym i ekonomicznym, to również kierowana przez odrębne kierownictwo. Powinna posiadać odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo, winna być uznana w świetle przepisów za jedno gospodarstwo. Podkreślił, że grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania (oraz inne wskazane wyżej podmioty) były de facto zarządzane przez te same osoby tj. M.W. oraz D.W., a grunty zgłaszane do płatności przez powyższe spółki, w których M.W. był wspólnikiem i/lub prezesem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Dokonując analizy powiązań podmiotów, w których M.W. był wspólnikiem i/lub prezesem i D.W. jest wspólnikiem i/lub pełnomocnikiem i prokurentem zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów uznał, iż podmiot "B" sp. z o.o. na podstawie umów dzierżaw został sztucznie podzielony na spółki M, Ma, N jak również wydzierżawione przez A.W. i M.W. grunty dla kolejnych nowo powstałych spółek J i K były w celu uzyskania jak najwyższych stawek płatności. Zatem spółka K została sztucznie utworzona w celu uzyskania wyższych płatności, tym samym nie spełnia warunków do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w ustawie o płatnościach.

W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania organ drugiej instancji utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że stanowisko organu pierwszej instancji było prawidłowe. Organ odwoławczy ustalił, że skarżąca Spółka została zawiązana [...] listopada 2010 r., a [...] maja 2013 r. wydzierżawiła od A.W. i M.W. działki rolne o powierzchni 73,1854 ha położone w [...]. Analizując powiązania pomiędzy wszystkimi pięcioma spółkami zarządzanymi przez M.W., czyli - obok skarżącej - również: M sp. z o.o., MA sp. z o.o., N sp. z o.o. i J sp. z o.o. organ ustalił, że wszystkie mieszczą się w lokalu, w którym siedzibę ma spółka B, a spółki M, MA, N wydzierżawiają działki rolne od spółki B. Udziałowcami spółki B są W sp. z o.o. oraz D.W.. Ponadto A.W. oraz D.W. są prokurentami ww. spółki. Natomiast W sp. z o.o. jest własnością D.W. a Prezesem tej spółki był M.W.. Pięć spółek (N, M, MA, J, K) zostało zawiązanych jednego dnia - [...] listopada 2010 r. W spółkach tych wspólnikami są odpowiednio: D.W. i M.W., M.W. i A.W., A.W. i J.W., M.W. i L.W., D.W. i K.P.. Natomiast zarząd wszystkich spółek tworzą Prezes M.W. i D.W. jako pełnomocnik i prokurent. Spółki N, M, MA wydzierżawiają grunty rolne od spółki B, w której prezesem był M.W.. Natomiast spółki J I K, w których prezesem również był M.W. wydzierżawiają grunty od A.W. i M.W..

Organ odwoławczy ustalił dalej, że spółka B była właścicielem ok. 270 ha gruntów, które zgłaszała do płatności w latach 2004-2011. Grunty te podzielono pomiędzy 5 spółek, w których M.W. był prezesem, a w dwóch ponadto wspólnikiem (M i MA). Powierzchnie zgłoszone do płatności w roku 2014 wyniosły: w przypadku spółki N 48,94 ha, spółki MA 48,50 ha, spółki M 49,70 ha, spółki J 62,40 ha, spółki K 63,69 ha. Utworzone spółki powiązane są ze sobą osobowo, jak i rodzinnie przez D.W. oraz M.W., których decyzyjność jest nieograniczona. Wszystkie podmioty są reprezentowane przez te same osoby. Jako prezes zarządu, pełnomocnik i prokurent występują D.W. i M.W.. Oni też podejmują wszelkie czynności w imieniu skarżącej oraz pozostałych 4 spółek.

Ponadto wszystkie podmioty posiadają ten sam adres siedziby. Dlatego też - zdaniem organu odwoławczego - nie można mówić o odrębnych podmiotach, gdyż funkcje zarządcze we wszystkich wykonują te same osoby, a tym samym spółki nie stanowią odrębnych samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie jak również technologicznie.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR M.W., tworząc spółki kierował się chęcią obejścia przepisów, co było ukierunkowane na zwiększenie wysokości płatności. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi, co w przypadku skarżącej Spółki i pozostałych 4 spółek nie ma miejsca.

W ocenie organu odwoławczego przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy wskazanymi powyżej podmiotami, powiązanymi personalnie z M.W., było równoznaczne z utworzeniem sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Dyrektor OR ARiMR wskazał, że w ramach istnienia elementu obiektywnego, do organu należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (EFRROW). Natomiast w ramach drugiego z elementów (subiektywnego) należy rozważyć obiektywne dowody pozwalające na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie opierać się należy nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w przedsięwzięcie, lecz także na okolicznościach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. W nawiązaniu do powyższego organ odwoławczy nadmienił, że Spółka została zawiązana wyłącznie w celu podzielenia łącznie posiadanego przez M.W. areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej. Świadczą o tym nie tylko wykazane w decyzji fakty, takie jak: ta sama siedziba spółek powiązanych z M.W., ci sami wspólnicy, powiązania rodzinne. O fakcie zawiązania skarżącej Spółki (jak również pozostałych) wyłącznie w celu podzielenia posiadanego przez M.W. areału ziemi na mniejsze gospodarstwa utwierdził organ odwoławczy również materiał dowodowy zgromadzony na etapie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, tj. oświadczenia strony oraz złożone zeznania.

W ocenie Dyrektora OR ARiMR skarżąca Spółka nie spełniała przesłanek gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 73/2009. Powyższe ustalenia skutkują zastosowaniem art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 stanowiącego, że działania skierowane na pozyskiwanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (UE) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Co przekłada się na zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne w celami danego systemu wsparcia. Zastosowanie w/w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia, wynika z konkluzji, iż systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia. Cel w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie został też zapisany jako jeden z podstawowych celów wspólnej polityki rolnej w art. 39 ust. 1 pkt b Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Dyrektor OR ARiMR nie podzielił zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Stwierdził, że organy ARiMR analizowały w postępowaniu administracyjnym za rok 2014 wszelkie dokumenty przedłożone przez stronę, jak również dokumentację zgromadzoną przez organ oraz zeznania świadków i stron. Uznał, że nie zawierają one argumentów przeczących ustaleniu, że spółka powstała w sposób sztuczny.

Na powyższą decyzję skarżąca Spółka wniosła skargę do Sądu, zarzucając:

1.Błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji przez przyjęcie, że:

a) skarżąca stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem K sp. z o.o. przedstawiła w sprawie niezbędne dokumenty, które wskazują, że powstała jako podmiot suwerenny do prowadzenia działalności gospodarczej określonej w umowie spółki, uprawniające ja do otrzymania wnioskowanej płatności, a księgowością w spółce zajmuje się Księgowa – Zarząd Spółki;

b) przyjęcie, że podmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi, a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem wskazywane połączenia pomiędzy podmiotami gospodarczymi nie wykazują stworzenia przez Spółkę "sztucznych warunków", co potwierdza ponadto fakt, że Spółka K efektywnie i rzeczywiście korzystał z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, uprawnione osoby, komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji, o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować, co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja w sprawie, a także złożone wyjaśnienia;

c) pominięcie faktu, że działalność Spółki K nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011.

2. Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanej decyzji, tj.:

a) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, tj. wydanie decyzji zawierającej arbitralne kwalifikacje czynności strony a następnie nienaprawienie tych rażących uchybień przez organ odwoławczy, które to decyzje w sposób rażący naruszyły zasadę zaufania do organów administracji;

b) art. 80 k.p.a. przez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, poprzez niedopuszczenie wszystkiego co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a co nie jest sprzeczne z prawem i poprzez te okoliczności przedwczesne wydanie decyzji,

c) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. przez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji, nierealizujące zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, tj.:

- organ administracji w uzasadnieniu nie wskazał, które fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, a także dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności,

- niewyjaśnienie w przekonujący, staranny i wyczerpujący sposób dlaczego za niewiarygodne organ administracji uznał przedstawione przez Spółkę K dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej, w postaci umowy dzierżawy gruntów, faktur VAT, potwierdzeń wykonania przelewu krajowego, decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, planu działalności rolnośrodowiskowej, potwierdzenia objęcia gospodarstwa planem kontroli w rolnictwie ekologicznym, informacji o danych przekazanych do ARiMR na wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, certyfikatu zgodności, zaświadczenia o objęciu systemem kontroli i nadania numeru producenta, protokołu z kontroli gospodarstwa, dokumentacji Gospodarstwa Ekologicznego a także złożonych w sprawie wyjaśnień.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi; przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze; czyni to w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W tym miejscu trzeba też zwrócić uwagę, że w wyroku z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 966/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozstrzygał kwestię płatności ONW za 2013 r., o którą wnioskowała skarżąca Spółka. Podkreślić należy, że schemat działania skarżącej ubiegającej się o płatność w 2013 r. był tożsamy z tym, jaki ma miejsce w postępowaniu dotyczącym roku 2014, w związku z czym Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone w ww. wyroku.

Tak jak wówczas, tak i teraz przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę przyznania płatności na podstawie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Zgodnie z tym przepisem nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organów co do tego, że skarżąca Spółka nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności oraz co do tego, że nie prowadziła działalności rolniczej. W odniesieniu do płatności ONW, której domagała się skarżąca spółka, odmowy jej przyznania nastąpiła na podstawie przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przy czym, co należy podkreślić, ocena czy zachodzi, przewidziana w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, przesłanka odmowy płatności w związku ze sztucznym stworzeniem warunków do przyznania płatności może odnosić się jedynie do działań "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności. Tymi warunkami są posiadanie gruntów zgłoszonych do płatności oraz bycie "rolnikiem", co uzależnione jest m.in. od prowadzenia działalności rolniczej. Zgodnie bowiem z § 2 rozporządzenia ONW płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009:

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65) , zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm. – określanego dalej jako rozporządzenie nr 1698/2005).

Z kolei rolnikiem - stosownie do art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 - określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Wobec powyższego, gdyby skarżąca spółka rzeczywiście nie była odrębnym podmiotem, posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i nie prowadziła w rzeczywistości działalności rolniczej, to nie przysługiwałaby jej płatność ONW, gdyż nie spełniałaby warunków określonych w powołanym § 2 rozporządzenia ONW. Czyniłoby to bezprzedmiotowym badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 878/14, publ. w: cbois.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego wskazać należy, że aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2014 r. oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca spółka nie wykonywała w 2014 r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z uprawą tych gruntów. W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka przedstawiła pisemną umowę dzierżawy gruntów objętych wnioskiem, dowód opłacenia czynszu oraz opłacone przez skarżącą faktury na potwierdzenie wykonania czynności agrotechnicznych. Spółka przedstawiła plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2013 - 2018 z którego wynikało, że realizuje przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe.

Okoliczność, że wykonywanie usług rolniczych spółka zleciła innym podmiotom nie była w ocenie Sądu wystarczająca do uznania, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów. Takie stwierdzenie byłoby uprawnione tylko w wypadku wykazania przez organy pozorności zawieranych przez spółkę umów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, a także pozorność zawartej przez spółki umowy dzierżawy. Jednak takie wykazanie pozorności konkretnych umów, w rozumieniu art. 83 k.c., nie nastąpiło.

Ponieważ przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dowody w postaci dokumentów na powyższe okoliczności nie zostały skutecznie podważone, tym samym nie było podstaw do odmowy stwierdzenia spełnienia przez skarżącą spółkę warunków określonych w § 2 rozporządzenia ONW.

W konsekwencji pozbawienie płatności ONW na rok 2014 skarżącej spółki mogło nastąpić jedynie w oparciu o powołany art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

Przepis ten stanowi, że: "nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia". Przepisy rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Jako przykład interpretacji przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 można postrzegać natomiast wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu). TSUE wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: 1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, 2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści, 3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

W ocenie Sądu prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności ONW za 2014 r., o którą wystąpiła skarżąca Spółka.

Zgodzić trzeba się z poglądem, że przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu pięciu spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów należących wcześniej do spółki B, w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na ubieganie się o płatności w wyższej wysokości.

Zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW płatność do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości:

1) 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 2) 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha. Nie można też pomijać okoliczności, że także w przypadku płatności rolnośrodowiskowej podzielenie nieruchomości pomiędzy pięć spółek powodował uzyskanie wyższej kwoty. Stosownie bowiem do § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 8 płatność rolnośrodowiskową jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki płatności - za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha; 2) 50% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha; 3) 10% stawki płatności - za powierzchnię powyżej 200 ha. Podkreślenia wymaga, iż identyczne zasady ograniczania przyznawania płatności rolnośrodowiskowej obowiązywały również na gruncie obowiązującego w chwili utworzenia skarżącej spółki rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.).

Ponadto zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 964/2013 z dnia 9 października 2013 r. w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego w danym roku jest wyższa od równowartości 2000 euro, kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2000 euro zmniejsza się ją poprzez zastosowanie współczynnika korygującego. Powyższe oznacza, że z uwagi na stosowanie przedstawionych wyżej zasad przyznawania płatności, w przypadku złożenia jednego wniosku na wszystkie grunty podzielone między pięć spółek, otrzymane płatności zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło pięć spółek (w tym skarżąca spółka), które podzieliły się gruntami posiadanymi wcześniej przez jedną spółkę. Wniosku tego nie uchyla ustalenie, że skarżąca nie wydzierżawiła gruntów deklarowanych do płatności od spółki "B", lecz od A.W. i M.W.. Należy bowiem zauważyć, że osoby te nabyły nieruchomość [...] kwietnia 2013 r., a już [...] maja 2013 r. zawarły umowę dzierżawy działek na rzecz spółek "K" i "J" i były to grunty wcześniej zagospodarowane przez spółkę "B", wpisując się tym w ciąg zdarzeń zapoczątkowanych utworzeniem wspomnianych pięciu spółek. Także łączna suma płatności wynikających z wniosków o przyznanie płatności przez obie spółki byłaby wyższa od płatności jaka przysługiwałaby, gdyby zgłoszono do płatności jednolity areał działek należących do A.W. i M.W., którzy dysponowali gospodarstwami rolnymi odpowiednio o powierzchni 80 ha i 91 ha.

Z tych też przyczyn stwierdzić należy, że utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nie posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia mechanizmy modulacji i degresywności płatności. Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Zatem dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych, jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze.

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca spółka została utworzona jednocześnie ze spółkami "N", "M", "J" i "MA" , które zgłosiły do płatności grunty rolne, które w latach 2004 -2011, były zgłaszane przez spółkę "B". Organy wskazały powiązania rodzinne udziałowców i osób uprawnionych do reprezentacji spółki "B" i pięciu nowoutworzonych spółek. W każdej z tych spółek prezesem zarządu był M.W., a prokurentem jego żona D.W..

Podkreślić należy, że dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na ten sam czas ich powstania, sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy oraz łączące je więzi personalne i kapitałowe, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot. Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez członków rodziny W. kilku spółek, które podzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, niemających żadnych środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych spółce, od której dzierżawią grunty. Za nieprzekonujące w tej kwestii Sąd uznał gołosłowne - niepoparte jakimkolwiek dowodem twierdzenia strony skarżącej o zwiększonych możliwościach kredytowych nowoutworzonych spółek. Sens ekonomiczny utworzenia kilku powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów, zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności.

Zasadnie zatem stwierdziły organy, że wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności, było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności, a to pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej spółki) uzyskania takich korzyści.

Oceniając spełnienie trzeciej przesłanki zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia stwierdzić należy, że w odniesieniu do płatności ONW za 2014 r. cele systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) określają przepisy rozporządzenia nr 1698/2005 (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 lutego 2016 r., II SA/Go 752/16). Stosownie do pkt 1 preambuły tego rozporządzenia polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna towarzyszyć politykom wsparcia rynku i dochodów w ramach wspólnej polityki rolnej i uzupełniać je, a tym samym przyczyniać się do osiągnięcia celów tej polityki ustanowionych w Traktacie. Jak wskazano w pkt 33 preambuły płatności z tytułu naturalnych utrudnień na obszarach górskich oraz płatności na innych obszarach z utrudnieniami powinny przyczyniać się, poprzez nieprzerwane użytkowanie gruntów rolnych, do utrzymania terenów wiejskich oraz utrzymania i wspierania zrównoważonych systemów rolniczych. Powinno się ustanowić obiektywne parametry dla ustalenia poziomu płatności w celu zapewnienia skuteczności tego systemu wsparcia oraz zapewnienia osiągnięcia jego celów. W art. 3 tego rozporządzenia zatytułowanym "Misje" wskazano, że EFFROW przyczynia się do wspierania zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich na terytorium całej Wspólnoty, uzupełniając polityki wsparcia rynku i wsparcia dochodów w ramach wspólnej polityki rolnej, politykę spójności oraz wspólną politykę rybołówstwa. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej. Cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., II GSK 1518/15).

W ocenie Sądu wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla rolników prowadzących działalność na terenach, na których występują naturalne utrudnienia. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszenia wsparcia dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez prowadzenie degresji szczeblowej w konstrukcji stawek wsparcia. Jest w ocenie Sądu również oczywiste, iż wprowadzenie powyższych mechanizmów zmniejszenia płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.

Podkreślenia należy, że spółka nie zatrudniała żadnych pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, nie dysponowała zapleczem maszynowym czy budynkami gospodarczymi i sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotom zewnętrznym, w tym jednemu z nich, który miał swą siedzibę w odległości 150 km od gruntów, których dotyczył wniosek o przyznanie płatności. Ponadto podmiot ten wykonywał prace dla pozostałych spółek. W tego rodzaju sytuacji w orzecznictwie trafnie się przyjmuje, iż nie może być mowy o poprawie konkurencyjności rolnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji na terenie, który spółka wskazała we wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności - art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1698/2005 (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2016 r., II GSK 14/16). W zakresie trzeciego z celów - poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej należy zauważyć, iż skarżąca spółka nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, ponieważ zlecała prace podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. W orzecznictwie trafnie się ponadto podkreśla, iż nie może budzić wątpliwości, że cel popierania jakości życia na obszarach wiejskich, wskazany w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1698/2005, nie może być uznany za spełniony w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne podmioty, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., II GSK 2112/14). Zastosowanie stawek degresywnych w działaniach realizowanych w ramach PROW (m.in. pomoc ONW) ma realizować cel zrównoważonego rozwoju tych obszarów nie tylko w aspekcie związanym z właściwym wykorzystaniem zasobów naturalnych, ale też w aspekcie społecznym i ekonomicznym dążąc do uzyskania spójności poprzez np. zmniejszanie różnic i nierówności społecznych. Jak już wskazano systemy wsparcia przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich i aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia podmiotom, które sztucznie stworzyły warunki niezbędne dla uzyskania takiego wsparcia. W tej sytuacji organ odwoławczy zasadnie przyjął, że skumulowanie wysokich kwot wsparcia w rękach podmiotu zarządzającego wieloma podmiotami i zamiar uzyskania większej kwoty wsparcia aniżeli miałaby wynikać z przepisów modulacyjnych należy uznać za działanie sprzeczne z systemem wsparcia. Tym samym uprawniony jest wniosek, iż osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej oraz poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji.

Ostatecznie stwierdzić należy, że w wyniku utworzenia kilku podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo i menedżersko (w tym skarżącej spółki) i dokonania podziału między te podmioty gruntów wykorzystywanych do produkcji przez jeden podmiot, a zgłaszanych do płatności (w tym gruntów zgłoszonych przez skarżącą spółkę w 2014 r.) doszło do stworzenia w sposób sztuczny warunków do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez skarżącą płatności oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. W tej sytuacji w ocenie Sądu do ustalonego stanu faktycznego znajdował zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy wskazać na specyfikę postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie płatności ONW, u.w.r modyfikuje, w stosunku do przepisów k.p.a., obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 21 ust. 2 ustawy wskazuje się z kolei, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Stosownie natomiast do art. 21 ust. 3 u.w.r, to na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przytoczonych przepisów wynikają podstawowe reguły rządzące postępowaniem prowadzonym w sprawie o przyznanie płatności ONW, traktowanym przez samego prawodawcę jako postępowanie na tyle szczególne (względem tradycyjnych postępować administracyjnych), że wymaga ono złamania pryncypialnych nawet zasad przyjętych w k.p.a. i zastąpienia ich owymi regułami autonomicznymi:

1) organ nie został obarczony powinnością samodzielnego gromadzenia dowodów w sprawie; wystarczy wyczerpujące rozpatrzenie tych dowodów, które przedstawił w toku postępowania sam zainteresowany (wnioskodawca), do czego ten właśnie podmiot został zobowiązany w art. 21 ust. 3 u.w.r;

2) wyłącznie od inicjatywy samej strony uzależnił też ustawodawca uzyskanie przez zainteresowanego pouczeń od organu oraz czynny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, materiał zgromadzony w aktach administracyjnych dowodzi, że organy nie naruszyły żadnej z wyżej wymienionych reguł. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej organy prawidłowo ustaliły te wszystkie elementy stanu faktycznego, które miały istotne znacznie dla kierunku podjętego rozstrzygnięcia w kontekście zastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Organy logicznie i przekonywująco oceniły w tym zakresie zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgromadzony na wniosek strony oraz wynikający z dostępnych danych, czyniąc to zgodnie z art. 80 k.p.a., nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. O prawidłowości podjętych rozstrzygnięć przekonują sporządzone zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., bardzo obszerne uzasadnienia decyzji. W związku z tym niezasadnie są zarzuty naruszenia przepisów art. 7,11, 77§ 1 i 80 i 107§ 3 k.p.a.

Z tych też powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

-----------------------

(