Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 740/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 par. 1, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 232 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 44 ust. 1, art. 44 ust. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 7 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, , Protokolant Asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2020 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału na prawach strony w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz strony skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem wpisu sądowego uiszczonego od skargi, zaksięgowanego w dniu 7 sierpnia 2019 roku pod pozycją [...]. a.bł.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] Wójt Gminy S., na podstawie art. 44 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.), dalej u.i.o.ś., w związku z art. 40 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2019 r., poz. 713), odmówił Stowarzyszeniu A dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie i reorganizacji zakładu produkcji i naprawy przyczep zlokalizowanego w S. przy ul. A 1 (gm. S.), obręb ewidencyjny [...]., działki ewidencyjne o numerach: 318/1, 319/1, 320/1, 326/2, 326/4, 1950/1 oraz części działek ewidencyjnych o numerach 326/6, 1683, 1690. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że pismem z dnia 8 kwietnia 2019 r. Stowarzyszenie zgłosiło chęć uczestniczenia na prawach strony w postępowaniu prowadzonym przez organ gminy S. w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia. W treści wniosku wskazało, że spełnia warunki, o których mowa w obowiązujących w RP przepisach prawa, w tym: w art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochroni, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. organ wezwał stowarzyszenie do złożenia statutu (regulaminu), wskazującego cele stowarzyszenia, dokumentu potwierdzającego prowadzenie działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody przez minimum 12 miesięcy przed wszczęciem postępowania. Zdaniem organu przedłożone dokumenty nie pozwoliły na uznanie, iż wniosek stowarzyszenia może zostać rozpatrzony pozytywnie. Stowarzyszenie w świetle przedłożonych dokumentów jest stowarzyszeniem zwykłym. Oznacza to w oparciu o art. 40 ust. 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, iż założyciele stowarzyszenia uchwalają jego regulamin. Aby organ mógł uznać, iż przedłożony "Regulamin Stowarzyszenia Zwykłego A" jest dokumentem obowiązującym w stowarzyszeniu, wnioskodawca winien przedłożyć także uchwałę założycieli w sprawie jego przyjęcia. Dokument taki nie został jednak przedłożony. Wobec tego organ nie mógł uznać, że Stowarzyszenie wykazało prowadzenie działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska przez minimum 12 miesięcy przed wszczęciem postępowania.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie A z/s w S. wskazując, iż nie zgadza się z odmową dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie decyzji środowiskowej. Stowarzyszenie podkreśliło, że żądane przez organ dokumenty zostały przedstawione przy piśmie z dnia 24 kwietnia 2019 r., złożonym z zachowaniem określonego przez organ terminu. Podkreśliło, że pismo z dnia 8 kwietnia 2019 r. jest zgłoszeniem woli udziału w postępowaniu, a nie "wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu", jak to określił organ w piśmie z dnia 15 kwietnia 2019 r. O rozpoczęciu działalności przez stowarzyszenie organ został poinformowany w dniu 14 kwietnia 2015 r. Działalność stowarzyszenia jest organowi znana z urzędu, bowiem w okresie od 2015 r. skierowano do organu kilkanaście pism. Organ z urzędu wie o tym, że stowarzyszenie od 2015 r. prowadzi działalność na terenie gminy S. oraz ma świadomość, że jest to organizacja o cechach organizacji ekologicznej. Zdaniem stowarzyszenia organ nie miał powodu, aby kierować do skarżącego jakiekolwiek wezwania, gdyż dokumenty, których zażądano, są organowi znane i w chwili ich żądania znajdowały się w urzędzie. Stowarzyszenie uczyniło jednak zadość żądaniu, przedstawiając dokładnie te dokumenty, których oczekiwano. Charakter ani legalność organizacji nie budzą wątpliwości, a jeśli organ twierdzi inaczej, winien to wykazać. W skarżonym postanowieniu organ nie wykazał jednak, że stowarzyszenie nie spełnia warunków określonych w art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. W związku z przywołanym przez organ art. 40 ust. 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, stowarzyszenie podkreśliło, że jest reprezentowane przez przedstawiciela – W.M., a nie przez zarząd, co zresztą, nie ma istotnego znaczenia dla treści skarżonego rozstrzygnięcia. Odmawiając dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu podważono w istocie i ważność regulaminu i dopuszczalność rejestracji stowarzyszenia dokonanej przez Starostę [...]. Organ Gminy S. nie wykazał też, że cele stowarzyszenia, zawarte w regulaminie, nie pozwalają na uznanie, że stowarzyszenie jest organizacją ekologiczną. Organ Gminy S. nie wykazał również, że stowarzyszenie zostało zdelegalizowane np. z tego powodu, że jego regulamin zawiera cele zakazane. Stowarzyszenie wniosło o uchylenie postanowienia Wójta Gminy S. z dnia [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), 1) uchyliło zaskarżone postanowienie w całości, 2) dopuściło Stowarzyszenie A z/s w S. do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie i reorganizacji zakładu produkcji i naprawy przyczep zlokalizowanego w S. przy ul. A 1 (gm. S.), obręb ewidencyjny [...]., działki ewidencyjne o numerach: 318/1, 319/1, 320/1, 326/2, 326/4, 1950/1 oraz części działek ewidencyjnych o numerach 326/6,1683,1690. Na wstępie Kolegium podkreśliło, że stowarzyszenie wskazało wyraźnie jako podstawę prawną swego żądania o dopuszczenie do udziału w omawianym postępowaniu przepis art. 44 ust. 1 u.i.o.ś. Kolegium stwierdziło, że niewątpliwie art. 44 u.i.o.ś. stanowi przepis szczególny w stosunku do art. 31 § 1 K.p.a., dlatego też cechuje się przymiotem pierwszeństwa w stosowaniu, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. Dla dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału naprawach strony w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia nie wystarczy samo przekonanie organizacji społecznej o niezbędności jej udziału w określonym postępowaniu, lecz dopuszczalność tego udziału - oprócz zbadania celów statutowych takiej organizacji - musi być wynikiem ustalenia, że:

- dane postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym wymagany jest udział społeczeństwa,

- organizacja ekologiczna prowadzi działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania.

Kolegium wyjaśniło, że w przypadku zatem, gdy organizacja ekologiczna, powołując się na swoje cele statutowe w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody i art. 44 u.i.o.ś., zgłasza chęć uczestniczenia w postępowaniu, obowiązkiem organu jest ustalenie, czy jest to postępowanie wymagające udziału społeczeństwa, a przy pozytywnej odpowiedzi należy ustalić, czy spełniony jest warunek czasowy prowadzenia działalności statutowej. Organ stwierdził, iż przedstawione przez stowarzyszenie cele statutowe wynikające z Regulaminu Stowarzyszenia odnoszą się do ochrony środowiska. Zgodnie bowiem z pkt 10 Regulaminu Stowarzyszenia, cele Stowarzyszenia to:

- działania na rzecz szeroko rozumianej ochrony środowiska, ochrony zdrowia i życia ludzi na terenie powiatu [...], ze szczególnym uwzględnieniem terenu gminy S.,

- działania na rzecz harmonijnego kształtowania krajobrazu, ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju,

- ochrona skupisk roślinnych o walorach krajobrazowych, przyrodniczych, rekreacyjnych, historycznych itp.,

- ochrona siedlisk ptaków i zwierząt,

- zapobieganie występowaniu skutków negatywnych dla środowiska, w tym: dla zdrowia i życia ludzi, wynikających z realizowanej lub planowanej działalności osób fizycznych i innych podmiotów korzystających ze środowiska,

- minimalizacja lub likwidacja negatywnych dla środowiska, w tym: dla zdrowia i życia ludzi, skutków działalności osób fizycznych i innych podmiotów korzystających ze środowiska,

- udział w postępowaniach administracyjnych, sądowych, sądowoadministracyjnych (i innych) w charakterze strony postępowania, uczestnika postępowania, obserwatora i innym,

- w niewielkim zakresie: upowszechnianie wiedzy na temat stanu środowiska na terenie objętym działalnością Stowarzyszenia.

Jak wynika z punktu 11 Regulaminu Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez:

- monitorowanie stanu środowiska na terenie powiatu [...] ze szczególnym uwzględnieniem terenu gminy S.,

- pozyskiwanie od mieszkańców informacji na temat dostrzeżonych przez nich zagrożeń środowiska i jego niszczenia, zagrożeń dla zdrowia i życia ludzi, nieprzestrzegania zasad szeroko rozumianej ochrony środowiska, norm, naruszeń ustawy Prawo ochrony środowiska, Ustawy o ochronie przyrody, Konstytucji RP i innych,

- podejmowanie działań zmierzających do zapobiegania i minimalizacji zagrożeń dla życia i zdrowia ludzi; zapobiegania, minimalizacji likwidacji występowania negatywnych skutków działalności osób fizycznych i innych podmiotów korzystających ze środowiska,

- współpracę z organizacjami, instytucjami i jednostkami samorządowymi zajmującymi się ochroną środowiska,

- udział w postępowaniach administracyjnych, sądowych, sądowo administracyjnych (i innych) w charakterze strony postępowania, uczestnika postępowania, obserwatora i innym,

- ew. publikacje dotyczące stanu środowiska na terenie objętym działalnością Stowarzyszenia.

Uznając, że wskazane cele mieszczą się w pojęciu szeroko rozumianej "ochrony środowiska", Kolegium stwierdziło, że skarżące stowarzyszenie jest organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 u.i.o.ś., legitymowaną do ubiegania się o uczestniczenie w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Spełniona jest zatem przesłanka powoływania się przez organizację ekologiczną na jej cele statutowe. Kolegium dodało, że poprzez wydanie postanowienia o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (postanowienie z dnia [...] r. znak [...]) postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia stało się postępowaniem, w którym wymagany jest udział społeczeństwa. Kolejna przesłanka dopuszczenia stowarzyszenia jako organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach została tym samym spełniona. Kolegium następnie wskazało, że wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia złożony został w dniu 27 czerwca 2018 r. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach uproszczoną formą stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwykłe, nieposiadające osobowości prawnej. Stowarzyszenie zwykłe powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji (art. 40a ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach). Ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (opubl. w Dz. U. z 19 listopada 2015r., poz. 1923), wprowadzone zostały zmiany do ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Stosownie do art. 8 ustawy zmieniającej, w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, stowarzyszenia działające na podstawie przepisów dotychczasowych dostosowują swoje statuty do wymagań ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym tą ustawą. W myśl art. 10 ust. 1 ustawy zmieniającej, w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy, stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych są obowiązane dokonać wpisu do ewidencji, o której mowa w art. 40 ust. 5 Prawa o stowarzyszeniach. Brak wpisu skutkuje rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Do dnia dokonania wpisu do ewidencji, o którym mowa w ust. 1, stowarzyszenia zwykłe działają na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 10 ust. 2 ustawy zmieniającej). W świetle ww. przepisów, ostateczny termin na uzyskanie wpisu stowarzyszenia zwykłego do ewidencji przypadał na dzień 20 maja 2018 r. Jeśli w tym terminie stowarzyszenie zwykłe nie uzyskało wpisu, to ustawa zmieniająca z dnia 25 września 2015 r. wyraźnie określa w cyt. wyżej art. 10 ust. 1, że stowarzyszenie ulega rozwiązaniu z mocy prawa. Stowarzyszenie A wpisane zostało do ewidencji stowarzyszeń zwykłych w dniu 14 stycznia 2018 r. (pismo Starosty [...] z dnia 19 czerwca 2019 r.), jednakże jak wynika z pisma Starosty [...] z dnia 27 czerwca 2019 r. przed uzyskaniem ww. wpisu stowarzyszenie to prowadziło działalność. Pierwsze pisemne zgłoszenie dotyczące powstania stowarzyszenia wpłynęło bowiem do Starosty [...] w dniu 3 marca 2015 r. Po uzupełnieniu braków w zgłoszeniu o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, Starosta [...] w dniu 10 kwietnia 2015 r. przyjął informację o utworzeniu Stowarzyszenia A. Cele Stowarzyszenia przedstawione w regulaminie załączonym do zgłoszenia są tożsame z celami zawartymi w obecnym regulaminie. Stowarzyszenie wypełniło wymóg wynikający z ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie z dniem 20 maja 2016 r. i do dnia 20 maja 2018 r. dostosowało swój regulamin oraz zasady działania do nowych przepisów, dokonało zgłoszenia i uzyskało wpis do nowej ewidencji. Kolegium stwierdziło zatem, że w przedstawionych okolicznościach zachowana jest ciągłość działania Stowarzyszenia A, a wiec należy uznać, iż stowarzyszenie prowadziło działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania. Końcowo Kolegium wskazało, że skoro spełnione są jednocześnie wszystkie przesłanki warunkujące dopuszczenie stowarzyszenia będącego organizacją ekologiczną do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wymagającym udziału społeczeństwa, to organ I instancji niezasadnie wydał postanowienie o odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła "B" Spółka z o.o., reprezentowana przez Prezesa Zarządu – H.U. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie błędną wykładnię art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na przyjęciu, że zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy i ustalone na jego podstawie okoliczności stanowiły wystarczającą podstawę do uznania, że Stowarzyszenie A wypełnia przesłanki, określone w w/w przepisie, warunkujące udział na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 124 § 2 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez brak w skarżonym postanowieniu wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia organu II instancji, w szczególności w aspekcie odmiennej oceny posiadanych przez organ I instancji informacji, będących podstawą do weryfikacji spełniania przez Stowarzyszenie A przesłanek, określonych w art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;

b) art. 77 § 4 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż fakt wypełniania przez Stowarzyszenie A przesłanek, o których mowa udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko był znany organowi I instancji z urzędu i nie wymagał wskutek tego przeprowadzenia dowodu;

c) art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 40 ust. 2 Prawo o stowarzyszeniach poprzez uznanie, że przeprowadzenie przez organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania dowodu w postaci uchwały założycieli stowarzyszenia, określającej jego regulamin, nie jest wymagane dla oceny wypełniania przez Stowarzyszenie A przesłanek, o których mowa w art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

d) art. 6, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 oraz art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy i ustalone na jego podstawie okoliczności stanowiły wystarczającą podstawę do uznania, że Stowarzyszenie A wypełnia przesłanki, określone w w/w przepisie, warunkujące udział na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji środowiskowej.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała odrzuceniu.

Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego, którym po rozpatrzeniu zażalenia organizacji społecznej na postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu uchylono zaskarżone postanowienie w całości i dopuszczono organizację społeczną - Stowarzyszenie A z/s w S. do udziału w postępowaniu.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej powierzona sądom administracyjnym obejmuje, gdy chodzi o postępowanie administracyjne - postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Przepis ten reguluje zatem kognicję sądów administracyjnych w sprawach dotyczących postanowień, na które służy zażalenie. Interpretacji tej normy należy dokonywać uwzględniając treść art. 52 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Niedopuszczalna jest zatem skarga na postanowienie, na które nie służy zażalenie.

Postępowanie, w toku którego został złożony wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa, wobec czego wniosek stowarzyszenia został rozpatrzony w oparciu o art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania.

Przepis art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko stanowi lex specialis wobec przepisu art. 31 K.p.a. ( vide: wyrok NSA z 29.11.2016 r., sygn. akt II OSK 524/15 - LEX nr 2190937).

Zgodnie natomiast z art. 44 ust. 4 u.i.o.ś. na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie. Ustawodawca zastrzegł zatem prawo wniesienia zażalenia wyłącznie na rzecz organizacji społecznej. W tej sytuacji strona postępowania administracyjnego nie jest uprawniona do kwestionowania postanowienia w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie organizacji społecznej, jak również nie ma legitymacji do zaskarżenia ostatecznego postanowienia w tym przedmiocie do sądu administracyjnego. Brak jest bowiem normy prawnej, z której strona mogłaby wywodzić istnienie interesu prawnego uprawniającego ją do wniesienia skargi w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. Skoro bowiem ustawodawca wyraźnie wyłączył możliwość kwestionowania przez stronę postępowania postanowienia w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie organizacji społecznej w drodze zażalenia, to nie sposób wywodzić, że dopuszczalne jest kwestionowanie przez stronę tego postanowienia w drodze skargi do sądu administracyjnego (tak również NSA w postanowieniu z 15.01.2013 r., II OSK 3073/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu kształtuje sytuację prawną wyłącznie tego podmiotu, który złożył stosowny wniosek w tym zakresie. W przypadku postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, przedmiotem rozstrzygnięcia takim postanowieniem jest wyłącznie to, czy wnioskujący podmiot spełnia przesłanki określone w art. 44 ust. 1 u.u.i.ś. Jest to rozstrzygnięcie, które dotyczy wyłącznie tego podmiotu, ponieważ nie rozstrzyga sprawy jako takiej, ale odnosi się tylko do tego, czy podmiot ten jest uprawniony do udziału w postępowaniu. Z tego względu zatem postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu nie może być zaskarżone przez inny podmiot niż ten, który wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, zaś postanowienie organu II instancji o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa jest już niezaskarżalne.

Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że skargę do sądu administracyjnego może wnieść organizacja społeczna, jeżeli po wyczerpaniu środka zaskarżania (zażalenia) jej żądanie nadal nie będzie uwzględnione - nie będzie ona dopuszczona do udziału w postępowaniu. Skarga jest natomiast niedopuszczalna, jeżeli po rozpatrzeniu zażalenia organizacji społecznej na rozstrzygnięcie negatywne (postanowienie o odmowie dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu) organ odwoławczy postanowi o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu.

Analogiczne stanowisko zajął również WSA w Bydgoszczy w postanowieniu z dnia 22.03.2016 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bd 1/16 oraz WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 4.12.2019r. w sprawie sygn. akt IV SA/Po 122/16 ( dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżąca spółka jest stroną postępowania, w którym organizacja społeczna złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony, zatem skarżąca spółka nie ma legitymacji do wniesienia skargi na postanowienie wydane w sprawie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu.

Na marginesie można tylko wskazać, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje fakt zamieszczenia przez Kolegium błędnego pouczenia o przysługującym stronie prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Samo pouczenie strony o możliwości zaskarżenia postanowienia nie tworzy uprawnienia do jego zaskarżenia i tym samym nie powoduje, że strona może skorzystać ze środka zaskarżenia nieprzewidzianego przepisami prawa (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1655/13). O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować.

Mając powyższe na uwadze, na podst. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skarga podlegała odrzuceniu, zaś w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało zwrócić stronie skarżącej cały uiszczony wpis od skargi.

E.S.