Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 483/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2 lit. b art. 200 art. 134, 3, 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 240 par. 1 pkt 7 art. 219
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st. sekr. sąd Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 czerwca 2008r. sprawy ze skargi K. i P. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia[...] nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. na poczet zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżących kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; /-/ M. Jaśniewicz /-/ J. Małecki /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. określił dla K. i P. W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. w kwocie - [...] zł, za 1999 r. w kwocie - [...] zł, za 2000 r. w kwocie - [...] zł i za 2001 r. w kwocie - [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, iż podatek dochodowy od osób fizycznych zobowiązani powinni opłacać nie w formie ryczałtu ewidencjonowanego, lecz w na zasadach ogólnych. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] września 2005 r. Wniesiona w dniu [...] października 2005 r. skarga na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 26 września 2006 r., w sprawie I SA/Po 1376/05. Wyrokiem z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie II FSK 159/07 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 września 2006 r., o sygn. akt. I SA/Po 1376/05 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu 5 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu w sprawie I SA/Po 1495/07 uchylił skarżoną decyzję wymiarową oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2004 r. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 5.02.2008 r., a akta administracyjne zostały zwrócone w dniu 18.02.2008 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego zaliczył nadpłatę w kwocie [...] zł wykazaną w zeznaniu podatkowym PIT-36 na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. wynikającego z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] grudnia 2004 r.

Na powyższe postanowienie podatnicy wnieśli w dniu [...].08.2006 r. zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w P. W uzasadnieniu pełnomocnik podatników zarzucił rażące naruszenie prawa w postaci art. 59 § 1 pkt.9; art.70 § 1; art. 76 § 1 oraz art. 145 § 2 oraz 217 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez:

zaliczenie nadpłaty na poczet zobowiązania, które w momencie wydawania zaskarżonego postanowienia nie istniało z uwagi na jego wygaśnięcie przez przedawnienie,

doręczenie zaskarżonego postanowienia bezpośrednio podatnikom, pomimo ustanowienia przez nich pełnomocnika,

niepodanie prawidłowej podstawy prawnej.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 76 § 1 ordynacji podatkowej, nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Nadpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych z dniem jej powstania, tj. z dniem złożenia zeznania rocznego dla podatników podatku dochodowego - art. 76a § 2 pkt 1 O.p. W myśl art. 62 w zw. z art. 76a § 1 O.p. zaliczenia dokonuje się na poczet zaległości o najwcześniejszym terminie płatności.

Zobowiązaniem o najwcześniejszym terminie płatności był określony decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] grudnia 2004r. podatek dochodowy od osób fizycznych za 1998r., dlatego na poczet tej kwoty dokonano zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym za 2001r. w wysokości [...] zł.

Ustosunkowując się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego zdaniem organu podatkowego wygaśniecie przedmiotowego zobowiązania nastąpiło nie w trybie przewidzianym w art. 59 § 1 pkt.9 Ordynacji podatkowej, tj. wskutek przedawnienia, ale w trybie art. 59 § 1 pkt.1 Ordynacji podatkowej, tj poprzez zapłatę tego zobowiązania.

Powyższe rozstrzygniecie zostało zaskarżone przez podatników - K. i P. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W przedmiotowej skardze zarzucono naruszenie :

art. 59 § 1 pkt 9 ordynacji podatkowej i art. 70 § 1 i art. 76 § 1 ordynacji podatkowej poprzez zaliczenie nadpłaty na poczet zobowiązania, które w momencie wydania zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia wydanego przez organ I instancji nie istniało z uwagi na jego wygaśnięcie przez przedawnienie

art. 53 § 1 ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie błędnej podstawy naliczenia odsetek za zwłokę

art. 127 ordynacji podatkowej poprzez poczynienie istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych przez organ II instancji

art. 145 § 2 ordynacji podatkowej poprzez doręczenie zaskarżonego postanowienia bezpośrednio skarżącym, pomimo ustanowienia przez nich pełnomocnika.

W uzasadnieniu wskazano, że organ odwoławczy przyjął nieprawidłową podstawę naliczenia odsetek za zwłokę i poczynił własne ustalenia zarówno w zakresie podstawy naliczania odsetek za zwłokę jak i terminu ich początkowego naliczania co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności. W ocenie pełnomocnika strony powyższe ustalenia nie wynikały z postanowienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i tym samym pozbawiono podatników na tym etapie sprawy możliwości ustosunkowania się do tychże okoliczności. Strona skarżąca potwierdziła swoje dotychczasowe stanowisko zawarte wcześniej w złożonym zażaleniu.

W odpowiedzi na złożoną skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.) zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu wskazano, iż będące przedmiotem zaskarżenia w danej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] października 2006 r. zostało wydane w oparciu o ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] września 2005 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1998 - 2001 dla K. i P. W. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który orzeczeniem z dnia 26 września 2006 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 1376/05 oddalił skargę. Rozstrzygniecie to zostało jednak zaskarżone skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która wówczas nie była jeszcze rozstrzygnięta. W związku z powyższym Sąd uznał, że wydanie prawomocnego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje w bezpośrednim związku z prawidłowością rozstrzygnięcia w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r.

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podjął z urzędu zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 17 lipca 2007r. w sprawie o sygn. akt II FSK 159/07 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 września 2006r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W związku czym ustała przyczyna, dla której zawieszono postępowanie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Poznaniu, wyrokiem dnia 5 grudnia 2007r. sygn. akt I SA/Po 1495/07, uchylił zaskarżone decyzje podatkowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).

Skarga okazała się zasadna.

Wyrokiem z dnia 17 lipca 2007 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 159/07, Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok sądu I instancji, wskazał w uzasadnieniu, iż faktyczne "naprzemienne" prowadzenie przez podatników działalności gospodarczej, nie pozbawiało żadnego z nich prawa do opłacania należnego podatku w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Zgodnie z art. 6 ust.1 updf małżonkowie co do zasady podlegali odrębnemu opodatkowaniu, każde z nich było odrębnym podatnikiem w rozumieniu art. 7 Ordynacji podatkowej, a przedmiotem opodatkowania były dochody w odniesieniu do zryczałtowanych form przychodu, uzyskane przez tę osobę, a nie źródło przychodów przejęte w roku podatkowym od małżonka, który skorzystał z niego w roku poprzednim, opłacając podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wybór przez podatników - małżonków takiego sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, który mieszcząc się w ramach swobody tej działalności w założeniu powodowałby określone "przewidywane" konsekwencje prawnopodatkowe nie stanowił obejścia prawa.

Rozpoznający ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art.190 p,p.s.a., przyjął wiążącą w danym postępowaniu wykładnię Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z czym wydał orzeczenie uchylające zaskarżone decyzje organów podatkowych w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1998 do 2001, wobec K. i P. W.

Będące przedmiotem niniejszego postępowania zaliczenie nadpłaty dokonanie przez organ podatkowy na poczet zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. zostało wydane w oparciu o uchyloną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] września 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] grudnia 2004 r. W związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego w/w decyzji wymiarowych, organy podatkowe nie są uprawnione do zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym za 2001r. na poczet zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r.

Stosownie do przepisu art.145 § 1 pkt.2 lit.b) p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art.240 § 1 pkt.7) w zw. z art.219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005, Nr 8 poz. 60 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa) w sprawie zakończonej postanowieniem ostatecznym wznawia się postępowanie, jeżeli postanowienie zostało wydane w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Tym samym Sąd był zobligowany do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego tylko już po ustaleniu tej okoliczności.

Z tej przyczyny za bezcelowe należy uznać dalsze rozpatrywanie kolejnych zarzutów skargi.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy podatkowe winny zaniechać postępowania dotyczącego zaliczenia nadpłaty na poczet zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając w oparciu o art.145 § 1 lit.b) p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji orzeczenia.

/-/ M. Jaśniewicz /-/ J. Małecki /-/ M. Skwierzyńska