Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 503/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 art. 64e § 2 art. 64 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 250 art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 1801
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi G.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. G. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/Ke 503/16

Uzasadnienie

Rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania.

1.1.Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] roku Nr [...] roku po rozpoznaniu zażalenia G.P. ( dalej wnioskodawca, skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmownego rozpatrzenia wniosków w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr SM1/2284/15.

1.2.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. prowadził wobec majątku wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr SM1/2284/15 z dnia 09.06.2015r. Przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmował zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-3 7 za 2013r.

Organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. na podstawie zawiadomienia z dnia 25.06.2015r., znak: EA1/511-344/2015/R13 dokonał próby zajęcia wierzytelności w banku BZWBK S.A Departament Usług Centralnych we W.. W/w zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego wnioskodawca otrzymał w dniu 20.07.2015r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienie otrzymał w dniu 03.07,2015r. Pismem z dnia 25.08.2015r. Bank Zachodni WBK poinformował Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., iż nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz G.P.. Zatem w przedmiotowej sprawie w wyniku podjętych czynności powstały koszty w wysokości 31,50 zł z tytułu opłaty manipulacyjnej o których mowa w art. 64 § 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pismem z dnia 22.07.2015r. oraz z dnia 17.08.2015r. wnioskodawca zwrócił się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z wnioskiem o umorzenie: kosztów egzekucyjnych w wysokości 188,00 zł, kosztów upomnienia 11,60 zł oraz odsetek w kwocie 288,93zł. Zawarł także prośbę o umorzenie kwoty 3063,00 zł lub części należności głównej tj. 2858,00 zł wraz z odsetkami w wysokości 205zł.

Prośbę umotywował trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną. Wskazał, iż jedynym Jego dochodem jest renta chorobowa z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 1026,99 zł, który w większości przeznacza na spłatę kredytu we frankach szwajcarskich. Wyjaśnił, iż umorzone zaległości chce przeznaczyć na operację, rehabilitację i leki.

Postanowieniem z dnia 13.04.2016r., znak: 2604-EA1.511.391.2016 Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. postanowił rozpatrzyć odmownie w/w wnioski G.P. w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr SM1/2284/15.

1.3. Rozpatrując zażalenie wnioskodawcy organ II instancji stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K.. Wskazał, że zgodnie z art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2016 poz. 599 dalej w skrócie p.e.a., ustawa) organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Na podstawie 64e § 2 w/w ustawy koszty egzekucyjne mogą być umorzone jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej,

2) za umorzeniem przemawia, ważny interes publiczny,

3)ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Na podstawie zawiadomień z dnia 02.10.2015r. o nr: EA1/511-551/2015/R13, EA1/511-550/2015/R13 organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Euro Bank S.A we W. oraz Banku Milenium S.A. Warszawie. Zawiadomienia o zajęciu G. P. doręczono w dniu 23.10.2015r. W/w banki zawiadomienia otrzymały w dniu 08.10.2015r. W związku z powyższym zostały naliczone koszty egzekucyjne z tytułu opłat za dokonane czynności egzekucyjne w wysokości 113,80 zł., które w wyniku skutecznie dokonanego zajęcia rachunku bankowego w Euro Bank S.A. we Wrocławie zostały zrealizowane w całości. Wysokość opłat została ustalona w ustawie o postępowali egzekucyjnym w administracji. Na ich wysokość nie ma wpływu ilość i czas podjętych działań przed dokonaniem czynności, a jedynie rodzaj czynności i fakt jej dokonania.

Jak wynika z akt sprawy, w tym dokumentów dołączonych do złożonego zażalenia o: aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej G.P. otrzymuje rentę choroba z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 1483,92 zł., leczy się na depresję, neurologicznie, kardiologicznie, dermatologicznie, ma ponadto skierowanie na operację barku, jednakże nie posiada na nią środków finansowych. Koszty G.P. związane z utrzymaniem to podatek od nieruchomości 58,00 zł, energia elektryczna 84,24 zł, telefon ok. 60,00 zł, ubezpieczenie od kredytu hipotecznego łącznie ze spłatą raty kredytu hipotecznego we frankach szwajcarskich ok. 679,29zł, faktury za leki za kwiecień w kwocie 224,23 zł, marzec w kwocie 103,16zł luty w kwocie 569,01 zł. G. P. posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe w K. przy ul. F. 4/50,na którym ustanowiona jest hipoteka przez Bank Milenium S.A. samochód osobowy VW Passat z 2002r.G.P. wg zeznań rocznych za lata 2013-2014 osiągnął łączny dochód w wysokości 163.576,35 zł., w tym w 2013r. z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy 111.430,31 zł oraz z tytułu innych źródeł 26.036,07 zł, w 2014r. z tytułu innych źródeł 26.109,97 zł.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie, w związku ze wskazanym to przez wnioskodawcę dochodem, stanem majątkowym, ponoszonymi wydatkami nie wystąpiła przesłanka wyboru ; do umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 113,80 zł. Wskazał, iż nie ma podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy zobowiązany dysponuje majątkiem ( por wyrok WSA z dnia & w Krakowie z dnia 19.03.2008r. syg. akt I SA/KR. 1171/07).Ponadto w wyniku dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Euro Bank S.A we W. z dnia 02.10.2015r. znak: EA1/511-551/2015/R13 zaległość wynikająca z w/w tytułu wykonawczego została uregulowana w całości.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 64e § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że organ egzekucyjny może umorzyć przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne tylko w przypadku, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Nie każdy więc uszczerbek uzasadnia przyznanie ulgi, ale uszczerbek o charakterze kwalifikowanym. Każde uszczuplenie majątkowe powoduje pewien uszczerbek w finansach Zobowiązanego. W przepisie art. 64e ustawy egzekucyjnej chodzi jednak o taki uszczerbek, którego skutki znacznie przewyższają normalne skutki związane z uszczupleniem majątkowym. Przy czym wykazanie przesłanki znacznego uszczerbku ciąży na wnioskującym o umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Jednocześnie wskazał, że z dokumentów złożonych przez G.. P. wynika, że wskazywana kwota dochodów (tj. renty chorobowej w wysokości 1483,92 zł) jest mniejsza od kwoty ponoszonych wydatków. Zatem niemożliwe jest dokonanie obiektywnej oceny ustalenia przesłanki wystąpienia znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej Strony. Umorzenie kosztów egzekucyjnych jest określonym przywilejem ó. charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie. Dowody w oparciu, o które organ ma rozstrzygać w kwestii umorzenia kosztów, winny być kompletne i rzetelne.

W przedmiotowej sprawie nie zaszła również przesłanka nieściągalności dochodzonego: obowiązku, bowiem jak wynika z akt sprawy wszelkie należności zostały zrealizowane w postępowaniu egzekucyjnym, a jednocześnie występował majątek z którego egzekucja możliwa.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał, iż umorzenie kosztów w przedmiotowej sprawie byłoby nieuzasadnione.

Skarga do Sądu.

2.1.Na powyższe postanowienia G.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

2.2.Zaskarżonemu postanowienie zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego mającego wpływ bezpośredni na wynik sprawy poprzez subiektywną ocenę materiału dowodowego.

2.3.W uzasadnienie wskazał, że załączone przez niego od roku 2014 dokumenty potwierdzające jego ciężką sytuację materialną i zdrowotną, "jak też brak jej pozostawały bez uwzględnienia w składanych zażaleniach, jak też pismach wyjaśniających kierowanych do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., a w następstwie Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Nadmienił, iż nie jest w stanie w pełni regulować swoich zobowiązań, gdyż koszty jego utrzymania przewyższają jego dochód. Raty kredytu, który spłaca nie są już negocjowalne (w tym zakresie Strona wyjaśniła, iż prowadziła rozmowy z bankiem), a każda ich zmiana prowadzi do powstania kosztów. Zarzucił, że organ nie zapoznał się z wszystkimi dołączonymi do sprawy dokumentami, a potwierdzają one, iż spełnia warunki wynikające z art. 64e § 2 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i że zapłata powyższej kwoty spowodowała znaczny uszczerbek na jego zdrowiu.

2.4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

3.2. Na podstawie art. 64e § 2 p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Zgodnie z treścią art. 64 § 2 p.e.a. wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy o czym świadczy przede wszystkim użycie w art. 64e u.p.e.a. określenia "może". Oznacza to, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny, że w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Umorzenie kosztów egzekucyjnych leży w zakresie uprawnień organu podatkowego a nie obowiązku. A zatem, co wymaga szczególnie mocnego podkreślenia nawet w przypadku zaistnienia pozytywnych przesłanek umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), organ podatkowy nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku podatnika i przyznania mu ulgi.

Organ podatkowy rozstrzygający w tej kwestii jest natomiast zobowiązany do wyczerpującego, szczegółowego i przekonującego uzasadnienia, dlaczego nie podjął decyzji korzystnej dla Strony, tak aby nie było wątpliwości co do tego, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Uznanie administracyjne nie oznacza więc pełnej dowolności w tym zakresie organu egzekucyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem to, czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

W zakresie tych spraw, sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte na ich podstawie wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach, wyznaczonych przez art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), dalej k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a.

Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (wyrok NSA OZ w Łodzi z dnia 13 stycznia 1998 r., I SA/Łd 1811/96).

3.3. Bezzasadne są zarzuty skargi, że organ nie zapoznał się z wszystkimi dołączonymi do sprawy dokumentami. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ ocenił wszystkie zgromadzone w sprawie dowody. Dokonał pełnej w oparciu o przedłożone przez skarżącego dokumenty i oświadczenia analizy sytuacji życiowej, zdrowotnej i majątkowej skarżącego. W oparciu o tak poczynione ustalenia, co do których brak jest podstaw do ich kwestionowania, organ stwierdził, że w sprawie , zważywszy na wskazywany przez skarżącego dochód ,ponoszone wydatki, stan majątkowy nie wystąpiła przesłanka do umorzenia ( wyegzekwowanych w całości) kosztów egzekucyjnych w kwocie 113,80 zł. . Trafnie wskazano, że realizacja powyższej kwoty wobec osiąganego dochodu nie spowoduje znacznego uszczerbku dla sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Słusznie jednocześnie podkreślił organ, że podstawą umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być także argument dotyczący spłaty kredytu we frankach szwajcarskich, bowiem są to należności cywilnoprawne, których warunki spłaty można negocjować z bankami. Należności publicznoprawne mają pierwszeństwo zaspokojenia nad należnościami cywilnoprawnymi. Jednocześnie skoro zobowiązany jest w stanie spłacać kredyt bankowy w wysokości około 700 zł miesięcznie, to zapłata kosztów egzekucyjnych w kwocie 113,80 zł nie powinna być znacznym uszczerbkiem dla Jego sytuacji finansowej, tym bardziej, że posiada stały dochód z tytułu renty chorobowej w wysokości 1483,92 zł.

3.4. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.. O kosztach wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1081) mającymi zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy § 22 aktualnie obowiązującego (od 2 listopada 2016 r.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714)