Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 870/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2,  art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 19 pkt 1 i 2 w zw. z §18 ust. 1 pkt 1 c oraz §2 ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. zasądza na rzecz adwokata B.D. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] ([...]) zł podwyższone o kwotę [...] ([...] i [...]) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie [...] ([...][...]) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. WSA/wyr.1-sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Poznań decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. nr [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jt. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej ustawa), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z urzędu - na skutek pisma Prokuratury Rejonowej Poznań – Grunwald - orzekł o wymeldowaniu W.M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. 28 czerwca 1956r. [...] w Poznaniu. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż W.M. opuścił lokal bez wymeldowania w sposób dobrowolny i trwały, a jego obecny adres zamieszkania nie jest znany.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył W.M.wskazując na fakt, iż opuszczenie przez niego lokalu nr [...] przy ul. 28 czerwca 1956r. [...] w Poznaniu nie było dobrowolne, gdyż wynikało z osadzenia w Areszcie Śledczym, po wyjściu z którego nie miał już możliwości zamieszkania w tym lokalu. Skarżący odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzenia dotyczącego braku możliwości ustalenia miejsca jego pobytu stwierdził, iż w okresie 2005 – 2006 wynajmował mieszkanie, zaś w późniejszym okresie przez pewien czas przebywał w noclegowni M. Mając powyższe na uwadze W.M. uznał, że organ miał możliwość ustalenia jego adresu. Skarżący wskazał również na okoliczność pozostawienia swoich rzeczy w lokalu objętym przedmiotowym postępowaniem.

Wojewoda Wielkopolski po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2009r. nr [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt: Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, treść art. 15 ust. 1 i 2 ustawy wskazuje, że obowiązek meldunkowy rozumiany jest jako czynność techniczna związana z rejestracją ruchu ludności i nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu. Meldunek nie może być mylony z uzyskiwaniem prawa do zamieszkiwania w lokalu, które związane jest z własnością lokalu, najmem lub posiadaniem innych praw o charakterze majątkowym. Podobnie wymeldowanie z lokalu nie powoduje utraty takich uprawnień, jako że już sam fakt przebywania w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby powoduje obowiązek zameldowania się na pobyt stały lub czasowy.

Zdaniem organu odwoławczego, ustalenia policji (kontrola meldunkowa) - pisma Komisariatu Policji Poznań - Wilda z dnia 28.03.2007r., z dnia 10.12.2007r. i z dnia 17.06.2008r., oraz zeznania właściciela nieruchomości p. I.L. (protokół przesłuchania z dnia 24.01.2008r.) wskazują, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu w sposób stały od około 5 lat, co sam skarżący przyznał w odwołaniu. Ponadto organ odwoławczy wskazał na fakt, iż skarżący mieszkał w innym miejscu (lokal nr [...] przy ul. Grobla [...] w Poznaniu) bez zameldowania, naruszając tym samym przepisy dotyczące obowiązku meldunkowego.

Wojewoda Wielkopolski, odnosząc się do pozostawienia przez skarżącego rzeczy czy innych ruchomości w lokalu stwierdził, że fakt ten nie prowadzi do wniosku, iż przesłanka opuszczenia lokalu nie została spełniona. Jeżeli bowiem przez faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu rozumie się koncentrowanie tam swoich spraw życiowych, to pozostawienie w tym lokalu rzeczy bez spełniania w nim podstawowych funkcji związanych z bytowaniem nie może prowadzić do odmiennego wniosku niż ten, iż nastąpiło faktyczne opuszczenie mieszkania.

W.M., kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie praw Konstytucji RP.

Wojewoda Wielkopolski odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Zdaniem organu odwoławczego, skarga nie wnosi żadnych nowych dowodów, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010r. pełnomocnik skarżącego, podtrzymując skargę wskazał, iż zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów z art. 107 §3 kpa, gdyż nie zawiera uzasadnienia w części dotyczącej art. 15 ust. 2 ustawy. W uzasadnieniu decyzji brak jest bowiem ustaleń dotyczących dobrowolności opuszczenia lokalu. Nie rozstrzygnięto również kwestii podejmowania przez skarżącego kroków w celu przywrócenia posiadania, co mogłoby nastąpić chociażby na skutek przesłuchania właściciela na tę okoliczność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rola sądu w niniejszej sprawy sprowadza się do oceny decyzji organów pierwszej i drugiej instancji w sprawie wymeldowania W.M. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. 28 czerwca 1956r. [...] w Poznaniu.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, danych o zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jest obowiązana wymeldować się najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca (art. 15 ust. 1 ustawy). Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Z powyższej regulacji wynika, iż zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu. Na wyłącznie ewidencyjny charakter obowiązku meldunkowego wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716). W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Ponadto w uzasadnieniu powyższego wyroku TK wyjaśnił, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu.

Z ustaleń dokonanych przez organy orzekające w sprawie wynika, że skarżący nie mieszka w spornym lokalu od ok. 5 lat. Skarżący potwierdził ten fakt w złożonym odwołaniu, wskazując, iż opuszczenie przez niego lokalu nr [...] przy ul. 28 czerwca 1956r. [...] w Poznaniu wynikało z osadzenia w Areszcie Śledczym, a także wskazując na fakt późniejszego przebywania w wynajmowanym przez niego lokalu i w noclegowni M. w Poznaniu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, iż skarżący nie podjął działań prawnych mających skutkować przywróceniem posiadania spornego lokalu. Z przesłuchania B.Z. wynajmującego mieszkanie zajmowane poprzednio przez .W.M. wynika, iż w momencie obejmowania przez niego lokalu było ono już puste. Skarżący nie pojawiał się również pod tym adresem, na co wskazuje także fakt, iż odbierał korespondencję skierowaną na adres: ul. Grobla [...],[...] Poznań (inny adres, aniżeli zameldowania). Powyższe koresponduje z ustaleniami kontroli meldunkowych Komisariatu Policji Poznań – Wilda i oświadczeniem właścicielki nieruchomości. Nadto wskazać trzeba, że skarżący, mimo kilku wezwań do złożenia wyjaśnień, ani razu nie stawił się przed organem, ani nie złożył pisemnie wyjaśnień. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika więc, aby opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego.

W tym miejscu należy przywołać tezy z orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazujące na właściwe rozumienie przesłanki o dobrowolnym opuszczeniu lokalu. W myśl wyroku z 12 maja 2009 r.: "Nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. (sygn. II SA/OI 931/08; Lex 562876). W świetle okoliczności wskazanych w odwołaniu, nie ma podstaw, by uznać opuszczenie mieszkania przez W. Myszyńskiego jako niedobrowolne. Z kolei w wyroku 23 października 2008 r. podkreślono, iż: "Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, fatycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności." (sygn. III SA/ Lu 174/08; Lex 518467).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy orzekające w sprawie dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym, aby na jego podstawie stwierdzić spełnienie warunków określonych w art. 15 ust. 2 ustawy do wymeldowania skarżącego z dotychczasowego miejsca pobytu stałego i wobec nie przebywania skarżącego w miejscu, w którym był dotychczas zameldowany na pobyt stały, usunąć niezgodność rejestrową w ewidencji ludności z zaistniałym stanem faktycznym. Utrzymywanie miejsca zameldowania skarżącego w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego pobytu poza spornym lokalem, stanowi naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podważając ustawowy cel tej ewidencji, dlatego wymeldowanie służy doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do nakazanej przez ustawodawcę zgodności ze stanem faktycznym.

W związku z czym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) orzeczono jak w sentencji. O wynagrodzeniu adwokata B.D. orzeczono na podstawie art. 250 ppsa w zw. z § 19 pkt 1 i 2 w zw. z §18 ust. 1 pkt 1 c oraz §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Uwzględniając więc rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika, zasadnym jest przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia w wysokości [...] zł., powiększone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności.

MZ