Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1387/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6259 Inne o symbolu podstawowym 625
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, 4 i 5, art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 85 poz 728
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oddala skargę


UZASADNIENIE

P. Sp. z o. o. z siedzibą w O. (dalej też jako "skarżąca", "spółka") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] wydanej przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. ustalającej opłatę za używanie 17 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 9 511,50 zł.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z późn. zm.) – zwanej dalej "ustawą o opłatach abonamentowych" lub "u.o.a." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013, poz. 267.) – zwanej dalej "k.p.a.".

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] lipca 2013 r. przeprowadzona została przez pracowników Poczty Polskiej S.A. kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu zajmowanym przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w O. Kontrola została przeprowadzona w obecności pracownika R. O. Stwierdzono posiadanie w lokalu 17 odbiorników telewizyjnych. W protokole odnotowano, że po uruchomieniu odbiorników przez: oświadczenie stwierdzono, że odbiorniki w ilości 17 szt. odbiorników telewizyjnych są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. W protokole odnotowano, że okres używania odbiorników wynoszący 3 miesiące podał pracownik. Protokół z kontroli został bez zastrzeżeń podpisany przez kontrolerów i R. O. Do protokołu załączono także oświadczenie R. O., opatrzone podpisem i datą [...] lipca 2013 r., z którego wynika, że 17 odbiorników telewizyjnych w lokalu zajmowanym przez skarżącą jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Uruchomienie odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie było możliwe z powodu zajętych pokoi.

W związku z powyższymi ustaleniami pismem z dnia z 6 sierpnia 2013 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. (dalej też jako "organ I instancji") zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników. Jednocześnie, pouczył o uprawnieniach płynących z art. 10 § 1 k.p.a., załączając potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię protokołu z przeprowadzonej kontroli i złożonego oświadczenia.

Pismem z 16 sierpnia 2013 r. spółka wyjaśniła organowi I instancji, że wymienione w protokole 17 odbiorników telewizyjnych zostanie uruchomionych 15 sierpnia 2013 r. z powodu dokonania w miesiącu sierpniu zakupu dekoderów do TV i ich montażu w ilości 17 szt. Działalność w obiekcie prowadzona jest sezonowo w lipcu i sierpniu.

Pismem z dnia 9 września 2013 r. organ I instancji wyjaśnił spółce jakie ustalenia zostały poczynione podczas przeprowadzonej kontroli. W związku z informacją, że odbiorniki telewizyjne były niesprawne, zwrócił się o udokumentowanie, że w dniu kontroli odbiorniki te nie były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. ustalił opłatę za używanie 17 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 9 511,50 zł. Rozstrzygnięcie to wydał powołując się na wyniki protokołu z przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2013 r. kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV oraz złożonego oświadczenia.

Skarżąca P. Sp. z o.o. z siedzibą w O. wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego i niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego skutkujące dokonanie błędnych ustaleń faktycznych; art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także niewstrzymanie się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Na podstawie art. 136 k.p.a. pełnomocnik strony wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - Faktury VAT nr [...] poświadczającej nabycie w tej dacie przez skarżącą spółkę 20 sztuk dekoderów, których prawidłowa instalacja i podłączenie do stanowiących własność spółki odbiorników telewizyjnych warunkuje i umożliwia ich używanie.

Pełnomocnik strony zarzucił oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia wyłącznie na oświadczeniu pracownika hotelu, przy czym w miejscu wpisania danych osoby uruchamiającej odbiorniki wpisano "oświadczenie". Odbiorniki nie zostały przez kontrolerów uruchomione i nie sprawdzili, czy w lokalu rzeczywiście znajdują się odbiorniki telewizyjne, w jakiej ilości i czy umożliwiają odbiór programu. Ponadto, treść formularza protokołu, jak i oświadczenia sugeruje i narzuca formułowanie twierdzenia, że odbiorniki telewizyjne czy też radiofoniczne, o ile znajdują się w lokalu, umożliwiają natychmiastowy odbiór programu. Ponadto pracownik skarżącej sformułowanie "umożliwiające natychmiastowy odbiór programu" zinterpretował jako ocenę sprawności technicznej odbiornika i rozpatrywać je w kontekście wadliwości lub niewadliwości sprzętu RTV, na marginesie pozostawiając kwestię podpięcia do konkretnej sieci kablowej lub możliwości odbioru telewizji cyfrowej.

W toku postępowania Spółka wyjaśniła, że dopiero po 15 sierpnia 2013 r., po zakupie i montażu dekoderów, możliwy będzie odbiór programu, a organ I instancji nie przeprowadził żadnych czynności wyjaśniających w tym zakresie. Z powodu trudności finansowych i zbliżającego się zakończenia sezonu wakacyjnego spółka nie zdecydowała się na zakup sprzętu w sierpniu 2013 r. Z uwagi na brak pouczenia Strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia, spółka nie informowała o zmianie swojej decyzji nie wiedząc, czy postępowanie jest w dalszym ciągu prowadzone.

Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. organu I instancji powołując się na posiadane kompetencje i podstawę materialno-prawną wydanego rozstrzygnięcia.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Przy czym, zgodnie z art. 2 ust. 2 w/w ustawy, domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle w/w uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik - z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5, który w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania.

W przedmiotowej sprawie w dniu [...] lipca 2013 r. przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu zajmowanym przez P. Sp. z o.o. w obecności jej pracownika R. O. Na podstawie jego oświadczenia stwierdzono posiadanie w hotelu 17 odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Powyższe ustalenia zostały odnotowane w protokole z kontroli, jak i w oświadczeniu złożonym przez R. O., który podał przyczynę braku możliwości bezpośredniego skontrolowania zdolności odbiorników do odbioru programu, tj. "z powodu zajętych pokoi". Stąd, okoliczność używania przez stronę w dniu przeprowadzonej kontroli w lokalu zajmowanym na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej 17 odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu nie budziła wątpliwości.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego i niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego skutkujące dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych - organ wskazał, że w trakcie kontroli na podstawie oświadczenia wiedzy złożonego przez R. O. ustalono, że strona posiada wskazaną w protokole i oświadczeniu ilość odbiorników i są one w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Sposób w jaki dokonano tych ustaleń nie narusza obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego, a ustalone okoliczności pozwalają na zastosowanie domniemania, że odbiorniki są używane. Organ przeprowadził postępowanie dowodowe co do wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zapewnił Stronie udział we wszystkich etapach postępowania. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 77 k.p.a. Podkreślił, że pismem z 16 sierpnia 2013 r. Strona wyjaśniła organowi I instancji, że wymienione w protokole 17 odbiorników telewizyjnych zostanie uruchomionych 15 sierpnia 2013 r. z powodu dokonania w miesiącu sierpniu zakupu dekoderów do TV i ich montażu w ilości 17 szt. W odpowiedzi, pismem z 9 września 2013 r., organ I instancji, w związku z informacją o niesprawności odbiorników telewizyjnych, zwrócił się o udokumentowanie, że w dniu kontroli odbiorniki te nie były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność braku używania w dniu kontroli ujawnionych odbiorników telewizyjnych. Ponadto ich ilości nie kwestionowała. Organ ocenił, że w przypadku gdyby ustalenia kontroli były błędne, strona broniąc się przed konsekwencjami przeprowadzonej kontroli, w toku prowadzonego postępowania dążyłaby do wykazania wszelkimi możliwymi sposobami braku podstaw do nałożenia sankcji za używanie niezarejestrowanych odbiorników w ilości 17 sztuk. Organu II instancji nie uznał za trafny zarzut, że organ I instancji w sposób niewyczerpujący zebrał materiał dowodowy, skoro skarżąca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów podważających ustalenia kontroli, w zakresie ilości odbiorników oraz ich stanu umożliwiającego natychmiastowy odbiór programu oraz okresu ich używania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także niewstrzymanie się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie wskazał, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organ I instancji poinformował stronę o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji nakładającej opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników. Stwierdził, że po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego jakkolwiek skarżąca wypowiedziała się w przedmiocie kontroli, to nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność braku używania w dniu kontroli 17 odbiorników telewizyjnych. Wyraziła jedynie ogólne przekonanie - nie poparte żadnymi dowodami - pomimo wezwania przez organ I instancji do udokumentowania faktu niesprawności odbiorników. Strona zatem nie została pozbawiona możliwości końcowego zaznajomienia się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Rezygnując z tego uprawnienia i przerzucając cały ciężar dowodowy na organ, niejako sama godzi się na ustalenia przez niego poczynione. Nie można więc zasadnie zarzucić organowi naruszenia obowiązku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, jeżeli samemu nie podejmuje się żadnych działań umożliwiających organowi zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie materiału dowodowego (wyrok NSA z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt: II GSK 527/10). Organ wywiódł zatem, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność braku używania w dniu kontroli 17 odbiorników telewizyjnych, pomimo wezwania przez organ I instancji, tym samym zgodziła się z ustaleniami kontroli.

W sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt: II OSK 1122/11). Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Zdaniem organu, skoro art. 10 § 1 k.p.a. pozostaje w ścisłym związku z art. 81 k.p.a., tym samym nie znajdują uzasadnienia zarzuty, że w toku postępowania Spółka wyjaśniła, że dopiero po 15 sierpnia 2013 r., po zakupie i montażu dekoderów, możliwy będzie odbiór programu, a organ I instancji nie przeprowadził żadnych czynności wyjaśniających w tym zakresie. Organ odwoławczy nie uwzględnił także zarzutu braku pouczenia Strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia, w konsekwencji czego spółka nie informowała o zmianie swojej decyzji nie wiedząc, czy postępowanie jest w dalszym ciągu prowadzone, nie został uwzględniony w sytuacji braku przedstawienia wiarygodnych dowodów podważających ustalenia kontroli.

Odnosząc się do zarzutów oparcia zaskarżonego rozstrzygnięcia wyłącznie na oświadczeniu pracownika hotelu i w miejscu wpisania danych osoby uruchamiającej odbiorniki wpisane "oświadczenie" oraz zarzutu braku sprawdzenia czy w lokalu rzeczywiście znajdują się odbiorniki telewizyjne, w jakiej ilości i czy umożliwiają odbiór programu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie ma obowiązku przeprowadzania oględzin obiektu hotelowego i odbiorników TV, co do których ustalono, że nie są zarejestrowane. Podkreślił, że w orzecznictwie ustalenie, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu może dokonać się w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub ewentualnie w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli. Zarówno jeden jak i drugi sposób ustalenia jest dopuszczalny, jednak informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli podpisanym przez kontrolujących i przez osobę uczestniczącą w kontroli (wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt: VI SA/Wa 1615/12).

W przedmiotowej sprawie z treści protokołu jasno wynika, że kontrolerzy weszli w posiadanie informacji dotyczących ilości ujawnionych odbiorników i ich gotowości do natychmiastowego odbioru programu w oparciu o oświadczenie pracownika Strony. Ustawodawca wskazując Pocztę Polską S.A. jako uprawnioną do przeprowadzania kontroli obowiązku rejestracji odbiorników nie wyposażył kontrolerów w ustawowe prawo do żądania dokumentów tożsamości od osób uczestniczących w kontroli ani oglądania pomieszczeń, w których zlokalizowane są odbiorniki, wbrew woli właściciela lokalu czy osoby uczestniczącej w kontroli, zwłaszcza w sytuacji, gdy obejrzenie pokoi nie było możliwe z powodu obecności gości. Z tych względów, zdaniem organu, okoliczności dotyczące posiadania odbiorników i ich zdolności do natychmiastowego odbioru programu muszą się opierać na oświadczeniach wiedzy złożonych przez właścicieli kontrolowanych obiektów lub osób uczestniczących w kontroli.

Podkreślił, że protokół z kontroli należy zaliczyć do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a. traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Złożone przez R. O. oświadczenie, wobec którego nie przedstawiono wiarygodnych przeciwdowodów jest jak najbardziej dopuszczalne i wiarygodne. Jak podkreśla się w orzecznictwie żaden przepis ustawy o opłatach abonamentowych nie wymaga, by w kontroli uczestniczył organ uprawniony do reprezentacji podmiotu kontrolowanego, ani też by ważność protokołu zależała od jego podpisu przez osoby wchodzące w skład takiego organu, zgodnie z zasadami reprezentacji podmiotu kontrolowanego. W toku kontroli osoby biorące w niej udział nie składają także oświadczeń woli wymagających dla swej skuteczności działania organów uprawnionych do ich reprezentacji, lecz oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2012 r., VI SA/Wa 1786/12).

Odnosząc się do zarzutu, że treść formularza protokołu jak i oświadczenia sugeruje i narzuca formułowanie twierdzenia, że odbiorniki telewizyjne czy też radiofoniczne, o ile znajdują się w lokalu, umożliwiają natychmiastowy odbiór programu, a pracownik Strony sformułowanie "umożliwiające natychmiastowy odbiór programu" zinterpretował jako ocenę sprawności technicznej odbiornika i rozpatrywać je w kontekście wadliwości lub niewadliwości sprzętu RTV wskazał, że pracownik Strony w przypadku braku zgody co do ustaleń odnotowanych w protokole z kontroli mógł odmówić złożenia podpisu na protokole podając tego przyczynę, co niewątpliwie zostałoby odnotowane. Ponadto ocenił, że Pan R. O. "niewątpliwie posiadał wiedzę dotyczącą przedmiotu kontroli skoro złożył w tym zakresie oświadczenie wiedzy", zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych. W jego konsekwencji, domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Pozwoliło to na dokonanie ustaleń faktycznych, że w trakcie kontroli zostały ujawnione odbiorniki telewizyjne będące w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, zgodnie z art. 2 ust. 7 ustawy o opłatach abonamentowych. Odbiór polega na jednoczesnym z nadawaniem przyjęciem audycji.

Organ ocenił, że w przedmiotowej sprawie ujawnione odbiorniki niewątpliwie w dniu kontroli były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, ponieważ oświadczenie R. O. nie zostało przez niego zmienione ani cofnięte, a Strona nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów podważających ustalenia kontroli. Ustalony okres używania 17 odbiorników telewizyjnych wynosił 3 miesiące. Zatem wywiódł, że w toku prowadzonego postępowania, jak i w uzasadnieniu odwołania Strona nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o krótszym niż 14 dni okresie używania ujawnionych w dniu kontroli odbiorników.

W myśl postanowień art. 7 ust. 6 ustawy o opłatach abonamentowych, w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników kierownik jednostki operatora wyznaczonego wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiorników oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników. Wysokość tej opłaty wynika wprost z treści art. 5 ust. 3 w/w ustawy, opłata ta jest stała i stanowi trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników. Przepisy powołanej ustawy nie dają, organowi administracji publicznej, podstaw prawnych do miarkowania wysokości nałożonej opłaty, czy też odstąpienia od jej nałożenia jeśli zostały spełnione przesłanki do jej ustalenia. Wysokość tej opłaty nie wynika ze swobodnego uznania Poczty Polskiej S.A., która jedynie została wskazana w ustawie jako podmiot pobierający opłaty i dokonujący kontroli obowiązku rejestracji odbiorników. Oznacza to, zdaniem organu, że decyzja z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] wydana przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. ustalająca opłatę za używanie 17 niezarcjestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 9 511,50 zł, odpowiada prawu. Bezsporna jest bowiem okoliczność, że w dniu kontroli w lokalu zajmowanym przez Stronę znajdowało się 17 odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, a tym samym działałó domniemanie, że ustalenie opłaty tytułem używania 17 niezarcjestrowanych odbiorników jest uzasadnione.

Na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie mogące mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o wadliwie zebrany materiał dowodowy oraz niedopełnienie obowiązku ustalenia stanu gotowości do odbioru odbiorników telewizyjnych będących w posiadaniu strony skarżącej w dniu [...] lipca 2013 roku;

art. 68 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że protokół kontroli z dnia[...] lipca 2013 roku został sporządzony w sposób właściwy, umożliwiający przyjęcie na podstawie ustaleń w nim zawartych, że znajdujące się w siedzibie spółki skarżącej odbiorniki telewizyjne umożliwiają natychmiastowy odbiór programów, a w konsekwencji - oparcie decyzji ustalającej opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych na ogólnej i skrótowej treści protokołu;

art. 81 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w przedmiotowej sprawie przez uznanie, że umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do przedstawionych dowodów wystarczy do uznania okoliczności faktycznej za udowodnioną w sytuacji, gdy organ administracji publicznej prowadził postępowanie dowodowe i czynił ustalenia faktycznie z naruszeniem swoich obowiązków wynikających z art. 7, 77 i 80 k.p.a.

W świetle tych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Wskazała m.in., że z treści oświadczenia złożonego przez uczestniczącego w kontroli pracownika hotelu wynika, że uruchomienie odbiorników nie było możliwe z powodu przebywania w lokalu gości hotelowych. Taka treść protokołu kontroli nie pozostawia wątpliwości, że osoba kontrolująca nie sprawdziła, czy w lokalu rzeczywiście znajdują się odbiorniki telewizyjne, w jakiej ilości i - przede wszystkim - czy po uruchomieniu umożliwiają one odbiór programu. Co według Skarżacej istotne, powyższe okoliczności zostały przyznane przez organ II instancji w treści uzasadnienia decyzji nr [...]. Zarzuciła, że protokół kontroli i oświadczenie pracownika, na którym organ I instancji oparł skarżone rozstrzygnięcie, cechuje wysoki stopień ogólności i skrótowości, co powoduje, że protokół nie spełnia wymogów stawianych przez art. 68 §1 k.p.a. W szczególności protokół nie wykazuje, czy odbiorniki były podłączone do dekodera, anteny, przyłącza kablowego lub jakiegokolwiek innego źródła sygnału telewizyjnego. Zdaniem skarżącej, dla zastosowania domniemania używania takiego odbiornika musi być poczyniona w protokole adnotacja odnośnie kwestii, czy do odbiorników należących do strony skarżącej doprowadzona jest jakakolwiek antena.

Skarżąca zarzuciła, że w treści odwołania wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z faktury VAT nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 roku, poświadczającej nabycie przez nią w tej dacie 20 sztuk dekoderów marki CABLETECH model URZ0195, których prawidłowa instalacja i podłączenie do stanowiących własność spółki odbiorników telewizyjnych warunkuje i umożliwia ich używanie. Jej zdaniem, przyznany przez organ II instancji fakt nabycia przez Skarżącą dekoderów dopiero w dacie 10 stycznia 2014 roku wskazuje, że przed tą datą odbiorniki telewizyjne strony skarżącej nie umożliwiały odbioru programu. W związku z wprowadzeniem powszechnego odbioru naziemnej telewizji cyfrowej montaż dekoderów do przedmiotowych telewizorów był niezbędny aby mogły być one używane, a odbiór programów analogowych nie był możliwy ani w dacie przeprowadzenia kontroli, ani wcześniej ze względu na fakt, że nigdy nie nastąpiło podłączenie przedmiotowych odbiorników do sieci kablowej.

Skarżąca powołała się na adekwatne do zastosowania w jej sprawie wyroki tut. Sądu (sygn. akt VI SA/Wa 1123/04 i VI SA/Wa 248/05), wskazujące, że dla uznania odbiorników telewizyjnych za zdolne do natychmiastowego odbioru programu konieczne jest wykazanie, że są one podłączone do urządzeń umożliwiających odbiór sygnału telewizyjnego. Tymczasem sporządzony w toku postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie protokół kontroli nie zawiera jakiejkolwiek wzmianki na ten temat, co także powoduje, że nie spełnia wymogów stawianych przez art. 68 §1 k.p.a.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "p.p.s.a.").

Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a także nie można przyznać racji zarzutom w niej podniesionym. W niniejszej sprawie Minister Administracji i Cyfryzacji miał bowiem uzasadnione podstawy do tego, aby decyzją z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] wydaną przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. ustalającą opłatę za używanie 17 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 9 511,50 zł.

Wbrew zarzutom Skarżącej, powyższe znajduje oparcie zarówno w stanie faktycznym, jak i prawnym badanej sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że konstytucyjna zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art.7 Konstytucji RP) oznacza, że kompetencja do działania organu musi mieć wyraźne oparcie w obowiązujących normach prawnych i nie można jej domniemywać. Wydanie decyzji może więc nastąpić tylko wówczas, gdy istnieje przepis stanowiący podstawę do podjęcia takiego działania przez organ administracji (art. 6 k.p.a.).

W niniejszej sprawie taką podstawę stanowił art. 2 ustawy o opłatach abonamentowych.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. W myśl art. 2 ust. 2 u.o.a. domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny, o czym stanowi ust. 4 art. 2 u.o.a. Jedyne ograniczenie tej zasady ustawodawca wprowadził w ust. 5 art. 2 u.o.a określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Wykładnia literalna i funkcjonalna powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że adresatem normy prawnej jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej, przy czym wyraz "używanie" stanowi domniemanie zakładające, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza.

W myśl art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności.

Z treści przepisów ww. ustawy wynika także, że w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.o.a., przeprowadzający kontrolę wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3 tej ustawy. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności, zgodnie z ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.

W niniejszej sprawie organ kontrolujący (operator publiczny), działając w oparciu o przepisy u.o.a., w toku przeprowadzonej kontroli wypełniania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, w dniu [...] lipca 2013 r. - w miejscu prowadzenia przez Skarżącą Spółkę działalności gospodarczej w lokalu P. Sp. z o.o. znajdującym się w O.

Z ustaleń organu, które są bezsporne wynika, że kontrola została przeprowadzona w obecności pracownika R. O., który udzielał kontrolującym informacji. Na podstawie wiedzy pracownika R. O. sporządzony został protokół kontroli, z którego wynikało, że w H. jest 17 odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Ich czas używania został określony przez R. O. na 3 miesiące. W sporządzonym protokole kontroli odnotowano powyższe ustalenia kontrolujących ze wskazaniem, że źródłem pozyskanych danych jest oświadczenie pracownika R. O. Ponadto, do protokołu załączono podpisane oświadczenie R. O., opatrzone datą [...] lipca 2013 r., z którego wynika, że 17 odbiorników telewizyjnych w lokalu zajmowanym przez Stronę jest w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Uruchomienie tych odbiorników, w celu stwierdzenia technicznej możliwości dostosowania do odbioru programu nie było możliwe z powodu zajętych pokoi.

Mając na uwadze powyżej ustalony przez organ stan faktyczny, należy podkreślić, że oświadczenie to, jako oświadczenie wiedzy tego pracownika, znajduje się na druku wypełnionym i podpisanym przez R. O. i opatrzonym przez niego pieczątką firmową P. Sp. z o.o.

Ma zatem rację organ odwoławczy, że dowód w postaci protokołu kontroli i oświadczenia wiedzy tego pracownika nie został obalony żadnymi innymi dowodami.

Ocenę tego dowodu Sąd w pełni podziela jako trafną. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że faktura VAT nr [...] z dnia 10 stycznia 2014 roku, poświadczająca nabycie przez Skarżącą w tej dacie 20 sztuk dekoderów marki CABLETECH model URZ0195 stanowi o nowej okoliczności – nabycia 20 sztuk dekoderów w 2014r. i w świetle okoliczności niniejszej sprawy - nie może obalić dotychczas ustalonego stanu faktycznego. Ta nowa okoliczność nie koreluje bowiem w żaden sposób ani z dotychczas ustalonym stanem faktycznym, ani z twierdzeniami Skarżącej składanymi w toku postępowania administracyjnego. Po pierwsze: R. O., który podpisał protokół kontroli jak i własne oświadczenie nie odwoływał go. Twierdzenie zatem, że nie zrozumiał podpisywanego protokołu, jak i "oświadczenia" jest gołosłowne. Po drugie, należy zauważyć, że po kontroli przeprowadzonej [...] lipca 2013r., Skarżąca w piśmie z 13 sierpnia 2013r. (k. 29 akt administracyjnych) informuje organ, że "wymienione w protokole 17 odbiorników telewizyjnych uruchomi 15 sierpnia 2013r. z powodu dokonania w miesiącu sierpniu zakupu dekoderów do TV i ich montażu w ilości 17 sztuk". Jednocześnie w zdaniu następnym poinformowała organ o "prowadzonej rozbudowie obiektu i uruchomieniu w roku przyszłym dodatkowych odbiorników TV (...)"

Z cytowanych treści wynika zatem, że Skarżąca zakupiła w sierpniu 2013r. 17 sztuk dekoderów i nosi się z zamiarem uruchomienia w 2014r. dodatkowych odbiorników telewizyjnych.

W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, ustalenia protokołu kontroli oparte przez kontrolujących na oświadczeniu wiedzy pracownika H. – uprawnionego do posługiwania się pieczątką firmową – są w pełni wiarygodne. Natomiast złożona faktura dotycząca zakupu dekoderów w 2014r. i to w ilości 20 sztuk – nie koreluje ze stanem faktycznym obrazującym okoliczności ustalone w lipcu 2013r. Nie można wykluczyć, że dekodery zakupione w 2014r. na podstawie złożonej faktury dotyczą okoliczności zapowiadanych w ww. piśmie z 13 sierpnia 2013r. (k. 29 akt adm.).

Zdaniem Sądu, nie budzą zatem wątpliwości ustalenia poczynione przez organ w toku dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, na podstawie materiałów zgromadzonych w toku przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2013 r. kontroli w H. prowadzonym w O. przez Skarżącą Spółkę, zajmowanym na potrzeby prowadzonej działalności. Kontrola została prawidłowo przeprowadzona w obecności pracownika hotelu – R. O., która złożył kontrolującym oświadczenie wiedzy. Ustalenia dokonane przez kontrolujących zostały przez niego bez zastrzeżeń podpisane w protokole kontroli, jak i odrębnie złożył własne oświadczenie w przedmiocie ilości odbiorników telewizyjnych (17) - będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, a pokoje zajęte są przez gości hotelu. Do protokołu podał także okres używania ww. odbiorników - trzy miesiące.

Co istotne na gruncie sprawy niniejszej – zarówno w toku postępowania wyjaśniającego, ale i nawet w odwołaniu skarżąca nie dowodziła, by R. O. kwestionował podane informacje, jak i poczynione w toku kontroli ustalenia. Nie zaprzeczał zatem w toku postepowania administracyjnego, by odbiorniki telewizyjne znajdujące się w zajętych przez gości pokojach, nie były podłączone do anteny i nie odbierały programu, a służyły jako monitory – jak obecnie twierdzi Skarząca.

Oznacza to, że przyjęcie przez organ I instancji jak i organ odwoławczy wypełnienie domniemania wynikającego z art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych - było w pełni uzasadnione. W podpisanym przez pracownika skarżącego protokole kontroli zawarte stwierdzenie, że ww. odbiorniki telewizyjne są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, a ponadto zaprotokołowane oświadczenie, że odbiorniki są wykorzystywane od około 3 miesięcy nie zostało obalone żadnymi wiarygodnymi dowodami w toku postepowania administracyjnego.

Na tej podstawie organ prawidłowo uznał, że u Skarżącej powstał obowiązek rejestracji posiadanych odbiorników telewizyjnych oraz, że upłynął czternastodniowy termin przewidziany na ich zarejestrowanie wynikający z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Za prawidłową organ uznał także ilość posiadanych przez skarżącego odbiorników telewizyjnych opierając się na ustaleniach wiedzy pracownika dokonanych w trakcie przeprowadzonej kontroli.

Wskazać należy, że protokół kontroli zalicza się do tej kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 k.p.a. traktujących jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Protokół kontroli ma także szczególną moc dowodową stwierdzonych w nim niekwestionowanych faktów. W przedmiotowej sprawie protokół został sporządzony i podpisany bez zastrzeżeń przez obecnego w kontrolowanym lokalu pracownika skarżącego (posługującego się także jego pieczątką prowadzonej działalności) oraz kontrolerów legitymujących się upoważnieniami do wykonywania czynności kontrolnych udzielonymi przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, tj. organ powołany do kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych – co pod względem formalnym uzasadnia przyjęcie go za wiarygodny dowód w sprawie.

W ocenie Sadu organ prawidłowo ocenił, że podpis pracownika R. O. na protokole kontroli należy uznać za potwierdzający, po pierwsze, że brał ona udział w kontroli, a po drugie, że potwierdza dokonane przez kontrolujących ustalenia i ich nie kwestionuje, skoro nie składa zastrzeżeń. Oznacza to, że jednoznaczne i szczegółowe oświadczenie wiedzy w tym zakresie powoduje, iż stanowi ono wiarygodne źródło dowodowe. Wartość tego dowodu nie została podważona w toku postępowania administracyjnego. Należy na marginesie dodać, że z załącznika nr 1 (lp. 17 i lp. 28 pkt 1, 2) rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie (j.t. Dz. U. z 2006 r., nr 22, poz. 169 ze zm.) wynika nałożony na właściciela hotelu obowiązek posiadania instalacji umożliwiającej odbiór programów radiowych i telewizyjnych w każdym pokoju. Skarżący nie wskazywał także na brak po jego stronie ww. obowiązku.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił jako wiarygodne oświadczenie R. O., że odbiorniki telewizyjne w liczbie 17 w dniu kontroli [...] lipca 2013r. znajdujące się w nieudostępnionych kontrolującym zajętych przez gości hotelowych pokojach - były w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.

Oznacza to, że organy administracji prawidłowo ustaliły i oceniły, że 17 odbiorników telewizyjnych znajdujących się w nieudostępnionych kontrolującym pokojach hotelowych także umożliwiało natychmiastowy odbiór programu - tak jak odbiornik w restauracji. Na tym etapie nie ma zatem znaczenia, czy możliwość taka wynikała z podłączenia do telewizji satelitarnej, czy były wyposażone w odpowiedni dekoder. Podniesione po kontroli, nawet na etapie skargi zarzuty niezbadania przez organ, czy odbiorniki telewizyjne znajdujące się w pokojach hotelowych odbierały program telewizyjny, są spóźnione. Kontrola obowiązku wypełniania obowiązku opłaty za używanie odbiorników jest bowiem czyniona "na gorąco" – wg stanu na dzień jej przeprowadzania. Dowiedzenie innych okoliczności należało do Skarżącej.

Zdaniem Sądu, zebrany przez organy materiał dowodowy sprawy jest spójny i potwierdza, że w dniu kontroli ujawniono w h. prowadzonego przez Skarżącego 17 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych będących w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.

Odnosząc się do zarzutów skargi, należy wskazać, że przepisy u.o.a. nie wprowadzają wymogu aby w czynnościach kontrolnych uczestniczył podmiot kontrolowany, w postaci osób uprawnionych do jego reprezentacji, ani też by ważność protokołu zależała od podpisu takich osób, względnie osoby przez ten podmiot upoważnionej. W toku kontroli osoby biorące w niej udział składają oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli, zatem ustalenia kontroli oparte na oświadczeniu przebywającej w kontrolowanym lokalu pracownicy skarżącego, przy uniemożliwieniu kontrolującym dostępu do pokoi hotelowych, w których zlokalizowane były odbiorniki telewizyjne, w ocenie Sądu, należy uznać za prawidłowe. Tym bardziej, że skarżący stawiając dopiero na etapie skargi zarzuty wobec udzielonych informacji przez obecną podczas kontroli pracownicę, nie podważył ustaleń organu dokonanych w trakcie tej kontroli. Należy zauważyć, że mając zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym miał możliwość przedstawienia przeciwdowodów na okoliczności objęte jej oświadczeniem. Podkreślić przy tym należy, że oświadczenie to nie zostało odwołane.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 77 k.p.a. uznać zatem należy, że nie mają podstaw. W mechanizmie odpowiedzialności za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli. Zasadniczo, bowiem jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy istotnie w jej przypadku doszło do sytuacji używania niezarejestrowanego odbiornika. To protokół kontroli obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie. W protokole kontroli utrwala się bowiem przebieg i wyniki kontroli. Sporządzony jest on przez kontrolującego, a w sytuacji, gdy w czynnościach kontrolnych bierze udział przedstawiciel podmiotu kontrolowanego – przedstawia się go do podpisu tej osobie.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 80 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez jego niezastosowanie należy wskazać, że jest on bezpodstawny.

Po pierwsze, o ważności kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV nie decyduje przeprowadzenie jej w obecności osoby prowadzącej daną działalność gospodarczą, czy też osoby kierującej danym przedsięwzięciem, bowiem kontrola ta nie jest kontrolą działalności gospodarczej. W związku z tym nie jest konieczne, aby brała w niej udział osoba uprawniona do reprezentowania strony albo osoba przez nią upoważniona. Wystarczy, aby w kontroli uczestniczyła osoba posiadająca wiedzę na temat ilości używanych przez stronę odbiorników RTV oraz okresu w jakim były one używane. Skoro, jak wyżej wskazano, B. M. jako osoba obecna uczestniczyła w kontroli i złożyła do protokołu kontroli precyzyjne i wyraźne oświadczenia wiedzy w zakresie niezbędnym do nałożenia przewidzianych przez ustawę o opłatach abonamentowych obowiązków, stosownie do art. 75 § 1 k.p.a.

Po drugie, także w orzecznictwie dotyczącym opłat abonamentowych utrwalony jest pogląd, że przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie mają zastosowania.

W wyroku z dnia 9 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 92/12 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że do kontroli przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych nie mają zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny powołał się w tej mierze na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 9 września 2004 r. (sygn. akt K 2/03 opubl. OTK-A 2004/8/83), wypowiedział się na temat charakteru tej opłaty. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny - abonament to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa. Jest to więc danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji przez swój celowy charakter, nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym. Zrazem abonament mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega w zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków państwa. Z drugiej strony abonament jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód publiczny pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej. Ponadto, jak wskazał NSA, dodatkowym argumentem świadczącym, że do kontroli przestrzegania obowiązków wynikających z ustawy o opłatach abonamentowych nie mają zastosowania przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest treść ustawy z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97; dalej: ustawa o zmianie), która m.in. wprowadziła obowiązek uprzedzania przedsiębiorcy o zamiarze dokonania kontroli ( art. 79 ust. 1 ustawy o działalności gospodarczej). W art. 2-63 tej ustawy dokonano zmian w 62 ustawach regulujących określone rodzaje działalności gospodarczej. W 52 ustawach zawarto przepisy nakazujące wprost stosowanie rozdziału 5 u.s.d.g., zatytułowanego "Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy", w przypadku poszczególnych rodzajów kontroli. Świadczy to o kompleksowym charakterze tej regulacji. Pośród wymienionych w ustawie o zmianie ustaw, w których wprowadzono obowiązek dokonywania kontroli zgodnie z rozdziałem 5 u.s.d.g. nie wymieniono ustawy o opłatach abonamentowych. Należy więc uznać, że nie było zamiarem ustawodawcy, aby kontrola rejestracji odbiorników, nawet użytkowanych w działalności gospodarczej odbywała się w trybie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Wskazać także należy, że obowiązek zarejestrowania odbiorników telewizyjnych i radiowych oraz uiszczenia za nie opłaty wynika z ustawy o opłatach abonamentowych i dotyczy zarówno osób fizycznych posiadających odbiorniki w gospodarstwach domowych, jak i przedsiębiorców. Unormowania zawarte w w/w ustawie, w szczególności art. 7, nie dotyczą zatem kontroli działalności gospodarczej, a kontroli używania odbiorników i tym samym powołane w skardze przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie mają do niej zastosowania.

Podstawą prowadzenia kontroli wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV jest art. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2008 r. (Dz. U. nr 178, poz. 1100) w sprawie określania jednostek operatora publicznego przeprowadzających kontrolę wykonania obowiązków rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie, wzoru upoważnienia do wykonania czynności kontrolnych oraz zasad i trybu wydawania tych upoważnień.

Powołane przepisy nie regulują w sposób kompleksowy zasad i trybu przeprowadzania kontroli tego rodzaju, co nie oznacza, że w zakresie nieuregulowanym winny być stosowane przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przyjęcie takiego rozwiązania bezpodstawnie różnicowałoby sytuację prawną osób używających niezarejestrowanych odbiorników RTV w zależności od tego, czy prowadzą działalność gospodarczą, czy też nie, a jednocześnie uniemożliwiałoby sprawdzenie, czy określony podmiot respektuje swoje obowiązki ustawowe.

Należy także podnieść, że kontrola realizacji obowiązków ciążących na podmiotach prowadzących działalność gospodarczą, ze swej istoty nie jest poprzedzona czynnościami podejmowanymi przez organ administracji publicznej już w toku postępowania. W przeciwnym razie nie byłoby wręcz możliwe sprawdzenie, czy taki podmiot w zwykłych warunkach, bez zapowiedzianej kontroli, respektuje wymogi np. z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej czy w sprawach do tej podobnych.

Ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu [...] maja 2013 r. w obecności pracownicy skarżącego, która dodatkowo swoim podpisem potwierdziła sprawność odbiorników telewizyjnych i czasokres ich używania, mimo pouczenia zamieszczonego także w protokole nie zostały przez skarżącego podważone, ani w terminie przewidzianym na wypowiedzenie się co do tych ustaleń, ani po wszczęciu postępowania, ani w odwołaniu. Takiej reakcji nie może zastąpić gołosłowne kwestionowanie legalności wyników kontroli dokonane dopiero w skardze - po zakończeniu postępowania administracyjnego w obu instancjach. Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza, że zastane w lokalu odbiorniki znajdowały się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów. Należy uznać, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Pojęcie "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest on używany przez jego posiadacza. Sąd nie stwierdził zatem naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, w tym podnoszonego w skardze art. 2 u.o.a.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.