Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 881/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124b
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 3 pkt 8
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 4 ust. 1, art. 9c ust. 2 pkt 1, pkt 3
journal: Dz.U. 2021 poz 716
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2022 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga E. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Wojewody [...] znak [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "k.p.a.", mocą której Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E. S.A. z siedzibą w G., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., znak: [...], która została wydana na podstawie art. 124 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "u.g.n." oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. Wskazana wyżej decyzja Starosty [...] odmawiała w trybie art. 124b u.g.n. udostępnienia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,0093 ha położonej w gminie K., w obrębie ewidencyjnym K., stanowiącej własność Spółdzielni [...] w K., uregulowanej w księdze wieczystej [...] w celu wykonania przez spółkę E. S.A. remontu istniejącej linii napowietrznej SN.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 12 października 2020 r. E. S.A. z siedzibą w G., wniosła o udostępnienie nieruchomości, na podstawie art. 124b u.g.n., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], obręb [...] K. przez zezwolenie Spółce E. S.A. na remont polegający na wymianie infrastruktury elektroenergetycznej w postaci gołych przewodów linii napowietrznej średniego napięcia na przewody w osłonie izolacyjnej na przedmiotowej nieruchomości w związku z faktem, że właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na realizację powyższej inwestycji. W uzasadnieniu wniosku inwestor wskazał, że na w.w. nieruchomości będzie prowadzona wymiana linii napowietrznej średniego napięcia o długości 4,7 m (w kolejnych pismach inwestora pojawia się wartość 4,8m).

Starosta [...] pismem z dnia 12 listopada 2020 r. wezwał do uzupełnienia przez inwestora dokumentacji dowodowej poprzez m.in. wskazanie parametrów linii elektroenergetycznej (przed i po planowanych robotach budowalnych) takich jak: długość linii, moc przesyłu, obszar oddziaływania pola elektroenergetycznego, usytuowania słupów, napięcie, przebieg linii, wysokość linii, inne cechy charakterystyczne linii.

W odpowiedzi przesłano informację dotyczącą parametrów technicznych infrastruktury zlokalizowanej na działce nr [...], obręb [...] K.. Z przesłanego zestawienia wynika, że długość linii, moc przesyłu, obszar oddziaływania inwestycji, usytuowanie słupów, napięcie, przebieg linii, wysokość linii oraz inne cechy charakterystyczne na przedmiotowej nieruchomości nie ulegną zmianie. W dalszej kolejności Starosta [...] pismem z dnia 31 grudnia 2020 roku zwrócił się do E. S.A. o doprecyzowanie danych dotyczących planowanego zamierzenia budowlanego. Pismem z dnia 2 lutego 2021 roku E. S.A. udzieliła staroście kolejnych informacji, z których wynika, że parametry remontowanej linii energetycznej nie ulegną zmianie.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., znak: [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 124b u.g.n. odmówił udostępnienia nieruchomości stanowiącej własność Spółdzielni [...] w K., położnej w gminie K., w obrębie K., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 1,0093 ha, dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...], w celu przeprowadzenia remontu istniejącej linii napowietrznej SN.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że obiekt będący przedmiotem inwestycji to obiekt liniowy - linia energetyczna napowietrzna średniego napięcia (GPZ) [...] - [...]. Część linii o długości 389 m zostanie zdemontowana, kolejna część linii napowietrznej o długości 209,5 ma podlegać demontażowi, a w jej miejsce równolegle powstać ma 209,3 m linii napowietrznej w nowym przebiegu. W ocenie organu I instancji oznacza to jednoznacznie, że zarówno długość linii elektroenergetycznej, jak i jej przebieg ulegną zmianom i to stosunkowo znacznym. Dodatkowo zmianie ulegnie sposób przeprowadzenia części linii – z napowietrznej na kablową.

Ponadto organ I instancji podniósł, że w przypadku robót na części linii planowana jest wymiana przewodów z gołych na izolowane. Zmianie ulegną nie tylko ich przekroje, ale również ich właściwości. Przede wszystkim zmianie ulegnie rozstaw skrajnych przewodów linii, który zmniejszy się do szerokości wynoszącej 1,2 m (z wcześniejszej szerokości 2 m). Dodatkowo organ wskazał, że na części linii planowana jest wymiana stanowisk słupowych (w przypadku przedmiotowej działki słup akurat ma nie podlegać wymianie). Istniejące słupy betonowe o wysokość 12 m wymienione mają zostać na słupy wirowane o wysokości 13,5 m. Konsekwencją wymiany słupów jest też zmiana wysokości zawieszenia przewodów. Dodatkowo w przypadku wymiany słupów dwużerdziowych na jednożerdziowe siłą rzeczy zmianie ulegnie miejsce położenia fundamentów słupa. W ocenie organu I instancji zaistnienie każdej z wymienionych zmian w budowli osobno powoduje, że inwestycja nie może być kwalifikowana jako remont, a realizacja inwestycji w oparciu o zastosowanie art. 124b u.g.n. nie może mieć w przedmiotowym przypadku miejsca.

Odwołanie od decyzji złożyła E. S. A. z siedzibą w G., podnosząc, że w jej ocenie został spełniony wymóg art. 124b u.g.n. mówiący o tym, że udostępnienie nieruchomości następuje w celu wykonania m.in. remontów przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej. Z uwagi także na znaczny interes gospodarczy gestora sieci E. S.A., a także awaryjność elementów systemu energetycznego remont jest konieczny i niezbędny. Inwestor wskazał, że posiłkowanie się art. 124b u.g.n. wynika z tego, że prace na wskazanej nieruchomości wykonywane będą na istniejącym obiekcie liniowym, energetycznym należącym do sieci średniego napięcia. Znajdujące się obecnie na nieruchomości przewody średniego napięcia jako element należący do systemu sieci średniego napięcia podlegać będą wymianie z uwagi na zużycie i powodowanie awarii energetycznych, które wpływają na występowanie przerw w dostawach energii przez Operatora Energetycznego do odbiorców zarówno instytucjonalnych: szpitali, szkół, urzędów itd., jak i odbiorców prywatnych.

Po rozpatrzeniu odwołania, organ II instancji wyjaśnił, powołując się na treść przepisu art. 124b u.g.n., że wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości na podstawie powyższego przepisu wymaga zakwalifikowania planowanych robót jako remontu.

Odnosząc się do uzasadnienia organu I instancji, Wojewoda [...] wskazał, że Starosta [...] uznał, że nie ma znaczenia podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, że poszczególne parametry techniczne linii, jej przebieg ani napięcie na działce nr [...] nie zmienią się. Prace planowane na spornej nieruchomości stanowią fragment większej inwestycji, która dotyczy całej linii energetycznej napowietrznej średniego napięcia (GPZ) [...] - [...] p.8. Ponadto Starosta [...], wskazał na niespójności w przedstawianych przez wnioskodawcę informacjach. Długość trasy będącej przedmiotem inwestycji wynosi ok. 5677 m (wytyczne programowe) - ok. 5850 m (najwyższa wartość wynikająca z pism pełnomocnika E. S.A. dot. działek leżących w przebiegu linii).

Na długość 5780 m (zgodnie z pismem wnioskodawcy z dnia 10 czerwca 2020 r.), składać się ma: przebudowa linii napowietrznej na kablową po nowej trasie 996 m; demontaż linii napowietrznej przez tereny zadrzewione 389 m; remont linii napowietrznej 5391 m. Z kolei pismem z dnia 12 października 2020 r. E. S.A. zadeklarował, że odcinek nr 1 podlegający budowie i demontażowi to odcinek o długości: 995 m (budowa linii kablowej SN), 389 m (demontaż istniejącej linii napowietrzanej SN); odcinek nr 2 podlegający budowie i demontażowi to odcinek o długości: 209,5 m (budowa linii napowietrznej S N w nowej lokalizacji), 209,3 (demontaż istniejącej linii napowietrznej); zakres podlegający remontowi i zgłoszeniu robót to odcinek o długości ok 5850 m. Organ zauważył, że istnieją tutaj nie tylko niespójności w przedstawianych przez wnioskodawcę informacjach w zakresie poszczególnych parametrów, ale również suma poszczególnych parametrów nie daje żadnej z deklarowanych przez inwestora długości całej linii. Ponadto, organ I instancji, uznał, że skoro prace przewidziane do wykonania na linii (GPZ) [...] - [...] p.8. jako obiekcie budowalnym, obejmującej inne nieruchomości, nie mieszczą się w pojęciu remontu, to nie spełniają tych wymogów również roboty na fragmencie linii w ramach tej jednej inwestycji na spornej nieruchomości.

Następnie Wojewoda [...] stwierdził, że ze znajdujących się w aktach sprawy pism wynika, że inwestor planuje przebudowę linii napowietrznej na kablową po nowej trasie (996 m), demontaż linii napowietrznej przez tereny zadrzewione (389 m) oraz remont linii napowietrznej (5391 m). Poza sporem pozostaje fakt, że inwestor całość przedsięwzięcia określił jako przebudowę linii napowietrznej średniego napięcia w wyniku budowy GPZ [...] - [...] (pkt 2 Wytycznych), co polegać miało na wyżej wspomnianej przebudowie linii napowietrznej na kablową po nowej trasie, demontaż linii napowietrznej przez tereny zadrzewione oraz obejmować miało remont linii napowietrznej.

W sprawie mamy zatem do czynienia z obiektem liniowym - linią napowietrzną elektroenergetyczną SN relacji [...] - [...] p.8. Fakt ten, determinuje specyfikę rozumienia remontu w stosunku do takich obiektów, albowiem obiekt liniowy jest obiektem budowlanym, którego charakterystycznym parametrem jest długość.

W przeciwieństwie do tego, co stwierdza w swojej decyzji organ I instancji, fakt, że na części linii planowana jest wymiana stanowisk słupowych, a istniejące słupy betonowe o wysokości 12 metrów wymienione mają zostać na słupy wirowane o wysokości 13,5 metrów, a tym samym zostanie zmieniona wysokość zawieszenia przewodów, a także położenie fundamentów słupa, gdyż słupy dwużerdziowe zostaną zastąpione jednożerdziowymi, nie dowodzi jeszcze odmiennych parametrów technicznych lub użytkowych danego odcinka, jak również całego obiektu budowlanego. Sama wymiana przewodów na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości lub rozstawu, miejsca posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, choć nie każda, nawet drobna zmiana, będzie go wykluczać.

Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji wskazał, że na linię energetyczną trzeba jednak patrzeć jak na pewną całość i w tym kontekście oceniać czy mamy do czynienia z remontem, czy z przebudową. Wnioskowane przez stronę skarżącą czasowe udostępnienie nieruchomości dotyczy odcinka linii napowietrznej relacji SN relacji [...] - [...] p.8. Błędem byłoby więc ustalanie, jedynie w zakresie spornej nieruchomości czy planowane przez inwestora prace mają charakter remontu. W przedmiotowym przypadku, jak słusznie zauważył organ I instancji, roboty w budowlane prowadzone są w stosunku do całego obiektu, a tylko realizowane etapami w stosunku do poszczególnych jego fragmentów i de facto efektem tych robót będzie demontaż linii przesyłowej i w części zastąpienie jej nową substancją. W ramach realizowanej inwestycji obiekt liniowy napowietrzny średniego napięcia relacji GPZ [...] - kierunek [...] p.8 nie podlega remontowi kapitalnemu, ale częściowej budowie wraz z rozbiórką, częściowo jest remontowany, a w części pozostaje bez zmian. Nie podlega zatem dyskusji fakt, że w ramach planowanej przebudowy linii relacji [...] - [...] p.8. prace przewidziane do wykonania na linii sN, jako obiekcie budowlanym, obejmującej inne nieruchomości, zostały zakwalifikowane do przebudowy linii. Tym samym planowanych do wykonania robót na nieruchomości stanowiącej własność Spółdzielni [...], nie można kwalifikować jako remontu, lecz jako przebudowę obiektu budowlanego. W ocenie Wojewody [...] słusznie zatem organ I instancji uznał, że w przedmiotowym przypadku nie ma możliwości zastosowania art. 124b u.g.n. i orzekł o odmowie udostępnienie nieruchomości

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł inwestor – E. S.A. z siedzibą w G., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając jej naruszenie:

A. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. polegające na braku wszechstronnego rozpoznania całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z jednoczesnym pominięciem okoliczności niniejszej sprawy w postaci charakteru inwestycji będącej przedmiotem postępowania i przyjęcie, że w toku postępowania wnioskodawca nie wykazał okoliczności uzasadniających wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n., podczas gdy występowanie w przedmiotowej sprawie niniejszych okoliczności wynika tak z charakteru realizowanej inwestycji jak i treści złożonego wniosku, a co spowodowało bezpodstawną odmowę wydania przez organy obu instancji decyzji w trybie art. 124b u.g.n. W szczególności organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji nie wziął pod uwagę faktu, że na skarżącej jako operatorze systemu dystrybucyjnego spoczywa obowiązek utrzymania sieci elektroenergetycznej, które polega na zapewnieniu bieżącego i długookresowego bezpieczeństwa funkcjonowania systemu, jego eksploatację, konserwację, remonty;

B. przepisów prawa materialnego:

1. art. 124b u.g.n. polegające na wydaniu przez organy obu instancji zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic tzw. uznania administracyjnego oraz brak przyjęcia, że w sprawie zachodzą przesłanki wydania decyzji w trybie art. 124b u.g.n., podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dokonywana inwestycja nie spowoduje nowych uciążliwości i ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości, nie ulegną zmianie parametry charakterystyczne dla obiektów liniowych tj. długość i napięcie sieci, wymienione elementy będą mieściły się w dotychczasowym pasie przebiegu istniejącego obiektu liniowego średniego napięcia, a także natężenie pola elektromagnetycznego nie ulegnie zwiększeniu, przez co niewątpliwie tego typu prace na obiekcie liniowym mają charakter remontu w rozumieniu art. 124b u.g.n., co w konsekwencji przesądza o konieczności wydania decyzji na udostępnienie nieruchomości w tym celu;

2. art. 124b u.g.n. poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji w trybie przewidzianym przez ten przepis, co powinno skutkować jego zastosowaniem. Organ nieprawidłowo oparł procedowanie o prawo budowlane, które służy wydaniu decyzji realizacji robót budowlanych, a nie o u.g.n., które służy uzyskaniu dysponowania na cele budowlane, przez co doszło do bezpodstawnej odmowy wydania decyzji w trybie art. 124b u.g.n.

W uzasadnieniu strona skarżąca stwierdziła, że skorzystanie z uprawnienia jakie daje art. 124b u.g.n. jest zasadne, ponieważ na działce [...] wykonane zostaną roboty budowlane na istniejącym elemencie przesyłowym (przewodach). W niniejszej sytuacji nie można by skorzystać z artykułu 124 u.g.n., z uwagi, że mówi on o "zakładaniu i przeprowadzaniu" nowych obiektów budowlanych, a jak wskazano powyżej, na nieruchomości [...] mamy do czynienia z istniejącym obiektem budowlanym.

Następnie inwestor stwierdził, że w przypadku obiektu energetycznego liniowego na nieruchomości [...] mamy do czynienia z istniejącymi elementami obiektu liniowego i dokonanie robót budowlanych na tych elementach nie zwiększy ich uciążliwości na przedmiotowej działce. Starosta [...], zwracając się do E. S.A. z zapytaniem w przedmiocie tego, czy dojdzie do zmiany parametrów technicznych linii, otrzymał informację o braku zmian w postaci długości linii, mocy przesyłu, obszaru oddziaływania inwestycji, usytuowania słupów, napięcia, przebiegu linii, wysokości linii oraz innych cech charakterystycznych na przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie jednak w uzasadnieniu decyzji wskazał, że fakt braku zmian cech charakterystycznych parametrów linii nie ma znaczenia w kwestii udostępnienia nieruchomości. W ocenie strony skarżącej niezrozumiałym jest niewzięcie pod uwagę spełnienia przesłanek remontu przez wnioskodawcę.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, ale nie ze wszystkim podniesionymi w skardze zarzutami można się zgodzić.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), cytowanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a" sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach w.w. kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Wskazać należy, iż skarga E. S.A. została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty okazały się zasadne.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do treści art. 124b u.g.n., zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Należy zauważyć, że zgromadzone akta postępowania administracyjnego potwierdzają, że E. S.A. jako inwestor podejmował działania zmierzające do prowadzenia negocjacji z właścicielem nieruchomości, które zakończyły się niepowodzeniem. W aktach znajdują się bowiem pisma kierowane do właściciela nieruchomości za pośrednictwem Poczty Polskiej, które nie zostały podjęte w terminie. Tym samym uznać należało, że została spełniona przesłanka z art. 124b ust. 1 u.g.n., co do braku zgody na udostępnienie nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe E. S.A., określana dalej także jako "strona skarżąca" lub "inwestor", wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji o udostępnienie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w gminie K., w obrębie ewidencyjnym [...] K., stanowiącej własność Spółdzielni [...] z siedzibą w K., w celu wykonania remontu istniejącej linii napowietrznej SN, polegający na wymianie infrastruktury elektroenergetycznej w postaci gołych przewodów linii napowietrznej średniego napięcia na przewody w osłonie. W toku postępowania inwestor wyjaśnił, że znajdujące się obecnie na nieruchomości słup oraz przewody średniego napięcia jako element należący do systemu sieci średniego napięcia podlegać będą wymianie z uwagi na zużycie i powodowanie awarii energetycznych, które wpływają na występowanie przerw w dostawach energii. Inwestor wskazał także, że potrzeba przeprowadzenia tej inwestycji wynika z konieczności realizacji obowiązków operatora systemu dystrybucyjno- elektroenergetycznego określonych między innymi w artykule 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne. Ponadto we wniosku inwestor wskazał, że Obiekt liniowy napowietrzny średniego napięcia relacji GPZ [...] – kierunek [...] p.8 nie podlega remontowi kapitalnemu, podlega natomiast częściowej budowie wraz z rozbiórką, częściowo jest remontowany, a w części pozostaje bez zmian.

Zasadniczy problem w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego czy zakres prac wskazany przez inwestora można zaliczyć do remontu stanowiącego jedną z przesłanek umożliwiających udostępnienie nieruchomości stosownie do art. 124b u.g.n., czy też zakres tych prac będzie stanowił przebudowę istniejącej linii napowietrznej.

Podkreślić należy, że w ocenie składu orzekającego, wbrew twierdzeniom skarżącego, w niniejszej sprawie uzasadnione jest posłużenie się definicjami legalnymi wynikającymi z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.). I tak, stosownie do treści art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane, przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Mając na uwadze powyższą definicję należy ustalić, czy zakres prac objętych wnioskiem inwestora można zaliczyć do remontu stanowiącego jedną z przesłanek umożliwiających udostępnienie nieruchomości stosownie do art. 124b u.g.n., czy też zakres tych prac będzie stanowił przebudowę istniejącej linii napowietrznej, co z kolei skutkowałoby negatywnym rozpoznaniem wniosku inwestora. W kontekście powyższej konstatacji należy przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 26 lutego 2021 r., I OSK 2781/18 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów -https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej powoływana jako "CBOSA"), gdzie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził jednak, że nie można zamieszczonych w ustawie Prawo budowlane definicji przenosić wprost na grunt art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez uwzględnienia specyfiki regulacji i sytuacji faktycznej, jak również nie można poprzestawać na definicjach ustawy - Prawo budowlane z pominięciem obowiązków operatora systemu przesyłowego, o których mowa w ustawie z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 220 z późn. zm.). Przy analizie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami należy sięgać do uregulowań ustawy - Prawo energetyczne w zakresie obowiązków operatorów i sposobu realizacji tych obowiązków. Możliwość przewidziana w art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi jedynie narzędzie do ich wypełniania, zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne. Są to dodatkowe wymagania, nieznajdujące swej podstawy w ustawie - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy Prawo energetyczne ma być zagwarantowane bezpieczeństwo oraz niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie - w przeciwieństwie do stanowiska organów wyrażonego w wydanych w kontrolowanej sprawie decyzjach – zakres planowanych przez inwestora prac budowlanych na tle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy należy traktować jako remont. Podkreślić należy, że stosownie do powołanej wyżej definicji remontu, dopuszczalne jest stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Rzeczą oczywistą jest, że celem remontu jest poprawa parametrów jakościowych, co uzasadnia zastosowanie innych rozwiązań technicznych niż pierwotnie.

Tym samym przyjąć należy, że roboty budowlane polegające na wymianie przewodów gołych na izolowane, czy też niepełnoizolowane, w przypadku obiektu budowlanego, jakim jest linia elektroenergetyczna, na wykonane z innego materiału, w sytuacji, gdy nie następuje zmiana przebiegu trasy owej linii mogą być zakwalifikowane jako remont stosownie do powołanego wyżej przepisy ustawy Prawo budowlane. Podkreślenia wymaga fakt, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem liniowym - linią napowietrzną elektroenergetyczną niskiego napięcia, co determinuje sposób rozumienia remontu w stosunku do takich obiektów. Pogląd ten znalazł swoje odzwierciedlenie także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Przykładowo można wskazać na wyrok NSA z 25.01.2022 r., I OSK 57/19 (CBOSA), w którym wskazano, że w orzecznictwie sądów administracyjnych formułuje się także przekonujący pogląd, że wymiana słupa elektroenergetycznego, stanowiącego element składowy linii elektroenergetycznej, prowadząca do posadowienia w miejscu dotychczasowym nowego słupa (m.in. wykonanego z nowego materiału, w nowej technologii), może być kwalifikowana jako remont pod warunkiem, że zostaną zachowane dotychczasowe parametry techniczne i użytkowe powyższego urządzenia i związanych z nim przewodów oraz przebieg samej trasy linii elektroenergetycznej. Użycie nowych materiałów nie pozostaje w sprzeczności z definicją remontu, w której to wprost dopuszczono zastosowanie innych materiałów niż wykorzystane w stanie pierwotnym. Jest racjonalne, że zamiast przestarzałych technologii (drewniane słupy, nieizolowane przewody o mniejszej średnicy) przy remoncie stosuje się nowsze technologie (np. betonowe słupy z żerdzi wirowanej, izolowane przewody o większej średnicy). Działania planowane przez inwestora, polegające na wymianie zużytych jej elementów - przewodów i słupów, stanowią co do zasady remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 p.b. (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 983/17, CBOSA). Na linię energetyczną trzeba patrzeć jak na pewną całość i w tym kontekście oceniać czy mamy do czynienia z remontem, czy przebudową. Sama wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości lub rozstawu, miejsca posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, choć nie każda, nawet drobna (zmiana), będzie go wykluczać. Przykładowo wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu nawet gdy zmianie ulegnie średnica przewodów instalacji lub słupy zostaną wykonane w innej konstrukcji i technologii, ale nie ulegną zmianie ww. parametry techniczne, a planowane roboty nie obejmą obiektu budowlanego, lecz określony jego fragment (zob. wyrok NSA z 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1006/17, CBOSA). Mając na uwadze powyższe, uwzględniając nawet zauważony przez organy obu instancji fakt, że pewne zmiany w zakresie średnicy przewodów oraz ich jakości (czy nawet takie jak zmiana słupów betonowych po wysokości 12 m na słupy wibrowane o wysokości 13,5 m czy, też wymiana słupów dwużerdziowych na jednożerdziowe na pozostałej części linii), przy jednoczesnym braku zmiany przebiegu linii energetycznej, w dalszym ciągu istnieją podstawy to przyjęcia, że mamy do czynienia z remontem. Na marginesie zauważyć należy, że organ II instancji w uzasadnieniu swej decyzji wskazuje, że powyższe okoliczności nie dowodzą jeszcze odmiennych parametrów technicznych lub użytkowych danego odcinka (w tym wypadku znajdującego na działce nr [...] w obrębie [...] K.) jak również całego obiektu budowlanego, tym samym planowane działania mogą być uznane za remont, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia czy też długości linii napowietrznej, czy zmiana jej przebiegu.

W pełni należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnym zawartym w wyroku z 24 stycznia 2020 r., I OSK 1603/18, CBOSA, (tak też wyrok WSA w Łodzi Wyrok z 26.11.2021 r., II SA/Łd 734/21, CBOSA), że planowanie prac remontowych (remontu kapitalnego) w stosunku do całej linii, nie oznacza jednoczesnego demontażu całej linii przesyłowej. Wymiana starych słupów i linii przesyłowych następuje zazwyczaj etapowo - na wybranym fragmencie całej linii (co w konsekwencji oznaczałoby jej późniejszą odbudowę). Etapowanie realizacji prac remontowych może być uwarunkowane okolicznościami prawnymi (np. uzyskanie zgody właściciela lub decyzji umożliwiającej wejście na grunt celem wykonania zaplanowanych prac), jak i okolicznościami faktycznymi (np. dostępność gruntu w określonych porach, postęp prac na innych odcinkach). Fakt, że z czasem, w wyniku przeprowadzenia prac remontowych, dojdzie do całkowitej wymiany słupów, fundamentów, lin przesyłowych, izolatorów itp. na nowe, a nawet do zamontowania nowych urządzeń zabezpieczających (np. zdalnie sterowanych odłączników napowietrznych), lecz bez zamiany długości i przebiegu linii, posadowienia słupów, parametrów technicznych i użytkowych obiektu liniowego, nie oznacza, że mamy do czynienia z przebudową lub odbudową obiektu. Podobnie wypowiadały się sądy administracyjne w innych sprawach: wyroki NSA: z 6 grudnia 2016 r., I OSK 1509/16, z 24 stycznia 2020 r., I OSK 1603/18; z 13 marca 2020 r., I OSK 2196/18; I OSK 2202/18; I OSK 2195/18; I OSK 2198/18; I OSK 2197/18; I OSK 2201/18; I OSK 2199/18; I OSK 2200/18, wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 grudnia 2015 r., II SA/Bd 1317/15, wyrok WSA w Opolu z 5 marca 2019 r., II SA/Op 41/19).

Jak podnosi się w orzecznictwie NSA, przeprowadzenie działań mających na celu remont sieci w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego może być uznane za remont w rozumieniu art. 124b u.g.n. Celem art. 124b u.g.n jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości, za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe (Wyrok NSA z 25.01.2022 r., I OSK 57/19, CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że należyte wykonywanie przez przedsiębiorstwa energetyczne obowiązków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne służy zapewnieniu sprawnego funkcjonowania gospodarki oraz zaspokajaniu podstawowych potrzeb społecznych, do których należy zaopatrzenie w energię oraz paliwa. Obowiązki te mają zatem publicznoprawny charakter (por. wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 12.02.2019 r., XVII AmE 92/18, LEX nr 2747777; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.09.2017 r., II OSK 3055/15, LEX nr 2360851; wyrok Sądu Najwyższego z 17.02.2011 r., III SK 36/2010, LEX nr 1728395), (tak A. Kościuk [w:] Prawo energetyczne. Komentarz, LEX/el. 2020, art. 4). Obowiązek z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne ma więc charakter publicznoprawny w tym znaczeniu, że zostaje nałożony w interesie publicznym, celem zapewnienia odpowiednich warunków do stałego zaspokajania przez przedsiębiorstwa energetyczne podstawowych potrzeb społecznych, do których należy zaopatrzenie w energię elektryczną. Obowiązek ten jest konieczny do zapewnienia realizacji celów Prawa energetycznego oraz funkcjonowania systemu energetycznego (wyrok SN z 17 lutego 2011 r., III SK 36/10, OSNP 2012/7-8/108). Pogląd ten akceptowany jest w doktrynie – tak przykładowo Z. Muras, A. Falecki, M. Mordwa, R. Trypens [w:] Prawo energetyczne. Tom I. Komentarz do art. 1-11s, wyd. II, red. M. Swora, Warszawa 2016, art. 4.

Jak podkreśla się w piśmiennictwie "Przedsiębiorstwo energetyczne przez odpowiednią staranność w utrzymaniu urządzeń, obiektów i sieci powinno podnosić standard obsługi odbiorców, a nie poszukiwać usprawiedliwienia dla swoich działań (zaniechań) przez próbę wykazania, że sieć jest sprawna, ponieważ nie zostały jeszcze naruszone wszystkie standardy obsługi odbiorców" (tak Z. Muras, A. Falecki, M. Mordwa, R. Trypens [w:] Prawo energetyczne. Tom I. Komentarz do art. 1-11s, wyd. II, red. M. Swora, Warszawa 2016, art. 4). Warto odnotować też wyrażony w doktrynie pogląd dotyczący specyfiki sieci energetycznych w Polsce, a mianowicie: "Biorąc pod uwagę polską specyfikę, należy zauważyć, że znacząca większość funkcjonującego majątku sieciowego powstała w okresie powszechnej elektryfikacji, a więc bez mała pół wieku temu. Upływ czasu jest tutaj bezwzględny. Znaczny bowiem stopień zużycia technicznego sieci niekorzystnie wpływa na możliwości przyłączania nowych podmiotów, zwiększanie strat sieciowych, a wręcz pogarsza bezpieczeństwo energetyczne kraju. Podejmowanie odpowiednich działań przez same przedsiębiorstwa sieciowe, jak i (pośrednio) przez regulatora jest zatem koniecznością. Jeżeli bowiem takie urządzenia i sieci nie przeszły generalnej przebudowy lub znaczącej modernizacji (nie mówiąc już o konieczności cyklicznego ich monitorowania i konserwowania), to działanie takie (a w istocie niepodjęcie wystarczających działań) może stanowić podstawę odpowiedzialności przedsiębiorstw sieciowych za ich stan techniczny" (tak: Z. Muras, A. Falecki, M. Mordwa, R. Trypens [w:] Prawo energetyczne. Tom I. Komentarz do art. 1-11s, wyd. II, red. M. Swora, Warszawa 2016, art. 4).

Celem art. 124b 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przede wszystkim stworzenie warunków prawnych do utrzymywania przewodów i urządzeń przesyłowych niebędących częściami składowymi nieruchomości i za których stan odpowiedzialne są przedsiębiorstwa przesyłowe. Ponadto istotą art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami), które nałożone zostały na nie przepisami ustawy – Prawo energetyczne i wiążą się z utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię (wyrok WSA w Poznaniu z 6 grudnia 2017 r., II SA/Po 697/17; wyrok NSA z 15 maja 2018 r., I OSK 2739/17).

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia przez organ 77 § 1, art. 7 oraz art. 80 k.p.a. polegający na braku wszechstronnego rozpoznania całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z jednoczesnym pominięciem okoliczności niniejszej sprawy. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób co do zasady prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy i nie naruszyły wskazanych wyżej przepisów K.p.a., tym samym zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji w sprawie.

Sąd nie zgadza się natomiast z przyjętą przez organy obu instancji kwalifikacją zgłoszonych przez inwestora robót jako przebudowy, co oznacza jedynie wadliwą wykładnię przepisów prawa materialnego, tj. art. 124b u.g.n. Wojewoda, podobnie jak organ pierwszej instancji, pomimo cytowania orzeczeń sądów administracyjnych, nie wywiódł z nich prawidłowych i zgodnych z przepisami materialnymi wniosków w rezultacie wydając decyzję odmowną bez podstawy prawnej.

Mając na uwadze powołane wyżej orzecznictwo sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny, przyjąć należy, że istnieje możliwość zastąpienia w ramach remontu linii elektroenergetycznej nowymi przewodami (także izolowanymi i o większej średnicy), a nawet nowymi słupami (wykonanymi w nowych, bezpiecznych technologiach). Zebrane w niniejszej sprawie dowody nie wskazują na zmianę przebiegu linii bądź jej istotnych parametrów technicznych w części objętej wnioskiem inwestora. Uwzględniając ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny, uznać należy, że planowane przez inwestora roboty budowlane mieszczą się w kategorii remontu linii elektroenergetycznej, co znajduje swoje potwierdzenie w poczynionych wyżej rozważaniach, orzecznictwie i doktrynie. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga fakt, że stan na nieruchomości w wyniku remontu nie zmieni się istotnie, nie zmieni się napięcie ani natężenie prądu na remontowanej linii w stosunku do stanu, jaki istniał w dniu złożenia wniosku przez inwestora.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni poczynione wyżej uwagi.

Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., należało orzec jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.

dc