Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 470/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52a
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: DPWIS), działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 59 z późn. zm.), art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ; dalej: k.p.a.) a także art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. 2012 r. poz. 124; dalej: u.p.n.) i po rozpatrzeniu odwołania B. S. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) we Wrocławiu nr 479/20 znak: [...] z dnia 27 stycznia 2020 r. o wymierzeniu stronie kary pieniężnej w wysokości 30 000 zł uchylił zaskarżoną decyzję PPIS z dnia 27 stycznia 2020 r. i orzekł w ten sposób, że wymierzył stronie karę pieniężną w wysokości 100.000 zł za wprowadzanie do obrotu na terenie powiatu wrocławskiego, w okresie do 4 stycznia 2012 r., środków zastępczych, w postaci produktów ujętych w zaskarżonej decyzji w ujęciu tabelarycznym (łącznie 51 produktów). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w dniu 21 stycznia 2014 r. PPIS we Wrocławiu otrzymał z Placówki Straży Granicznej we W. kopie materiałów postępowania 2 Ds. 180/13/D w celu przeprowadzenia postępowania w sprawie o czyn z art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii wraz z postanowieniem o umorzeniu dochodzenia z dnia 12 września 2013 r. dotyczącym strony jako podejrzanego o przestępstwa z art. 55 ust 1 i art. 57 ust. l ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. przeciwdziałaniu narkomanii. Z obszernej dokumentacji akt zgromadzonej przez Straż Graniczną i Prokuraturę Rejonową dla W. w toku dochodzenia przeprowadzonego pod sygn. akt 2 Ds. 180/13/D wynikało, że w dniu 3 stycznia 2012 r. kurier firmy DHL zgłosił kierownictwu swojej firmy wątpliwości w stosunku do przesyłki odebranej od klienta spod adresu ul. [...] we W., które wynikały z niestandardowego zachowania klienta (poprosił on o zmianę adresu nadawcy z ul. [...] we W., na ul. [...] w J.).

Po potwierdzeniu obecności w przesyłce woreczków z substancją niezgłaszaną wcześniej do przesłania, pracownicy firmy powiadomili Straż Graniczną, która w ramach czynności przeprowadziła sprawdzenie zawartości przesyłki. Ujawnione substancje poddano badaniu przy użyciu narkotestów, które wykazały obecność amfetaminy oraz heroiny. Na przesyłce, jako nadawca widniał J. M. ul. [...] W., a przesyłka skierowana była na adres w B. (L.).

W dniu 4 stycznia 2012 r., w Sudeckim Oddziale Straży Granicznej w Kłodzku, wydano postanowienie o wszczęciu dochodzenia o sygn. RSD 3/2012/VT w sprawie przesyłania za granicę środków odurzających przez obywatela RP B. S., tj. o czyn z art. 55 ust. 1 u.p.n. W toku dochodzenia, funkcjonariusze SG. na okoliczność ujawnienia i zatrzymania podejrzanej przesyłki, przesłuchali w charakterze świadków kuriera i jego kierowniczkę z firmy DHL, a następnie dokonano przeszukania mieszkania przy ul. [...] we W. Podczas przeszukania obecny był B. S., który przyznał się, iż to on nadał przesyłkę kurierską do L., i że to on podpisał się jako J. M. Ustalono również, że pod ww. adresem, oprócz B. S., zamieszkują jeszcze dwie inne osoby. W wyniku przeprowadzonego przeszukania pokoju zajmowanego przez B. S., funkcjonariusze Straży Granicznej ujawnili i zabezpieczyli około 2630 listków nasączonych nieznaną substancją oraz około 730 woreczków strunowych o różnych wymiarach, zawierających substancje w postaci proszku oraz grudek o różnym zabarwieniu. Przeprowadzone wstępnie badania na zawartość substancji zabronionych przez u.p.n. wykazały obecność pochodnych amfetaminy. Ponadto w toku przeszukania ujawniono i zabezpieczono 13 kopert zaadresowanych, zaklejonych i przygotowanych do wysyłki, z zawartością substancji ujawnionych podczas przeszukania, urządzenia elektroniczne w postaci komputera stacjonarnego oraz notebook'a oraz inne rzeczy mogące mieć związek z tą sprawą.

W ramach prowadzonego dochodzenia przeprowadzono szereg czynności mających na celu ustalenie stanu faktycznego, zabezpieczenie dowodów oraz ustalenie czy doszło do wprowadzania do obrotu kwestionowanych produktów. W toku tych czynności m.in. dokonano sprawdzenia i weryfikacji innych adresów nadawcy widniejących na przesyłkach, przeprowadzono kryminalistyczne oględziny zabezpieczonych dowodów rzeczowych, ustalono i przesłuchano świadków. W dniu 6 stycznia 2011 r. wydano postanowienie o przedstawieniu B. S. zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 55 ust. 1 i z art. 57 ust. 1 u.p.n.

W toku przesłuchania w charakterze podejrzanego strona wyjaśniła, że zabezpieczone produkty zakupiła przez Internet na przełomie września i października 2011 r., głównie były to paczki ze S. Obecnie zdarza się, że wymienia się próbkami różnych substancji z innymi osobami. Dodała, że studiuje bioinformatykę, interesuje się chemią, biochemią oraz wpływem różnych substancji na organizm ludzki. Ponadto oświadczyła, że substancje te sporadycznie wysyłała do innych osób na zasadzie wymiany, w zamian za innego rodzaju substancje, a w przypadku przesyłki DHL, która została zabezpieczona nie było jeszcze uzgodnionej formy wymiany. Osoby, do których wysyła próbki są zorientowane jakie są skutki działania na organizm po zażyciu. Natomiast przesyłki do S. miały być wysłane pocztą, a każda przesyłka, którą wysłał była nadawana na wymyślone dane osobowe. Strona dodała, że adresy osób, do których wysyłała przesyłki znalazła na forach internetowych, za pośrednictwem których się z nimi kontaktowała.

Powyższe produkty zostały zabezpieczone i przekazane do badań. Z opinii Biegłego Sądowego przy Sądzie Okręgowym we Wrocławiu z zakresu chemii, przedstawionej w ekspertyzie opracowanej na podstawie przeprowadzonych badań z zakresu chemii z dnia 9 stycznia 2012 r. wynikało, że proszek koloru beżowego zawierał substancję 4-AcO-DMT, która nie była ujęta w u.p.n., proszek koloru beżowego zawierał substancję 251-NBOMe, która nie była ujęta w u.p.n., a proszek koloru białego zawierał substancję, której nie udało się zidentyfikować w wyniku analizy jej widma masowego.

Z opinii nr 21/LK/12 z dnia 28 marca 2013 r., wydanej przez Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej wynika, że następujące produkty: substancja sproszkowana w kolorze beżowym w woreczku strunowym z napisem "4-AcO-DMT 500 mg", bryłki koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem ,.4-AcO-DMT 100 mg", bryłki i proszek koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "4-AcO-DMT 500 mg", woreczek strunowy z przekreślonym napisem "4-AcO-DMT 100 mg" na "500 mg", grudki i proszek koloru beżowego w woreczkach strunowych, sproszkowana substancja koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "4-AcO-DMT 500 mg", kartoniki z nadrukiem przedstawiającym dłoń na czarnym tle w białej kopercie, sproszkowana substancja koloru brunatnego w woreczkach strunowych z napisem "4-AcO-DMT 500 mg", kleista substancja koloru brunatnego w woreczku strunowym z napisem "4-AcO-DMT 500 mg", kleista substancja koloru brunatnego w woreczku strunowym z napisem "4-AcO-DMT 100 mg (500)" i kleista substancja koloru brunatnego w woreczku strunowym z napisem "4-AcO-DMT 100 mg" - zawierają substancję o nazwie 4- AcO-DET, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; substancja sproszkowana w kolorze białym w woreczku strunowym z napisem "25D-NBOMe 100 mg", proszek koloru białego w woreczkach strunowych z napisem "25D-NBOMe 100 mg", proszek koloru białego w woreczkach strunowych z napisem "25D-NBOMe 10 mg", proszek koloru białego w woreczkach strunowych z napisem "25D-NBOMe 100 mg", papierowy kartonik w kształcie kwadratu w woreczku strunowym z napisem "25C-NBOMe", papierowe kartoniki w kształcie kwadratu w białej kopercie - zawierają substancję o nazwie 25D-NBOMe, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; substancja sproszkowana w kolorze kremowym w woreczku strunowym z napisem "5-MeO-DMT 250 mg", proszek koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "5-MeO-DMT 100 mg", bryłki koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "5-MeO-DMT 100 mg" - zawierają substancję o nazwie 4-MeO-DMT, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; substancja sproszkowana w kolorze kremowym w woreczku strunowym z napisem "251-NBOMe 500 mg", sproszkowana substancja w woreczkach strunowych z napisem "251-NBOMe 10 mg", proszek koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "251-NBOMe 50 mg", proszek koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "251-NBOMe 100 mg", kartoniki z nadrukiem koloru różowego w kształcie dłoni, kartoniki z wizerunkiem postaci, w tonacji szaro-czarnej, sproszkowana substancja koloru beżowego w woreczku strunowym z napisem "251-NBOMe 10 mg", papierowe kartoniki w kształcie kwadratu, sproszkowana substancja koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "251-NBOMe 50 mg", proszek koloru kremowego w woreczku strunowym z napisem "5-MeO-DMT 250 mg", proszek koloru kremowego w woreczku strunowym z napisem "5M 0,1", papierowe kartoniki koloru czarno-czerwonego w kształcie kwadratu z logo dłoni, papierowe kartoniki koloru czarno-czerwonego w kształcie kwadratu z logo dłoni w woreczku strunowym z napisem "251-NBOMe", proszek koloru beżowego w woreczku strunowym z napisem "251-NBMOMe 50 mg", proszek koloru beżowego w woreczku strunowym z napisem "251-NBMOMe 50 mg", proszek koloru beżowego w woreczku strunowym z napisem "251-NBMOMe 50 mg", proszek koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "251-NBMOMe 50 mg", papierowe kartoniki z nadrukiem dłoni na czarnym tle w woreczkach strunowych (jeden z napisem 251-NBOMe 500 mg/pcs, drugi 25D-NBOMe), proszek koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "251- NBMOMe 50 mg", papierowe kartoniki z nadrukiem ludzkiej twarzy w tonacji zielonej- zawierają substancję o nazwie 251-NBOMe, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; proszek koloru białego w woreczkach strunowych z napisem "25D-NBOMe 10 mg", kartoniki z nadrukiem koloru zielonego w woreczku strunowym z napisem "25C-NBOMe", kartoniki z wizerunkiem głowy w kapeluszu, przeważa kolor zielony, kartoniki z wizerunkiem mężczyzny w okularach, w tonacji szaro-zielonej, kartoniki z nadrukiem kwiatka na czarnym tle, kartoniki z nadrukiem w kształcie trzech przecinających się elips koloru czarnego na białym tle, kartoniki z wizerunkiem postaci, w tonacji szaro-czarnej - zawierają substancję o nazwie 25B-NBOMe, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; woreczki strunowe z napisem "5-MeO- DIPT 100 mg", proszek koloru białego w woreczku strunowym, grudki koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "5M 0,1", proszek koloru beżowego w woreczku strunowym z napisem "5-MeO-DMT 100 mg", proszek koloru beżowego w woreczku strunowym z napisem "5-MeO-DMT 100 mg" - zawierają substancję o nazwie 5-MeO-DALT, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; bryłki koloru białego w woreczkach strunowych z napisem "2C-P 50 mg" - zawierają substancję o nazwie 2C-P, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; proszek koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "4-AcO-DMT 500 mg" - zawierają substancję o nazwie 4-AcO-DMT, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; bryłki koloru beżowego w woreczkach strunowych z napisem "2C-C 100 mg" - zawierają substancję o nazwie 2C-C, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; proszek koloru białego w woreczkach strunowych - zawierają substancję o nazwie alfa-PPP. która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.; kartonik koloru czarno-niebiesko-żółtego, papierowe kartoniki w kształcie kwadratu - zawierają substancję o nazwie 25C-NBOMe, która nie jest ujęta w załącznikach nr 1 i 2 do u.p.n.

Z opinii nr 41/LK/12 z dnia 30.04.2013 r. wydanej przez Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej wynikało, że w następstwie badań dysku twardego marki S. o numerze seryjnym [...] z dostarczonego do badań komputera z obudową o numerze [...], w lokalizacji "[...]", ujawniono jeden skompresowany plik archiwum w formacie RAR o nazwie "ABC marihuany.rar", zawierający zdjęcia roślin konopi, opisy tekstowe, działania i sposoby zażywania, uprawy. W historii odwiedzanych stron internetowych, ujawnione zostały zapisy słów kluczowych "marihuana" i "DMT". Ponadto w pliku tzw. pamięci wirtualnej systemu operacyjnego, w lokalizacji "C\pagefile.sys", ujawniono zapisy słowa kluczowego "DMT", znajdujące się w pozostałościach przeglądanej/ otwieranej strony internetowej o nazwie: "http://narwhal.biz/SOD/web/index.php/order/, która zawierała również słowa o treści: "address Order ID", "Buyer", "complete Change status Details" oraz adresy i dane personalne osób.

W wyniku badań drugiego dysku twardego marki S., tj. o numerze seryjnym [...] z notebooka marki A. o numerze seryjnym [...], ujawniono w pliku "lista.xls" znajdującym się w ukrytym folderze "asdq" w lokalizacji "C\Users\Bartek\Desktop\asdq\, zapisy nazw psychoaktywnych związków chemicznych "4- ACO-DMT, 5-MEO-DMT, 25C-NBOMe, 251-NBOMe, 25D-NBOMe", ilości substancji wyrażone w "mg", adresy osób i ich dane personalne. Ujawniony plik, jak wskazał biegły, był nieczytelny dla standardowego oprogramowania (był prawdopodobnie zaszyfrowany), jednakże zawartość pliku była widoczna w trybie tzw. "surowego" podglądu heksadecymalnego. Raport zawierał również inne dane skojarzone z plikiem "lista.xls", które według biegłego, świadczyły

o tym, że plik o takiej nazwie był otwierany z zewnętrznych nośników danych, np. pendrive. Ponadto w części wstępnej pliku, znajdowała się nazwa użytkownika "[...]", który tworzył/ redagował plik arkusza kalkulacyjnego "lista.xls". W tej samej lokalizacji tj. "C\Users\Bartek\Desktop\asdq\" znajdowały się także skasowane pliki tekstowe "asdq.txt", "zxc.txt", "inventar.txt", zawierające skrócone nazwy / symbole psychoaktywnych związków chemicznych, ich ilości, nazwiska i imiona osób. Ponadto ujawnione zostały zapisy słów kluczowych "marihuana", "nasiona feminizowane", "DMT" w historii odwiedzanych stron internetowych. Ujawniono także publikację w wersji elektronicznej: "Albert_Hoffman_- LSD_moje_trudne_dziecko.pdf'. Biegły zaznaczył, że podczas badań wystąpiły problemy z dostępem do niektórych obszarów dysku twardego. Mogło to wynikać z zastosowania wykrytego na dysku twardym oprogramowania do szyfrowania / ukrywania danych "True Crypt".

Mając powyższe na uwadze dnia 10 czerwca 2014 r., PPIS we Wrocławiu, poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji z art. 52a u.p.n.

Następnie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r., Organ zaliczył do materiału dowodowego akta postępowania o sygn. 2 Ds. 180/13/D oraz dowody rzeczowe przekazane przez Placówkę Straży Granicznej we W.

W dniu 18 sierpnia 2014 r. do organu wpłynęły pisemne wyjaśnienie strony z których wynikało, że prowadzona przez nią działalność, związana ze środkami zastępczymi, nie polegała na wprowadzaniu takowych do obrotu. Zaakcentowano, że znalezione u niej środki dla osoby zainteresowanej tematem są legalnymi związkami, które są modelowymi przykładami ciekawych reakcji chemicznych. Ilości jakie posiadała strona wynikały z jednorazowego zakupu asortymentu sklepu, który skończył swoją działalność. Strona nie miała zamiaru sprzedawać tych substancji, nie sprzedawała ich i nie odniosła żadnej korzyści majątkowej z faktu ich przesłania innym osobom. Przesyłka, która została zabezpieczona, była zaadresowana na adres Uniwersytetu w L. Wysyłka tych środków była związana z działalnością naukową i prowadzonymi przez adresata badaniami. Pozostałe zabezpieczone u strony paczki również były zaadresowane do pasjonatów ze S. Z wyjaśnień strony wynikało, że jest ona absolwentem uczelni wyższej na kierunku [...] i kontynuuje swoją edukację.

Pismem z dnia 30 września 2014 r., PPIS we Wrocławiu wezwał Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej w W. do uzupełnienia opinii nr 21/LK/12 z dnia 23 marca 2013 r. o informacje dotyczące właściwości i oddziaływania zidentyfikowanych w wyniku badań substancji na organizm ludzki oraz, czy stanowią one środki zastępcze w rozumieniu u.p.n.

W dniu 31 października 2014 r. organ otrzymał opinię uzupełniającą do opinii nr 21/LK/12, z której wynikało, że Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej nie udziela informacji na temat charakterystyki, właściwości i szkodliwego oddziaływania substancji oraz nie jest w stanie udzielić informacji, czy zidentyfikowane substancje stanowią środki zastępcze w myśl art. 4 pkt 27 u.p.n. a może jedynie stwierdzić, że substancje zawarte w badanych próbkach nie znajdowały się na liście środków zakazanych u.p.n.

Pismami z dnia 5 grudnia 2014 r. i 16 grudnia 2014 r., PPIS we Wrocławiu zwrócił się do Konsultanta Krajowego w dziedzinie toksykologii klinicznej dr n. med. P. B., o udzielenie informacji o zidentyfikowanych substancjach o nazwach: 4-AcO-DMT, 25B-NBOMe, 25C-NBOMe, 25D-NBOMe, 251-NBOMe, 5-MeO-DALT, 4- MeODMT. 4-AcO-DET, 2C-P, 2C-C oraz alfa-PPP.

Z uzyskanej w dniu 20 stycznia 2015 r. odpowiedzi wynikało, że substancje o nazwach: 4- AcO-DMT, 25B-NBOMe, 25C-NBOMe, 25D-NBOMe, 251-NBOMe, 5-MeO-DALT, 4- MeODMT zostały ujęte w załączniku nr 2 część 1 "Substancje psychotropowe grupy I-P", 2C- P, 2C-C, zostały ujęte w załączniku nr 2 część 2 "Substancje psychotropowe grupy II-P", a alfa- PPP zostały ujęte w załączniku nr 2 część 4 "Substancje psychotropowe grupy IV-P", oznaczona nr 11, zostały ujęte w załączniku nr 2 część 4 "Substancje psychotropowe grupy IV-P" - aktualnie procedowanej zmiany u.p.n. Natomiast substancja 4-AcO-DET nie znajduje się na liście nowych substancji, włączonych do listy substancji kontrolowanych w nowelizowanej ustawie. Jest ona psychoaktywną pochodną tryptaminy (DET- znajdującej się na liście substancji kontrolowanych). W ocenie Konsultanta Krajowego w dziedzinie toksykologii klinicznej, z punktu widzenia oddziaływania na organizm człowieka, włączenie ww. substancji (bez 4-AcO- DET) do listy substancji kontrolowanych przez u.p.n. stanowi o spełnianiu przez nie warunków określonych w pkt 27 art. 4 tej ustawy jako środka zastępczego.

W dniu 13 marca 2015 r., wezwano skarżącego w celu przesłuchania w charakterze strony. Strona nie stawiła się na to wezwanie. Ponownym wezwaniem wyznaczono nowy termin przesłuchania na dzień 11 sierpnia 2015 r. Pismem z dnia 17.07.2015 r. pełnomocnik strony wniósł o zmianę terminu przesłuchania na dzień po 23 sierpnia 2015 r. PPIS we Wrocławiu przychylił się do tego wniosku i wyznaczył nowy termin przesłuchania na dzień 28 sierpnia 2015 r. W toku tego przesłuchania skarżący wyjaśnił, że podawał nieprawdziwe dane przy nadawaniu przesyłek, które zawierały przedmiotowe substancje, ponieważ pomimo tego, że wiedział, że są to legalne substancje, obawiał się omyłkowego potraktowania tych substancji jako substancji odurzających. Unikał wydania wszystkich substancji w mieszkaniu przy ul. [...] we W., ponieważ na nakazie przeszukania mieszkania widniało inne imię i nazwisko, po pouczeniu funkcjonariuszy Straży Granicznej zaczął współpracować i wydał pozostałe środki. W tamtym okresie miał wiedzę, że substancje, które posiadał w mieszkaniu nie stanowiły środków zastępczych ani substancji psychotropowych. Osoby, które z nim wtedy mieszkały nie miały wiedzy na temat jego zajęcia, ani dostępu do pokoju, w którym przechowywane były te środki. Jedna z tych osób została przesłuchana w sprawie prowadzonej wówczas przez Placówkę Straży Granicznej we W. Wyznał, że nie zażywał tych substancji, nikogo nie częstował tymi substancjami i nie sprzedawał ich. Nie pamiętał, czy wymieniał się tymi substancjami z osobami z Polski. Znaczki o wymiarach 1 cm x 1 cm służyły jako forma przechowywania substancji. Treść pliku "lista.xls", zawierała adresy osób. do których wysyłane były przesyłki. Co do skasowanych treści plików ,,asdq.txt", "zxc.txt" , "inventor.txt"': Nie pamięta, kto był autorem treści pliku "asdq.txt". Chodziło prawdopodobnie o koszty związane z wysyłaniem przesyłek. W odniesieniu do plików "zxc.txt" oraz "inventor.txt" treści w nich zawarte stanowiły jego zapisy i dotyczyły one stanu substancji, którymi wówczas dysponował. Na pytanie dotyczące zaszyfrowanej w całości partycji dysku B. S. odpowiedział, iż testował program do szyfrowania danych, w związku z zainteresowaniami wynikającymi z kierunku studiów. Nie jest w stanie przypomnieć sobie, co znajdowało się na obszarze dysku objętego zaszyfrowaniem. Chciałby zdementować rzeczy wskazane w opinii 41/LK/12 z dnia 30.04.2013 r., na stronie 8, które sugerują, że był zainteresowany tematem zażywania substancji tam wskazanych, tj. DMT, marihuana i LSD. Kontekst wyszukiwania informacji o tych substancjach był zupełnie inny. Jako student biotechnologii o specjalizacji bioinformatyka. był zainteresowany tymi substancjami w związku z ich możliwością leczenia różnych schorzeń. Interesował się nimi w celach naukowych. Opracowuje obecnie pracę magisterską, dotyczącą wynalezienia nowych leków na chorobę Parkinsona, stąd wynika jego szeroko rozumiane zainteresowanie tymi substancjami. Dodał, że wysyłki były związane z jego prywatną działalnością naukową. Na potwierdzenie tego wskazał, że jedna z jego przesyłek, wysłana została na Uniwersytet w L. Wysyłki związane były z wymianą tych substancji z osobami, które również prowadziły działalność naukową.

Wezwaniem z dnia 22 stycznia 2016 r. organ zwrócił się do Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego o udzielenie informacji, czy strona była studentem tej uczelni, czy jako student prowadziła badania w kierunku możliwości leczenia ludzi z wykorzystaniem środków o działaniu psychoaktywnym lub badania pod kątem wpływu środków o działaniu psychoaktywnym albo badania pod kątem wpływu takich środków na zachowanie zwierząt. Z uzyskanej odpowiedzi wynikało, że strona była studentem Uniwersytetu Przyrodniczego na kierunku bioinformatyka w latach 2010/11 - 2012/13. W trakcie studiów nie prowadziła badań w kierunku możliwości leczenia ludzi z wykorzystaniem środków o działaniu psychoaktywnym lub pod kątem wpływu takich środków na zachowanie zwierząt, a władze uczelni nie wyrażały zgody na prowadzenie takich badań.

Wezwaniem z dnia 19 lutego 2016 r., organ zwrócił się do Rektora Politechniki Wrocławskiej o udzielenie informacji, czy strona jako student Wydziału [...], od dnia 1 października 2013 r., prowadziła badania w kierunku możliwości leczenia ludzi z wykorzystaniem środków o działaniu psychoaktywnym oraz, czy prowadziła badania pod kątem wpływu środków o działaniu psychoaktywnym na zachowanie zwierząt. Z uzyskanej odpowiedzi wynikało, że student realizował badania w ramach konkursu, praca magisterska o tematyce "Designing of novel catehol -o-methyl transferance inhibitors using in silico methods".

Z uwagi na fakt, że z opinii Biegłego Sądowego przy Sądzie Okręgowym we Wrocławiu z zakresu chemii, przedstawionej w ekspertyzie opracowanej na podstawie przeprowadzonych badań z zakresu chemii z dnia 9 stycznia 2012 r. wynikało, że proszek koloru białego zawiera substancję, której nie udało się zidentyfikować w wyniku analizy jej widma masowego oraz, że z opinii nr 21/LK/12 z dnia 28 marca 2013 r., wydanej przez Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej wynikało, że ze względu na brak dostępności do wzorców nowych substancji psychoaktywnych (tzw. "dopalaczy"), nie zidentyfikowano substancji w następujących produktach: proszek koloru białego w woreczkach strunowych z napisem "25D-NBOMe 50 mg", proszek koloru białego w woreczku strunowym, kapsułki koloru białego w woreczku strunowym i kapsułka koloru brązowego w woreczku strunowym, organ postanowił o zleceniu badań Centralnemu Laboratorium Kryminalistycznemu Policji.

Mając powyższe na uwadze, zawiadomieniem z dnia 13 czerwca 2019 r" Organ poinformował pełnomocnika B. S. o wyznaczeniu na dzień 11.07.2019 r. czynności poboru próbek z ww. produktów. W dniu 11.07.2019r. dokonano tej czynności, bez udziału strony i jej pełnomocnika, którzy nie zgłosili się do udziału w tej czynności.

W dniu 11 lipca 2019 r., Organ wydał postanowienie nr 8/19, poprzez które zwrócił się do Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji o przeprowadzenie badań identyfikacyjnych próbek pobranych z zabezpieczonych produktów tj.: proszku koloru białego w woreczkach strunowych z napisem "25D-NBOMe 50 mg", proszku koloru białego w woreczku strunowym, kapsułek koloru białego w woreczku strunowym i kapsułki koloru brązowego w woreczku strunowym.

W dniu 25 października 2019 r. PPIS we Wrocławiu, otrzymał z Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji opinię z przeprowadzonych badań nr E- nar-283/19, z której wynika, że w wyniku przeprowadzonych badań ww. produktów stwierdzono następujące substancje: w proszku koloru białego, znajdującym się w woreczku strunowym z napisem "25D-NBOMe 50 mg" stwierdzono obecność 25D-NBOMe, w proszku koloru białego w woreczku strunowym stwierdzono obecność 5-MeO-DALT, w kapsułce koloru białego w woreczku strunowym (w opinii koloru czarnego) stwierdzono obecność psylocyny (4-HO- DMT), a w kapsułce koloru brązowego w woreczku strunowym (wszystkie kapsułki w tabeli poz. 51) stwierdzono obecność 251-NBOMe oraz niewielkie ilości 25H-NBOMe i 25C-NBSOMe. Z przytoczonej opinii wynika, że na dzień 3.01.2012 r. (dzień zabezpieczenia produktów): psylocyna (4-HO-DMT) była wymieniona w wykazie substancji psychotropowych grupy I-P, stanowiącym załącznik do u.p.n., a zatem próbka zawierająca psylocynę, stanowiła substancję psychotropową, 25C-NB30Me nie był wymieniony w załącznikach do u.p.n., a zatem substancje zawierające 25C-NB30Me, stanowiły środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n., a od dnia 17 sierpnia 2018 r. 25C-NB3OMe jest zaliczany do grupy I-NPS, opisanej w punkcie 2 wykazu nowych substancji psychoaktywnych, stanowiącego załącznik nr 3 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1591), 25D- NBOMe, 25H-NBOMe, 251-NBOMe i 5-MeO-DALT, nie były wymienione w załącznikach do u.p.n., a zatem próbki zawierające 25D-NBOMe, 25H-NBOMe, 251-NBOMe i 5-MeO-DALT, stanowiły środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n., a od dnia 17 sierpnia 2018 r. 25D- NBOMe, 25H-NBOMe, 251-NBOMe i 5-MeO-DALT są wymienione w wykazie substancji psychotropowych grupy 1-P, stanowiącym załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1591).

W dniu 30 października 2019 r. do akt postępowania dołączono wydrukowaną z Internetu informację dot. substancji o nazwie 4-AcO-DET, stwierdzonej w wyniku badań niektórych produktów zabezpieczonych od B. S. w dniach 3-4 stycznia 2012 r.

Zawiadomieniem z dnia 6 listopada 2019 r. Organ poinformował pełnomocnika B. S. o zebranym materiale dowodowym.

Z uwagi na fakt, iż w postanowieniu Organu z dnia 10 czerwca 2014 r. o zaliczeniu w poczet materiału dowodowego akt postępowania o sygn. 2 Ds. 180/13/D wraz z dowodami rzeczowymi przekazanymi przez Placówkę Straży Granicznej we W., nie ujęto wszystkich przekazanych dowodów rzeczowych, a ujętych nie opisano w sposób umożliwiający ich właściwą identyfikację, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we Wrocławiu w dniu 20 listopada 2019 r. wydał postanowienie nr 11/19 o zmianie i uzupełnieniu opisanego postanowienia z dnia 10 czerwca 2014 r.

Następnie, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, organ pierwszej instancji zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. poinformował stronę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Pełnomocnik strony nie skorzystał z powyższych praw, ponadto nie stawił się do siedziby organu i nie zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym.

Mając na względzie całość zebranego materiału dowodowego PPIS we Wrocławiu w dniu 27 stycznia 2020 r. wydał decyzję nr 479/20, wymierzającą stronie karę pieniężną w wysokości 30.000 zł za wprowadzanie do obrotu na terenie powiatu wrocławskiego środków zastępczych w postaci produktów wymienionych w tej decyzji w ujęciu tabelarycznym.

Od powyższej decyzji strona (działając przez pełnomocnika) wniosła odwołanie, nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem.

W związku z wniesionym przez stronę odwołaniem, Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: DPWIS, organ drugiej instancji, organ odwoławczy) we Wrocławiu dokonał ponownej analizy materiału dowodowego sprawy i podobnie jak organ pierwszej instancji stwierdził, że materiał ten daje podstawy do wymierzenia stronie kary pieniężnej na podstawie art. 52a u.p.n. DPWIS wskazał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że zabezpieczone produkty stanowiły – na dzień ich ujawnienia – środki zastępcze, co zostało potwierdzone przez wyspecjalizowane laboratoria. W ocenie organu odwoławczego, wymierzona stronie przez organ pierwszej instancji kara pieniężna w kwocie 30.000 zł nie uwzględnia jednak w wystarczający sposób okoliczności sprawy, a tym samym, nie czyni zadość wskazaniom zawartym w art. 52a ust. 3 u.p.n. Zdaniem DPWIS, w sprawie, przy wymiarze kary pieniężnej uwzględnić należało, w szczególności, ilość wprowadzonych do obrotu środków zastępczych (2630 listków nasączonych nieznaną substancją oraz około 730 woreczków) oraz zasięg wprowadzania do obrotu. W ocenie tego organu, kara wymierzona przez organ pierwszej instancji, niewiele wyższa od minimalnej wysokości kary nie uwzględnia tych okoliczności, a tym samym nie realizuje celów kary przewidzianej jako sankcja finansowa za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych. Aktywność strony w tym zakresie organ uznał za rażące naruszenie porządku publicznego i stwierdził, że w związku z bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia i życia ludzi działalności polegającej na wprowadzanie do obrotu tzw. dopalaczy, działalność taką należy skutecznie eliminować za pomocą takiego wymiaru kary, która stanowić będzie, z jednej strony, odczuwalny środek represji, a z drugiej, dostatecznie odstraszający środek prewencji.

Wskazując na treść art. 139 k.p.a. DPWIS zwrócił uwagę, że organ odwoławczy może wydać decyzję na niekorzyść strony odwołującej się, m.in. w przypadku, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza interes społeczny. W nawiązaniu do powyższego organ drugiej instancji wyraził pogląd, że interes społeczny niewątpliwie wymaga skutecznego eliminowania działalności polegającej na wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych, a kara w wysokości określonej przez PPIS we Wrocławiu nie realizowała tego celu.

Zdaniem DPWIS, stan faktyczny sprawy przemawia za wymierzeniem skarżącemu kary pieniężnej w kwocie 100.000 zł.

W nawiązaniu do zarzutów odwołania, organ nie stwierdził przeszkód prawnych do wydania decyzji w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Zdaniem organu, zarzut strony dotyczący naruszenia art. 189c w zw. z art. 189g § 1 k.p.a. nie mógł zasługiwać na uwzględnienie, albowiem postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte dnia 10 czerwca 2014 r., a w tej dacie, w kodeksie postępowania administracyjnego nie był wyodrębniony rozdział odnoszący się do administracyjnych kar pieniężnych. Dział IV A "Administracyjne kary pieniężne" wszedł w życie dnia 1 czerwca 2017 r., a zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) zmiana nie dotyczy postępowań wszczętych przed tą datą.

Za nietrafny ocenił również organ zarzut naruszenia art. 52a ust 2 oraz 52a ust. 4 u.p.n. w związku z art. 68 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.]) poprzez wymierzenie kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych w sytuacji, gdy decyzja została doręczona po upływie 3 lat, od końca roku kalendarzowego, w którym miało nastąpić wprowadzanie do obrotu, co – zdaniem strony – powinno skutkować umorzeniem postępowania.

Odnosząc się do tego zarzutu, organ zwrócił uwagę, że art. 52a ust.4 u.p.n stanowi o stosowaniu odpowiednim działu III Ordynacji podatkowej, czyli takim jakim przepisy tego działu można odnieść do kary pieniężnej. W ramach tej argumentacji organ przybliżył wykładany w orzecznictwie sposób rozumienia zwrotu "odpowiedniego zastosowania przepisów prawa" i wskazał, że w sprawach dotyczących administracyjnych kar pieniężnych art. 68 §1 O.p. nie stwarza możliwości jego zastosowania ani wprost, ani z uwzględnieniem modyfikacji. W uzasadnieniu zaprezentowanej argumentacji DPWIS powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2433/17.

Decyzję ostateczną DPWIS we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2020 r. strona zaskarżyła w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Formułując zarzuty skargi wskazała na naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 52a ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez uznanie, że wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej przez organ pierwszej instancji było zgodne z prawem, pomimo zaistnienia przesłanki negatywnej wskazanej w art. 189g § 1 k.p.a., tj. upływu pięciu lat od naruszenia prawa;

b) art. 52a ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez uznanie, że wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej przez organ pierwszej instancji było zgodne z prawem, pomimo zaistnienia przesłanki negatywnej z art. 68 § 1 O.p., podczas gdy zaskarżona decyzja została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym zakończono postępowanie karne, jak również, po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym miało nastąpić wprowadzenie środków zastępczych do obrotu, co powinno skutkować umorzeniem postępowania;

c) art. 2 Konstytucji RP poprzez całkowite wyłączenie możliwości zastosowania instytucji przedawnienia w odniesieniu do kary pieniężnej nałożonej na skarżącego, co pozostaje w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz wynikającą z niej zasadą pewności prawa;

d) art. 8 k.p.a. poprzez całkowite wyłączenie możliwości zastosowania instytucji przedawnienia w odniesieniu do kary pieniężnej nałożonej na skarżącego, pomimo upływu terminu przedawnienia;

2. przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 68 § 1 O.p. poprzez błędne uznanie, że wskazany przepis nie znajdował zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji, podczas gdy przepis ten został umiejscowiony w dziale III Ordynacji podatkowej, do którego w całości odsyłał art. 52a ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (w brzmieniu do dnia 30 czerwca 2015 r.);

b) art. 189g § 1 k.p.a. poprzez wymierzenie kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych w sytuacji, gdy od naruszenia prawa upłynęło pięć lat, w związku z czym kara nie powinna zostać nałożona, a postępowanie powinno zostać umorzone;

c) art. 68 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zaskarżona decyzja została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym zakończono postępowanie karne, jak również, po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym miało nastąpić wprowadzenie środków zastępczych do obrotu, co powinno skutkować umorzeniem postępowania;

d) art.139 k.p.a., polegające na wydaniu przez DPWIS we Wrocławiu decyzji na niekorzyść odwołującego się, czym organ odwoławczy naruszył zakaz reformationis in peius, w sytuacji gdy decyzja PPIS we Wrocławiu nie naruszała w sposób rażący ani interesu społecznego, ani przepisów prawa;

e) art.107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji, w szczególności w zakresie wykazania zaistnienia przesłanek do odstąpienia od zakazu wyrażonego w art.139 k.p.a.;

f) art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak umorzenia postępowania administracyjnego pierwszej instancji pomimo wystąpienia przesłanki pozytywnej w tym zakresie, tj. bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego.

W treści skargi, po skrótowym przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, skarżący podjął polemikę z DPWIS w zakresie stanowiska tego organu do braku postaw do zastosowania art. 68 § 1 O.p. Zdaniem strony, wyrażone w tym zakresie stanowisko DPWIS pomija, obowiązujące do 30 czerwca 2015 r., literalne brzmienie art. 52a ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który jednoznacznie nakazywał stosowanie do kar pieniężnych nakładanych na podstawie ww. ustawy przepisy działu III Ordynacji podatkowej. W rozwinięciu tej kwestii skarżący zwrócił uwagę, że przepis ten (znajdujący zastosowanie do postępowania przed organem pierwszej instancji na podstawie przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw) wprost odsyłał do całości przepisów zawartych w dziale III Ordynacji podatkowej, w więc także do przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych. Zdaniem strony, wyłączenie zastosowania w sprawie przepisu art. 68 § 1 O.p., przy odmowie zastosowania art. 189g § 1 k.p.a. prowadzi do sytuacji, w której kary pieniężne za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu środków zastępczych nie podlegałyby w ogóle przedawnieniu. Na tle tej argumentacji skarżący podniósł, że "z uwagi na zasadę demokratycznego państwa prawnego, wykluczone jest istnienie takich konfiguracji faktyczno-prawnych, w których możliwość nałożenia na stronę obowiązku nie ulegałaby przedawnieniu". Dodał, że możliwość wymierzenia kary administracyjnej byłaby w takim przypadku de facto bezterminowa, zaś decyzja w tym zakresie mogłaby zostać wydana po upływie okresu, w jakim przedawnieniu ulegają np. najcięższe przestępstwa określone w kodeksie karnym.

Zdaniem strony, zaskarżona decyzja narusza także art. 139 k.p.a., albowiem jest orzeczeniem na niekorzyść strony, przy braku wykazania, że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny.

W rozwinięciu tej argumentacji skarżący zauważył, że niezależnie od oczywistej wadliwości decyzji organu pierwszej instancji, to decyzja ta w zakresie ustalającym wysokość kary wymierzonej skarżącemu była zgodna z przepisami prawa. Stwierdził, że organ pierwszej instancji w sposób zgodny z ustawą zastosował uznanie administracyjne, orzekając karę pieniężną w wysokości, która w jego przekonaniu była odpowiednia do rodzaju i skali naruszenia prawa.

Na tle wskazanych zarzutów oraz wspierającej je argumentacji, skarżący wniósł:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) o stwierdzenie nieważności decyzji DPWIS we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2020 r. z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa);

2. na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości decyzji PPIS we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2020 r.;

3. na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie.

Ewentualnie, o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego. Nadto, skarżący wniósł także o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, DPWIS we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Działając w tych granicach Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej stanowi przepis art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zgodnie z którym, kto, wbrew przepisom ustawy, wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł (art. 52a ust. 1 ). Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego.

Na wstępie należy zauważyć, że w skardze strona nie podważa ustaleń faktycznych stanowiących podstawę orzekania przez organy obu instancji. Charakter sporu przed Sądem nie dotyczy zatem faktów, a wykładni przepisów prawa. Zarzut naruszenia art. 52a ust. 2 u.p.n. skarżący podnosi w szczególności powiązaniu z art. 139 k.p.a., art. 68 § 1 O.p. w zw. z art. 52a ust. 4 u.p.n. i art. 189g k.p.a. Zasadnicza argumentacja skargi opiera się na zarzutach naruszenia zakazu reformationis in peius, o jakim traktuje art. 139 k.p.a., a także, zarzucie przedawnienia, który strona wywodzi z treści art. art. 68 § 1 O.p. w zw. z (nieobowiązującym już) przepisem art. 52a ust. 4 u.pn., a także, z treści art. 189g k.p.a.

Mając na uwadze treść art. 134 § 1 p.p.s.a., w myśl którego, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie ograniczyła się jedynie do oceny zarzutów skargi, lecz obejmowała wszystkie aspekty związane z zastosowaniem art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Dokonując wykładni art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii należy wskazać, że przepis ten reguluje odpowiedzialność administracyjną za wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu na kraju środka zastępczego.

Zgodnie z art. 4 pkt 34 ustawy, przez wprowadzanie do obrotu rozumie się udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Definicja terminu "środek zastępczy" zawarta jest w art. 4 pkt 27 ustawy, który w brzmieniu obowiązującym w sprawie, oznaczał substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.

Dla określenia czy dany produkt ma charakter środka zastępczego konieczne jest posiadanie przez niego działania psychoaktywnego analogicznego, jak działanie narkotyków (środków odurzających i substancji psychotropowych), będącego warunkiem sine qua non używania zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1141/17).

Na tle okoliczności faktycznych wynikających z akt sprawy trzeba wyraźnie podkreślić, że decyzja wydana na podstawie art. 52a u.p.n., skutkująca wymierzeniem kary pieniężnej, może być skierowana do każdego podmiotu wprowadzającego do obrotu środki zastępcze, niekoniecznie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i bez względu na to, czy taką działalność ów podmiot prowadzi. Norma art. 52a ust. 1-3 u.p.n. wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. "dopalacz", por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14).

Warto też wskazać, że sprzedaż detaliczna środków zastępczych mieści się w pojęciu wprowadzania do obrotu tychże środków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt II OSK 514/14). Co także istotne, w świetle bogatego dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych, przez "wprowadzanie do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. należy rozumieć udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, będącym ich konsumentami, jak też niebędącym ich konsumentami. Brak podstaw, aby na gruncie definicji legalnej "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych różnicować przypadki udostępniania tych środków w zależności od tego, czy "osoba trzecia" nabywa środek w celu spożycia go przez siebie (konsument), czy też w celu przekazania go innym odbiorcom (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 996/15). Także w piśmiennictwie przyjmuje się, że użyte w art. 52a ww. ustawy pojęcie wprowadzania do obrotu środka zastępczego odnosi się do wszystkich przypadków udostępniania takich środków, tj. bez względu na to, czy osoba, której środek ten jest udostępniany, jest jego bezpośrednim (ostatecznym) konsumentem, czy też np. pośredniczy w jego udostępnieniu (por. komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pod red. Andrzeja Ważnego, wyd. II, WKP 2019, komentarz do art. 52a ustawy wersja internetowa).

Prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego.

W ocenie Sądu stan faktyczny ustalony przez organy inspekcji sanitarnej i nie kwestionowany w skardze, był wystarczający do zastosowania normy z art. 52a ust. 1 u.pn. i wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art. 52a ust. 2 u.p.n.

Wydając decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w sprawie, organy oparły się zarówno na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania administracyjnego, jak i na materiałach z postępowania karnego.

Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że skarżący wprowadzał do obrotu substancje, które – na dzień ich ujawnienia – stanowiły środki zastępcze. Co istotne, , fakt wprowadzania tych środków do obrotu został jednoznacznie potwierdzony przez samego skarżącego. W toku przesłuchania przed pracownikiem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu w dniu 28 sierpnia 2015 r., skarżący zeznał, że w treści pliku "lista.xls" znajdowały się adresy osób do których wysyłane były substancje zabezpieczone u strony. Jak wynika natomiast z ekspertyzy biegłego z zakresu informatyki sporządzonej przez Laboratorium Kryminalistyczne Straży Granicznej z dnia 30 kwietnia 2013 (opinia nr 41/LK/12) plik o nazwie "lista.xls" zawierał dane osobowe i adresowe licznych osób fizycznych, w tym m.in. J. M., przebywającego przy ul. [...] w W. Fakt ten świadczy o tym, że skarżący niewątpliwie wprowadzał do obrotu środki zastępcze które wysyłał zarówno za granicę, jak w kraju, skoro sam stwierdził, że wspomniany plik zawiera listę odbiorców nadawanych przez niego przesyłek (z substancjami zweryfikowanymi później jako tzw. środki zastępcze). Niewątpliwie również zasadnie organy orzekające w sprawie uznały, że fakt znalezienia u skarżącego znacznej liczby woreczków strunowych, nasączonych listków oraz kilkunastu kopert przygotowanych do wysyłki z zakwestionowanymi substancjami daje podstawę do oceny skali procederu jako znacznej. Należy w tym miejscu dodać, że, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3154/18, już sam fakt "zapakowania zatrzymanych środków zastępczych tj. w woreczki foliowe z zapięciem strunowym" świadczy o tym, że środki te przeznaczone były do rozprowadzenia wśród osób trzecich. Równie trafnie zauważa również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 3606/19 na tle definicji z art. 4 pkt 34 u.p.n., że bez znaczenia jest rola i status osób trzecich w procesie dystrybucji środków zastępczych. Konsekwencją tego poglądu musi być uznanie, że również przekazanie przesyłki zagranicznej kurierowi powinno być oceniane jako wprowadzanie do obrotu towaru w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 34 u.p.n. Przekazanie przesyłki stanowi bowiem element wprowadzania do obrotu w podanym wyżej rozumieniu.

Warto wzmiankowo też dodać, że, jak wynika z przedstawionych na wstępie ogólnych uwag dotyczących definiowania obrotu środkami zastępczymi, podnoszona przez stronę (w toku postępowania) okoliczność ich bezpłatnego udostępniania nie miała w sprawie znaczenia normatywnego.

W podsumowaniu tej części rozważań należy skonstatować, że materiał zgromadzony w sprawie dawał podstawy do objęcia skarżącego odpowiedzialnością administracyjną na podstawie art. 52a ust. 1 u.p.n. Warto w tym miejscu wspomnieć, że wykładnia art. 52a ust. 1-3 u.p.n. powinna uwzględniać cel wprowadzenia tej regulacji oraz jej miejsce w systematyce ustawy, a także związek normatywny z postanowieniami art. 44b i 44c ustawy. W konsekwencji, w procesie ustalania treści normatywnej art. 52a u.p.n., nie powinno się odwoływać do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 996/15). Odwołując się do ratio legis przepisu art. 52a u.p.n. należy wskazać, że wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2389/18). Ustawodawca w hipotezie i dyspozycji normy art. 52a ust. 1-3 u.p.n. wyraźnie wskazuje, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każdy, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. dopalacz).

Przechodząc do argumentacji podniesionej w skardze należy podnieść, że Sąd nie podzielił zasadności zgłoszonego tam zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. Sąd oczywiście dostrzega niekorzystne dla strony konsekwencje wymiaru kary pieniężnej w decyzji organu drugiej instancji. Orzeczenie organu drugiej instancji jest niewątpliwie orzeczeniem na niekorzyść strony skarżącej, skoro pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał on przed wniesieniem odwołania. Analizowana sprawa jest zatem niewątpliwie przykładem przekroczenia zakazu reformationis in peius (który oznacza, że organ odwoławczy nie może orzec w sposób, który pogarsza sytuację strony odwołującej się, tj. tę sytuację, którą ukształtowała decyzja organu pierwszej instancji), ale – co wymaga wyraźnego zaakcentowania - w granicach dozwolonych treścią art. 139 k.p.a. Wymaga podkreślenia, że zasada określona w art. 139 k.p.a. nie jest absolutna i doznaje ograniczeń wyrażonych in fine przytoczonego przepisu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt . II SA/Kr 91/18). Należy w tym miejscu zauważyć, że z treści art. 139 k.p.a. wprowadzającego wspomniany zakaz wynika, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Jedynie zatem w dwóch przypadkach organ odwoławczy może odstąpić od wspomnianej zasady tj. po pierwsze, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo i po drugie, gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza interes społeczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2014 r., I OSK 1851/12).

Podwyższając wysokość kary pieniężnej w stosunku do wysokości kary wymierzonej przez organ pierwszej instancji DPWIS we Wrocławiu zaakcentował, że wprowadzanie przez stronę środków zastępczych (tzw. dopalaczy) do obrotu jest rażącym naruszeniem porządku publicznego albowiem stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Z tych powodów, działalność tego rodzaju należy skutecznie eliminować za pomocą odczuwalnych środków represji, jak i dostatecznie odstraszających środków represji. Uzasadniając wyższy wymiar kary pieniężnej organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że wymierzona przez PPIS kara pieniężna w kwocie 30.000 zł, tj. w wysokości niemalże minimalnej, jest wymierzana z reguły (przypis Sądu) osobie, która wprowadziła do obrotu minimalną ilość środka zastępczego i czyniła to w sposób niezorganizowany. Za zaostrzeniem kary wymierzonej skarżącego, przemawiała, zdaniem DPWIS, w szczególności ilość (2630 listków nasączonych nieznaną substancją oraz około 730 woreczków) wprowadzonych do obrotu środków zastępczych oraz zasięg wprowadzania do obrotu. Organ drugiej instancji dodał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że zabezpieczone u strony produkty stanowiły, na dzień ich ujawnienia, środki zastępcze. U skarżącego stwierdzono 51 produktów, ponadto przyznał się on do kilkukrotnego wysyłania kwestionowanych produktów.

W tym miejscu niezbędnym jest zastrzeżenie, że o ile kara za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych jest obligatoryjna na podstawie art. 52a u.o.p.n., to już jej wysokość ma charakter uznaniowy, oczywiście w granicach wskazanych w tym przepisie, tj. od 20 000 zł do 1 000 000 zł. Sądowa kontrola ma w tym względzie zatem ograniczony zakres. Wymaga jednak zbadania, czy rozstrzygniecie organu nie nosi cech dowolności. Jak wynika z wcześniejszych rozważań Sądu, takiej dowolności, ani też przekroczenia zakazu reformationis in peius Sąd orzekający w sprawie nie stwierdził. Trzeba mieć na uwadze, że celem każdej sankcji (kary) ma być jej aspekt wychowawczo-zapobiegawczy realizujący się zarówno w odniesieniu do samego sprawcy czynu (tak by nałożona kara była na tyle dolegliwa, aby zniechęcała sprawcę do ewentualnej recydywy), jak też dla ogółu społeczeństwa (poprzez z jednej strony odstraszanie potencjalnych "naśladowców" od popełnienia czynu zakazanego, a z drugiej poprzez kształtowanie poczucia sprawiedliwości, obowiązywania i skutecznego egzekwowania norm prawa).

Organ odwoławczy dokonując ponownej oceny stanu faktycznego doszedł do przekonania, że skarżącemu należy wymierzyć karę pieniężną wyższą od wymierzonej przez organ pierwszej instancji, tj. w wysokości 100 000 zł, a nie 30 000 zł. Zdaniem Sądu, odstąpienie od zakazu reformationis in peius daje się obronić w świetle materiału dowodowego sprawy, z którego wyłania się obraz aktywności skarżącego, wprowadzającego do obrotu środki zstępcze na szeroką skalę. W tym kontekście nie można odmówić słuszności i racjonalności argumentacji organu drugiej instancji, że wymierzoną przez organ pierwszej instancji karę pieniężną można uznać za adekwatną do przypadku wprowadzenia do obrotu minimalnej ilości środka zastępczego, a nie do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. Zdaniem organu drugiej instancji, wysokość wymierzonej w decyzji organu pierwszej instancji kary pieniężnej w kwocie 30.000 zł (przy minimalnej wysokości kary 20.000 zł) nie uwzględnia w wystarczający sposób okoliczności sprawy i tym samym nie czyni zadość wskazaniom z art. 52a ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Zdaniem Sądu, odejście od zakazu reformationis in peius w okolicznościach faktycznych sprawy uznać należy za usprawiedliwione, a to z uwagi na konieczność zapewnienia ochrony wartościom i zasadom leżącym u podstaw ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Nie ulega wątpliwości, że obrót czy to środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi czy środkami zastępczymi stwarza nie tylko bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, ale także wywołuje negatywne skutki społeczne. Stąd też potrzeba przezwyciężenia tego zjawiska w imię interesu społecznego wymaga zastosowania wszelkich dostępnych środków, w tym tych o charakterze ekonomicznym. Wyrażone w wyroku stanowisko Sądu koresponduje z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 703/14.

W ocenie Sądu, w sprawie brak było zatem przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. (podniesiony w skardze zarzut stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. uznać należało - w świetle całościowej argumentacji skargi - za dotknięty błędem pisarskim). Co również istotne, jako bezpodstawne ocenić należało zarzuty skargi co do braku uzasadnienia przez organ drugiej instancji odstąpienia od zakazu reformationis in peius, jaki to zarzut strona powiązała z zarzutem naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji niewątpliwie wynika argumentacja ukierunkowana na wykazanie z jakich powodów organ drugiej instancji wymierzył skarżącemu wyższą karę pieniężną oraz, że zaostrzenie tej kary podyktowane było uznaniem, że wprowadzenia do obrotu środków zastępczych stanowiło rażące naruszenie porządku publicznego, albowiem stanowiło bezpośrednie zagrożenie dla zdrowa i życia ludzi. Wprawdzie w treści decyzji organ odwoławczy dopiero ma końcu decyzji przytoczył treści art. 139 k.p.a., niemniej, w kontekście użytej przez niego argumentacji Sąd nie ma wątpliwości, że cała treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do przesłanek zwiększenia wymiaru kary pieniężnej miała na celu właśnie wyjaśnienie przesłanek odejścia od zakazu, o jakim mowa w art. 139 k.p.a. W ocenie Sądu, nie może być również jakichkolwiek wątpliwości w tym względzie tyko dlatego, ze organ posłużył się nomenklaturą rażącego naruszenia porządku publicznego, a nie jak stanowi art. 139 k.p.a. - klauzulą rażącego naruszenia interesu społecznego. Klauzula interesu społecznego (publicznego) to klauzula generalna, która w kontekście indywidualnej sprawy winna być poddana stosownej wykładni. Wymagania interesu społecznego (publicznego) muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą uzyskać zindywidualizowaną treść wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przy wykładni interesu społecznego (publicznego) należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, np. bezpieczeństwa i sprawiedliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 71/13). W ocenie Sądu, brak jest podstaw do istotnego różnicowania w realiach rozpatrywanej sprawy znaczenia pojęcia porządku publicznego i interesu społecznego. Poza tym, w końcowej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy dokonując wykładni art. 139 k.p.a. w podsumowaniu wskazał, że zaskarżona decyzja rażąco narusza interes społeczny oraz że: "Interes społeczny niewątpliwie wymaga skutecznego eliminowania działalności polegającej na wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych, a kara w wysokości określonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu nie realizowała tego celu".

W uzupełnieniu dotychczasowych rozważań należy wskazać, że Sądowi znane są wyrażane w orzecznictwie poglądy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1783/19), co do tego, że "rażące naruszenie interesu społecznego" nie stanowi samoistnej przesłanki i może uzasadniać wydanie decyzji na niekorzyść strony tylko wówczas, gdy znajduje to jednocześnie uzasadnienie w odpowiednich normach prawa materialnego. W ocenie Sądu, ta przesłanka została w sprawie spełniona, albowiem organ drugiej instancji w swojej argumentacji związanej z wysokością kary nawiązał do art. 52a ust. 3 u.p.n., w którym ustawodawca wskazał na dyrektywy wymiaru kary. Organ nawiązał również do represyjnej i prewencyjnej funkcji kary administracyjnej.

Na uwzględnienie nie mogły w sprawie zasługiwać również pozostałe zarzuty skargi, a ukierunkowane na wykazanie braku podstaw do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej z uwagi na upływ terminu przedawnienia.

W nawiązaniu do zarzutu naruszenia art. 68 § 1 O.p. należy porządkująco wskazać, że przepis art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2015 r. stanowił w ustępie 4, że do kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.).

Trafnie w tym kontekście zwraca uwagę organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji na to, w jaki sposób należy rozumieć kwestię "odpowiedniego stosowania prawa". Sąd podziela powołany w zaskarżonej decyzji pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok tego Sądu z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1773/15), że "odpowiednie stosowanie przepisów prawa" polega na zwykłym stosowaniu wprost określonych przepisów odniesienia, z tym jednak, że całkowicie nie mają zastosowania, bądź też w pewnej części swej treści ulegają zmianie te spośród nich, które ze względu na treść swych postanowień są bezprzedmiotowe lub całkowicie sprzeczne z przepisami normującymi dane stosunki, do których mają być one zastosowane oraz, że zawsze należy wybierać rozwiązania bliższe naturze stosunków podstawowych oraz specyfice i celom regulacji podstawowej.

W nawiązaniu do przedstawionej argumentacji należy wskazać, że przepis art. 68 § 1 O.p. wprowadza ograniczenie terminu do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Trafnie argumentuje organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że brak jest możliwości przełożenia pojęcia obowiązku podatkowego na grunt regulacji kar pieniężnych, które mają charakter sankcji administracyjnej (związanej z wystąpieniem deliktu administracyjnego), a te są znacznie bliższe sankcjom przewidzianym w przepisach karnych lub dotyczących wykroczeń, niż regulacjom zobowiązań podatkowych. Trafnie również podnosi, że decyzja nakładająca karę administracyjną – w przeciwieństwie do decyzji podatkowej – nie konkretyzuje obowiązku wcześniej istniejącego, ale go od postaw kształtuje.

Zasadnie na tej podstawie konstatuje organ, że w sprawie, obowiązek został nałożony na skarżącego dopiero w momencie wymierzenia kary pieniężnej przez właściwy organ, nie istniał natomiast w momencie naruszenia zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych.

Omawiana kwestia była już zresztą przedmiotem licznych wypowiedzi sądów administracyjnych, w tym także Naczelnego Sadu Administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 2433/17 oraz z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1152/20), który wielokrotnie akcentował, że nie można w przypadku kar administracyjnych mówić o istnieniu jakiegokolwiek obowiązku ich zapłaty do czasu ustalenia tego obowiązku w decyzji, nie wynika on bowiem z żadnego przepisu ustawowego. Za poglądem przedstawionym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 1152/20 wskazać należy, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej jest decyzją kształtującą dopiero stosunek administracyjnoprawny, a zatem mającą charakter konstytutywny (ustalający). Decyzja ta - w przeciwieństwie do decyzji podatkowej, o które mowa w art. 21 § 1 pkt 2 w związku z art. 68 § 1 O.p. - nie konkretyzuje obowiązku prawnego wcześniej istniejącego, ale go od podstaw kształtuje w sposób od razu zindywidualizowany i skonkretyzowany. Jest to decyzja całkowicie odmienna od decyzji wymiarowej dotyczącej zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., powstałych z dniem doręczenia decyzji, a więc do zobowiązań do których ma zastosowanie art. 68 § 1 O.p. Decyzja wymiarowa jest konkretyzacją istniejącego wcześniej stosunku prawnopodatkowego, który powstaje przed jej wydaniem. Po stronie skarżącego, nie powstaje przed wydaniem decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej żadna skonkretyzowana powinność zapłaty tej kary. Do momentu wydania takiej decyzji na stronie nie ciąży żaden, nawet abstrakcyjny i ogólny obowiązek prawny zapłaty kary – co wynika z samej natury sankcji administracyjnej i jest zasadniczą okolicznością odróżniającą zobowiązanie z tytułu kary pieniężnej od zobowiązania podatkowego.

Przyjętą przez organ wykładnię art. 68 § 1 O.p., która koresponduje z powołanymi wyżej orzeczeniami, Sąd w pełni podziela, akceptując również argumentację przedstawioną w powołanych orzeczeniach, prowadzącą do wniosku, że w sprawach dotyczących administracyjnych kar pieniężnych regulacja art. 68 § 1 O.p. nie stwarza możliwości jej zastosowania ani wprost, ani z uwzględnieniem modyfikacji.

Wprawdzie zarzut naruszenia art. 70 O.p. nie był objęty zarzutami skargi, to jednak w powołaniu na podobną argumentację do tej jaka została wyżej przedstawiona, uznać należało, że przepis ten w sprawie także nie mógł mieć zastosowania.

Zdaniem Sądu, w sprawie nie miał również zastosowania art. 189g § 1 k.p.a., stąd też nie mogło dojść do naruszenia tego przepisu. Trzeba zaznaczyć, że kwestia przedawnienia kar administracyjnych, która budziła szereg dyskusji, a także postulatów de lege ferenda została kompleksowa uregulowana ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935.), poprzez dodanie Działu IVa "Administracyjne kary pieniężne", która weszła w życie 1 czerwca 2017 r. W treści art. 16 ustawy nowelizującej ustawodawca przyjął, że do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z treści art. 16 wspomnianej noweli należy wywieźć ogólną regułę, że znowelizowane przepisy winny mieć co do zasady zastosowanie do aktów lub czynności dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej.

Postępowanie administracyjne w sprawie objętej skargą wszczęto 10 czerwca 2014 r., a więc przed datą wejścia w życie nowelizacji z dnia 7 kwietnia 2017 r. Ustawa nowelizująca z dnia 7 kwietnia 2017 r. nie miała mocy wstecznej i nie rozciągnęła wprowadzonej instytucji przedawnienia terminu wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na zdarzenia które rozpoczęły się przed dniem jej wejścia w życie. W analizowanym przypadku nie sposób zatem wnioskować, że celem ustawodawcy było nadanie art. 189g k.p.a. mocy wstecznej. Retroaktywna moc tego przepisu nie wynika z treści regulacji intertemporalnej zawartej w ustawie z dnia 7 kwietnia 2017 r., co oznacza, że w sprawie przepis art. 189g k.p.a. nie miał zastosowania, a zatem w sprawie nie doszło do przedawnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1695/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 262/20).

W nawiązaniu do argumentacji skargi związanej z prawem do przedawnienia w ogólności należy podnieść, Trybunał Konstytucyjny (dalej: TK) wielokrotnie w swoich wyrokach zwracał uwagę, że przedawnienie nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Jednostka nie posiada konstytucyjnego prawa do przedawnienia (nie istnieje konstytucyjne "prawo do przedawnienia) ani nawet ekspektatywy takiego prawa. Powyższe oznacza, że nawet gdyby ustawodawca nie przewidział tej instytucji w ogóle (w określonej dziedzinie prawa), to nie można twierdzić, że jakieś konstytucyjne prawa lub wolności zostały w ten sposób naruszone – por. wyroki: z 25 maja 2004 r., SK 44/03, OTK-A 2004/5, poz. 46; z 21 czerwca 2011 r., P 26/10, OTK-A 2011/5, poz. 43; z 19 czerwca 2012 r., P 41/10, OTK-A 2012/6, poz. 65; postanowienie z 7 września 2009 r., Ts 389/08, OTK-B 2009/5, poz. 431. Warto też wskazać na wyrażane przez TK poglądy co do tego, że ustawodawcy przysługuje znaczny zakres swobody w kształtowaniu instytucji przedawnienia. Zdaniem TK, swoboda jest tak szeroko rozumiana, że ustawodawca mógłby w ogóle nie wprowadzać przedawnienia pewnych kategorii czynów zabronionych, włączając w to również zbrodnie (por. Marcin Kamiński Zagadnienie przedawnienia administracyjnych kar pieniężnych na przykładzie Prawa energetycznego, Forum Prawnicze 2018, s. 62 i n.). Mimo powyższych twierdzeń TK wyraził pogląd, że ustanowienie przedawnienia wynika z zasady demokratycznego państwa prawa oraz pełni funkcję stabilizacyjną sytuacji prawnej jednostki. W efekcie, jeśli ustawodawca podejmie decyzję o ustanowieniu instytucji przedawnienia, musi ona spełniać wymagania konstytucyjne wynikające z art. 2 Konstytucji. Sam art. 2 Konstytucji RP nie stanowi jednak prawa jednostki do powoływanie się na przedawnienie tam, gdzie ustawodawca takiej instytucji nie wprowadził.

W podsumowaniu tej części rozważać należy stwierdzić, że nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP, podobnie jak zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., albowiem zaskarżona decyzja została wydana na podstawie i w granicach prawa. Z tych też powodów za nieuzasadniony uznać należało zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez, jak określono w skardze, "brak umorzenia postępowania administracyjnego pierwszej instancji pomimo wystąpienia przesłanki pozytywnej w tym zakresie, t.j. bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego".

Kierując się przedstawioną argumentacją i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wniesioną przez stronę skargę w całości oddalił.