Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1169/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz 1209
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig Maciszewska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz, Zbigniew Rausz (spr), Protokolant Maria Połowniak, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 czerwca 2004 r. sygn. akt 2/I SA 699/03 w sprawie ze skargi Janusza R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 15 listopada 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

OSK 1169/04

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2004 r. 2/I SA 699/03 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 15 listopada 2002 r. (...) oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza O. z dnia 25 września 2002 r. (...) odmawiającą Januszowi R. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonych w O. przy ul. K. 13 oznaczonych jako działki nr 680 o powierzchni 171 m2 i nr 681 o powierzchni 171 m2.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że organ I instancji ustalił, iż Janusz R. jest użytkownikiem wieczystym obu nieruchomości, z tym, że działka oznaczona numerem 680 została oddana aktem notarialnym z dnia 25.08.1978 r. w użytkowanie wieczyste rodzicom wnioskodawcy - Tadeuszowi i Helenie Lilii małż. R. i ww. ma do tej działki prawo od 5.01.1999 r. po przeprowadzeniu postępowania spadkowego po nieżyjących rodzicach. Natomiast działka nr 681 została oddana w użytkowanie wieczyste wnioskodawcy aktem notarialnym z dnia 25 sierpnia 1978 r. W 1979 r. wydane zostały dwa odrębne pozwolenia na budowę: Tadeuszowi R. na budowę domu mieszkalnego i zakładu usługowego /działka 680/ oraz Helenie i Tadeuszowi R. działającym wówczas w imieniu małoletniego Janusza R. na budowę budynku mieszkalnego /działka 681/.

Za zgodą ówczesnego Kierownika Zespołu Urbanistycznego w O. obie działki zabudowane zostały konstrukcyjnie jednym budynkiem o charakterze mieszkalno-uslugowym w ten sposób, że na parterze budynku znajdują się trzy sklepy, natomiast pierwsze i drugie piętro stanowi część mieszkalna. W ocenie organu wnioskodawca nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, gdyż budynek wzniesiony na działkach 680 i 681 nie jest przeznaczony wyłącznie na cele mieszkaniowe, a nadto w przypadku działki Nr 680 wnioskodawca nie jest następcą prawnym osób, które spełniałyby przesłankę określoną w wyżej powołanym przepisie, bowiem i ta część budynku nie była przeznaczona wyłącznie na cele mieszkaniowe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu odwołania Janusza R. decyzją z dnia 15.11.2002 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą Januszowi R. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, o których wyżej mowa.

W ocenie Kolegium przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. nr 113 poz. 1209 ze zm./ winny być interpretowane w sposób ścisły. W związku z tym zwrot zawarty w art. 1 ust. 1 tej ustawy "zabudowanych na cele mieszkaniowe" nie może być rozumiany szeroko. W tej sytuacji cel "mieszany" wykorzystania nieruchomości tj. "mieszkalno-uslugowy" powoduje, że powołana ustawa nie może być zastosowana.

Zainteresowany jest użytkownikiem wieczystym działek Nr 680 i 681 położonych w O. przy ul. K. 13, które zostały zabudowane konstrukcyjnie jednym budynkiem o charakterze usługowo-mieszkalnym bez podziału pionowego. Zatem decyzję organu I instancji odmawiającą nieodpłatnego nabycia tych nieruchomości należy uznać za zasadną.

Kolegium wskazało również, że działka nr 680 nie może być nabyta przez odwołującego się na mocy przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. z tego powodu, że w okresie od 26.05.1990 r. do 24.10.2001 r. nie był on użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Stał się nim dopiero w dniu 5.01.1999 r. w wyniku postępowania spadkowego po zmarłych rodzicach. Uregulowana natomiast w art. 1 ust. 2 powołanej ustawy kwestia następstwa prawnego odnosi się zdaniem Kolegium tylko do złożenia wniosku o nabycie prawa własności po dniu 24.10.2001 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Janusz R. W ocenie skarżącego decydujące znaczenie przy rozpoznaniu sprawy winna mieć wola ustawodawcy, a tą jest uwłaszczenie użytkownika wieczystego na Ziemiach Odzyskanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który jako właściwy - po 1.01.2004 r. - miejscowo i rzeczowo rozpoznał skargę Janusza R. i uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W ocenie Sądu stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym prawie. Nie można zgodzić się z dokonaną przez organ interpretacją art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a dotyczącej zakresu uprawnień następców prawnych osoby będącej użytkownikiem wieczystym. Sąd podniósł, że przepisy dotyczące użytkowania wieczystego zawarte w tytule II Kodeksu cywilnego, a w szczególności art. 233 Kc przewidują, że użytkownik wieczysty jest uprawniony do korzystania z gruntu z wyłączeniem innych osób zgodnie z przepisami ustawy, zasadami współżycia społecznego oraz postanowieniami umowy. Uprawnienie to jest skuteczne również względem właściciela gruntu, a użytkownik wieczysty może rozporządzać swym prawem w drodze czynności prawnej bez potrzeby uzyskiwania zgody właściciela gruntu. Zgodnie natomiast z art. 922 par. 1 Kc prawa i obowiązki majątkowe zmarłego z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną lub więcej osób. Prawo użytkowania wieczystego jest prawem majątkowym. Rodzice wnioskodawcy Tadeusz i Helena R. zmarli w 1998 r. /ojciec/ i 1999 r. /matka/, a zatem w dniu "16.05.1990 r." byli użytkownikami wieczystymi działki Nr 680. Wnioskodawca nabywając prawo użytkowania wieczystego tej działki w drodze dziedziczenia nabył go ze wszystkimi prawami z tym związanymi, a więc i statusem użytkowania wieczystego w dniu "16.05.1990". Tym samym, wnioskodawca spełnia przesłankę określoną w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy określenia kręgu adresatów ustawy. Według Sądu nie można się także zgodzić ze stanowiskiem organów, Ze działki nie są zabudowane na cele mieszkaniowe. W decyzjach bowiem (...) z 7.04.1978 r. i (...) z 31.07.1978 r. o ustanowieniu użytkowania wieczystego na podstawie których zawarte zostały akty notarialne o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste podano, że działki są przeznaczone pod budowę jednorodzinnego domu mieszkalnego. Wydane w dniu 11.01.1979 r. pozwolenie na budowę obejmuje w przypadku działki Nr 680 budowę budynku mieszkalnego i zakładu usługowego. W ocenie Sądu fakt, że wybudowany na tych działkach dom "jest konstrukcyjnie jednym budynkiem bez podziału pionowego i jest wykorzystywany tak na cele mieszkalne /I i II piętro/ jak i na cele usługowe /część parteru/ nie powoduje zmiany celu zabudowy działek na inną niż mieszkaniowy. Sąd Najwyższy w sprawie II CRN 1155/00 - Lex 78872 wyraził pogląd, że Kodeks cywilny nadał prawu wieczystego użytkowania gruntu charakter nadrzędnego w stosunku do prawa własności budynków na tym gruncie, co oznacza, że prawem głównym jest prawo wieczystego użytkowania, a prawem, związanym /podrzędnym/ jest prawo własności budynków i urządzeń. Zatem sposób wykorzystywania części budynku wzniesionego na gruncie użytkownika wieczystego ma charakter drugorzędny jeżeli zgodnie z umową o przeniesieniu tego prawa jest on zasadniczo przeznaczony na cele mieszkaniowe. Gdyby wolą ustawodawcy było, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje wyłącznie tym użytkownikom wieczystym, których nieruchomość jest zabudowana domem przeznaczonym tylko i wyłącznie na cel mieszkaniowy dałby temu wyraz w postanowieniach ustawy. Takiego zapisu jednak nie ma, a dokonana interpretacja zawężająca art. 1 ust. 1 pkt 1 przez organy orzekające w sprawie jest w ocenie Sądu sprzeczna z wolą ustawodawcy. Powołana ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. jak wynika z uzasadnienia do jej projektu miała przede wszystkim na celu skorelowanie prawa własności budynku z prawem własności nieruchomości gruntowej, na której jest on posadowiony. Z uwagi na to, że zamiarem ustawodawcy była eliminacja zaszłości po poprzednim systemie ustrojowym określono krąg adresatów ustawy poprzez wprowadzenie dat /26.05.1990 i 24.10.2001/, w których należało się legitymować prawem użytkowania wieczystego.

Z tych względów Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji naruszają postanowienia art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. i jako takie nie mogą pozostać w obrocie prawnym.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. zaskarżając ten wyrok w całości. Wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. nr 123 poz. 1209/ przez błędną jego wykładnię i wnoszono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną przedstawiona przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykładnia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości jest błędna.

Prawo obowiązujące przed wejściem w życie omawianej ustawy nie wiązało z faktem posiadania przez osobę fizyczną prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w dniu 26.05.1990 r. skutku prawnego w postaci roszczenia o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości. Roszczenie takie zostało przyznane dopiero tą ustawą. Nie można przyjąć, że osoba fizyczna będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości określonej w art. 1 ust. 1 ustawy w dniu 26 maja 1990 r. zmarła przed wejściem w życie ustawy, znajdowała się - według prawa obowiązującego za jej życia - w sytuacji prawnej, z której dla niej mogło powstać w przyszłości prawo podmiotowe, to znaczy roszczenie o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości. Prawo bowiem obowiązujące za jej życia takiego roszczenia w ogóle nie przewidywało. Nie można zaś oceniać sytuacji prawnej osoby zmarłej - jak to uczynił Sąd w skarżonym wyroku - według przepisów prawa, które weszły w życie dopiero po jej śmierci. Należy zatem zdaniem Kolegium uznać, że na gruncie powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez nie decyzji, uprawnienie do nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy przysługiwało wyłącznie osobom będącym faktycznie użytkownikami wieczystymi tych nieruchomości w dacie 26.05.1990 r. i w dacie wejścia w życie ustawy /traktowanych łącznie/ oraz następcom prawnym tych osób. Nie można się zgodzić również ze stanowiskiem Sądu co do interpretacji użytego w art. 1 ust. 1 omawianej ustawy określenia "zabudowanych na cele mieszkaniowe". Uznając, że do nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe należy zaliczyć także nieruchomości gruntowe będące w użytkowaniu wieczystym zabudowane budynkiem mieszkalno-usługowym i Sąd dokonał wykładni rozszerzającej wskazanego przepisu, w tym wypadku budzi istotne zastrzeżenia. W stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji /a także obecnie/ możliwość nabycia prawa własności nieruchomości gruntowych przez ich użytkowników wieczystych przewidywały trzy akty prawne: 1. ustawa z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./, 2. ustawa z 4.09.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 2001 nr 120 poz. 1299/ i 3. ustawa z 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Nabycie prawa własności nieruchomości gruntowej przez użytkownika wieczystego, o którym mowa w pierwszej z wymienionych ustaw, następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej i jest uzależnione od woli właściciela nieruchomości tj. jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa., Unormowana tą ustawą instytucja prawna nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej funkcjonuje całkowicie niezależnie od instytucji nabycia własności nieruchomości unormowanej dwoma pozostałymi ustawami. Jeśli idzie natomiast o relacje między ustawa z 4.09.1997 r. a ustawą z 26.07.2001 r. to należy stwierdzić, że pierwsza z tych ustaw stanowi podstawowy akt prawny normujący przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowych, podczas gdy druga z ustaw pełni w stosunku do niej rolę unormowania szczególnego. Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. wprowadziła uprzywilejowane zasady nabycia /nieodpłatnie/ własności nieruchomości gruntowych przez ich użytkowników wieczystych w porównaniu z zasadami ogólnie obowiązującymi. Ustawa ta przyznając wskazanym w niej osobom roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności użytkowanych wieczyście przez nie nieruchomości, stworzyła tym samym możliwość pozbawienia tej własności dotychczasowych właścicieli, przede wszystkim gminy, bez żadnej za to rekompensaty. Stąd też w ocenie skarżącego nie można rozszerzająco interpretować art. 1 ust. 1 omawianej ustawy lecz stosować wykładnię literalną - dosłowną tego przepisu. Wobec tego za nieruchomość zabudowaną na cele mieszkalne, o której mowa w tym przepisie, należy uznać nieruchomość zabudowaną budynkiem o funkcji tylko i wyłącznie mieszkalnej. Według ustalonego w tej sprawie i nie kwestionowanego stanu faktycznego - działki będące w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy oznaczone numerami 680 i 681 są zabudowane budynkiem o funkcji mieszanej - mieszkaniowo-usługowej, a ponadto zainteresowany nie był użytkownikiem wieczystym pierwszej z działek w dniu 26.05.1990 r. Przyjęta zatem przez Sąd wykładnia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. pozostaje w bezpośrednim związku z wynikiem sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zasadność wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 4 czerwca 2004 r. stwierdzić należy, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. nr 113 poz. 1209 ze zm./ wprowadziła możliwość nabycia nieodpłatnego przez użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi prawa własności nieruchomości. Początkowo dotyczyło to tylko użytkowników wieczystych określonych rodzajowo nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego objętych działaniem dekretu z dnia 6.09.1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych /Dz.U. nr 46 poz. 340 ze zm./ i to pod warunkiem złożenia wniosku w ściśle zakreślonym ustawą terminie /art. 1 ust. 2 ustawy/. Następnie w wyniku dokonanych w roku 2002 r. i 2003 nowelizacji ustawy objęła ona swym działaniem terytorium całego kraju a złożenie stosownego w tym względzie wniosku nie jest już ograniczone terminem. Nabycie prawa własności w trybie omawianej ustawy przysługuje również następcom prawnym osób, które były użytkownikami wieczystymi nieruchomości w okresie o jakim stanowi art. 1 ust. 1 tej ustawy. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że omawiana ustawa miała na celu stworzenie możliwości uwłaszczenia dla stosunkowo szerokiego kręgu użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi. Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia 15.11.2002 r. w art. 1 ust. 1 określała przesłanki podmiotowe i przedmiotowe jakie musiały być spełnione do uzyskania przez użytkownika /współużytkowania/ wieczystego będącego osobą fizyczną roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości rodzajowo wymienionej w tej normie. Jedną z tych przesłanek było legitymowanie się przez wnioskodawcę prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dacie wejścia w życie ww. ustawy /24.10.2001 r./. Chodzi tu więc o ciągłość podmiotową w osobie użytkownika wieczystego w obu tych datach. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie wyłoniło się zagadnienie sprowadzające się do pytania czy w sytuacji gdy osoba będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu 26.05.1990 r. zmarła przed dniem wejścia w życie omawianej ustawy /24.10.2001 r./ a więc nie była posiadaczem tego prawa w drugiej wymaganej przez ustawę dacie ale w tej dacie użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości był spadkobierca tej osoby - jemu jako następcy prawnemu zmarłego użytkownika wieczystego będzie przysługiwało przedmiotowe roszczenie. Jak zaznaczono ustawodawca dwie daty znacznie odległe w czasie ustanowił jako początek i koniec zdarzenia, w którym ustawa wiązała powstanie skutku prawnego - przy spełnieniu pozostałych warunków przewidzianych tą ustawą - w postaci uzyskania roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności użytkowanej wieczyście nieruchomości. Skoro zatem ustawodawca w roku 2001 ustalił w ustawie datę sprzed 11 lat /26.05.1990 r./ jako początek zdarzenia prawnego, którego określony ustawą skutek powstał w dacie wejścia w życie tej ustawy, to uprawniony jest pogląd, że z woli ustawodawcy, który działał racjonalnie dotyczy to wszystkich osób /fizycznych/, które w tej początkowej dacie były użytkownikami wieczystymi z wszystkimi z faktu tego wynikającymi konsekwencjami. Tadeusz R. /zmarły 4.11.1998 r./ i Helena R. /zmarła 5.01.1999 r./ byli w dniu 26 lipca 1990 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonej w O. przy ul. K. 13 oznaczonej jako działka Nr 680. Rozpoczął się więc w tym przypadku okres ograniczony w ustawie dwoma datami - 26.05.1990 r. i 24.10.2001 r. - w którym użytkownik wieczysty powinien posiadać to prawo, co było przesłanką niezbędną dla uzyskania wzmiankowanego roszczenia. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o OSK 745/04 w istocie nie tylko daty wskazane w art. 1 ust. 1 ustawy będące datami granicznymi pewnego okresu ale także i sam okres zawarty między tymi datami /w którym chodzi o ciągłość korzystania z prawa użytkowania wieczystego przez tę samą osobę lub osoby/ ma znaczenie w sprawie nabycia roszczenia o jakim stanowi ten przepis. Oznacza to, że dla wszystkich osób fizycznych, które w dniu 26.05.1990 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości o jakich mowa w cyt. art. 1 ust. 1 rozpoczął się w tej dacie początek okresu kończącego się wejściem w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., w którym winni oni być użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Następstwem przyjętego przez ustawodawcę w art. 1 ust. 1 ustawy założenia będzie stwierdzenie, że w przypadku gdy użytkownik wieczysty dla którego w dniu 26 lipca 1990 r. rozpoczął się okres, który kończy dzień wejścia w życie omawianej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., umrze przed spełnieniem się tej drugiej przesłanki tj. przed dniem wejścia w życie ustawy, to w jego miejsce wstępują spadkobiercy będący z mocy prawa kontynuatorami jego praw związanych z wykonywaniem prawa użytkowania wieczystego w omawianym okresie. Potwierdzeniem tego stanowiska zdaje się być też cel dla którego ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości powstała. Jak wykazano wyżej celem powołanej ustawy było stworzenie możliwie szerokiemu kręgowi użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi warunków do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będącej przedmiotem wieczystego użytkowania. Świadczą o tym nie tylko zmiany jakim poddana została ustawa w wyniku których rozszerzeniu uległ jej zasięg terytorialny na cały kraj oraz odstąpienie od zakreślenia ściśle oznaczonego terminu do złożenia wniosków w tej sprawie /jak było pierwotnie/, ale także i to, że uprawnionymi do uzyskania przewidzianego ustawą roszczenia byli nie tylko użytkownicy wieczyści, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, ale także i ich następcy prawni. Wbrew temu co wynika ze skargi kasacyjnej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma żadnych racjonalnych przesłanek do tego by spadkobierców użytkownika wieczystego, który posiadał to prawo w dniu 26.05.1990 r. ale zmarł przed wejściem w życie powyższej ustawy traktować na gruncie tej ustawy inaczej - gorzej - niż następców prawnych użytkownika wieczystego, którzy prawo to nabyli w drodze dziedziczenia czy umowy kupna sprzedaży po dniu wejścia w życie ustawy. Z analizy przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. nie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyprowadzić wniosku by zamiarem ustawodawcy było różnicowanie na gruncie omawianej ustawy sytuacji prawnej spadkobierców użytkownika wieczystego /który prawo to posiadał w dacie początkowej określonej w ustawie/ tylko z uwagi na datę jego śmierci i wyeliminowanie spadkobierców, którzy prawo to nabyli wprawdzie po 26.05.1990 r. ale przed 24.10.2001 r. /wejściem w życie ustawy z dnia 26.07.2001 r./ z możliwości nabycia prawa własności nieruchomości w trybie powołanej ustawy. W związku z tym za prawidłowy należy uznać pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w zaskarżonym wyroku, że spadkobierca - w tym przypadku Janusz R. - osoby fizycznej, która w dacie 26.05.1990 r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości określonej w ustawie /zmarłej przed dniem wejścia w życie ustawy/ będąc kontynuatorem jej praw w zakresie użytkowania wieczystego spełnia warunki do uzyskania przedmiotowego roszczenia, jeżeli w dacie wejścia w życie ustawy był użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Kolejnym problemem jaki wyłonił się w tej sprawie była kwestia czy nieruchomość położona w O. przy ul. K. 13, na którą składają się działki oznaczone numerami 680 i 681 spełnia przesłanki określone w art. 1 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. odnoszące się do nieruchomości jakie w trybie tej ustawy mogą podlegać uwłaszczeniu. W tym przypadku czy nieruchomość tę można uznać za zabudowaną na cele mieszkaniowe. Według wnoszącego skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. pojęciu temu odpowiada nieruchomość zabudowana budynkiem o charakterze wyłącznie mieszkalnym, natomiast nieruchomość na której znajduje się budynek o charakterze - jak w tym przypadku - mieszanym mieszkalno-usługowym wymogów ustawy nie spełnia. Ze stanowiskiem tym zgodzić się nie można. W tym względzie podzielić trzeba stanowisko sądu I instancji, wyrażone w zaskarżonym wyroku, że fakt, iż wybudowany na ww. działkach dom wykorzystywany jest tak na cele mieszkalne jak i po części na cele usługowe nie powoduje zmiany celu zabudowy działek na inny niż mieszkaniowy. Z dokumentacji sprawy wynika, że aktem notarialnym z dnia 25 sierpnia 1978 r. rep. A. (...) - poprzedzonym decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia 14.04.1978 r. (...) - ustanowiono na rzecz Tadeusza i Heleny Lilii małżonków R. prawo użytkowania wieczystego na działce budowlanej położonej w O. przy ul. L. 13a /obecnie ul. K. 13/ oznaczonej wówczas numerem 513/2 o pow. 171 m2 /obecnie jest to działka nr 680/ z przeznaczeniem pod budowę domu jednorodzinnego. Następnie umowa notarialną z tej samej daty Rep. A (...) - poprzedzoną decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w O. z 31.07.1978 r. (...) - ustanowiono na rzecz Janusza R. syna ww. prawo użytkowania wieczystego na sąsiedniej działce budowlanej położonej w O. przy ul. L. 13 /obecnie ul. K. 13/ oznaczonej wówczas numerem 513/1 - obecnie 681 - z przeznaczeniem również pod budowę domu jednorodzinnego. W uzasadnieniach decyzji poprzedzających zawarcie powyższych umów notarialnych określających osoby przyszłych użytkowników wieczystych oraz warunki na jakich prawo użytkowania wieczystego miało być ustanowione stwierdzono, że ustanowienie użytkowania wieczystego z przeznaczeniem pod budowę domów jednorodzinnych zgodne jest z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Nie może zatem ulegać najmniejszej wątpliwości, że obie ww. działki zostały oddane w użytkowanie wieczyste pod zabudowę mieszkaniową. Miała to być zabudowa jednorodzinna o charakterze zabudowy bliźniaczej. Decyzjami Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia 11 stycznia 1979 r. udzielono pozwolenia na budowę na powyższych działkach - Tadeuszowi R. na zrealizowanie budynku mieszkalnego i zakładu usługowego /działka Nr 680/ zaś - Januszowi R. reprezentowanemu z powodu małoletniości przez rodziców na budowę budynku mieszkalnego /działka 681/. Okoliczność, iż na jednej z działek miał być budowany dom jednorodzinny z zakładem usługowym nie zmieniła przeznaczenia tego terenu na inny cel niż pod zabudowę mieszkaniową. Zarówno w czasie oddania przedmiotowych działek w użytkowanie wieczyste jak i wydania pozwoleń na budowę, a także w dniu 26.05.1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. - prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./, która w art. 3 ust. 1 definiowała pojęcie domu jednorodzinnego stanowiąc, że jest nim dom mieszkalny, jak również samodzielna część domu bliźniaczego lub szeregowego, przeznaczony do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych właściciela i jego bliskich, chociażby oprócz lokalu mieszkalnego obejmował również lokal użytkowy. Zatem dom jednorodzinny - a takie były budowane w tym przypadku - mimo, iż znajdował się w nim oprócz lokalu mieszkalnego jeszcze lokal użytkowy traktowany był jak dom jednorodzinny w rozumieniu powołanej ustawy Prawo lokalowe /wielkość domu jednorodzinnego określały przepisy wykonawcze do ustawy Prawo lokalowe/ a grunt zabudowany takim domem uznawany był za wykorzystany pod zabudowę mieszkaniową. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uregulowaniach ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ - stanowiącej podstawowy akt prawny w zakresie gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego obowiązującej w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. - odnoszących się do ustalania opłat za użytkowanie wieczyste. Według art. 73 ust. 1 tej ustawy, jeżeli nieruchomość gruntowa została oddana w użytkowanie wieczyste na więcej niż jeden cel, stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się dla tego celu, który w umowie o oddaniu w użytkowanie wieczyste został określony jako podstawowy. W niniejszej sprawie dla obu działek został w umowach notarialnych określony jeden cel - budownictwo mieszkaniowe. nawet gdyby przyjęto, że działki zostały przeznaczone pod zabudowę mieszkalno-uslugowa to i tak wiodącą w tym przypadku w świetle aktów notarialnych byłaby funkcja mieszkaniowa i zgodnie ze wskazówkami art. 73 ust. 1 grunt ten winien być traktowany jako oddany pod budownictwo mieszkaniowe, bo za taki pobierane były od stron opłaty za użytkowanie wieczyste. Sytuacji w tym względzie nie zmienia okoliczność, że w wyniku zgody Kierownika Zespołu Urbanistycznego w O. i Biura Planowania Przestrzennego w Suwałkach na obu wymienionych działkach pomimo decyzji zezwalających na budowę oddzielnych domów zrealizowano jeden budynek mieszkalny bez podziału pionowego, w którym parter miał być przeznaczony na usługi a wyższe kondygnacje /I i II piętro/ na cele mieszkalne.

Nie wpłynęło to bowiem na zmianę zagospodarowania przedmiotowych gruntów na inne niż mieszkaniowe cele, przewidziane w umowach notarialnych.

Powyższe prowadzi do wniosku, że zarzuty postawione zaskarżonemu wyrokowi w skardze kasacyjnej nie mogą być uznane za zasadne i z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga ta podlegała oddaleniu.