Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2059/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Emilia Kokoryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2006 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Spółka z o. o. w L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasto L. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia nabycia przez Miasto L. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności zabudowanej nieruchomości położonej w L., przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz działki nr [...] o pow. [...] m2 utrzymała tę decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że wcześniej decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] uchyliła, na skutek odwołania Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w L., decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. w sprawie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z powodu niewyjaśnienia, czy i jaki tytuł prawny przysługiwał Przedsiębiorstwu w dniu [...] maja 1990 r. do działek będących przedmiotem komunalizacji, którym Przedsiębiorstwo to bezspornie faktycznie władało. Wojewoda [...] prowadząc dodatkowe postępowanie wyjaśniające zwrócił się do Przedsiębiorstwa [...] o dostarczenie dowodów na okoliczność, czy nieruchomość pozostawała w jego zarządzie, a także do Prezydenta Miasta L. o wykazanie stosownymi dokumentami, czy przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu Przedsiębiorstwa [...] na podstawie tytułu prawnego, o jakich mowa w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnie 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), bądź czy wcześniej została oddana temu przedsiębiorstwu w użytkowanie, które z mocy art. 87 ust. 1 tej ustawy przekształciło się w zarząd.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda L. powołaną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2005 r. odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę L. własności części zabudowanej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], stanowiącej w dniu 27 maja 1990 r. część działki nr [...] o pow. [...] m2, a obejmującą działki: nr [...] o pow. [...] m2 , nr [...] o pow. [...] m2 , nr [...] o pow. [...] m2 , nr [...] o pow. [...] m2 , nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2 oraz stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa własności części zabudowanej nieruchomości stanowiącej w dniu 27 maja 1990 r. część działki nr [...], a oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 - uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...].

Wojewoda [...] ustalił, że we wcześniejszym postępowaniu ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość była we władaniu Przedsiębiorstwa [...] w L. oraz pozyskano dokumenty świadczące o zarządzie ww. Przedsiębiorstwa powstałym na podstawie art. 38 ust. 2 lub art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., tj. umowy sprzedaży części nieruchomości Skarbowi Państwa – Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu [...] w L. - akty notarialne Rep. [...] z dnia [...] 11.1965 r. i Rep. [...] z dnia [...].01.1966 r. oraz decyzje o przekazaniu części przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu [...] w L.: Prezydium m. L. nr [...] z dnia [...].02.1971 r. i Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w L. nr [...] z dnia [...].11.1975 r. W celu geodezyjnego wydzielenia gruntu faktycznie pozostającego w użytkowaniu ww. Przedsiębiorstwa sporządzona została mapa sytuacyjna do celów prawnych nr [...] wpisana do ewidencji Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. w dniu [...].12.2002 r.

Dla ustalenia, czy Przedsiębiorstwo [...] legitymowało się w dniu 27 maja 1990 r. dokumentami potwierdzającymi zarząd całą nieruchomością położoną w L. przy ul. [...], a nie tylko jej częścią wydzieloną z nieruchomości na podstawie mapy sytuacyjnej nr [...], Wojewoda [...] zwrócił się do Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w L. o udokumentowanie tytułu prawnego poprzednika prawnego Spółki do tej części nieruchomości. Przedstawiono wniosek o uwłaszczenie Przedsiębiorstwa oraz dokumenty (decyzje i oświadczenie) o ustaleniu opłat za zarząd, a także decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...].09.1992 r. o przekazaniu w użytkowanie wieczyste Przedsiębiorstwu [...] gruntu stanowiącego działki nr [...], [...], [...] i [...] uregulowane w KW nr [...], działki nr [...] i nr [...] uregulowane w KW nr [...] oraz działkę nr [...] uregulowaną w KW nr [...]. Nie przedstawiono natomiast żadnych dokumentów świadczących o zarządzie powstałym w formach, o jakich mowa w art. 38 ust. 2 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

W przedstawionym przez Prezydenta Miasta L. przy piśmie z dnia [...].06.2004 r. wykazie nieruchomości użytkowanych przez Przedsiębiorstwo [...] jako podstawę prawną użytkowania przedmiotowej nieruchomości wskazano decyzję Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w L. nr [...] z dnia [...].11.1975 r. Jak ustalono, jest to jedyny dokument, z którego wynika zarząd nieruchomością. Na podstawie mapy sytuacyjnej nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., nastąpił podział nieruchomości przy ul. [...] w L. oznaczonej nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 , w wyniku którego wydzielono działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] pozostające w zarządzie potwierdzonym tytułem prawnym oraz działki nr [...] i [...] pozostające jedynie w faktycznym władaniu Przedsiębiorstwa [...] w L. Z archiwalnego wypisu z rejestru gruntów sporządzonego przez Miejski Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowy grunt stanowił w tym dniu część działki oznaczonej w ewidencji nr [...] o pow. [...] m2 .

Na tej podstawie Wojewoda [...] ustalił, że w dniu 27 maja 1990 r. oznaczona część nieruchomości przy ul. [...] pozostawała w zarządzie Przedsiębiorstwa [...] w L. i w związku z tym do tej części nieruchomości orzekł o odmowie komunalizacji. Natomiast mając na względzie treść art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., który stanowił, że nieruchomości nie oddane w zarząd, użytkowanie albo użytkowanie wieczyste, były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, przyjął, iż co do części nieruchomości odpowiadającej działkom nr [...] i [...] zachodzą przesłanki komunalizacji określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Od decyzji Wojewody [...] odwołało się Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w L. żądając jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania pierwszej instancji z powodu naruszenia powołanego wyżej art. 5 ust. przez stwierdzenie komunalizacji mienia należącego do przedsiębiorstwa, którego organem założycielskim nie był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Poza tym, w ocenie odwołującego się, decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 kpa, ponieważ została wydana w warunkach, gdy obowiązuje ostateczna decyzja o stwierdzeniu nabycia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Zdaniem odwołującego się, naruszono przepisy postępowania (art. 7, 77 i 107 § 3 kpa) przez niewyjaśnienie zarówno podstawy prawnej decyzji, jak również stanu faktycznego – odwołujący się wskazał na fakt, iż wbrew temu, co wynika z decyzji Wojewody działki nr [...] i nr [...] nie są objęte księgą wieczystą nr [...].

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. postanowiła utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...]. Komisja stwierdziła, iż trafnie Wojewoda przyjął, że na dzień 27 maja 1990 r. tylko część nieruchomości przy ul. [...] pozostawała w zarządzie Przedsiębiorstwa [...] w L. i w związku z tym co do tej części nieruchomości uzasadnione było orzeczenie o odmowie komunalizacji. Natomiast co do pozostałej części, skoro brak jest udokumentowanego prawa zarządu, w tym zakresie należało przyjąć, iż co do części nieruchomości odpowiadającej działkom nr [...] i [...] zachodzą przesłanki komunalizacji określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 kpa w związku z wydaniem decyzji komunalizacyjnej w warunkach istnienia ostatecznej decyzji o uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że obie wymienione decyzje dotyczą dwu odrębnych zdarzeń prawnych, przy czym komunalizacja z mocy prawa, na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest zagadnieniem wstępnym w stosunku do kwestii uwłaszczenia przedsiębiorstwa. Nie zachodzi więc sytuacja, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. W ocenie Komisji, dla treści rozstrzygnięcia nie ma znaczenia podniesiony przez odwołującego się fakt wskazania przez Wojewodę [...], iż działki nr [...] i [...] są uregulowane w księdze wieczystej nr [...]. Nie uzasadnia to zarzutu niewyjaśnienia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy przez organ pierwszej instancji.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniosło Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w L. podnosząc zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 przez przyjęcie, że organem założycielskim dla Przedsiębiorstwa [...] w L. był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, podczas gdy organem założycielskim dla tego Przedsiębiorstwa był Minister Transportu i Gospodarki Wodnej, co skutkuje tym, że mienie nie może ulec komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 80 w związku z art. 77 § 1 i art. 107 kpa poprzez nierozpatrzenie przez organ odwoławczy dowodów istnienia zarządu całą nieruchomością, o których mowa w decyzji organu pierwszej instancji i danie wiary mapie wykonanej przez uprawnionego geodetę oraz poprzez niewyjaśnienie tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zajęte w uzasadnieniu swej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] są zgodne z prawem. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z zachowaniem reguł określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego; organ pierwszej instancji zgromadził w sposób wyczerpujący materiał dowodowy i dokonał na tej podstawie ustalenia stanu faktycznego sprawy i prawidłowo go ocenił. Uzasadnienie decyzji zawiera pełny opis stanu faktycznego, wskazuje dowody, na których organ oparł rozstrzygnięcie oraz wyjaśnienie podstaw prawnych dokonanej oceny. W tej sytuacji nie można uznać za uzasadniony zarzut naruszenia przez organy obu instancji norm prawa procesowego - art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa.

Pozbawiony racji jest także zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jakkolwiek w skardze nie zaznaczono, jakiego zakresu rozstrzygnięcia objętego decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej dotyczy zarzut skargi, niemniej należało przyjąć, że strona skarżąca kwestionuje rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 decyzji Wojewody [...] odnoszące się do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto L. dwóch zabudowanych działek gruntu, tj. działki nr [...] i działki nr [...]. W pozostałym zakresie, objętym pkt 1 decyzji Wojewody [...], odmówiono stwierdzenia komunalizacji uznając, iż posiadanie przez Przedsiębiorstwo tytułu prawnego zarządu do wymienionych tam działek wyklucza zastosowanie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, zatem kwestionowanie tej części rozstrzygnięcia przez skarżącego byłoby niezrozumiałe. Należy przy tym wskazać, że podstawę komunalizacji w przedmiotowej sprawie stanowił, ściśle rzecz biorąc, przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a nie "art. 5 ust. 1", jak podano w decyzji zarówno pierwszej instancji jak i w decyzji organu odwoławczego. Nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza że treść uzasadnienia obu decyzji wyraźnie nawiązuje do przesłanki komunalizacji określonej w pkt 1 powołanego przepisu, tj. przesłanki należenia mienia w dniu wejścia w życie ustawy do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Wyjaśnienie tej kwestii jest konieczne z uwagi na niejasną treść zarzutu skargi odnoszącego się do naruszenia art. 5 ust. 1, w którym skarżący podnosi, że organy błędnie potraktowały Przedsiębiorstwo [...] w L. jako przedsiębiorstwo państwowe, dla którego organem założycielskim był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 5 ust. 1 pkt 2). Zarzut ten – jak się wydaje – oparty został na błędnym przekonaniu skarżącego, że podstawę komunalizacji stanowił pkt 2 tego przepisu, dotyczący należenia mienia do przedsiębiorstwa państwowego, którego organem założycielskim była rada narodowa bądź terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. W świetle powyższego wyjaśnienia zarzut ten należy uznać za całkowicie nietrafny.

Wojewoda [...] w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał jednoznacznie, że o komunalizacji działek nr [...] i [...] na rzecz Gminy L. przesądził fakt, iż należały one w dniu 27 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w świetle treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990r. stanowiącego, że nieruchomości, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie albo użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. W przedmiotowej sprawie nie zdołano wykazać, że część nieruchomości przy ul. [...], odpowiadająca działkom nr [...] i [...], była oddana w zarząd Przedsiębiorstwa [...], zatem organ trafnie przyjął, iż była ona zarządzana przez właściwy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Tym samym omawiana część nieruchomości "należała" do tego organu, co oznacza, że w tym zakresie istniała przesłanka komunalizacji określona w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r.

Dodać należy, iż dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia, że Przedsiębiorstwo [...] wystąpiło o uwłaszczenie przedmiotową nieruchomością na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.) i uzyskało w tej sprawie stosowną decyzję potwierdzającą fakt uwłaszczenia. Komunalizacja i uwłaszczenie państwowych osób prawnych stanowią odrębne zdarzenia prawne, z tym tylko, że w wyniku komunalizacji organem właściwym do wydania decyzji o uwłaszczeniu staje się gmina.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nt 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.