Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1161/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Bożena Marciniak, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skarg Miasta [...] i W. P. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. na rzecz skarżącego Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. na rzecz skarżącego W. P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1161/21

UZASADNIENIE

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy w przedmiocie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 2012 r. nr 314/GK/DW/2012, dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] przy ul. [...], z udziałem stron: W. P., Prokuratora Regionalnego we Wrocławiu oraz Miasta Stołecznego Warszawy na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2267 oraz z 2020 r. poz.1709) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) decyzją z dnia 23 marca 2021 r. nr KR II 57/19 - stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 2012 r. nr 314/GK/DW/2012 w całości.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: Komisja), działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2267; dalej: ustawa z dnia 9 marca 2017 r.) postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. wszczęła z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie o sygn. KR II R 57/19 dotyczące decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 2012 r. nr 314/G K/D W/2012, ustalającej na rzecz M.K. odszkodowanie w wysokości 1.209.620 zł (słownie: jeden milion dwieście dziewięć tysięcy sześćset dwadzieścia złotych) za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, dalej: dekret z dnia 26 października 1945 r.) nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną dawną hipoteką "[...]", stanowiącą obecnie część działki ew. nr [...] z obrębu [...] oraz część działki [...] z obrębu [...], które obecnie stanowią działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...].

Komisja ustaliła, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona dawną hip. "[...]" znajdowała się w granicach administracyjnych Miasta Stołecznego Warszawy, na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Zgodnie z ustaleniami Prezydenta m.st. Warszawy nieruchomość oznaczona dawną hip. "[...]" w dniu wydania decyzji ustalającej odszkodowanie stanowiła część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obr. [...], przy czym na co zwróciła uwagę Komisja, Prezydent m.st. Warszawy w wydanej decyzji nie sprecyzował w jakiej części dawna nieruchomość hipoteczna odpowiada aktualnym działkom ewidencyjnym, przyjął jedynie za starą księgą hipoteczną, że powierzchnia nieruchomości wynosi 1070,46 m2.

Wskazała, że w dokumentach nadesłanych przez Archiwum Państwowe znajduje się zaświadczenie Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 1947 r. nr 10239/47, z którego wynika, że tytuł własności nieruchomości pod nazwą "[...]" o pow. 1070,46 m2 wg stanu na dzień 16 sierpnia 1947 r. był uregulowany wpisem jawnym na rzecz B. i J. z E. małż. S. na mocy aktu kupna z dnia [...] grudnia 1930 r.

Zgodnie z zaświadczeniem Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie z dnia 27 sierpnia 1947 r. nr 1375/BP/47 nieruchomość hip. nr [...] została oznaczona numerem porządkowym [...] przy ul. [...].

Komisja ustaliła, że pismem z dnia 25 sierpnia 1947 r. B. S. wniósł w imieniu swoim i J. S. o przyznanie jako dotychczasowym właścicielom wszelkich praw wynikających z obowiązujących ustaw, do gruntu przy ul. [...]. W piśmie wskazał , że przedmiotowy grunt obejmuje powierzchnie o obszarze 1070, 46 m2. Ponadto autor pisma wskazał, że przedmiotowy grunt znajduje się w jego i żony administracji oraz wskazał świadków, którzy mogą potwierdzić tę okoliczność. Z prezentaty Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy zawartej na ww. piśmie wynika, że przedmiotowe pismo otrzymano w dniu 25 sierpnia 1947 r.

Następnie Zarząd Miejski m.st. Warszawy w zaświadczeniu z dnia 9 września 1947 r. stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość nie została objęta w posiadanie przez organy tegoż wydziału, gdyż współwłaściciel B. S. wszedł w jej posiadanie przed objęciem jej przez Zarząd Miejski.

Komisja wskazała, że pismem z dnia 17 września 1949 r. (data wpływu do Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie 19 września 1949 r.) B. S. i J. S. wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności do placu przy ul. [...] nr hip. [...].

Prezydent m.st. Warszawy orzeczeniem administracyjnym z dnia 13 kwietnia 1950 r. nr WPB/7948/49/P, odmówił wnioskodawcom przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], hip. [...], z uwagi na brak wskazania okoliczności i dowodów stwierdzających, że uchybienie nastąpiło bez ich winy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 19 stycznia 2000 r., nr KOC/11616/Go/90 odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 13 kwietnia 1950 r. nr WPB/7948/49/P.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO w Warszawie decyzją z dnia 22 maja 2000 r. nr KOC/181/Go/99 utrzymało w mocy decyzję z dnia 19 stycznia 2000 r" nr KOC/11616/Go/90.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie sygn. akt I SA 1153/00 oddalił skargę M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 maja 2000 r., nr KOC/181/Go/99.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że podstawę prawną powołanego wyżej orzeczenia z dnia 13 kwietnia 1950 r. stanowiły przepisy art. 1, 7 i 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 5, poz. 275). Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 25 listopada 1948 r. co oznacza, że zgodnie z art. 7 powołanego dekretu termin, do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej byłemu właścicielowi, upływał dnia 25 maja 1949 r. Dekret przewidywał bowiem sześć miesięcy na złożenie takiego wniosku. Byli właściciele przedmiotowej nieruchomości złożyli wniosek dopiero w dniu 19 września 1949 r. a więc z uchybieniem powyższego terminu.

Komisja ustaliła następców prawnych po B. i J. małżonkach S..

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia z dnia 5 maja 2008 r. sygn. akt [...], spadek po B. S. zmarłym [...] października 1960 r. w W., na podstawie ustawy nabyła żona J.S. i córka M.K., po ½ części spadku każda z nich.

Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 17 maja1963 r. sygn. akt [...], spadek po J.S. zmarłej [...] września 1962 r. nabyła córka M.P. (nazwisko po pierwszym mężu) z d. S. primo voto K. w całości.

Następnie na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] września 2020 r. rep. [...] sporządzonym przed notariuszem L.M. spadek po M.K. zmarłej [...] marca 2020 r. nabył na podstawie testamentu W. P..

Komisja przedstawiła w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy kwestie związane z użytkowaniem i zabudową przedmiotowej nieruchomości.

Wskazała, iż zgodnie z zaświadczeniem lokalizacyjnym z dnia [...] czerwca 1954 r. nr 2567 Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie wyraziło zgodę na ostateczną lokalizację szczegółową budynku mieszkalnego dla Centrali [...] na terenie położonym w W. przy ul. [...]. W następstwie tego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie 30 lipca 1954 r. upoważniło Centralę [...] do wejścia na tę niezabudowaną nieruchomość, celem rozpoczęcia prac wstępnych związanych z przygotowaniem terenu pod zabudowę z zastrzeżeniem, iż znajdujące się na terenie tegoroczne uprawy nie mogą ulec zniszczeniu przed ich oszacowaniem względnie przed uzgodnieniem spawy odszkodowania za te plony z dotychczasowymi użytkownikami terenu.

Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie decyzją z dnia 19 lutego 1955 r. nr ST/TN-1/144/54 przekazało Krajowemu [...] "[...]" (dalej [...] "[...]") w zarząd i użytkowanie teren obejmujący nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. Faktyczne przekazanie powyższego gruntu [...] "[...]" nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym w dniu [...] marca 1955 r. nr [...] r. W 1955 r. [...] "[...]" na przekazanym terenie rozpoczął budowę trzykondygnacyjnego budynku mieszkalnego, która zakończyła się w 1957 r. Pierwsze osoby zostały zameldowane w tym budynku przez [...] "[...]" w dniu 5 lutego 1957 r. (w lokalu nr 5, książka meldunkowa domu przy ul. [...] w W.).

Ponadto aktem notarialnym z dnia [...] października 2010 r. rep. A nr [...] Miasto Stołeczne Warszawa zawarło z Centralnym [...] "[...] " w likwidacji z siedzibą w W. (KRS [...]) umowę o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej działkę ew. nr [...] z obr. [...] o powierzchni 1.073 m2 oraz nieodpłatne przeniesienie prawa własności budynku mieszkalnego, murowanego, trzykondygnacyjnego, znajdującego się na tym gruncie, który został wybudowany w 1957 r.

Komisja wskazała, że wnioskiem z dnia 8 października 2002 r. M.K. wystąpiła do Prezydenta m.st. Warszawy o przyznanie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. nr [...] o pow. [...] m2, która została nabyta przez jej rodziców – B. i J. S. 16 grudnia 1930 r.

Kolejnym wnioskiem z dnia 14 stycznia 2004 r. M. K. wystąpiła o "przyznanie odszkodowania za pozbawienie faktycznej możliwości władania działką położoną w W. przy ul. [...], niezabudowaną, o powierzchni 1070,48 m2, nr hip. [...], która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeszła na własność państwa", na podstawie "art. 215 § 2 u.g.n.". W uzasadnieniu wniosku wskazano, że działka była przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a poprzedni właściciele nieruchomości (B. i J. S.) zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r" co w konsekwencji powoduje, że następcy prawnemu byłych właścicieli nieruchomości przysługuje prawo do roszczenia odszkodowawczego z tego tytułu.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z dnia 11 sierpnia 2008 r. nr 381/GK/DW/2008, odmówił M. K. przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość.

W uzasadnieniu organ ustalił, że z akt sprawy wynika, iż byli właściciele hipoteczni nie złożyli stosownego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, tj. przed dniem 25 maja 1949 r. Ustalił również, że część tego gruntu, zgodnie z zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia 28 czerwca 1954 r. nr 2567, przekazana została Krajowemu [...] "[...]", natomiast pozostała cześć nieruchomości wchodząca w skład działki ew. nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste M. S.A., na podstawie umowy notarialnej z dnia [...] maja 1990 r. Rep. A nr [...], co skutkowało tym, że nie została spełniona przesłanka z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotycząca utraty możliwości faktycznego władania gruntem po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Wojewoda Mazowiecki, rozpoznając odwołanie M.K. od ww. decyzji, na podstawie art. 138 § 2 i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 14 maja 2009 r. nr 810/09 uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że zgromadzony materiał dowodowy świadczący o utracie możliwości faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. jest niewystarczający do negatywnego rozstrzygnięcia wniosku.

Przed wydaniem decyzji, w dniu 14 marca 2012 r. M.K. złożyła do akt sprawy oświadczenie, w którym stwierdziła, że "działka zakupiona przez moich rodziców, co najmniej do 1970 roku nie była zagospodarowana i ogrodzona. Zarówno moi rodzice do chwili śmierci (tata zmarł w 1960 roku, mama w 1962 roku), a następnie ja, nie mieliśmy utrudnionego dostępu do posesji"

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] decyzją z dnia 10 lipca 2012 r. nr 314/GK/DW/2012, w punkcie 1 ustalił odszkodowanie w wysokości 1.209.620 zł za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]", która obecnie stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz w punkcie 2 przyznał powyższe odszkodowanie na rzecz M. K..

Od wskazanej decyzji wydanej przez Prezydenta m.st. Warszawy Prokurator Regionalny we Wrocławiu pismem z dnia 21 września 2018 r. wniósł sprzeciw na podstawie art. 184 § 1 i 2 k.p.a do Wojewody Mazowieckiego, zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem: 1) art. 215 ust. 2 u.g.n. z uwagi na nieuprawnione uznanie, że M. K. - jako spadkobierczyni byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - przysługuje prawo do uzyskania odszkodowania za tę nieruchomość, podczas gdy brak było kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., bowiem J. i B. S. zostali pozbawieniu możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r.; 2) art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez nieuprawnione uznanie, że byli właściciel nieruchomości tj. J. i B. S. nie złożyli wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r" podczas gdy B. S. w dniu 25 sierpnia 1947 r. złożył wniosek "o przyznanie, jako dotychczasowemu właścicielowi, wszelkich praw wynikających z obowiązujących ustaw do gruntu przy ul. [...] o pow. 1070,46 m2" wskazując jednocześnie iż, grunt znajduje się w jego i jego żony administracji oraz świadków, którzy mogą potwierdzić tę okoliczność.

W ocenie Prokuratura J. i B. S. zostali pozbawieni możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. o czym świadczy wybudowanie na tej nieruchomości przez [...] "[...]" w W. budynku mieszkalnego, w którym pierwsi lokatorzy zostali zameldowani 6 lutego 1957 r.

Ponadto Prokurator ustalił, że B. S. złożył w dniu 25 sierpnia 1947 r. wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., na co wskazuje treść ww. pisma zgodnie z którą wniósł "o przyznanie mu jako dotychczasowemu właścicielowi, wszelkich praw wynikających z obowiązujących ustaw" oraz stwierdził, że w konsekwencji Zarząd Miejski m.st. Warszawy Wydział Administracji Nieruchomości w dniu 9 września 1947 r. wydał zaświadczenie stwierdzające, że nieruchomość nr hip. [...] nie została objęta w posiadanie przez ten organ, gdyż współwłaściciel B.S. wszedł w jej posiadanie przez objęciem jej przez Zarząd Miejski.

Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich po rozpatrzeniu materiału dowodowego stwierdziła, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 2012 r. nr 314/GK/DW/2012 została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w treści art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. tj. z rażącym naruszeniem przepisów postępowania art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. co skutkowało przy tym również rażącym naruszeniem normy prawa materialnego art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez jej niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie.

Podkreśliła, że możliwość podważenia zapadłego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej jest dopuszczalna jedynie w przypadku zaistnienia jednej z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz że uprawnienia do stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej przysługują Komisji na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki określone w art. 156 k.p.a. lub w przepisach szczególnych.

W ocenie Komisji zebranie niepełnego materiału dowodowego przez Prezydenta m.st. Warszawy spowodowało rażące naruszenie wymogów zawartych w art. 7, art. 77 § k.p.a. bowiem organ nie uzyskał dowodu w niniejszym postępowaniu o charakterze obligatoryjnym, co w konsekwencji doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia niezgodnego z zasadami postępowania administracyjnego i naruszającego przy tym w sposób rażący treść przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n.

Komisja przypomniała, że przedmiotem kontroli Komisji jest decyzja Prezydenta m.st. Warszawy o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] na rzecz M. K..

Materialnoprawną postawę ww. decyzji stanowi art. 215 ust. 2 u.g.n.

Gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r., przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Umożliwia on zatem uzyskanie odszkodowania jedynie przez tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek z nich powoduje brak podstaw do odszkodowania.

Komisja wskazała, że orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest jednolite i wynika z niego, że w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego i dopiero odmowa uwzględnienia tego wniosku lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii daje podstawę do rozstrzygnięcia przez właściwy organ sprawy o odszkodowanie. Skoro uprawnienia, o których mowa w art. 215 u.g.n. zależą od tego, czy byłemu właścicielowi przyznano (lub nie) użytkowanie wieczyste do nieruchomości, to sprawa przyznania użytkowania wieczystego wymaga rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności.

Komisja zwróciła uwagę, że prezentowane wyżej stanowisko uzyskało również aprobatę w literaturze przedmiotu, m.in. Mirosław Gdesz wskazał, że "Sprawa odszkodowawcza prowadzona w trybie art. 215 stanowi sprawę administracyjną odrębną od sprawy zainicjowanej wnioskiem dekretowym. Jednakże w sytuacji, kiedy został złożony wniosek w trybie art. 7 dekretu warszawskiego jeszcze go nie rozpoznano, to pierwszeństwo ma postępowanie w sprawie oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Warunkiem bowiem przyznania odszkodowania jest utrata prawa własności nieruchomości dekretowej." (V. Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, pod red. S. Kalus, Lexis Nexis 2012, wyd. 1).

Komisja podkreśliła, że w przypadku gdy materialnoprawną podstawę badanej decyzji stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n. rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie jest możliwe wyłącznie w sytuacji, w której były właściciel nieruchomości warszawskiej lub jego następcy prawni nie uzyskali lub nie mogą już uzyskać prawa użytkowania wieczystego do gruntu na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Sprawa z zakresu roszczeń dekretowych z tego względu, że dotyczy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu, ma pierwszeństwo przed sprawą o odszkodowanie, która przyznaje odszkodowanie w formie pieniężnej dopiero w przypadku, gdy nie ma możliwości odzyskania nieruchomości.

Wobec tego obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o odszkodowanie w pierwszej kolejności było precyzyjne ustalenie czy poprzedni właściciele nieruchomości złożyli wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Odnosząc się do tej kwestii Komisja podkreśliła, że z dokumentów nadesłanych przez Archiwum Państwowe w Warszawie wynika, że B. S. pismem z dnia 25 sierpnia 1947 r. (złożonym w tym samym dniu do Zarządu m.st. Warszawy co wynika z pieczęci urzędu) wystąpił "o przyznanie, jako dotychczasowemu właścicielowi, wszelkich praw wynikających z obowiązujących ustaw do gruntu przy ul. [...] (m. ogród [...])" o pow. 1070,46 m2, który nie jest zabudowany. Wskazał również, iż "plac znajduje się w ich administracji" (tzn. jego i jego żony – J. S.) na dowód czego podał dane świadków. Do pisma dołączył świadectwo hipoteczne Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 1947 r. nr [...] oraz zaświadczenie o zameldowaniu od dnia [...] stycznia 1945 r. przy ul. [...] w W. wydane celem okazania w Zarządzie Nieruchomości. W konsekwencji Zarząd Miejski m.st. Warszawy w dniu 9 września 1947 r. wydał zaświadczenie nr [...] wskazujące, że nieruchomość położona przy ul. [...] o nr hip. [...] stanowiąca własność B. i J.małż. S. nie została objęta w zarząd przez Wydział Administracji Nieruchomości Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, gdyż współwłaściciel nieruchomości B. S. wszedł w posiadanie tej nieruchomości przed objęciem jej przez Zarząd Miejski.

Zdaniem Komisji z treści tego wniosku wynika, że został on złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r.

Komisja zwróciła uwagę, że wniosek ten nie został rozpatrzony, co potwierdza orzeczenie administracyjne wydane przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w dniu 13 kwietnia 1950 r. nr WPB/7948/49/P, którym rozpoznano wniosek złożony dopiero w dniu 19 września 1949 r., odmawiając B. i J. S. przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] nr hip [...], z uwagi na brak wskazania okoliczności i dowodów stwierdzających, że uchybienie nastąpiło bez ich winy.

Konkludując Komisja doszła do przekonania, że Zarząd m.st. Warszawy orzeczeniem z dnia 13 kwietnia 1950 r. rozpoznał wniosek późniejszy tj. z dnia 19 września 1949 r" a wniosek wcześniejszy z dnia 25 sierpnia 1947 r. złożony w trybie art. 7 ust. dekretu z dnia 26 października 1945 r. pozostał do dnia dzisiejszego nierozpatrzony.

Komisja wyjaśniła, że Archiwum Państwowe w Warszawie pismem z dnia 5 czerwca 2020 r. poinformowało, że akta po byłym Zarządzie Nieruchomości Miejskich zostały przekazane do Archiwum Państwowego m.st. Warszawy w 1954 r. przez Stołeczny Zarząd Budynków Mieszkalnych i Terenów Komunalnych Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy.

Z powyższego wynika, że wniosek dekretowy dawnych właścicieli nieruchomości z dnia 25 sierpnia 1947 r. przez cały czas pozostawał w Archiwum Państwowym i nic nie stało przy tym na przeszkodzie jego uzyskania przez Prezydenta m.st. Warszawy w toku prowadzonego postępowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. Skierowanie zaś odpowiedniego zapytania w tym zakresie do archiwum winno przy tym stanowić czynność o charakterze rutynowym w toku rozpoznawania tego typu sprawy, bowiem przedmiotowy dokument nie był ani ukrywany, ani zaginiony w tym czasie.

Komisja omówiła orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA 1153/00 z dnia 6 grudnia 2001 r., którego przedmiotem rozpoznania była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie dot. odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 13 kwietnia 1950 r. nr WPB/7948/49/P, w którym odmówiono J. i B. S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...].

Z analizy uzasadnienia ww. wyroku Sądu wynika, że przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie Gminy w dniu 25 listopada 1948 r., co oznaczało, że zgodnie z art. 7 dekretu termin do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej byłemu właścicielowi upływał dnia 25 maja 1949 r. Podkreślono przy tym, że "Byli właściciele przedmiotowej nieruchomości złożyli wniosek dopiero w dniu 19 września 1949 r., a więc z uchybieniem powyższego terminu."

Na podstawie powyższego Komisja stwierdziła, że przedmiotem rozważań sądu administracyjnego w powołanym orzeczeniu był wyłącznie wniosek B. i J.S. złożony w dniu 19 września 1949 r. W tym zaś zakresie Sąd ustalił, że objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez Gminę nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r., przy czym termin do zgłoszenia wniosku dekretowego upływał z dniem 25 maja 1949 r. W konsekwencji powyższego Sąd stwierdził, że przedmiotowy wniosek z dnia 19 września 1949 r. został złożony z uchybieniem powyższego terminu.

Komisja podkreśliła, że poza obszarem rozważań Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie jak i Sądu administracyjnego w analizowanej sprawie pozostawała kwestia oceny wniosku złożonego w dniu 25 sierpnia 1947 r. przez B. S. bowiem w przytoczonych wyżej rozstrzygnięciach, skardze czy też w aktach ww. spraw wątek ten w ogóle nie został wspomniany.

Wskazała, że zestawienie daty złożenia dotychczas nierozpoznanego wniosku B. S. tj. z dnia 25 sierpnia 1947 r. z datą objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez Gminę, tj. dnia 25 listopada 1949 r. - uprawnia do przyjęcia konstatacji, że przedmiotowy wniosek został wniesiony przed datą objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez Gminę.

Zgodnie zaś z treścią Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 7 sędziów NSA z dnia 8 września 2003 r. OPS 3/03 termin do zgłoszenia przez dotychczasowego właściciela gruntu określonego w art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wniosku o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej), o którym mowa w art. 7 ust. 1 tego dekretu, jest zachowany także wówczas, gdy wniosek został zgłoszony przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę.

Z uwagi na wskazane okoliczności zdaniem Komisji, Prezydent m. st. Warszawy rozpoznając wniosek o odszkodowanie oparł swoje ustalanie na niepełnym materiale dowodowym co do oceny kluczowej okoliczności niniejszej sprawy, tj. czy byli właściciele nieruchomości złożyli skuteczny wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., pominął bowiem w swoich ustaleniach fakt złożenia przez B. S. wniosku w dniu 25 sierpnia 1947 r. Tym samym ustalenia organu w tym zakresie zostały dokonane na podstawie wybiórczo zgromadzonych dokumentów i nie stanowią wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego.

Komisja podkreśliła, że w toku dotychczasowego postępowania zarówno organ I instancji jak i II instancji (Wojewoda) w sposób błędny ustaliły kluczową okoliczność sprawy, tj. fakt, że byli właściciele hipoteczni nie złożyli stosownego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, tj. przed dniem 25 maja 1949 r., bowiem przeczy tym ustaleniom dokumentacja uzyskana z Archiwum.

Komisja mając na uwadze treść Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 5 sędziów NSA z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. OPK 11/98 jak i pozostałe powołane w tym zakresie przez Komisję dotychczas orzecznictwo uznała, za niedopuszczalne rozpoznanie sprawy o odszkodowanie w trybie regulacji art. 215 u.g.n., bowiem w tym czasie (i do dnia dzisiejszego) nie został rozpoznany wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu warszawskiego. Zarówno w orzecznictwie jak literaturze przedmiotu nie budzi bowiem wątpliwości okoliczność, że rozpoznanie sprawy z wniosku dekretowego ma pierwszeństwo przed rozpoznaniem wniosku o wypłatę odszkodowania w trybie art. 215 u.g.n. W tym zaś zakresie Prezydent m.st. Warszawy rozpoznając niniejszy wniosek w trybie art. 215 u.g.n, naruszył w sposób rażący obowiązujące przepisy prawa.

Wynikająca z przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zasada zupełności materiału dowodowego obliguje organ administracji do zebrania wszelkich niezbędnych dowodów służących do dokładnego wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, czego w niniejszej sprawie, w zaakcentowanym wyżej przypadku, nie uczynił.

W konsekwencji zaś powyższego zdaniem Komisji Prezydent m.st Warszawy dopuścił się także rażącego naruszenia przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n. bowiem pomimo okoliczności, iż w niniejszej sprawie pozostawał nierozpoznany wniosek dekretowy dawnych właścicieli nieruchomości - Prezydent m.st. Warszawy rozpoznał wniosek beneficjentki decyzji w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n.

Ponadto Komisja na marginesie rozważań nadmieniła, że sposób procedowania w postępowaniu toczącym się w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. i wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie budzi uzasadnione wątpliwości pod względem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa przy czym na naruszenia te zwraca uwagę wyłącznie w charakterze informacyjnym.

Wskazała, że ustalenia poczynione przez organ I instancji w zakresie dot. przesłanki przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne jak i co do przesłanki utraty przez dawnego właściciela nieruchomości możliwości faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. budzą uzasadnione wątpliwości.

Podkreśliła, że przynależność spornej nieruchomości do określonej strefy planu powinna jednoznacznie wynikać z dokumentu geodezyjnego sporządzonego przez osobę uprawnioną, tj. z mapy z zaznaczeniem granic działki ozn. hip. [...] przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. (z uwzględnieniem jej położenia i przeznaczenia w planie zabudowy miasta stołecznego Warszawy) z nałożonymi na tę mapę zaznaczonymi granicami obecnych działek na planie ogólnym zabudowy. Takiego dokumentu zaś w aktach sprawy niewątpliwie brak.

W ocenie Komisji Prezydent m.st. Warszawy nie zbadał również w sposób prawidłowy, czy byli współwłaściciele nieruchomości zostali faktycznie pozbawieni możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

W uzasadnieniu kontrolowanej decyzji Prezydent m.st. Warszawy stwierdził, że byli współwłaściciele nieruchomości oznaczonej hip. nr [...] zostali pozbawieni możliwości władania tą nieruchomości po dniu 5 kwietnia 1958 r., biorąc pod uwagę jedynie oświadczenie złożone w dniu 14 marca 2012 r. przez M. K. – spadkobierczynię byłych współwłaścicieli nieruchomości.

Komisja nadmieniła, że zestawienie treści przywołanego wyżej oświadczenia z treścią skargi tej samej osoby wniesionej w sprawie zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym o sygn. akt I SA 1153/00 wskazuje, że oświadczenia poczynione w tejże kwestii są sprzeczne. Strona we wniesionej skardze wskazała "(...) że dnia 18 kwietnia 1990 r. w Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy, złożyłam wniosek o zwrot własności prywatnej, po rodzicach. O powyższym powiadomiłam [...], która w latach pięćdziesiątych - bezprawnie, na gruncie /nieruchomości) przy ul. [...], zbudowała dom mieszkalny dla swoich pracowników". Podobną nieścisłość przedmiotowego oświadczenia można doszukać się także przy zestawieniu go z treścią pisma skierowanego przez beneficjentkę decyzji przy piśmie do Marszałka Sejmu R.P. z dnia 4 lipca 1958 r., w piśmie z dnia 20 lipca 1993 r. czy też w piśmie z dnia 26 stycznia 1992 r. skierowanym do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa.

Ponadto w opinii Komisji pozostała dokumentacja zebrana przez organ oraz w toku niniejszego postępowania przeczy powyższemu stanowisku Prezydenta m.st. Warszawy co do kwestii przesłanki utraty faktycznego władztwa nad przedmiotową nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., przynajmniej co do pewnej jego części.

Zdaniem Komisji byli współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] w W. zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n.

W ocenie Komisji koniecznym jest stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 2012 r. nr 314/G K/D W/2012 w całości z powodu wystąpienia przesłanki określonej w treści art. 156 § 1 pkt 2 wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

W przedmiotowym postępowaniu Prezydent m.st. Warszawy w sposób rażący naruszył regulacje prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § k.p.a. bowiem w toku postępowania nie uzyskał i nie przeprowadził dowodu o charakterze obligatoryjnym w postaci pisma z dnia 25 sierpnia 1947 r. B. S. stanowiącego wniesiony w sprawie wniosek dekretowy o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Przedmiotowe zaś pismo w ocenie Komisji stanowi nie rozpoznany do dnia dzisiejszego wniosek dekretowy. Poczynienie zaś powyższego ustalenia wykluczało procedowanie w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. Zastosowanie zaś w realiach niniejszej sprawy treści ww. normy prawa materialnego jest wykluczone - dlatego też, powyższe stanowi przy tym także i naruszenie w sposób rażący regulacji art. 215 ust. 2 u.g.n.

Komisja podkreśliła, że kluczowy dowód niniejszej sprawy przez cały czas pozostawał w dyspozycji Archiwum Państwowego w Warszawie. W ocenie Komisji skierowanie odpowiedniego zapytania do archiwum o posiadaną dokumentacje nieruchomości winno stanowić rutynową czynność organu rozpoznającego tego typu sprawę.

W ocenie Komisji skutki społeczno-gospodarcze stwierdzonych naruszeń prawa w niniejszej sprawie generuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań zasad praworządności. Podkreślenia bowiem wymaga, że w aktualnym stadium niniejszego postępowania nadal nierozpoznany pozostaje wniesiony w terminie wniosek dekretowy dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, a wydanie decyzji odszkodowawczej w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. nie może "konsumować" nie rozpoznanego dotychczas wniosku dekretowego.

Komisja ustaliła również, że kontrolowana decyzja Prezydenta m.st. Warszawy nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. oraz w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., co jest niekwestionowane.

Skargi na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 23 marca 2021 r. KR II R 57/19 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Miasto Stołeczne Warszawa oraz W.P..

Miasto Stołeczne Warszawa zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie przepisów postępowania tj art. 107 § 3 k.p.a. w zw, z art. 6 k.p.a , art. 7 k.p.a. , art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jak wskazało Miasto zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w przytoczonych w skardze obszernych fragmentach uzasadnienia decyzji dotyczących nie rozpoznania złożonego w dniu 25 sierpnia 1947 r. przez B. S. wniosku dekretowego.

Skarżący wskazał, że Prezydent m.st. Warszawy nie miał dowodów, potwierdzających istnienie nierozpoznanego dotychczas wniosku dekretowego z 25 sierpnia 1947 r. wobec czego Prezydentowi m.st. Warszawy nie można czynić zarzutu z tytułu pominięcia tej okoliczności przy rozpoznawaniu sprawy zakończonej decyzją odszkodowawczą.

Podkreślił, że przywołane przez Komisję dowody w postaci dokumentów nadesłanych przez Archiwum Państwowe w Warszawie zostały ujawnione już po dacie wydania przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji nr 314/GK/DW/2012 z dnia 10 lipca 2012 r., wobec czego nie można Prezydentowi m.st. Warszawy czynić zarzutu z tytułu pominięcia tych dowodów przy wydawaniu tej decyzji.

Skarżący zwrócił uwagę, że w latach 2000-2001, a więc przed wydaniem przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji z dnia 10 lipca 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny dokonały kontroli orzeczenia administracyjnego Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 13 kwietnia 1950 r. w ramach postępowania nieważnościowego, i nie stwierdziły nieważności tego orzeczenia, jak też nie ustaliły, aby dawni właściciele przedmiotowej nieruchomości wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Skarżący wnosił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. - o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji nr KR IIR 57/19 z dnia 23 marca 2021 r., w części dotyczącej uzasadnienia w zakresie wskazanym w skardze.

Skarżący W. P. zaskarżonej decyzji Komisji zarzucił naruszenia

naruszenie:

1. art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy w zw. z art. 6 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkuje błędnym uznaniem, że w obrocie prawnym pozostaje nierozpoznany wniosek dekretowy byłych właścicieli nieruchomości o przyznanie prawa własności czasowej,

2. art. 6, 7, 8, 16, 28, 30 § 4, 77, 80, 107 k.p.a., art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami, art. 29 ust. 1 pkt 1 i 3a oraz 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 roku o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że do wydania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 2012 roku doszło z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym zachodzą przesłanki do stwierdzenia jej nieważności w całości,

3. art. 30 § 4 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżącego - będącego następcą prawnym beneficjentki decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 2012 roku należy uznać za stronę postępowania prowadzonego przez Komisję.

Mając na uwadze powyższe, wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich nr KR II R 57/19 z dnia 23 marca 2021 roku, ewentualnie o uchylenie w całości tej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Wszystkie skargi są dopuszczalne, bowiem wniesione zostały w ustawowym

terminie i przez podmioty, którym doręczono zaskarżoną decyzję.

Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Komisji wydana została na podstawie ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich.

Komisja jest specjalnym organem powołanym do usuwania skutków prawnych

decyzji reprywatyzacyjnych wydanych z naruszeniem prawa. Dla realizowania tego celu ustawodawca wyposażył ją w bardzo szerokie kompetencje. Komisja jest uprawniona do uchylania decyzji reprywatyzacyjnych, wydawania w tym zakresie decyzji merytorycznych, czyli rozpoznawania wniosków dekretowych, ale również, jest uprawniona do stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 K.p.a.

W niniejszej sprawie Komisja, jako podstawę rozstrzygnięcia wskazała art. 156 § 1 pkt 2. Na tej podstawie stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 2012 r. nr 314/GK/DW/2012 w całości.

Wskazaną decyzją Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy działając w oparciu o art. 215 ust. 2 u.g.n. ustalił odszkodowanie w wysokości 1.209.620 zł za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oraz przyznał powyższe odszkodowanie na rzecz M.K..

Skarżący W. P. jest następcą prawym M. K..

Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga W. P. zasługuje na uwzględnienie.

Przyczyną rozstrzygnięcia Komisji było uznanie, że decyzja dekretowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w treści art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. tj. z rażącym naruszeniem przepisów postępowania art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. co skutkowało przy tym również rażącym naruszeniem normy prawa materialnego art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez jej niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie.

Komisja ustaliła, że B. S. w dniu 25 sierpnia 1947 r. złożył wniosek w trybie art. 7 ust. dekretu z dnia 26 października 1945 r. , który nie został do dnia dzisiejszego rozpoznany.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy pomimo nierozpoznania w pierwszej kolejności wniosku dekretowego z dnia 25 sierpnia 1947 r. decyzją z dnia 10 lipca 2012 r. nr 314/GK/DW/2012, w punkcie 1. ustalił odszkodowanie w wysokości 1.209.620 zł za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oraz w punkcie 2. przyznał powyższe odszkodowanie na rzecz M. K..

Komisja uzasadniając swoją decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 10 lipca 2012 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. wskazała, że orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest jednolite i wynika z niego, że w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego i dopiero odmowa uwzględnienia tego wniosku lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii daje podstawę do rozstrzygnięcia przez właściwy organ sprawy o odszkodowanie. Skoro uprawnienia, o których mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. zależą od tego, czy byłemu właścicielowi przyznano (lub nie) użytkowanie wieczyste do nieruchomości, to sprawa przyznania użytkowania wieczystego wymaga rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności.

W tym miejscu należy przypomnieć, że stwierdzenie nieważności decyzji jest odstępstwem od zasady trwałości decyzji administracyjnych, w związku z czym, organ stwierdzając nieważność decyzji, zobowiązany jest wykazać nie tylko, że naruszony został przepis prawa, ale również, że naruszenie to ma charakter rażący. Cechą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z określoną normą prawną przez proste ich zestawienie ze sobą w ten sposób, iż powstają skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie.

Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamione każde, nawet oczywiste naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać, ani tolerować (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1098/14).

Orzekając o stwierdzeniu nieważności decyzji należy przy tym pamiętać, iż decyzja ostateczna korzysta z domniemania legalności - co ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.

Tylko w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, możliwe jest wzruszenie zasady stabilności, pewności obrotu prawnego, wywodzonej z art. 16 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze oraz mając na względzie okoliczności jakie przemawiały za stwierdzeniem nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy stwierdzić należy, że nie zachodzi rażące naruszenie prawa w sytuacji gdy o prawidłowości rozstrzygnięcia decyduje właściwa interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną decyzji.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Jeżeli istnieją wątpliwości co do wykładni danego przepisu prawa i związane z tym rozbieżności w orzecznictwie, to przyjęcie przez organ jednej z możliwych wykładni tego przepisu nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

W niniejszej sprawie problemem nie jest wykładnia samego przepisu tj art. 215 u.g.n. lecz kolejność rozpoznania wniosków - dekretowego z dnia 25 sierpnia 1947 r., zakładając że był to wniosek dekretowy oraz wniosku o odszkodowanie z art. 215 ust. 2 u.g.n. - a w zasadzie istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy rozpoznanie w pierwszej kolejności wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. z pominięciem wniosku dekretowego stanowi rażące naruszenie prawa.

Zdaniem Komisji, Prezydent m. st. Warszawy rozpoznając wniosek o odszkodowanie oparł swoje ustalanie na niepełnym materiale dowodowym co do oceny kluczowej okoliczności niniejszej sprawy, tj. czy byli właściciele nieruchomości złożyli skuteczny wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., Prezydent pominął bowiem w swoich ustaleniach fakt złożenia przez B.S. wniosku w dniu 25 sierpnia 1947 r.

Z kolei skarżące Miasto Stołeczne Warszawa wskazało, że Prezydent m.st. Warszawy nie miał dowodów, potwierdzających istnienie nierozpoznanego wniosku dekretowego z 25 sierpnia 1947 r. wobec czego Prezydentowi m.st. Warszawy nie można czynić zarzutu z tytułu pominięcia tej okoliczności przy rozpoznawaniu sprawy zakończonej decyzją odszkodowawczą.

Niewątpliwie zgodnie z orzecznictwem oraz literaturą sprawa o oddanie gruntu we własność czasową obecnie użytkowanie wieczyste wyprzedza rozpoznanie sprawy o odszkodowanie w trybie art. 215 u.g.n.

Jednakże, należy mieć na uwadze, że sprawa o przyznanie użytkowania wieczystego gruntu w trybie dekretu warszawskiego jest odrębną sprawą administracyjną od sprawy o odszkodowanie . Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej zgłoszony w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu i nie rozpatrzony, rozpoznawany jest na podstawie przepisów dekretu warszawskiego. Z kolei sprawa o odszkodowanie za nieruchomość [...] rozpoznawana jest na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nie mniej jednak, co jest istotne, pierwszeństwo rozpoznania wniosku dekretowego przed rozpoznaniem wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] nie stanowi elementu normy prawnej art. 215 u.g.n. czy też art. 215 u.g.n. nie zawiera zakazu rozpoznania wniosku dekretowego w sytuacji, gdy wniosek o odszkodowanie został pozytywnie rozpoznany.

Zatem nie można naruszyć w sposób rażący art. 215 u.g.n. w sytuacji, gdy wcześniej nie został rozpoznany wniosek dekretowy, skoro wskazany przepis w swojej dyspozycji nie zawiera takiego zakazu.

Komisja ustaliła, że pismem z dnia 25 sierpnia 1947 r. B. S. wniósł w imieniu swoim i J. S. o przyznanie jako dotychczasowym właścicielom wszelkich praw wynikających z obowiązujących ustaw, do gruntu przy ul. [...]. W piśmie wskazał , że przedmiotowy grunt obejmuje powierzchnie o obszarze 1070, 46 m 2.

Komisja zarzuciła Prezydentowi naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. tj. z rażącym naruszeniem przepisów postępowania art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na tym, ze organ nie zebrał w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego jak również nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Dla oceny stwierdzenia rażącego naruszenie przepisów postępowania (art. 7, k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.) jest istotne , czy wskazany dowód w postaci pisma z dnia 25 sierpnia 1947 r. zawierającego ewentualnie wniosek dekretowy, które nie było w posiadaniu organu, lecz przy zachowaniu należytej staranności organ powinien go odszukać, ma znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji odszkodowawczej wydanej przez Prezydenta m.st. Warszawy.

W tej sytuacji należy odpowiedzieć na pytanie czy była to okoliczność niezbędna dla wyjaśnienia istoty sprawy odszkodowawczej, skoro jak wskazano powyżej dyspozycja art. 215 u.g.n. nie obejmuje nakazu rozpoznania w pierwszej kolejności wniosku dekretowego.

Zważyć należy, że dowód w postaci wniosku dekretowego z dnia 25 sierpnia 1947 r. , nie był to dowodem obligatoryjnym w świetle przepisów stanowiących podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie odszkodowawczej, a zatem nie można stwierdzić odnosząc się do przesłanek z art. 215 u.g.n., aby brak rozpoznania wniosku dekretowego miał wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy.

Należy zaakcentować , że Sąd całkowicie podziela stanowisko które, co należy podkreślić, wypracowane zostało przez orzecznictwo i doktrynę, a nie wynika z dyspozycji przepisu, że w sytuacji, gdy został złożony wniosek w trybie art. 7 dekretu warszawskiego i jeszcze go nie rozpoznano, to pierwszeństwo ma postępowanie w sprawie oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, gdyż warunkiem przyznania odszkodowania jest utrata prawa własności nieruchomości dekretowej.

Sąd również podziela stanowisko Komisji, że z punku widzenia praworządności nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której strona po otrzymaniu odszkodowania na podstawie art. 215 u.g.n. za nieruchomość [...] domaga się ustanowienia użytkowania wieczystego na tej samej nieruchomości.

Jednakże nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji administracyjnych, jakim jest stwierdzenie nieważności, nie służy korygowaniu wszystkich orzeczeń, które sprzeciwiają się poczuciu sprawiedliwości. Sam fakt, że kolejność rozpoznania wniosków dekretowego a potem odszkodowawczego został wypracowany przez orzecznictwo i nie znajduje odzwierciedlenia w normie prawnej niemalże automatycznie przesądza, że decyzja zapadła na podstawie art. 215 u.g.n., a przed rozpoznaniem wniosku dekretowego, nie narusza rażąco prawa.

Ponadto wspomnieć należy, że Sądowi z urzędu znane są sytuacje, gdy Prezydent m.st. Warszawy orzekł o odszkodowaniu na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. mając na względzie, że wniosek o własność czasową na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego został negatywnie rozpoznany, a następnie wobec stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej, odżył wniosek o własność czasową, który podlega rozpoznaniu. Rodzi się pytanie czy i w tym wypadku można zarzucić Prezydentowi rażące naruszenie prawa wobec nie rozpoznania wniosku o własność czasową w pierwszej kolejności, a opisana sytuacja jest co do zasady, analogiczna z sytuacją będącą przedmiotem badania w sprawie niniejszej.

Oceniając decyzję Komisji należy mieć na uwadze, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma ograniczony zakres, a stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, że weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania, zaś oczywistość naruszenia prawa polega na jaskrawej sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.

Jest rzeczą ustawodawcy, że nie zawarł zakazu rozpoznania wniosku o własność czasową w sytuacji gdy strona otrzymała już odszkodowanie za nieruchomość w trybie art. 215 u.g.n.

Komisja w odniesieniu do treści art. 215 ust. 2 u.g.n., podniosła , że brak było kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., bowiem J. i B. S. zostali pozbawieniu możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., o czym świadczy wybudowanie na tej nieruchomości przez [...] "[...] " w W. budynku mieszkalnego, w którym pierwsi lokatorzy zostali zameldowani 6 lutego 1957 r.

W odniesieniu do opisanej sytuacji, Komisja wskazała jedynie na marginesie rozważań, że sposób procedowania w postępowaniu toczącym się w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. i wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie budzi uzasadnione wątpliwości pod względem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, oraz co podkreśliła, na naruszenia te zwróciła uwagę wyłącznie w charakterze informacyjnym, przy czym nie przedstawiła okoliczności jednoznacznie uzasadniających podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej biorąc pod uwagę opisany sposób procedowania w postępowaniu toczącym się w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n.

Sąd ocenił okoliczności wynikające z art. 215 ust. 2 ugn jako istotne, ale brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie uniemożliwia kontrolę merytoryczną przez Sąd pod kątem jego naruszenia.

Odnosząc się do skargi m.st. Warszawy zauważyć należy, że uchylenie decyzji Komisji konsumuje żądanie wzruszenia jej wyłącznie w części obejmującej uzasadnienie o co wnosiło miasto stołeczne Warszawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

uwzględnił skargę W. P. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).