Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2447/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Asesor sąd. Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi Z. M. i A. M. Spółka "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła, I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżących- Z. M. i A. M. Spółka "A" w S. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ Sz. Widłak /-/ T.M. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska T.M.d


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] Nr [...] , na podstawie art. 207 i 208§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 2 § 2, art. 13 § 1, art. 23 § 1, art. 35 § 3, art. 200, 211, 221, art. 222 § 1, art. 230 § 1, art. 231 § 1 pkt. 1, art. 242 §1 i 3, 242`, 262 oraz 270 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), a także na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, poz. 1253), określił dla S. K. , zam. we L. , - Ukraina, oraz jego przedstawiciela pośredniego "A" S.C. Z.J. M. i A. M. , kwotę długu celnego w wysokości 9.618,80 zł oraz odsetki od cła nie za okres od dnia 29 sierpnia 2001 r. do dnia [...] w wysokości 3.938,70 zł, od samochodu używanego osobowego marki Audi 100, rok produkcji 1990, Nr nadwozia [...], pojemności silnika 2309 cm3.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 21 sierpnia 2001 r. przez przejście graniczne w O. został wprowadzony na polski obszar celny używany samochód osobowy Audi 100, rok produkcji 1990, o podanym wyżej numerze nadwozia. Przedmiotowy towar został objęty procedurą tranzytu w Oddziale Celnym, na podstawie zgłoszenia celnego Nr [...] , którą należało zakończyć w Oddziale Celnym w terminie do dnia 28 sierpnia 2001 r. (włącznie). Głównym zobowiązanym, a więc osobą uprawnioną do korzystania z procedury tranzytu był S. K. , który zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu celnego powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym urzędzie celnym towar w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru oraz przestrzegać procedury tranzytu. Ponieważ ani towar, ani dotyczące go dokumenty nie zostały przedstawione we wskazanym urzędzie celnym, postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wszczęto z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie nie zakończenia procedury tranzytu.

W piśmie z dnia 14 lutego 2002 r. Agencja Celna ""A" " Z. M. i A. M. poinformowała, że pojazd Audi 100 objęty procedurą tranzytu wg JDA SAD [...] opuścił polski obszar celny, został wprowadzony na teren Ukrainy. Agencja Celna przedłożyła pismo Naczelnika Obwodowego Rejonowego Egzaminacyjnego Wydziału Państwowej Inspekcji Samochodowej Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy obwodu Lwowskiego z 23 stycznia 2002 r. Nr 9/124 oraz jego tłumaczenie na język polski, z którego wynikało, iż przedmiotowy pojazd znajduje się w spisie w Obwodowym Rejonowym Egzaminacyjnym Wydziale Państwowej Inspekcji Samochodowej, Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy, obwodu Lwowskiego, pod numerem dowodu rejestracyjnego [...] wydanym [...].

Kolejnymi pismami z dnia 04 kwietnia 2002 oraz 25 czerwca 2002 roku Agencja Celna wnioskowała do Urzędu Celnego o uznanie, iż procedura tranzytu towaru opisanego w nocie tranzytowej [...] z dnia [...] sierpnia 2001r. została zakończona. Na dowód tego przedłożyła pismo numer [...] Centrum Naukowo - Badawczego Ruchu Drogowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy z dnia 07 czerwca 2002r. wraz z tłumaczeniem na język polski z którego wynikało, iż samochód osobowy Audi 100 o numerze nadwozia [...] został wwieziony w dniu 22 listopada 2001r na terytorium Ukrainy i zarejestrowany w Państwowej Inspekcji Drogowej MSW Ukrainy w obwodzie wołyńskim na osobę o nazwisku I.B.J..

W trakcie sprawdzania okoliczności podnoszonych przez stronę Urząd Celny otrzymał za pośrednictwem Urzędu Celnego - Oddział w Z. pismo Urzędu Celnego w którym potwierdzono fakt wwiezienia w dniu 02. listopada 2001r. na obszar celny Ukrainy nadwozia numer [...] do samochodu marki Audi 100 na podstawie deklaracji forma [...] . Ponieważ Urząd Celny przeznaczenia tj. Oddział Celny zaprzeczył aby przedstawiono w tym Urzędzie samochód osobowy Audi 100 będący przedmiotem procedury tranzytu, a organ celny kraju przeznaczenia potwierdził jedynie wwóz nadwozia do samochodu osobowego o wskazanym wyżej numerze, należało uznać, że nastąpiło naruszenie warunków procedury tranzytu przewidzianych w art. 98 i 101 Kodeksu celnego, w których mowa, że towar winien być przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia w stanie nienaruszonym i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia jego tożsamości. W związku z powyższym Urząd Celny przyjął, iż na podstawie art. 211 ustawy Kodeks celny w dniu 29 sierpnia 2001 r. powstał dług celny w przywozie, a dłużnikami są osoby określone w art. 211 § 3 Kodeksu celnego. Ponieważ w stosunku do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art. 211 § 3 Kodeksu celnego, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z długu (art. 221 Kodeksu celnego). W przypadku zatem nieuiszczenia w terminie należności celnej określonej w decyzji, należy ją pokryć z zabezpieczenia, które złożyła Spedycja ""A" " spółka Z.J. M. , A. M. . Zgodnie z art. 242 § 3 w wypadku powstania długu celnego pobiera się odsetki liczone od dnia powstania długu, według zasad i wysokości określonej w przepisach dotyczących pobierania odsetek za zwłokę od należności podatkowych.

Spedycja ""A" s.c. Agencja Celna Z.J. M. , A. M. ze S. odwołała się od powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 120, 121§1, 122, 124 i 187 Ordynacji Podatkowej.

Zdaniem Agencji Celnej wywóz towaru z polskiego obszaru celnego jest jednym ze zdarzeń, o którym mowa w art. 35 § 3 Kodeksu celnego, z którymi ustawa łączy skutek prawny w postaci zwolnienia (a nie usunięcia) towaru spod dozoru celnego. Ponieważ przedmiotowy towar nie został usunięty spod dozoru celnego, natomiast został wywieziony z polskiego obszaru celnego, dług celny nie mógł powstać. Istotą zakończenia procedury tranzytu (klasycznego) jest wywóz z polskiego obszaru celnego towaru objętego tą procedurą, a uchybienia, które nie mają istotnego znaczenia dla tej procedury, nie powodują powstania długu celnego (art. 212 § 4 Kodeksu celnego).

W ocenie odwołującej się Agencji Celnej, z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika ponad wszelką wątpliwość, iż samochód Audi 100 nr nadwozia [...] , rok produkcji 1990 znajduje się na terytorium Ukrainy, gdzie został zarejestrowany. Strona odwołująca się zwróciła uwagę na fakt, że dowody sporządzone przez uprawnione podmioty państwa obcego mają jednakową moc prawną, jak dowody sporządzone przez służby celne państwa polskiego (art. 270 § 1 Kodeksu celnego). Podniosła również, iż okoliczność, że w ewidencji wywozu urzędu celnego przeznaczenia nie zarejestrowano danej noty tranzytowej nie dowodzi w sposób bezsporny i niezbity, że nastąpiło naruszenie procedury tranzytu. Żadne dowody nie potwierdzają, że towar - samochód marki Audi 100 o nr nadwozia [...] opuścił polski obszar celny w stanie naruszonym. Przeciwnie: zebrany materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż pojazd, którego tożsamość została ustalona na podstawie marki, typu, numeru nadwozia, pojemności silnika, roku produkcji znajduje się na obszarze celnym Ukrainy, czyli jest to ten sam towar, który pierwotnie został objęty przedmiotową procedurą tranzytu.

W ślad za odwołaniem Agencja Celna przedłożyła opinię biegłego z dziedziny techniki samochodowej i ruchu drogowego z dnia 26 czerwca 2003 r. [...] , dotyczącą danych technicznych silnika o zapłonie iskrowym i pojemności 2309 cm3, pozwalającą, w jej ocenie, na stwierdzenie, że pojazd o danych identyfikacyjnych wyszczególnionych w polu 31 zgłoszenia celnego JDA SAD [...] jest tym samym pojazdem, który znajduje się na terenie Ukrainy, gdzie został zarejestrowany. Wskazując na powyższe odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Dyrektor Izby Celnej decyzją Nr [...] z dnia [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu celnego I instancji, podnosząc m.in., że dokumenty organów celnych i organów administracji Ukrainy, a także przedłożona przez Agencję Celną opinia rzeczoznawcy z dziedziny motoryzacji nie pozwalają jednoznacznie przyjąć, że przedmiotowy samochód w stanie niezmienionym opuścił polski obszar celny a dowodów, na które powołuje się skarżący, nie można przyjąć jako wystarczających do uznania, że procedura tranzytu została prawidłowo zakończona.

Przedmiotowy towar nie został dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia w terminie określonym w zgłoszeniu celnym JDA SAD [...] co pozwala uznać, że towar ten został usunięty spod dozoru celnego, tym samym zgodnie z art. 211 Kodeksu celnego w dniu 29 sierpnia 2001 r. powstał dług celny w przywozie.

Wskazał również, że nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 1999 r. w sprawie określenia wypadków, w których nie powstaje dług celny (Dz.U. Nr 60, poz. 645), by przyjąć, że w niniejszej sprawie dług celny nie powstał.

Podniósł także rozbieżności w przedkładanych przez stronę dokumentach dotyczących daty wywiezienia - zdaniem strony - przedmiotowego pojazdu a jego rejestracją na terenie Ukrainy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spedycja "A" Z.I. M., A. M. , jak tez w uzupełniającym ja piśmie z dnia 17 kwietnia 2006r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego I instancji, którym zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono okoliczności i argumenty podobne, jak w toku dotychczasowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W szczególności wskazać należy, iż obowiązkiem organu celnego było jednoznaczne ustalenie w toku przeprowadzonego postępowania, jakie okoliczności przesądziły o powstanie długu celnego w niniejszej sprawie i jakiemu podmiotowi dług ten winien być przypisany w świetle dokonanych przez organy celne ustaleń faktycznych i obowiązujących przepisów prawa materialnego Kodeksu celnego - ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Dz.U. Nr 23, poz. 117 z 1997 r. ze. zm.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem niniejszego postępowania był dług celny w procedurze tranzytu, określonej w art. 97 § 1 pkt. 1 Kodeksu celnego, której celem jest umożliwienie przemieszczania towarów niekrajowych przez polski obszar celny bez pobierania należności celnych i podatkowych. Przepisy normujące tę procedurę wprowadzają pojęcie głównego zobowiązanego, a więc osoby, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu (art. 99 § 1 Kodeksu celnego), przy czym art. 101 § 1a stanowi, że głównym zobowiązanym może być także agencja celna.

Agencja Celna może zatem występować w procedurze tranzytu jako główny zobowiązany, jeżeli wyrazi wolę wykonania tych obowiązków.

W niniejszej sprawie skarżący - Spedycja ""A" " Spółka Z.I. M. , A. M. w S. w zgłoszeniu celnym SAD [...] w polu 50 wskazała siebie jako głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu samochodu osobowego Audi 100 Nr nadwozia [...] .

Z treści decyzji organu obu instancji wynika jednakże, iż organy celne, pomimo przyjęcia tej treści zgłoszenia celnego, za głównego zobowiązanego w rozumieniu art. 99 Kodeksu celnego uznały reprezentowanego przez Agencję Celną obywatela ukraińskiego S. K. , równocześnie jednak nie wyjaśniły w zaskarżonej decyzji ani poprzedzającej ją decyzji Urzędu Celnego , dlaczego uznały, że nie doszło do skutecznego złożenia przez Agencję Celną oświadczenia w sprawie przyjęcia obowiązków głównego zobowiązanego, nie dokonały również weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego.

Konsekwentnie przyjmując, że skarżący nie był głównym zobowiązanym z procedury tranzytu i wskazując jako podstawę długu celnego przepis art. 211 Kodeksu celnego organ celny winien wyjaśnić, jaką rolę w procedurze tranzytu przypisywał skarżącemu, a w ślad za tym, jakie przesłanki dla przyjęcia odpowiedzialności skarżącego za powstanie długu uważa w niniejszej sprawie za spełnione. Winien także wskazać, czy skarżący został uznany za dłużnika celnego:

- jako osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego (§ 3 ust. 1 art. 211 Kodeksu celnego),

- jako osoba, która uczestniczyła w usunięciu towaru i wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że towar został usunięty spod dozoru celnego (§ 3 ust. 2),

- jako osoba, która nabyła, posiadała lub jest w posiadaniu towaru i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego (§ 3 ust. 3),

- czy też w końcu jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty, a jeżeli tak, to w jakim charakterze (skoro nie głównego zobowiązanego to może osoby wskazanej w art. 101 § 3 Kodeksu celnego).

W zaskarżonej decyzji i w postępowaniu poprzedzającym do jej wydania na tym pierwszym etapie przypisania długu, nie przeprowadzono w rozważanym zakresie stosownych ustaleń. W przypadku wielości dłużników celnych ich odpowiedzialność z mocy art. 221 Kodeksu celnego ma charakter solidarny. Nie oznacza to, że wszyscy dłużnicy odpowiadają według identycznych przesłanek. Organy celne, wskazując jako uczestników postępowania S. K. i Agencję Celną ""A" " s.c. Z. M. i A. M. , nie dokonały ustaleń pozwalających przypisać tym dwóm podmiotom określonej pozycji w procedurze tranzytu, a także nie wskazały przesłanek decydujących o przypisaniu każdemu z tych podmiotów odpowiedzialności za dług celny na podstawie przepisu art. 211 § 3 pkt. 1 do 4 kodeksu celnego.

Odpowiedzialność solidarna dłużników, o której mowa w art. 221 kodeksu celnego, dotyczy sytuacji wskazanych w przepisach powołanych w tym artykule.

Jeżeli chodzi o dług celny w procedurze tranzytu, będą to przepisy art. 211§ 3 i art. 212 § 3 kodeksu celnego, w sytuacjach szczegółowo unormowanych w tych przepisach. Przypisując zatem odpowiedzialność solidarną za dług celny S. K. jako głównemu zobowiązanemu i Agencji Celnej działającej jako jego przedstawiciel pośredni, organ celny winien był rozważyć, która z sytuacji wymienionych w art. 211 § 3 lub 212 § 3 Kodeksu celnego w niniejszej sprawie zachodzi odrębnie w stosunku do każdej z tych osób na podstawie wskazanych w tych przepisach przesłanek, czego nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej odwołał się natomiast do przepisu art. 209 Kodeksu celnego, który wprowadza odpowiedzialność solidarną zgłaszającego i osoby przez niego reprezentowanej, przeoczył jednakże okoliczność, iż przepis ten dotyczy innej sytuacji, a mianowicie procedury dopuszczenia do obrotu (której istotą jest nadanie towarowi niekrajowemu statusu celnego towaru krajowego) nie zaś procedury celnej tranzytu. Przepis ten nie może zatem stanowić podstawy dla przyjęcia solidarnej odpowiedzialności Agencji Celnej i S. K. w niniejszej sprawie.

Z tych względów uznać należało, że doszło w toku niniejszego postępowania do naruszenia przepisu art. 211 § 3 Kodeksu celnego, bowiem organy celne nie ustaliły, na podstawie jakich przesłanek przypisują skarżącemu oraz S. K. odpowiedzialność za dług celny. Jako ogólną podstawę do przyjęcia, iż doszło do powstania długu celnego organ celny wskazał przepis art. 211 Kodeksu celnego uznając, że skoro nie doszło do przedstawienia objętego procedurą tranzytu samochodu w określonym terminie i w określonym urzędzie celnym przeznaczenia, to jest to równoznaczne z usunięciem towaru spod dozoru celnego.

Równocześnie jednak, co uznać można za swoistego rodzaju niekonsekwencję, organy celne prowadziły postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy pojazd tożsamy z pojazdem samochodowym objętym zgłoszeniem celnym JDA SAD [...] został rzeczywiście wwieziony na teren Ukrainy i tam zarejestrowany, uznając ostatecznie, że nie można przyjąć na podstawie zebranych przez organy celne i zaoferowanych przez stronę dowodów, że taka tożsamość występuje. Jako podstawowy dowód w tym zakresie organy celne wskazały pismo Urzędu Celnego w którym potwierdzono fakt wwiezienia w dniu 02 listopada 2001r. na obszar celny Ukrainy nadwozia numer [...] do samochodu marki Audi 100 na podstawie deklaracji forma [...] , stanowiące odpowiedź na zapytanie polskich władz celnych, a świadczące o wwozie na teren Ukrainy jedynie nadwozia do samochodu marki, nie zaś całego pojazdu samochodowego. Dokument ten nie został jednak przetłumaczony na język polski.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie mogą być uznane w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - Dz.U. Nr 90, poz. 999 ze zm. (por. wyrok NSA w Warszawie z 9 lutego 2001 r., III SA 2339/99, wyrok WSA w Warszawie z 16.01.2004 r. III SA 2719/02 i wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2004 r., III SA 2512/02).

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż fakt ustalenia tożsamości pojazdu skarżący podnosił już w odwołaniu, przedkładając dowody zarejestrowania samochodu Audi 100 nr nadwozia [...] na terenie Ukrainy oraz opinię rzeczoznawcy z dziedziny motoryzacji w sprawie ustalenia tożsamości tego pojazdu poprzez porównanie cech zamontowanego w nim silnika. Zaskarżona decyzja oparta była m.in. na uzyskanych przez skarżących i przetłumaczonych przez nią oficjalnych dokumentach urzędowych wystawionych przez organy administracji państwowej Ukrainy, tj. pismach: numer [...] Centrum Naukowo - Badawczego Ruchu Drogowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy z dnia 07 czerwca 2002r oraz Naczelnika Obwodowego Rejonowego Egzaminacyjnego Wydziału Państwowej Inspekcji Samochodowej Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy obwodu Lwowskiego z 23 stycznia 2002 r. Nr 9/124. Rozbieżności w nich zawarte, na które wskazują organy celne, dotyczące daty rejestracji auta Audi 100 o numerze nadwozia [...] na terytorium tego państwa nie mogą obciążać strony, zwłaszcza, iż nie zakwestionowano autentyczności tychże pism.

Z powyższego wynika, że istniały możliwości poszukiwania dowodów pozwalających jednoznacznie wyjaśnić, czy sporny samochód opuścił polski obszar celny w stanie kompletnym, czy też nastąpił wywóz jedynie nadwozia. Brak takich ustaleń stanowi naruszenie obowiązków wynikających z przepisów art. 122, art. 180, art. 187 i art. 188 ordynacji podatkowej.

Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy organ celny winien nadto dokonać tłumaczenia na język polski dokumentów, które obejmują postępowanie dowodowe i prawidłowo ocenić całość zebranych w niniejszej sprawie dowodów z uwzględnieniem przedłożonych przez skarżącego ekspertyzy i na tej podstawie przesądzić, czy doszło do powstania długu celnego, a jeżeli tak, kto i na podstawie jakich przesłanek prawnych i faktycznych ponosi odpowiedzialność za powstały dług celny.

Mając powyższe na uwadze uznano, że zebrany materiał dowodowy nie dał wystarczających podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, która nadto narusza przepisy prawa materialnego zawarte w art. 211 Kodeksu celnego i z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/Sz. Widłak /-/T.M. Geremek /-/M. Lorych-Olszanowska

T.M.d