Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 427/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 257 zn.1
journal: Dz.U. 2019 poz 1040
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant Starszy referent Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. w G. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 z późno zm. dalej: kpa), art. 2351 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1040 z późno zm., dalej: kp) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, dalej: rozporządzenie) po rozpatrzeniu odwołania z [...] r. A Sp. z o. o. w G. (strona, skarżąca, spółka, pracodawca) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. (PPIS) nr [...] z [...] roku stwierdzającej u K.G. (pracownica) chorobę zawodową, przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy, przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki wym. w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 kp utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

PPIS w G. decyzją z [...] r. stwierdził u K.G. chorobę zawodową, przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. nr [...] z [...]r.

Odwołanie od decyzji PPIS w G. złożył zakład pracy zarzucając naruszenie art. 77 i art. 80 kpa:

- przez zasady prawdy materialnej i dowolna ocenę materiału dowodowego, zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że pracownica podczas pracy wykonywała ruchy powtarzające się i nie miała przerw;

- poprzez pominięcie złożonych przez stronę wyjaśnień i informacji w zakresie warunków pracy panujących na stanowisku pracy pracownika, a w szczególności pominięcie, że pracownik po zamontowaniu przez automatyczna stację wyjmował półprodukt i wkładał go do pojemnika (KLT), umieszczonego na platformie z kółkami. Puste pojemniki znajdowały się przy stanowisku pracy, ustawione jeden na drugim, w dogodnej dla operatora wysokości. W celu łatwego odstawienia mobilnej plastikowej platformy z pełnymi pojemnikami operator odwoził je w miejsce odkładcze. W 2015r. pojemniki na platformie zredukowano z 5 poziomów do 4 poziomów. Operator nie podnosił pojemników z produktem tylko odkładał produkt do pustego pojemnika na właściwym i dogodnym poziomie. Od kilku lat na liniach funkcjonują automatyczne, ergonomiczne podnośniki przy stanowiskach pracy, wdrożono maty ergonomiczne. Operator korzysta z 20 minutowej przerwy w pracy. Na stanowiskach pracy obowiązuje rotacja w celu uniknięcia monotonii i monotypowości. Na liniach KP znajduje się stanowisko siedzące (z krzesłem), aby każdy operator w ramach rotacji na linii miała możliwość skorzystania z siedziska, jak też z faktu zgodnie z którym na linii [...] jest gumowy młotek, którym można rozdzielić pokrywy w razie problemu – nie ma potrzeby uderzenia dłonią.

Strona odwołująca wniosła o przeprowadzenie rozprawy i przesłuchanie świadków M.G. na okoliczność warunków pracy, przeprowadzenie oględzin miejsca pracy, przeprowadzenie dowodu z akt pracowniczych pracownika w szczególności w zakresie zaświadczeń lekarskich stwierdzających zdolność do pracy przez wszystkie lata celem ustalenia, że żadne z zaświadczeń nie wykazało ograniczeń dla świadczonej przez pracownicę pracy. Strona odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydając zaskarżoną decyzję za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 kp, która stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, tj. narażeniem zawodowym.

W sprawie pracownicy spółki przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające wykazało, że od 2 stycznia 1996r. do 31 marca 2003r. była zatrudniona w B w G. jako pomoc bufetowej. Od 18 sierpnia 2008r. do 17 stycznia 2009r. oraz od 16 marca 2009r. do 26 października 2010r. była zatrudniona przez agencję pracy C sp. z o.o. we W., D sp. z o.o. we W., obecnie E S.A. we W.. Pracę wykonywała na rzecz F sp. z o.o. w G. jako pracownik produkcji na liniach produkcyjnych zautomatyzowanych, tzw. Liniach kanałów podciśnienia. Praca operatora stacji polegała na zakładaniu elementów do gniazda stacji (praca manualna) oraz uruchomieniu automatycznej stacji przez dotyk przycisku "start". Półprodukt odkładany był na mobilną platformę, zaopatrzoną w 4 kółka (waga pojemnika z półproduktami 3-5 kg). W latach 2008-2010na platformie układano 5 poziomów pojemników plastikowych na półprodukty (w 2 kolumnach), co wymagało od pracownika podnoszenia rąk powyżej poziomu barków na najwyższym poziomie. Do obowiązków pracownika należała przebudowa stanowiska (przygotowanie materiału do wykonania półproduktu do innego modelu wyrobu, w tym przenoszenie pojemników z komponentami na odległość 1,5 – 2 m, waga pojemnika z komponentami od 1 do 12 kg, w tym dwa komponenty o wadze maksymalnie 12 kg). Przebudowa stanowiska była wykonywana do 4 razy na zmianę. Na liniach montażowych znajdowały się stacje montażowe umożliwiające obsługę w pozycji siedzącej. Na tej linii produkcyjnej wykonywano od 1150 do 1200 sztuk półproduktów na zmianę roboczą. Ze względu na wprowadzoną rotację pracowników w ciągu zmiany roboczej praca mogła być wykonywana na różnych stacjach, wchodzących w skład linii montażowej. Podczas obsługi stacji pracownik wykonywał precyzyjne ruchy monotypowe w pozycji stojącej, wyprostowanej oraz siedzącej, z kończynami górnymi uniesionymi poniżej linii barków bez podparcia, zgiętymi w stawach łokciowych. Praca wymagała okresowego podnoszenia rąk powyżej poziomu barków.

Od 27 października 2010r. do 6 grudnia 2017r. pracownica była zatrudniona F sp. z o.o. w G. jako pracownik produkcji – montaż. Praca na Liniach kanałów podciśnienia była wykonywana analogicznie jak w okresie wcześniejszym. Natomiast praca operatora na stacji Linii montażu układów wspomagania polegała na umieszczaniu komponentów w gnieździe stacji oraz uruchomieniu automatycznej stacji przez dotyk przycisku "start". Materiał był transportowany automatycznym przenośnikiem do następnej stacji. Obudowy do montażu były przygotowywane po kilka sztuk i zdarzało się, że się zakleszczały, a operator wtedy musiał je rozdzielić, nawet uderzając ręką. Do obowiązków pracownika należała sporadycznie, raz w miesiącu, przebudowa stanowiska wymagająca przenoszenia pojemników z komponentami na odległość około 5 metrów. Waga pojemnika z trzpieniami ( w opakowaniu ok. 200 szt.) to 8-10 kg. Podczas jednej zmiany wykonywano około 1300 sztuk półproduktów. Pracownik w ciągu zmiany produkcyjnej mógł pracować na różnych stanowiskach. Podczas obsługi stacji pracownik wykonywał precyzyjne ruchy monotypowe w pozycji stojącej, wyprostowanej oraz siedzącej, z rękami uniesionymi poniżej linii barków bez podparcia, zgiętymi w łokciach. Podczas pracy na Linii kanałów podciśnienia praca okresowo wymagała podnoszenia rąk powyżej poziomu barków.

Od 1 października 2003 r. do 31 maja 2004r. pracownica pracowała w G sp. z o.o. w K., zakład został zlikwidowany i barak było danych o narażeniu. Od 1 lutego 2007r. do 30 września 2007r. świadczyła pracę na podstawie umowy zlecenia w H wykonując pracę biurową bez narażenia.

Pracownica była badana na podstawie przepisów rozporządzenia RM z 30 czerwca 2009 r. sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K., Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z [...] roku nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej, przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki wym. w poz. 19/1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 kp.

Z orzeczenia lekarskiego wynika, że konsultujący lekarz ortopeda stwierdził palpacyjną bolesność ścięgien prostowników w 1/3 dalszej przedramienia lewego nasilająca się podczas forsowania zginania i prostowania palców i nadgarstka lewej ręki oraz bolesność palpacyjną w rzucie nadkłykcia przyśrodkowego lewej kości ramieniowej nasilający się w czasie ruchów rotacyjnych przedramienia lewego z oporem. W badaniu USG z 15 października 2018r. stawu łokciowego opisano obrzęk pochewki maziowej ścięgna prostownika łokciowego nadgarstka lewego z niewielka ilością wysięgu, co świadczy o zejściowym procesie zapalnym.

W postępowaniu odwoławczym ŚPWIS wobec zarzutów strony lekarze orzecznicy wydali opinię uzupełniającą podkreślając, że analizę narażenia zawodowego oparli na danych z karty narażenia zawodowego z [...]r. przekazanej przez PPIS w G.. Kwestia podnoszenia rąk powyżej linii barków pozostaje bez znaczenia dla treści orzeczenia, gdyż nie należy ono do czynności przyczyniających się do rozpoznania zapalenia ścięgna i jego pochewki prostownika łokciowego nadgarstka. Pracownica nie dostarczyła dokumentacji badań profilaktycznych, a w dostarczonej dokumentacji medycznej brak było danych wskazujących na istnienie istotnych schorzeń, które miałyby wpływ na rozwój przewlekłej choroby układu ruchu. Lekarze orzecznicy WOMP podtrzymali treść orzeczenia lekarskiego z [...] r. o rozpoznaniu przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki pochodzenia zawodowego.

Strony poinformowane pismami z 8 stycznia 2020 roku w trybie art. 10 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji nie skorzystały z tej możliwości.

W ocenie Śląskiego Państwowego Inspektora Sanitarnego zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpoznana u pracownicy choroba (przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki) jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej, przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki.

Dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. ŚPWIS uznał, że w niniejszej sprawie istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez pracownicę, a rozpoznaną u niej chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych, które to domniemanie można obalić jedynie dowodem przeciwnym. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadzono w oparciu o dochodzenie u pracodawcy z 6 i 14 grudnia 2018r. oraz w oparciu o konfrontacje podczas której ustalono z udziałem przedstawicieli zakładu pracy zakresu wykonywania czynności oraz dokonano oględzin stanowiska pracy. Opis ten był przedmiotem analizy przez lekarzy orzeczników. Nie było zatem celowym ponowne przeprowadzanie tych czynności, przesłuchiwanie świadków w toku rozprawy. Podtrzymano stanowisko lekarzy orzeczników, że dowód z zaświadczeń lekarskich o zdolności pracownicy do pracy nie ma istotnego znaczenia w sprawie, gdyż świadczy tylko o tym że pracownica nie wskazała na istnienie takich schorzeń. ŚPWIS w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, w tym o orzeczenia lekarskie i oceny narażenia zawodowego nie znalazł podstaw do uznania zarzutów odwołania za słuszne.

Pismem z 30 marca 2020r. skarżąca spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję.

Decyzji tej zarzuciła naruszenie:

- art. 7 i art. 77 § 1 kpa, polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia rozbieżności w zakresie dokumentów dotyczących stanu zdrowia posiadanych przez pracodawcę, a ustaleniami występowania choroby zawodowej, w tym poprzez nieuzyskanie dodatkowej konsultacji od Instytutu Medycyny Pracy, która wyjaśniałaby rozbieżności pomiędzy dokumentacja posiadana przez pracodawcę, w której nie stwierdza się żadnych chorób, a obecnym stanem zdrowia pracownicy;

- art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez pominięcie wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, w opinii skarżącej należy wyjaśnić rozbieżności pomiędzy stanem dokumentów, według których w latach poprzednich, zgodnie z przeprowadzonymi cyklicznie badaniami pracownica była dopuszczana do pracy bez przeciwskazań, a obecnym udokumentowanym stanem zdrowia. Rozprawa administracyjna w opinii organu nie była potrzebna, tymczasem skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy celem wyjaśnienia wątpliwości;

- art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez pominiecie wniosków dowodowych skarżącej, w tym pominiecie dowodu z oględzin linii produkcyjnej i dowodu ze świadka przyjmując, że ustalenia faktyczne dokonane wcześniej są wystarczające, tym samym nie odnosząc się do wyjaśnień strony w zakresie warunków pracy;

- art. 77 i art. 80 kpa, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i dowolną ocenę materiału dowodowego, zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że pracownica w skarżącej pracowała w warunkach odpowiedzialnych za chorobę zawodową. Naruszenie zasady prawdy materialnej przejawia się w pominięciu wyjaśnień złożonych przez stronę, odmowy ponownych oględzin jak tez odmowy przesłuchania świadka;

- art. 77 i art. 80 kpa poprzez pominięcie złożonych przez stronę wyjaśnień i informacji w zakresie warunków pracy panujących na stanowiskach pracy pracownika.

W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia rozprawy, przesłuchanie w charakterze świadka M.G. na okoliczność warunków pracy, przeprowadzeni oględzin miejsca pracy, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza celem stwierdzenia czy schorzenia pracownicy maja źródło w wypadku, stłuczce lub innym urazie mechanicznym lub też czy nie jest związane z wadą genetyczną lub inną chorobą pracownika, wyjaśnienie przez pracownika dlaczego w poprzednich latach nie skarżyła się na dolegliwości układu ruchu.

W uzasadnieniu skargi spółka podtrzymała prezentowane w sprawie stanowisko i towarzysząca mu argumentację.

Śląski Państwowy Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Uczestniczka postępowania wniosła o oddalenie skargi. Podkreśliła, że w konfrontacji uczestniczyła M.G., której przesłuchania domagano się w skardze. W toku konfrontacji wyjaśniono wszelkie wątpliwości, co do charakteru wykonywanej pracy, a przebieg tej czynności obrazuje protokół.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167 t.j) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 powołanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz. 2325 t.j. ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z powyższych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu jedynie pod kątem czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz czy jest zgodny z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jest to więc tzw. "sąd prawa", nie zaś "sąd faktu", jak to mamy do czynienia w przypadku sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, co wyklucza możliwość ponownego przeprowadzania postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, a tym samym merytorycznego rozpoznawania sprawy i wydawania przez sąd wyroków o charakterze decyzji administracyjnych. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie kontroli podlegała decyzja Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...]r., którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z [...]r. stwierdzającą u pracownicy skarżącej spółki chorobę zawodową pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki wymienioną w pozycji 19/1 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 września 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r. poz.1367 t.j.).

Ocena legalności zaskarżonego orzeczenia, przeprowadzona według wyżej wymienionych kryteriów, wykazała, że skarga jest nieuzasadniona.

Pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym, posiadającym definicję legalną zawartą w art. 235¹ kp, zgodnie z którym jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z powyższego wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie znajdowało się w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę. Związek ten musi zostać ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Co ważne, przyczyną wywołującą chorobę zawodową jest sama praca. Na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu, jak słusznie zauważono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Ponadto podkreślić należy, że możliwość stwierdzenia choroby zawodowej dopuszczalna jest nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w tym wykazie spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy. Możliwe jest to również wówczas, gdy związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, CBOSA, wskazał, że przesłanka stwierdzenia "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji publicznej z konieczności badania wszystkich możliwych pozaustawowych czynników, które mogą wywołać schorzenia, tym bardziej jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby.

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz spełniający określone § 5 ust. 1 wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Wyłącznie pracownik, nie zaś pracodawca, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną, w tym zwłaszcza konsultacji jednostki orzeczniczej II stopnia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Organy inspekcji sanitarnej oraz sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają specjalistycznej wiedzy, która pozwoliłaby na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej.

W związku z tym, organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Nie oznacza to jednak bezkrytycznej akceptacji, gdyż takie orzeczenie podlega to ocenie pod kątem zachowania kryteriów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. ( wyroki NSA z 24.02.2015, sygn. akt II OSK 2013/13, i z 9.07.2015 r., sygn. akt II OSK 2986/13, wszystkie powołane:orzeczeniansa.gov.pl). Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Orzeczenie lekarskie jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego ( wyroki NSA: z 15.03.1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, z 5.11.1998 r., sygn. akt I SA 1200/98).

Wydając decyzję w odnośnie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej ustalają, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Organ inspekcji sanitarnej nie ma samodzielnego prawa oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia niż wynika z opinii lekarzy. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06).

Pracownica w niniejszej sprawie była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K., Poradni Chorób Zawodowych w S.. Lekarze specjaliści w oparciu o wskazany w aktach opis wykonywanych przez pracownicę czynności, ocenionych jako praca w narażeniu, określili zakres schorzeń, ich etiologię, wcześniejszy proces diagnostyczny, a w konkluzji jako główną przyczynę ich powstania wskazali warunki pracy. Odnieśli się również do podnoszonego przez skarżącą kwestii zaświadczeń o zdolności do pracy nie wskazujących na przeciwskazania zdrowotne. Powyższe nie wskazuje na pozazawodową etiologię schorzenia związanego z wykonywana pracą, wymagającą od pracownicy monotypowych ruchów ręką. Powyższe potwierdza, że podnoszone przez skarżącą spółkę okoliczności nie mogą być dowodem uzasadniającym wzruszenie domniemania związku przyczynowego między chorobą a sposobem wykonywania pracy stwarzającej ryzyko jej powstania.

Sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (wyroki WSA w Warszawie z 19.03.2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, i z 5.11.2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, wyrok WSA we W. z 22.11.2016r. sygn. akt IV SA/Wr 129/16). Dokonując oceny stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji należało stwierdzić, że organ sanitarny, opierając się na stanowisku zajętym przez lekarzy orzeczników, nie naruszyły przepisów powołanych powyżej. Organy sanitarne, zgodnie z art. 80 kpa, dokonały oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii lekarskich, które spełniały opisane powyżej kryteria.

Orzeczenia lekarskie wydane zostały na podstawie właściwie sporządzonej analizy narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej, a opinia ta nie musi zawierać oryginałów dokumentacji medycznej przedstawionej lekarzowi orzecznikowi. Nie są więc zasadne zarzuty skarżącej spółki, że wydane decyzje zapadły bez przeprowadzenia właściwego postępowania, w oparciu o niepełny materiał dowodowy. W szczególności organ odwoławczy w sposób wszechstronny oraz wnikliwy przeprowadził postępowanie dowodowe, uzupełnił je o rozpatrzenie zarzutów zawartych w odwołaniu, co znalazło odzwierciedlenie zwłaszcza w uzasadnieniu wydanej decyzji, stosownie do art. 107 § 3 kpa.

W oparciu o powyższe stwierdzić należało, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący przedstawiały powody, z których wyprowadzono wniosek o stwierdzeniu choroby zawodowej. Z ich treści wynika, że podjęte ustalenia w zakresie stanu klinicznego na podstawie badania lekarskiego i przeprowadzonych badań dodatkowych oraz konsultacji specjalistycznych zostały skonfrontowane z zakresem oceny narażenia zawodowego oraz charakterystyki stanowiska pracy podanego przez pracodawcę. Mając zatem na względzie powyższe trzeba zgodzić się ze stanowiskiem organów Inspekcji Sanitarnej, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie poprzedzono dokładną analizą zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne i przekonujące. W badaniach tych odniesiono się do schorzeń pracownicy i etiologii ich powstania, co dodatkowo omówiono w opinii uzupełniającej.

Ponownie podkreślić należało, że bez pozytywnej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie bowiem podkreślano, że organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej i organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. Stąd nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06).

Warunki pracy zostały opisane w karcie oceny narażenia zawodowego, które zwierają szczegółowy opis wykonywanych czynności i warunków świadczenia pracy (k. 65-66akt administracyjnych). Nadto 23 i 24 stycznia 2019r. w siedzibie skarżącej dokonano konfrontacji, w której uczestniczyła pracownica, świadek ze strony pracownicy, kierownik montażu, kierownik Zmiany Obszaru Montażu, Główny Specjalista ds. BHPiOŚ (M.G.), Specjalista ds. BHPiOŚ oraz przedstawiciele PPIS w G. (k.64 akt administracyjnych). Protokół konfrontacji zawiera szczegółowy opis wykonywanych prze pracownicę czynności i warunków ich wykonywania z podaniem parametrów technicznych. Okoliczności te stanowiły podstawę ustaleń stanu faktycznego dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji. Nie znajdują zatem podstaw zarzuty skargi odnoszące się do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, w tym o przesłuchanie świadka M.G.. Nie zachodziła również potrzeba uzupełnienia opinii lekarzy orzeczników o kwestie podnoszone w skardze, gdyż w przypadku wątpliwości co do charakteru schorzeń i ich pochodzenia, w tym pozazawodowego, w toku wydawania opinii lekarze orzecznicy zobowiązani byli do rozważenia również tej kwestii, co znalazło odzwierciedlenie w odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy była kwestia ujawnienia przez pracownice dolegliwości ze strony układu ruchu, w szczególności podczas uzyskiwania orzeczenia o zdolności do pracy.

Mając powyższe na względzie Sąd podzielił stanowisko organu, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy zaistniały podstawy do stwierdzenia u pracownicy skarżącej spółki choroby zawodowej.

W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniły bowiem okoliczności stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienia wyjaśniają podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W sprawie nie doszło też do naruszenia prawa strony do czynnego w nim udziału, gdyż strona została zawiadomiona zgodnie z art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonego w nich materiału dowodowego, a nadto była aktywna w toku tegoż postępowania formułując swe stanowisko w pismach procesowych. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania przywołanych w skardze.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.