Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2930/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 61a § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 1415/17 w sprawie ze skargi K.F. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1415/17, oddalił skargę K.F. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] , w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] września 2017 r., K.F. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o wydanie, na podstawie art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami, decyzji administracyjnej ustalającej odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w 1980 r. na rzecz Skarbu Państwa, oznaczoną jako działka nr [...], obręb [...], położoną przy ul. [...], stanowiącą własność jej ojca - A.K. , wskazując, że nigdy nie otrzymał on należnego odszkodowania z tego tytułu.

Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie.

Uzasadniając wydane postanowienie organ wyjaśnił, że sprawa ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, została już w ostateczny sposób załatwiona w trybie administracyjnym decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r., znak: [...], o ustaleniu odszkodowania na rzecz A.K. Decyzja ta nie została zaskarżona w administracyjnym trybie, w ustawowym terminie, wobec czego stała się ostateczna. Ponadto, decyzją z dnia [...] sierpnia 1995 r., znak: [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 1981 r., a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1995 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 1996 r. oddalił zaś skargę K.F. na decyzję Wojewody [...]. Prezydent podkreślił także, że Sąd Okręgowy w [...] Wydział Cywilny postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., sygn. akt [...], odrzucił pozew K.F. o zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania wraz z należnymi odsetkami w związku z wywłaszczeniem przedmiotowej nieruchomości.

Na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2017 r. K.F. wniosła zażalenie, zarzucając, że wydane zostało ono z naruszeniem: art. 61a § 1 k.p.a, przez jego zastosowanie, art. 61 § 3 k.p.a., przez jego niezastosowanie, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., przez niepodjęcie żadnej czynności, która mogłaby wpłynąć na treść rozstrzygnięcia oraz art. 107 § 1 w zw. z art. 124 § 2 i art. 126 k.p.a.

Wojewoda Zachodniopomorski postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., znak [...] , utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2017 r.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Wojewoda wskazał, że z okoliczności przedmiotowej sprawy bezsprzecznie wynika, iż sprawa ustalenia odszkodowania za przedmiotową działkę, stanowiąca własność A.K., została załatwiona ostatecznie decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r., znak: [...], o ustaleniu stosownego odszkodowania na rzecz A.K. , która nie została zaskarżona w administracyjnym trybie, w ustawowym terminie, wobec czego stała się ostateczna. W tej sytuacji wydanie nowej decyzji w sprawie stanowiłoby rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wojewoda podkreślił także, że decyzją z dnia [...] sierpnia 1995 r., znak: [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 1981 r., a następnie Wojewoda [...] orzeczeniem z dnia [...] października 1995 r. utrzymał w mocy stanowisko organu I instancji, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 1996 r. oddalił skargę na powyższą decyzję.

Wojewoda wyjaśnił przy tym, że powołana przez wnioskodawczynię okoliczność następstwa prawnego w postaci nabycia spadku po A.K. nie stanowi podstawy do wydania nowej decyzji administracyjnej, zaś wskazanie, że odszkodowanie na rzecz dotychczasowego właściciela wywłaszczonej nieruchomości nie zostało nigdy wypłacone, również nie daje podstaw do żądania wydania przez organ administracji decyzji w oparciu o art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem akt administracyjny w tej sprawie został wydany.

Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy, Wojewoda stwierdził, że Prezydent Miasta [...] prawidłowo odmówił K.F. wszczęcia postępowania administracyjnego postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie Wojewody [...] wniosła K.F., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zarzucając, że wydane zostało ono z naruszeniem:

- art. 8 k.p.a. - polegające na naruszeniu zasady obiektywizmu;

- art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, w szczególności nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do przymiotu strony wnoszącej zażalenie w świetle art. 28 k.p.a. i stwierdzenie niedopuszczalności wydania nowej decyzji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie skarżąca skierowała do organów administracji swoje własne roszczenie, które nie zostało rozpatrzone w żaden sposób;

- art. 80 k.p.a. - polegające na wybiórczej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego;

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. i art. 126 k.p.a., polegające na wybiórczym sposobie sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącej, co uniemożliwia rzeczową polemikę w wydanym rozstrzygnięciem;

- art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - poprzez stwierdzenie, że wydanie w sprawie nowej decyzji stanowiłoby rażące naruszenie prawa w rozumieniu tej regulacji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie skarżąca skierowała do organów administracji swoje własne roszczenie, które nie zostało rozpatrzone w żaden sposób.

Uzasadniając podniesione zarzuty skarżąca wskazała, że domagała się wydania decyzji w swojej własnej sprawie, abstrahując od tego czy odszkodowanie było jej ojcu wypłacone. Roszczenie to nie zostało przez orzekające w sprawie organy w żaden sposób rozpatrzone. Skarżąca podkreśliła także, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w [...] odrzucił złożony przez nią pozew w związku z przedmiotową sprawą, wskazując w uzasadnieniu wydanego postanowienia na niedopuszczalność drogi sądowej w tej sprawie i odsyłając skarżącą na drogę postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, uznając wniesioną skargę na niezasadną, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

Uzasadniając wydany wyrok Sąd wskazał, że z akt postępowania w tym dołączonych do nich akt postępowania w sprawie wywłaszczenia przedmiotowej działki na rzecz Miasta [...] wynika, że sprawa ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, oznaczoną jako działka nr [...] obręb [...], położoną przy ul. [...] , stanowiącą własność A.K., została w ostateczny sposób załatwiona w trybie administracyjnym, decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r., znak: [...], o ustaleniu stosownego odszkodowania na rzecz A.K. Decyzja ta nie została zaskarżona w administracyjnym trybie, wobec czego stała się ostateczna. Z powyższego wynika, że w kwestii odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość została wydana decyzja ostateczna.

Ponowne rozstrzyganie tej kwestii, jak podkreślił Sąd, jest zaś w świetle przepisów k.p.a. niedopuszczalne. Każda decyzja, wydana ponownie w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną, dotknięta byłaby nieważnością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W związku z powyższym organ, mając wiedzę o istniejącym w obrocie prawnym rozstrzygnięciu, po otrzymaniu wniosku o ponowne rozstrzygnięcie w takiej sprawie, zobowiązany jest odmówić wszczęcia tego postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. Postępowanie takie byłoby bowiem w związku z treścią art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. niedopuszczalne.

Sąd wyjaśnił, że ponowne wydanie decyzji w sprawie, która została załatwiona decyzją ostateczną dopuszczalne jest tylko w ściśle określonych przypadkach wskazanych w art. 145, art. 145a, art. 145b, art. 155 i art. 156 k.p.a.: są to środki nadzwyczajne, stosowane tylko w sytuacjach w tych przepisach określonych.

Jednakże, jak wskazał Sąd, powołana przez skarżącą okoliczność następstwa prawnego w postaci nabycia spadku po A.K. nie stanowi podstawy do wydania nowej decyzji administracyjnej w tej samej sprawie, tj. przyznania odszkodowania za wywłaszczoną w 1980 r. na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego w tym czasie przez Miasto [...] nieruchomość. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, odmowa wszczęcia postępowania wskazanego przez skarżącą w jej wniosku było właściwym i zgodnym z prawem działaniem organu.

Sąd zgodził się przy tym ze stanowiskiem orzekających w sprawie organów, które uznały, że okoliczność, iż odszkodowanie na rzecz dotychczasowego właściciela wywłaszczonej nieruchomości nie zostało wypłacone (pomijając w tym miejscu kwestie dowodowe), nie daje podstaw do żądania przez spadkobiercę osoby uprawnionej wydania przez organ administracji, w oparciu o art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nowej decyzji w tej sprawie, skoro akt administracyjny w tej sprawie był już wydany.

Sąd wskazał, że nieuprawnione jest twierdzenie skarżącej, że złożenie przez nią wniosku w tej sprawie (z dnia [...] lipca 2017 r.) wszczyna nową, inną podmiotowo sprawę wobec czego bezpodstawne jest odwoływanie się przez organ do wydanego już w tej sprawie aktu tej decyzji z dnia [...] stycznia 1981 r. Sprawa administracyjna jest bowiem określona przez jej przedmiot - tu przedmiotem sprawy było odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość i w tym zakresie sprawa została już rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] stycznia 1981 r., która jest prawomocna.

Sąd wyjaśnił, że w takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie naruszył wskazanych w skardze zasad i przepisów. W przypadku uznania, że nie jest możliwe załatwienie sprawy w sposób merytoryczny, organ administracji publicznej winien ograniczyć się do wskazania przesłanek niemożności zakończenia sprawy zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Skoro brak jest podstaw do wydania decyzji w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, to tym samym nie jest zasadne twierdzenie skarżącej, iż jej wniosek kreuje nową sytuację prawną z punktu widzenia sprawy administracyjnej. Następstwo prawne niesie za sobą skutki w sferze prawa cywilnego spadkowego. Jego przedmiotem – w okolicznościach niniejszej sprawy – może być jedynie roszczenie o wypłatę niewypłaconego dotychczas odszkodowania. Jest to kwestia regulowana przepisami prawa cywilnego i w żadnym wypadku nie kreuje nowej sprawy administracyjnej, jeżeli w tym trybie sprawa była już rozstrzygnięta. Należy też mieć na uwadze, iż skarżącej, jako spadkobierczyni A.K. , nie może w tej sprawie przysługiwać więcej praw (uprawnień) niż samemu A.K. Gdyby natomiast twierdzenia skarżącej potraktować w oderwaniu od jej uprawnień spadkowych (tak można rozumieć przedstawiony wyżej zarzut skargi, iż jest to jej "własna" sprawa), to również zastosowanie znajduje tu art. 61a § 1 k.p.a., albowiem skarżącej nie przysługują w tej sprawie żadne własne uprawnienia, skoro w dacie przeprowadzenia wywłaszczenia nie przysługiwały jej żadne prawa do wywłaszczanej nieruchomości, zatem nie mogła być stroną w tej sprawie.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę kasacyjną wniosła K.F., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznania skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. oraz zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca postawiła zarzut naruszenia:

1. prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.

- art. 128 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego pominięcie i przyjęcie, że skarżącej nie należy się odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, a tym samym brak jest podstaw do żądania wydania przez organ administracji nowej decyzji w niniejszej sprawie;

2. przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak dostrzeżenia z urzędu, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., powtarza jedynie w swej treści zapisy ustaleń organu I instancji i nie wnosi nic nowego do sprawy, mimo że obowiązkiem organu było rzetelne rozważenie zarzutów odwołania oraz ponowne rozstrzygnięcie sprawy;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Wojewodę [...] przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób dostateczny wszystkich okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, w szczególności nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do przymiotu strony wnoszącej zażalenie w świetle art. 28 k.p.a. i stwierdzenie niedopuszczalności wydania nowej decyzji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie to K.F. osobiście skierowała do organów administracji swoje własne roszczenie, które nie zostało w żaden sposób rozpatrzone;

- art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów skargi skierowanej przez K.F. do Sądu I instancji, w szczególności brak odniesienia się do zarzutu naruszenia zasady obiektywizmu przez organ II instancji a także zupełne pominięcie okoliczności, na którą powoływała się skarżąca, że Sąd Okręgowy w [...] odrzucił pozew K.F. złożony w związku z przedmiotową sprawą i odesłał ją właśnie na drogę postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art.183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie ustaleń oraz oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował bowiem stanowisko orzekających w niniejszej sprawie organów, które postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówiły wszczęcia postępowania na wniosek K.F. z dnia [...] lipca 2017 r.

Skarżąca wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o wydanie decyzji administracyjnej ustalającej odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w 1980 r. na rzecz Skarbu Państwa, oznaczoną jako działka nr [...] , obręb [...], położoną przy ul. [...] , stanowiącą własność jej ojca - A.K.

Stanowiący materialnoprawną podstawę wniosku skarżącej przepis art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) stanowi, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.

Zgodnie zatem z treścią art. 128 ust. 1 roszczenia odszkodowawcze przysługują przede wszystkim osobom, które zostały wywłaszczone oraz ich następcom prawnym na mocy sukcesji uniwersalnej. Jednakże, zaspokojenie osoby wywłaszczonej wyklucza dopuszczalność zgłoszenia roszczenia w przyszłości przez następców prawnych osób uprawnionych do odszkodowania (zob. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1840/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Roszczenie o wypłatę odszkodowania ma charakter jednorazowy i tylko wtedy, gdy roszczenie nie zostało dotychczas zgłoszone przez osobę wywłaszczoną, to następca prawny może zgłosić takie roszczenie. Zaspokojenie osoby wywłaszczonej wyklucza zaś możliwość wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przez następcę prawnego osoby wywłaszczonej.

W niniejszej sprawie, niekwestionowane jest zaś, że ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r., znak: [...], ustalono na rzecz A.K. odszkodowanie za wywłaszczenie w 1980 r. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , obręb [...], położonej przy ul. [...] .

Tym samym, decyzja o ustaleniu odszkodowania na wniosek skarżącej za wywłaszczenie w 1980 r. na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , obręb [...], położonej przy ul. [...] , wydana zostałaby w sprawie poprzednio rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną a więc obarczona by była wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że na powyższą ocenę nie ma wpływu okoliczność, czy odszkodowanie ustalone decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r. zostało faktycznie wypłacone.

Przepis art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi bowiem, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem, które zostało decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r. ustalone. Przepis ten, do jego zastosowania, nie wymaga aby odszkodowanie to zostało również wypłacone. Wykonanie decyzji ustalającej odszkodowanie nie stanowi przedmiotu sprawy rozstrzyganej mocą art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym, ustalenie tej okoliczności nie ma wpływu na fakt, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostało ustalone na rzecz uprawnionego ostateczną decyzją.

Powyższe ustalenia uprawniały zaś, jak słusznie ocenił Sąd I instancji, orzekające w sprawie organy do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej z dnia [...] lipca 2017 r. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi bowiem, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 1 k.p.a. stanowi przy tym, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie wskazuje się, że przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest w ogóle podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2962/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w 1980 r. na rzecz Skarbu Państwa, oznaczoną jako działka nr [...] , obręb [...], położoną przy ul. [...] , stanowiącą własność A.K. , wydane zostało ostateczne rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1981 r.

Jednocześnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie nie dopatrzył się aby postępowanie orzekających w niniejszej sprawie organów przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W świetle przedstawionych powyżej rozważań wszystkie istotne z punktu widzenia prawa materialnego okoliczności zostały w sposób niekwestionowany przez orzekające w sprawie organy ustalone. Podniesione zaś przez skarżącą kasacyjnie okoliczności nie miały znaczenia w niniejszej sprawie.

Wyjaśnić przy tym należy, że odrzucenie przez Sąd Okręgowy w [...] pozwu złożonego przez K.F., dotyczącego odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nastąpiło z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Orzekające w sprawie organy administracji nie kwestionowały swojej właściwości w tego rodzaju sprawach a jedynie odmówiły wszczęcia postępowania z uwagi na powagę rzeczy osądzonej, co nie zostało podważone w skardze kasacyjnej.

Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądowi I instancji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji przedmiotem swojej kontroli uczynił bowiem postanowienie o odmowie wszczęcia na wniosek skarżącej postepowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Norma art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia, który może obejmować całość albo tylko część określonego aktu lub czynności. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można zaś kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (zob. wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 610/06 – dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (zob. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 450/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I GSK 264/09, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sądowi I instancji nie można również skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. W orzecznictwie przyjmuje się, że z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Podkreślić przy tym trzeba, że za pomocą tak sformułowanego zarzutu nie można kwestionować dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, jak również podejmować polemiki ze stanowiskiem zajętym w skarżonym wyroku. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zasadnie tj. z pominięciem zarzutów wartościujących sądowe oceny konkretnych zastosowań procedury, kwestionować poszczególnych ustaleń i ocen, które składają się na stan faktyczny sprawy. Oznacza to, że za pomocą art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stawiać zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt I GSK 111/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego w niniejszej sprawie wyroku zostało sporządzone z zachowaniem wszelkich wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. Formuła tak sporządzonego uzasadnienia z całą pewnością wyjaśnia wyczerpująco i precyzyjnie podstawę zawartego w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, ponieważ skarżąca zrzekła się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 p.p.s.a.).