Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 503/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 33 § 2 pkt. 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 19 lipca 2022 r. nr SKO-432/20/22 w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezydent M. B. (dalej także: Prezydent, organ egzekucyjny) upomnieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. wezwał M. W. (dalej także: Skarżący, Strona), do zapłaty siedmiu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Upomnieniem tym naliczono również jego koszty w wysokości [...] zł. Łączna kwota, do zapłaty której wezwano Skarżącego wyniosła [...] zł.

W związku z brakiem reakcji zobowiązanego na doręczone upomnienie, w dniu [...] marca 2022 r. wystawiono tytuł wykonawczy o numerze: [...].

W dniu [...] kwietnia 2022 r. w toku egzekucji administracyjnej zastosowano środek egzekucyjny polegający na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego prowadzonego przez [...] [...] S.A. o zastosowaniu środka egzekucyjnego Skarżący został poinformowany w dniu [...] kwietnia 2022 r.

Egzekucja administracyjna w przedmiotowej sprawie zakończyła się w dniu [...] kwietnia 2022 r. wraz z wpływem wpłaty dłużnika zajętej wierzytelności, która w całości pokryła dochodzone należności, w tym koszty upomnienia i koszty egzekucyjne.

W dniu [...] maja 2022 r. Skarżący złożył do Urzędu M. B. zarzut na nieuprawnione, jego zdaniem, zajęcie jego konta w ramach postępowania egzekucyjnego. Zaznaczył, że nie dotarły do niego wezwania do zapłaty [...] zł. Podkreślił, że wezwania dostarczono osobom obcym, których on nie zna, zaś zajęcie konta odbyło się bez powiadomienia go, co naraziło zarówno jego, jak i jego firmę na utratę wiarygodności. Skarżący zagroził skierowaniem sprawy do Sądu i oskarżeniem organu o nękanie jego firmy oraz zapowiedział zgłoszenie zadośćuczynienia finansowego.

Prezydent M. B. postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. oddalił w całości zgłoszony przez Skarżącego zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

W wyniku wniesionego zażalenia Inne (dalej także: SKO, Kolegium organ) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że upomnienie wystawione zostało przez organ I instancji na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.". Wyjaśnił, że upomnienie jest dokumentem urzędowym, którego przesłanie do zobowiązanego poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej. Oznacza to, iż upomnienie ma walor czysto informacyjny. Z doręczeniem upomnienia zobowiązanemu nie została bowiem połączona dopuszczalność wniesienia przez ten podmiot jakiegokolwiek środka prawnego. Upomnienie jest zatem niezaskarżalną czynnością wierzyciela, poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wadliwe wystawienie upomnienia może być natomiast podstawą zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., jednakże dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Organ wskazał, że normatywną podstawą wniesionego zarzutu przez Skarżącego był art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., tj. brak uprzedniego doręczenia upomnienia, które było wymagane. Wobec tego, zdaniem organu, kluczowym w sprawie jest ustalenie, czy zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia zostało prawidłowo wypełnione. Jakikolwiek bowiem błąd w tym zakresie, powodujący, że wymogi z art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a." – nie zostałyby spełnione, spowodowałby, że nie można by było uznać za skuteczne domniemania z tego przepisu.

W ocenie Kolegium zwrotne potwierdzenie odbioru przedmiotowego upomnienia zawiera wszystkie niezbędne informacje potwierdzające, że przesłanki określone w art. 43 k.p.a. zostały spełnione, ponieważ z dokumentu tego wynika, że:

1) korespondencja została doręczona w dniu [...] grudnia 2020 r.;

2) adresat był nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma;

3) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez sąsiada zam. przy ul. [...];

4) zawiadomienie o tym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej;

5) podpis sąsiada jest równoznaczny z oświadczeniem o przekazaniu korespondencji adresatowi, o czym goniec pouczył.

Kolegium wyjaśniło również, że niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, a więc w tym przypadku przez sąsiada Skarżącego, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze bowiem z mocy art. 43 k.p.a. wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego, jest traktowane tak samo jak adresata decyzji.

Biorąc powyższą argumentację pod uwagę, w ocenie Kolegium, należało uznać, że organ I instancji słusznie oddalił w całości zgłoszony przez Skarżącego zarzut braku uprzedniego doręczeniu mu jako zobowiązanemu upomnienia.

Na powyższe postanowienie, Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając m.in., że do dnia dzisiejszego nie zostało wyjaśnione kto podpisał 2 awiza. Podniósł, że nie można tego odczytać, bowiem podpisy są nieczytelne. Dodał, że jego [...]-letnia niepełnosprawna matka nie mogła wstać z łóżka, gdy ktoś dzwonił do drzwi. Skarżący podkreślił, że został pozbawiony środków pieniężnych potrzebnych do opieki nad jego matką i musiał korzystać z oszczędności, aby ratować jej życie i zdrowie.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie są zarzuty Skarżącego w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oraz rozstrzygnięcia wierzyciela i organu odwoławczego, wydane w następstwie wniesienia tych zarzutów. Istota sporu sprowadza się do oceny czy zarzuty Skarżącego są uzasadnione w świetle zaistniałego stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego. Skarżący w toku postępowania administracyjnego podniósł zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Organy pierwszej i drugiej instancji rozpatrując wniesione zarzuty, po uzyskaniu ostatecznego postanowienia dotyczącego stanowiska wierzyciela, uznały zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia za niezasadny.

Na wstępie należy podać, że zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.". – podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W rozpoznawanej sprawie zgłoszony zarzut prawidłowo zakwalifikowano jako podniesiony z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.

W ocenie Sądu trafnie organ za bezzasadny uznał zarzut oparty na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w kontekście podnoszonych przez Skarżącego okoliczności dotyczących doręczenia upomnienia.

Odnosząc się do kluczowej okoliczności będącej podstawą wniesionego przez Skarżącego zarzut należy wskazać, że kwestionuje fakt doręczenia upomnienia z dnia [...] grudnia 2020 r.

Kolegium ustaliło, że pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. organ egzekucyjny skierował do Skarżącego upomnienie, które zostało mu jako zobowiązanemu doręczone przez pracownika Urzędu M. B. w trybie przewidzianym art. 43 k.p.a. Ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu doręczenia (por. k. 8 akt admin. I inst.) wynika, że z uwagi na nieobecność Skarżącego w miejscu zamieszkania pod adresem: ul. [...] w B. pismo zostało doręczone w dniu [...] grudnia 2020 r. sąsiadowi, który podjął się oddania pisma adresatowi. Następnie zawiadomienie, komu pismo doręczono, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W ten sposób, zdaniem organu, zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki skutecznego doręczenia.

Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Jak wskazuje się w literaturze, doręczenie pisma dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu zostaje dokonane prawidłowo w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

- adresat przebywa w mieszkaniu – choć w chwili doręczania przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny; chodzi o nieobecność czasową; tymczasowe aresztowanie lub odbywanie kary pozbawienia wolności przez adresata pisma wykluczają zatem możliwość doręczenia pisma w trybie określonym w art. 43 k.p.a.;

- pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w komentowanym przepisie, doręczyciel nie ma swobody wyboru odbiorcy, ale powinien zachować kolejność przewidzianą w tym przepisie;

- osoba odbierająca pismo zobowiązuje się do jego oddania adresatowi osobiście;

- na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel zamieszcza zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób niż domownicy, tj. do rąk sąsiada lub dozorcy.

Konieczne jest również potwierdzenie odbioru pisma na zasadach ogólnych, określonych w art. 46. (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 13, WKP Warszawa 2021).

Jednocześnie za sąsiada uznawany jest ten, kto mieszka w pobliżu adresata, na terenie graniczącym z terenem adresata. W każdym konkretnym przypadku podmiot doręczający musi więc uwzględnić specyfikę zamieszkania adresata. Sąsiadem może być zatem osoba mieszkająca w tym samym lub też w najbliższym budynku (por. R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2020).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że "określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone. Przy tym, z przepisu tego nie wynika, że norma prawna w nim zawarta wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynikać miałaby zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi. Dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby - tak jak w rozpoznawanej sprawie - na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi" (por. wyrok NSA z dnia z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2703/18 – wraz z powołanym tam orzecznictwem, publ. CBOSA). Pogląd ten, w ocenie Sądu, niewątpliwie znajduje zastosowanie także w przypadku doręczenia sąsiadowi.

Z treści dowodu doręczenia wynika, że spełnione zostały wszystkie wymogi przewidziane w art. 43 k.p.a. Wynika z niego kiedy i komu doręczono przesyłkę; odbiorca podjął się przekazania przesyłki adresatowi; zawiadomienie o przesyłce umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Nie budzi też wątpliwości, że przesyłkę przekazano sąsiadowi, co potwierdza umieszczony na dowodzie numer jego mieszkania "nr [...]" (w sytuacji, gdy adres zamieszkania Skarżącego to: ul. [...]).

W orzecznictwie wskazuje się, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 3444/18 i przywołane tam wyroki). Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości (por. postanowienie NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GZ 111/22, publ. CBOSA). Wprawdzie zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, ale należy mieć na uwadze, że również w postępowaniu podatkowym ciężar przeprowadzenia dowodu, spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżący nie podważył skutecznie wiarygodności zwrotnego potwierdzenia odbioru (tak na gruncie analogicznego do art. 76 § 3 k.p.a., art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 27 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 441/22, publ. CBOSA).

Nie znajduje również uzasadnienia stwierdzenie Skarżącego o braku pozostawienia w skrzynce pocztowej zawiadomienia (awiza) o przesyłce zawierającej upomnienie z dnia [...] grudnia 2020 r. Skarżący nie przytoczył żadnych okoliczności, które uprawdopodobniałyby fakt nieotrzymania przez nią awiza. Samo gołosłowne, niczym niepoparte twierdzenie o nieotrzymaniu awiza przesyłki zawierającej postanowienie nie może być uznane za wystarczające do obalenia domniemania doręczenia w trybie zastępczym (por. prawomocny wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 648/19 – wraz z powołanym tam orzecznictwem, publ. CBOSA). Jednocześnie organ nie czynił zarzutu Skarżącemu, że jego matka nie odebrała przesyłki. Pracownik organ musiał siłą rzeczy podjąć próbę doręczenia przesyłki Skarżącemu pod jego adresem zamieszkania. Wskazując na jego nieobecność w domu uzasadnił jedynie zastosowanie trybu doręczenia przewidzianego w art. 43 k.p.a.

Podsumowując należy wskazać, że w dniu [...] grudnia 2020 r. doszło do skutecznego doręczenia Skarżącemu upomnienia z dnia [...] grudnia 2020 r., zatem zarzut niedoręczenia upomnienia wynikający z art. 3 § 2 pkt 4 u.p.e.a. nie znajdował uzasadnienia.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

T. Wójcik L. Kleczkowski J. Ziołek