Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 878/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 154 par 1, par 2, art 156 par 1, art 162
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 70, art 22
journal: Dz.U. 1986 nr 36 poz 180
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 878/12

UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [....].03.2012 r. Minister Spraw Wewnętrznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].12.2011 r. - na podstawie art. 154 § 1 i § 2 K.p.a. - odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].07.2010 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].04.2010 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. nr [...] z dnia 10.02.2005 r. o ustaleniu treści aktu zgonu O. R..

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że to - na wniosek A. C. o ustalenie treści aktu zgonu córki O. R. - Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w G. wydał decyzję z dnia [...].02.2005 r., nr [...] w trybie art. 70 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, ustalającą treść aktu zgonu wymienionej. Decyzja ta została wydana w oparciu o kopię zaświadczenia wystawionego przez koronera w dniu [...].12.2004 r., potwierdzonego za zgodność z prawem miejsca wystawienia przez wicekonsula w Konsulacie Generalnym RP w Londynie, tłumaczenia niniejszego dokumentu na język polski dokonanego przez tłumacza przysięgłego, kopii pisma z Konsulatu Generalnego RP w Londynie z dnia [..]..11.2004 r., informującego o zgonie kobiety oraz odpisu zupełnego aktu urodzenia nr [..], sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w G. na imiona i nazwisko: O. R.. Następnie wnioskodawczyni – A. C.- zażądała stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r., o ustaleniu treści aktu zgonu O. R.. Decyzje obu instancji wydane w owym postępowaniu nieważnościowym zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 10.03.2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1497/10 skargę tę oddalił. Uznał zatem, że sprostowana decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].07.2010 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].04.2010 r, - odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Minister Spraw Wewnętrznych stwierdził, że żądanie uchylenia decyzji obu instancji, odmawiających w efekcie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r., nie mogło zostać uwzględnione ze względu na zasygnalizowane wątpliwości co do zaistnienia zdarzenia będącego podstawą wydanego aktu zgonu. Wprawdzie decyzja z [...].02.2005 r. nie kształtowała praw nabytych, ale - jak podkreślił Minister - przesłanka ważnego, słusznego interesu strony oraz interesu społecznego z art. 154 K.p.a. nie została spełniona. Podnoszona przez A. C. niewłaściwa rejestracja zgonu córki, a w jej efekcie niesporządzenie przez konsula protokołu ze zgłoszenia tego zgonu nie mieści się w granicach przesłanki słusznego interesu strony. Za uchyleniem w tym trybie (art. 154 K.p.a.) decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności tego aktu zgonu nie przemawia także interes społeczny. W prowadzonym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r. rozstrzygniecie to weryfikowano jedynie pod kątem wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Minister powołał się nadto na wyrok NSA z 28.05.1990 r., sygn. akt IV SA 224/90 stwierdzający, że w trybie art. 154 K.p.a. nie można orzekać o uchyleniu lub zmianie takiej decyzją która stwierdza nieważność innej decyzji. Nadto decyzja wydana w tym trybie ma charakter uznaniowy, a zaistnienie przesłanek prowadzących do uchylenia takiej decyzji musi być oczywiste. W tym kontekście Minister podkreślił, że decyzja ustalająca treść aktu zgonu nie ma charakteru uznaniowego, podobnie jak i decyzja odmawiająca stwierdzenia jej nieważności. Mając na uwadze, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. C. powołała także art. 162 K.p.a., Minister stwierdził, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności winien orzekać w tym samym trybie co poprzednio, wydając decyzję z [...].12.2011 r. Wówczas wnioskodawczyni nie żądała bowiem stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].07.2010 r., tylko jej uchylenia w trybie art. 154 K.p.a.

W skardze A. C. stwierdziła, że ma wątpliwości, czy zdarzenie w postaci zgonu jej córki faktycznie miało miejsce. W tym kontekście zarzuciła, iż decyzja Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r. stwierdzająca zgon jej córki dotknięta jest nieważnością wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 K.p.a. Doszło bowiem do rażącego naruszenia prawa przy jej wydaniu, z uwagi na brak uczestnictwa konsula RP w procedurze potwierdzającej zgon przez kornera, a z uwagi na powzięte wątpliwości co do zgonu córki, decyzja ta była, w jej ocenie, niewykonalna w dniu jej wydania i niewykonalność ta ma charakter trwały. Najistotniejsze nie było więc ustalenie danych do przedmiotowego aktu zgonu, a nie budzące wątpliwości potwierdzenie zaistnienia tego zdarzenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o obowiązujące przepisy i w granicach sprawy, nie będąc związany podniesionymi przez A. C. zarzutami uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, mając na uwadze treść wniosku skarżącej z dnia [...].10.2011 r., iż jednoznacznie domagała się w nim uchylenia w trybie art. 154 K.p.a. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].07.2010 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].04.2010 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r. o ustaleniu treści aktu zgonu O. R.. Mając na uwadze, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. C. powołała także art. 162 K.p.a., Minister zasadnie stwierdził zatem, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności winien orzekać w tym samym żądanym trybie co poprzednio, wydając decyzję z [...].12.2011 r. Wówczas bowiem wnioskodawczyni nie zażądała stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].07.2010 r., tylko jej uchylenia w trybie art. 154 K.p.a. i w tym przedmiocie winno być prowadzone postępowanie przed Ministrem Spraw Wewnętrznych.

Na wstępie kontroli legalności zaskarżonej w trybie art. 154 K.p.a. decyzji Ministra z [...].03.2012 r. należy zauważyć, że jeżeli strona wystąpi z wnioskiem o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 K.p.a. twierdząc, iż decyzja ta jest wadliwa (narusza prawo), organ powinien rozważyć, czy decyzja jest rzeczywiście prawnie wadliwa. W razie istnienia takiej wadliwości powinien ocenić, czy są to wady kwalifikowane wymienione w art. 145 § 1 lub art. 156 § 1 Kpa, co uzasadnia wszczęcie postępowania wznowieniowego albo o stwierdzenie nieważności decyzji, a jeżeli nie są to wady tego rodzaju, powinien rozstrzygnąć, czy z uwagi na stwierdzone wadliwości (naruszenia prawa) interes społeczny i słuszny interes strony przemawia za tym, aby decyzja ostateczna podlegała uchyleniu lub zmianie. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o którym mowa w art. 154 § 1 Kpa może przemawiać więc za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, a brak jest podstaw do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji, z powodu tego naruszenia.

W niniejszym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 10.03.2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1497/10 oddalił skargę A. C. na tę właśnie decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [..].07.2010 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].04.2010 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. nr [...] z dnia [...].02.2005 r. o ustaleniu treści aktu zgonu O. R..

W kolejnym, obecnym wniosku A. C. nie zażądała jednak uchylenia przedmiotowej decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r. ustalającej ów akt zgonu, a uchylenia w trybie art. 154 K.p.a. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].07.2010 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].04.2010 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r., kontrolowanej już przez WSA.

Mając zatem na uwadze, iż nie była to decyzja uznaniowa, a jej zgodność z prawem skontrolował w prawomocnym wyroku oddalającym skargę A. C. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 1497/10) Minister Spraw Wewnętrznych trafnie przyjął, iż brak było podstaw do stwierdzenia, że została spełniona przesłanka słusznego interesu strony lub interesu społecznego z art. 154 K.p.a., co mogłoby prowadzić do uchylenia decyzji z dnia [...].07.2010 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...]. z dnia [...].04.2010 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r.

We wniesionej skardze A. C. ponownie zarzuciła wydanie decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 K.p.a. Kwestie te jednak zostały już uprzednio przesądzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 10.03.2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1497/10 i nie mogły być przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd stwierdził wówczas, iż sprostowana decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].07.2010 r. nie została wydana z naruszeniem prawa. Badając zasadność odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [..]..02.2005 r., Sąd potwierdził, iż przyjęta w decyzji z dnia [...].02.2005r. podstawa prawna była prawidłowa, a także że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, przy zastosowaniu art. 70 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004, Nr 161, poz. 1688 ze zm.). We wskazanym prawomocnym wyroku Sąd stwierdził, że skarżąca myli tryby rejestracji zgonu. Rejestracja zgonu jej córki miała miejsce w oparciu o art. 70 ustawy, a skarżąca jako osoba najbliższa przebywając w kraju była uprawniona do zgłoszenia rejestracji tego zgonu. Uprawnienie to, jak podniósł Sąd we wskazanym wyroku, należy wywieść z art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wystarczającą przesłanką był fakt niezarejestrowania zgonu w zagranicznych księgach stanu cywilnego. Odnotowanie niniejszego zgonu w brytyjskich księgach, zgodnie z procedurą obowiązującą w Wielkiej Brytanii, następuje po zakończeniu postępowania koronerskiego. Tymczasem skarżąca nie mogła czekać tyle czasu, bowiem konieczny był pochówek córki, a w świetle prawa krajowego byłby on niemożliwy bez aktu zgonu. Tym samym nie można czynić organowi zarzutu, że przyjęcie jako podstawy prawnej rejestracji zgonu normy art. 70 ustawy spowodowało stan rażącego naruszenia prawa. Istotą w takiej sprawie jest dokonanie rejestracji zgodnie z faktami, które miały miejsce.

Co do zarzutu niewykonalności decyzji ustalającej akt zgonu Sąd we wskazanym wyroku stwierdził, że "decyzja o ustaleniu treści aktu zgonu podlega wpisaniu do księgi zgonów i jej wykonalność polega na tym, że w oparciu o tę decyzję wydawane są odpisy oraz zaświadczenia. Trudno mówić o wykonalności takiej decyzji, a już na pewno nie jest nią pochówek. Decyzja ta jest jedynie powiązana z czynnością pochówku w ten sposób, że warunkuje możliwość jego dokonania. Stosownie do art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1959r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 23, poz. 295 ze zm.) jeden z egzemplarzy karty zgonu, zawierającej adnotację urzędu stanu cywilnego o zarejestrowaniu zgonu, przedstawia się administracji cmentarza w celu pochowania zwłok, drugi zaś służy do celów statystycznych. Do pochówku zatem konieczna była rejestracja zgonu. Nie mniej jednak nie można mówić, aby decyzja o ustaleniu treści aktu zgonu była niewykonalna, co skutkować winno stwierdzeniem jej nieważności."

Wobec tego nie można było przyjąć, jak trafnie wywiódł to Minister, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...].07.2010 r., sprostowana postanowieniem z [...].08.2010 r., jest rzeczywiście prawnie wadliwa. Dopiero w razie stwierdzenia jej nie kwalifikowanych wadliwości, których istnienie wykluczył WSA we wskazanym prawomocnym wyroku, Minister byłby uprawniony do rozważenia, czy interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za tym, aby decyzja ostateczna podlegała żądanemu uchyleniu.

Wobec podnoszonych przez skarżącą wątpliwości co do śmierci jej córki należy mieć na uwadze, iż skarżąca nie powołała się na żadne okoliczności potwierdzające, iż pochowała inną osobę, a nie swą córkę. W szczególności nie dokonała ekshumacji potwierdzającej tę okoliczność. Zgodnie z art. 22 ustawy kierownik urzędu stanu cywilnego jest zobowiązany żądać od wnioskodawcy dowodów potwierdzających prawdziwość zdarzenia, które ma być zarejestrowane w polskich księgach stanu cywilnego. Taki dowód w przedmiotowym postępowaniu stanowiły: kopia zaświadczenia tymczasowego brytyjskiego koronera z dnia [...] grudnia 2004 r. o zgonie I. R, na której Konsul RP w Londynie dokonał legalizacji wraz z oryginałem tłumaczenia na język polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego, kopia pisma z Konsulatu Generalnego RP w Londynie z dnia [...] listopada 2004 r., informująca o zgonie i potwierdzona za zgodność przez pracownika [..].] Urzędu Wojewódzkiego oraz odpis zupełny aktu urodzenia. Dokumenty te pozwoliły na ustalenie prawidłowych danych osoby zmarłej tj. O. R., urodzonej [...] października 1978 r. Niezgodność zapisu pierwszego imienia w zaświadczeniu koronera z zapisami aktu urodzenia wynika ze zmiany imion córki wnioskodawczyni dokonanej w dniu [...] marca 2004 r. Okoliczności te Sąd uznał wówczas za prawidłowo wywiedzione i przemawiające za odmową stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z dnia [...].02.2005 r. Wskazany wyrok wiąże zarówno Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, jak i uprzednio Ministra.

W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270) - Sąd orzekł jak w sentencji.