Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 4334/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak,, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2006 r. nr[...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 3.141 zł (słownie: trzy tysiące sto czterdzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], wydaną, na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) i art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Minister Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania Spółki z o.o. "Z.", utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako PFRON) z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON.

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] określił Spółce wysokość zobowiązania w tytułu wpłat na PFRON za okres od maja do grudnia 2001 r. oraz styczeń, kwiecień i lipiec 2002 r.

Następnie w wyniku wniesionego przez spółkę odwołania, Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...], uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podniósł, iż zostało naruszone szereg ogólnych zasad postępowania. Ponadto stwierdził, iż nie wynika by PFRON rozliczając nadpłaty powstałe w 2004 r. oraz przelewy dokonane przez spółkę z 11 stycznia 2002 r. i 29 stycznia 2003 r. zastosował obowiązujący od 1 stycznia 2003 r. art. 273 § 1 lub obowiązujące po tej dacie art. 62 § 4 i art. 76a Ordynacji podatkowej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia Prezes Zarządu PFRON wydał decyzję z dnia [...]kwietnia 2006 r., nr [...], w której określił Spółce wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON.

Z motywów uzasadnienia decyzji wynika, że Skarżąca nie wywiązywała się z obowiązku dokonania należnych wpłat wraz z odsetkami na PFRON za okres od maja 2001 r. do grudnia 2001 r., styczeń, kwiecień i lipiec 2002 r. Jednocześnie Fundusz poinformował, iż kwota [...] z przelewu z dnia 29 stycznia 2003 r., spłaca miesiąc - listopad 2000 r. natomiast przelew z dnia 11 stycznia 2002 r. w wysokości [...] zł, jest opisany jako zapłata 2000 r. Organ wyjaśnił, iż w/w wpłata została zaksięgowana zgodnie z dyspozycją podmiotu i rozliczona zgodnie z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej proporcjonalnie na kwotę główną i odsetki.

W odwołaniu na decyzję organu pierwszej instancji, Spółka zarzuciła, iż decyzja została wydana bez rozpatrzenia przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej zażalenia z dnia [...]lutego 2006 r. Podniosła, iż wydano decyzję obejmującą okres od maja 2001 r. do lipca 2002 r., mimo podnoszenia zarzutu przedawnienia. Skarżąca zarzuciła, również naruszenie przepisów prawa materialnego oraz zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego oraz zasad o terminowości rozpatrywania i prowadzenia spraw przewidzianych w Ordynacji podatkowej.

Spółka stwierdziła, iż organ podatkowy po raz drugi rozpoznający sprawę wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa. Podkreśliła, iż zobowiązania za przedmiotowy okres wygasły na skutek przedawnienia, gdyż te zobowiązania zostały uregulowane w całości i w terminie.

Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na art. 70 Ordynacji podatkowej stwierdził, że zobowiązanie za okres od kwietnia 2000 r. do maja 2001 r. nie uległo przedawnieniu.

Organ drugiej instancji wskazał, iż zaległość za okres od kwietnia do listopada 2000 r. została spłacona wpłatami z 2002 r. oraz 2003 r., tj. w okresie w którym zobowiązania za 2000 r. były wymagalne, zgodnie z dyspozycją zobowiązanego wskazaną na przelewie czyli na 2000 r. Stwierdził, iż Skarżąca przelewem z dnia 11 stycznia 2002 r. wpłaciła tylko równowartość kwoty głównej, bez odsetek.

Podniósł, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2001 r. sygn. akt I SA/Sz 1952/99 powstanie zaległości podatkowych powoduje obowiązek naliczania odsetek za zwłokę przez podatnika, a także organ wydający decyzję określającą wysokość zaległości podatkowej. Tym samym art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej uprawnia organ podatkowy do zaliczenia takich wpłat proporcjonalnie na zapłacenie kwoty zaległości i odsetek za zwłokę.

Odnosząc się do zarzutu nierozpatrzenia zażalenia z dnia [...] lutego 2006 r. wyjaśnił, iż zażalenie to zostało rozpatrzone przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej [...]sierpnia 2006 r.

W skardze Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego min.:

- art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż organ podatkowy jakim jest PFRON jest uprawniony wbrew wskazaniu zobowiązanego, która zaległość reguluje, do zaliczenia dokonanej wpłaty po terminie według własnego uznania i zarachowania wpłaty po trzech latach po terminie proporcjonalnie na zobowiązanie i odsetki,

- art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej poprzez orzekanie decyzją o zobowiązaniu, które wygasło z mocy prawa, a przez to uznanie, iż zobowiązania w niniejszej sprawie nie uległy przedawnieniu,

- art. 70 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie,

- art. 6 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, iż wpłaty na PFRON, są podatkiem, mimo iż nie spełniają one jako daniny publiczne, ustawowej definicji podatku,

- naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 125 Ordynacji podatkowej poprzez złamanie ustawowej zasady dążenia do prawdy obiektywnej i nie wyczerpującego i wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie, a co dodatkowo stanowi naruszenie art. 187 Ordynacji podatkowej.

Skarżąca ponownie wyjaśniła, iż dokonując płatności z opóźnieniem w dniu 11 stycznia 2002 r., wskazała w tytule przelewu, iż reguluje zaległość za 2000 r. Podkreśliła, iż organ pierwszej instancji od 2002 r. przez okres trzech lat nie robił nic z tą wpłatą i wydał postanowienie o sposobie zarachowania wpłaty dopiero po czterech latach.

Skarżąca utrzymywała, że zobowiązania objęte zaskarżoną decyzją wygasły z mocy prawa, ponieważ uległy przedawnieniu, a zatem organ nie miał prawa orzekania o nich.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Za niezasadny uznał zarzut strony dotyczący przedawnienia zobowiązań za okres od kwietnia 2000 r. do listopada 2000 r., ponieważ spłaciła je już w 2002 r. i 2003 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej p.p.s.a.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego, na podstawie akt sprawy, istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało rozstrzygnięcie organów w przedmiocie wysokości obciążających Skarżącą wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Do wpłat tych, z mocy art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej o.p.), z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Oznacza to obowiązek stosowania w toku postępowania zasad ogólnych, wyrażonych w przepisach rozdziału 1 o.p. oraz przepisów szczegółowo regulujących postępowanie. Zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, w sposób istotny, mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Już na wstępie należy stwierdzić, że zachodzi zasadnicza różnica pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a wskazaną podstawą prawną rozstrzygnięcia.

Decyzją z dnia[...] października 2006 r. Minister Polityki Społecznej orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I-ej instancji. Tymczasem podstawa prawna, którą wskazał art. 233 § 2 o.p. reguluje sytuację, w której organ uchyla decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przepis art. 233 § 2 o.p. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w części. Skoro w sprawie organ uznał, iż kontrolowana w postępowaniu decyzja była prawidłowa, swoje rozstrzygnięcie winien oprzeć na przepisie art. 233 § 1 o.p.

Zaskarżona decyzja w sposób istotny narusza także art. 210 § 4 o.p., który określa wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie decyzji. Brak jest w uzasadnieniu odniesienia do argumentów wskazywanych w odwołaniu Skarżącej, co narusza zasadę przekonywania strony, wyrażoną w art. 124 o.p., a jednocześnie sprawia, iż decyzja nie poddaje się kontroli Sądu.

Przedmiotem skargi w sprawie, było określenie przez Prezesa Zarządu Funduszu wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON wobec Skarżącej.

Skarżąca kwestionowała sposób zaliczenia dokonanych przez nią wpłat. Podniosła, że w sprawie wydane zostało postanowienie z dnia [...] lutego 2006 r., w którym organ dokonał zaliczenia wpłat dokonanych przez Skarżącą w dniach 11 kwietnia 2002 oraz 29 stycznia 2003 r. na zobowiązania przedawnione. Skarżąca wskazała, że nigdy nie godziła się na takie zaliczenie i przez cały okres prowadzenia postępowania podnosiła zarzut przedawnienia zobowiązania za sporny okres. Powyższe postanowienie do czasu wniesienia odwołania nie było ostateczne, albowiem nie zostało rozpatrzone złożone przez Skarżącą zażalenie.

Wydając zaskarżoną decyzję organ stwierdził, że dokonał zaksięgowania wpłat zgodnie z dyspozycją zobowiązanej wskazaną na przelewie - na rok 2000 i zaliczył wpłaty proporcjonalnie na poczet zaległości podatkowej oraz odsetek. Wskazał także, że zażalenie na postanowienie z dnia [...] lutego 2006 r. zostało rozpatrzone przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej [...] sierpnia 2006 r.

Sąd stwierdza, że w oparciu o znajdujący się w aktach materiał dowodowy nie jest w stanie zweryfikować prawdziwości twierdzenia organu, iż dokonano zaliczenia wpłat zgodnie z dyspozycją Skarżącej.

W aktach sprawy brak jest bowiem dokumentu przelewu, który zarzut ten mógłby obalić, a nadto Sąd nie może pominąć faktu, iż ostateczne postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I-ej instancji w przedmiocie zaliczenia z urzędu wyżej opisywanych wpłat na poczet zaległości na PFRON, zostały wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2007 r. uchylone (sygn. akt III SA/Wa 3218/06).

W ocenie Sądu w zaistniałym stanie faktycznym, sposób zaliczenia wpłat może okazać się decydujący dla bytu zobowiązania Skarżącej. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt III SA/Wa 3218/06, iż "nie powinno uchodzić uwadze organu, że zaliczenie wpłaty na poczet niezrealizowanego zobowiązania skutkuje istotnymi dla strony konsekwencjami prawnymi. Przede wszystkim zaliczenie wpłaty na poczet zobowiązania powoduje jego wygaśnięcie. Jeśli zaś zobowiązanie nie istnieje, np. z powodu jego wygaśnięcia, niemożliwe jest wydanie decyzji w sprawie określenia kwoty zobowiązania. Tak więc bagatelizowanie znaczenia postanowienia w przedmiocie zaliczenia wpłat na poczet zaległości jest nieuprawnione".

A zatem, by móc należycie ocenić istnienie i wysokość zobowiązania Skarżącej, organ w pierwszej kolejności winien wydać ostateczne postanowienie w przedmiocie zaliczenia wpłat na poczet zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON. Niedochowanie tej kolejności może prowadzić do rozbieżności i naruszać zasadę przekonywania z art. 124 o.p.

Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest wadliwa także z innych powodów.

W decyzji tej powołując się min. na art. 21 § 3 o.p. określono Skarżącej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON oraz określono zaległość z tego tytułu wraz z odsetkami. Należy przypomnieć, że od dnia 1 stycznia 2003 r., zgodnie z art. 21 § 3 o.p., który to przepis do wpłat na PFRON znajduje odpowiednie zastosowanie, organ określa wysokość zobowiązania, a nie zaległości i odsetki, jak to było w stanie prawnym obowiązującym do tej daty. W świetle bowiem tej normy prawnej, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wskazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.