Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 653/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 212, 258, 193
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia 2 kwietnia 2019 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z 12 czerwca 2018r. znak: [...], Starosta Wielicki na podstawie art. 12 ust. 4a, ust. 4f, ust. 5, art. 18 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 1d oraz ust. 1e ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1496 ze zm.), art. 118a ust. 3, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, 2, 3a, 133 pkt. 2, art. 134 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. 2018 r. poz. 121 ze zm.), orzekł:

- w punkcie 1 o ustaleniu odszkodowania, w wysokości 3 551,00 zł za nieruchomość gruntową oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0014 ha obręb G., jednostka ewidencyjna W. objętą księgą wieczystą nr [...], która z dniem 25 lipca 2017 r. stała się własnością Powiatu Wielickiego, w związku z ostateczną decyzją Starosty Wielickiego z 19 czerwca 2017r. znak: [...] o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn.:Rozbudowa drogi powiatowej nr 2011K Kraków-Niepołomice od istniejącego mostu o nr [...] na rzece S. w miejscowości B. do istniejącego mostu o nr [...] na potoku P. w miejscowości N. w km 1+879,40-6+342,80, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, w tym: a) 2 951,00 zł - wartość ww. nieruchomości wraz z wartością składników roślinnych pomniejszona o wartość ograniczonego prawa rzeczowego na niej ustanowionego, b) 600,00 zł – wartość ograniczonego prawa rzeczowego ustanowionego na ww. nieruchomości tj. prawo służebności jej użytkowania,

- w punkcie 2 o zobowiązaniu Powiatu Wielickiego reprezentowanego przez Zarząd Powiatu Wielickiego do złożenia w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie ostateczna, kwoty ustalonego w punkcie 1a) odszkodowania do depozytu sądowego. Wypłata z depozytu sądowego nastąpi na rzecz podmiotów lub ich następców prawnych, którzy wykażą, że w dniu 25 lipca 2017 r. przysługiwało im prawo własności ww. nieruchomości przynależące do nieżyjących właścicieli we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej M. J. i A. J.,

- w punkcie 3 o wypłacie odszkodowania ustalonego w punkcie 1b) na rzecz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [....] - za wygaśnięcie przysługującego mu ograniczonego prawa rzeczowego ustanowionego na ww. nieruchomości,

- w punkcie 4 o zobowiązaniu Powiatu Wielickiego reprezentowanego przez Zarząd Powiatu Wielickiego do zapłaty odszkodowania ustalonego w punkcie 1b) na rzecz podmiotu wymienionego w punkcie 3 jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna,

- w punkcie 5 o niepowiększeniu ustalonego w przedmiotowej decyzji odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

W uzasadnieniu organ podał, że ustalając wysokość odszkodowania oparł się na opinii biegłego tj. rzeczoznawcy majątkowego, który w operacie szacunkowym sporządzonym 18 sierpnia 2017 r. (klauzula aktualizacyjna z 5 września 2018r.), oszacował wartość nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0014 ha - na kwotę 3.551,00 zł wraz z wartością składników roślinnych, w tym kwoty 600 zł za wygaśnięcie ograniczonego prawa rzeczowego ustanowionego na ww. nieruchomości tj. za służebność.

Odwołanie od decyzji organu I instancji w zakresie punktów 1b, 3 i 4 złożyło Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie [....] Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie, wskazując, że nie jest następcą prawnym Funduszu [...]. Organem właściwym jest właściwy miejscowo starosta, co potwierdza linia orzecznicza Sądu Rejonowego dla Krakowa - Podgórza w Krakowie (por. sygn. akt I C 3195/14/P, I C 1049/P). Dodatkowo, w dniu 27 czerwca 2018r., w dziale III KW [...] dokonano wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie prawa własności nieruchomości objętej tą księgą na podstawie zawiadomienia o zmianie właściciela nieruchomości. Oznaczenie jako strony podmiotu, który nie był i nie może być stroną postępowania, bowiem postępowanie nie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, powoduje obarczenie takiej decyzji wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewoda Małopolski decyzją z 2 kwietnia 2019 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) w związku z art. 12 ust. 4f i ust. 5, art. 18 ust. 1, ust. 1a, ust. 1d i ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, uchylił w punkcie I w całości zaskarżoną decyzję Starosty Wielickiego i w punkcie II orzekł:

- w punkcie 1 o ustaleniu odszkodowania na rzecz K. S., S. J. i B. J. z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Powiatu Wielickiego z dniem 25 lipca 2017 r. nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 0,0014 ha obręb G., jednostka ewidencyjna W., objętą księgą wieczystą nr [...], w wysokości 2 951,00 zł,

- w punkcie 2 o ustaleniu odszkodowania, na rzecz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [....] Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie w wysokości 600 zł z tytułu wygaśnięcia przysługującego mu ograniczonego prawa rzeczowego określonego jako: prawo służebności po wieczne czasy część i parceli gruntowej l.kat. [...] w powołanym orzeczeniu bliżej określone i wyszczególnione, na rzecz Funduszu [...] ustanowionego na nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 0,0014 ha obręb G., jednostka ewidencyjna W.,

- w punkcie 3 o wypłacie ustalonego odszkodowania: a) w wysokości 983,67 zł na rzecz K. S. za udział wynoszący 1/3 części w ww. nieruchomości, b) wysokości 983,67 zł na rzecz S. J., za

udział wynoszący 1/3 części w ww. nieruchomości, c) w wysokości 983,66 zł na rzecz B. J., za udział wynoszący 1/3 części w ww. nieruchomości,

- w punkcie 4 o wypłacie odszkodowania w wysokości 600 zł na rzecz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [....] Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego obciążającego ww. nieruchomość,

- w punkcie 5 o zobowiązaniu Powiatu Wielickiego, reprezentowanego przez Zarząd Powiatu Wielickiego do wypłaty odszkodowania, zgodnie z treścią pkt. II.3 a), b), c) oraz pkt II.4, jednorazowo w terminie 14 dni od dnia od dnia doręczenia

decyzji ww. podmiotowi (...)

- w punkcie 6 o niepowiększeniu ustalonego w pkt II.1 odszkodowania na podstawie art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że pomimo podniesienia w odwołaniu jedynie kwestii ustalenia odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego przedmiotem postępowania odwoławczego jest weryfikacja całej decyzji Starosty Wielickiego, albowiem rozstrzygnięcie w zakresie ustalania odszkodowania za utratę prawa własności i ustalania odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego są ze sobą wzajemnie powiązane.

Podstawę nabycia na rzecz Powiatu Wielickiego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0014 ha, położonej w obrębie G. gm. W. stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 i 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Decyzją znak [...] Starosty [...] z 19 czerwca 2017 r. zezwolono na realizację inwestycji drogowej pn: Rozbudowa drogi powiatowej nr 2011K Kraków - Niepołomice od istniejącego mostu o nr [...] na rzece S. w miejscowości B. do istniejącego mostu o nr [...] na potoku P. w miejscowości N. w km 1+879,40-6+ 342,80. Ww. rozstrzygnięcie stało się ostateczne 25 lipca 2017 r., a działka nr [...] położona w obrębie G., jednostka ewidencyjna W., przeszła na własność Powiatu Wielickiego.

Jak wynika z treści odpisu księgi wieczystej nr [...] w dacie wydania decyzji znak [...] Starosty Wielickiego działka nr [...] położona w obrębie G., jednostka ewidencyjna W. (z której podziału powstała m. in. działka nr [...]), stanowiła własność M. J. i A. J. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Dział IV przedmiotowej księgi wieczystej był wolny od wpisów, zaś w dziale III tej księgi wpisano prawo służebności po wieczne czasy części parceli gruntowej Ikat. [...] w powołanym orzeczeniu bliżej określone i wyszczególnione, na rzecz Funduszu [...]

Zgodnie ze sporządzonym wykazem synchronizacyjnym działka nr [...] odpowiada działce p.gr [...] oraz działce p.gr. [...].

Ponadto w dziale III w/w księgi wieczystej ujawnione zostało 27 czerwca ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko prawu własności [...] J. i A. J..

M. J. zmarła 3 grudnia 1991 r., a A. J. zmarł w dniu 31 lipca 2004r.

W dniu 28 lutego 2019r. S. J. okazał wypis aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 12 czerwca 2018 roku Rep. A. nr [...] dotyczący spadku po M. J. zgodnie z którym spadek po niej, na podstawie ustawy nabyli: A. J., K. S., S. J. oraz B. J. wszyscy po 1/4 części oraz wypis aktu poświadczenia dziedziczenia również z 12 czerwca 2018 Rep. A. nr [...] dotyczącego spadku po A. J. zmarłym w dniu 31 lipca 2004 r., zgodnie z którym spadek po nim na podstawie ustawy nabyli: K. S., S. J. oraz B. J. po 1/3 części.

Odszkodowanie należne za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] położoną w obrębie w obrębie G., jednostka ewidencyjna W., winno zostać ustalone i wypłacone na rzecz ustalonych już obecnie następców prawnych osób ujawnionych w księdze wieczystej, tj. K. S., S. J. oraz B. J. po 1/3 części. Powyższe skutkowało koniecznością uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty.

Odszkodowanie ustalono w oparciu o opinię biegłego tj. rzeczoznawcy majątkowego, który oszacował wartość przedmiotowej nieruchomości, na łączną kwotę 3 551,00 zł, w tym wartość działki nr [...] wraz z wartością składników roślinnych w wysokości 2951,00 zł, oraz wartość służebności w wysokości 600,00 zł. Wartość nieruchomości określono przy uwzględnieniu 24 cen transakcyjnych dotyczących nieruchomości drogowych położonych na terenie powiatu Wielickiego, podobnych do nieruchomości wycenianej w rozumieniu art. 4 pkt 16 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami, § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego nie miał zastosowania.

Rzeczoznawca majątkowy, stosując metodę korygowania ceny średniej, oszacował wartość prawa własności gruntu przedmiotowej nieruchomości na kwotę 121,45 zł za 1 m2. Dokonując oszacowania wartości obciążającej nieruchomość służebności, biegły wskazał, iż wobec braku wystąpienia w obrocie dostatecznej ilości wolnorynkowych transakcji nieruchomościami obciążonymi podobnymi służebnościami, wartości służebności należało oszacować stosownie do przedstawionych wzorów.

Organ stwierdził, że rzeczoznawca majątkowy dokonał wyboru podejścia oraz metod i technik szacowania nieruchomości przewidzianych przepisami ww. rozporządzenia, a także uwzględnił cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Tym samym wypełnił dyspozycję art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy przyjął również wyliczenia biegłego dotyczące dokonanej przez niego wyceny ograniczonego prawa rzeczowego - tj. służebności. Nie budził wątpliwości sposób oszacowania znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości składnika roślinnego, czego biegły dokonał stosując podejście kosztowe, metodę odtworzeniową, technikę wskaźnikową (odrębne oszacowanie gruntu oraz składnika roślinnego było uzasadnione, gdyż jak wskazał biegły, brak transakcji podobnych z tego typu składnikami).

Wojewoda Małopolski konkludował, że operat co do zasady może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania.

Dalej organ II instancji wskazał, że zarzuty odwołania dotyczące służebności są niezasadne. Za uznaniem, iż to na rzecz odwołującego należy ustalić odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia omawianej służebności, przemawia fakt, iż zgodnie z art. 11 ust.1 pkt 4 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. 2012 r. poz. 145) prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 13, wykonywał marszałek województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej wykonywane przez samorząd województwa - w stosunku do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, oraz w stosunku do pozostałych wód niewymienionych w pkt 1-3 (tj. nie podlegających zarządzaniu przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej lub Dyrektorów Parków Narodowych). Zadania te w imieniu Marszałka Województwa Małopolskiego wykonywał Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie, a dotyczyły one m.in.- programowania i planowania zadań w zakresie gospodarowania wodą, melioracji wodnych, ochrony przeciwpowodziowej oraz małej retencji, - prowadzenia ewidencji wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, - nadzorowania wykonywania urządzeń melioracji wodnych podstawowych, urządzeń melioracji wodnych szczegółowych oraz urządzeń wodnych, - utrzymywania i eksploatacji cieków naturalnych, urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz urządzeń wodnych. Na mocy uchwały nr XLII64117 Sejmiku Województwa Małopolskiego z 23 października 2017 r., Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie został postawiony w stan likwidacji z dniem 1 stycznia 2018 r. Zgodnie z art 536 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566) z dniem 1 stycznia 2018r., a więc z dniem wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie [....] wykonuje zadania dotychczasowego Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dotychczasowych dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej. Powyższe prowadzi do stwierdzenia że, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie [....] jest następcą prawnym podmiotu, na którego rzecz została ustanowiona ww. służebność.

Organ II instancji nie podzielił stanowiska odwołującego, jakoby o właściwości starosty jako podmiotu uprawnionego do otrzymania odszkodowania z tytułu wygaśnięcia omawianej służebności miały świadczyć znajdujące się w aktach orzeczenia Sądu Rejonowego dla Krakowa - Podgórza w Krakowie sygn. akt: I C 3195/14/P, I C 1049/14/P. Uwagi odwołującego dotyczące ujawnionego w dziale III księgi wieczystej [...] ostrzeżenia należy z kolei uznać za bezprzedmiotowe, bowiem ostrzeżenie to odnosiło się jedynie do prawa własności nieruchomości w kontekście przeprowadzonego spadku potwierdzonego stosownymi aktami notarialnymi tj. poświadczenia dziedziczenia uwzględnionymi w treści niniejszej decyzji.

Jednocześnie organ orzekł o odmowie powiększenia wysokości ww. odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości Z akt sprawy nie wynika, by zaistniały przesłanki do tego powiększenia, opisane w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej.

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie [....] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego, domagając się stwierdzenia jej nieważności, względnie jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 28 §1 kpa w zw. z art. 29 i art. 30 § 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez błędne uznanie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [....] Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie za stronę postępowania i podmiot uprawniony do otrzymania odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego określonego jako: prawo służebności po wieczne czasy cześć i parceli gruntowej l.kat. [...] w

powołanym orzeczeniu bliżej określone i wyszczególnione na rzecz Funduszu [...] ustanowionego na nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 0,0014 ha obręb G., jednostka ewidencyjna W., podczas gdy Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie [....] nie jest następcą prawnym po Funduszu [...] w związku z czym nie przysługują mu uprawnienia z którymi wiąże się powyższe odszkodowanie, a ponadto Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie nie może być podmiotem praw i obowiązków, bowiem jest on jedynie jednostką organizacyjną państwowej osoby prawnej;

2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 §1 art. 8, 77 i 107§1 i 3 kpa poprzez błędne ustalenie, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie [....] Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie przejęło prawa i obowiązki Funduszu [...] w zakresie przysługującego temu podmiotowi niegdyś ograniczonego prawa rzeczowego określonego jako: prawo służebności po wieczne czasy cześć i parceli gruntowej l.kat. [...] w powołanym orzeczeniu bliżej określone i wyszczególnione na rzecz Funduszu [...] ustanowionego na nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka; nr [...] o pow. 0,0014 ha obręb G., jednostka ewidencyjna W.,

3. naruszenie prawa materialnego, a to art. 208 Traktatu zawartego w dniu 10 września 1919 r. w Saint Germain en Laye, Uchwały Nr 123 Rady Ministrów z 10 lipca 1975 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich zarządów inwestycji rolniczych, Zarządzenia Nr 141 Ministra Rolnictwa z 19 lipca 1975 r. w sprawie zasad szczegółowej organizacji i zakresu działania wojewódzkich zarządów

inwestycji rolniczych, Zarządzenia Nr 81/75 Prezydenta Miasta Krakowa z 8 sierpnia 1975 r., Zarządzenia Nr 86/91 Wojewody Krakowskiego, Uchwały Nr IX/96/99 Sejmiku Województwa Małopolskiego z 28 czerwca 1999 r. w sprawie utworzenia Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie oraz art. 216 ust. 3 i 4, 239 § 3 i 528 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez błędne wywiedzenie następstwa prawnego Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [....] po Funduszu [...]

podczas gdy brak jest podstaw do przyjęcia, że na podmiot ten przeszły prawa do masy majątkowej w/w Funduszu.

W uzasadnieniu skargi przytoczone wyżej zarzuty zostały rozwinięte.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

W wyniku przeprowadzonej według powyższych reguł kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził brak podstaw do jej uchylenia.

W ocenie Sądu, organy podjęły należyte starania w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania wszelkich dowodów, a także wskazania właściwej podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia, prawidłowo przeprowadziły postępowanie i ustaliły należne odszkodowanie w związku z przejściem na rzecz Powiatu Wielickiego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] obr. G. jedn. ewid. W. na podstawie decyzji Starosty Wielickiego z 19 czerwca 2017 r. znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (...).

Zgodnie z art. 12 ust 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U.2015.2031), do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami (ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. 2018.121 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 18. Stosownie zaś do przepisu art. 18 ust. 1 wysokość odszkodowania za nieruchomości przejęte pod budowę drogi ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Tak więc ustalenie odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającego wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 ugn), a podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi – co do zasady – wartość rynkowa nieruchomości (art. 134 ust. 1ugn).

Organy administracji mają obowiązek ocenić wartość dowodową operatu szacunkowego (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 459/2005). Operat szacunkowy winien spełniać wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, jak i opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym wychwyceniu cech różniących nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej i właściwym ustaleniu współczynników korygujących.

Podstawą ustalenia wysokości odszkodowań w niniejszej sprawie stanowił operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego D. S.. Biegły dokonał wyceny działki nr [...] wykorzystując podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Uzasadniając wybór powyższej metody wskazał, że duża liczba transakcji pozwalała na zastosowanie powyższej metody i dawała bardziej prawdopodobny wynik. Zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Wieliczka zatwierdzonego uchwałą nr XLV/601/2014 Rady Miejskiej w Wieliczce z dnia 30 czerwca 2014 r. działka położona była (na dzień 19 czerwca 2017 r.) w terenach tras komunikacyjnych oznaczonych symbolem "ZKDZ". Rzeczoznawca majątkowy, stosując metodę korygowania ceny średniej, w oparciu o ceny 24 transakcji nieruchomościami drogowymi położonych na terenie powiatu Wielickiego, podobnych do nieruchomości wycenianej w rozumieniu art. 4 pkt 16 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami po uwzględnieniu atrybutów mających wpływ na wartość nieruchomości, takich jak: lokalizacja (40%), otoczenie (30%), uzbrojenie (20%), ograniczenia (10%), i skorygowaniu otrzymanej ceny średniej za pomocą stosownych współczynników korygujących odnoszących się do tych atrybutów, oszacował wartość prawa własności gruntu przedmiotowej nieruchomości na kwotę 121,45 zł za 1m2.

Wartość służebności określił jako iloczyn wartości użytkowanej powierzchni obciążanej służebnością oraz czasu użytkowania. Założenia przyjęte do wyliczenia wartości służebności nie budzą zastrzeżeń. Biegły przedstawił wzory, w oparciu o które wycena została przeprowadzona oraz dokładnie opisał zawarte w nich oznaczenia.

Z kolei na oszacowania wartości części składowych gruntu (drzewa i krzewy) biegły zastosował podejście kosztowe, metodę kosztów odtworzenia, wyliczenia poprzedzając analizą takich danych jak obwód pnia i wysokość każdego drzewa, a także powierzchni zajmowanej przez krzew (ligustr pospolity) znajdujących się na działce.

Należy stwierdzić, że rzeczoznawca majątkowy dokonał wyboru podejścia oraz metod i technik szacowania nieruchomości przewidzianych przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, a także uwzględnił cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Tym samym wypełnił również dyspozycję art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W dniu 5 września 2018 r. rzeczoznawca majątkowy potwierdził aktualność sporządzonego przez siebie operatu szacunkowego.

Prawidłowo organy obu instancji oceniając operat szacunkowy stwierdziły, że zawiera on wszystkie wymagane elementy i wyjaśnienia, pozwalające na uznanie go za dowód wiarygodny. Zaznaczyć przy tym wypada, że wartość dowodowa ocenianego operatu szacunkowego nie została zakwestionowana. Ani byli właściciele nieruchomości ani strona skarżąca nie wnosili żadnych zastrzeżeń pod jego adresem. Podobnie i rozpoznający niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się wadliwości w przeprowadzonym w tym zakresie przez organy postępowaniu wyjaśniającym. Organ II instancji prawidłowo również zreformował decyzje Starosty Wielickiego w związku z ustaleniem następców prawnych osób ujawnionych w księdze wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się zasadniczo do rozstrzygnięcia czy podmiotem uprawnionym do odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego określonego jako "prawo służebności po wieczne czasy" obciążającego przedmiotową nieruchomość są Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie [....], czy też – jak chce tego strona skarżąca – uprawnionym w tego tytułu jest starosta. Sąd przychyla się do poglądu zaprezentowanego przez organy.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że na datę wydania ww. decyzji Starosty Wielickiego o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dział III "Prawa, roszczenia i ograniczenia" księgi wieczystej nr [...] zawierał wpis ograniczonego prawa rzeczowego: "Prawo służebności użytkowania po wieczne czasy części parceli grunt. lk. [...] w powołanym orzeczeniu bliżej określone i wyszczególnione, na rzecz Funduszu [...] (podstawa wpisu: prawomocne orzeczenie L. 12136 w drodze przeniesienia z Karty C LWH 301 gm. kat. G. z pierwszeństwem od dnia 8 października 1902 r. - L. 1755 wydanego dnia 20.06.1899 r. przez C. K. Starostwo w W.". Słusznie organy wywiodły, że wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości wszelkie prawa przysługujące Monarchii Austro- Węgierskiej (a więc także m.in. Funduszowi [...] w tym służebność jako ograniczone prawo rzeczowe przeszły na rzecz Skarbu Państwa. Tym samym, mając na uwadze domniemania wynikające z rękojmi ksiąg wieczystych, zasadnie przyjęły, że prawo to w – w tej dacie – w dalszym ciągu istniało. Wynikająca bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U.2018.1916) zasada jawności materialnej (domniemanie iuris tantum) – zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa wpisanego do księgi wieczystej – wiąże organy administracji i sąd administracyjny aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przed sądem powszechnym przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Omawiane domniemanie jest nieodłącznym atrybutem ksiąg wieczystych i idzie w parze z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych. Ocena prawidłowości wpisów w księdze wieczystej należy do wyłącznej kognicji sądu powszechnego, a organ administracji publicznej nie ma kompetencji do badania w postępowaniu administracyjnym prawidłowości wpisów w księdze wieczystej i do obalenia domniemania wiarygodności ksiąg wieczystych. Taki stan rzeczy obligował organ do ustalenia odszkodowania w związku z wygaśnięciem służebności w następstwie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (por. art. 12 ust. 4 i 4c ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych).

Z uwagi na fakt, że w dacie podejmowania rozstrzygnięcia Fundusz uwidoczniony w księdze wieczystej już nie istniał, konieczne stało się ustalenie podmiotu uprawnionego do odszkodowania. W tym zakresie trafnie organy ustaliły, że podmiotem na rzecz którego należy tego dokonać jest Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polski [....] Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie.

Zgodnie z art. 212 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U.2017.1566) Prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie - w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych, z wyłączeniem śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym. W myśl ust. 2 Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa.

Powyższa regulacja została doprecyzowana w art. 258 ustawy który stanowi:

Art. 258. 1. Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do wód, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1, oraz do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi.

2. Minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej reprezentuje Skarb Państwa oraz wykonuje prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym oraz do gruntów, o których mowa w art. 193 ust. 5 pkt 1.

3. Wody Polskie dokonują czynności prawnych w stosunku do wód, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1, oraz do gruntów pokrytych tymi wodami w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa.

4. Minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej dokonuje czynności prawnych w stosunku do śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym oraz do gruntów, o których mowa w art. 193 ust. 5 pkt 1, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa.

5. Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu, nieruchomości pod wałami przeciwpowodziowymi oraz wałów przeciwpowodziowych przyległych do śródlądowych wód płynących, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1, a także w stosunku do położonych na tych nieruchomościach budynków, budowli oraz innych urządzeń, w tym urządzeń wodnych, służących do realizacji zadań określonych w przepisach ustawy.

6. Minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej reprezentuje Skarb Państwa oraz wykonuje prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w międzywalu śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym, a także w stosunku do nieruchomości, budynków i budowli, o których mowa w art. 193 ust. 5 pkt 3.

7. Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do będących własnością Skarbu Państwa innych niż określone w ust. 3:

1)nieruchomości gruntowych związanych z gospodarką wodną, w tym nieruchomości położonych w międzywalu, wraz z położonymi na tych nieruchomościach budynkami, budowlami oraz innymi urządzeniami i lokalami;

2)nieruchomości innych niż wymienione w pkt 1, służących do realizacji zadań określonych w przepisach ustawy.

8. Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa urządzeń wodnych posadowionych na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi oraz na gruntach, o których mowa w art. 218 ust. 3, z wyłączeniem urządzeń wodnych, w stosunku do których minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej reprezentuje Skarb Państwa i wykonuje prawa właścicielskie Skarbu Państwa.

(...)

Mając na uwadze charakter i istotę ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest służebność oraz przy zastosowaniu wykładni celowościowej należy przyjąć, że w zaistniałej sytuacji decydujące znaczenie miało to kto, na gruncie obowiązujących przepisów prawa jest uprawniony do wykonywania służebności obciążającej ww. nieruchomość. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że w dacie wygaśnięcia omawianego ograniczonego prawa rzeczowego oraz podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia kompetencje w zakresie dotyczącym wałów przeciwpowodziowych przyległych do śródlądowych wód płynących należały do Wód Polskich reprezentujących Skarb Państwa, a związku z tym zasadne było orzeczenie o przyznaniu odszkodowania na rzecz strony skarżącej. Wobec jednoznacznego brzmienia przepisów nie do obrony jest stanowisko strony skarżącej upatrującej kompetencji w tym zakresie u starosty.

Powyższe rozważania stanowią odpowiedź na zarzuty podniesione w skardze. Żaden z zarzutów skargi nie znajduje uzasadnienia, a badanie sprawy w granicach zakreślonych przepisem art. 134 ppsa nie dostarczyło argumentów mogących uzasadniać uwzględnienie skargi.

Dlatego skargę, na podstawie art. 151 ppsa należało oddalić.