Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 66/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.200, 201,207
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art.33 ust.2, art.87 ust.2
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
journal: Dz.U. 1969 nr 22 poz 159
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 7 lipca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
article: art.145 par.1 pkt.1 lit.a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent Małgorzata Poniatowska-Furmaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]listopada 2005 r. ( Nr [...]) wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 201 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. nr 23, poz. 120 z późn.zm.) oraz art. 39 ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu 4 listopada 2005r. odwołania Syndyka Masy Upadłości [...]przy ul. [...], od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2005r. [...] o odmowie ustanowienia na rzecz Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" prawa użytkowania wieczystego [...] oraz nieodpłatnego nabycia własności znajdujących się na tym gruncie budynków i budowli, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że:

1.stwierdziło nabycie z mocy prawa na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami z dniem 24 stycznia 1992r. przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" następujących praw:

a/ prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego obecnie własność Miasta oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka Nr [...] o pow. 5122m2 położonego przy ul. [...] i Al. [...], wpisanego do księgi wieczystej Nr KW [...], prowadzonej w Sądzie Rejonowym,

b/ prawa własności budynków znajdujących się w tej dacie na działce tj. budynku warsztatowo magazynowego z biurami, budynku wykorzystywanego jako pomieszczenia warsztatowo - socjalne z portiernią, wiaty na olej oraz stacji paliw (nieistniejącej w chwili obecnej). Nabycie prawa własności powyższych budynków, budowli i urządzeń następuje nieodpłatnie.

2. Stwierdziło, że przedmiotowa nieruchomość opisana w pkt 1 przekazywana jest w użyłkowanie wieczyste na 99 lat licząc od dnia 24 stycznia 1992r.

3. Stwierdziło, że wartość nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990r. wynosiła 382 600zł ( trzysta osiemdziesiąt dwa tysiące sześćset), w tym cena gruntu to 252 770zł ( dwieście pięćdziesiąt dwa tysiące siedemset siedemdziesiąt), a cena budynków i budowli na kwotę 129 874 zł ( sto dwadzieścia dziewięć tysięcy osiemset siedemdziesiąt cztery).

4. W sprawach nieuregulowanych w decyzji stosuje się zapisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) oraz kodeksu cywilnego.

5. Ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu nabytych praw do księgi wieczystej.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że podstawę prawną żądania strony skarżącej w odwołaniu , stanowi art. 200 oraz art. 201 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto art. 201 powołanej wyżej ustawy nawiązuje do takich samych regulacji zawartych w art. 2e ustawy z dnia 25 marca 1994r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 51, poz. 201), które weszły w życie z dniem 4 maja 1994r. Z aktualnego brzmienia art. 201 wynika, że art. 200 stosuje się odpowiednio do utworzonych z dniem 1 maja 1991r., 1 lipca 1991r. oraz z dniem 1 stycznia 1992r. na podstawie zarządzeń Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, przedsiębiorstw państwowych, które nabyły z mocy prawa, zgodnie z ustawą dnia 25 marca 1994 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 51, poz. 201) z dniem ich wpisu do rejestru przedsiębiorstw państwowych, prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz prawo własności położonych na nich budynków, innych urządzeń i lokali będących w zarządzie rejonów dróg publicznych, okręgowych zakładów transportu i maszyn drogowych, rejonów budowy dróg i mostów, rejonów budowy mostów, kopalni odkrywkowych surowców drogowych, rejonów eksploatacji kruszywa lub dyrekcji okręgowych dróg publicznych. W nieobowiązującej ustawie z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości problematykę uwłaszczenia przedsiębiorstw utworzonych na podstawie zarządzeń Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej została pominięta. Lukę tę ustawodawca wypełnił dodając w dniu 25 marca 1994 r. w tej ustawie art. 2e. Regulacja ta była niezbędna z tego powodu, że w dniu 5 grudnia 1990 jednostki te (przedsiębiorstwa) jeszcze nie istniały. W ramach konsolidacyjnego porządkowania prawa regulacje te zostały przeniesione z dniem 1 stycznia 1998r. (data wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami) do art. 201 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który określa zasady uwłaszczenia przedsiębiorstw "drogowych".

Stwierdzenie zawarte w art. 201 ust. 1, iż "przepisy art.200 stosuje się odpowiednio do utworzonych (...)" oznacza, że reguły dotyczące uwłaszczenia państwowych osób prawnych należy modyfikować z uwagi na specyfikę przedsiębiorstw utworzonych zarządzeniami Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, które to przedsiębiorstwa nabyły mienie z licznych źródeł, od wielu swoich poprzedników wymienionych w art. 201. Istotne jest także, że tego rodzaju przedsiębiorstwa nabyły z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz własności położonych na nich budynków i innych urządzeń oraz lokali, jakimi dysponowały na dzień ich wpisu do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Pewne modyfikacje, które mają zastosowanie do przedsiębiorstw drogowych, zawierają także przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn zm.). Zgodnie z § 5 ust. 3 rozporządzenia, w przypadku przedsiębiorstw, o których mowa w art. 201 ustawy, właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu jednostek organizacyjnych wymienionych w tym przepisie do nieruchomości według stanu na dzień 5 grudnia 1990r. i przekazania zarządzeniami Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 maja 1991r., 1 lipca 1991r. i 1 stycznia 1992r. składników majątkowych nowo utworzonym przedsiębiorstwom.

Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego , przedmiotowa działka była co najmniej od lat siedemdziesiątych we władaniu różnych podmiotów związanych z drogownictwem. Działka ta, oznaczona Nr [...] położona przy ul. [...]pozostawała w użytkowaniu Powiatowego Zarządu Dróg Lokalnych (data na mapie 28 kwietnia 1972r., oraz zeznania świadków). Podmiot ten wraz z innymi podmiotami utworzył z dniem 1 czerwca 1975r. Rejon Dróg Publicznych (RDP). Powyższa nieruchomość przy ulicy [...] wraz z obiektami na niej się znajdującymi znalazła się w posiadaniu Rejonu Dróg Publicznych. W wyniku kolejnych zmian podmiotowych dotyczących przedsiębiorstw drogownictwa powstał Okręgowy Zakład Transportu i Maszyn Drogowych (w wyniku połączenia Wojewódzkiej Bazy Maszyn Drogowych i Wojewódzkiego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych). Który zaczął funkcjonować od 1 stycznia 1976 r. Od tej też daty część nieruchomości położonej przy ulicy [...] (obecna działka Nr [...]) oraz posadowione na niej obiekty, znajdowały się we władaniu powstałego podmiotu a zostały jemu przekazane z tą datą przez Rejon Dróg Publicznych. Formalne przekazanie pomiędzy tymi podmiotami nastąpiło na dzień 31 grudnia 1982 r., co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy protokoły zdawczo - odbiorcze. Organem założycielskim tych podmiotów była Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych.

Działka o Nr [...] pow. 6620 m2 na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego z dnia [...]marca 1989r. Nr [...], została przekazana na czas nieokreślony w zarząd Rejonowi Dróg Publicznych. Z tytułu zarządu naliczone zostały także opłaty. Faktycznie w tym czasie RDP korzystał jedynie z części tej działki zajętej pod budynkiem mieszkalnym, zaś OZTiMD korzystał z pozostałej części - obecnej działki Nr [...]. Taki stan posiadania akceptowały oba podmioty zwłaszcza, że obie działki były fizycznie wydzielone ogrodzeniem z siatki. Z uwagi na brak podziału geodezyjnego tej działki (Nr [...]) nie można było ustanowić prawa zarządu na rzecz Rejonu Dróg Publicznych i Okręgowego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych.

Z wyjaśnień byłych dyrektorów RDP wynika, że nie składali oni wniosku o przekazanie im w zarząd całej nieruchomości położonej przy ulicy [...], a na pewno nie pochodzą od nich dopiski poczynione długopisem na wniosku z dnia 28 grudnia 1988r. dotyczącym przekazania gruntów w zarząd.

W celu uzgodnienia stanu faktycznego ze stanem prawnym Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia [...] listopada 1991r. zatwierdził podział

nieruchomości Nr [...] położonej przy ulicy Ż[...] na dwie działki Nr [...] i [...].

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż podział jest niezbędny do przekazania części wydzielonego terenu na rzecz Okręgowego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych. Jednocześnie, organ II instancji stwierdził, że Zarządzeniem Nr [...]Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 1991 r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego o nazwie Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]"z dniem [...] stycznia 1992r. utworzone zostało skarżące przedsiębiorstwo. Ze statutu tego przedsiębiorstwa wynika, że jest ono następcą prawnym Okręgowego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych . Protokołem z dnia 23 stycznia 1992r. Naczelny Dyrektor Okręgu Dróg Publicznych działając na podstawie powyższego zarządzenia oraz swojej decyzji z dnia [...] grudnia 1991r. w sprawie zniesienia gospodarstwa pomocniczego Okręgowego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych, przekazał na rzecz przedsiębiorstwa" [...]" składniki majątkowe zlikwidowanego OZTiMD według bilansu zamknięcia sporządzonego na dzień 31 grudnia 1991r. W aktach sprawy znajduje się statystyczne sprawozdanie finansowe - bilans, wykonane 10 lutego 1992r. a sporządzone na dzień 31 grudnia 1991r. Do bilansu dołączony jest załącznik sporządzony na ten dzień, zawierający wykaz nieruchomości przekazywanych przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych na rzecz Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]". Pod pozycją 72 wpisana jest, położona w B.P. działka Nr [...] o pow. 5.122m2 (nie posiadająca urządzonej księgi wieczystej) wraz z opisem znajdujących się na niej budynków i budowli.

Postanowieniem Sądu Rejonowego sygn. akt [...] z dnia [...]stycznia 1992r. przedsiębiorstwo "[...]" zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Z materiału dowodowego w sprawie wynika także, że umową zawartą w dniu

27 lutego 1992r. pomiędzy Przedsiębiorstwem Robót Drogowo-Mostowych a Przedsiębiorstwem Wielobranżowym "[...]" dokonano przekazania na rzecz tego ostatniego nieruchomości - działki Nr [...]. Powyższa umowa została zawarta na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. przepisu regulującego prawo przeniesienia zarządu gruntem. W tej dacie pomiędzy tymi stronami został także zawarty protokół zdawczo - odbiorczy przekazania prawa zarządu do działki Nr [...]o pow. 5122m2.

Oznacza to, orzekł organ odwoławczy, że jeżeli nawet przyjąć, iż brak było "formalnego zezwolenia" wydanego przez Kierownika Urzędu Rejonowego do takiego przekazania w trybie art. 33 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości prawa zarządu, to można mówić o istnieniu zgody dorozumianej, którą można wywieść z faktu wydania decyzji z dnia [...]listopada 1991r. o zatwierdzeniu podziału działki nr [...]na działkę [...] i [...]) oraz z faktu naliczania w latach 1993-1996 opłat rocznych za zarząd (użytkowanie wieczyste) działki Nr [...] oraz wykonywania innych czynności prawnych z tym związanych m.in. z przesuwaniem terminów płatności tej opłaty i przesuniętych terminów. Naliczania opłat organ ten zaniechał od 1997r., ponieważ właścicielem przedmiotowej nieruchomości stała się Gmina Miejska (akt notarialny Nr [...]). Występując 30 marca 1993r. do Sądu Rejonowego z wnioskiem o stwierdzenia nabycia prawa własności przedmiotowej działki w drodze zasiedzenia, Urząd Rejonowy wskazał jako władającego tym gruntem oraz właściciela budynków znajdujących się na niej – Przedsiębiorstwo "[...]". Z załączonego do akt tej sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, że władającym działką Nr [...] jest skarżące przedsiębiorstwo. Postępowanie w tej sprawie z udziałem m.in. strony skarżącej, zakończyło 29 października 1996r. postanowieniem Sądu Rejonowego o stwierdzeniu zasiedzenia z dniem [...] grudnia 1980r. własności m.in. działki Nr [...]

Z kolei, dodał organ II instancji, takie "prawo" przedsiębiorstwa "[...]" do przedmiotowej działki Nr [...] potwierdza zarządzenie Nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 1994r. w sprawie zmiany zarządzeń o utworzeniu przedsiębiorstw państwowych przekształconych z rejonów dróg publicznych, okręgowych zakładów transportu i maszyn drogowych, w którym to w zarządzeniu, zarządzeniem Nr [...] po zmianie dodano § 5a. Z przepisu tego wynika, że wyposaża się przedsiębiorstwa w nieruchomości wymienione w wykazie, stanowiącym załącznik do tego zarządzenia, który sporządzi Dyrektor Okręgowej Dyrekcji Dróg Publicznych. Powyższe zarządzenie (Nr [...]) zostało wydane w związku z ustawą z dnia 25 marca 1994 r. zmieniającą ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 51, poz. 201), która dodała do niej przepis art. 2e. Stosownie do powołanego zarządzenia strona skarżąca została wyposażona w nieruchomości wymienione w wykazie, stanowiącym załącznik do niego. Faktycznie mienie, w które wyposażona została strona skarżąca, ujawnione zostało w załączniku do bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 1991r. i przekazane do utworzonego Przedsiębiorstwa Wielobranżowego ,,[...]" na podstawie protokołu z dnia 23 stycznia 1992r. oraz bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 1991r. wraz z wykazem nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1991r.

Dlatego też, podkreślił organ odwoławczy w świetle powyższego - ustalonego stanu faktycznego strona skarżąca spełnia ustawowe kryteria do uznania, że nabyła z mocy ustawy prawo użytkowania wieczystego wnioskowanej działki. Bezspornym jest, że działka objęta wnioskiem strony pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie jednej z jednostek organizacyjnych – rejonu dróg publicznych – jakie zostały wymienione w art. 201 ustawy o gospodarce nieruchomości. Gramatyczna wykładania tego przepisu wymaga, zdaniem Kolegium, aby w powyższej dacie określona nieruchomość pozostawała w zarządzie którejkolwiek z jednostek organizacyjnych w nim wymienionych. Zgodnie z decyzją Urzędu Miejskiego z dnia [...] marca 1989 r. [...] działka o Nr [...] pow. 6620m2 została przekazana na czas nieokreślony w zarząd Rejonowi Dróg Publicznych i w skład tej działki wchodziła wydzielona 1991 r. działka Nr [...]. Działka ta faktycznie w tej dacie była we władaniu innej jednostki, także wymienionej w art. 201 ustawy - okręgowego zakładu transportu i maszyn drogowych czyli Okręgowego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych (OZTiMD). Składniki tego ostatniego podmiotu zostały przekazane nowo utworzonemu przedsiębiorstwu - Przedsiębiorstwu ,,[...]". Przyjmując taką koncepcję Kolegium miało także na uwadze, że Sąd Rejonowy dopiero postanowieniem z dnia [...] października 1996r. orzekł o stwierdzeniu zasiedzenia z dniem 31 grudnia 1980r. własności m.in. działki Nr [...] W odniesieniu do działki Nr [...], po podziale na [...] i [...], jako władające występowały jednostki organizacyjne, które posiadały wspólny organ założycielski Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych oraz obie podlegały resortowi Transportu i Gospodarki Morskiej. Dopiero z datą wydania tego postanowienia była podstawa do ustalenia właściciela nieruchomości uprawnionego do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oraz założenia księgi wieczystej.

Ponadto organ II instancji stwierdza, że zrealizowana została także druga z ustawowych przesłanek , a dotycząca wyposażenia przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej przedsiębiorstwa w ten majątek, który był poprzednio w zarządzie. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej był organem założycielskim przedsiębiorstw państwowych, o których mowa w art. 201, a zarządzenie o utworzeniu tych przedsiębiorstw było swoistym aktem o utworzeniu przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, organ założycielski wyposażył przedsiębiorstwo w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu. Z art. 2e ustawy wynika, że wspomniane zarządzenie nie tylko tworzyło oznaczone w nim przedsiębiorstwa, ale także stanowiło podstawę do przejęcia przez te przedsiębiorstwa mienia, o którym mowa w tym artykule. Wspomniane zarządzenie

"wyposażyło" w mienie przedsiębiorstwo utworzone przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, przy czym należy dodać, że owo "wyposażenie" nie było równoznaczne z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste. W celu uregulowania stanu prawnego przejętych nieruchomości przez utworzone przedsiębiorstwa drogownictwa, Minister Transportu i Gospodarki Morskiej wydał w dniu [...] sierpnia 1994r. zarządzenie Nr [...]w sprawie zmiany zarządzenia nr [...], którego celem było "uwłaszczenie" przedsiębiorstw w nim wymienionych, w tym i PW "[...]" (wymienione w załączniku do zarządzenia). W realizacji tego zarządzenia zostały sporządzone wykazy nieruchomości a jego wykonanie, z uwagi na wejście w życie tego zarządzenia z mocą wsteczną przybrało postać załącznika do bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 1991 r.

Wynika to również, zdaniem organu odwoławczego ze szczególnej specyfiki tworzonych w drodze zarządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej tych przedsiębiorstw, które nabyły mienie z licznych źródeł, od wielu swoich poprzedników, a na którą to specyfikę zwrócił uwagę także ustawodawca, który odsyłając do art. 200 ustawy o gospodarce gruntami wskazuje na jego odpowiednie stosowanie. Zdaniem Kolegium powyższy pogląd znajduje potwierdzenie także w zeznaniach świadków, których z racji pełnionych funkcji wiedzieli i dlatego wskazywali, że przedmiotowa działka była we władaniu poprzedników prawnych strony skarżącej (OZTiMD) i stan taki był akceptowany przez wszystkich zainteresowanych. Tezę tę potwierdza także fakt, że Przedsiębiorstwo Robót Drogowo-Mostowych (następca prawny RDP) uzyskał prawo użytkowania wieczystego tylko do działki [...] – decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 1997 r. Nr [...]. Podział działki nr [...] dokonany w 1991 r. zmierzał do uzgodnienia stanu faktycznego władania ze stanem prawnym a jego kolejnym krokiem była umowa przenosząca prawo zarządu zawarta za zezwoleniem ówczesnego Kierownika Urzędu Rejonowego.

Jednocześnie organ odwoławczy dodał, że podobny pogląd zawarł w swojej decyzji kasacyjnej z dnia [...] kwietnia 2004 r. , w której nałożył obowiązek ustalenia wartości przedmiotowej działki na dzień wydania decyzji. Wynika to bowiem z dyspozycji § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia z dnia [...] lutego 1998r. w decyzji stwierdzającej uwłaszczenie państwowych i komunalnych osób prawnych ustala się cenę nieruchomości gruntowej według stanu na dzień 5 grudnia 1990r. i według wartości na dzień wydania tej decyzji. Wartość tej nieruchomości określa się zgodnie z przepisami działu IV rozdziału 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Powołany w sprawie, przez organ I instancji, rzeczoznawca majątkowy spełnia wymogi określone przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. W operacie szacunkowym uwzględnił cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w nieobowiązującym planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej i stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych a więc elementy odpowiadające podstawowym wymogom art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kolegium nie dopatrzyło się też uchybienia zasadom wyceny nieruchomości ani wymogom dotyczącym sporządzania operatu szacunkowego, unormowanym w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz obowiązującym w dacie jego sporządzenia rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 230, poz.1924), a także obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Z kolei, dodał organ odwoławczy, w świetle art. 156 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami operat szacunkowy może być wykorzystywany dla celu, dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły istotne zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zamiany czynników o których mowa w art. 154. Operat został sporządzony na dzień 27 lipca 2004r., a więc upłynął już okres 12 miesięcy, ale nie zaistniały zmiany uwarunkowań prawnych bądź czynników mających wpływ na wartość nieruchomości, które uzasadniałyby konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego. Rzeczoznawca majątkowy, działając na zlecenie Kolegium zgodnie z art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, potwierdził pismem z dnia 13 października 2005r., że sporządzony w toku postępowania pierwszoinstancyjnego operat szacunkowy dotyczący określenia wartości nieruchomości działki Nr [...] o pow. 5122m2 sporządzony dla potrzeb postępowania, zachował aktualność i może być wykorzystywany w postępowaniu odwoławczym. .

Z ustaleń rzeczoznawcy wynika, że nabycie budynków i budowli przez przedsiębiorstwo [...]" powinno nastąpić nieodpłatnie, bowiem obiekty te zostały wybudowane lub nabyte ze środków własnych poprzedników prawnych tego przedsiębiorstwa. Ponadto, organ II instancji stwierdził, że nie podziela poglądu organu I instancji o braku podstaw do wydania decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntów nabytych w drodze cywilnoprawnej umowy zamiany, ponieważ obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami nie zawiera w tym zakresie wyłączeń.

W skardze do sądu Prokurator Rejonowy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W treści skargi podniósł trzy podstawowe zarzuty.

Po pierwsze, naruszenie prawa materialnego - art.33 ust.2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30 poz.127 z późn.zm.) - poprzez bezzasadne przyjęcie, że Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" w upadłości nabyło, na podstawie tego przepisu prawo zarządu gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, podczas gdy przedsiębiorstwo to nabyło wyłącznie składniki majątkowe likwidowanego gospodarstwa pomocniczego, bez spełnienia przewidzianych prawem warunków przekazania nieruchomości w zarząd .

Po drugie, naruszenie prawa materialnego - § 4 ust. 1 i § 5 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.) - przez niesłuszne przyjęcie, że okoliczności, w jakich Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" weszło w posiadanie działki o Nr [...] - spełniają co najmniej jeden z przypadków, o których mowa w §4 ust.1 pkt.1-3 oraz § 5 ust.3 rozporządzenia, podczas gdy sposób przekształceń jednostek uprzednio władających gruntem i jego przekazywania w użytkowanie nie pozwalają na wyciągnięcie wniosku, że ustanowiono prawo zarządu na rzecz jednostki ,której PW "[...]T" został następcą prawnym.

Po trzecie, naruszenie prawa materialnego – art. 58 § 1 kc - przez uznanie, że sprzeczne z powołanymi w pkt 1 i 2 przepisami ustawy działania władających przedmiotowym gruntem państwowych jednostek organizacyjnych - stanowiły ważne czynności prawne, skutkujące nabyciem przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" w upadłości działki Nr [...] w drodze uwłaszczenia przewidzianego przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543), które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy.

Spowodowało to, zdaniem strony skarżącej, wydanie błędnej decyzji przez SKO o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2005 r. i orzeczenie co do istoty sprawy w zakresie stwierdzenia nabycia z mocy prawa na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami z dniem 24 stycznia 1992 r. - prawa użytkowania wieczystego stanowiącej własność miasta działki gruntu Nr [...] o pow.5122 m2, wpisanego do księgi wieczystej Nr KW [...], prowadzonej w Sądzie Rejonowym i prawa własności znajdujących się na tej działce budynków, budowli i urządzeń w sposób nieodpłatny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), wojewódzki sąd administracyjny

sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na decyzje

administracyjne - po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia - w zakresie ich zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądu administracyjnego obejmuje także spełnienie przez zaskarżoną decyzję wymagań zawartych w odpowiednich normach materialnoprawnych, proceduralnych jak i kompetencyjnych. Dotyczy to sposobu w jaki dokonywana jest wykładnia przepisów prawa materialnego, oraz rezultat wykładni, prowadzący do przyjętej przez właściwy organ administracji publicznej kwalifikacji normatywnej określonych faktów. Nie budzi wątpliwości, że już w dniu 10 marca 1992 roku Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" złożyło wniosek o przekazanie z mocy prawa w użytkowanie wieczyste przedmiotowej działki gruntu i własności znajdujących się na jej terenie budynków i budowli. Natomiast już w 1982 r. Rejon Dróg Publicznych kilkoma protokołami zdawczo-odbiorczymi środka trwałego PT przekazał na rzecz Okręgowego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych [...] znajdujące się na działce przy ul. [...]j środki trwałe.

Zarządzeniem Nr [...] Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...]grudnia 1991 r. utworzone zostało przedsiębiorstwo państwowe o nazwie "Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...]" wpisane następnie w dniu [...] stycznia 1992 roku do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Następnie, na mocy § 4 cyt. wyżej zarządzenia Naczelny Dyrektor Dróg Publicznych zniósł gospodarstwo pomocnicze o nazwie Okręgowy Zakład Transportu Maszyn Drogowych, przy czym wydaną w tym przedmiocie decyzją - w § 2 - przekazał składniki likwidowanego gospodarstwa pomocniczego - przejęte zgodnie z cyt. zarządzeniem [...] - przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych - Przedsiębiorstwu "[...]". Jednak przekazanie to nastąpiło na mocy decyzji Naczelnego Dyrektora ODP w dniu [...]stycznia 1992 r. protokółem , według bilansu zamknięcia sporządzonego na dzień 31 grudnia 1991 r. Z kolei dopiero zarządzeniem Nr [...]Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z [...] sierpnia 1994 r. w zarządzeniu z dnia [...] grudnia 1991 r. dodano postanowienie o wyposażeniu PW "[...]" w nieruchomości, które miały być określone w wykazie sporządzonym przez Naczelnego Dyrektora Okręgu Dróg Publicznych, w porozumieniu z organami przedsiębiorstwa, lecz powyższy wykaz nie został sporządzony.

Natomiast decyzją z dnia [...] listopada 1991 r. (znak [...]) Kierownik Urzędu Rejonowego zatwierdził podział nieruchomości t.j. usytuowanej przy ul. [...] działki Nr geod. [...] o pow. 6220m2, będącej we władaniu Rejonu Dróg Publicznych na dwie działki : Nr [...] o pow. 1098 m2 i Nr [...] o pow. 5122m2. W uzasadnieniu powyższej decyzji podkreślił konieczność wydzielenia terenu przeznaczonego do przekazania na rzecz Okręgowego Zakładu Transportu i Maszyn Drogowych .

Z kolei w dniu 27 lutego 1992 r. pomiędzy Przedsiębiorstwem Robót Drogowo-Mostowych, następcy prawnym Rejonu Dróg Publicznych i Przedsiębiorstwem Wielobranżowym [...]", zawarta została umowa "o przekazanie – przejęcie" nieruchomości położonej przy ul. [...] . Zgodnie z treścią tej umowy – Przedsiębiorstwo Robót Drogowo-Mostowych przekazało swoje prawa do działki Nr [...], które w § 5 umowy opisała jako "prawo zarządu nad przedmiotową nieruchomością posiadane na czas nieokreślony". W tym samym dniu strony podpisały protokół zdawczo-odbiorczy przedmiotowego gruntu.

Uznając powyższe czynności prawne za upoważniające do ubiegania się o stwierdzenie prawa do użytkowania wieczystego przekazanej nieruchomości – "P.W [...]" wystąpiło na drogę cywilnosądową o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki, wywodząc swoje prawo z uregulowań art. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) Powództwo, a następnie apelacja powoda – zostały w tym zakresie przez właściwe sądy oddalone. Natomiast aktem Notarialnym z dnia [...] lutego 1997r. Nr Rep. [...] – własność przedmiotowej nieruchomości przeniesiono na rzecz Gminy Miejskiej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 1999 r. – Zarząd Miasta [...] ustalił P.W. "[...]" opłatę roczną z tytułu zarządu przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy z dnia 27 lutego 1992 r. z Przedsiębiorstwem Robót Drogowo-Mostowych. Dlatego też w tym stanie prawnym i faktycznym, Sąd podzielił zarzuty ze skargi, że prawidłowo organ I instancji orzekł w osnowie decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. o odmowie nabycia przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" prawa użytkowania wieczystego działki Nr [...] i własności usytuowanych na niej budynków i budowli. Przedsiębiorstwo przejęło mienie, którego uprzedni posiadacz – Okręgowy Zakład Transportu i Maszyn Drogowych nie dysponował prawem zarządu , gdyż nie zostało nigdy ustanowione Ponadto nie został sporządzony wykaz o wyposażeniu P.W. "[...]" w nieruchomości , o którym była mowa w zarządzeniu MTiGM Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r. Z kolei, umowa z dnia 27 lutego 1992 r. o przekazaniu przez następcę prawnego Rejonu Dróg Publicznych – Przedsiębiorstwo Robót Drogowo-Mostowych została zawarta po dacie 5 grudnia 1990 r., w której - zgodnie z dyspozycją art. 200 i 201 ustaw o gospodarce nieruchomościami należało posiadać udokumentowane prawo do zarządu. Oznacza to, że Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...] nie spełniło żadnego warunku w świetle dyspozycji art. 201 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej mogła nabyć prawo zarządu tylko na podstawie decyzji administracyjnej lub umowy o przekazaniu między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej, za zgodą właściwego organu, zaś celem ustawodawcy było uwłaszczenie nieruchomości poprzez umożliwienie nabycia tą drogą nieruchomości komunalnych przez komunalne osoby prawne.

Ponadto za prawidłowością osnowy decyzji organu I instancji jak i zasadnością zarzutów w tym zakresie ze skargi przemawiają następujące przesłanki.

Już w wyroku NSA z dnia 21 maja 1999 r. (sygn. akt I SA 1426/98) wydanym po rozpatrzeniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 1998r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Rolnictwa Urzędu Miejskiego znak [...] z dnia [...]marca 1989r. przekazującej w zarząd grunt położony przy ul. [...] oznaczony jako działka Nr [...]Sąd jednoznacznie w uzasadnieniu wyroku sformułował następujący pogląd.

Po pierwsze stwierdził, że przedmiotowa umowa zawarta w dniu 27 lutego 1992 r., "przez dwa przedsiębiorstwa posiadające osobowość prawną, mimo powołania się w niej na przepis art. 33 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), nie mogła wywrzeć żadnego innego skutku poza przejęciem stanu posiadania, gdyż powyższy przepis odnosi się do umów zawieranych przez państwowe i komunalne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej".

Po drugie, Sąd orzekł, że w tym zakresie posiadanie "będące stanem faktycznym nie stwarzało żadnych uprawnień dla Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]", gdyż ewentualną legitymację prawną do ubiegania się o ustanowienie zarządu do spornej części działki mógł mieć tylko Okręgowy Zakład Transportu i Maszyn Drogowych w(zniesiony decyzją Dyrektora Okręgu Dróg Publicznych w 1991 r.) posiadający przedmiotową nieruchomość w dniu [...] sierpnia 1988 r.".

Po trzecie, Sąd stwierdził, że z powodu "zniesienia tego podmiotu i przekazania mienia Przedsiębiorstwu Robót Drogowo-Mostowych uprawnienie to wygasło, gdyż legitymacja przewidziana w art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (według jednolitego Dz.Urz. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 – art. 80 ust. 2) przysługuje tylko posiadaczowi gruntu na dzień 1 sierpnia 1988 r. i nie przechodzi na następców prawnych" .

Także Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 1999 r. (Nr [...]7) wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]"od decyzji Wojewody z dnia [...]kwietnia 1997 r. (znak [...]) odmawiającej wydania decyzji w przedmiocie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]"nieruchomością oznaczoną jako działka Nr [...] położoną przy ul.[...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Kierownik Urzędu także jednoznacznie stwierdził, że Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...]" nie posiadło prawa zarządu do przedmiotowej działki (czyli działki Nr [...]) jak i z tego powodu nie posiadało uprawnień strony także w postępowaniu uwłaszczeniowym.

Ponadto, nawet Samorządowe Kolegium Odwoławcze ostateczną decyzją z dnia [...] października 1999 r. (Nr [...]) wydaną po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" , od decyzji Zarządu Miasta z dnia [...] sierpnia 1999 r. (znak: [...]) ustalającej temu przedsiębiorstwu opłatę roczną na 1999 r. i lata następne z tytułu zarządu nieruchomością zabudowaną, oznaczoną nr geodezyjnym [...] o pow. 5122 m2, położoną u zbiegu ulic [...] i Alei [...] w wysokości 1.736 zł, stanowiącą 1% ceny grunty oraz ustalającej temu Przedsiębiorstwu opłatę za zarząd powyższą nieruchomością za 1998 rok w wysokości 1.736 zł i za okres od 3 lutego do 31 grudnia 1997r. w wysokości 1.591 zł, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w tej sprawie. W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium jednoznacznie stwierdziło, że "rozważanie kwestii, czy stronie skarżącej przysługuje prawo trwałego zarządu nieruchomością jest bezprzedmiotowe już tylko ze względu na podmiotowy aspekt tego prawa. Skoro była to i jest forma władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, a strona skarżąca jest przedsiębiorstwem państwowym , to jest oczywiste, że prawo takie stronie skarżącej nie przysługuje i nie przysługiwało". Ponadto, Kolegium podniosło fakt, że "strona skarżąca też przyznała że ani trwały zarząd ani wcześniej zarząd nie został ustanowiony na jej rzecz a swoje uprawnienia do nieruchomości wywodzi z samego faktu władania nią. Wobec tego stwierdzić należy, że brak jest również przedmiotowego aspektu prawa trwałego zarządu". Oznacza to, dodało Kolegium, że jeżeli w tej sytuacji nie można mówić o skutecznie istniejącym prawie trwałego zarządu, to tym samym bezprzedmiotowe jest domaganie się uiszczania opłat rocznych związanych z tym prawem ( z art. 222 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 1992 r. (sygn. akt I SA 1419/91 – publik. ONSA 1992, z. 2 poz. 39) sformułował w tym zakresie jednoznaczną tezę. Wynika z niej, że "Zarówno przepisy ustawy z dnia 14 lipca1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 z późn.zm.), jak i przepisy obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), która uchyliła powyższą ustawę, nie przewidują uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (od 1 sierpnia 1985 r. – zarządu) w sposób dorozumiany. Mogło to nastąpić tylko w drodze decyzji administracyjnej lub - w przypadkach prawem przewidzianych - przez przekazanie prawa do gruntu między określonymi jednostkami organizacyjnymi albo w drodze nabycia gruntu na podstawie umowy cywilnej".

Zdaniem Sądu jest ona także prawidłowa w obecnym stanie prawnym tj. po wejściu w życie cyt. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Świadczy o tym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r. (sygn. akt U/6/99 – publik. OTK 1999 Nr 7, poz. 159). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Trybunał sformułował m.in. tezę, że " samo udowodnienie faktu władania nieruchomością przez stronę nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia, iż była ona użytkowana w rozumieniu prawa. W konsekwencji nie stanowi podstawy zawarcia umowy o ustanowienie użytkowania wieczystego".

Ubocznie Sąd stwierdził, że w pkt 3 osnowy decyzji organu II instancji jest błąd rachunkowy , ponieważ cena budynków i budowli ma kwotę 129 830 zł, a nie kwotę 129 874 zł podaną w rozstrzygnięciu tejże decyzji, biorąc pod uwagę wyliczenia wartości przedmiotowej nieruchomości podane na dzień 5 grudnia 1990 r. także w pkt 3 osnowy tej decyzji. Ponadto, pkt 4 osnowy decyzji organu II instancji jest także błędny z tej przyczyny, iż stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w decyzji stosuje się "zapisy ustawy z dnia ...", ponieważ pojęcie "zapis" w tym zakresie nie jest oczywiście synonimem pojęcia "przepis".

Oznacza to, że zaskarżona decyzja naruszyła dyspozycję art. 201 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami czyli przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy jak i przepisy postępowania w zakresie błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w świetle dyspozycji art. 77 § 1 i 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł, jak w sentencji.