Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 903/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.29 ust.1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art.40
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art.134, art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; Oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z [...] lutego 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] listopada 2010 r. nr [...], która została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] kwietnia 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. J. W. (zwany dalej: skarżącym) złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2008.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. [...] listopada 2008 r. wydał decyzję o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 w łącznej wysokości [...] zł (JPO i UPO), które to płatności zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego.

W związku z ujawnieniem nowych okoliczności w sprawie tj. otrzymaniem informacji z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w G. o zawartej przez skarżącego umowie dzierżawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. postanowieniem z [...] marca 2009 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ww. decyzją. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w tym zeznań skarżącego, świadka J. S. i załączonego do sprawy materiału dowodowego ustalono, iż skarżący na podstawie umowy dzierżawy zawartej [...] listopada 1995 r. wydzierżawił J. S. gospodarstwo rolne o pow. [...] ha na okres 10 lat. Z załączonego do sprawy protokołu zeznań wynika, że w okresie od 1995 do 2008 r. grunty uprawiał dzierżawca, skarżący zaś składał wnioski o przyznanie dopłat, które po otrzymaniu przekazywał J. S. Ponadto z załączonej dokumentacji do sprawy wynika, że [...] grudnia 2008 r. umowa dzierżawy została rozwiązana, zaś nowym właścicielem gospodarstwa jest D. W.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z [...] maja 2009 r. uchylił decyzję z [...] listopada 2008 r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 oraz odmówił ich przyznania. Skarżący od przedmiotowej decyzji wniósł odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G., który decyzją z [...] sierpnia 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z [...] października 2009 r. uchylił decyzję z [...] listopada 2008 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności na rok 2008, jednocześnie wymierzając sankcje w łącznej wysokości [...] zł podlegające potrąceniu z płatności, do których producent jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Od powyższej decyzji skarżący nie składał odwołania, w związku z czym decyzja ta stała się ostateczna.

Prezes ARiMR [...] października 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] listopada 2008 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008.

Po przeprowadzeniu postępowania Prezes ARiMR decyzją z [...] listopada 2010 r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2008 w łącznej wysokości [...] zł, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Skarżący pismem z [...] grudnia 2010 r. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Prezes ARiMR decyzją z [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne zawarte w decyzji z [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu decyzji podkreślił, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98. poz. 634 ze zm., dalej: ustawa o ARiMR), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone skarżącemu nienależnie środki publiczne za 2008 r. z tytułu płatności JPO pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu płatności UPO ze Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Prezes ARiMR wyjaśnił, iż odpadła podstawa prawna wypłaty skarżącemu przedmiotowych dopłat, ponieważ decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] listopada 2008 r. została uchylona, a w obrocie prawnym pozostaje decyzja z [...] października 2009 r. o odmowie przyznania skarżącemu tych dopłat. Następnie wskazał, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 40 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.; zwanej dalej: ustawą o płatnościach), w myśl którego Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności obszarowych, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006. W rozpatrywanej sprawie, zaskarżoną decyzją Prezesa ARiMR z [...] listopada 2010 r., została ustalona skarżącemu kwota nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą równowartość 100 euro.

Prezes ARiMR ustosunkowując się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że nie zawiera ono wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego wyjaśnienia sprawy Prezes ARiMR stwierdził, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008, znał zasady dotyczące przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W złożonym wniosku oświadczył m.in., że znane są mu skutki składania fałszywych oświadczeń oraz zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz zobowiązał się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich jak i o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, na dowód czego złożył pod wnioskiem czytelny podpis. Z akt sprawy wynika, że skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności działki rolne znajdujące się na działkach ewidencyjnych nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, których nie był faktycznym użytkownikiem, bowiem [...] listopada 1995 r. wydzierżawił grunty, o których wyżej mowa J.S. i, o czym organ został poinformowany pismem z [...] stycznia 2009 r. przez KRUS w G. Dalej Prezes ARiMR wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydając wspomnianą decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, opierał się na deklaracji strony zawartej we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Na dzień wydania tej decyzji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. nie był w posiadaniu informacji o zawartej przez skarżącego umowie dzierżawy.

Prezes ARiMR uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący nieznajomości przepisów prawnych w zakresie zasad przyznawania płatności i przekonaniu skarżącego, że płatności należą się stronie jako właścicielowi gruntów, o czym skarżący nie został poinformowany przez organ. Ustosunkowując się do tego twierdzenia Prezes ARiMR wskazał, że wyrażona w art. 9 k.p.a. zasada ogólna polegająca obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron przez organ, ma na celu chronić interesy strony w postępowaniu administracyjnym, lecz nie zwalnia strony od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Na organie administracyjnym nie ciąży obowiązek zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych.

Prezes ARiMR podkreślił, że postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem decyzji z [...] października 2009 r, od której skarżący nie odwołał się, w związku z czym decyzja ta stała się ostateczna. Uchylenie decyzją z [...] października 2009 r. w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] listopada 2008 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 oraz odmowa przyznania tych płatności z naliczonymi sankcjami spowodowało, iż środki finansowe przekazane skarżącemu na rachunek bankowy zostały nienależnie pobrane. Prezes ARIMR wyjaśnił także, że bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich pozostaje podnoszona okoliczność, że pieniądze uzyskane z płatności zostały wydatkowane na potrzeby uprawnionych gruntów oraz to, że skarżący nie posiada tych środków i ich nie wydatkował, a uczyniła to osoba, która była osobą uprawnioną (dzierżawca). Organ wskazał, że nie ma znaczenia sposób rozdysponowania tychże środków przez skarżącego. Prezes ARiMR podkreślił, że w przedmiotowym postępowaniu był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2008. Taka sytuacja ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Przy czym w takim przypadku zadaniem Prezesa ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne.

Ponadto Prezes ARiMR wskazał na unijne podstawy prawne dotyczące konieczności doliczenia do zwracanej nienależnie pobranej kwoty płatności odsetek. Wyjaśnił przy tym, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do ich przedawnienia, ponieważ okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekracza czterech lat. Prezes ARiMR wyjaśnił także, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez stronę skarżącą nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W przedmiotowej sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2008, przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego nie wynikały z pomyłki ARiMR, który w dniu wydawania ww. decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż działki ewidencyjne o nr [...] będące przedmiotem umowy dzierżawy na rzecz J. S., nie są faktycznie użytkowane przez skarżącego.

Reasumując Prezes ARiMR uznał, że jego decyzja z [...] listopada 2010 r. została wydana zgodnie z prawem.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa ARiMR z [...] lutego 2011 r. skarżący wniósł o jej uchylenie i przyznanie płatności bezpośrednich do grantów rolnych na rok 2008 i odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich.

W motywach skargi powtórzył zarzuty zawarte w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że decyzja z [...] listopada 2008 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 oparta jest na błędnym ustaleniu faktycznym, dokonanym przez organ dotyczącym ustalenia faktu, że skarżący jest posiadaczem gruntów rolnych, wobec czego została w konsekwencji uchylona jako wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wskazał, że organ działając na podstawie przepisów k.p.a. zobowiązany był ustalić rzeczywisty stan faktyczny. Skarżący podkreślił, że jako rolnik, nie ma takiej znajomości prawa, a biorąc pod uwagę, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada, że nieznajomość przepisów prawa szkodzi, powinien być uwolniony z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych. Skarżący zarzucił nienależyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia stanu faktycznego, wskazując, iż zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą oficjalności, organy w toku postępowania winny podejmować wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczać jako dowód wszystko to, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zdaniem skarżącego organ wydający powyższą decyzję naruszył prawo i zaufanie obywatela do organów administracji publicznej. Skarżący zaznaczył, że z uwagi na nieznajomość przepisów prawnych w zakresie dotyczącym zasad przyznawania płatności był w przekonaniu, że jest uprawnionym do płatności jako właściciel gruntu. Natomiast organ działając na podstawie art. 9 k.p.a. powinien o wszystkim, wszechstronnie skarżącego poinformować. Skarżący był bowiem przekonany, iż w momencie otrzymania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych pieniądze z tego tytułu jemu się należą, bowiem decyzję wydał właściwy organ, który powinien prowadzić postępowanie zgodnie z przepisami prawa. Skarżący podkreślił także, że jego przypadek nie jest odosobniony w rejonie działania ARiMR w K., gdyż jest więcej podobnych spraw, gdzie w związku z wprowadzeniem dopłat unijnych służby rolne i pracownicy Agencji, wskazywali, że taka forma prawna przyjmowania dopłat unijnych i ich przekazywania osobie faktycznie uprawiającej ziemię jest dopuszczalna, gdyż jak podkreślano dopłaty przynależą się na gospodarstwo rolne, muszą być przeznaczone na jego należytą uprawę i mają być pobierane przez jedną osobę, nieistotne przy tym było czy to był posiadacz samoistny czy zależny, byleby dwie osoby nie pobierały dopłat na ten sam grunt, gdyż wówczas jeden z nich będzie zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych dopłat.

Reasumując skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja pozbawiona byłaby wykonalności, bowiem skarżący nie posiada tych środków i ich nie wydatkował co jednak uczyniła osoba, która była osobą uprawnioną (dzierżawca) i nie możliwym byłoby zwrócenie tych płatności, bowiem doprowadziłoby to do sytuacji bezprawnej czyli - nie do zwrotu pobranych świadczeń - tylko do bezpodstawnej zapłaty. Skarżący był tylko formalnym odbiorcą przyznanych płatności a nie rzeczywistym, którym był dzierżawca gruntu.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Wobec powyższego zaznaczyć należy, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z [...] lutego 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] listopada 2010 r., w której ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008.

W tym stanie rzeczy Sąd oceniał działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżonymi orzeczeniami. Zatem nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie, w wyniku którego uchylono decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] listopada 2008 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 i odmówiono mu przyznania tych płatności (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) wszczętego na podstawie wniosku z [...] kwietnia 2008 r. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia czy przyznane tą decyzją płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem, biorąc pod uwagę wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych (w niniejszej sprawie – ujawnienie umowy dzierżawy działek z [...] listopada 1995 r.) nie znanych organowi, który wydał decyzję. Natomiast przedmiotowe postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, iż płatności na rok 2008 nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] października 2009 r. uchylająca decyzję o przyznaniu płatności na rok 2008 i odmawiająca przyznania tychże płatności, mogła być przedmiotem kontroli zarówno organu administracyjnego wyższego stopnia jak i ewentualnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący nie złożył jednak odwołania od powyższej decyzji, a więc sam pozbawił się możliwości skontrolowania jej zgodności z prawem, w związku z tym tamże poczynione ustalenia obowiązują.

Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] października 2009 r. stała się decyzją ostateczną, a w konsekwencji skarżący nie może skutecznie w niniejszym postępowaniu podnosić argumentów przeciwko tej decyzji bowiem argumenty te, nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

Przechodząc do meritum przedmiotowej sprawy Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR – Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast środków tych należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście je podejmie. Bezsporne w sprawie jest, że to właśnie na rachunek skarżącego zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2008 rok z tytułu JPO i z tytułu UPO pochodzące z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. W tym stanie Prezes ARiMR zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Podkreślić należy, że skarżący został uprzedzony przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z [...] października 2009 r., że w związku, iż stwierdzono, że przyznano mu nienależne środki finansowe w kwocie [...] zł. akta sprawy zostaną przekazane do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w G., celem wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zgodnie z art. 29 ustawy o ARiMR.

W oparciu o powyższe Prezes ARiMR prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego środków finansowych, a następnie [...] listopada 2010 r., wydał decyzję w tym przedmiocie, właściwie wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.

Mając na względzie powyższy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż Prezes ARiMR zasadnie uznał, że skarżący utracił prawo do uzyskania płatności na rok 2008, skoro decyzja z [...] listopada 2008 r. przyznająca jemu te płatności z jednoczesną odmową ich przyznania została ostateczną decyzją wyeliminowana z obrotu prawnego. Tak więc Prezes ARiMR słusznie przyjął, że uzyskana przez skarżącego płatność na rok 2008 uznana za nienależnie pobraną podlega zwrotowi w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Sąd wskazuje jednocześnie, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo zbadał, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych należności. Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004) – w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl art. 73 ust. 3 odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (...). Zgodnie z art. 73 ust. 5 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze.

W zaskarżonej decyzji Prezes ARiMR należycie stwierdził, że w niniejszej sprawie przepisy te nie mają zastosowania, niezależnie od oceny, czy skarżący pozostawał w dobrej wierze, ponieważ okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie przekracza czterech lat. W przedmiotowej sprawie wypłata płatności do gruntów rolnych za rok 2008 nastąpiła [...] grudnia 2008 r. natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] października 2009 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości oraz o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 z sankcjami została doręczona skarżącemu [...] października 2009 r., a więc przed upływem czterech lat od daty płatności.

W niniejszej sprawie nie doszło także do sytuacji o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika (...). W przedmiotowej sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2008, przekazane na rachunek bankowy skarżącego nie wynikały z pomyłki ARiMR ponieważ w dacie wydania decyzji t.j. w dniu [...] listopada 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż działki ewidencyjne o nr [...] będące przedmiotem umowy dzierżawy na rzecz J. S., nie są faktycznie użytkowane przez skarżącego. ARiMR dopiero z treści pisma KRUS OR w G. z [...] stycznia 2009 r. dowiedział się, że wydanie przedmiotu dzierżawy nastąpiło w dniu podpisania umowy tj. [...] listopada 1995 r.

Odnosząc się do zarzutu, że pozyskane przez skarżącego środki zostały spożytkowane przez uprawnionego posiadacza gruntów (dzierżawcę), Sąd stwierdza, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje sposób rozdysponowania przez skarżącego środków przyznanych tytułem płatności bezpośrednich na rok 2008. Bowiem istotne jest to, że to skarżący wystąpił z żądaniem przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008, w sytuacji w której nie był posiadaczem przedmiotowych gruntów rolnych. Poza tym okoliczność ta, jak również kwestia nieznajomości przez skarżącego zasad przyznawania dopłat bezpośrednich, powinna być podnoszona i badana w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] października 2009 r. – co wyjaśniono wyżej – i nie może być przedmiotem kolejnych rozważań organów w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Sąd odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego stwierdza, iż są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów k.p.a. oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełnił powinności zarówno wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w bardzo szerokim uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa.

Z powyższych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.