Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 738/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Asystent sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2014r. sprawy ze skargi Gminy B. i Z. J. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia ... 2012r. nr ... w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z dnia ...2012 r. nr ...; 2. stwierdza że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody K.-P. na rzecz Gminy B. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Starosta B. decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] na podstawie art. 9a, art. 96 ust 1 pkt 1b, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2, art. 139, art. 140 ust 1 - 4, art. 141 ust. 1 - 4, art. 142, art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2014 r. poz. 518, dalej zwana u.g.n.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14.06.1969 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., aktualnie Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwany k.p.a.) orzekł:

1. zwrócić na rzecz Z. J. do 1/3 części, T. W. do 1/3 części oraz J. B. do 1/3 części, część nieruchomości, położonej w B. przy ul. T., stanowiącej obecnie część działki nr [...] obr. [...], zapisanej w księdze wieczystej Kw Nr [...] jako własność Gminy B., oznaczonej według projektu podziału nr [...] o pow. [...] ha;

2. odmówić zwrotu na rzecz ww. części nieruchomości o pow. [...] ha, położonej w B. przy ul. T., stanowiącej obecnie część działki nr [...] obr. [...], zapisanej w księdze wieczystej Kw Nr [...] jako własność Gminy B., stanowiącej część projektowanej działki nr [...];

3. ustalić wysokość zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za określoną w pkt 1 część nieruchomości podlegającą zwrotowi, w wysokości [...] zł;

4. należność określona w pkt 3 podlega rozłożeniu na 10 rocznych rat w wysokości [...] zł, przy czym raty podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski;

5. pierwsza rata płatna jest na konto Urzędu Miasta B. Wydział Budżetu i Finansów;

6. wierzytelność Gminy B. opisana w pkt 3 podlega zabezpieczeniu polegającym na ustanowieniu na nieruchomości opisanej w pkt 1 hipoteki na rzecz Gminy B.;

7. do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego;

8. nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu;

9. przejście prawa własności nieruchomości następuje z dniem, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna;

10. ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza projekt podziału nieruchomości.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2003 r. radca prawny J. W. W., działając w imieniu wnioskodawców, wystąpił w trybie art. 136 u.g.n. z wnioskiem do Prezydenta Miasta B. o zwrot części nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej część działki nr [...], dawniej działki nr [...], ponieważ nieruchomość ta nie została użyta na cel, na który została wywłaszczona i stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W dniu [...] września 2004 r. Wojewoda K.-P. postanowieniem wydanym na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4, art. 26 § 2 i 3 i art. 123 w zw. z art. 141 i 142 k.p.a. oraz w związku z uchwałą NSA z 19.05.2003 r., OPS 1/03, wyłączył Prezydenta B. z prowadzenia przedmiotowej sprawy i do rozpoznania wniosku wyznaczył Starostę B. (k. 38 I tomu akt sprawy).

Starosta B., pismem z dnia [...] października 2004 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania.

Ustosunkowując się do zarzutu, że Starosta B. prowadzi postępowanie o zwrot nieruchomości wszczęte z wniosków złożonych w 1992 r. i że jest ono kontynuacją sprawy prowadzonej w latach 1992-1996 przez Kierownika Urzędu Rejonowego w B. należy zauważyć, że Starosta B. nie został wyznaczony przez Wojewodę K.-P. do załatwienia sprawy o zwrot nieruchomości, której przedmiotem jest cała działka nr [...], a jedynie do załatwienia sprawy z wniosku z 2003 r., którego przedmiotem jest część nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiąca część działki nr [...]. Starosta B. nie był również nigdy właściwy do prowadzenia postępowania z wniosku z 1992 r., ponieważ sprawa ta w 1998 r. przeszła według właściwości do Wojewody K.-P., a następnie w 1999 r. do właściwości Prezydenta Miasta B. jako pełniącego funkcję starosty w mieście na prawach powiatu, który nigdy nie wystąpił o jej przekazanie. Ponadto od momentu zawieszenia postępowania prowadzonego przez Kierownika Urzędu Rejonowego nie zostało ono podjęte stosownym postanowieniem, czyli niemożliwym było podejmowanie w nim jakichkolwiek czynności, a tym bardziej jego prowadzenie.

Z postanowienia Wojewody K.-P. z dnia [...] września 2004 r., wyznaczającego Starostę do załatwienia sprawy wynika, że przedmiotem postępowania, do jakiego rozpatrzenia go wyznaczono, jest część działki nr [...], z której to przedmiotu prowadzenia wystąpił o wyłączenie Prezydent B. wnioskiem z dnia [...] września 2004 r. (a nie cała działka nr [...], lub tym bardziej nieruchomość o pow. [...] m2). Z wniosku Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2004 r. do Wojewody K.-P. o wyłączenie go od załatwienia sprawy (k. 197 tomu II akt) odczytać można wyraźnie, że organ ten wnosi o wyłączenie co do części działki nr [...] wykazanej na stronie 25 przekazywanych akt sprawy oraz że akta, które przekazuje, liczyły tylko 37 kart.

Również z pełnomocnictwa wystawionego dla radcy prawnego J. W. przez osoby ubiegające się o zwrot nieruchomości, na podstawie którego złożył on wniosek, oraz z mapki nieruchomości, na której zakreślono wnioskowaną o zwrot powierzchnię (k. 26 i 30 tomu I akt sprawy) bezsprzecznie wynika, że zainicjowane i prowadzone mogło zostać jedynie postępowanie o zwrot nieruchomości dotyczącej [...] m2.

W sytuacji gdy strona reprezentowana jest przez fachowego pełnomocnika, winien on dołożyć należytej staranności przy formułowaniu skarg i wszelkich wniosków w imieniu swych mocodawców, a w razie zastrzeżeń co do interpretacji przez organ jego żądania mógł w odpowiednim czasie je złożyć, a tego nie zrobił. Sformułowany w art. 9 k.p.a. obowiązek czuwania przez organ nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, nie może abstrahować od tego, czy strona korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (patrz wyroki NSA z 28.04.1998 r., sygn. akt I SA 1697/97, z 9.11.2006 r., sygn. akt I OSK 6/06). Obowiązku tego nie można utożsamiać ze świadczeniem na rzecz strony nieograniczonej pomocy.

Można domniemywać, że pełnomocnik wnioskodawców świadomie i w sposób celowy zwrócił się z żądaniem zwrotu części nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej część działki nr [...], ponieważ na pozostałych działkach, które powstały z powierzchni działki numer [...], nadal istniało prawo użytkowania wieczystego i możliwość zwrotu tej pozostałej części musiałoby poprzedzić kolejne zawieszenie postępowania do czasu jego zniesienia.

Stosownie do art. 137 ust. 1 u.g.n., nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli natomiast w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 136 ust. 3 i nast. u.g.n. również na nieruchomości, których własność nabył Skarb Państwa w trybie i na zasadach nie mieszczących się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricto i które nie mogłyby być zwrócone na podstawie tych przepisów, zawiera art. 216 u.g.n. Przepis ten w sposób taksatywny wylicza kategorie nieruchomości przejęte lub nabyte przez Skarb Państwa, zrównane z nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 tej ustawy. Wśród tych nieruchomości znajdują się między innymi nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Stąd też na podstawie zgromadzonego materiału dokonano oceny przejętej w 1978 r. nieruchomości pod kątem jej zbędności w rozumieniu art. 137 u.g.n. Uwzględniając orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego wskazać należy na ukształtowany i jednolity pogląd, zgodnie z którym nie budzi wątpliwości możliwość stosowania przesłanek wynikających z art. 137 u.g.n. w odniesieniu do ustaw enumeratywnie określonych w art. 216 cyt. ustawy.

W dniu [...] października 1978 r., stosownie do dyspozycji art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zawarto umowę sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w B. przy ul. P. Wykupiona nieruchomość przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w oparciu o plan realizacyjny zatwierdzony przez W. decyzją z dnia [...] października 1975 r. nr [...]. W postępowaniu o zwrot nieruchomości, w którym istnieje możliwość dookreślenia, doprecyzowania i skonkretyzowania celu wywłaszczenia oraz rozmieszczenia jego poszczególnych zadań inwestycyjnych, za niezbędny na potrzeby wywłaszczenia można uznać jedynie obszar, na którym te zadania zostały umiejscowione i zrealizowane zgodnie z art. 137 u.g.n. Potwierdzeniem takowej interpretacji jest orzecznictwo sądów dotyczące problematyki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w którym ukształtował się pogląd, że cel, na który dana nieruchomość została wywłaszczona, musi być interpretowany bardzo ściśle, a określenie go przy użyciu zwrotów o charakterze ogólnym, przez co możliwe byłoby dowolne jego rozumienie, nie jest dopuszczalne (wyroki NSA-OZ w Krakowie z 12.04.1993 r., SA/Kr 1423/92; NSA z 28.11.2000 r., I SA 1650/99; WSA w Krakowie z 12.05.2008 r., II SA/Kr 1224/07 i NSA z 16.06.2009 r., I OSK 915/08).

W związku z tym, że nie odnaleziono planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją W. z dnia [...] października 1975 r., w oparciu o który dokonano wywłaszczenia, do określenia celu wywłaszczenia oraz badania jego realizacji dopuszczono dowody pośrednie znajdujące się w aktach sprawy. Odnaleziono decyzję z dnia [...] października 1975 r. W., znak: [...] zatwierdzającą przedmiotowy plan (k. 271 I tomu akt sprawy ). Zgodnie z zapisem w podstawie prawnej decyzji plan realizacyjny zatwierdzony został w oparciu o miejscowy plan szczegółowy dzielnicy [...] oraz materiały do aktualizacji planu ogólnego Miasta B. Przyjęto zatem, że plan realizacyjny był zgodny z planem ogólnym obowiązującym w tym czasie. Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Miasta B. zatwierdzony został uchwałą PWRN w B. Nr [...] z dnia [...] maja 1964 r. Przedmiotowa działka znajdowała się w granicach zespołu osiedli mieszkaniowych oznaczonych na planie symbolem [...]. W 1978 r., w momencie wykupu działki nr [...], obowiązywał już kolejny miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta B. zatwierdzony Zarządzeniem Nr [...] Wojewody B. z dnia [...] maja 1976 r. Zgodnie z tym planem przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w granicach ustalenia o symbolu: [...] - zabudowa mieszkaniowa o wysokiej intensywności z zestawem usług podstawowych, wymagany plan szczegółowy zagospodarowania terenu wspólny z [...]. Plan ten powielał założenia planu z 1964 r. - nieruchomość nadal przeznaczono pod budowę osiedla mieszkaniowego.

W piśmie Urzędu Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] stycznia 1984 r. skierowanym do W. J. (k. 188 I tomu akt sprawy) stwierdzono, że przedmiotowy teren wraz z budynkiem przeznaczony jest zgodnie z planem realizacyjnym [...] -"[...]" pod zieleń publiczno-osiedlową i do czasu w/w inwestycji budynek podlega zarządowi i administracji P. Powyższe ustalenia potwierdza znajdujący się w aktach sprawy wyrys ze szczegółowego, realizacyjnego planu zagospodarowania terenu O/M [...] Sektor [...] (k. 277 I tomu akt sprawy). Plan ten posiada stosowne uzgodnienia branżowe z 1977 r. i pomimo braku pieczęci o jego zatwierdzeniu został przyjęty jako dowód w sprawie. Praktyka lat ubiegłych wskazuje, że nie wszystkie egzemplarze zatwierdzonych planów posiadały stosowne pieczęcie, a ponadto plansza sektora [...] jest jedną z 4 części planu realizacyjnego O/M [...]. W tym kontekście należy przytoczyć pismo Urzędu Miejskiego w B. Wydziału Rozwoju Miasta z dnia [...] listopada 1992 r. (k. 181 I tomu akt sprawy), w którym informuje się, że Sektor [...] O/M [...] realizowany jest w oparciu o ww. miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta B. zatwierdzony Zarządzeniem Nr [...], oceną jego aktualności przyjętą uchwałą Nr [...] MRN w B. z dnia [...] stycznia 1988 r. oraz planem realizacyjnym zagospodarowania terenu zatwierdzonym decyzją WBPP w B. z dnia [...] września 1979 r., znak: [...] i zgodnie z tym opracowaniem planistycznym działka nr [...] wchodziła w skład terenu zieleni osiedlowej towarzyszącej zabudowie mieszkaniowej wielorodzinnej wraz z urządzeniami sportowymi i elementami małej architektury oraz dojściami pieszymi. W aktach sprawy znajduje się również część opisowa projektu technicznego realizacyjnego planu zagospodarowania terenu stanowiąca załącznik do decyzji z dnia [...] września 1979 r., znak: [...]. Z informacji w nim zawartej wynika, że szczegółowy, realizacyjny plan zagospodarowania terenu O/M [...] Sektor [...] został opracowany na podstawie ogólnego realizacyjnego planu zagospodarowania terenu osiedla sporządzonego w czerwcu 1975 r. i zatwierdzonego decyzją W. z [...] października 1975 r.

Reasumując, pomimo braku planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją W. z dnia [...] października 1975 r., na podstawie posiadanych materiałów przyjęto, że działka nr [...] w dniu wykupu przeznaczona została pod zieleń osiedlową wraz z obiektami małej architektury w związku z budową O/M [...]. W szczególności stanowiła integralną całość związaną z zagospodarowaniem XII-kondygnacyjnego budynku nr [...] - obecnie oznaczonego jako T.

A. sp. z o.o., występując jako następca prawny P., w piśmie z dnia [...] grudnia 2004 r. informuje, że nieruchomość położona przy ul. T. została protokolarnie przejęta w zarząd i administrację z dniem [...] lipca 1979 r. na podstawie pisma Urzędu Miejskiego - Zarządu Gospodarki Terenami, znak: [...] z listopada 1978 r. Przedmiotem przejęcia były wówczas dwa budynki mieszkalne: frontowy dwukondygnacyjny (parter i piętro) oraz jednokondygnacyjny (parterowy z poddaszem). W kolejnym piśmie z dnia [...] grudnia 1979 r. Urząd Miejski - Zarząd Gospodarki Terenami zwraca się do zarządcy, tj. P., o przekazanie protokółem zdawczo-odbiorczym przedmiotowej nieruchomości w związku z wykwaterowaniem osób zamieszkałych pod w/w adresem, ponieważ nieruchomość zostanie przekazana przez tut. Zarząd Gospodarki Terenami inwestorowi.

W związku z wystąpieniem WPEC w B. z dnia [...] marca 1985 r. Urząd Miejski w B. Wydział Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego w dniu [...] marca 1985 r. wydał informację o terenie nr [...], zgodnie z którą istniejący na działce nr [...] budynek został przeznaczony na zaplecze socjalno-sanitarne dla konserwatorów, podręczne magazyny na zawory i pompy oraz biuro mistrza obwodu. W konsekwencji decyzją Urzędu Miasta WUAiNB z dnia [...] października 1986 r., znak: [...] zatwierdzono aneks do planu realizacyjnego zagospodarowania O/M [...] Sektor [...].

W 1987 r. działka nr [...] uległa podziałowi geodezyjnemu. W wyniku podziału powstały działki o nr: [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2.

Urząd Miasta B. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami decyzją z dnia [...] sierpnia 1987 r., znak: [...] w oparciu o aneks do planu realizacyjnego zagospodarowania O/M "[...]" sektor [...], oddał w zarząd W. m.in. działki [...] oraz [...] wraz ze znajdującym się na gruncie wolnostojącym, dwupiętrowym budynkiem, w celu adaptacji tego budynku na zaplecze socjalno-sanitarne dla konserwatorów.

Na skutek odnowienia ewidencji gruntów działka [...] weszła w skład działki nr [...] o pow. [...] m2.

Obecnie, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla [...] w B. zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miasta B. z dnia [...] stycznia 1997 r., działka nr [...] w obr. [...] przy ul. T. w B. znajduje się w granicach ustaleń:

[...] - tereny urządzeń energetycznych, obsługa komunikacyjna na warunkach dotychczasowych,

[...] - teren zabudowy mieszkaniowej, wielorodzinnej o intensywności zabudowy J netto >0,8.

Rozpatrując zgromadzony materiał w sprawie ustalono, że na objętej wnioskiem o zwrot części przejętej w 1978 r. nieruchomości nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu przejęcia. Budynek w 1978 r. mieszkalny, obecnie wykorzystywany na cele administracyjno-socjalno-warsztatowe przez K. istnieje do dziś. Za realizację celu wykupu nieruchomości należałoby uznać jego rozbiórkę z przeznaczeniem pod zieleń osiedlową towarzyszącą zabudowie wielorodzinnej. Również przedłożony przez Prezydenta B. w dniu [...] października 2008 r. aneks do planu realizacyjnego, w wyniku którego zmieniono przeznaczenie budynku na potrzeby W., nie ma wpływu na ocenę zbędności w rozumieniu art. 137 u.g.n. Część działki nr [...], objętej wnioskiem o zwrot, jest zbędna dla celu nabycia na podstawie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n., bowiem w terminie 7 lat nie podjęto działań związanych z realizacją celu przejęcia, tj. nie podjęto czynności związanych z rozbiórką ww. obiektu. Tak więc późniejsza zmiana planu realizacyjnego, która w istocie była próbą utrzymania przeznaczonego do rozbiórki domu mieszkalnego, nie ma znaczenia w kontekście siedmioletniego terminu upływającego z dniem [...] października 1985 r. Jak wynika z pisma K. z dnia [...] stycznia 1993 r., przedmiotowa nieruchomość została przekazana na rzecz W. protokołem zdawczo-odbiorczym w 1987 r. Inwestycja pod nazwą "[...]" została zakończona w 1990 r.

Dalej organ wskazał, że cel w postaci budowy osiedla mieszkaniowego nie może polegać na adaptacji budynku przez najemcę / dzierżawcę na cele prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, nawet jeżeli ta działalność wiązałaby się z obsługą mieszkańców osiedla.

W celu określenia części nieruchomości przeznaczonej do zwrotu na rzecz poprzednich właścicieli i ich spadkobierców zaistniała konieczność przygotowania projektu podziału dla działki nr [...] w granicach dawnej działki nr [...]. Projektowaną do zwrotu działkę oznaczono nr [...] o pow. [...] ha.

W celu ustalenia powierzchni działki, która winna podlegać zwrotowi, zwrócono się do Urzędu Miasta B. o wskazanie, czy na skutek odnowienia ewidencji gruntów cała powierzchnia działki numer [...] o pow. [...] m2, powstałej na skutek podziału geodezyjnego z roku 1987 z działki nr [...], weszła w skład obecnej działki nr [...] o pow. [...] m2 obr. [...]. Jak wynikało bowiem z posiadanej dokumentacji, działka nr [...] powstała z połączenia działek nr [...] o pow. [...] m2 , [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 oraz działki [...] o pow. [...] m2, których powierzchnia łączna powinna wynieść według obliczeń matematycznych [...] m2. W ewidencji gruntów określona jest natomiast jako obszar [...] m2. Uzyskano również oświadczenie W. D., który po zapoznaniu się z dokumentacją złożoną w Miejskiej Pracowni Geodezyjnej pod numerem [...], gdzie złożono projekt podziału nieruchomości położonej przy ulicy T. dla działki nr ewidencyjny [...], jako były kierownik pracowni Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w B. i geodeta wykonujący ten projekt, stwierdził, że w skład działki nr [...] wszedł jedynie grunt o powierzchni [...] m2 stanowiący w roku 1978 przedmiot sprzedaży na rzecz Skarbu Państwa i wynikało to z nałożenia starych granic wywłaszczonej działki nr [...] i później powstałej działki [...] na aktualnie obowiązującą mapę ewidencyjną. Stąd też do zwrotu przewidziano grunt o pow. [...] m2. Mając na uwadze powyższe w decyzji został orzeczony zwrot nieruchomości o pow. [...] m2, ponieważ jedynie taki obszar z działki nr [...] wchodził w skład wywłaszczonej w 1978 r. nieruchomości i nastąpiła w związku z tym odmowa zwrotu nieruchomości o pow. [...] m2.

Przechodząc do wyliczeń związanych z ustaleniem wysokości kwoty odszkodowania, którą wnioskodawcy winni zwrócić na rzecz Gminy B., organ wskazał, że kwota sprzedaży ustalona na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] października 1978 r. za grunt, którego cena określona została w opinii S. S. z dnia [...] sierpnia 1978 r., obliczony dla powierzchni zwracanej, czyli [...] m2, oraz za składniki budowlane określone w opinii S. S. z dnia [...] kwietnia 1978 r., które nadal istnieją i przewidziane są do zwrotu, dało to [...] + [...] = [...] zł.

Odnosząc się do powyższego organ za zasadne uznał przyjęcie do waloryzacji oraz do orzeczenia zwrotu odszkodowania jedynie niektórych kwot ustalonych w opiniach szacunkowych z 1978 r. Zwrot zwaloryzowanego odszkodowania za nasadzenia i naniesienia, które nie zostałyby zwrócone wnioskodawcom, prowadziłby do sytuacji braku ekwiwalentności świadczeń obu stron. Uznać zatem należy, że wyłącznie gramatyczna wykładnia art. 140 ust. 1 u.g.n. nie jest wystarczająca, zaś ograniczenie się do niej, względnie przyznanie prymatu wynikom takiej interpretacji, nie jest uzasadnione, albowiem pozostaje w sprzeczności z celami instytucji wywłaszczenia, a także zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Waloryzacja obliczonej powyżej kwoty odszkodowania przedstawia się następująco:

[...] (współczynnik za lata 1979-2011) x [...] zł : [...] = [...] zł

Aktualna wartość nieruchomości zwracanej ustalona w operacie szacunkowym M. K. z [...] sierpnia 2011 r. wynosi [...] zł. Wartość nieruchomości na dzień wywłaszczenia odpowiadająca części zwracanej ustalona w operacie szacunkowym M. K. wynosi [...] zł. Wartość nieruchomości na dzień zwrotu ustalona w ww. operacie szacunkowym wynosi [...] zł. Wzrost wartości nieruchomości wynikający z operatu wynosi [...] zł.

Pomimo wzrostu wartości nieruchomości wykazanego przez rzeczoznawcę organ uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie powinna mieć wykładnia prawa przedstawiona przez NSA w wyroku z 9.11.2011 r., I OSK 1971/10. Stwierdzono w nim, że "Wskazane w art. 140 ust. 4 u.g.n., zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami nie związanymi z realizacją celu wywłaszczenia, nie podlega uwzględnieniu przy ustaleniu wysokości odszkodowania." W związku zatem z faktem, że nakłady poniesione na nieruchomość nie były związane z celem wywłaszczenia, nie podlegają one uwzględnieniu przy ustaleniu wysokości odszkodowania.

Ustalone odszkodowanie, które wnioskodawcy winni zwrócić na rzecz Gminy B., stanowi obliczoną kwotę zwaloryzowanego odszkodowania od dnia wywłaszczenia do chwili obecnej, tj. [...] zł.

Następnie odnosząc się do uwag wnioskodawców organ za zasadne uznał powtórne przeanalizowanie zestawienia wartości składników budowlanych określonych w opinii szacunkowej sporządzonej przez S. S. w 1978 r. oraz zweryfikowanie ich rozmieszczenia na nieruchomości o pow. [...] m2 w oparciu o dokumenty dołączone do tej opinii. Po tych czynnościach za udowodniony uznano fakt istnienia zwracanego ogrodzenia jedynie na około połowie nieruchomości w stosunku do tego, które istniało w 1978 r. Po weryfikacji do waloryzacji odszkodowania przyjęto następujące składniki:

budynek mieszkalny - [...] zł,

działka gruntu o pow. [...] m2 ([...] zł za 1 m2) - [...] zł,

ogrodzenie frontowe ([...] %) - [...] zł,

ogrodzenie z siatki h= 1,5 m ([...] %) - [...] zł,

brama i furtka metalowe - [...] zł,

chodnik i krawężniki ogrodowe - [...] zł,

przyłącza wodociągowe - [...] zł,

przyłącze kanalizacyjne - [...] zł,

przyłącze elektryczne - [...] zł,

razem: [...] zł.

Do waloryzacji nie przyjęto natomiast takich składników wyszczególnionych w opinii z 1978 r. jak budynek gospodarczy murowany, szopa na opał, garaż drewniany, wozownia, świniarnie, ubikacje murowane, kurnik drewniany, osadnik bezodpływowy, bruk z kamienia polnego czy też ogrodzenie drewniane oraz mur ogrodzeniowy, które nie były usytuowane na przewidzianej do zwrotu części nieruchomości lub już nie istnieją i nie zostaną zwrócone.

Po tej weryfikacji zmieniła się więc ogólna kwota odszkodowania przypadająca do zwrotu na rzecz Gminy B. z [...] zł na kwotę [...] zł.

Jednocześnie pismem z dnia [...] lutego 2012 r. pełnomocnik wnioskodawców wniósł zastrzeżenia co do sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego przez M. K. Zostały one następnie przesłane rzeczoznawcy majątkowemu, który został zobligowany do ustosunkowania się do nich. Biegła w dniu [...] marca 2012 r. dostarczyła organowi obszerną odpowiedź na poruszone przez pełnomocnika wnioskodawców kwestie. Dalej organ wywodził, że przy ocenie dowodu w postaci operatu szacunkowego pamiętać należy, jak wskazał NSA w wyroku z 8.05.2009 r., I OSK 695/08, że "organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać na przykład czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Żadne argumenty nie przemawiają za tym, aby organy administracji rozpoznające sprawę na podstawie tego dokumentu nie mogły samodzielnie ocenić jego wartości dowodowej. W odróżnieniu jednak od organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych organ nie może dokonywać merytorycznej oceny takiego dowodu." Podobne stanowisko zajął NSA również w wyroku z dnia 17.11.2010 r., I OSK 136/10.

W niniejszej sprawie uznać należy, że operat szacunkowy został wykonany z należytą starannością, a przedstawiona w nim analiza i charakterystyka rynku nieruchomości odzwierciedlają rzeczywiste ceny rynkowe. Zasady ustalania zwrotu odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną oraz zasady określania jego wysokości unormowane są w art. 140 oraz art. 217 u.g.n. Analizując operat szacunkowy organ stwierdził, że zawiera on wszystkie niezbędne elementy do ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego, stosownie do art. 140 u.g.n., zwrotowi w przypadku zwrotu części nieruchomości. W ocenie organu, operat został sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, a organy administracji publicznej prowadzące niniejsze postępowanie nie mają ustawowych upoważnień do podważania procedur wyceny wykorzystywanych przy sporządzaniu opinii szacunkowych. Przedłożona opinia szacunkowa oraz późniejsze wyjaśnienia złożone przez rzeczoznawcę w związku z zarzutami stron są logiczne, zupełne i wiarygodne. Jednocześnie żadna ze stron nie przedstawiła dowodu, który mógłby stanowić podstawę do stwierdzenia, że operat szacunkowy został sporządzony w sposób nieprawidłowy, a w wypadku kwestionowania operatu (uznanego przez organ za wiarygodny) na stronę przechodzi ciężar dowodzenia wadliwości operatu. Takie stanowisko wyraźnie wynika z przytoczonych powyżej wyroków NSA.

Zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n., kwota zwracanego odszkodowania nie może być wyższa niż 50% aktualnej wartości nieruchomości. W przedmiotowej sprawie kwota zwracanego odszkodowania została określona na [...] zł, natomiast aktualna wartość nieruchomości objętej zwrotem to [...] zł. Zatem kwota zwracanego odszkodowania nie jest wyższa niż aktualna wartość nieruchomości i nie podlega ona obniżeniu.

Organ uznał za zasadne przyjęcie koncepcji, w myśl której dalsza waloryzacja kwoty odszkodowania od dnia wydania decyzji o zwrocie do dnia jej wymagalności będzie spoczywała na podmiocie uprawnionym do odbioru odszkodowania na podstawie art. 140 ust. 1 w związku 132 ust. 3 u.g.n. zastosowanego z modyfikacją, bowiem organ ten będzie występował w roli wierzyciela nie dłużnika.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. wpłynęły wnioski pełnomocnika wnioskodawców, w których zażądał ponownego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz przeprowadzenia dowodu z doręczonych organowi dokumentów. Dokumenty, co do których przeprowadzenia dowodów żądał wnioskodawca, znajdują się w aktach sprawy i były poddawane analizie. Podobnie nieuzasadnione byłoby przeprowadzenie ponownej rozprawy administracyjnej, ponieważ na tej, która miała miejsce w dniu [...] kwietnia 2012 r., przedstawiono już stronom kompletny materiał dowodowy i rzetelny stan faktyczny znajdujący odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Kolejna rozprawa administracyjna nie przyspieszyłaby i nie uprościłaby postępowania, a okoliczność samowolnego opuszczenia przez strony rozprawy administracyjnej, która miała miejsce, oraz brak ich podpisów na protokole z rozprawy nie stanowiły przesłanek do jej ponownego przeprowadzenia. Materiał dowodowy był zupełny, a ustalony stan faktyczny stanowił pełną wewnętrznie logiczną całość.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyły Z. J., T. W. i J. B. wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji oraz zobowiązanie Starosty B. do objęcia postępowaniem zwrotowym całej wykupionej nieruchomości o powierzchni [...] ha stosownie do wniosków poprzednich jej właścicieli złożonych w 1992 r.

Skarżące zarzuciły, że zaskarżona decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu pogwałcenia wszystkich zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a zwłaszcza rażącego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., a także przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 4 pkt 16 oraz art. 140 ust. 5 i art. 151 u.g.n.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że żądaniem zwrotu objęto całą wykupioną nieruchomość, tj. o pow. [...] ha, co wyrażono w złożonych wnioskach z dnia [...] stycznia i [...] września 1992 r.

Skarżące zarzuciły organowi I instancji przekroczenie granic prawa do oceny dowodów, ponieważ pozostawił poza swoimi rozważaniami i wywodami przedstawione na rozprawie administracyjnej w dniu [...] kwietnia 2012 r. sformułowane na piśmie pod datą [...] kwietnia 2012 r., żądania stron oraz istotne dla sprawy materiały dowodowe. Prowadzący rozprawę administracyjną nie dopuścił do głosu rzeczoznawcy majątkowego M. K. Wobec faktu rażącego naruszenia przez prowadzącego rozprawę administracyjną art. 89 § 1 i 2 oraz art. 95 § 1 k.p.a. - strony na znak protestu postanowiły nie uczestniczyć w dalszym jej przebiegu.

Również wyliczona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wysokość zwaloryzowanego odszkodowania wywłaszczeniowego na kwotę [...] zł rażąco narusza prawo, a mianowicie art. 140 ust. 4 u.g.n.

Z treści cytowanego przepisu jasno wynika, że ostateczna wysokość kwoty zwaloryzowanego odszkodowania uzależniona jest od ustalenia przez rzeczoznawcę majątkowego, czy w wyniku nakładów poniesionych na nieruchomości bezpośrednio po wywłaszczeniu nastąpiło zwiększenie wartości nieruchomości, czy też nieruchomość ta straciła na wartości. Zważyć jednak należy, że na podstawie operatu szacunkowego M. K. sporządzonego na dzień [...] sierpnia 2011 r. nie można o tych kwestiach wnioskować, ponieważ operat ten sporządzony został z rażącym naruszeniem prawa, a nadto narusza standardy zawodowe obowiązujące rzeczoznawców majątkowych. Operat rażąco narusza prawo, a mianowicie art. 4 pkt 16 oraz art. 151 u.g.n. oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U.z dnia 22 września 2004r.).

Kwestionowany operat szacunkowy dyskwalifikuje wadliwie wyliczona wartość gruntu i budynku. Otóż w tabeli 12 na stronie 39 operatu rzeczoznawca majątkowy wykazuje, że według cen na dzień [...] sierpnia 2011 r. niezabudowaną działkę gruntu o pow. [...] m2 można było nabyć za kwotę [...] zł - płacąc po [...] zł za 1 m2. Zauważyć należy, że wyceniana nieruchomość znajduje się w granicach terenu osiedla mieszkaniowego wysokiej intensywności zabudowy. A zatem teren tego osiedla przeznaczony jest pod zabudowę wielorodzinną, gdzie działki gruntu osiągają najwyższą cenę. Ponadto nie można pominąć faktu, że wytypowana do zwrotu nieruchomość była już przedmiotem wyceny wcześniej przez rzeczoznawcę majątkowego M. B., co wynika ze sporządzonego przez nią operatu szacunkowego z dnia [...] lipca 2010 r. W operacie wykazano wartość rynkową tej samej działki na kwotę [...] zł, a to oznacza, że inwestor w tamtym czasie musiałby zapłacić co najmniej [...] zł za 1 m2. Trafność wyliczonej wartości gruntu przez M. B. potwierdza cena transakcyjna z notarialnej umowy sprzedaży z dnia [...] lipca 2008 r. Przedmiotem tej umowy są niezabudowane działki gruntu przy ul. Ł. o łącznej pow. [...] m2 i sprzedane za [...] zł, a to oznacza, że strony umowy uzgodniły cenę 1 m2 gruntu na kwotę [...] zł. Z kolei biegły sądowy do spraw wyceny nieruchomości R. G. w sporządzonym operacie szacunkowym z dnia [...] grudnia 2010 r. dla nieruchomości gruntowej niezabudowanej przy ul. G. w B. wyliczył wartość 1 m2 gruntu na kwotę [...] zł.

Organ administracji nie jest związany opinią biegłego, skoro z mocy art. 80 k.p.a. na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty B. wniosła również Gmina B. zarzucając jej niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i błędną wykładnię prawa z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 136, 137 i 140 u.g.n.

W uzasadnieniu Gmina wskazała, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), wywłaszczenie było dopuszczalne m.in., gdy nieruchomość była niezbędna do planowanego na obszarze miast lub osiedla budownictwa mieszkaniowego ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Pod tymi pojęciami należy rozumieć budownictwo przeznaczone do zaspokojenia potrzeb ogółu mieszkańców danego miasta lub osiedla, budownictwo przyczyniające się w istotny sposób do rozwoju miasta lub osiedla. Wykładnia przepisów dot. zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, jak i sam zwrot, winny się dokonywać w sposób nie naruszający zasady stabilności porządku prawnego. Problematyka powyższa doczekała się bogatego orzecznictwa sądowego, przy czym niejednokrotnie orzeczenia dotyczące tego samego zagadnienia są sprzeczne. Organ I instancji dokonując oceny zebranego materiału i orzekając w sprawie posiłkował się wybiórczo dobranymi orzeczeniami, potwierdzającymi z góry założoną tezę, nie rozpatrując argumentów przeciwnych. Organ I instancji stwierdził, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło pod zieleń osiedlową wraz z obiektami małej architektury w związku z budową osiedla "[...]". Tymczasem uznanie nieruchomości zbytej na postawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie uwłaszczenia nieruchomości za nieruchomość wywłaszczoną, w sytuacji kiedy nie ma decyzji o jej wywłaszczeniu, wymagać będzie stosowania odmiennej, niż w przypadku "zwykłych" nieruchomości wywłaszczonych, metody ustalania celu jej wywłaszczenia (nabycia przez Skarb Państwa). Źródłem takiego ustalenia nie będzie mogła być decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, co implikuje treść art. 136 ust. 3 u.g.n. (gdyż decyzji takiej nie wydano), lecz umowa sprzedaży, o której mowa w art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. (tak w wyroku WSA w Lublinie z 26.03.2009 r., II SA/Lu 743/08). W niniejszej sprawie jako cel wykupu w akcie notarialnym wskazano budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Przy ocenie realizacji celu publicznego, za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej), należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki) - tak w wyroku WSA w Poznaniu z 20.12.2007 r., III SA/Po 648/07. Celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Zmiany celu wywłaszczenia nie oznacza modyfikacja projektu zagospodarowania terenu polegająca na dostosowaniu jej do potrzeb inwestora, np. korekta wielkości działek bez zmiany ich funkcji, czy też tymczasowa zmiana przeznaczenia części wywłaszczonej nieruchomości. Jeśli chodzi o infrastrukturę związaną z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, to za niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uważa się: pawilony handlowe, usługowe, szkoły, boiska sportowe, garaże, parkingi, zieleń osiedlową, ciągi piesze (tak w wyroku NSA z 20.01.1999 r., IV SA 2033/96). W wyroku NSA z 16.03.1999 r., IV SA 476/97, znaleźć można analogie do niniejszej sprawy. Sąd stwierdził, że choć teren - wywłaszczony w związku z realizacją spółdzielczego osiedla mieszkaniowego - użytkowany jest sprzecznie z jego pierwotnym przeznaczeniem (zieleń osiedlowa), jednak służy nadal zaspokajaniu potrzeb mieszkańców, a także, że dopuszczalne są odstępstwa od planu realizacyjnego inwestycji, o ile odpowiadają celowi wywłaszczenia.

W niniejszej sprawie cel przejęcia nieruchomości został w sposób zgodny z prawem zmodyfikowany poprzez sporządzenie aneksu do planu realizacyjnego [...] sektor [...], zatwierdzonego decyzją Urzędu Miasta z dnia [...] października 1986 r. nr [...], zmieniającego przeznaczenie budynku na przedmiotowej nieruchomości na zaplecze socjalno-sanitarne dla konserwatorów, podręczne magazyny na zawory i pompy oraz biuro mistrza obwodu W. (co służyło obsłudze osiedla).

Realizacja wielkiego zadania inwestycyjnego, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, następuje etapowo, na przestrzeni szeregu lat, a zatem zdarzyć się może, iż pewne fragmenty przyszłego osiedla mieszkaniowego pozostają przejściowo niezagospodarowane, a zagospodarowanie innych należy zmodyfikować stosownie do zmieniających się potrzeb, przy zachowaniu - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - celu nabycia nieruchomości (realizacja osiedla). Organ I instancji bezpodstawnie uznał, że aneks do planu realizacyjnego, w wyniku którego zmieniono przeznaczenie budynku na potrzeby W., nie ma wpływu na ocenę zbędności w rozumieniu ustawy, bowiem w terminie 7 lat nie podjęto działań związanych z realizacją celu przejęcia, tj. nie podjęto czynności związanych z rozbiórką. Powołując się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych odwołująca wskazała, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła.

W niniejszej sprawie organ orzekający wyżej przytoczony pogląd pominął. Fakt przekazania nieruchomości na potrzeby W. nie ma w tym kontekście znaczenia. NSA w wyroku z 12.01.2012 r., I OSK 820/11, stwierdza, że dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie jest istotne, jaki podmiot zrealizował cel, na jaki nieruchomość została wywłaszczona, ale to, czy cel ten faktycznie został zrealizowany.

Gmina wniosła również zastrzeżenia do sposobu ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania, które winno zostać jej zwrócone, naruszającego przepis art. 140 u.g.n. Organ I instancji w sposób całkowicie uznaniowy wyłączył niektóre części składowe nieruchomości, za które wypłacono odszkodowanie, umniejszając w ten sposób jego kwotę, wbrew treści cytowanego przepisu. Pominięcie określonych przez rzeczoznawcę majątkowego wartości nieruchomości według stanu na dzień wywłaszczenia i na dzień zwrotu przy naliczaniu odszkodowania stanowi naruszenie przepisu art. 140 ust. 4 zdanie 2 u.g.n.

Odwołująca wskazała również, że skarżoną decyzją orzeczono zwrot działki "oznaczonej wg projektu podziału nr [...]" stwierdzając, iż ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza projekt podziału (pkt 10). W tej sytuacji projekt podziału winien stanowić integralną część decyzji, a jego brak jest istotnym uchybieniem.

Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Wojewoda K.-P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ orzekający ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać, czy przedłożona opinia szacunkowa jest logiczna, zupełna i wiarygodna oraz ewentualnie żądać jej uzupełnienia przez biegłego. Organ I instancji ostatecznie w sposób rzetelny i wnikliwy zgromadził dowody w sprawie i rozpatrzył zebrany materiał dowodowy. Starosta B. prowadził sprawę zgodnie ze złożonym wnioskiem z dnia [...].07.2003 r. przez radcę prawnego J. W. W. co do powierzchni [...] m2 stanowiącej część działki nr [...], na co również wskazuje udzielone pełnomocnictwo w piśmie z dnia [...].06.2003 r. Twierdzenia pełnomocnika stron, że wniosek ten dotyczył całości działki, nie znajdują żadnego uzasadnienia w materiałach sprawy. Jednoznacznie profesjonalny pełnomocnik w roku 2003 określił treść żądania stron. W wyroku NSA z 20.04.2012 r., sygn. akt OSK 128/12 wskazano, że w tym niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym należało przyjąć, iż treść wniosku z dnia [...].07.2003 r. i zakres kompetencji starosty wynikające z postanowienia Wojewody z [...].09.2004 r. uprawniały go do prowadzenia postępowania tylko w przedmiocie zwrotu nieruchomości stanowiącej część działki nr [...] o pow. [...] m2. Na podkreślenie zasługuje to, że strony reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników od 2004 r. brały udział w postępowaniu dotyczącym zwrotu części działki nr [...] o pow. [...] m2. Dopiero po upływie 18 lat i po uchyleniu decyzji Starosty żądano rozszerzenia zakresu prowadzonego postępowania, przy czym pełnomocnik składając ten wniosek winien widzieć, że składa go do organu niewłaściwego.

Ponadto prawidłowo przyjęto, że na objętej wnioskiem z dnia [...].07.2003 r. nieruchomości nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, za którą należało uznać rozbiórkę z przeznaczeniem pod zieleń osiedlową towarzyszącą zabudowie jednorodzinnej. Aneks do planu realizacyjnego, w wyniku którego zmieniono przeznaczenie budynku na potrzeby W., nie miał wpływu na ocenę zbędności w rozumieniu ustawy, bowiem w terminie 7 lat nie podjęto działań związanych z realizacją celu przejęcia, tj. nie podjęto czynności związanych z rozbiórką.

Jednocześnie oceniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazać należy, że operat szacunkowy z dnia [...].08.2011 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. K., stanowiący podstawowy środek dowodowy w sprawie, spełnia wymogi określone przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Kwota sprzedaży ustalona aktem notarialnym z dnia [...].12.1978 r. za grunt, którego cena określona została w opinii S. S. z dnia [...].08.1978 r. dla powierzchni zwracanej czyli [...] m2 oraz za składniki budowlane określone w opinii S. S. z dnia [...].04.1978 r. na kwotę [...] zł. Organ I instancji zasadnie uznał przyjęcie do waloryzacji oraz do orzeczenia zwrotu odszkodowania jedynie niektórych kwot ustalonych w opiniach szacunkowych z 1978 r. Zwrot zwaloryzowanego odszkodowania za nasadzenia i naniesienia, które nie zostałyby zwrócone wnioskodawcom, prowadziłby do sytuacji braku ekwiwalentności świadczeń obu stron. Prawidłowo do waloryzacji nie przyjęto takich składników wyszczególnionych w opinii z 1978 r., jak budynek gospodarczy murowany, szopa na opał, garaż drewniany, wozownia, świniarnie, ubikacje murowane, kurnik drewniany, osadnik bezodpływowy, bruk z kamienia polnego czy też ogrodzenie drewniane oraz mur ogrodzeniowy, które nie były usytuowane na przewidzianej do zwrotu części nieruchomości lub już nie istnieją i nie zostaną zwrócone. Mając powyższe na uwadze prawidłowo ustalono wysokość zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za zwracaną część nieruchomości w wysokości [...] zł.

Opinia wydana przez rzeczoznawcę majątkowego o wartości wywłaszczonej nieruchomości nie ma charakteru wiążącego. Jest opinią, która podlega ocenie właściwego organu administracyjnego (por. wyrok NSA w Warszawie z 8.11.2001 r., sygn. I SA 833/00, LEX nr 81735). Starosta B. dokonał prawidłowej oceny operatu szacunkowego, został on bowiem sporządzony w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego i może być podstawą do ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Jednocześnie w niniejszej sprawie organ I instancji w sposób wystarczający jednoznaczny udokumentował, że cel wywłaszczenia na spornej nieruchomości nie został zrealizowany, dlatego orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości zgodnie z wnioskiem o zwrot nieruchomości z dnia [...].07.2003 r.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyli Gmina B. i Z. J.

Gmina B. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 137 u.g.n., poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu za zbędną na cel wywłaszczenia zwracanej nieruchomości pomimo tego, że została ona wykorzystana pod infrastrukturę osiedlową stanowiącą niewątpliwie realizację celu wywłaszczenia, naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie w omawianej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do zignorowania zarówno przez organ I jak i II instancji bezspornego faktu zwiększenia wartości spornej nieruchomości po dacie jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa, a tym samym prowadzi do bezpodstawnego wzbogacenia żądających zwrotu gruntu, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie przez organ odwoławczy okoliczności, że projekt podziału działki nr [...] nie stanowił integralnej części decyzji Starosty B. z dnia [...] maja 2012 r. pomimo tego, że jest to istotnym i ewidentnym uchybieniem, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wpływające w istotny sposób na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego przez organ administracyjny wyższego stopnia poprzez przyjęcie, że celem nabycia spornej nieruchomości przez Skarb Państwa (tym samym celem wywłaszczenia) była likwidacja zlokalizowanego na niej budynku i przeznaczenie tego gruntu pod zieleń osiedlową towarzyszącą zabudowie wielorodzinnej.

Mając na uwadze powyższe Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewodzie K.- P.

W uzasadnieniu skargi Gmina B. wskazała, że organ II instancji dokonał błędnej wykładni art. 137 u.g.n. i tym samym nieprawidłowo ocenił, że sporny grunt stał się zbędny na cel wywłaszczenia. Omawiana nieruchomość została wykupiona z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego jedynie w oparciu o plan realizacyjny zatwierdzony decyzją nr [...] z dnia [...] października 1975 r. Plan ten został zatwierdzony w 1975 r., a więc trzy lata przed nabyciem nieruchomości przez Skarb Państwa, która to okoliczność w kontekście rozmiaru inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego mogła i niewątpliwie spowodowała w trakcie jej realizacji potrzebę jego zmiany w pewnym zakresie. W niniejszej sprawie cel przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa został w sposób zgodny z prawem zmodyfikowany poprzez sporządzenie aneksu do planu realizacyjnego [...] sektor [...] , zmieniającego przeznaczenie budynku na przedmiotowej nieruchomości na zaplecze socjalno-sanitarne dla konserwatorów, podręczne magazyny na zawory i pompy oraz biuro mistrza obwodu W. Działania takie są jak najbardziej dopuszczalne, co potwierdza chociażby wyrok NSA z 16.03.1999 r., o sygn. akt IV SA 476/97, w którym Sąd stwierdził, że choć teren - wywłaszczony w związku z realizacją spółdzielczego osiedla mieszkaniowego - użytkowany jest sprzecznie z jego pierwotnym przeznaczeniem (zieleń osiedlowa), jednak służy nadal zaspokojeniu potrzeb mieszkańców, a także, że dopuszczalne są odstępstwa od planu realizacyjnego inwestycji, o ile odpowiadają celowi wywłaszczenia. W świetle powyższego nabyta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość była i jest nadal wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia nieruchomości, którym była budowa osiedla mieszkaniowego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 20.12.2007 r., sygn. akt III SA/Po 648/07) i nie może być mowy o jej zbędności na cel wywłaszczenia.

W swoim orzeczeniu Wojewoda naruszył także w sposób oczywisty art. 140 ust. 4 u.g.n. Z treści stanowiącego dowód w sprawie operatu szacunkowego wynika, że wartość nabytej przez Skarb Państwa nieruchomości po dacie jej wywłaszczenia zdecydowanie wzrosła wskutek nakładów dokonanych przez jej nowego zarządcę. Zestawiając ten fakt z brzmieniem wskazanego przepisu trzeba stwierdzić, że obowiązkiem organu orzekającego w sprawie było zwiększenie wartości ustalonego zwaloryzowanego odszkodowania. Trudno jednak polemizować w tym względzie z organem II instancji, bowiem w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia całkowicie pominął tą niezwykle ważną dla podjętej decyzji okoliczność. Pozostaje zatem w tym zakresie ustosunkować się do uzasadnienia decyzji Starosty B., bowiem charakter skarżonej decyzji organu wyższego stopnia wskazuje, że podziela on zupełnie stanowisko organu stopnia podstawowego. Tak więc przytoczony wyrok NSA z 9.11.2011 r., sygn. akt I OSK 1971/10 został podjęty w składzie 3 osobowym i nie posiada charakteru zasady prawnej, a jego sentencja w ocenie skarżącej zaprzecza sensowi istnienia w ustawie o gospodarce nieruchomościami art. 140 ust. 4 i stawia pod znakiem zapytania racjonalność polskiego ustawodawcy. Należy zauważyć, że w momencie poniesienia nakładów zgodnie z celem wywłaszczenia nie może być mowy o zwrocie nieruchomości. Tym samym przepis art. 140 ust. 4 nie miałby nigdy zastosowania. Jednocześnie krytykowane orzeczenie NSA a contrario skłania do nielogicznego wniosku, że w przypadku zmniejszenia wartości nieruchomości po dacie jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa na skutek działań niezwiązanych z realizacją celu wywłaszczenia, to również nie należy tego brać pod uwagę przy ustaleniu wysokości zwaloryzowanego odszkodowania. Zwrócić także trzeba uwagę na konsekwencje, które powoduje ten wyrok dla sfery stosunków cywilnych podmiotów, pomiędzy którymi dochodzi do zwrotu odszkodowania. Mianowicie prowadzi do uzyskania przez jedną osobę korzyści majątkowej kosztem drugiej osoby bez podstawy prawnej, czyli prowadzi do tzw. bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 kodeksu cywilnego).

Nakłady poniesione na nieruchomości zostały dokonane zgodnie z celem wywłaszczenia, którym była budowa osiedla mieszkaniowego.

Organ II instancji w zaskarżonej decyzji, pominął zupełnie zarzut odwoławczy sformułowany w stosunku do decyzji Starosty B., a dotyczący braku integralnej części decyzji o zwrocie w postaci projektu podziału działki nr [...]. Naruszył on w związku z powyższym swoim orzeczeniem art. 107 § 2 k.p.a. stanowiący, że przepisy szczególne mogą wskazywać inne składniki, które powinna zawierać decyzja administracyjna. Pominięcie wskazanego zarzutu przez organ odwoławczy w uzasadnieniu jego rozstrzygnięcia stanowi wystarczającą i samoistną przesłankę uchylenia do ponownego rozpoznania zaskarżonej decyzji. Potwierdza to w całej rozciągłości wyrok WSA we Wrocławiu z 15.032012 r., sygn. akt. III SA/Wr 693/11, w którym stwierdzono że "Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnieniu decyzji jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Nie wykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji."

Organ II instancji swoim rozstrzygnięciem naruszył także art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ustalenie w sposób niewłaściwy faktu, że celem wywłaszczenia spornej nieruchomości była zieleń osiedlowa wraz z obiektami małej architektury w związku z budową osiedla mieszkaniowego. Tymczasem uznanie nieruchomości zbytej na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości za nieruchomość wywłaszczoną w sytuacji, gdy nie ma decyzji o jej wywłaszczeniu, wymagać będzie stosowania odmiennej, niż w przypadku "zwykłych" nieruchomości wywłaszczonych metody ustalania celu jej wywłaszczenia (nabycia przez Skarb Państwa). Źródłem takiego ustalenia nie będzie mogła być decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, co implikuje treść art. 136 u.g.n. (gdyż decyzji takiej nie wydano), lecz umowa sprzedaży, o której mowa w art. 6 ustawy uwłaszczeniowej z 1958 r. (por. wyrok WSA W Lublinie z 26.03.2009 r., sygn. akt II SA/Lu 743/08). W niniejszej sprawie cel gruntu został wskazany wprost w akcie notarialnym i była nim budowa osiedla mieszkaniowego. Dlatego też w toku postępowania administracyjnego zarówno organ I jak i II instancji w wyniku błędów niewłaściwie ustaliły stan faktyczny sprawy, co miało bezsprzeczny wpływ na jej wynik.

Z kolei skarżąca Z. J. wniosła o uchylenie w całości skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, nakazanie organowi objęcia postępowaniem całej wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] ha stosownie do wniosków złożonych w 1992 r.

Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia art. 61 § 4 i art. 104 k.p.a. Skarżąca zarzuciła również naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7, art.. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a.

W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała swoją argumentację prezentowaną wcześniej w odwołaniu dotyczącą tego, że niniejsze postępowanie powinno dotyczyć całej wywłaszczonej nieruchomości, a nie jedynie działki o pow. [...] m2.

Ponadto skarżąca wskazała, że poprzednio Prezydent Miasta B., a następnie Starosta B., nie powiadomili stron o wszczęciu postępowania na podstawie pisma pełnomocnika z dnia [...] .07.2003 r.

Dalej skarżąca podkreśliła, że organy obu instancji pominęły wnioski pełnomocnika A. B. z dnia [...] .04.2012 r. i [...] .04.2012 r. o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, wskutek czego organ I instancji ustalił błędnie stan faktyczny pogarszający sytuację prawną wnioskodawców.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia [...] .10.2013 r. Sąd zawiesił na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postępowanie sądowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia, niż podniesione przez stronę w skardze, ponieważ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wychodząc z tych przesłanek Sąd uwzględnił skargi, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w nich zarzuty były zasadne.

Podstawę materialnoprawną wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 3 cyt. ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przy czym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 u.g.n.).

Zgodnie zaś z art. 216 ust. 1 u.g.n., przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio również m.in. do nieruchomości nabytych przez państwo na mocy art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Sporna nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa właśnie na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] .10.1978 r. w trybie art. 6 powołanej wyżej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W toku postępowania administracyjnego właściwy organ winien zatem zbadać, czy wywłaszczona nieruchomość została faktycznie wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w umowie (zob. m.in. wyrok NSA z 24.04.2003 r., I SA 2374/01, LEX nr 148971). Zgodnie z zapisem zawartym w ww. akcie notarialnym nieruchomość przeznaczona była na budowę osiedla mieszkaniowego "[...]" w oparciu o plan realizacyjny zatwierdzony przez W. w B. decyzją z dnia [...].10.1975 r. (Nr [...]). Jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie (vide np. wyrok WSA w Lublinie z 26.03.2009 r., II SA/Lu 743/08, LEX nr 569623), i na co zwracała uwagę skarżąca Gmina B., uznanie nieruchomości zbytej na postawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie uwłaszczenia nieruchomości za nieruchomość wywłaszczoną w sytuacji, kiedy nie ma decyzji o jej wywłaszczeniu, wymagać będzie stosowania odmiennej, niż w przypadku "zwykłych" nieruchomości wywłaszczonych, metody ustalania celu jej wywłaszczenia (nabycia przez Skarb Państwa). Źródłem takiego ustalenia nie będzie mogła być decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, co implikuje treść art. 136 ust. 3 u.g.n. (gdyż decyzji takiej nie wydano), lecz umowa sprzedaży, o której mowa w art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r.

Należy również podkreślić to, że samo przeznaczenie danego terenu pod określone cele w planie zagospodarowania przestrzennego nie stanowiło podstawy dla składania wniosku o wywłaszczenie nieruchomości. Podstawę taką stanowiły dopiero określone decyzje lokalizujące inwestycję na danym terenie, który inwestor miał pozyskać, czy to w drodze umowy zawartej na podstawie art. 6 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, czy mocą decyzji o wywłaszczeniu (vide wyrok NSA w Warszawie z 29.11.1999 r., IV SA 2059/97, LEX nr 48661).

Słusznie zatem Starosta prowadził postępowanie w celu ustalenia celu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa próbując wyjaśnić, jakie konkretnie przeznaczenie było przewidziane dla przedmiotowej części nieruchomości w ww. planie realizacyjnym zatwierdzonym przez Wojewódzki Zarząd Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w B. decyzją z dnia [...].10.1975 r. Prawidłowo organ doszedł do wniosku, że nieruchomość była przeznaczona na teren zielony. Wynika to z całokształtu zebranego materiału dowodowego (chociaż nie odnaleziono planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją W. z dnia [...] października 1975 r., w oparciu o który dokonano wywłaszczenia), w szczególności z decyzji z dnia [...] października 1975 r. W., znak: [...] zatwierdzającej przedmiotowy plan (k. 271 I tomu akt sprawy), pisma Urzędu Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami z dnia [...] stycznia 1984 r. skierowanego do W. J. (k. 188 I tomu akt sprawy, w którym stwierdzono, że przedmiotowy teren wraz z budynkiem przeznaczony jest zgodnie z planem realizacyjnym O/M-"[...]" pod zieleń publiczno-osiedlową), wyrysu ze szczegółowego, realizacyjnego planu zagospodarowania terenu O/M [...] Sektor [...] (k. 277 I tomu akt sprawy), pisma Urzędu Miejskiego w B. Wydziału Rozwoju Miasta z dnia [...] listopada 1992 r. (k. 181 I tomu akt sprawy, w którym informuje się, że Sektor [...] O/M [...] realizowany jest w oparciu o ww. miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta B. zatwierdzony Zarządzeniem Nr [...], oceną jego aktualności przyjętą uchwałą Nr [...] w B. z dnia [...] stycznia 1988 r. oraz planem realizacyjnym zagospodarowania terenu zatwierdzonym decyzją WBPP w B. z dnia [...] września 1979 r., znak: [...] i zgodnie z tym opracowaniem planistycznym działka nr [...] wchodziła w skład terenu zieleni osiedlowej towarzyszącej zabudowie mieszkaniowej wielorodzinnej wraz z urządzeniami sportowymi i elementami małej architektury oraz dojściami pieszymi).

Nie są zatem zasadne zarzuty skarżących, że organ w nieprawidłowy sposób ustalił powyższe przeznaczanie nieruchomości. Nie mogą mieć przy tym znaczenia wszelkie wywody skarżącej Gminy dotyczące kwestii związanej z rozważaniami dotyczącymi tego, co należy uważać za cel wywłaszczenia w przypadku budowy osiedla. Bogate orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ nieruchomość nie została zbyta na cel związany z budową osiedla mieszkaniowego, ale konkretnie z przeznaczeniem na zieleń w ramach budowy tegoż osiedla. Pogląd wyrażany przez Gminę mógłby być uznany za słuszny, gdyby w umowie sprzedaży nieruchomości zawarto jedynie ogólne sformułowanie, że zostaje ona zbyta na cel związany z budową osiedla mieszkaniowego, bez równoczesnego doprecyzowania, że odbywa się to na podstawie planu realizacyjnego, zgodnie z którym teren miał być przeznaczony na zieleń.

Nie ulega zatem wątpliwości, że pozostawienie na tym terenie budynku jest równoznaczne z odmiennym przeznaczeniem nieruchomości. Na pełną aprobatę zasługuje w tym kontekście pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 3.09.2010 r., I OSK 1537/09, LEX nr 745074, w którym stwierdzono, że cel wywłaszczenia, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., nie może być interpretowany rozszerzająco. Ponadto, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3.04.2008 r., K 6/05, OTK-A 2008/3/41, Dz.U.2008/59/369, LEX nr 362881, dotyczącym zgodności z Konstytucją art. 229a u.g.n. (ustawodawca uznał w nim, że nie podlega zwrotowi wywłaszczona nieruchomość także wówczas, gdy przed 1 stycznia 1998 r. została wydana decyzja wywłaszczeniowa, w której określono cel wywłaszczenia. Cel ten wprawdzie nie został zrealizowany, ale zrealizowano inny cel publiczny, który także w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej mógł być podstawą wywłaszczenia), podkreśla on "w swoim orzecznictwie "wyjątkowy i szczególny" charakter instytucji wywłaszczenia, które "powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych", uzasadnionych celami publicznymi, a celów tych nie można zrealizować za pomocą innych środków prawnych (zob. w szczególności wyrok z 14.03.2000 r., P. 5/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 60). Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. SK 22/01 stwierdził, że "zasadę zwrotu należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który - dopuszczając wywłaszczenie «jedynie na cele publiczne» - tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy". Art. 229a u.g.n. tworzy sytuację, w której traci na znaczeniu wyjątkowy charakter wywłaszczenia - w szczególności przesłanka niemożności realizacji danego celu publicznego za pomocą innych środków prawnych. W wypadku zmiany celu publicznego realizowanego na wywłaszczonej nieruchomości nie będzie prowadzone sformalizowane postępowanie wywłaszczeniowe, którego celem byłoby wykazanie zaistnienia m.in. tej przesłanki."

Powyższe rozważania zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku TK mają w pełni zastosowanie w niniejszej sprawie. Zrealizowanie innego celu publicznego (w analizowanej sprawie powstanie siedziby W. - abstrahując od wątpliwości, czy w ogóle można to uznać za cel publiczny), niż wynikający z umowy sprzedaży nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. Odmienny pogląd naruszałby - i to w sposób rażący - określoną w Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawnego, poprzez naruszenie istoty konstytucyjnej ochrony prawa własności i konstytucyjnych zasad dopuszczalnego wywłaszczenia. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że nie był zasadny zarzut skarżącej Gminy naruszenia przez organ art. 137 u.g.n.

Na marginesie jednak należy wskazać, że niesłuszny jest pogląd organów, z którego wynika, że ocena zbędności nieruchomości poprzez pryzmat terminów uregulowanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. powinna odnosić się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego. Znalazło to w szczególności wyraz w uzasadnieniu organu II instancji. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, biegu terminów warunkujących zwrot nieruchomości nie należy odnosić do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego: 7-letniego od [...] stycznia 1998 r. oraz 10-letniego od [...] września 2004 r. Terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. znajdują bowiem zastosowanie wówczas, gdy odpowiednio: nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem [...] stycznia 1998 r., bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia przed dniem [...] września 2004 r. Jeżeli natomiast rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło przed dniem [...] stycznia 1998 r., albo cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem [...] września 2004 r., to w takim przypadku terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie mają zastosowania, ponieważ jako normy materialnoprawne, nie mogą kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego te terminy (vide np. wyrok NSA z 24.06.2014 r., I OSK 2876/12, LEX nr 1493700, wyrok NSA 8.05.2013 r., I OSK 2205/11, LEX nr 1448294). Niemniej okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ cel, na który wykupiono nieruchomość (zieleń osiedlowa), nie został nigdy zrealizowany.

Niewątpliwie zasadny jest zarzut Gminy B., że organ I instancji stwierdzając w pkt 10 decyzji, iż "ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza projekt podziału nieruchomości", winien uczynić wspomniany projekt podziału integralną częścią swojego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym należy, że organ nie wskazał nawet, na jakiej karcie akt taki projekt podziału się znajduje, ani też w inny sposób nie zindywidualizował tego aktu. Prowadzi to do wniosku, że w sposób dowolny można jedynie domniemywać, jak wygląda projekt podziału i możliwe jest w zasadzie przedłożenie jakiegokolwiek dokumentu z projektem podziału nieruchomości, aby uznać go za ten, o jakim mowa w decyzji organu I instancji. Stosownie do art. 96 ust. 1b u.g.n. "W przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, albo w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 1. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział." W świetle powyższego niewątpliwie dokumentacja geodezyjna stanowić powinna załącznik do decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (vide Ewa Bończak-Kucharczyk, Komentarz do art.96 ustawy o gospodarce nieruchomościami, LEX 2013).

Niewątpliwie organ II instancji naruszył art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej do Sądu decyzji nie spełnia ww. wymagań. Biorąc pod uwagę stopień skomplikowania niniejszej sprawy, zarówno pod względem ustalenia stanu faktycznego jak i ilości zagadnień prawnych, które winny być rozstrzygnięte, uzasadnienie to jest bardzo powierzchowne, nie wyjaśnia w należyty sposób stanowiska organu. Organ II instancji winien sprawę rozpoznać ponownie w jej całokształcie, natomiast Wojewoda co do zasady poprzestał na zacytowaniu przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie oraz ogólnym podzieleniu poglądów wyrażonych przez organ I instancji, którego uzasadnienie, pomimo zawarcia w nim poglądów, z którym Sąd się nie zgadza, stanowi przykład prawidłowego odniesienia się przez organ do wszystkich istotnych w sprawie kwestii oraz wyjaśnienia zajętego stanowiska. Organ II instancji tymczasem nie odniósł się nawet do wszystkich zarzutów przedstawianych w odwołaniach (np. do zarzutu związanego z brakiem załącznika do decyzji w postaci projektu podziału nieruchomości), a niektóre, szczególnie eksponowane przez strony (np. zarzut związany z prawidłowością sporządzenia operatu szacunkowego) potraktował bardzo ogólnikowo nie przedstawiając sposobu przeprowadzenia jego kontroli, a odwołując się jedynie do ogólnych stwierdzeń, że został on sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ II instancji, rozpoznając sprawę w wyniku odwołania, obowiązany jest rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (vide np. wyrok WSA w Warszawie z 12.12.2011 r., VI SA/Wa 1711/11, LEX nr 1155642). Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie sądowym (vide np. wyrok WSA w Gdańsku z 22.11.2007 r., III SA/Gd 408/07, LEX nr 322465), z treści decyzji musi wynikać, dlaczego została wydana. Umożliwia to zarówno kontrolę jej legalności przez organ drugiej instancji, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny, ale, co nie mniej istotne, pozwala na ochronę interesu prawnego strony poprzez stawianie zarzutów pod adresem decyzji i podjęcie próby wykazania jej nielegalności. Uzasadnienie organu II instancji, z uwagi na jego lapidarność, nie spełnia ww. kryterium.

Reasumując, obowiązek organu administracji publicznej zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego obciąża zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należytego rozważenia przez organ w sposób kompleksowy wszystkich dowodów, stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji (vide wyrok WSA w Lublinie z 22.03.2012 r., III SA/Lu 769/11, LEX nr 1139314).

Biorąc pod uwagę powyższe nie można jednoznacznie stwierdzić, czy organ II instancji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., ponieważ uzasadnienie jego decyzji uniemożliwia w pełni kontrolę w tym zakresie. Sąd natomiast w pełni zgadza się ze sposobem ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji w zakresie przeznaczenia spornej nieruchomości w umowie sprzedaży z [...].10.1978 r.

Organ II instancji niewątpliwie naruszył również, czego nie dostrzegła żadna ze stron, art. 156 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. W analizowanej sprawie operat autorstwa M. K., będący podstawą do wydania decyzji, został sporządzony dnia [...].08.2011 r., tymczasem organ II instancji wydał zaskarżoną do Sądu decyzję dnia [...].10.2012 r., a więc po upływie ww. rocznego okresu od daty jego sporządzenia. Jak się powszechnie przyjmuje w orzecznictwie, określony w art. 156 ust. 3 u.g.n. termin 12 miesięcy dotyczy również organu odwoławczego, który jest organem merytorycznym w sprawie, zobligowanym do powtórnego rozpatrzenia całości sprawy. Wobec tego materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, jakim jest operat szacunkowy, musi nadawać się do wykorzystania w prowadzonym postępowaniu, czyli w tym przypadku musi on być aktualny na etapie postępowania odwoławczego, bowiem operat dezaktualizuje się ze względu na zmiany innych czynników, wymienionych w art. 154 ust. 1 u.g.n., w tym chociażby o dostępne rzeczoznawcy dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Jedynym prawnie dopuszczonym sposobem umożliwiającym skorzystanie z operatu po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia jest potwierdzenie jego aktualności przez sporządzającego operat rzeczoznawcę. Brak potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego jest uchybieniem istotnym i nie pozwala na rozstrzygnięcie, czy dane stanowiące podstawę wyceny i w efekcie oparta na nich opłata jest zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy (vide wyroki NSA z 2.10.2012 r., II OSK 1058/11, LEX nr 1234113, WSA w Poznaniu z 10.11.2010 r., II SA/Po 556/10, LEX nr 754476 i WSA w Warszawie z 16.12.2010 r., I SA/Wa 1345/10, LEX nr 750646).

Mając na uwadze powyższe Sąd nie dokonywał merytorycznej analizy ww. operatu szacunkowego z uwagi na brak jago aktualności, należy przy tym jednak zwrócić uwagę na to, ze żadna ze stron nie przedstawiła w skardze jakichkolwiek merytorycznych zastrzeżeń do jego treści.

Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że wniosek radcy prawnego J. W. W. z dnia [...] lipca 2003 r. stanowi niejako kontynuację postępowania toczącego się od 1992 r. W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 20.04.2012 r., I OSK 128/12. Stwierdzono w nim m.in., że w ww. wniosku pełnomocnik zamieścił żądanie zwrotu części działki nr [...] o pow. [...] m2 i, jak wynika z udzielonego mu w tym czasie pełnomocnictwa dołączonego do akt, w takim tylko zakresie został upoważniony do działania przez strony. Okoliczności powyższe wynikają wprost z treści wniosku z dnia [...] lipca 2003 r. (k. 15, t. I akt adm.) oraz z treści pełnomocnictwa (k. 30, t. I akt adm.). Nadto NSA słusznie zauważył, że wprowadzenie nowej regulacji w art. 216 w zw. z art. 136 ust. 1 i art. 137 u.g.n., zamiast uprzednio obowiązującego art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), spowodowało, iż w takim przypadku nie można przyjmować tożsamości roszczeń stron, które zostały przez nie sformułowane we wnioskach z [...] stycznia 1992 r. i [...] września 1992 r. Tak w tej kwestii wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z 6.07.2001 r., sygn. akt III 116/00, wyrażając pogląd o braku tożsamości przedmiotowej roszczenia o zwrot nawet w sprawach uprzednio zakończonych prawomocnie. Pogląd ten jest powszechnie prezentowany także w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide np. wyroki NSA z 17.03.2003 r., I SA 2568/02, LEX nr 156372, z 17.05.2010 r., I OSK 1015/09, LEX nr 594834).

Również z wniosku Prezydenta B. z dnia [...].09.2004 r. (k. 197, t. 2 akt adm.) złożonego w trybie art. 26 § 2 k.p.a. oraz postanowienia Wojewody K.-P. z dnia [...].09.2004 r. (k. 38, t. I akt adm.) wynika, że wyłączono Prezydenta B. z prowadzenia sprawy dotyczącej zwrotu części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] ha, zatem nie można mówić o tożsamości postępowań, które toczyły się z wniosków z 1992 r. i z 2003 r. Również z zawiadomienia Starosty B. o wszczęciu postępowania z dnia [...].10.2004 r. (k. 180, t. II akt adm.) wynika, że dotyczyło ono części działki nr [...] o pow. [...] m2.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzuty skarżącej Z. J. dotyczące tożsamości niniejszego postępowania toczącego się na skutek wniosku pełnomocnika J. W. z 2003 r. z postępowaniem wszczętym na skutek wniosku właścicieli nieruchomości w 1992 r. są niezasadne.

Nie był też zasadny zarzut skarżącej Gminy B. naruszenia przez organ art. 140 ust. 4 u.g.n. W tym zakresie Sąd w pełni podziela ugruntowane już orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że wskazane w cyt. przepisie zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 u.g.n., może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania (vide np. wyroki NSA z 9.11.2011 r., I OSK 1971/10, LEX nr 1101479, NSA z 30.05.2012 r., I OSK 816/11, LEX nr 1218902, WSA w Poznaniu z 21.11.2013 r., IV SA/Po 927/13, LEX nr 1402498, WSA w Rzeszowie z 11.03.2010 r., II SA/Rz 904/09, LEX nr 606681, WSA w Krakowie z 5.03.2013 r., II SA/Kr 112/13, LEX nr 1305669). Stosownie do cyt. przepisu art. 140 ust. 4 u.g.n, w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Z unormowań zawartych w art. 137 i art. 140 u.g.n. w sposób jednoznaczny wynika, że art. 140 u.g.n., w tym również ust. 4, ma zastosowanie w przypadku zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a więc jest "wpisany" w regulacje odnoszące się do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i musi być wykładany w powiązaniu z art. 136 u.g.n. Wobec tego musi podlegać wykładni i to przy zachowaniu konstytucyjnych gwarancji, w tym wynikających z art. 21 Konstytucji. Przepis ten w ust. 1 stanowi, że Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia, zaś w ust. 2 stwierdza, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Roszczenie zwrotowe ma więc rangę konstytucyjną i podkreślić należy, że pogląd ten był wielokrotnie podkreślany przez Trybunał Konstytucyjny. Przykładowo, w wyroku z 24.10.2001 r., SK 22/01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 216) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r. zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne", tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Uznanie zatem zwrotu nieruchomości za zasadę urzeczywistniającą konstytucyjną ochronę własności musi rzutować na sposób wykładni przepisów szczegółowych związanych z realizacją "roszczenia" zwrotowego, w tym zwrotu odszkodowania. Inny sposób ujmowania tej kwestii godziłby w zasady ustanowione w Konstytucji RP, zwłaszcza w art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 ustawy zasadniczej. To właśnie te normy nakładają na organy państwa obowiązek działania zgodnego z Konstytucją RP, zarówno przy stanowieniu norm prawnych, jak i stosowaniu.

Dokonując zatem wykładni systemowej i jednocześnie prokonstytucyjnej art. 140 ust. 4 u.g.n. podzielić należy stanowisko, że brak jest podstaw do tego, aby przy obliczaniu wysokości odszkodowania uwzględniać wzrost wartości nieruchomości spowodowany innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego. Wynika to z przepisu art. 136 ust. 1 i 2 oraz art. 137 u.g.n., gdzie w sposób jednoznaczny sformułowano dwie kwestie: po pierwsze, zakaz użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i po drugie, obowiązek zawiadamiania byłego właściciela, w przypadku zamiaru zamiany celu wywłaszczenia, przy jednoczesnym zagwarantowaniu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Gwarancje te prowadzą do wniosku, że wolą ustawodawcy, kierującego się zasadami konstytucyjnymi zawartymi w art. 21 i art. 64 ustawy zasadniczej, było ograniczenie wywłaszczenia do przypadków niezbędnych i to służących realizacji celu publicznego. Art. 140 ust. 4 może być wykładany tylko w zgodzie z Konstytucją, a to oznacza, że nie może odnosić się do wszystkich nakładów poczynionych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu. Zatem tylko zwiększenie wartości nieruchomości wywłaszczonej, będące następstwem realizacji celu publicznego, winno podlegać uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania, w oparciu o przepis art. 140 ust. 4 u.g.n. Odmienne stanowisko stanowiłoby zaprzeczenie instytucji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i prowadziłoby do rezultatów sprzecznych z ideą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP).

Nie był także zasadny zarzut skarżącej Z. J. dotyczący tego, że Starosta B. (a wcześniej Prezydent Miast B.) nie zawiadomili stron o wszczęciu postępowania na podstawie pisma pełnomocnika z [...].07.2003 r. Na k. 40 I tomu akt adm. znajduje się bowiem zawiadomienie Starosty B. z dnia [...].10.2004 r. o wszczęciu postępowania, a na kolejnych kartach dołączone są dowody doręczenie go stronom. Natomiast okoliczność, czy takowego zawiadomienia dokonał Prezydent Miasta B. nie ma żadnego znaczenia, ponieważ Sąd poddawał kontroli w niniejszej sprawie działanie organów I i II instancji, tj. Starosty B. i Wojewody K.-P. Na marginesie jedynie wskazać należy, że Prezydent, z uwagi na fakt, że podlegał wyłączeniu od rozpoznania niniejszej sprawy, nie miał obowiązku wszczynać postępowania.

Nie był również zasadny zarzut skarżącej Z. J. dotyczący nieprzeprowadzenia przez organ dowodów wskazanych podczas rozprawy administracyjnej oraz w pismach z dnia [...].04.2012 r. i [...].04.2012 r. Dowody te były związane przede wszystkim z twierdzeniami wnioskodawczyń co do tożsamości niniejszego postępowania wszczętego na podstawie wniosku pełnomocnika z 2003 r. z tym wszczętym na skutek wniosków z 1992 r. Kwestię tę Sąd wyjaśnił już wcześniej i w związku z wyrażonym poglądem, że sprawy te nie są tożsame, wskazane wnioski dowodowe nie miały znaczenia dla sprawy. Odnośnie natomiast wniosku o sporządzenie nowego operatu, to z uwagi na jego tylko ogólnikowe stwierdzenie i brak przytoczenia konkretnych zarzutów w stosunku do jego treści, nie było podstaw do jego uwzględnienia.

Mając na uwadze powyższe niewątpliwie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, oraz do naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 ust. 3 i art. 96 ust. 1b u.g.n.

Na koniec należy wskazać, że Sąd dokonał reasumpcji swojego postanowienia z dnia [...].10.2013 r. o zawieszeniu postępowania uznając, iż było ono przedwczesne. Niewątpliwie wynik zakończenia sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności, na mocy której orzeczono o nieodpłatnym przekazaniu na własność Gminie B. wywłaszczonych nieruchomości, będzie miał znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jednakże okoliczność ta będzie mogła podlegać uwzględnieniu przez organy w dalszym toku postępowania.

Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. W szczególności organ zleci biegłej potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego, a gdyby okazało to się niemożliwe, zleci sporządzenie nowego operatu. W kolejnej decyzji winien znaleźć się załącznik w postaci dokumentacji geodezyjnej dotyczącej projektu podziału nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Z uwagi na to, że skarżąca Z. J., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, nie złożyła wniosku o zwrot kosztów postępowania, Sąd nie rozstrzygnął w tym zakresie.