Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1375/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. odmówił A. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

Z akt sprawy wynik, że pełnomocnik A. G. A. L. pismem z dnia 13 sierpnia 2007 r. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. O wydaniu decyzji, jak wyjaśnił, dowiedział się 6 sierpnia 2007 r., tj. w dniu doręczenia mu upomnienia do zapłaty podatku wynikającego z tej decyzji. W tym samym dniu, po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, że do uprawomocnienia się decyzji doszło na skutek doręczenia zastępczego. Pełnomocnik strony kwestionuje skuteczność takiego doręczenia, podnosząc, że decyzja nie została doręczona ani jemu, ani pełnoletniemu domownikowi, nie został też powiadomiony o pozostawieniu pisma (decyzji) w miejscach określonych w art. 150 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej O.p. W tych okolicznościach uważa, że nie można przypisać mu winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Powołując przepisy art. 148 § 1 i art. 150 § 1, § 1a oraz § 2 O.p. wyjaśnił, że decyzja została wysłana na adres pełnomocnika strony w dniu [...] r. za pośrednictwem Poczty. Z adnotacji zamieszczonych na zwróconej przez Pocztę przesyłce wynika, że z powodu niezastania adresata w miejscu zamieszkania w dniu 25 czerwca 2007 r. przesyłkę awizowano, umieszczając w skrytce pocztowej zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w Urzędzie pocztowym. Powtórnie przesyłkę awizowano w dniu 2 lipca 2007 r. i po upływie terminu, w dniu 11 lipca 2007 r., zwrócono nadawcy wobec jej niepodjęcia przez adresata. Przesyłkę uznano za doręczoną w dniu 9 lipca 2007 r. w trybie art. 150 § 2 O.p. Organ podatkowy powołał się także na informacje uzyskane w toku postępowania od Urzędu pocztowego (pismo z dnia 31.08.2007 r.), wynika z nich, że doręczyciel pozostawił zawiadomienie o przesyłce w skrzynce pocztowej adresata, umieszczonej na murze posesji w której adresat mieszka i do której tylko adresat ma dostęp. Adresat nie zgłaszał także reklamacji w zakresie dotyczącym doręczania korespondencji, w tym w okresie od 25 czerwca do 9 lipca 2007 r.

Odwołując się do poczynionych ustaleń, organ podatkowy uznał, że twierdzenia pełnomocnika strony, o braku powiadomienia o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie pocztowym na okres 14 dni, nie znalazły potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Ponadto wskazał, że wcześniejsza korespondencja kierowana na ten sam adres docierała do pełnomocnika strony bez przeszkód, dotyczy to zarówno pism jak i awiza przesyłek. Podniósł także, że pełnomocnik strony winien spodziewać się wydania decyzji, gdyż termin załatwienie sprawy został wyznaczony na 29 czerwca 2007 r. (postanowienie z dnia 29 maja 2007 r.), a w dniu 4 czerwca 2007 r. pełnomocnik strony zgłosił się w celu wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Przedstawione we wniosku okoliczności, zdaniem organu podatkowego, nie mogą stanowić podstawy uznania braku winy strony, a to oznacza, że wniosek o przywrócenie terminu nie został oparty na ważnych powodach oraz nie doszło do uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając:

- błąd w ustaleniach faktycznych, bezpodstawne przyjęcie, że strona z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urząd Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. oraz

- obrazę przepisu art. 162 § 1 O.p. przez dowolną jego interpretację i bezpodstawne przyjęcie, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zwróciła uwagę na treść przepisu art. 162 § 1 O.p., wskazując, że wymaga on uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Organ podatkowy wymaga zaś od strony wykazania, a nie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Przedmiotem oceny winien być stan faktyczny wskazany przez stronę, a takiej oceny organ nie dokonał. Zdaniem strony skarżącej, podjęte przez organ działania w celu wyjaśnienia okoliczności doręczenia przesyłki, wskazują, że przedstawiony we wniosku stan faktyczny organ uznał za prawdopodobny. Za błędne strona skarżąca uznała stanowisko organu, że adnotacja doręczyciela na przesyłce oraz informacja pisemna Urzędu pocztowego dowodzą pozostawienia awiza o złożeniu przesyłki w Urzędzie pocztowym, gdyż doręczyciela, poza art. 150 O.p., wiążą tylko przepisy dotyczące usług pocztowych o charakterze powszechnym. Ponadto adnotacja o awizowaniu przesyłki nie oznacza potwierdzenia faktu pozostawienia zawiadomienia o miejscu złożenia przesyłki w skrzynce oddawczej. Adnotacja ta była jedynym dowodem prawidłowości pozostawienia tego zawiadomienia (wyrok NSA z 29.06.2005 r. sygn. akt I GSK 475/05). Wobec powyższego strona skarżąca twierdzi, że należycie uprawdopodobniła, iż terminowi do wniesienia odwołania uchybiła z przyczyn od niej niezależnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenia skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w postanowieniu. Dodał, że powołany w skardze wyrok, wbrew stanowisku skarżącej, wskazuje, że z treści przepisy art. 162 § 1 O.p. wynika, iż strona winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w zachowaniu terminu do złożenia środka zaskarżenia była od niej niezależna.

Skarga była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 3 grudnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Wr 7/08) uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz1270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. W ocenie Sądu, nie było podstaw do przyjęcia, że decyzja z dnia [...] r. została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony. Sąd wskazał, że co prawda z adnotacji umieszczonych na przesyłce wynika, że próbowano ją doręczyć dwukrotnie, ale doręczyciel, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zamieścił jakiejkolwiek informacji o sposobie zawiadomienia adresata, że przesyłka przechowywana jest w placówce pocztowej. Zdaniem Sądu, nie został spełniony warunek wynikający z art. 150 § 2 O. p., zatem doręczenia decyzji nie było skuteczne, tym samym nie mógł upłynąć termin do wniesienia odwołania od tej decyzji. Wobec powyższego, postępowanie o przywrócenie tego terminu Sąd uznał za bezprzedmiotowe. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd nakazał organowi podjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia czy decyzja z dnia 22.06.2007 r. została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej we W., wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2010 r. (sygn. akt II FSK 661/09) uchylił ww. wyrok sądu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. sąd pierwszej instancji uprawniony był do uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku stwierdzenia naruszenia konkretnych przepisów postępowania, regulujących tryb rozpoznania wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, tj. akt 162 O.p. i art. 163 O.p. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony, jako przyczynę niezłożenia odwołania w terminie, wskazał brak wiedzy o wydaniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, przy czym nie kwestionował trybu doręczenia decyzji. Podnosił jedynie, że nie doręczono mu zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki z decyzją na okres 14 dni w urzędzie pocztowym. Z akt sprawy wynika zaś, że doręczyciel na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, zawierającej decyzję, podał informację o dacie umieszczenia przesyłki na okres 14 dni do dyspozycji adresata we wskazanej placówce pocztowej i datę dwukrotnego awiza przesyłki, ale nie uściślił, w jakim miejscu pozostawiono zawiadomienie. Niedokładność tę próbował wyjaśnić organ podatkowy uzyskując wyjaśnienia od Poczty, że zawiadomienia pozostawiono w skrzynce oddawczej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie znajduje uzasadnia w aktach sprawy, konstatacja sądu pierwszej instancji o naruszeniu art. 150 § 2 O.p., a zalecenie sądu skierowane do organu podatkowego uznane zostało za niezrozumiałe. Ponadto Sąd kasacyjny stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wychodząc – stosowanie do sowich uprawnień - poza granice skargi (art. 134 P.p.s.a.), wyszedł poza przedmiot sprawy, naruszając tym samym art. 134 P.p.s.a. Przedmiotem zaskarżenia było bowiem postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w którym oceniono okoliczności istotne dla sprawy tego rodzaju (brak winy w przekroczeniu terminu), zaś Sąd stwierdził naruszenie przepisów dotyczących doręczeń. Naruszenie tych przepisów mogło być ewentualnie podstawą do uwzględnienia skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 §1 pkt 2 O.p.). Postanowienie takie jest odrębnym aktem, podlegającym zaskarżeniu do Sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji winien ocenić, czy organ odwoławczy ostatecznie wyjaśnił okoliczności istotne dla załatwienia sprawy z wniosku o przywrócenie terminu i czy ocenił materiał dowodowy stosowanie do zasady swobodnej oceny dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonego postanowienia (decyzji) może nastąpić w sytuacji, gdy jego wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – zwanej dalej P.p.s.a.).

W sprawie zastosowanie ma również art. 190 P.p.s.a., stanowiący że sąd któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle powyżej wskazanych kompetencji należy stwierdzić, że nie narusza ono prawa.

Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd nie może rozważać kwestii dotyczących skuteczności doręczenia decyzji. Te okoliczności rozstrzygane są bowiem w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji.

Sąd, będąc związany tym stanowiskiem, ograniczył swoją ocenę jedynie do przesłanek wynikających z art. 162 O.p., przyjął bowiem, że kwestia skuteczności doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącej jest przedmiotem innego postępowania.

W razie uchybienia terminu, termin ten, w myśl art. 162 O.p., należy przywrócić, na wniosek zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni on że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustanawia przyczyny uchybienia terminowi. Wraz z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).

Zgodnie ze wskazaniem Sądu kasacyjnego, Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, winien ocenić czy organ wyjaśnił okoliczności istotne dla załatwienia sprawy, oraz czy ocenił materiał dowody stosownie do zasad wynikających ze swobodnej oceny dowodów.

Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotnym jest czy strona wnosząca o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Strona winna zatem uprawdopodobnić, że we wskazanych okolicznościach, mimo dołożenia należytej staranności nie mogła dochować ustawowego terminu, a okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu były od niej całkowicie niezależne. W postępowaniu o przywrócenie terminu okoliczności podnoszone przez stronę organ podatkowy ocenia według reguł wynikających z art. 191 O.p.

W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca twierdziła, że nie otrzymała powiadomienia o pozostawieniu przesyłki pocztowej, zawierającej decyzję organu podatkowego, w placówce pocztowej na okres 14 dni, wskazując na brak zamieszczenia takiej informacji w znajdującym się w aktach sprawy dowodzie doręczenia przesyłki.

W sprawie nie jest sporne, że doręczenie przesyłki zawierającej decyzją nie nastąpiło poprzez jej dręczenie adresatowi lub dorosłemu domownikowi. Z dowodu doręczenia tej przesyłki wynika bowiem, że przesyłkę, z powodu braku możliwości doręczenia w inny sposób, pozostawiono w Urzędzie pocztowym na okres 14 dni, informując o tym adresata. Z ustaleń organu podatkowego, opartych na adnotacjach zamieszczonych na kopercie i dowodzie doręczenia przesyłki oraz piśmie Poczty z dnia 31 sierpnia 2007 r., wynika, że informację o przesyłce pozostawiono w skrzynce odbiorczej adresata dwukrotnie, tj. w dniu 25 czerwca 2007 r. oraz w dniu 2 lipca 2007 r. Skrzynka odbiorcza adresata znajduje się na murze budynku, w którym adresat mieszka, nie jest dostępna dla osób postronnych i adresat nie zgłaszał reklamacji dotyczących doręczania przez Pocztę przesyłek.

Należy zgodzić się ze stroną skarżąca, że na dowodzie doręczenia przesyłki zawierającej decyzję doręczyciel nie zaznaczył, w jaki sposób powiadomił adresata o pozostawieniu przesyłki, tj. poprzez pozostawienie informacji w skrzynce oddawczej, umieszczenie zawiadomienia na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

W takim przypadku organ podatkowy zobligowany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i dokonać oceny materiału dowodowego według reguł wskazanych w art. 191 O.p.

Zasadnie zatem organ wystąpił do Poczty o wskazanie okoliczności istotnych dla sprawy. Z wyjaśnienia przedstawionego przez Pocztę wynika, że adresat posiada skrzynkę oddawczą umieszczoną na murze budynku w którym mieszka tylko adresat. Korespondencja doręczana przez Pocztę pozostawiana jest w skrzynce oddawczej. W okresie, kiedy doręczano przesyłkę, zawierającą decyzje (25.06.- 9.07.2007 r.), skrzynka oddawcza nie była uszkodzona, a adresat nie zgłaszał reklamacji w sprawie dotyczącej doręczania korespondencji.

Okoliczności wskazane w piśmie Poczty z dnia 31 sierpnia 2007 r., fakt dwukrotnego awizowania przesyłki, co wynika z adnotacji na kopercie i dowodzie doręczenia przesyłki, fakt doręczania bez przeszkód korespondencji kierowanej wcześnie na ten adres pozwalał, w ocenie Sądu, na przyjęcie przez organ podatkowy, za niewiarygodne twierdzeń pełnomocnika strony o niepozostawieniu w jego skrzynce oddawczej awiza informującego o miejscu pozostawienia przesyłki.

Organ podatkowy, uznając za niewiarygodne twierdzenia pełnomocnika strony, nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Całość materiału dowodowego zebranego w sprawie wskazuje, że o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie pocztowym poinformowano stronę poprzez pozostawienie awiza – dwukrotnie. Uchybienie w wypełnieniu dowodu doręczenia przesyłki zawierającej decyzję, polegające na braku zaznaczenia w jaki sposób powiadomiono pełnomocnika strony o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym, nie oznacza, że powiadomienia niepozostawiono w skrzynce oddawczej adresata. Inny sposób powiadomienia przez Pocztę o przesyłce stosowany jest w przypadku braku skrzynki oddawczej lub jej uszkodzenia. Okoliczności takie w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, co organ podatkowy ustalił, a strona skarżąca ustaleń tych nie kwestionowała. Strona skarżąca nie podnosiła też, że z innych przyczyn występowały trudności związane z doręczeniem korespondencji. Uwzględniając te ustalenia organ podatkowy zasadnie przyjął, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił, iż nie otrzymał powiadomienia o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie pocztowym. Tym samym nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą dotyczą w istocie skuteczności doręczenia decyzji w trybie art. 150 O.p. Jednak jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny kwestie skuteczności doręczenia decyzji nie mogą być rozpoznawane przez Sąd w ramach badania legalności orzeczenia w przedmiocie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ podatkowy wydaje odrębne postanowienie (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.) i w ramach tego postępowania ocenia skuteczność i datę doręczania decyzji. W niniejszej sprawie Sąd jest związany stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na postawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił jak bezzasadną.