Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 955/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: par. 12, 13, 57 i 60
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...], znak [...], z dnia [...] r., Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę Spółce A. dla inwestycji polegającej na budowie zespołu [...] budynków mieszkalnych jednorodzinnych (oznaczonych lit. [...]) w zabudowie wolno stojącej przy ul. [...] w [...].

W dniu [...] r. do Wojewody wpłynęło odwołanie J. J., właścicielki nieruchomości przy ul. [...] w [...], od powyższej decyzji Prezydenta Miasta.

J. J. wniosła o:

1. przekazanie odwołania do Wojewody jako organu właściwego do merytorycznego jej rozpoznania;

2. uznanie skarżącej za stronę w postępowaniu administracyjnym dotyczącym inwestycji przy na działce nr [...] przy ul. [...] w [...];

3. przywrócenie terminu do wniesienia odwołania na wypadek stwierdzenia przekroczenia 14 dniowego terminu do jego wniesienia;

4. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Uzasadniając wniosek o uznanie jej za stronę w postępowaniu o pozwolenie

na budowę J. J. stwierdziła, iż znajduje on uzasadnienie w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane. Celem tego przepisu było wprawdzie ograniczenie w takich postępowaniach kręgu osób uznawanych za strony, lecz wejście jego w życie nie wyłączyło z zasady z kręgu stron postępowania, właścicieli nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji. Nieruchomości te

z zasady bowiem znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy, gdyż ich sposób zagospodarowania, w tym, na przykład, miejsce usytuowania nowych obiektów budowlanych, jest uzależniony od powstałego już na sąsiedniej nieruchomości budynku. Dlatego za stronę postępowania w sprawie

o pozwolenie na budowę, a także o stwierdzenie nieważności takiego pozwolenia, uznaje się właścicieli sąsiadujących nieruchomości bez względu na to, czy powstający po sąsiedzku obiekt jest budowany zgodnie z przepisami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czy z naruszeniem tych przepisów chyba, że organ jednoznacznie ustali, że granice obszaru oddziaływania w otoczeniu obiektu budowlanego nie przekraczają granic działki, którą dysponuje wyłącznie inwestor (wyrok sygn. akt [...], LEX nr [...]).

W wyroku z dnia [...]r. w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą [...] (LEX nr [...]) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z reguły każda inwestycja prowadzona w zwartej zabudowie powoduje uciążliwości i utrudnienia dla najbliższego sąsiedztwa, co jednak samo przez się nie oznacza i nie może prowadzić do wniosku, że wydanie w takiej sytuacji pozwolenia na budowę stanowi naruszenie prawa. Wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu powinno nastąpić

z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się

w otoczeniu projektowanej inwestycji. O obszarze oddziaływania za każdym razem będą decydować indywidualne cechy obiektu budowlanego, jego przeznaczenie

i sposób zagospodarowania terenu, a w procesie zmierzającym do jego wyznaczenia nie chodzi o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na działki znajdujące się

w otoczeniu projektowanego obiektu, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku

z zamierzeniem budowlanym.

Obszar oddziaływania obiektu to także teren, gdzie uciążliwości związane

z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub wydane na ich podstawie decyzje. Także zachowanie odległości przewidzianych przepisami technicznymi nie przesądza o braku oddziaływania obiektu poza obszarem nieruchomości inwestora. Definicja "obszaru oddziaływania obiektu" (art. 3 pkt 20 ustawy) nie daje podstaw do takiego zawężającego (przez obszar ograniczonego użytkowania i zachowanie wymaganych odległości) rozumienia tego pojęcia, (wyrok sygn. akt: [...], LEX nr [...]). Ocena wpływu konkretnej inwestycji na otoczenie obejmuje cały wachlarz zagadnień związanych z oddziaływaniem projektowanego obiektu na nieruchomości znajdujące się w otoczeniu tego obiektu i nie może zamykać się do kwestii zachowania warunków technicznych w zakresie sytuowania obiektów na działce, (wyrok sygn. akt [...], LEX [...]).

Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą [...] (LEX nr [...]) wskazał, iż w postępowaniu administracyjnym o udzielenie pozwolenia na budowę ocenie (przez organ - Prezydenta Miasta) podlega również badanie, czy dochodzi, względnie czy może dojść, do naruszenia interesu osób trzecich, a więc i interesu właścicieli sąsiednich nieruchomości, jednakże nie w aspekcie dopuszczalności tej zabudowy, lecz ewentualnego naruszenia norm z zakresu Prawa budowlanego i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Naczelny Sąd Administracyjny uszczegółowił swoje stanowisko w wyroku

z dnia [...]r. wydanym w sprawie sygn. akt [...] (LEX [...]) - zasada ochrony interesu prawnego osób trzecich znajduje konkretyzację w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 1994 r. - Prawo budowlane. Równocześnie jednak zasada ochrony interesów osób trzecich podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw, w tym między innymi z przepisów ustawy Prawo budowlane, jak również z treści obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.

Odwołująca się opiera swoje uprawnienie do otrzymania statusu strony postępowania zarówno o przepisy prawa materialnego - § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie, jak również w oparciu

o naruszenie ustaleń Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia [...]r. Zarzuty dotyczące immisji i wszelkiego typu oddziaływania wywieranego przez planowane budynki na budynek skarżącej, w szczególności dotyczące zacienienia były przedmiotem rozpatrzenia przez sądy administracyjne m.in. w postępowaniu toczonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (sygn. akt [...], LEX [...]), który stwierdził, że organ nie może z góry założyć, że skoro inwestycja, która w ocenie organu spełnia normy dotyczące nasłonecznienia, to sąsiednie nieruchomości nie znajdują się w jej obszarze oddziaływania. Właściciele nieruchomości sąsiadujących z budynkiem, który poprzez swoje gabaryty może oddziaływać na nie poprzez ich zacienienie, mają prawo do tego, by w trakcie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, jako strona postępowania zapoznać się z materiałem dowodowym, w tym z wynikami analizy i ewentualnie wnieść swoje uwagi, czy też zastrzeżenia. Czynności tych mogą dokonać tylko jako strona postępowania.

Mając powyższe na uwadze, a także zasadę, że skoro postępowania administracyjne mają w szczególności zapewnić ochronę interesów prawnych stron, więc wątpliwości na temat legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony należy rozstrzygać na korzyść domagającej się uznania jej za stronę postępowania, (wyrok sygn. akt. [...], LEX [...]), stwierdzić należy, że żądanie skarżącej o uznanie jej za stronę niniejszego postępowania jest całkowicie zasadne i znajduje oparcie w przytoczonych normach prawnych, jak również w szeroko cytowanym orzecznictwie.

Uzasadniając ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania J. J. stwierdziła, że wprawdzie powzięła w Wydziale [...] informację, że decyzja o pozwoleniu na budowę stanie się ostateczną dnia [...] r., jednak z ostrożności, składa wniosek. Ewentualne uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej, gdyż o fakcie wydania przedmiotowej decyzji dowiedziała się dnia [...] r. od urzędnika Urzędu Miejskiego, tak więc ta data powinna być uznana za początek terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

J. J. odwołując się od decyzji o pozwoleniu na budowę zarzuciła naruszenie przepisu art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i § 60 rozporządzenia. Naruszenie przepisu art. 35 ust. 1 polega w szczególności na niezgodności projektu

z uchwalonym, prawomocnym i obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Pogwałcony został określony w § 6 ust. 3 pkt. 1 nakaz zachowania historycznej kompozycji urbanistycznej i nakaz usytuowania budynków wzdłuż linii zabudowy, frontem do ul. [...]. Tymczasem wydana decyzja o pozwoleniu

na budowę zatwierdza projekt [...] domów, z czego jeden usytuowany najbliżej krawędzi ul. [...] zamiast być skierowany do niej frontem został usytuowany szczytem do tejże ulicy, co zważywszy na umiejscowienie planowanej inwestycji

w strefie ochrony konserwatorskiej "A" stoi w sprzeczności z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego, a tym samym przesądza o wadliwości całej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W dalszej kolejności skarżąca podniosła, iż na mocy § [...] planu teren ten przeznaczony został wyłącznie pod zabudowę jednorodzinną wolnostojącą

lub bliźniaczą, z dopuszczeniem usług wbudowanych, tymczasem na terenie inwestycji planowanych jest wybudowanie [...] (słownie: [...]) domów dwurodzinnych. W ocenie skarżącej nie można w żaden sposób mówić o zespole budynków, gdyż zespół ze swej językowej definicji zawiera w sobie ograniczenie ilości członków zespołu (w tym przypadku budynków) do kilku, a liczba [...] powoduje, że o kilku już mowy być nie może, co przesądza o tym, że również określenie zespół nie odpowiada przyjętemu sposobowi realizacji inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...]r. wydanym w sprawie rozpatrywanej pod sygnaturą [...] (LEX [...]) stwierdził, że w przypadku realizacji zabudowy jednorodzinnej, gdy zamierzenie zaprojektowane jest w określonych prawem odległościach, a wysokości budynków nie przekraczają odległości pomiędzy nimi, trudno jest znaleźć podstawę do poszerzenia obszaru oddziaływania obiektu poza granice działki inwestora. A contrario w niniejszym przypadku, gdzie wysokość projektowanego sąsiedniego budynku wynosi ok. [...] metrów, a odległość pomiędzy budynkiem projektowanym, a budynkiem należącym do skarżącej, wynosi tylko [...] metry to odległość minimalna została przekroczona ponad dwukrotnie. Wprawdzie zachowano wymagania co do minimalnej odległości budynków określone w § 12 ust. 1 rozporządzenia, gdyż planowany budynek będzie oddalony od granicy działki skarżącej [...] metry, to w niniejszym przypadku gdzie budynek skarżącej jest usytuowany [...] metr od granicy jej działki, trzeba brać pod uwagę ograniczenia spowodowane zacienieniem, a więc odległość pomiędzy budynkami winna być co najmniej równa wysokości planowanego budynku. Naruszony został w ten sposób § 13 ust. 1 rozporządzenia określający dostęp naturalnego oświetlenia słonecznego do pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi - centrum życiowego skarżącej.

J. J. wskazała także, że prace na działce nr [...] zostały przez inwestora rozpoczęte już dnia [...] r., czyli przed dniem uprawomocnienia się decyzji o pozwoleniu na budowę.

Wojewoda decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. J. od decyzji Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia [...] r. znak [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę Spółce A. dla inwestycji polegającej na budowie zespołu [...] budynków mieszkalnych jednorodzinnych (oznaczonych lit. [...]) w zabudowie wolno stojącej przy ul. [...] w [...], umorzył postępowanie odwoławcze.

Zdaniem organu odwoławczego, stosownie do art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu - a więc terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego). Organ podkreślił, że cytowany przepis wprowadza wyjątek od zasady wyrażonej w art. 28 Kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

O przymiocie strony danego podmiotu decyduje zatem to, czy może on wskazać konkretny przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować jego interes lub obowiązek jako interes prawny w konkretnym postępowaniu administracyjnym.

Obszarem oddziaływania obiektu, zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane, jest teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzający związane z tym obiektem ograniczenia

w zagospodarowaniu tego terenu.

Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym, przepisami odrębnymi wyznaczającymi obszar oddziaływania obiektu są przede wszystkim przepisy zawarte w rozporządzeniach techniczno-budowlanych. Pojęcie obszaru oddziaływania odwołuje się do licznych aktów prawnych wprowadzających związane z określonymi obiektami ograniczenia, regulujących m. in. kwestie związane z odległościami budynku w stosunku do granic sąsiedniej działki budowlanej, zacienianie, bezpieczeństwo pożarowe, czy też konstrukcji.

Działka inwestycyjna nr [...] znajdująca się przy ul. [...] w [...], jak wynika z projektu zagospodarowania działki - rys. [...] projektu budowlanego - sąsiaduje od strony [...] m.in. z działką J. J. nr [...] przy ul. [...].

Przedmiotowa działka inwestycyjna nr [...] znajduje się, zgodnie z uchwałą

Nr [...] Rady Miasta z dnia [...] r. w sprawie Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] w [...] na terenie elementarnym oznaczonym symbolem [...].

Z ustaleń funkcjonalnych planu wynika, że przeznaczenie terenu to: zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna wolno stojąca lub bliźniacza z dopuszczeniem usług wbudowanych. W ustaleniach kompozycji, form zabudowy i sposobu zagospodarowania terenu ustalone zostały m.in.: pkt [...] maksymalna wysokość nowej zabudowy mieszkaniowej [...] m, nie więcej niż [...] kondygnacje nadziemne, w tym [...] w przestrzeni poddasza.

Miejscowy plan precyzuje, m. in. o przeznaczeniu obiektów i o ich wysokości.

W ustaleniach szczegółowych miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego [...] w [...] w § [...] ust. [...] pkt [...] określa maksymalna powierzchnie zabudowy w granicach działki budowlanej [...]%. W opisie technicznym projektu budowlanego wskazana została powierzchnia działki [...]m2 natomiast powierzchnia zabudowy wynosi [...]m2. Zatem wskaźnik powierzchni zabudowy wynoszący [...]% nie przekracza dopuszczalnej powierzchni zabudowy i zaprojektowany zespół [...] budynków wpisuje się w zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W ustaleniach ogólnych obszaru planu - w ustaleniach kompozycji, form zabudowy i sposobu zagospodarowania terenu widnieje zapis iż: na terenach [...] w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych bliźniaczych i szeregowych dopuszcza się nie więcej niż jeden lokal mieszkalny w każdym segmencie. Zatem planowana na dz. nr [...] inwestycja polegająca na budowie [...] budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie wolnostojącej, zawierających po [...] mieszkania w każdym budynku - po jednym lokalu mieszkalnym w każdym segmencie, jest zgodna z przewidzianą na tym terenie funkcją określoną miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...]. Przewidywane budynki spełniają określone miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wymagania odnośnie wysokości zabudowy. Budynek położony najbliżej skarżącej dwukondygnacyjny z drugą kondygnacją w poziomie poddasza zaprojektowany został na wysokość [...]m - jak wskazuje przekrój [...].

Z analizy projektu zagospodarowania terenu wynika, iż budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie wolnostojącej zostały zlokalizowane na działce nr [...]

w granicach określonych nieprzekraczalnymi liniami zabudowy. Zgodnie z planem nieprzekraczalna linia zabudowy to linia ograniczająca obszar usytuowania budynku. Lico budynku nie może przekraczać nieprzekraczalnej linii zabudowy. Natomiast obowiązująca linia zabudowy to linia wyznaczająca położenie głównej bryły lica budynku. Dla tego terenu, na załączniku mapowym, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ściśle określa nieprzekraczalne linie zabudowy. Na terenie działki nr [...] nie określono miejscowym planem obowiązującej linii zabudowy.

W ocenie organu, zarzuty skarżącej dotyczące sytuowania budynków wzdłuż ulicy [...] - § [...] ust. [...] pkt [...] są niezasadne, gdyż jak wynika z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z ustaleń funkcjonalnych, ustaleń kompozycji, form zabudowy i sposobu zagospodarowania terenu wynika, iż strefa konserwatorska A obejmuje obszar dawnej wsi [...] wraz z kościołem oraz ogólną ulicę ze zlokalizowaną przy niej zabudową, a w granicach strefy obowiązuje rewaloryzacja historycznej kompozycji zespołu zabudowy, odtworzenie układu i zagospodarowania dawnej wsi, w tym: lokalizacja zabudowy w granicach działki na zasadzie kontynuacji historycznej kompozycji zespołu wzdłuż ul. [...] - wymagania te dotyczą sytuowania budynków bezpośrednio wzdłuż ul. [...].

Przedmiotowa działka objęta jest strefą ścisłej ochrony konserwatorskiej A,

w której obowiązuje odtworzenie układu i zagospodarowania dawnej wsi, w tym: lokalizacja zabudowy w granicach działki na zasadzie kontynuacji historycznej kompozycji zespołu wzdłuż ul. [...], jednak na terenie działki inwestycyjnej nie wyznaczono obowiązującej linii zabudowy, która określałaby w sposób obligatoryjny sposobu sytuowania nowo projektowanych budynków, określono jedynie nieprzekraczalną linię zabudowy.

Zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli

od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż:

pkt 2) 3m -w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych

lub drzwiowych w stronę tej granicy. Budynek, oznaczony jako [...], położony najbliżej dz. nr [...] należącej do skarżącej zlokalizowany został w odległości [...]m od granicy działki i zwrócony jest do działki skarżącej ścianą bez okien.

Projekt planowanej inwestycji został zaopiniowany przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, który stwierdził zgodność projektu z wymogami ochrony przeciwpożarowej z uwagami, aby przy projektowaniu uzbrojenia działki w infrastrukturę techniczną przewidzieć instalację wodociągową do zewnętrznego gaszenia pożaru.

Zdaniem Wojewody z projektu i analizy nasłonecznienia wykonanej m.in. dla budynku skarżącej na działce nr [...] wynika, że przedmiotowy budynek spełnia wymagania § 13, 57 i 60 warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie naturalnego oświetlenia i nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. W projekcie zawarto również informację, że budynek [...] od okien przeszklonego ryzalitu w budynku [...], znajduje się poza wysokością przesłaniania wynoszącą [...]m.

Zgodnie z § 60 pkt 1 i pkt 2 pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej

3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 800-1600, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 7,00 -17,00. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju.

Natomiast zgodnie z § 57 pkt 1 pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. W analizie nasłonecznienia zawartej

w projekcie projektant wskazał, że budynek przy ul. [...] znajdujący się na

dz. nr [...] posiada okna doświetlające pokój od strony wschodniej.

W ocenie organu, lokalizacja przedmiotowej inwestycji na działce [...] nie narusza przepisów ww. rozporządzenia dotyczących § 13 przesłaniania, § 57 dostępu światła oraz § 271 odnośnie spełnienia warunków ochrony przeciwpożarowej.

W tej sytuacji Wojewoda stwierdził, iż obszar oddziaływania projektowanej inwestycji nie obejmuje swoim zakresem sąsiedniej działki nr [...]. Położenie działki J. J. nr [...] względem działki inwestycyjnej oraz usytuowanie inwestycji na działce nr [...] wyklucza uznanie, iż planowana inwestycja wprowadza uciążliwości i ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów odrębnych, które w jakikolwiek sposób ograniczałyby możliwość zagospodarowania bądź korzystania z działki należącej do wnioskodawczym. Planowana inwestycja polegająca na budowie zespołu [...] budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie wolnostojącej nie narusza zapisów uchwały Nr [...] Rady Miasta w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...].

Powyższa decyzja została zaskarżona przez J. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca zaskarżyła w całości decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta i wniosła o:

1. uznanie skarżącej za stronę w postępowaniu administracyjnym dotyczącym inwestycji przy na działce nr [...] przy ul. [...] w [...];

2. uchylenie obu decyzji jako niezgodnych z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, szczegółowo wymienionych w treści uzasadnienia;

3. przekazanie sprawy Prezydentowi Miasta do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi J. J. powtórzyła, zawarte w odwołaniu, argumenty przemawiające za uznaniem jej za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Ponadto dodała, że budowa [...] domów w bezpośrednim sąsiedztwie spowoduje znaczną utratę wartości jej nieruchomości. Uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego dla dzielnicy [...] zakładał zachowanie unikalnego w skali miasta układu przestrzennego i wiejskiego charakteru zabudowy [...] z jednorodzinną zabudową zwróconą frontem do ulicy. O ile planowana zabudowa byłaby spójna z historyczną zabudową dzielnicy [...], to na wartość będącej własnością skarżącej nieruchomości, jak i sąsiednich nie wpłynęłoby to w żaden sposób, o tyle po powstaniu tegoż osiedla, poprzez zaburzenie całej koncepcji zabudowy, istniejące nieruchomości stracą w sposób znaczący na wartości.

Skarżąca podniosła także zarzuty formalne wobec decyzji Wojewody. Jej zdaniem, decyzja ta narusza w oczywisty sposób postanowienia art. 107 § 1 Kpa w myśl którego decyzja, w stosunku do której może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi. W tym kontekście wskazała, na art. 112 Kpa, w myśl którego strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnego pouczenia przez organ co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wojewoda rozpatrywał odwołanie od decyzji w trybie odwoławczym, o czym świadczy sentencja decyzji, w której organ II instancji orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego, działał więc jako organ odwoławczy. Zamieszczenie pouczenia o prawie do wniesienia odwołania do organu II instancji - Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jest całkowicie bezzasadne i narusza wyżej wskazane przepisy Kpa.

J. J. podniosła także te same co w odwołaniu, zarzuty wspólne odnośnie do decyzji Prezydenta Miasta i Wojewody, dotyczące samego pozwolenia na budowę.

Wskazała także na obejście prawomocnego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez budowę zespołu [...] budynków, a właściwie osiedla na jednej działce, co przy jej stosunkowo niewielkiej powierzchni niewątpliwie spowoduje w przyszłości rozparcelowanie tejże działki na mniejsze z naruszeniem zakazu parcelacji poprzez zniesienie współwłasności. Praktyka taka, stosowana powszechnie przez developerów powoduje, że obwarowania dotyczące parcelacji, zawarte w planie zagospodarowania przestrzennego pozostają zapisami martwymi. Wskazać należy, że plan dopuszcza lecz nie nakazuje parcelacji działki. Organ budowlany winien więc przestrzegać ograniczenia parcelacji tak, aby na jeden dom jednorodzinny zgodnie z planem przypadała działka o powierzchni minimum [...] m2. Tylko takie rozwiązanie pozwoliłoby utrzymać "wiejski" charakter dzielnicy [...], co było podstawowym założeniem przy konstrukcji planu. Podkreślić należy, że wszelkie wątpliwości czy kontrowersje winny być rozstrzygane w myśl podstawowych założeń planu, który jako taki ma władztwo planistyczne i narzuca sposób rozwiązań architektonicznych. Rozwiązania zastosowane w zatwierdzonym projekcie przeczą więc nie tylko tej idei ale i podstawowym założeniom przyjętym przy konstruowaniu planu zagospodarowania przestrzennego dla dzielnicy [...].

Skarżąca zarzuciła również wydanym decyzjom naruszenie § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych poprzez zatwierdzenie projektu zakładającego poprowadzenie drogi wewnętrznej o szerokości zaledwie [...] metrów, podczas gdy wskazany wyżej przepis określa jej minimalną szerokość na 5 metrów.

Zatwierdzony projekt, w ocenie skarżącej, narusza również w sposób wyraźny postanowienia § 19 ust. 1 pkt. 2 w/w rozporządzenia poprzez nie zachowanie wymaganej prawem odległości miejsc postojowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi z powodu złożenia skargi po terminie i ewentualnie o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak

i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.

Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

W myśl art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego,

na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym ograniczenia

w zagospodarowaniu tego terenu.

Przepis ten nie definiuje pojęcia obszaru oddziaływania obiektu wprost, lecz poprzez odesłanie do licznych regulacji, przewidujących m. in. szczegółowe wymogi dla odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu. Do przepisów odrębnych,

w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego należą, przede wszystkim, przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki

i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawo wodne.

Takimi przepisami odrębnymi są także przepisy z zakresu zagospodarowania przestrzennego (wyroki NSA: z dnia 28 marca 2007 r., II OSK 208/06, ONSAiWSA 2008/1/12, OSP 2008/3/35; z dnia 11 maja 2010r., II OSK 774/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przy ustalaniu, czy dany podmiot posiada przymiot strony w postępowaniu

o udzielenie pozwolenia na budowę należy mieć na uwadze kategorie podmiotów wyszczególnionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz właściwie rozumiany obszar oddziaływania obiektu.

Oznacza to, że organ winien zbadać wszelkie okoliczności sprawy,

z uwzględnieniem przepisów odrębnych, o jakich mowa w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. W sytuacji, gdy z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, wynikają ograniczenia w zagospodarowaniu, a zatem również

w zabudowie sąsiednich nieruchomości, należy uznać, że dana nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji (por. R. Dziwiński, Komentarz do zmian w prawie budowlanym, Prawo i Życie - dodatek do Gazety Prawnej z dnia 16 – 18 maja 2003 roku ). A zatem, właściciel sąsiedniej nieruchomości nie w każdym przypadku będzie uznany za stronę postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, lecz tylko wówczas, gdy nieruchomość stanowiąca jego własność znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu (wyroki NSA: z dnia 25 września 2008 r., II OSK 1058/07, LEX nr 508475; z dnia 16 marca 2009 r., II OSK 1540/08, LEX nr 530045 ).

Szczegółowe określenie, który z podmiotów, poza inwestorem, posiada legitymację do występowania jako strona w danym postępowaniu, możliwe jest

na podstawie ustaleń faktycznych danej sprawy i przepisów prawa mogących mieć

w sprawie zastosowanie. W niniejszej sprawie organ administracji publicznej – Wojewoda -dokonał oceny wpływu projektowanej inwestycji na uprawnienia właściciela działki sąsiedniej.

Określenie obszaru oddziaływania obiektu jest niezbędne do zdefiniowania interesu prawnego osób trzecich w ramach postępowania o pozwolenie na budowę. Jeżeli nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania danego obiektu, wówczas właścicielowi tej nieruchomości, jej użytkownikowi wieczystemu lub ewentualnie jej zarządcy przysługuje przymiot strony we wskazanym postępowaniu. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony

w przepisach, w tym techniczno - budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając: poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich – pkt 9.

Oznacza to, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają

na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem

i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tejże działki jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa ( wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2011 II OSK 644/10 LEX 852306).

Wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu winno więc nastąpić, przy uwzględnieniu funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się

w otoczeniu projektowanej inwestycji oraz treści nakazów i zakazów zawartych

w przepisach odrębnych. Równocześnie, przy ocenie czy podmiot jest stroną postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, nie ma znaczenia czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie czy interes taki podmiotowi przysługiwał (wyrok NSA z dnia 9 października 2007 r., II OSK 1321/06, LEX

nr 347949). Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji winien mieć bowiem możliwość sprawdzenia, czy faktycznie ograniczenia związane

z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone.

Jeżeli więc jakikolwiek przepis prawa podmiotowego wiąże sposób zagospodarowania działki sąsiedniej z faktem powstania obiektu na działce inwestora, lub wiąże sposób powstawania obiektu na działce inwestora z faktem zagospodarowania działki sąsiedniej, to wówczas właściciel działki sąsiadującej

z działką na której powstaje inwestycja, ma prawo żądać sprawdzenia przez organ, czy zamierzona inwestycja ograniczy jego prawo do zgodnego z prawem zagospodarowania i korzystania z działki będącej jego własnością. Tym samym, staje się on stroną postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, a kwestie związane z badaniem czy inwestycja narusza interes prawny właściciela działki znajdującej się w obszarze jej oddziaływania, stają się przedmiotem oceny właśnie w tym postępowaniu.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy ustalił między innymi, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz.690 ze zm.) ustalają w § 12, 13, 57 i 60 jakie wymogi inwestycja winna spełniać względem działki skarżącej, aby zachować uprawnienia skarżącej odnośnie

do naświetlenia i nasłonecznienia budynku istniejącego na jej działce.

Organ odwoławczy w swojej decyzji widząc powyższe zależności dokonał oceny, że nie został naruszony interes prawny skarżącej i dlatego też uznał,

że skarżąca nie posiada przymiotu strony, a więc zainicjowane przez nią postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe. Jak wcześniej wskazano, ocena czy interes skarżącej został naruszony może być dokonywana tylko w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, a więc ocena dokonana przez organ na tym etapie postępowania była nieuprawniona.

Już z powyższego wynika, że nieruchomość skarżącej leży w obszarze oddziaływania obiektu powstającego na działce inwestora, a tym samym skarżąca winna być uznana za stronę postępowania o pozwolenie na budowę.

Bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego i pozbawienie strony możliwości obrony jej praw stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art.138 § 1 pkt 3 Kpa, a także naruszenie prawa materialnego – art.28 ust.2 w zw. z art.3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną sądu ( art.153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152 ww. ustawy.