Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 578/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 122 ust 1 pkt 3 lit b i ust 1 pkt 4, 123,125,135 ust 1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 2 ust 2 i 6
journal: Dz.U. 2004 nr 2 poz 15
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 548/09 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1) uchyla zaskarżony wyrok, a także decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] oraz decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Dzierżoniowie z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie; 2) zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu na rzecz W. W. kwotę 700 (siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 grudnia 2009 r., III SA/Wr 548/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę W. W. na decyzję komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że podstawę prawną rozstrzygnięcia wydanego w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż skarżący w dniu [...] marca 2009 r. w wyniku spożycia alkoholu był w stanie nietrzeźwości - funkcjonariusze Policji stwierdzili u skarżącego zawartość 1,11 mg/l, 1.6 mg/l, 1,23 mg/l - alkoholu w wydychanym powietrzu. Skarżący zaprzecza, że w stanie nietrzeźwym kierował pojazdem samochodowym i tym samym stwarzał zagrożenie dla innych. W chwili kontroli siedział na miejscu pasażera z wyłączonym silnikiem, czekając na syna, który poszedł po narzędzia do usunięcia awarii auta. Sąd zważył, że z przebiegu zdarzenia, w wyniku którego doszło do zatrzymania do kontroli przez dwóch funkcjonariuszy Policji skarżącego w dniu [...] marca 2009 r., sporządzona została notatka urzędowa. Wynika z niej również, że skarżącemu zatrzymano za pokwitowaniem prawo jazdy. W aktach administracyjnych sprawy ponadto znajdują się: postanowienie o przedstawieniu zarzutów w sprawie kierowania pojazdem w dniu [...] marca 2009 r. w stanie nietrzeźwości, tj. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k., postanowienie Prokuratury Rejonowej w Dzierżoniowie z [...] marca 2009 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, akt oskarżenia z [...] kwietnia 2009 r. przeciwko skarżącemu o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. skierowany do Sądu Rejonowego. Bezspornym jest, że toczy się w Sądzie postępowanie karne pod sygn. akt VII K 260/09. W tych okolicznościach spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ kontroli ruchu decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 3b Prawa o ruchu drogowym. Późniejsze kwestionowanie tych dowodów w treści wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, nie podparte żadnymi dowodami, nie ma znaczenia dla istoty przedmiotowej sprawy. Organ II instancji dysponował bowiem wystarczającym materiałem dowodowym, aby uznać, iż w sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu na badania. Badaniu lekarskiemu z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości podlega kierujący pojazdem silnikowym, przy czym w orzecznictwie sądowym w sprawach karnych przyjmuje się, że przez prowadzenie pojazdu należy rozumieć zarówno wprawianie pojazdu w ruch, jak i kierowanie nim, nadawanie prędkości oraz hamowanie. Przedmiotowemu badaniu podlegają sprawcy przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., który to zarzut skarżącemu postawiono. Wobec treści zarzutów skargi wskazać należy, że określone w tym przepisie przestępstwo kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwym może być popełnione wszędzie tam, gdzie odbywa się ruch pojazdów, a więc także na drogach osiedlowych, parkingach, terenach budowlanych.

Niektórzy komentatorzy ustawy Prawo o ruchu drogowym stoją na stanowisku, że decyzja o skierowaniu na badania w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości - ze względu na zasadę domniemania niewinności - może być wydana po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego, w wyniku którego zostanie stwierdzone sprawstwo tej osoby przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. (por. Stefański R. A., Komentarz do art. 124 ustawy Prawo o ruchu drogowym, [w:] R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX, 2008, wyd. III.). Sąd I instancji stanowiska tego nie podzielił, albowiem odmiennie kwestię tę reguluje § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), zgodnie z którym właściwy komendant Policji wydaje decyzję o skierowaniu na badania lekarskie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym osoba ta kierowała w stanie nietrzeźwości. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji zawartej w art. 123 Prawa o ruchu drogowym i regulacja ta jest wiążąca dla organów ruchu drogowego uprawnionych do wydania decyzji, o której stanowi art. 122 ust. 1 pkt 3b) ustawy. Stanowisko takie zaprzecza także celowi tej regulacji, która upoważnia organy ruchu drogowego do reagowania na wykazane w postępowaniu przed tymi organami naruszenie przepisów prawa - drogowego oraz karnego. Uprawnienie organów ruchu drogowego do wydawania decyzji o skierowaniu na badania (lekarskie oraz psychologiczne) wprowadzone zostało do ustawy Prawo o ruchu drogowym w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z 6 września 2001 r. W uzasadnieniu projektu ustawy autor nowelizacji wyjaśnia, iż zaproponowana zmiana przepisu art. 124 miała na w celu usunięcie luki prawnej polegającej na braku określenia w przepisie art. 124 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym organu uprawnionego do kierowania osób, o których mowa w tym przepisie, na badania psychologiczne. Jednocześnie wyjaśniono, że zaproponowano, aby zamiast sprawcy wypadku, badaniom była poddana osoba podejrzana o jego popełnienie. Wynika to z faktu, że o sprawstwie możemy mówić jedynie po prawomocnym zakończeniu postępowania, co może w przypadku niektórych spraw trwać kilka lat, co mija się z celem przepisu jakim jest prewencja i niedopuszczenie do ruchu osób pozbawionych predyspozycji psychicznych. Podano, że wprowadzenie takiego przepisu jest szczególnie istotne zważywszy, iż znaczna część wypadków drogowych popełniana jest przez osoby nietrzeźwe (por. http://www.sejm.gov.pl.). Decyzja ustawodawcy o rozszerzeniu zakresu badań psychologicznych na osoby, które kierując pojazdami silnikowymi w stanie nietrzeźwości, a także osoby, które uporczywie naruszając przepisy przekroczyły 24 punkty karne, zdaniem innych komentatorów, jest słuszna, albowiem zachowania wymienionych kierujących świadczą o ich nieprzystosowaniu, polegającym na braku szacunku do drugiego człowieka i dla prawa, a zatem winni być zbadani przez specjalistę.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja organu I instancji wydana została po dwóch dniach od zatrzymania skarżącego wobec kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, co zostało w sposób wystarczający wykazane, a więc zgodnie ze wskazaną regulacją prawną. W ocenie sądu zarzut strony skarżącej, że organ kontroli ruchu drogowego nie jest uprawniony na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 b i 124 ust. 1 pkt 2a Prawa o ruchu drogowym do rozstrzygania czy faktycznie doszło do kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w sytuacji gdy strona temu zaprzecza jest niezasadny. Z przepisów tych wynika wprost, że organ kontroli ruchu drogowego kieruje na badania osobę, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości.

Sąd orzekający podziela również stanowisko organu odwoławczego, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego, a badanie lekarskie nie ma charakteru dodatkowej kary za popełniony czyn, lecz ma na celu orzeczenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Oczekiwanie na prawomocne rozstrzygnięcie sądu sprawiłoby, że skierowanie osoby na badanie po upływie 30-dniowego terminu byłoby skutecznie zaskarżalne. Podstawą prawną skierowania na badanie lekarskie jest art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa o ruchu drogowym. W odróżnieniu od konstrukcji art. 124 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, który daje podstawę skierowania na badanie wyłącznie sprawcy, a rozporządzenie nie określa terminu wydania decyzji o skierowaniu, ustawodawca nie uzależnia uprawnienia do kierowania na badanie lekarskie osoby, od uprzedniego skazania jej prawomocnym wyrokiem.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez W. W. w drodze skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, na podstawie art. 174 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b Prawa o ruchu drogowym, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący kierował pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości, podczas gdy zakwestionował on fakt kierowania pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości a taki czyn, wyczerpujący znamiona przestępstwa, nie został ustalony prawomocnym wyrokiem.

Na podstawie art. 176 w zw. z art. 188 p.p.s.a. wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, przez uchylenie decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z [...].06.2009 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Dzierżoniowie z [...].03.2009 r. nr [...] w sprawie skierowania na badania lekarskie, 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa o ruchu drogowym stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Literalna wykładnia tego przepisu wskazuje, że podstawą wydania decyzji o skierowaniu na badania jest stwierdzony fakt kierowania pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości, co wyraża sformułowanie "kierował pojazdem". Przepis ten nie określa natomiast, kto i w jakim trybie miałby takiego stwierdzenia dokonać.

Podstawą wydania przedmiotowej decyzji nie był bezsprzecznie stwierdzony, ani przyznany przez skarżącego fakt kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, ale jedynie podejrzenie jego zaistnienia, co skutkowało wszczęciem karnego postępowania przygotowawczego, a następnie wniesieniem przeciw skarżącemu aktu oskarżenia o czyn z art. 178a § l k.k. Ze względu na to, że skarżący konsekwentnie i kategorycznie zaprzecza, aby dopuścił się czynu polegającego na kierowaniu pojazdem w stanie nietrzeźwości, sprawa jest przedmiotem rozpoznania w postępowaniu prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie (sygn. akt VII K 260/09).

Przyjęcie przez organy administracyjne i WSA, że zaistniała przesłanka do wydania decyzji, a więc skarżący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, prowadzi w konsekwencji do przypisania skarżącemu sprawstwa w zakresie zarzucanego mu przestępstwa, a ta kwestia jest przecież przedmiotem rozpoznania w toczącym się postępowaniu karnym. Zatem należy uznać, że organ kierujący skarżącego na badanie lekarskie przekroczył swoje kompetencje, bowiem nie oparł swojej decyzji na wiążącej podstawie prawnej, prawomocnym wyroku czy innym ostatecznym rozstrzygnięciu, lecz na swobodnym uznaniu (nieuzasadnione rozstrzygnięcie dyskrecjonalne). Wydanie decyzji nie zostało poprzedzone jakimkolwiek postępowaniem wyjaśniającym, którego przedmiotem byłoby ustalenie dopuszczenia się przez skarżącego kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości.

Organ wydający zaskarżoną decyzję, uwarunkowaną przedmiotową przesłanką, dokonał zatem swoistego przedsądu. Skoro bowiem wydał kwestionowaną decyzję, której podstawą jest okoliczność kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, to jednocześnie uznał, że skarżący swym zachowaniem wypełnił znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k. k. Podstawa wydania kwestionowanej decyzji oraz znamiona przypisywanego skarżącemu czynu zabronionego są w tym wypadku tożsame. Przesądzenie zatem na drodze postępowania administracyjnego o popełnieniu przez skarżącego zarzucanego mu czynu, w sytuacji, gdy przepisy postępowania administracyjnego ani przepisy materialnego prawa administracyjnego, nie dają do tego podstaw, stanowi nieuzasadnione i nieuprawnione działanie organu, który wydał kwestionowaną decyzję. Staje się ono rozstrzygnięciem o fakcie, co do którego istnieje spór i które nie było przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym. Organy administracyjne wkroczyły zatem w sferę kompetencji zastrzeżoną wyłącznie dla sądów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu błędnie przyjął, że istniejący stan faktyczny sprawy uprawniał na podstawie art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b Prawa o ruchu drogowym Komendanta Powiatowego Policji w Dzierżoniowie do skierowania skarżącego na badania lekarskie, ponieważ brak jest podstaw ustalonych w prawem przewidzianych procedurach, które wskazywałyby, że zdarzenie polegające na kierowaniu przez skarżącego pojazdem w stanie nietrzeźwości miało miejsce. Zatem powoływany jako podstawa prawna decyzji przepis został zastosowany błędnie, albowiem został przyporządkowany do stanu faktycznego, który nie istniał, a sama decyzja była przedwczesna i nieuprawniona.

Wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia stanowisko, że organ kontroli ruchu drogowego jest uprawniony, na podstawie powoływanego wyżej przepisu, do kierowania na badania lekarskie nawet osobę podejrzaną o kierowanie pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości, nie znajduje oparcia także w celowościowej wykładni przepisu art. 122 ust. l pkt 3b Prawa o ruchu drogowym (powoływanie się na uzasadnienie projektu nowelizacji ustawy prawo o ruchu drogowym z 2001 r., jest w tym miejscu całkowicie nieuprawnione). Gdyby racjonalnemu ustawodawcy chodziło także o osoby podejrzane o kierowanie pojazdami silnikowymi w stanie nietrzeźwym, dałby temu wyraz w redakcji powoływanego wyżej przepisu albo w innym przepisie tej ustawy. Wszystkie prewencyjne funkcje wobec kierującego pojazdem po użyciu alkoholu spełnia zatrzymanie prawa jazdy, którego może dokonać każdy policjant w wypadku "uzasadnionego podejrzenia, że kierujący znajduje się w stanie po użyciu alkoholu" (art. 135 ust. 1 pkt 1a Prawa o ruchu drogowym).

Także przepis art. 129 Prawa o ruchu drogowym nie uprawnia Policji do podejmowania wiążących decyzji w przedmiocie ustalenia faktu kierowania pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości.

Niedopuszczalne jest także zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wykładni przepisu Prawa o ruchu drogowym w oparciu o wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 07.01.2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami), regulujące techniczne aspekty przeprowadzania badań lekarskich kierowców. Skoro wydanie decyzji o skierowaniu kierowcy pojazdu silnikowego, który prowadził pojazd w stanie nietrzeźwym, na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem uwarunkowane jest prowadzeniem pojazdu w stanie nietrzeźwym, decyzje takie mogą być wydawane jedynie w wypadku, gdy zarówno prowadzenie pojazdu silnikowego, jak i stan nietrzeźwości kierującego, nie są przez niego kwestionowane albo w ostateczności, gdy nietrzeźwy kierujący został zatrzymany w czasie kierowania pojazdem będącym w ruchu. W wypadku skarżącego, nie był on zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji w czasie kierowania pojazdem tylko w czasie postoju pojazdu (wywołanego jego awarią) na polnej drodze i oczekiwania w tym samochodzie na prowadzącego faktycznie ten pojazd syna, który poszedł po narzędzia niezbędne do naprawy pojazdu. Wbrew ustaleniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, notatka policyjna o zatrzymaniu skarżącego z powodu podejrzenia o kierowanie pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości w żadnym wypadku nie daje podstaw do uznania, że skarżący faktycznie kierował pojazdem silnikowym w stanie nietrzeźwości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, albowiem podniesiony w niej zarzut przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest trafny.

Z przyjętą przez Sąd I instancji wykładnią art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym nie można się zgodzić i to z kilku powodów.

Po pierwsze, w sferę praw i wolności obywatelskich Państwo nie powinno ingerować głębiej niż jest to absolutnie konieczne. Zaś gramatyczna wykładnia przywołanego przepisu prowadzi jednoznacznie do wniosku, że badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Nie można więc tego obowiązku rozciągać na osobę, która jest jedynie podejrzana o to, że kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości.

Po drugie, wniosek ten znajduje potwierdzenie na gruncie wykładni systemowej. Znaczenie interpretowanej normy należy ustalić w ten sposób, by było ono jak najbardziej harmonijne w stosunku do innych norm części systemu prawa, do którego interpretowana norma należy – por. J. Wróblewski [w:] W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1979, s. 403. Niedopuszczalne zatem jest nadawanie różnym sformułowaniom w ramach tego samego aktu prawnego takiego samego znaczenia, o ile z tego aktu nie wynikają wskazówki, pozwalające na takie samo rozumienie różnych sformułowań poszczególnych norm. Skoro art. 135 ust. 1 pkt 1a Prawa o ruchu drogowym nakazuje zatrzymanie prawa jazdy w wypadku "uzasadnionego podejrzenia, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu", to zwrot "jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości" nie może być rozumiany jako równoznaczny z domniemaniem, że "znajdujący się w stanie nietrzeźwości, kierował pojazdem"

Po trzecie, względy prewencji i konieczności niedopuszczenia do ruchu osób pozbawionych predyspozycji psychicznych, na które powołał się Sąd I instancji, dotyczą skierowania na badania psychologiczne, a więc nie mają odniesienia do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.

I po czwarte wreszcie, zauważyć należy, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r. zostało wydane na podstawie art. 123 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten mówi, że:

"Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej, uwzględniając zróżnicowane wymagania zdrowotne oraz konieczność przyjęcia obiektywnych i niezbędnych kryteriów oceny stanu zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowe warunki i tryb:

a) kierowania na badania lekarskie i ich przeprowadzania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz kierowania tramwajami,

b) wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami,

c) odwoływania się od orzeczeń lekarskich,

d) uzyskiwania uprawnień przez lekarzy przeprowadzających badania lekarskie;

2) zakres badań lekarskich;

3) dodatkowe kwalifikacje lekarzy przeprowadzających badania lekarskie;

4) sposób postępowania z dokumentacją związaną z badaniami lekarskimi oraz wzory stosowanych dokumentów;

5) maksymalne stawki opłat za badania lekarskie".

Powyższy przepis nie zawiera upoważnienia do określenia przez ministra w rozporządzeniu terminu, w jakim dopuszczalne jest skierowanie określonej osoby na badania lekarskie. Termin wynikający z § 2 ust. 2 rozporządzenia ma służyć wyłącznie usprawnieniu postępowania, o jakim mowa w rozporządzeniu. Jest więc to termin instrukcyjny, którego uchybienie nie powoduje, że komendant powiatowy (miejski, regionalny) Policji nie może już wydać decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Powodem, dla którego termin określony w § 2 ust. 2 został ustanowiony, jest maksymalne zbliżenie momentu przeprowadzenia badania lekarskiego do daty zdarzenia wywołującego potrzebę takiego badania, gdyż ułatwia to ocenę, czy istnieją przeciwwskazania lekarskie do kierowania pojazdem. Niedochowanie 30-dniowego terminu nie wyłącza jednak możliwości zarówno skierowania na badania lekarskie, jak i ich przeprowadzenia w terminie późniejszym.

Jak wcześniej wskazano termin ten ma na celu jedynie dyscyplinowanie organów administracji, zaś jego ewentualne naruszenie nie pozbawia właściwego organu prawa podjęcia decyzji, o jakiej mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. W przypadku terminu, o którym mowa w § 2 ust. 6 cytowanego rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (skierowanie przez Starostę na badanie lekarskie w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia - art. 122 ust. 1 pkt 4 prawa o ruchu drogowym), Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał już pogląd, że jest to termin instrukcyjny, o jakim mowa np. w art. 35 k.p.a., a jego upływ nie powoduje wygaśnięcia prawa lub niemożności jego realizacji (por. wyrok NSA z 19 lipca 2007 r., I OSK 883/06).

O tym, że podobny termin, dotyczący skierowania na badania psychologiczne, a wynikający z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2005 r., wydanego na podstawie art. 125 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ma charakter instrukcyjny, wypowiadał się już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, np. w wyroku z 3 marca 2008 r., I OSK 197/07, czy z 6 lipca 2010 r., I OSK 1330/09, a stanowisko to zostało następnie potwierdzone w uchwale NSA z 20 maja 2010 r., I OPS 12/09).

Z tych względów i biorąc pod uwagę, że w postępowaniu kasacyjnym nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) w zw. z art. 135 i art. 193 p.p.s.a. uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów administracji obu instancji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.