Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 359/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1, art. 196 ust. 3 i 4, art. 169
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 132, art. 200, art. 205 par. 1, art. 209
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant specjalista – Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi P.T. na decyzję Rektora [...] w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na studia doktoranckie w dyscyplinie kulturoznawstwo 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, 2. zasądza od Rektora [...] w W. na rzecz skarżącego P.T. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komisja Rekrutacyjna Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu [...], decyzją z dnia [...] października 2015 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 i art. 196 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., nr 527 ze zm.), przyjęła skarżącego P. T. na 1 rok stacjonarnych studiów doktoranckich z zakresu kulturoznawstwa po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego zgodnie z Uchwałą nr [...] Senatu [...] Uniwersytetu [...]z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na Interdyscyplinarnych Studiach Doktoranckich w roku akademickim 2015/2016 i wobec uwzględnia w całości wniosku o przyjęcie na studia doktoranckie, na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, odstąpiono od uzasadnienia decyzji. Powyższa decyzją została podpisana przez prof. dr hab. G. S.

W odwołaniu z dnia [...] listopada 2015 r. do Rektora [...] Uniwersytetu [...], skarżący P. T. podniósł, że:

1. decyzja nie spełnia wymogów k.p.a., w szczególności: art. 7, art 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, bowiem nie ma w niej m.in. informacji o liczbie przyznanych punktów czy ocenach z poszczególnych etapów i elementów postępowania rekrutacyjnego oraz nie wiadomo, ile punktów przyznano za poszczególne publikacje, udział w konferencjach itd.,

2. pod decyzją brak jest podpisów wszystkich członków komisji rekrutacyjnej,

3. dorobek naukowy i projekt pracy nie zostały należycie docenione przez komisję,

4. brak obiektywnych kryteriów oceny kandydata,

5. brak obiektywnych kryteriów weryfikacji oceny kandydata,

6. w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej komisja zaproponowała mu przeniesienie na literaturoznawstwo, na co wyraził zgodę oraz jego opiekun naukowy, jednakże komisja nie zakwalifikowała go ostatecznie na literaturoznawstwo, tylko na kulturoznawstwo.

Rektor [...] Uniwersytetu [...] w W. decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 oraz art. 196 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym i pkt 4 – Rozdziału 8 Warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na Interdyscyplinarnych Studiach Doktoranckich w roku akademickim 2015/2016, stanowiących załącznik do Uchwały Nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2015 roku w sprawie warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na Interdyscyplinarnych Studiach Doktoranckich w roku akademickim 2015/2016, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2015 r. (bez numeru). W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z art. 196 ust. 3 i 4 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, rekrutację na studia doktoranckie przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej, które podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie, a od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, odpowiednio do rektora lub dyrektora jednostki naukowej. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie. W rozpoznawanej sprawie, wobec pozytywnego wyniku postępowania rekrutacyjnego skarżącego, Komisja Rekrutacyjna Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu [...] prawidłowo podjęła decyzję o jego przyjęciu na stacjonarne studia doktoranckie w dyscyplinie kulturoznawstwo w roku akademickim 2015/2016. Ponadto z uwagi na fakt, że w całości uwzględnia ona wniosek skarżącego, Komisja Rekrutacyjna Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu [...] uprawniona była do odstąpienia od jej uzasadnienia na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. Wskazano dalej, że zgodnie z art. 196 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, jawny jest jedynie wynik postępowania rekrutacyjnego, a nie cały przebieg procesu rekrutacyjnego. Prawo o szkolnictwie wyższym nie definiuje pojęcia wynik, stąd konieczność odwołania się do słownikowej definicji tego pojęcia, zaś Słownik języka polskiego PWN definiuje wynik, jako ostateczną liczbę lub ostateczne wyrażenie otrzymane po wykonaniu działań matematycznych. Z kolei zgodnie z pkt 2 Rozdziału 8 Warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na Interdyscyplinarnych Studiach Doktoranckich w roku akademickim 2015/2016, kandydat otrzymuje informację o wyniku postępowania kwalifikacyjnego na swoje osobiste konto w Wirtualnej Uczelni, która to informację skarżący otrzymał i nie wystąpił o udostępnienie ocen za poszczególne kategorie osiągnięć, zatem zarzut w tym zakresie jest bezpodstawny. Dalej stwierdzono, że pod zaskarżoną decyzją podpis złożył Kierownik Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu [...] jako Przewodniczący Komisji Rekrutacyjnej Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu [...], który otrzymał stosowne pełnomocnictwo do podpisywania decyzji Komisji Rekrutacyjnej Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu [...] wydawanych kandydatom na Interdyscyplinarne Studia Doktoranckie w roku akademickim 2015/2016, stąd te z zarzut w tej kwestii nie zasługuje na uwzględnienie. Coś się zaś tyczy braku należytego dokonania oceny dorobku naukowego i projektu pracy doktorskiej wskazano, że członkowie Komisji Rekrutacyjnej Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu [...] dokonują subiektywnych ocen w oparciu o konkretne kryteria określone w rozdziale 7 pkt 1 i 4 Warunków i trybu postępowania rekrutacyjnego na Interdyscyplinarnych Studiach Doktoranckich w roku akademickim 2015/2016, biorąc pod uwagę dotychczasowe osiągnięcia kandydata związane z dyscypliną studiów doktoranckich na którą aplikuje. Z uzyskanych ocen obliczana jest średnia i na jej podstawie tworzona lista rankingowa. Natomiast co do zarzutu, że "w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej komisja zaproponowała mi przeniesienie na literaturoznawstwo, na co wyraziłem zgodę, zgodę wyraził również mój opiekun naukowy, jednakże komisja nie zakwalifikowała mnie ostatecznie na literaturoznawstwo, tylko na kulturoznawstwo" podniesiono, że kandydaci mogli dokonać elektronicznej rejestracji na studia doktoranckie od 1 czerwca do 20 sierpnia 2015 r. i złożyć dokumenty do 1 września 2015 r., wybierając dyscyplinę, formę studiów oraz potencjalnych opiekunów naukowych. Z akt sprawy wynika, że skarżący dokonał rejestracji na studia doktoranckie w dyscyplinie kulturoznawstwo, socjologia oraz psychologia w Wydziale Zamiejscowym w W., co wskazuje na to, iż nie złożył on wniosku o przyjęcie na studia doktoranckie w dyscyplinie literaturoznawstwo, zaś nieformalne rozmowy w trakcie posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich [...] Uniwersytetu [...], nie mogą stanowić podstawy do zmian w ściśle określonej procedurze rekrutacyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący P. T. podtrzymał argumentację z odwołania dodając, że:

1. na konieczność umieszczania podpisów wszystkich członków komisji rekrutacyjnej wskazuje przeważające stanowisko sądów administracyjnych, że wszyscy członkowie komisji rekrutacyjnej powinni podpisać tego rodzaju decyzje a wydanie decyzji tylko przez jednego członka organu kolegialnego, a nie przez ten organ kolegialny, zakwalifikować należy jako działanie o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a., co skutkuje bezwzględną koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Tak samo należy zakwalifikować utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji organu I instancji dotkniętej tego rodzaju kwalifikowaną wadą prawną;

2. w decyzjach I i II instancji nie podano ocen czy liczby punktów za poszczególne elementy postępowania kwalifikacyjnego. Elementy te powinny znaleźć się w decyzjach. Wątpliwym jest argument organu, że należało się zwracać osobnym pismem w celu uzyskania tychże informacji (ponadto informacja o takiej możliwości nie została nigdzie zamieszczona, przynajmniej nic mu o tym nie wiadomo). Wątpliwym jest również argument, że w systemie elektronicznym podano ww. elementy (nie wiadomo, czy podano oceny cząstkowe, czy też ocenę globalną, przypuszczalnie podano tylko ocenę globalną; ponadto nie informowano o tym, że szczegółowe oceny znajdą się w systemie elektronicznym). Tym samym uniemożliwiono mu odpowiednie zaznajomienie się z wynikami rekrutacji oraz odniesienie się do nich. W decyzji II instancji również nie podano ocen cząstkowych, pomimo podnoszenia w odwołaniu ich braku w decyzji I instancji;

3. odstąpienie od uzasadnienia w decyzji nie jest właściwe choćby z uwagi na fakt, że wynik rekrutacji jest podstawą do przyznawania: stypendium doktoranckiego, zwiększenia stypendium doktoranckiego i stypendium rektora dla najlepszych doktorantów. W interesie prawnym kandydata leży zatem nie tylko dostanie się na studia, ale również dostanie się z wynikiem jak najlepszym. Nie jest zatem tak, że decyzje I i II instancji w całości uwzględniają wniosek o przyjęcie na studia. Dodał przy tym, że nie przyznano mu stypendium doktoranckiego na tychże studiach właśnie z uwagi na wynik postępowania rekrutacyjnego;

4. na dopuszczalność odwołania od uzasadnienia decyzji wskazuje stanowisko doktryny i judykatury.

5. decyzje I i II instancji nie spełniają wymogów kpa, m. in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym z uwagi na niepodanie poszczególnych elementów postępowania kwalifikacyjnego oraz uzasadnienia ocen cząstkowych. W decyzjach brak jest wyczerpującego uzasadnienia, z którego wynikałoby, na jakie elementy komisja rekrutacyjna zwróciła uwagę podczas postępowania rekrutacyjnego, nie wskazano liczby punktów z poszczególnych kategorii zasad punktowania w postępowaniu rekrutacyjnym. Powyższe braki powodują, że miał ograniczone możliwości weryfikacji zaskarżanych decyzji, w konsekwencji naruszona została zasada instancyjności;

6. brak obiektywnych kryteriów oceny kandydata, co więcej w decyzji napisano, że członkowie komisji dokonują subiektywnych ocen;

7. brak obiektywnych kryteriów weryfikacji oceny kandydata, co więcej w decyzji napisano, że członkowie komisji dokonują subiektywnych ocen;

8. zamieszczone w decyzji II instancji oceny cząstkowe przyznane przez poszczególnych oceniających znacznie różnią się od siebie, co potwierdza pkt. 5 i 6 niniejszej skargi;

9. komisja nie wywiązała się z propozycji, którą złożyła, a na którą przystał zarówno on, jak i opiekun naukowy w przedmiocie przeniesienia mnie na kierunek literaturoznawstwo.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] Uniwersytetu [...] w W. wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie przyjęcie albo nieprzyjęcie skarżącego na studia doktoranckie w dyscyplinie kulturoznawstwo w roku akademickim 2015/2016, nie zaś kwestia stypendium doktoranckiego, co do którego organ prowadził odrębne postępowanie zakończone wydaniem stosownej decyzji administracyjnej. Ponadto skarżący decyzją Rektora z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2015/2016, otrzymał informację o szczegółowej punktacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164 poz.1365 z późn. zm.), przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 grudnia 2006 r. w sprawie studiów doktoranckich prowadzonych przez jednostki organizacyjne uczelni (Dz.U. nr 1 poz.3 z późn. zm.) oraz Warunki i tryb postępowania rekrutacyjnego na Interdyscyplinarnych Studiach Doktoranckich w roku akademickim 2015/2016 stanowiące załącznik do uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zgodnie z treścią art.196 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005r. do studiowania na studiach doktoranckich może być dopuszczona osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny. W myśl art.196 ust. 2 ustawy, rekrutacja na bezpłatne studia doktoranckie odbywa się w drodze konkursu. Warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie oraz ich formy określa w uczelni senat, a w jednostce naukowej – rada naukowa jednostki. Przepis art. 169 ust. 5 stosuje się odpowiednio. Uchwałę podaje się do publicznej wiadomości nie później niż do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego, w którym rozpoczyna się rok akademicki, którego uchwała dotyczy. Według natomiast art.169 ust.7 ustawy, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia. W myśl art.169 ust.8 ustawy, od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych zgodnie z ust. 2. Decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna. Rekrutacje na studia doktoranckie przeprowadzają komisje rekrutacyjne, zgodnie z warunkami i trybem rekrutacji, o których mowa w art.169 ust.2 i art.196 ust.1 ustawy.

W świetle powyższych ustawowych regulacji nie ulega wątpliwości, że decyzje wydawane przez komisje rekrutacyjne w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie są decyzjami organu kolegialnego, którego zdolność do orzekania ustawodawca przyznał jedynie w składzie złożonym z członków powołanych przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej in pleno tj. w pełnym składzie. Komisje rekrutacyjne nie tylko kolegialnie prowadzą postępowanie rekrutacyjne, ale także w sposób kolegialny wypracowują i wydają stosowne decyzje w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie, podpisując je w pełnym składzie

Zatem decyzja wydawana przez organ kolegialny powinna określać imiona i nazwiska osób, które ją wydały oraz winna zostać podpisana przez wszystkich członków tego organu.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji nie wymienia imion i nazwisk członków komisji, lecz została podpisana jedynie przez Kierownika Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich prof. dr hab. G. S. W tym miejscu wspomnieć należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, iż decyzje wydane przez organ kolegialny, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, winny zostać podpisane przez wszystkich członków tego organu. Podpisanie decyzji tylko przez przewodniczącego lub tylko przez niektórych członków organu, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej, jest traktowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt.2 kpa. (vide np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 1991 r. sygn. akt

SA/Kr 162/91 – publ. ONSA nr 2 z 1991 r. poz. 42, uchwała Sądu Najwyższego z 30 września 1992 r. sygn. akt III AZP 17/92 – publ. OSNCP nr 3 z 1993r. poz.25).

Wobec powyższego – zdaniem Sądu – pominięcie imion i nazwisk członków komisji, którzy wydawali decyzję w I instancji i brak ich podpisów stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. , który stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję rekrutacyjną do spraw przyjęcia na studia doktoranckie, o której mowa w art. 196 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, co wynika z treści art. 207 ust 1 ustawy. Jakkolwiek w pracy każdego organu kolegialnego istotną rolę pełni jego przewodniczący, jednakże nie może uzurpować sobie kompetencji samego organu, skoro przysługuje ona organowi kolegialnemu działającego in pleno (w pełnym składzie).

Niewskazanie zatem z imienia i nazwiska oraz stanowiska członków komisji rekrutacyjnej i brak ich podpisów w decyzji organu I instancji stanowi kwalifikowane naruszenie regulacji prawnych o charakterze ustrojowym, ustalających strukturę tego organu kolegialnego. Wydanie decyzji przez jednego tylko członka organu kolegialnego, a nie przez ten organ kolegialny, zakwalifikować należy jako działanie z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkujące bezwzględną koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego. Tak samo należy zakwalifikować utrzymanie przez organ II instancji w mocy decyzji organu I instancji dotkniętej tego rodzaju kwalifikowaną wadą prawną. Z tych powodów uznać należy, że zaskarżona decyzja, oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są decyzjami wydanymi z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę do stwierdzenia ich nieważności.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić powyższą ocenę dokonana przez Sąd, jako wytyczne co do dalszego postępowania.

Wobec treści rozstrzygnięcia, zbędne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów ze skargi.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), należało orzec jak w sentencji wyroku.