Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1016/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3,  art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 1a ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 3 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] września 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 21 września 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej także: "Kolegium", "SKO" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w L. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540; dalej: "Op", "Ordynacja podatkowa") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z 28 czerwca 2021 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 rok w wysokości 2.646,00 zł.

Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wskazaną na wstępie decyzją z 28 czerwca 2021 r. Wójt odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2016 w wysokości 2.646,00 zł. Postępowanie, przeprowadzono w związku ze złożonym przez Spółkę wnioskiem

o stwierdzenie nadpłaty, wraz z korektą deklaracji na podatek od nieruchomości,

w którym strona za błędne uznała zaliczenie do wartości budowli zgłoszonych do opodatkowania wartości łączników sterowanych zdalnie, instalowanych na liniach napowietrznych średniego napięcia (SN).

W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał, iż z definicji budowli wynika, że pewne obiekty mogą występować jako odrębna budowla, a w konkretnych sytuacjach mogą tworzyć jedną budowlę z uwagi na zachodzącą spójność techniczno-użytkową. W pojęciu budowli mieszczą się "sieci techniczne". Organ I instancji wskazał także na treść uzasadnienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podnosząc, iż wynika

z niego, że zastosowanie łącznika zdalnie sterowanego zapewnia sprawne prowadzenie przełączeń planowych, a w przypadku awarii SN na szybką lokalizację uszkodzeń w sieci. Urządzenia te stanowią fakultatywny element linii elektroenergetycznej. Nie budzi zatem wątpliwości, że funkcjonowanie tego urządzenia stanowi element sieci elektroenergetycznej w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje prawo energetyczne. Ponadto, odnosząc się do aktualnej definicji obiektu budowlanego z prawa budowlanego uznał, że łączniki te są instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Pojęcie instalacji może być rozumiane tak jak w art. 3 pkt 10 prawa energetycznego – urządzenia z układami połączeń między nimi. Nie sposób jest przyjąć, że definicja obiektu budowlanego odnosi się do instalacji jedynie obligatoryjnych, gdyż przepis ten nie wskazuje na instalacje niezbędne do użytkowania obiektu, ale na instalacje zapewniające użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Tym samym organ I instancji wniosek Spółki

o stwierdzenie nadpłaty uznał za bezzasadny, wskazując jednocześnie, iż w świetle art. 81b § 2a Op złożona wraz z wnioskiem korekta nie wywołała skutków prawnych.

W odwołaniu od tej decyzji, występując o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, Spółka postawiła szereg zarzutów naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, tj.: art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach

i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1170; dalej: "upol"), w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333; dalej: "Prawo budowlane" lub "upb") poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że łączniki zdalnie sterowane stanowią obiekt budowlany w postaci budowli podlegający opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, art. 1a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 upol w zw. z art. 3 pkt 1 upb, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że łączniki zdalnie sterowane stanowią instalacje zapewniające możliwość użytkowania obiektów budowlanych zgodnie z ich przeznaczeniem, podczas gdy sporne łączniki nie stanowią instalacji w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane; art. 1a ust. 1 pkt 2 upol

w zw. z art. 3 pkt 3 i 9 upb poprzez przyjęcie, że łączniki zdalnie sterowane stanowią urządzenia budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, związane

z obiektem budowlanym, które zapewniają możliwość użytkowania obiektu zgodnie

z przeznaczeniem, podczas gdy łączniki te nie spełniają przesłanek uznania ich za urządzenie budowlane; art. 72 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwą interpretację i uznanie, że nie doszło do powstania nadpłaty; art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 1a ust. 1 pkt 2 upol, w zw. z art. 3 pkt 3 i 9 upb oraz § 147 ust. 1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 283) poprzez przyjęcie, że podstawą do ustalenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości w postaci budowli mogą być przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. prawo energetyczne, oraz prawa procesowego, tj.: art. 120, art. 121 § 1 Op w zw. z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP, art. 122 i art. 187, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 120 i 121 Op, art. 210 §1 pkt 4 w zw. z art. 120, 121

i 124 Op oraz art. 210 § 1 pkt 4 w zw. z art. 120 w zw. z art. 74a Op poprzez: wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie; naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych poprzez zastosowanie wykładni rozszerzającej i profiskalnej przy rozstrzyganiu

w przedmiotowej sprawie i naruszenie zasady szczególnej określoności regulacji daninowych wywodzonej z przepisów Konstytucji RP, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy oraz lakoniczne uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, niekompletne przywołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nieuwzględnienie zmian przepisów prawnych stanowiących podstawę do wydania decyzji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz wydanie decyzji na podstawie prawnej, która nie ma zastosowania

w przedstawionym stanie faktycznym.

Kolegium, powołaną na wstępie i zaskarżoną w sprawie decyzją z 21 września 2021r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Przypomniało na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie.

Wskazało, iż postępowanie to zostało zainicjowane wnioskiem Spółki

o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 2016 w kwocie 2.646,00 zł. We wniosku tym Spółka wskazała, że pierwotnie zadeklarowała zobowiązanie podatkowe w zawyżonej wysokości, jednocześnie kwotę tego zobowiązania Spółka wpłaciła na rachunek organu podatkowego. Zawyżenie kwoty zobowiązania podatkowego nastąpiło na skutek tego, że Spółka błędnie zaliczyła do wartości budowli zgłoszonych do opodatkowania wartość łączników sterowanych zdalnie, instalowanych na liniach napowietrznych średniego napięcia. Spółka doliczyła wartość tych obiektów (łączników) do wartości budowli: [...][...]. Tymczasem, w ocenie Spółki wartość ww. łączników nie powinna być uwzględniana przy ustalaniu wartości zadeklarowanych budowli, gdyż nie stanowią one części składowej linii energetycznych. Łącznik zdalnie sterowany, instalowany na liniach napowietrznych SN, jest to urządzenie służące do załączania, przewodzenia i wyłączania prądów w normalnych warunkach pracy linii, może też funkcjonować w określonych warunkach przeciążeniowych, jak również jest to urządzenie zdolne do przewodzenia przez określony czas prądów w warunkach anormalnych takich jak zwarcie. Urządzenie to oprócz napędu sterowanego zdalnie posiada napęd ręczny umożliwiający manewrowanie aparatem ręcznie za pomocą dźwigni z ziemi, aparatem można sterować także lokalnie za pomocą przycisków znajdujących się w szafce. Łącznik jest sterowany zdalnie z systemu dyspozytorskiego, co daje możliwość telemechanizacji procesów łączeniowych w głębi sieci SN. Zastosowanie ww. łączników zapewnia sprawne prowadzenie przełączeń planowych, a w przypadku awarii sieci SN na szybką lokalizację uszkodzeń w sieci i o ile istnieje taka możliwość przełączenia pozostałego odcinka linii, nie objętego awarią, na zasilanie rezerwowe z innej linii, przyczyniając się tym samym do skrócenia czasu trwania wyłączeń awaryjnych. Urządzenia te stanowią fakultatywny element linii elektroenergetycznej - tzn. każda linia SN może być użytkowana zgodnie z jej przeznaczeniem (dostarczaniem energii elektrycznej do obiorców) bez zainstalowanego na niej łącznika zdalnie sterowanego. Tego rodzaju urządzenie ułatwia eksploatację linii elektroenergetycznych, ale nie jest jej niezbędnym składnikiem, w przeciwieństwie np. do słupa z osprzętem (izolatory, poprzecznik) - stanowiących element niezbędny do użytkowania linii zgodnie z jej przeznaczeniem.

Spółka, przytaczając treść art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego wskazała, że przedmiotowe łączniki nie stanowią części składowej linii energetycznych, ze względu na fakt, że urządzenia te nie są na stałe połączone z tymi liniami oraz mają charakter "mobilny" i w związku z tym mogą być (i faktycznie są) przenoszone z jednej linii elektromagnetycznej na drugą.

W ocenie Spółki, przedmiotowe łączniki nie stanowią też "budowli" w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (art. 1a ust. 1 pkt 2 upol) oraz art.

3 pkt 1, 3, 9 ustawy Prawo budowlane. W świetle tych przepisów Spółka wywiodła, że te urządzenia techniczne i instalacje przemysłowe, które nie są instalacjami wolnostojącymi nie będą podlegały opodatkowaniu. Przedmiotowe łączniki stanowią urządzenia "wolno stojące nieposiadające części budowlanej". W związku z tym,

w ocenie Spółki nie spełniają one definicji budowli zawartej w ustawie o podatkach

i opłatach lokalnych.

Kolegium wskazało następnie, że w toku postępowania, na wezwanie organu

I instancji Spółka przedłożyła wykazy z ewidencji środków trwałych w zakresie budynków i budowli, które stanowiły podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości w latach 2016-2019, obrazujące stan przed i po korekcie deklaracji podatku od nieruchomości w latach 2016-2019 złożonych wraz z wnioskami

o stwierdzenie nadpłaty. Korzystając natomiast z prawa przewidzianego w art. 200 Op skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz przesłała specyfikację techniczną łączników zdalnie sterowanych oraz informację Urzędu Statystycznego w Łodzi o klasyfikacji w grupowaniu KŚT łącznika zdalnie sterowanego - zakwalifikowaniu łączników zdalnie sterowanych do grupy 6 KŚT podgrupy 61 jako "Urządzenie i aparatura energii elektrycznej". Dokument ten to dokumentacja techniczno-ruchowa przedmiotu oznaczonego jako: "THO (THO/T) 24 (36) napowietrzny rozłącznik rozłączniko uziemnik średniego napięcia w izolacji SF6".

W punkcie 3 tego dokumentu, dotyczącego zastosowania przedmiotu wskazano m.in., że urządzenia te przeznaczone są do rozłączania prądów znamionowych, oraz uziemiania obwodów w napowietrznych (lub napowietrzno-kablowych) sieciach elektroenergetycznych, w przeciwieństwie do napowietrznych rozłączników w izolacji powietrznej gwarantują trwałość 5000 cykli roboczych, bez konieczności wymiany jakichkolwiek elementów. W połączeniu z nowoczesnym i niezawodnym systemem sterowania i nadzorowania radiowego dają gwarancję kilkudziesięcioletniej pracy bez potrzeby dokonywania kłopotliwych przeglądów, regulacji i konserwacji, co jest szczególnie istotne w rozległych sieciach napowietrznych. Urządzenia te są niezwykle trwałe i niezawodne, nie są one narażone na działanie warunków atmosferycznych (deszczu, śniegu, szadzi, wiatru, itp.), oraz na zanieczyszczenia i uszkodzenia powodowane przez ptaki.

Kolegium przytoczyło następnie treść art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 1a ust. 1 pkt 2 upol, jak również wskazało na przepisy art. 3 pkt 1 upb, art. 3 pkt 3 upb i art. 3 pkt 9 upb, definiujące odpowiednio obiekt budowlany, budowlę oraz urządzenia budowlane. Wywiodło, że budowlą jest sieć techniczna. Ponadto, z przepisów ustawy Prawo budowlane wynika, że do obiektów budowlanych zalicza się m.in. sieci elektroenergetyczne, telekomunikacyjne, gazowe, ciepłownicze, wodociągowe, kanalizacyjne oraz rurociągi przesyłowe (załącznik do ustawy "Kategorie obiektów budowlanych" - kategoria XXVI). Wskazało, iż za obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego uważa się budowlę wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Urządzenia instalacyjne zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem zostały natomiast wskazane w definicji urządzeń budowlanych, zawartej w art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane.

Zdaniem Kolegium, w realiach rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności należało rozważyć czy sporne łączniki zdalnie sterowane są urządzeniami instalacyjnymi zapewniającymi możliwość użytkowania sieci elektroenergetycznej zgodnie z jej przeznaczeniem. Wg Spółki, przeznaczeniem użytkowania sieci jest dostarczanie energii elektrycznej do obiorców. Jak wynika z wniosku o stwierdzenie nadpłaty łącznik zdalnie sterowany, instalowany na liniach napowietrznych SN, jest urządzeniem służącym do załączania, przewodzenia i wyłączania prądów w normalnych warunkach pracy linii, może też funkcjonować w określonych warunkach przeciążeniowych, jak również jest to urządzenie zdolne do przewodzenia przez określony czas prądów w warunkach anormalnych takich jak zwarcie. W ocenie Kolegium, funkcje jakie spełnia łącznik przesądzają o tym, że jest on urządzeniem instalacyjnym (urządzeniem budowlanym w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane) zapewniającym użytkowanie linii elektroenergetycznej zgodnie z jej przeznaczeniem, jakim jest dostarczanie energii elektrycznej do odbiorców. Funkcje te związane są z zapewnieniem prawidłowego przesyłu energii zarówno w normalnych warunkach pracy linii, jak i w warunkach odbiegających od normy. Wskazało, iż trudno przy tym nawet przyjąć, że zapewnienie prawidłowego przesyłu energii w warunkach przeciążeniowych i anormalnych nie jest również funkcją, którą należałoby uznać za funkcję, dzięki której zapewniona jest możliwość użytkowania sieci elektroenergetycznej zgodnie z jej przeznaczeniem.

Podnoszona przez Spółkę okoliczność jakoby demontaż i przenoszenie w inne miejsce łączników miało następować bez uszczerbku dla prawidłowego funkcjonowania linii energetycznej nie powinna mieć w ocenie SKO znaczenia, ustawodawca nigdzie nie wskazał bowiem, że urządzenia instalacyjne muszą być urządzeniami niezbędnymi dla funkcjonowania obiektu budowlanego (tutaj sieci elektroenergetycznej), wystarczy, że funkcje przez nie pełnione zapewniają możliwość użytkowania takiej budowli zgodnie z jej przeznaczeniem. Funkcje, jakie spełniają wspomniane łączniki tj. załączanie, przewodzenie i wyłączanie prądów służą właśnie dostarczaniu energii elektrycznej do odbiorców, tym samym są ściśle, a wręcz nierozerwalnie związane z funkcją jakie pełni linia.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu strony jakoby w sprawie niezbędne było dokonanie oceny spornych łączników z udziałem biegłego, Kolegium stanęło na stanowisku, że pomimo zaistnienia kwestii technicznych w przedmiotowej sprawie, spór jednak sprowadza się do kwestii prawnych związanych z rozumieniem definicji budowli, obiektu budowlanego, urządzenia budowlanego. Natomiast sposób działania spornych łączników został obszernie opisany we wniosku o stwierdzenie nadpłaty i na potrzeby niniejszej sprawy nie budził wątpliwości organu co do wpływu tego działania na działanie linii elektroenergetycznej.

Z tych wszystkich względów SKO wywiodło, iż nie budzi wątpliwości organu, że przedmiotowe łączniki stanowią instalacje, powiązane z linią elektroenergetyczną

w ściśle określonym celu, jakim jest jej użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem. Zdaniem Kolegium, wniosek ten potwierdza przedłożona przez stronę dokumentacja techniczna, zgodnie z którą łączniki zapewniają prawidłowe funkcjonowanie linii. To zaś, że linia elektroenergetyczna mogłaby funkcjonować bez ich zastosowania nie ma

w ocenie organu odwoławczego znaczenia. Przeznaczeniem linii elektroenergetycznej jest nie tylko "dostarczanie energii elektrycznej do odbiorców" w oderwaniu od zagadnień związanych z jak najbardziej efektywnym i bezpiecznym funkcjonowaniem takiej linii. Jak już podkreślono, urządzenia takie (łączniki) nie muszą stanowić niezbędnego elementu budowli, wystarczy że w sposób istotny - co ma miejsce

w przedmiotowej sprawie - usprawniają jej efektywne i bezpieczne funkcjonowanie, tym samym zapewniają możliwość użytkowania budowli zgodnie z jej przeznaczeniem.

SKO przedstawiło również swoje stanowisko w zakresie pozostałych zarzutów odwołania, wywodząc m.in., że w znaczeniu pojęcia sieci z ustawy Prawo energetyczne mieszczą się urządzenia i instalacje, które funkcjonalnie służą do przesyłania energii, tym samym - w ocenie Kolegium - przyjęcie, że wartość spornych łączników powinna być częścią podstawy opodatkowania budowli (sieci) nie jest pozbawione podstaw również na podstawie tych przepisów. Kolegium opowiedziało się jednak za wnioskowaniem konieczności włączenia do podstawy opodatkowania budowli wartości wspomnianych łączników na podstawie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy Prawo budowlane. Wskazało przy tym, iż organ I instancji

w podstawie rozstrzygnięcia podał błędną jednostkę redakcyjną, to jest art. 74a, podczas gdy to art. 75 Ordynacji podatkowej dotyczy nadpłat stwierdzanych na wniosek podmiotów uprawnionych. Uznało jednak, iż powyższe uchybienie nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka, działaniem pełnomocnika, wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji

i zobowiązanie do wydania decyzji o określonej treści w zakreślonym terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania, postawiła zarzuty naruszenia:

przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 1a ust. 1 pkt 2 upol w zw. z art. 3 pkt 1 i 3 upb, przez ich błędną wykładnię

i uznanie, że łączniki zdalnie sterowane stanowią obiekt budowlany w postaci budowli podlegający opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości;

- art. 1a ust. 1 pkt 2 upol w zw. z art. 3 pkt 3 i 9 upb, poprzez przyjęcie, że łączniki zdalnie sterowane stanowią urządzenia budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, związane z obiektem budowlanym, które zapewniają możliwość użytkowania obiektu zgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy łączniki te nie spełniają przesłanek uznania ich za urządzenie budowalne;

- art. 1a ust. 1 pkt 2 upol w zw. z art. 3 pkt 1 upb, poprzez pominięcie przy kwalifikowaniu łączników zdalnie sterowanych do obiektów budowlanych przesłanki ich "wzniesienia z użyciem wyrobów budowalnych", która zawarta jest w Prawie budowlanym;

b) przepisów postępowania, tj.:

- art. 120 i 121 Op przez wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, co doprowadziło do naruszenia zasady legalizmu postępowania i zasady działania w zaufaniu;

- art. 124 w zw. z art. 121 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie

i nieodniesienie się w zupełności do stawianych przez Spółkę zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które to zostały naruszone w sposób istotny przez organ

I instancji, co doprowadziło do naruszenia przez organ odwoławczy zasady przekonywania i działania w zaufaniu;

- art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej, poprzez zawarcie

w uzasadnieniu decyzji stwierdzeń, które pozostają wobec siebie w sprzeczności oraz zdawkowe odniesienie się do zarzutów stawianych przez Spółkę, co uniemożliwia Spółce wdanie się w polemikę z organem odwoławczym w składanej skardze oraz zweryfikowanie przez Sąd legalności wydanego rozstrzygnięcia;

- art. 127 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 200

§ 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nierozpatrzenie i nierozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w nowym toku instancyjnym zgodnie z zasadami postępowania podatkowego, co doprowadziło do niewyznaczenia Spółce terminu 7 dni na wypowiedzenie się

w przedmiocie zebranego materiału dowodowego, a to z kolei stanowi naruszenie jednej z podstawowych gwarancji procesowych przysługujących stronie;

- art. 127 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez powołanie się na okoliczności przez organ odwoławczy, które nie znajdują oparcia

w wydanej decyzji przez organ l instancji, co spowodowało, że postępowanie odwoławcze nie pokrywa się z postępowaniem w pierwszej instancji, czego konsekwencją jest naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego;

- art. 210 § 1 pkt 4 w zw. z art. 120 w zw. z art. 74a Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie decyzji przez organ I instancji w oparciu o podstawę prawną, która nie ma zastosowania w przedstawionym stanie faktycznym, co doprowadziło do wadliwości decyzji.

Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sporem w niniejszej sprawie objęte jest ustalenie czy podstawa opodatkowania w podatku od nieruchomości od budowli stanowiącej linię napowietrzną średniego napięcia (SN) została określona prawidłowo. Do wartości tej budowli Spółka doliczyła bowiem wartość łączników sterowanych zdalnie instalowanych na liniach napowietrznych średniego napięcia, co obecnie uznaje za błędne.

Zdaniem skarżącej wartość ww. łączników błędnie została zaliczona do wartości zgłoszonej do opodatkowania budowli zawyżając wartość tej budowli, a w konsekwencji wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości. Spółka twierdzi, iż uwzględnienie łączników, o których mowa, w wartości budowli nie powinno mieć miejsca, gdyż nie stanowią one części składowej linii energetycznych (napowietrznych średniego napięcia). Łączniki, o których mowa stanowią urządzenia "wolno stojące nieposiadające części budowlanej". W związku z tym nie spełniają definicji budowli w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i tym samym definicji budowli zawartej w ustawie

o podatkach i opłatach lokalnych. Nie są obiektem budowlanym ani urządzeniem budowlanym.

Zdaniem Kolegium, przedmiotowe łączniki stanowią instalacje, są powiązane

z linią energetyczną w ściśle określonym celu, jakim jest jej użytkowanie zgodnie

z przeznaczeniem. Funkcje jakie spełniają przesądzają o tym, że są one urządzeniem instalacyjnym (urządzeniem budowlanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego), zapewniającym użytkowanie linii elektroenergetycznej zgodnie z jej przeznaczeniem, jakim jest dostarczanie energii elektrycznej do odbiorców. Funkcje

te związane są z zapewnieniem prawidłowego przesyłu energii zarówno w normalnych warunkach pracy linii, jak i w warunkach odbiegających od normy. Brak trwałego połączenia spornych łączników z siecią nie przesądza o braku możliwości uznania,

że tworzą one z linią energetyczną całość, wynikającą z funkcjonalnego związku między nimi.

Istotę sporu stanowi zatem zasadność uznania przez organy podatkowe,

iż wartość łączników sterowanych zdalnie powinna być uwzględniona przy ustalaniu wartości zadeklarowanych budowli, jako że stanowią one element sieci elektroenergetycznej w sytuacji, gdy według twierdzeń Spółki łączniki te stanowią urządzenie techniczne, którego częścią budowlaną jest stanowisko słupowe, będące obiektem budowlanym.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 upol (według stanu prawnego obowiązującego

w 2016 r.), opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Budowla jest w związku

z tym przedmiotem opodatkowania wówczas, gdy jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej i znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy (art. 1a ust. 1 pkt 3 upol). Budowlą w rozumieniu ustawy podatkowej jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury,

a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane

z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 1a ust. 1 pkt 2 upol). Słusznie w związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że zakres opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomości wymaga odwołania się do przepisów prawa budowlanego, gdyż zgodnie z przepisem art. 1a ust. 1 pkt 2 upol przy definiowaniu budowli należy wyjaśnić, czy jest to obiekt budowlany

w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Pojęcie "budowli" zdefiniowano w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego (także

w brzmieniu obowiązującym od 16 lipca 2016 r., do tej daty wśród budowli wymienione były także elektrownie wiatrowe), zgodnie z którym należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Jest to zatem definicja zakresowa, niepełna, która nie wskazuje wszystkich elementów z danego zakresu,

a ogranicza się jedynie do wyróżnienia przykładu tych elementów. Definicja ta, co podkreślono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 września 2011 r., P 33/09, została sformułowana wadliwie, gdyż definiuje budowlę jako obiekt budowlany niebędący budynkiem i obiektem małej architektury, zaś z definicji obiektu wynika, iż są to budynki, budowle i obiekty małej architektury. Jednakże przykładowe wyliczenie obiektów, które według ustawy zaliczają się do tej kategorii oddaje intencje ustawodawcy co do objęcia zakresem definicji budowli tych obiektów, które expressis verbis zostały w nim wymienione oraz tych, które są do nich podobne

z uwagi na ich konstrukcję, przeznaczenie i charakter. Zaliczenie konkretnego obiektu do budowli wymaga zatem stwierdzenia, czy został on wymieniony w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a jeżeli nie, to czy jest on podobny do obiektów w nim wymienionych

i jednocześnie nie ma cech pozwalających na zaliczenie go do budynków lub obiektów małej architektury.

W stanie prawnym obowiązującym do dnia 27 czerwca 2015 r. pod pojęciem obiektu budowlanego ustawodawca rozumiał m.in. budowle stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Nie ulega zatem wątpliwości, że kryterium całości techniczno-użytkowej stanowiło w tym stanie prawnym wyróżnik definicji budowli, czego ustawodawca już nie powtórzył przy definiowaniu obiektu budowlanego nowelizując ustawę od dnia 28 czerwca 2015 r. Odtąd przez obiekt budowlany rozumie się m.in. budowle wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesione z użyciem wyrobów budowlanych. Wprowadzenie od dnia 28 czerwca 2015 r. nowej definicji obiektu budowlanego, gdzie w przypadku budowli ustawodawca zrezygnował ze wskazania na element całości techniczno-użytkowej, nie oznacza jednak, że opodatkowanie tych budowli uległo ograniczeniu. Wśród desygnatów budowli, wskazanych w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wymieniono m.in. sieci techniczne. W załączniku do tej ustawy doprecyzowano, że są to sieci takie jak: elektroenergetyczne, telekomunikacyjne, gazowe, ciepłownicze, wodociągowe, kanalizacyjne oraz rurociągi przesyłowe (kategoria XXVI w załączniku). Tym samym sieci, których dotyczy niniejsza sprawa, stanowią budowlę w rozumieniu zarówno przepisów prawa budowlanego, jak i ustawy podatkowej. Trzeba w związku z tym przyjąć, że w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego ustawodawca jako budowlę wskazuje sieci techniczne (w tym sieci elektroenergetyczne) w sensie całościowym. Konieczne jest więc ustalenie, czy łącznik jest elementem sieci.

Zdaniem Sądu, na powyższe pytanie należy odpowiedzieć twierdząco.

Stanowisko przedstawione w skardze skupia się na tym, że łącznik zdalnie sterowany nie został wymieniony w art. 3 pkt 9 upb, a wobec tego, iż to stanowisko słupowe umożliwia użytkowanie łącznika zgodnie z przeznaczeniem, brak jest podstaw do uznania łącznika za urządzenie budowlane. W argumnetacji tej Spółka pomija istotność dla opodatkowania spornych łączników kwestii, czy łączniki te są elementem sieci. Jednocześnie we wniosku o stwierdzenie nadpłaty wskazuje, iż łącznik zdalnie sterowany jest urządzeniem służącym do załączania, przewodzenia i wyłączania prądów w normalnych warunkach pracy linii, może też pracować w warunkach przeciążeniowych, jak również w warunkach anormalnych takich jak zwarcie. Pozwala na szybką lokalizację uszkodzeń w sieci i o ile istnieje taka możliwość przełączenia pozostałego odcinka linii nie objętego awarią na zasilanie rezerwowe z innej linii, przyczyniając się tym samym do skrócenia czasu trwania wyłączeń awaryjnych. Wskazano jednocześnie, iż urządzenia te stanowią fakultatywny element linii elektroenergetycznej, ułatwiają jej eksploatację, ale nie są jej niezbędnym składnikiem. Każda linia SN może być bowiem użytkowana zgodnie z jej przeznaczeniem bez zainstalowanego na niej łącznika.

Ponadto z załączonej przez spółkę do akt sprawy dokumentacji dotyczącej rozłącznika napowietrznego typu THO-24 wynika, że są one przeznaczone do rozłączania prądów znamionowych oraz uziemiania obwodów w napowietrznych (lub napowietrzno-kablowych) sieciach elektroenergetycznych. Działanie rozłącznika może być realizowane zarówno poprzez napęd elektryczny, jak i poprzez napęd ręczny. Opis zastosowania spornego rozłącznika w sposób jednoznaczny wyjaśnia zatem, że jest on elementem sieci elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia i jego wykorzystanie wskazuje na powiązanie z siecią. Słusznie zatem stwierdziło SKO, że przedmiotowe łączniki stanowią część sieci elektroenergetycznej. Należy je zatem identyfikować jako część instalacji (odrębnego obiektu budowlanego), które zapewniają możliwość użytkowania tejże instalacji (obiektu budowlanego) zgodnie z jej przeznaczeniem, czyli – jak stwierdziła sama skarżąca – w przypadku wystąpienia awarii łącznik umożliwia przełączenie w sieci SN, a to pozwala na skrócenie czasu przerw w dostawie energii elektrycznej.

Z tych względów za chybione należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 2 upol w zw. z art. 3 pkt 1, pkt 3 oraz pkt 9 upb.

Niezasadne okazały się również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 Op. W tej sprawie ocenie prawnej podlegało - jak słusznie wskazał organ odwoławczy – rozumienie definicji budowli, w szczególności w odniesieniu do budowli jaką jest sieć techniczna. SKO zawarło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty, które

w dostatecznym stopniu wyjaśniły stanowisko organów podatkowych, co do przyjętej przez organy podatkowe podstawy opodatkowania budowli oraz podało powody, dla których uznano, że postępowanie organów podatkowych w tym zakresie było prawidłowe i nie naruszało wskazywanych przez Spółkę przepisów Ordynacji podatkowej oraz przepisów prawa materialnego. Wyjaśniono zatem dlaczego nie doszło do różnicy pomiędzy wykazaną przez Spółkę wartością podlegających opodatkowaniu budowli w deklaracjach podatkowych. Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 Op do organu podatkowego należy wyjaśnienie wszystkich okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zakres postępowania dowodowego wyznacza jednak treść hipotezy normy prawnej, która w danej sprawie miała zastosowanie.

W przypadku opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomości jedną z istotnych kwestii, jakie winny być ustalone, jest wartość budowli, o której mowa w przepisach

o podatkach dochodowych. W niniejszej sprawie nie tyle chodziło o ustalenie wartości budowli, która stanowiła podstawę opodatkowania, a jedynie o to czy w jej skład powinna wchodzić wartość tzw. łączników sterowanych zdalnie. Skoro uznano, że sieć elektroenergetyczna (jako rodzaj sieci technicznej) jest obiektem budowlanym

w rozumieniu art. 3 upb oraz przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości według art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 upol, to stanowi budowlę

i podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, z uwzględnieniem każdego z jej elementów. Jeżeli rozłączniki zdalnie sterowane instaluje się na słupach linii napowietrznych średniego napięcia i służą one do rozłączania prądów znamionowych to te elementy tworzą jedną całość z linią, a tym samym stanowią jedną budowlę i z tych powodów organy podatkowe uznały, że nie ma podstaw do korekty podstawy opodatkowania o wartość przedmiotowych rozłączników. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia została zatem wyjaśniona w sposób dostateczny. Zdaniem Sądu organ odwoławczy wyjaśnił także w sposób dostateczny jego podstawę prawną.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, iż organ odwoławczy dostrzegł wadliwość wskazania przez organ I instancji w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 74a Op. Wskazał jednocześnie, iż podstawę rozstrzygnięcia o nadpłacie na wniosek podatnika stanowi art. 75 Op. Tym samym ostatecznie podstawa prawna rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie została wskazana prawidłowo. Zauważyć jednocześnie należy, iż w przywołanej przez organ I instancji podstawie prawnej znalazł się także art. 75 § 4a Op. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia art. 127 Op w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania dokonał zbadania sprawy w jej całokształcie. Zdaniem Sądu nie narusza art. 127 Op odniesienie się do dokumentacji złożonej przez Spółkę przed organem I instancji także w sytuacji, gdy

w sposób wyraźny nie odniósł się do niej organ I instancji. Organ ten powołał się bowiem na treść wniosku o stwierdzenie nadpłaty, z którego wynikają wnioski zbieżne

z treścią złożonej przez Spółkę dokumentacji.

Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia art. 127 Op w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 200 § 1 Op wskazać należy, iż istotnie termin

7 dni, o którym mowa w art. 200 § 1 Op nie został Spółce wyznaczony. Zgodzić się jednak należy ze stanowiskiem Kolegium zawartym w odpowiedzi na skargę, iż otrzymany od organu I instancji materiał dowodowy był kompletny, nie wymagał uzupełnienia i organ odwoławczy nie gromadził dowodów ani nie prowadził własnego postępowania wyjaśniającego. Organ I instancji postanowieniem z dnia 14 czerwca 2021 r. wyznaczył Spółce termin 7 dni do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego, a Spółka z powyższej możliwości skorzystała. Tym samym organ I instancji wywiązał się prawidłowo z obowiązku nałożonego art. 200 § 1 Op. Skarżąca stawiając powyższy zarzut nie wskazała też w jaki sposób brak umożliwienia przez organ odwoławczy wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego wpłynął na treść rozstrzygnięcia. W tych okolicznościach zdaniem Sądu niewyznaczenie w postępowaniu odwoławczym 7-dniowego terminu przewidzianego

w art. 200 § 1 Op nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem na etapie postępowania odwoławczego nie uzupełniano akt sprawy o nowe dowody, a organ odwoławczy oparł się w całości na dowodach zgromadzonych przez organ pierwszej instancji, z którymi strona miała możliwość zapoznać się w postępowaniu przed organem I instancji (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r. o sygn. akt I FSK 1143/16, LEX nr 2504654).

Wobec powyższego, nie dopatrując się naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi, orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił, zgodnie z treścią sentencji wyroku.