Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1150/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr) Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wpisowi na listę aplikantów radcowskich. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 311 ust. 2 w związku z art. 33 ust. 3 i art. 339 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) -sprzeciwił się wpisowi pana D. D. na listę aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], który to wpis dokonany został uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lutego 2006 r.

W uzasadnieniu podał między innymi, że:

w dniu [...] stycznia 2006 r. pan D. D. złożył odwołanie od uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. o odmowie wpisu kandydata na listę aplikantów radcowskich, z uwagi na uzyskanie 188 punktów w wyniku przeprowadzonego egzaminu konkursowego i wnioskował o wpis na listę aplikantów radcowskich na podstawie art. 33 ust. 3 in fine i art. 24 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.),

Uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] postanowiła wpisać pana D. D. na listę aplikantów radcowskich tej Izby.

W uzasadnieniu wymienionej uchwały wskazano, iż odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie. Uznano bowiem, iż w wyniku przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005 r. egzaminu, zgodnie z art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, kandydat uzyskał pozytywną ocenę. Nie wskazano jednakże, jaką liczbę punktów otrzymał.

W związku ze spełnieniem również pozostałych wymogów określonych ustawą o radcach prawnych, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] postanowiła wpisać pana D. D. na listę aplikantów radcowskich.

W przesłanych aktach osobowych kandydata znajdują się dwa egzemplarze -wydaje się, jednej uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. Komisji Konkursowej powołanej do przeprowadzenia egzaminu konkursowego w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] Z jednego egzemplarza wynika, iż kandydat udzielił prawidłowej odpowiedzi jedynie na 185 pytań testu, zaś z drugiego, że na 188 pytań. Zatem za każdym razem uzyskiwał wynik negatywny z konkursu.

W celu wyjaśnienia omawianych wątpliwości, w oparciu o protokół z egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w 2005 r. w OIRP w [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. ustalono, iż kandydat uzyskał 185 punktów.

W dniu [...] grudnia 2005 r. Krajowa Rada Radców Prawnych, w związku z wątpliwościami dotyczącymi prawidłowości pytań i odpowiedzi testu na egzamin konkursowy na aplikację radcowską, podjęła uchwałę nr [...], zobowiązującą Zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską do wydania w dniu [...] grudnia 2005 r. komunikatu o uznaniu za prawidłowe innych odpowiedzi, niż wynikające z arkusza prawidłowych odpowiedzi.

Opublikowany komunikat był następnie podstawą do sprostowania wyników egzaminu konkursowego przez poszczególne komisje.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji, w oparciu o protokół z dnia [...] grudnia 2005 r. tej samej Komisji ustalono, że pan D. D. otrzymał 188 punktów. Tym samym uzyskał ponownie negatywną ocenę z egzaminu konkursowego.

W związku z powyższym Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. odmówiła wpisania kandydata na listę aplikantów radcowskich.

W dniu [...] stycznia 2006 r. pan D. D. złożył odwołanie od tej uchwały. Dokonując własnej, ponownej analizy testu egzaminacyjnego, uważał, że powinien otrzymać z testu 193 punkty, co stanowiłoby wystarczającą podstawę do dokonania wpisu na listę aplikantów radcowskich.

W dniu [...] lutego 2006 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwaliła, iż odwołanie pana D. D. zasługuje w całości na uwzględnienie i wpisała go na listę aplikantów radcowskich.

Minister Sprawiedliwości jak już wyżej zostało wyjaśnione sprzeciwił się powyższej uchwale i wyjaśnił, że zasady przeprowadzenia egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w 2005 r. zostały uregulowane w art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361).

Na podstawie ust. 27 wymienionego przepisu, do przeprowadzenia egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w 2005 r. należało stosować również odpowiednio art. 331 ust. 3, art. 337 - 339 i art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.

Zgodnie z art. 7 ust. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. w zw. z art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, po zakończeniu egzaminu konkursowego w dniu [...] grudnia 2005 r., komisje konkursowe, przeprowadzające ten egzamin, zobowiązane były do ustalenia w drodze uchwały wyniku osiągniętego przez kandydata.

Komisja Konkursowa powołana do przeprowadzenia egzaminu konkursowego w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] powyższy obowiązek wypełniła, wydając w dniu [...] grudnia 2005 r. uchwałę nr [...], ustalającą, iż pan D. D. uzyskał 185 punkty z egzaminu.

Następnie w oparciu o Uchwałę nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r. i Komunikat Zespołu z dnia [...] grudnia 2005 r., zweryfikowała wyniki egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, ustalając wynik na 188 punktów.

Należy zauważyć, iż w związku z wątpliwościami dotyczącymi opracowanych pytań i klucza odpowiedzi do testu, Krajowa Rada Radców Prawnych, jako organ odpowiedzialny, na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r., za powołanie zespołu - mogła go zobowiązać do wydania stosownego komunikatu.

Również, w ramach wynikającej z art. 60 ust. 3 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. koordynacji działalności okręgowych izb radców prawnych i sprawowanego nad ich działalnością nadzoru.

Krajowa Rada Radców Prawnych uprawniona była do zobowiązania komisji konkursowych do weryfikacji wyników uzyskanych przez kandydatów na aplikację radcowską.

Wymaga podkreślenia, iż przepisy regulujące przebieg egzaminu konkursowego w 2005 r. nie dały komisjom konkursowym ani radom okręgowych izb radców prawnych, a tym bardziej samym kandydatom uprawnień do samodzielnego ustalania klucza prawidłowych odpowiedzi do pytań egzaminacyjnych i przeprowadzania dodatkowych weryfikacji wyników egzaminu w oparciu o inne pytania, niż wskazane w Komunikacie Zespołu z dnia [...] grudnia 2005 r.

W związku z powyższym, należy przyjąć, iż nie było podstawy prawnej do dokonania w dniu [...] lutego 2006 r. ponownej analizy testu egzaminacyjnego przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Tym samym nie było podstawy do wydania uchwały Nr [...] dotyczącej wpisania pana D. D. na listę aplikantów radcowskich.

Przeprowadzenie dodatkowego sprostowania wyników egzaminu konkursowego przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], w sytuacji gdy nie dokonano analogicznej weryfikacji w pozostałych okręgowych izbach radców prawnych, narusza zasadę sformułowaną w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą wszyscy są równi wobec prawa i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] dokonała drugiej weryfikacji w oparciu o własne ustalenia, które nie były - bo nie mogły być - brane pod uwagę przez pozostałe okręgowe izby radców prawnych przy ocenie wyników egzaminu.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02, nie wykluczył pozostawienia prowadzenia aplikacji, a w jej ramach postępowania w zakresie naboru i szkolenia aplikantów, samorządowi radców prawnych. W powołanym wyroku Trybunał wskazał jednak, iż selekcja kandydatów na aplikantów i ich kwalifikowanie (ocenianie) winny być przeprowadzane wyłącznie według zasad ustawowych i na podstawie jednoznacznie sprecyzowanych kryteriów, ustalonych w ustawach (a w kwestiach technicznych w wydanych na ich podstawie aktach o charakterze wykonawczym).

W związku z powyższym, nie można przyjąć, iż pan D. D. uzyskał pozytywny wynik, to jest co najmniej 190 punktów, podczas egzaminu konkursowego w dniu [...] grudnia 2006 r.

Wyżej wymieniony, w wyniku weryfikacji przeprowadzonej w oparciu o Komunikat Zespołu z dnia [...] grudnia 2005 r. otrzymał 188 punktów, czyli negatywną ocenę z egzaminu konkursowego.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego jest jedną z przestanek wymaganych do podjęcia przez rade właściwej okręgowej izby radców prawnych uchwały o wpisie na listę aplikantów radcowskich.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł pan D. D., zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzucił:

I. Art. 33 ust. 3, art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. ( Dz. U. z 2002 r. Nr 123 poz. 1059) w związku z art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. nr 163, poz. 1361).

II. Art. 32, art. 77 ust. 2, art. 78, art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ( Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483) w związku z art. 132 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071), w związku z art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

W uzasadnieniu podał między innymi, że:

Na mocy art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. nr 163 poz. 1361) w 2005 r. nabór na aplikację radcowską w drodze egzaminu konkursowego przeprowadzają rady okręgowej izby radców prawnych. W przeprowadzonym w dniu [...] grudnia 2005 r. postępowaniu konkursowym na aplikację radcowską przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] w formie egzaminu pisemnego określonego w art. 339 ustawy, wystąpiły błędy merytoryczne. Część błędów została zauważona przez Zespół przygotowujący pytania egzaminacyjne i na podstawie uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] grudnia 2005 r. zweryfikowano ponownie odpowiedzi na pytania dotknięte błędami zgodnie z komunikatem z [...] grudnia 2005 r.

Analiza pytań egzaminacyjnych wykazała, że błędami dotknięte są również inne pytania, które u skarżącego mogły wywołać sytuację całkowitej dezinformacji, gdyż nie mógł on udzielić jednej prawidłowej odpowiedzi zgodnie art. 339 ust. 1 ustawy.

Do pytań objętych błędami należy również zaliczyć zdaniem skarżącego również pyt. 168, pyt. 176, pyt. 211, pyt. 226, pyt. 248 w teście egzaminacyjnym.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że:

Pytanie 168 jest błędne.

W razie przeniesienia własności rzeczy ruchomej obciążonej prawem osoby trzeciej:

a) prawo to wygasa z chwilą wydania rzeczy nabywcy,

b) prawo to przechodzi na nabywcę, o ile wyraził na to zgodę,

c) prawo to zawsze przechodzi na nabywcę.

Według zespołu przygotowującego pytania odpowiedzią prawidłowa jest odp. a.

Teza. Konstrukcja tego pytania, a przede wszystkim propozycje odpowiedzi wprowadzają w błąd gdyż żadna z odpowiedzi nie jest prawidłowa. W związku z tym mógł powstać u skarżącego stan dezinformacji.

Naruszenie art. 339 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz.1059).

Sytuację jaką zamierzano zobrazować w niniejszym pytaniu reguluje art. 170 K.C. Z jego treści wynika, że prawo osoby trzeciej na rzeczy ruchomej wygasa w przypadku przeniesienia własności rzeczy ruchomej z chwilą wydania jej nabywcy, chyba że ten działa w złej wierze.

Dlatego też aby zakwalifikować odp. a za prawidłową w postawionym pytaniu powinna znajdować się informacja o tym, że nabywca działa w dobrej wierze. Jednakże takiej informacji w/w pytanie nie zawiera jak i też proponowana jako prawidłowa odp. a.

Ponadto art. 170 K.C w zdaniu drugim nakazuje odpowiednie stosowanie art. 169 § 2, który stanowi, że w przypadku przeniesienia rzeczy ruchomej zgubionej, skradzionej lub w inny sposób utraconej przez właściciela przed upływem 3 lat od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem powyższego trzyletniego terminu.

Odpowiednie stosowanie art. 169 § 2 do art. 170 K.C. oznacza, że w stosunku do rzeczy ruchomych określonych w art. 169 § 2 i obciążonych prawem osoby trzeciej wygaśnięcie tego prawa nastąpi po upływie okresu 3-letniego, a nie z chwilą wydania rzeczy nabywcy.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że pyt. 168 jak i propozycje odpowiedzi zawierają błąd merytoryczny, gdyż przez swoją konstrukcję wprowadzają w błąd. Na tak postawione pytanie żadna z odpowiedzi nie jest właściwa.

Zdający, również skarżący nie ma obowiązku domyślać się czy nabywca jest w dobrej wierze, a nawet gdyby zamieszczono informację o "dobrej wierze" to treść art. 169 § 2 w związku z art. 170 zdanie drugie podważa uznanie odp. a za prawidłową, gdyż w stosunku do rzeczy ruchomych określonych w art. 169 § 2 i obciążonych prawem osoby trzeciej, wygaśniecie prawa osoby trzeciej następuje po upływie 3 lat. W związku z tym należałoby w inny sposób skonstruować pytanie jak i propozycje odpowiedzi.

Dlatego też należy stwierdzić jak w przedstawionej na wstępie tezie.

Jeżeli chodzi o pytanie 176 w brzmieniu następującym:

Jeżeli dłużnik posiada wobec wierzyciela kilka długów pieniężnych to:

a) przy spełnieniu świadczenia może wskazać, który chce zaspokoić,

b) wierzyciel decyduje na poczet którego długu zalicza świadczenie,

c) świadczenie zostaje zaliczone proporcjonalnie na wszystkie długi.

Według zespołu przygotowującego pytania odpowiedzią prawidłową jest odp. a.

Teza. Również jako prawidłową należy uznać odp. b.

Naruszenie art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz.1059).

To w arkuszu odpowiedzi na to pytanie zaznaczył odpowiedź ,,b) wierzyciel decyduje na poczet, którego długu zalicza świadczenie."

Komisja egzaminacyjna nie przyznała jemu za to pytanie punktu pomimo, że odpowiedź ta może zostać uznana za odpowiedź prawidłową. Zgodnie bowiem z art. 451. § 1. k.c. dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może przede wszystkim zaliczyć na związane z tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne. § 2. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, a przyjął pokwitowanie, w którym wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego długu. Z treści ww. przepisu wyraźnie wynika, że możliwa jest sytuacja, w której wierzyciel decyduje na poczet, którego długu zalicza świadczenie ... wierzyciel zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów... Ponadto Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał w wyroku z dnia 13 listopada 1973 r. II PR 287/73, że przewidziane w art. 451 k.c. prawo wskazania, na poczet którego z kilku długów wobec tego samego wierzyciela zapłatę należy zarachować wyłącznie do dłużnika dokonującego zapłaty, wobec czego współdłużnicy solidarni poszczególnych długów nie mogą w ramach art. 375 § 1 k.c. domagać się innego zarachowania zapłaty. Wobec powyższego nie w każdej sytuacji osoba będąca dłużnikiem może wskazać, który dług chce zaspokoić, natomiast wierzyciel zawsze, przy biernym zachowaniu dłużnika może zaliczyć otrzymane świadczenie na poczet jednego z należnych długów. Biorąc pod uwagę redakcję innych pytań, w których mogłyby wystąpić wątpliwości interpretacyjne np. pytania nr 192, 170 czy 136 dochodzi do wniosku, że w odpowiedziach do nich użyto określeń jasno i precyzyjnie określających zakres odpowiedzi (np. zawsze na przedniej stronie ..., wyłącznie właścicielowi ..., wyłącznie zarządowi ...) co skutkuje tym, że tylko jedna odpowiedź na nie jest bez wątpienia odpowiedzią właściwą. Redakcja odpowiedzi na pytanie nr 176, nie pozwala na przyjęcie takiego wniosku przez co postawiona teza jest prawdziwa.

Odnośnie pytania 226 w brzmieniu następującym:

Radca prawny odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie zasad etyki radcy prawnego lub uchybienie godności zawodu przy wykonywaniu:

a) tylko działalności zawodowej,

b) działalności publicznej i zawodowej,

c) działalności zawodowej, publicznej i w życiu prywatnym.

Według zespołu przygotowującego pytania odpowiedzią prawidłową jest odp. c.

Teza. Odpowiedziami prawidłowymi są odp. b i c.

Naruszenie art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r.Nr 123 poz.1059).

Zgodnie z art. 3 Zasad Etyki Radcy Prawnego radca prawny ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie Zasad Etyki Radcy prawnego lub godności zawodu przy prowadzeniu działalności zawodowej, a także publicznej i prywatnej.

Mimo takiego sformułowania, wykładnia tego przepisu sprowadza się do stwierdzenia, że odpowiedzialności dyscyplinarnej podlega radca prawny, który dopuścił się naruszenia przy prowadzeniu działalności zawodowej lub publicznej lub prywatnej. Oznacza to, że chociażby dopuszczenie się przez radcę prawnego naruszenia Zasad Etyki Radcy Prawnego lub godności zawodu w jednej z tych dziedzin działalności stanowi przesłankę do pociągnięcia radcy prawnego do odpowiedzialności dyscyplinarnej. W związku z powyższym prawidłowymi odpowiedziami na pyt. 226 są odp. b jak i odp. c. Dlatego też odp. b, którą zaznaczył w swoim arkuszu odpowiedzi, zawierająca dwie ze wskazanych sfer działalności prowadzonej przez radcę prawnego również jest odpowiedzią prawidłową.

W związku z powyższym taka konstrukcja pyt. 226 wraz z możliwymi odpowiedziami narusza art. 339 ust. 1 ustawy.

Odnośnie pytania 248 w brzmieniu następującym:

Rezultatem postępowania Europejskiego Trybunału Obrachunkowego może być:

a) oświadczenie,

b) decyzja,

c) wyrok.

To według zespołu przygotowującego pytania odpowiedzią prawidłową jest odp. a.

Teza. Prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź b.

Trybunał Obrachunkowy Wspólnot Europejskich jest instytucją powołaną na mocy Traktatu o Unii Europejskiej (D. U. UE C 325 z 24 grudnia 2002 r.) i pełni funkcję kontrolną w stosunku do instytucji Unii Europejskiej.

Trybunał Obrachunkowy prowadzi swoją działalność w oparciu o Regulamin Wewnętrzny Trybunału Obrachunkowego Wspólnot Europejskich (D. U. UE L z dnia 20 stycznia 2005 r.). Zgodnie z art. 23 ust. 1 w/w regulaminu:

"Trybunał, działając jako organ kolegialny przyjmuje decyzje po uprzednim ich rozpatrzeniu przez grupę kontroli lub komitet, z wyjątkiem decyzji, które musi podjąć jako organ mianujący lub organ uprawniony do zawierania umów o pracę."

Ponadto o podejmowaniu decyzji przez Trybunał Obrachunkowy stanowią ust. 3. 4 i 5 w/w artykułu 23.

Ponadto w art. 25 regulaminu, również określona jest forma jaką przyjmują działania Trybunału, a mianowicie:

"Zgodnie z postanowieniami traktatów, w szczególności art. 248 ust. 4 Traktatu WE i art. 160 C ust. 4 Traktatu EWEA, oraz z zastrzeżeniem postanowień wynikających z rozporządzenia finansowego, zasady dotyczące przekazywania i publikacji sprawozdań Trybunał, a także opinii, obserwacji, poświadczeń wiarygodności i innych decyzji są ustanowione w przepisach wykonawczych."

Także inne artykuły w/w regulaminu funkcjonowania Trybunału Obrachunkowego stanowią, o podejmowaniu decyzji przez Trybunał. Jednakże nigdzie nie ma informacji o wydawaniu przez Trybunał oświadczeń. Mając powyższe na uwadze za odpowiedź prawidłową na pytanie 248 należy uznać odp. b. i właśnie taką odpowiedź zaznaczył w arkuszu.

W załączeniu dołączył Regulamin Wewnętrzny Trybunału Obrachunkowego Wspólnot Europejskich (D. U. UE L z dnia 20 stycznia 2005 r.).

Minister Sprawiedliwości odmawiając radom okręgowym izb radców prawnych

prawo weryfikacji pytań z testu egzaminacyjnego przyznał tym samym, że nieprawidłowości jakie zostały powyżej wskazane nie wystąpiły, a przepis art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych nie został naruszony. Dlatego też swoim działaniem naruszył przytoczone w pkt. I osnowy skargi przepisy prawne.

W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał na brak uprawnień rad okręgowych izb prawnych do weryfikacji prawidłowości udzielonych odpowiedzi, a następnie uznał za właściwe postępowanie rad w zakresie weryfikacji pytań wskazanych przez uchwałę nr 479/VT/2005 Krajowej Rady Radców Prawnych z 17 grudnia 2005 r.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na wypowiedź pana J. M. szefa Zespołu Przygotowującego pytania, a jednocześnie wiceprezesa Krajowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r., z której wynika, że Zespół przygotowujący pyt. zdaje sobie sprawę z możliwości wystąpienia jeszcze innych błędów w teście egzaminacyjnym. Mając jednak na uwadze niepewność i przeciągające się postępowanie egzaminacyjne Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła decyzję o weryfikacji tylko kilku pytań. Natomiast w stosunku do pozostałych wątpliwości, wskazał na tryb odwoławczy przewidziany w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych i ustawie Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98.1071).

Znamiennym w przedmiotowej kwestii jest to, iż w noweli ustawy o radcach prawnych pominięto zastosowanie w 2005 r. przepisów art. 331 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych. Ustęp 2 omawianego przepisu, który brzmi: "Od uchwały, o której mowa w ust. 1, służy odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w terminie 14 dni do daty doręczenia uchwały" stosuje się także do postępowania o wpis na listę aplikantów radcowskich, zgodnie z art. 33 ust 5 ustawy o radcach prawnych. Pominięcie tego zapisu uniemożliwiło de facto i de iure uczestnikom konkursu zaskarżanie uchwał o odmowie wpisu na listę aplikantów, a tym samym stanowi także naruszenie art. 60 pkt 6 ustawy o radcach prawnych, w myśl którego Krajowa Rada Radców Prawnych rozpatruje odwołania od uchwał rad okręgowych izb radców prawnych oraz prawa do sądu, gwarantowanego art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Istota cyt. przepisu polega na tym, iż żadna ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej w celu dochodzenia naruszonych praw i wolności, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Zarzut ten więc jest w pełni niezasadny, bowiem jedyną drogą odwoławczą kandydata kwestionującego swój wynik egzaminu było odwołanie się do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych za pośrednictwem Rady Okręgowej Izby. Sytuację tą dostrzegła Rada OIRP w [...] i wychodząc naprzeciw konstytucyjnej zasadzie wyrażonej w art. 78 oraz w art. 127 k.p.a. rozpatrzyła złożone przez niego odwołanie od wydanej uprzednio przez niego decyzji. Istotnym w sprawie jest to, iż ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw nie przewidziała postępowania odwoławczego dla kandydatów biorących udział w konkursie na aplikację radcowską w 2005 roku przez co ustawodawca naruszył przede wszystkim art. 78 Konstytucji RP, który wyraźnie mówi, że " Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa".

W związku z tym, że postępowanie przed radami okręgowych izb radców prawnych jest postępowaniem administracyjnym, o czym stanowi art. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, od decyzji administracyjnej służy stronie odwołanie na podstawie art. 127 k.p.a.

Powyższe stanowisko potwierdza Sąd Najwyższy w postanowieniu z 2001r.02.22, III RN 71/00 OSNP 2001/17/526.

W postępowaniu w sprawie wniosku o przyjęcie na aplikację radcowską organy samorządu radcowskiego obowiązane są stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 1 § 2 KPA), w tym również art. 73 i 74 KPA dotyczące udostępnienia akt, o ile przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. Nr 133, poz. 883 ze zm.) nie stanowią inaczej (art. 22 tej ustawy).

Ponadto egzamin na aplikację radcowską w 2005 r. został przeprowadzony na mocy przepisów art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. nr 163 poz. 1361);

"W 2005 r. nabór na aplikację radcowską, w drodze egzaminu konkursowego przeprowadzają rady okręgowej izby radców prawnych równocześnie w tym samym dniu w Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości, zastrzeżeniem ust 20.

Informację o terminie egzaminu konkursowego Minister Sprawiedliwości zamieszcza w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim i Biuletynie Informacji Publicznej.

Z ust. 27 w/w artykułu wynika obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych Dz. U. z 2002 r. Nr 123 poz. 1059), a mianowicie: art. 331 ust. 3, art. 337-9 i art. 3310 ust. 1.

Owe przepisy miały charakter przejściowy, a komisje konkursowe charakter ekcydentalny i powołane jedynie w celu przeprowadzenia egzaminu w formie testu. W takim stanie prawnym w porównaniu do przepisów jakie obowiązują od dnia 01 stycznia 2006 r. egzaminowany nie miał uprawnienia do złożenia odwołania od uchwały komisji konkursowej w zakresie wyniku egzaminu do Ministra Sprawiedliwości, a takie uprawnienie przysługuje od początku 2006 r.

Dlatego też zdający nie miał możliwości zastosowania innego, niż określony w art. 127 k.p.a trybu zaskarżania uchwały, w pierwszej kolejności komisji konkursowej co do wyników egzaminu, a w drugiej uchwały rady okręgowej w sprawie wpisu.

Następnie Minister Sprawiedliwości w przedstawionym uzasadnieniu odebrał kandydatom prawo do zaskarżenia uchwały poprzez wskazanie błędów merytorycznych i formalnych.

Takie zachowanie jest naruszeniem konstytucyjnego prawa obywatela wyrażonego w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r.

Jednocześnie w/w uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości poważył słuszność zastosowania przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] trybu odwoławczego co stanowi naruszenie art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego, która została wyrażona w art. 176 ust 1. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także trybu postępowania odwoławczego w art. 127 - art. 140 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Rady Okręgowych Izb Radców Prawych są organami kompetentnymi w sprawie rozpatrywania odwołań od uchwał w sprawie wpisów na listę aplikantów radcowskich nawet jeżeli podstawą odwołania jest weryfikacja pytań konkursowych dotkniętych błędami. Tym bardziej, że egzamin w formie testu jest jednym z elementów postępowania konkursowego, w którym kandydat musi spełnić szereg innych wymogów formalnych. A w sytuacji braku możliwości skorzystania z kompetencji zawartej w art. 3310 ust. 2, oraz w art. 33 ust. 3 ustawy o radcach prawnych jedynym organem kompetentnym i właściwym trybem odwoławczym w myśl art. 78 konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej jest tryb odwoławczy określony w art. 127-140 k.p.a.

Skarżący również wskazuje, że nieuzasadnionym jest powoływanie się przez Ministra Sprawiedliwości na naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] poprzez weryfikację wyniku testu egzaminacyjnego i rozpatrzenie odwołania z tego powodu, że inne rady okręgowych izb radców prawnych nie zachowały się w taki sam sposób.

Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską wszczęte na wniosek kandydata jest postępowaniem administracyjnym kończącym się wydaniem decyzji administracyjnej w formie uchwały o wpisie lub odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Powołując się na treść art. 77 Konstytucji RP każdy obywatel ma prawo do zaskarżenia orzeczenia i decyzji jeżeli nie zgadza się z treścią ich rozstrzygnięcia. Dlatego też indywidualną kwestią jest skorzystanie z tego uprawnienia.

Mając powyższe na uwadze postępowanie Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych jest zachowaniem zgodnym z przepisami postępowania administracyjnego. Wprawdzie organ nadzorczy jakim dla rad okręgowych izb radców prawnych jest Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła starania o naprawienie błędów jakie wystąpiły podczas postępowania konkursowego, jednakże jej działania okazały się niewystarczające o czym stanowi przytaczana wypowiedź z [...] grudnia 2005 r.

Dlatego też nie można mówić o obowiązku działania rad okręgowych izb radców prawnych z urzędu.

Ponadto w tym miejscu należy wskazać na naruszenie konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu powyższego twierdzenia należy jeszcze raz odnieść się do testu egzaminacyjnego i sytuacji (próby) naprawy błędów zaistniałych w/w teście.

W stosunku do pytania 211 należy zwrócić uwagą na następującą sytuację:

Zgodnie z pierwotnym kluczem odpowiedzi prawidłową odp. była odpowiedź b, którą na swoim arkuszu zaznaczył i przyznano jemu za to pytanie jeden punkt.

Następnie na skutek komunikatu o ponownej weryfikacji prac osób, które osiągnęły co najmniej 180 pkt. owo pytanie również poddano weryfikacji. Zespół przygotowujący pytania stwierdził jednak, że prawidłową odpowiedzią na w/w pytanie nie jest odp. b lecz odp. a. i przyznany jemu punkt został odebrany.

Zespół przygotowujący pytania egzaminacyjne na podstawie uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] grudnia 2005 r. wskazał konieczność zweryfikowania ponownie odpowiedzi na pytania dotknięte błędami zgodnie z komunikatem z [...] grudnia 2005 r. Jednocześnie zgodnie z informacją Sekretarza KRRP W. L. testy kandydatów, którzy osiągnęli wynik co najmniej 190 punktów nie były powtórnie sprawdzane, a podążając za postanowieniem KRRP wyniki testów osób, które uzyskały co najmniej 180 punktów, ale nie przekroczyły 189, zostały z urzędu zweryfikowane przez komisje egzaminacyjne.

Jednakże takie zachowanie jest niezrozumiałe gdyż nierówno traktuje uczestników postępowania konkursowego, ponieważ prace osób, które osiągnęły próg co najmniej 190 punktów nie poddano weryfikacji. W takim stanie rzeczy mogła zaistnieć sytuacja, że jednym odpowiedź b została zakwalifikowana jako prawidłowa (zgodnie z pierwotnym kluczem odpowiedzi), a innym za taką samą odpowiedź ten punkt został zabrany.

Wobec powyższego składając odwołanie skarżący wniósł o cofnięcie decyzji o odebraniu mu punktu w stosunku do w/w pytania gdyż odjęcie punktu stanowi naruszenie zasady równości wobec prawa.

Mając powyższe na uwadze jako jedyny zgodny z prawem tryb odwoławczy należy wskazać tryb przewidziany w art. 127-140 k.p.a.

Jednocześnie należy stwierdzić, że Minister Sprawiedliwości w wydanej decyzji wskazuje Krajową Radę Radców Prawnych jako organ kompetentny do weryfikacji prawidłowości pytań testowych, a następnie stwierdza wydając niniejszą decyzję, że organ w postaci rady okręgowej izby radców prawnych działający w imieniu Krajowej Rady Radców Prawnych, jako organ odwoławczy pierwszej instancji, za pośrednictwem którego składa się odwołanie, takiej kompetencji nie ma. Dlatego też przedmiotowa decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa co czyni skargę uzasadnioną.

W odpowiedzi na skargę organ Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, w uzasadnieniu podkreślił, że:

Podniesione przez skarżącego zarzuty odnośnie naruszenia art. 33 ust. 3 i art. 339 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) stanowią polemikę za stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, które zostało wyczerpująco uzasadnione przy wydawaniu decyzji z dnia [...] marca 2006 r.

Nie można także podzielić stanowiska skarżącego odnośnie uprawnień rad okręgowych izb radców prawnych. Jego zdaniem, rady okręgowych izb radców prawnych były uprawnione - w wyniku wniesienia przez zainteresowanego odwołania od uchwały dotyczącej wpisu na listę aplikantów radcowskich - do dokonywania weryfikacji wyników egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005 r. Swoje stanowisko uzasadnił tym, że w myśl art. 10 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), dopiero od dnia 1 stycznia 2006 r. - można stosować art. 331 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Z kolei zdaniem rad przyznane uprawnienie obejmowało podjęcie decyzji o przeprowadzeniu weryfikacji, wskazanie pytań podlegających weryfikacji i przeprowadzenie czynności weryfikujących wyniki egzaminu konkursowego.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości przepisy powołanych ustaw nie przewidywały takich uprawnień dla rad okręgowych izb radców prawnych. Rady nie mogły ponownie ustalać bądź zmieniać już przyjętego wyniku konkursu kandydata albo samodzielnie oceniać czy pytania egzaminacyjne zawierają nieprawidłowości i wymagają sprostowania. Nie mogły także dowolnie interpretować pytań testowych i ustalać odpowiedzi na nie.

Ideą przeprowadzanego konkursu, podkreśloną także w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r., było bowiem obiektywne i bezstronne sprawdzenie wiedzy kandydatów według jednolitych zasad i kryteriów, w oparciu o zasadę równego dostępu do zawodu, ograniczonego jedynie poziomem wiedzy prawniczej. Podkreśleniu tej idei służyło przywołanie w zaskarżonej decyzji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02. Ustalanie prawidłowych odpowiedzi przez poszczególne rady okręgowych izb radców prawnych zniweczyłoby założenia noweli z dnia 30 czerwca 2005 r. Wobec tego, aby zostały spełnione wymienione kryteria, klucz odpowiedzi mógł być zmieniony jedynie przez tego, kto go ustalił czyli przez Zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską.

Zatem nietrafny jest zarzut odnośnie naruszenia art. 32 Konstytucji RP. To właśnie, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie dodatkowego sprostowania wyników egzaminu konkursowego przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], w sytuacji, gdy nie dokonano analogicznej weryfikacji w pozostałych okręgowych izbach radców prawnych albo co do osób, które nie złożyły do wymienionej Rady wniosków o wpis na listę aplikantów radcowskich naruszyło zasadę sformułowaną w cytowanym artykule.

Nie można podzielić poglądu skarżącego, iż został pozbawiony prawa składania odwołania. Nie mógł odwołać się od uchwały Komisji Konkursowej, zgodnie z art. 7 ust. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. Natomiast przysługiwało mu prawo do złożenia odwołania w postępowaniu o wpis na listę aplikantów radcowskich. Zatem przepis art. 78 Konstytucji RP i art. 31 ustawy o radcach prawnych nie zostały naruszone. Wszystkie osoby ubiegające się o wpis mogły od wydanych w ich sprawach uchwał wnieść odwołanie. Jednak - jak wskazano powyżej - złożenie przez kandydata odwołania nie dało radom okręgowych izb radców prawnych prawa do przyjęcia za prawidłowe odpowiedzi, które według klucza, ustalonego przez Zespół do przygotowania pytań uznane zostały za błędne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r., w której Minister sprzeciwił się wpisowi p. D. D. na listę aplikantów radcowskich Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] dokonanemu uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lutego 2006 r.

Istota sprawy sprowadza się do oceny sprostowania wyników egzaminu konkursowego skarżącego przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...], która to Izba w wyniku odwołania skarżącego od swojej uchwały nr [...] o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich w trybie art. 132 kpa uchyliła uchwałę o odmowie wpisu i wpisała skarżącego D. D. na listę aplikantów radcowskich. Zdaniem skarżącego sprostowanie to było prawidłowe - tak co do właściwości organów, trybu postępowania, zakresu sprostowanych pytań (które to pytania zostały wskazane w odwołaniu skarżącego od uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] i w skardze) jak i wyniku egzaminu, który to wynik został wyrażony w uchwale o wpisaniu skarżącego na listę aplikantów radcowskich.

Natomiast w ocenie Ministra sprostowanie wyników egzaminów skarżącego było obciążone wadami, które wymagały reakcji Ministra w formie sprzeciwu przeciwko wpisowi skarżącego na listę aplikantów radcowskich.

Kompetencje do zgłaszania sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych zostały nadane Ministrowi Sprawiedliwości ustawą z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz. U. Nr 33, poz. 175); w tym zakresie Minister przejął uprawnienia Prezesa likwidowanego Państwowego Arbitrażu Gospodarczego. Ustawą z dnia 22 maja 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 471) na Ministra Sprawiedliwości rozciągnięto prawo zgłaszania sprzeciwu również na wpis na listę aplikantów radcowskich. Dalsze zmiany (z 2002 r., 2004 r. oraz 2005 r.) wprowadziły i utrzymały uprawnienie Ministra do zgłaszania sprzeciwu także wobec uchwał odmawiających wpisu. Podstawy prawne do wniesienia przez Ministra sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich nie ulegają więc wątpliwości. Podstawę materialną sprzeciwu stanowią natomiast - zgodnie z przepisem art. 311 powołanej ustawy - nadesłana uchwała o wpisie wraz z aktami osobowymi wpisanego. Oznacza to m.in., że Minister podejmując decyzję o sprzeciwie - wraz z jej uzasadnieniem - nie może wyjść poza granice informacji zawartych w przedstawionych materiałach. Dalej, przy przyjętej konstrukcji sprzeciwu uchwała rady okręgowej izby radców prawnych o wpisie na listę aplikantów radcowskich ma charakter uchwały podjętej pod warunkiem rozwiązującym - wpis uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania wymienionych wyżej materiałów (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 25 marca 1993 r., sygn. II SA 994/92). Bezskuteczny upływ terminu oznacza, że wpis na listę aplikantów radcowskich został dokonany z dniem podjęcia odpowiedniej uchwały rady okręgowej izby radców prawnych o wpisie na listę aplikantów radcowskich, zaś skorzystanie z instytucji sprzeciwu sprawia, że taka uchwała jest nieważna od dnia podjęcia, ex tunc.

Skarżący uznał, że na mocy art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. nr 163 poz. 1361). w 2005 r. nabór na aplikację radcowską w drodze egzaminu konkursowego przeprowadzają rady okręgowej izby radców prawnych. W przeprowadzonym w dniu [...] grudnia 2005 r. postępowaniu konkursowym na aplikację radcowską przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] w formie egzaminu pisemnego określonego w art. 339 ustawy, wystąpiły błędy merytoryczne. Część błędów została zauważona przez Zespół przygotowujący pytania egzaminacyjne i na podstawie uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] grudnia 2005 r. zweryfikowano ponownie odpowiedzi na pytania dotknięte błędami zgodnie z komunikatem z [...] grudnia 2005 r.

Dalsza analiza pytań egzaminacyjnych przez skarżącego wykazała, że błędami dotknięte są również inne pytania, które u zdającego mogły wywołać sytuację całkowitej dezinformacji, a zaliczenie tych pytań skutkowałoby wpisem na listę aplikantów radcowskich. Dlatego też skarżący, wskazując błędne pytania, odwołał się od uchwały nr [...] o odmowie wpisania go na listę aplikantów radcowskich. Zdaniem skarżącego do dalszej weryfikacji pytań służy właśnie tryb odwoławczy przewidziany w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych i ustawie kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98.1071) i dlatego też Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] była uprawniona do weryfikacji tych pytań.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości kompetencje podmiotów zaangażowanych w nabór na aplikację radcowską, a zwłaszcza w przeprowadzenie egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, kształtowały się inaczej. W szczególności funkcje zespołu do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich nie ograniczały się wyłącznie do przygotowania zestawu pytań konkursowych w formie testu wyboru, lecz również do przygotowania zestawu odpowiedzi na te pytania. Konsekwentnie, o wadliwości odpowiedzi na pytania testowe mógł też rozstrzygać wyłącznie zespół do przygotowania pytań. Komisje konkursowe były w tym zakresie związane jego ustaleniami i nie miały uprawnień do samodzielnej oceny prawidłowości odpowiedzi na przygotowane pytania. Nie powodowało to pomniejszenia kompetencji komisji konkursowych, lecz jedynie ograniczało ich rolę w procesie weryfikacji odpowiedzi na pytania; weryfikacja ta (sprostowanie wyniku egzaminu) powinna mieścić się w granicach wyznaczonych przez zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich. W żadnym wypadku Okręgowe Izby Radców Prawnych, a tym bardziej kandydaci, nie mieli prawa do dalszej weryfikacji pytań.

Przedstawione stanowisko skarżącego, jak i organu orzekającego w sprawie, zostało oparte na tej samej podstawie prawnej, a mianowicie art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U Nr 163, poz. 1361). Ustawa ta w art. 2 wprowadziła zmiany w ustawie z 1982 r. o radcach prawnych, a w art. 7 określiła zasady naboru na aplikację radcowską w 2005 r., które w części odbiegają od zasad przyjętych w art. 2 ustawy (np. w 2005 r. zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy powoływała Krajowa Rada Radców Prawnych, a nie - jak w zmianie ustawy - Minister Sprawiedliwości, a egzaminy konkursowe przeprowadzały komisje konkursowe powołane przez rady okręgowych izb radców prawnych, a nie - jak w zmianie ustawy - komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości), w części zaś odwołują się do przyjętych już zmian w ustawie z 1982 r. (ust. 27 - dotyczy to art. 331 ust. 3, art. 337-9 i art. 3310 ustawy z 30 czerwca 2005 r.). W zasadach naboru na aplikację radcowską w roku 2005 nie przewidziano też trybu odwoławczego od uchwał rad okręgowych izb radców prawnych w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Ustawy powstające pod presją społeczną dla rozwiązania konkretnych, aktualnych problemów społecznych, gospodarczych, zawodowych, itp., najczęściej opracowywane pospiesznie, bez koncepcji docelowej i jasnych założeń, bez przemyślanej instrumentalizacji prawnej, z założenia wprowadzają do obrotu złe prawo. Tak też jest i w przypadku ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. Zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy oraz komisje konkursowe, mimo że powoływane przez organy samorządu zawodowego, nie były przewidziane w strukturze samorządu zawodowego radców prawnych, a ich charakter prawny - przynajmniej w odniesieniu do ciał powołanych w 2005 r. - jest trudny do ustalenia. Brak było precyzyjnego określenia procedur egzaminacyjnych; z powołanych przepisów nie wynikała w ogóle możliwość weryfikacji wyników egzaminu, jej zasad i organów uprawnionych do jej przeprowadzenia, a także - jak wyżej wspomniano - trybu odwoławczego od uchwał rad okręgowych izb radców prawnych w przedmiocie wpisu na listę aplikantów radcowskich. Tych braków ustawy, po części podniesionych przez skarżącego, trudno nie dostrzec.

W tej sytuacji rozstrzygnięcie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie mogło zostać oparte na prostej wykładni językowej przedstawionych wyżej przepisów. Przepisy te mają bowiem zbyt wiele luk i nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie, wyłącznie na podstawie wykładni językowej, spornych kwestii. Należy przy tym zwrócić uwagę, iż orzekający w sprawie organ administracji publicznej nie może zasłonić się niedoskonałością prawa, na podstawie którego ma obowiązek wydać decyzje administracyjne; jest on zobowiązany wydać decyzje stosując m.in. takie rodzaje wykładni, które pozwolą na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. W rozpatrywanej sprawie wchodziła w grę przede wszystkim wykładnia celowościowa.

Nie ulega wątpliwości, że art. 7 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw zawierał przepisy o charakterze przejściowym, które miały obowiązywać tylko w 2005 r. Rok ten stanowi cezurę między bardzo ogólnymi przepisami art. 38 "starej" ustawy o radcach prawnych, pozostawiającymi organizację i prowadzenie aplikacji radcowskiej w układzie zdecentralizowanym, w kompetencjach okręgowych izb radców prawnych, a więc wyłącznie w kompetencji organów korporacyjnych, a nowymi przepisami wprowadzonymi przez ustawę z 2005 r., zasadniczo zwiększającymi kompetencje Ministra Sprawiedliwości w zakresie naboru na aplikację radcowską i jej organizacji. Na tym tle przepisy ustawy odnoszące się do 2005 r. mają rzeczywiście charakter przejściowy - m.in. powołanie podmiotów odpowiedzialnych za przeprowadzenie egzaminów konkursowych na aplikację radcowską, tj. zespołu do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich oraz komisji konkursowych do przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów radcowskich, pozostawione zostało we właściwości odpowiednich organów samorządu zawodowego, tj. Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych. Jednocześnie w skład "podmiotów egzaminacyjnych" weszli z mocy ustawy przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 2005 r. nabór na aplikację radcowską powinien być przeprowadzony w 2005 r. w drodze egzaminu konkursowego przez rady okręgowych izb radców prawnych równocześnie w tym samym dniu w Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości. Egzamin ten powinien być przeprowadzony na podstawie jednego zestawu pytań w formie testu wyboru (art. 7 ust. 10). Oznaczało to co najmniej uporządkowanie procesu egzaminacyjnego, mającego prowadzić m.in. do porównywalności jego wyników w poszczególnych izbach okręgowych. Szło też o stworzenie jednakowych szans i warunków dla wszystkich zainteresowanych (zdających). ldeą przeprowadzenia konkursu, podkreśloną także w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r., było (...) obiektywne i bezstronne sprawdzenie wiedzy kandydatów według jednolitych zasad i kryteriów, w oparciu o zasadę równego dostępu do zawodu, ograniczonego jedynie poziomem wiedzy prawniczej.

Generalnie biorąc, przepisy ustawy z 2005 r. zmierzały do scentralizowania uprawnień do przygotowania pytań na egzamin konkursowy w rękach jednego podmiotu - zespołu do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich, w sposób jednolity dla całego kraju - z jednej strony, z drugiej zaś - utrzymywały zdecentralizowany sposób przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów radcowskich, pozostawiając kompetencję w tym zakresie radom okręgowych izb radców prawnych, a ściślej - powoływanym przez nie komisjom konkursowym, których przewodniczących wyznaczał Minister Sprawiedliwości spośród swoich przedstawicieli.

Jak wynika z akt sprawy, komisja konkursowa do przeprowadzenia egzaminu konkursowego dla kandydatów na aplikantów radcowskich, powołana przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. stwierdziła, że z przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005 r. egzaminu konkursowego p. D. D. uzyskał wynik negatywny, zdobywając z testu wyboru 185 punkty, z drugiej uchwały o tym samym numerze wynika, że p. D. D. uzyskał 188 p - również wynik negatywny. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, ustalono w oparciu o protokół z egzaminu, że skarżący uzyskał 185 p.

Dalszy bieg (według skarżącego - tok) sprawy wyznaczyły dwa wewnętrzne akty samorządu zawodowego, a mianowicie uchwała Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz komunikat zespołu do przygotowania pytań na aplikację radcowską z dnia [...] grudnia 2005 r.

Powołana wyżej uchwała stwierdzała m.in., że ustalony przez komisję egzaminacyjną wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w 2005 r. powinien ulec zmianie poprzez sprostowanie tego wyniku z uwzględnieniem komunikatu zespołu ds. przygotowania pytań (pkt 1). Podstawę sprostowania wyniku powinien stanowić komunikat zespołu do przygotowania pytań na aplikację radcowską, zawierający informację o uznaniu za prawidłowe innych odpowiedzi niż to wynika z arkusza prawidłowych odpowiedzi (pkt 2). Sprostowania wyniku egzaminu konkursowego powinna dokonać komisja egzaminacyjna, która ustala wynik, stosując odpowiednio zasady obowiązujące przy ustalaniu wyniku (pkt 5).

W komunikacie z dnia [...] grudnia 2005 r. zespołu do przygotowania pytań na aplikację radcowską, działającego w oparciu o powołaną wyżej uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych stwierdzono, że:

1. w pytaniach nr 102, 113, 115, 116 oraz 126 - wszystkie wskazane w teście odpowiedzi uznać należy za prawidłowe,

2. w pytaniu nr 129 - wszystkie wskazane w teście odpowiedzi uznać należy za błędne,

3. w pytaniu nr 193 - za prawidłowe uznać należy odpowiedzi wskazane pod literami "b" i "c",

4. w pytaniu nr 128 - za prawidłową uznać należy odpowiedź wskazaną pod literą "a",

5. w pytaniu nr 161 - za prawidłową uznać należy odpowiedź wskazaną pod literą "b",

6. w pytaniu nr 211 - za prawidłową uznać należy odpowiedź wskazaną pod literą "a".

Z uwagi na fakt, że redakcja pytań 102, 113, 115, 116, 126, 129 i 193 mogła spowodować u zdających stan dezinformacji - zespół uznał za wskazane, by przy sprostowaniu wyników egzaminu konkursowego każdą z udzielonych na te pytania odpowiedzi uznać za prawidłową (dotyczy to również braku odpowiedzi na każde z tych pytań).

Przedstawione wyżej akty organów samorządu zawodowego, a także sama możliwość i procedura ich podjęcia nie były przewidziane w art. 7 ustawy z 2005 r. W podstawie powołanej uchwały przytoczono "stary" art. 60 pkt 3 ustawy o radcach prawnych, przyznający Krajowej Radzie Radców Prawnych uprawnienia do koordynowania działalności okręgowych izb radców prawnych i sprawowania nadzoru nad ich działalnością.

Punkt 9 powołanej wyżej uchwały Nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych nakładał na ten organ obowiązek niezwłocznego powiadomienia o treści uchwały Ministra Sprawiedliwości. Było to zatem suwerenne działanie naczelnego organu samorządu zawodowego radców prawnych, o którym Minister został powiadomiony już po podjęciu uchwały. Brak też informacji, by komunikat zespołu był uprzednio uzgodniony z Ministrem.

Z komunikatu zespołu jednoznacznie wynika, iż przy sprostowaniu wyników egzaminu należało uwzględnić jedynie odpowiedzi udzielone na pytania nr 102, 113, 115, 116, 126, 128, 161, 193 i 211 tj. łącznie 10 pytań.

W wyniku weryfikacji pytań przez Komisję Konkursową skarżący uzyskał 188 punktów - również wynik negatywny. Skarżący odwołał się od uchwały Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o odmowie wpisu na listę aplikantów radcowskich wskazując na dalsze nieprawidłowości w pytaniach tj. pytanie 168, 176, 226, 248 i nieprawidłowości w stosunku do pytania 211. W wyniku tego odwołania Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchyliła uchwałę o odmowie wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich i dokonała tego wpisu.

Uchwała z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] nie zawiera jednak uzasadnienia. Jednakże z samej jej treści należy wywieść, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] dokonała powtórnej weryfikacji pytań testowych, gdyż tylko uzyskanie wyniku 190 pkt było podstawą do dokonania wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, że - po pierwsze - podmiotem uprawnionym do określenia pytań, na których odpowiedzi powinny ulec weryfikacji, był wyłącznie zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską, a po drugie - że komisja konkursowa miała prawo objąć weryfikacją jedynie pytania zakwalifikowane do tego przez zespół; objęcie weryfikacją przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...] odpowiedzi na pytania nie zaliczone do niewłaściwych przez zespół było złamaniem zasad weryfikacji, także co do organu uprawnionego do weryfikacji pytań.

Jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji:

"Wymaga podkreślenia, iż przepisy regulujące przebieg egzaminu konkursowego w 2005 r. nie dały komisjom konkursowym ani radom okręgowych izb radców prawnych, a tym bardziej samym kandydatom uprawnień do samodzielnego ustalania klucza prawidłowych odpowiedzi do pytań egzaminacyjnych i przeprowadzania dodatkowych weryfikacji wyników egzaminu w oparciu o inne pytania, niż wskazane w Komunikacie Zespołu z dnia [...] grudnia 2005 r.

W związku z powyższym, należy przyjąć, iż nie było podstawy prawnej do dokonania w dniu [...] lutego 2006 r. ponownej analizy testu egzaminacyjnego przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Tym samym nie było podstawy do wydania uchwały Nr [...] dotyczącej wpisania pana D. D. na listę aplikantów radcowskich.

Przeprowadzenie dodatkowego sprostowania wyników egzaminu konkursowego przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], w sytuacji gdy nie dokonano analogicznej weryfikacji w pozostałych okręgowych izbach radców prawnych, narusza zasadę sformułowaną w art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą wszyscy są równi wobec prawa i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] dokonała drugiej weryfikacji w oparciu o własne ustalenia, które nie były - bo nie mogły być - brane pod uwagę przez pozostałe okręgowe izby radców prawnych przy ocenie wyników egzaminu".

Jak już wyżej wskazano, generalną zasadą wyrażoną w art. 7 ustawy z 2005 r. było rozdzielenie funkcji przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich (a więc również odpowiedzi na te pytania) od funkcji przeprowadzenia egzaminu konkursowego. Pierwszą z tych funkcji powierzono zespołowi do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich, powołanemu przez Krajową Radę Radców Prawnych i działającemu w tym zakresie jako jej organ pomocniczy. Zespół miał przygotować tylko jeden zestaw pytań w formie testu wyboru, jednolity w skali całego kraju. Rację miał zatem Minister stwierdzając, że tylko ten podmiot był właściwy do stwierdzenia, które odpowiedzi na określone pytania powinny ulec weryfikacji; przyjęcie odmiennego rozwiązania, zakładającego kompetencję w tym zakresie komisji konkursowych poszczególnych okręgowych izb radców prawnych, a tym bardziej Okręgowych Izb Radców Prawnych, zniweczyłoby w istocie dążenie do scentralizowania najszerzej pojętego ustalania pytań w jednym ręku, umożliwiające m.in. zobiektywizowane porównanie wyników egzaminu konkursowego w różnych okręgowych izbach radców prawnych. W tym samym stopniu - co bardziej istotne z punktu widzenia zdających - zniweczyłoby założoną równość szans wszystkich zdających. Zgoda na takie rozwiązanie wcale nie służy otwarciu zawodów prawniczych, lecz sprzyja petryfikacji dotychczasowych metod naboru na aplikację radcowską. Uznanie, ze okręgowe izby radców prawnych zachowały uprawnienia do swobodnej weryfikacji wyników egzaminacyjnych oznacza w istocie utrzymanie dotychczasowego stanu prawnego, a tym samym - zniweczenie wyników reformy zasad naboru na aplikację radcowską dokonanej przez ustawodawcę.

W ocenie Sądu również wypowiedź pana J. M. szefa Zespołu Przygotowującego pytania, a jednocześnie wiceprezesa Krajowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2005 r., z której wynika, że Zespół przygotowujący pyt. zdaje sobie sprawę z możliwości wystąpienia jeszcze innych błędów w teście egzaminacyjnym. Mając jednak na uwadze niepewność i przeciągające się postępowanie egzaminacyjne Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła decyzję o weryfikacji tylko kilku pytań. Natomiast w stosunku do pozostałych wątpliwości, wskazał na tryb odwoławczy przewidziany w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych i ustawie Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98.1071) opublikowana w Rzeczypospolitej z 23 grudnia 2005 r. pt. "Odwołanie ostatniej szansy", na które powołuje się skarżący. Nie może być podstawą do uznania, że okręgowe izby radców prawnych były uprawnione do weryfikacji pytań.

W demokratycznym państwie prawnym organy administracji publicznej, w tym także Minister Sprawiedliwości, zobowiązane są do wykonywania ustaw, których zgodność z Konstytucją RP nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. W rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości był zobowiązany działać na podstawie ustawy z 1982 r. o radcach prawnych - w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw. Ocena jego działań, decyzji podjętych na podstawie powołanej wyżej ustawy, nie może być sprowadzona do oceny samej ustawy, lecz do zgodności podjętych rozstrzygnięć z przepisami tej ustawy - mimo jej braków. Zadaniem sądu administracyjnego była w tej sytuacji ocena, czy wydana decyzja jest zgodna z ustawą, którą Minister był zobowiązany stosować. W ocenie Sądu odpowiedź na to pytanie jest pozytywna.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.