Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 291/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-07-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. O. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Po [...] odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lutego 2015r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postanawia odmówić przyznania pomocy.


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Po [...]

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 21 lutego 2017r. odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 lutego 2015r. nr SKO- [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i umorzenia postępowania odwoławczego.

S. O. wraz z zażaleniem na powyższe postanowienie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazując, że prowadzi działalność o charakterze społecznym i nie posiada żadnego majątku, nie prowadzi działalności gospodarczej a środki finansowe na bieżącą działalność pochodzą z dobrowolnych składek członkowskich. Dalej wskazano, że stowarzyszenie jest organizacją non profit i nie pobiera żadnej formy dotacji od Skarbu Państwa czy organów samorządu.

Postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy zgodnie z wnioskiem.

Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyło S. O. wnosząc o jego uchylenie, uzupełnieni i sprostowanie części orzekającej zaskrzonego postanawiania oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - zwanej dalej: Ppsa) - w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., który ma zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na treść art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) - zarządzenie lub postanowienie wydane w zakresie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przeciwko któremu wniesiono sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu w swoim całokształcie przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego, nie rozpatruje też prawidłowości tego rozstrzygnięcia ani zawartej w sprzeciwie argumentacji skierowanej przeciwko temu rozstrzygnięciu.

W konsekwencji, w wyniku wniesienia sprzeciwu w niniejszej sprawie upadło całe rozstrzygnięcie referendarza sądowego i należało rozpatrzyć przyznanie prawa pomocy w jego całokształcie. W tym celu Sąd wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym również i te, na które powołuje się strona w sprzeciwie, o ile dotyczą jego sytuacji majątkowej, finansowej lub osobistej.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Q.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w całości, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje bowiem jedynie stronom, które z powodów od siebie niezależnych nie mogą pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504).

W niniejszej sprawie Sąd rozpatrzył sprawę merytorycznie na podstawie sytuacji majątkowej, osobistej i finansowej wnioskodawcy, uwzględniając tak dane pochodzące od strony, jak i wskazania wynikające z zasad prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego.

Uwzględniając powyższe w warunkach niniejszej sprawy należy zauważyć, że rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżące Stowarzyszenie w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego został rozpoznany negatywnie przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 9 lutego 2016r., utrzymanym w mocy prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2016r. (zażalenie na w/w postanowienie zostało odrzucone postanowieniem tut. Sądu z dnia 26 kwietnia 2016r., na które nie wniesiono zażalenia).

Mając to na uwadze wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy strona może wprawdzie złożyć kolejny wniosek, jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale i sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na zmianę okoliczności sprawy (zob. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 394/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W warunkach niniejszej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymując w mocy postanowienie referendarza sądowego - bazując na takich samych jak podawane obecnie informacjach obrazujących sytuację wnioskującego stowarzyszenia - zauważył, że jak wynika ze znajdującego się w aktach statutu i regulaminu, wybierając formę stowarzyszenia zwykłego nałożono na członków obowiązek uiszczania składek członkowskich, które przy takiej formie działania są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. W sytuacji braku egzekwowania od członków stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby więc do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej..".

Dalej Sąd zwrócił uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 września 2015 r., II OZ 791/15 stanął na stanowisku, iż stowarzyszenie musi mieć świadomość, że przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m. in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, członkowie

stowarzyszenia powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2008 r., II OZ 271/08, cbois.nsa.gov.pl). Sąd zwrócił uwagę, iż stowarzyszenie jest organizacją nie przynoszącą dochodu podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów nie może jednak przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Ponadto, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, co stanowiłoby zaprzeczenie zasady, że organizacja społeczna winna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe i majątek.

Mając zatem na uwadze przytoczoną powyżej ocenę stwierdzić należy, że brak wykazania przez Stowarzyszenie na obecnym etapie postępowania, że nie jest w stanie - z określonych powodów od siebie niezależnych - uiścić dalszych kosztów sądowych i opłacić pełnomocnika z wyboru powoduje, iż rozpoznawany obecnie wniosek nie może zostać uwzględniony. Stowarzyszenie nie powołało się bowiem w nim na jakiekolwiek nowe okoliczności o istotnym znaczeniu dla jego rozpoznania, które uzasadniłyby odmienną od dokonanej wcześniej ocenę sytuacji Stowarzyszenia. W konsekwencji stwierdzić należy, że pozostaje wciąż wiążąca ocena uzasadniająca odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 1 i 2 w zw. z art. 260 Ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia.