Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 377/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 23, art. 24
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Dnia 11 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 roku sprawy ze skargi S. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. J., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 73,80 (siedemdziesiąt trzy 80/100) złote zawierającą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu stronie skarżącej i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat M. J. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), dalej Kpa, w związku z art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.), art. 47 ust. 1, art. 53 § 1, art. 55, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 37a ust. 1, ust. 3, ust. 5, art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1164), art. 71 ust. 2, art. 80 ust 1-3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. (WE) z 2 grudnia 2009 roku, Nr L 316, str. 65 – 112), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję nr [...] wydaną w dniu [...] przez Kierownika Biura Powiatu Poddębickiego ARiMR z siedzibą w B., ustalającą S. L. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w przypadku niepodjęcia działań naprawczych przez rolnika, u którego stwierdzono nieprzestrzeganie minimalnych norm lub wymogów wzajemnej zgodności i odstąpiono od nałożenia sankcji ze względu na fakt, iż kwota sankcji z tego tytułu nie przekraczała równowartości 100 euro, która wydana została na mocy decyzji [...] z dnia [...].

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu 5 maja 2010 r. S. L. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w Biurze Powiatu Poddębickiego ARiMR w B.

W dniu 15 czerwca 2010 roku w gospodarstwie rolnym strony, została przeprowadzona kontrola w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze IRZ. W wyniku kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości:

1. niezgłaszanie faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada

wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie do 7 dni od dnia wystąpienia tego zdarzenia w stosunku do dwóch sztuk bydła;

2. wpisy w księdze rejestracji bydła nie zostały dokonane w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące obowiązek wpisu;

3. brak jednego kolczyka i ślad po kolczyku na małżowinie usznej u sztuk bydła o nr PL005091380796, PL005091405789, PL005037848298, PL005054661849, a rolnik do dnia kontroli nie złożył wniosku o duplikat kolczyka.

Po przeprowadzeniu kontroli, organ I instancji w dniu 6 grudnia 2010 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie 17674,64 zł. Jednocześnie w treści sentencji decyzji organ I instancji nakazał S. L. realizację działań mających na celu usunięcie niezgodności stwierdzonych w kontroli na miejscu w zakresie spełniania norm oraz wymogów w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji.

W roku kolejnym, w dniu 29 sierpnia 2011 roku w gospodarstwie rolnym strony, została przeprowadzona kontrola sprawdzająca w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze IRZ. Z kontroli tej sporządzono protokół. Z treści załącznika do protokołu IRZ-6 "Kontrola sprawdzająca – wymogów wzajemnej zgodności – identyfikacja i rejestracja zwierząt" wynika, iż

"Właściciel złożył wniosek o przyznanie duplikatu dla sztuk PL005091380796, PL005091405789, PL005037848298, PL005054661849 w czerwcu 2010r. W dniu kontroli sztuki PL00591405789, PL005037848298, PL005054661849 posiadały jeden kolczyk. Właściciel wystąpił z ponownym wnioskiem o przyznanie duplikatu kolczyka w dniu 25.08. 2011 r".

W korekcie raportu kontroli z dnia 29 sierpnia 2011 r., sporządzonej w dniu 2 listopada 2011 r. zamieszczono kod nieprawidłowości BW.3.4 tj. brak jednego kolczyka i ślad po kolczyku na małżowinie usznej. Wskazano, iż rolnik do dnia kontroli nie złożył wniosku o duplikat kolczyka.

Po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez S. L. środków finansowych, decyzją nr [...] z dnia [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobraną na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] roku w wysokości 342,36 zł.

S. L. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w treści którego podniósł, iż nałożona kara grzywny jest niesłuszna bowiem po pierwszej kontroli wszystkie zalecenia wykonał terminowo, zaś "po roku następnej kontroli na brakujące kolczyki był złożony wniosek o duplikat kolczyków".

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Organ wyjaśnił, że zasady i tryb dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych środków reguluje art. 29 ustawy o ARiMR, którego treść zacytował.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, że zasada wzajemnej zgodności, której przestrzeganie było przedmiotem kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnika, ustanowiona została w przepisach prawa wspólnotowego i wiąże się z obowiązkiem spełnienia przez rolnika szeregu określonych wymogów w zakresie dbałości o środowisko, jakości żywności i dobrostanu zwierząt. Zgodnie z art. 4 ust. 1 akapit pierwszy Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie spełnia wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II oraz przestrzega zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochrona środowiska, o której mowa w art. 6. W myśl zaś art. 5 ust. 1 tego Rozporządzenia przepisy wspólnotowe ustanawiają wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II w następujących obszarach: a/ zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin, b/ środowisko, c/ dobrostan zwierząt.

Wskazano, iż załącznik II pkt A ust. 6-8 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 zawiera wymogi dotyczące identyfikacji i rejestracji zwierząt wskazane w art. 3, 4 i 5 Dyrektywy Rady 2008/71/WE z dnia 15 lipca 2008 r. w sprawie identyfikacji i rejestracji świń (Dz. U. (WE) z 8 sierpnia 2005 r., Nr L213, s. 31), w art. 4 i 7 Rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiające system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny (Dz. U. L 204 z 11 sierpnia 2000 r., s. 1) ,w art. 3, 4 i 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004 z dnia 17 grudnia 2003 r. ustanawiającego system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz (Dz. U. (WE), z 9 stycznia 2004 r. Nr L 5, s. 8), oraz określił zakres uprawnień i obowiązków osób - przeprowadzających czynności kontrolne.

Organ powołał art. 26 Rozporządzenia Nr 1122/2009, określający sposób i cel przeprowadzania kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu, które w świetle art. 42 w/w Rozporządzenia obejmują w szczególności sprawdzenie, czy liczba zwierząt obecnych w gospodarstwie, odnośnie do których złożono wniosek o przyznanie pomocy, i liczba sztuk bydła nieobjętego wnioskiem odpowiada liczbie zwierząt zapisanej w rejestrach, oraz, w przypadku bydła, liczbie sztuk zgłoszonych do skomputeryzowanej bazy danych bydła.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że kontrolę w dniu 15 czerwca 2010r. przeprowadził zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami kontroler weterynaryjny z Powiatowego Inspektoratu Weterynaryjnego w P. Wyniki kontroli oraz wytyczne (nakazy) usunięcia dostrzeżonych podczas kontroli nieprawidłowości zostały opisane w decyzji organu pierwszej instancji Nr [...] z dnia [...]. Kwota pomniejszenia z tytułu nieprzestrzegania norm oraz wymogów w zakresie wzajemnej zgodności dla płatności bezpośrednich została obliczona w kwocie 342,36 zł i wykazana w w/w decyzji z dnia [...], wraz z zawartym w tej decyzji pouczeniem, że ze względu na fakt, iż kwota ta nie przekracza równowartości kwoty 100 euro, kwota płatności bezpośrednich przyznanych decyzją z dnia [...] (17674,64 zł) nie została pomniejszona o kwotę ustaloną z tytułu pomniejszeń (342,36zł), pod rygorem podjęcia działań naprawczych w terminie określonym w decyzji (7dni od daty doręczenia decyzji). Zgodnie z pouczeniem niepodjęcie działań naprawczych we wskazanym terminie spowoduje uruchomienie procedury odzyskania kwoty 342,36zł. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle informacji znanych organowi z urzędu wynika, że strona wystąpiła w 2010 roku z wnioskiem o przydzielenie puli duplikatów kolczyków tylko dla sztuki bydła PL005091380796, natomiast dla sztuk o numerach PL00591405789, PL005037848298, PL005054661849 wniosek został złożony dopiero w dniu 25 sierpnia 2011r. , a więc ze znacznym przekroczeniem terminu wyznaczonym w decyzji z dnia 6 grudnia 2010r. Ustosunkowując się do treści odwołania organ wskazał, że kopie raportu kontroli z dnia 29 sierpnia 2011 roku i jego korekta z dnia 2 listopada 2011 roku zostały przekazane stronie wraz z pouczeniem o możliwości zgłoszenia w terminie 14 dni umotywowanych zastrzeżeń do raportu. Skoro skarżący dołączył kopie raportów jako uzupełnienie do odwołania, w ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że zapoznał się z ich treścią, a nie wnosił zarzutów.

W tej sytuacji zaskarżona decyzja jest konsekwencją zastosowania art. 37a ust. 5 ustawy o płatnościach bezpośrednich zgodnie z którym w przypadku gdy rolnik nie podjął działań naprawczych, o których mowa w ust. 3 pkt 2 w terminie wyznaczonym w decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich stosuje się art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który z kolei reguluje zasady i tryb dochodzenia nienależnie pobranych płatności. Zdaniem organu odwoławczego niepodjęcie działań naprawczych w celu wyeliminowania stwierdzonych podczas kontroli w dniu 15 czerwca 2010r. nieprawidłowości w zakresie braku kolczyków u bydła w świetle powyższych regulacji musiało skutkować wydaniem zaskarżonej decyzji, tym bardziej, że o takich właśnie skutkach skarżący został poinformowany w ostatecznej decyzji z dnia [...]. Organ orzekający stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym nie ma zastosowania art. 40 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich przewidujący ewentualne odstąpienie od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, których wysokość, jak w omawianym przypadku nie przekracza 100 euro, z uwagi na brzmienie ustępu 2 art. 40 wyłączającego stosowanie ust. 1 w przypadku gdy rolnik nie podjął działań naprawczych. Powyższe działanie organu znajduje również odzwierciedlenie w przepisie art. 71 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym jeżeli państwo członkowskie korzysta z możliwości niestosowania obniżki płatności lub wykluczenia, o których mowa w art. 23 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, a dany rolnik nie podjął działań naprawczych w określonym terminie, stosuje się obniżkę płatności lub wykluczenie.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że kwota płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2010 w wysokości 342,36 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 80 ust. 1 i 3 tego rozporządzenia. Powyższa kwota podlega zwrotowi wraz z odsetkami stosownie do regulacji art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, przewidującej odpowiednie stosowanie przepisów działu III Ordynacji podatkowej.

Jednocześnie organ wskazał, że stosowanie ulg w spłacie należności, w tym ich umarzanie, odraczanie lub rozkładanie na raty, uregulowane jest - od dnia 1 stycznia 2011 r. - przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Powyższe wymaga jednak złożenia odrębnego wniosku do Prezesa ARiMR, a postępowanie w sprawie umorzenia, odroczenia bądź rozłożenia na raty nienależnych płatności jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Na powyższą decyzję S. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zakwestionował jakość wydawanych rolnikom kolczyków służących do znakowania zwierząt oraz sposób działania organów ARiMR oraz ich pracowników. Wskazał, że usunął stwierdzone nieprawidłowości niezwłocznie po kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie powtarzając stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 14 maja 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącego popierał skargę. Skarżący oświadczył ponadto, że w dniu 18 listopada 2011 r. przekazał gospodarstwo rolne swojemu synowi. Wyjaśnił iż nie posiada wniosku o wydanie duplikatu kolczyków, ponieważ w momencie przekazania synowi gospodarstwa zniszczył dokumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw do wyeliminowania kwestionowanego rozstrzygnięcia ze zbioru legalnych aktów administracji publicznej, albowiem organy rozpatrujące sprawę nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, jak też nie uchybiły regułom proceduralnym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98 poz. 634 ze zm), art. 37a ust. 1, ust. 3 i ust. 5 , art. 40 ust. 2 ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.), oraz przepisy unijne: art. 23 i 24 rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.); art. 26, art. 71 ust. 2 , art. 80 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, z późn. zm.). Istotny z punktu widzenia zaskarżonego rozstrzygnięcia jest również pkt 20, 21, 25 i 26 załącznika do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009r. w sprawie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (M.P. nr 17 poz. 224 ze zm.).

W pierwszej kolejności należy podnieść, że spór w przedmiotowej sprawie nie dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego. Zasadnicza kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości działań organów w zakresie ustaleń faktycznych wykonania przez skarżącego nakazów pokontrolnych i ich skutków, będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego organy niezasadnie zarzucają mu brak wykonania działań naprawczych polegających na niewystąpieniu w zakreślonym terminie o duplikaty kolczyków, w sytuacji gdy w istocie, jak twierdzi skarżący, zalecenia pokontrolne wykonał, a tylko z uwagi na złą jakość kolczyków, w dniu kontroli sprawdzającej tj. 29 sierpnia 2011r. wskazane sztuki bydła nie posiadały jednego kolczyka.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że mocą decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował skarżącego o nieprawidłowościach w zakresie nieprzestrzegania norm oraz wymogów w zakresie wzajemnej zgodności, stwierdzonych podczas kontroli przeprowadzonej pod tym kątem w gospodarstwie skarżącego w dniu 15 czerwca 2010r. Jak wynika z art. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wzajemna zgodność oznacza zasadę wzajemnej zgodności w rozumieniu art. 2 pkt 31 rozporządzenia nr 1122/2009 tj. w zakresie zarządzania oraz dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska zgodnie z art. 5 oraz art. 6 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. W myśl zaś art. 5 ust. 1 Rozporządzenia (WE) 73/2009 przepisy wspólnotowe ustanawiają wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II w następujących obszarach: a/ zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin, b/ środowisko, c/ dobrostan zwierząt. Załącznik II pkt A ust. 7 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 zawiera wymogi dotyczące identyfikacji i rejestracji zwierząt wskazane w art. 4 i 7 Rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiające system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny (Dz. U. L 204 z 11 sierpnia 2000 r., s. 1). Przepisy powyższe w szczególności art. 4 Rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 przewiduje identyfikację zwierząt poprzez założenie na każde ucho zwierzęcia kolczyków. Kolczyka nie można zdjąć ani zastąpić innym bez zgody właściwych władz. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t.j.Dz.U. z 2008r. Nr 204 poz. 1281 ze zm.) w przypadku utraty kolczyka(...) zastępuje się go duplikatem kolczyka. W świetle art. 29 ust. 1 tej ustawy organy Inspekcji Weterynaryjnej sprawują nadzór w zakresie rejestracji i identyfikacji zwierząt, w ramach którego m.in. przeprowadzają kontrole na miejscu w siedzibie stada dotyczące oznakowania i rejestracji zwierząt. W wyniku kontroli w dniu 15 czerwca 2010r. inspektor weterynaryjny stwierdził m.in. brak jednego kolczyka i ślad po kolczyku na małżowinie usznej u sztuk bydła o nr PL005091380796, PL005091405789, PL005037848298, PL005054661849, a rolnik do dnia kontroli nie złożył wniosku o duplikat kolczyka.

W decyzji z dnia [...] skarżący został poinformowany o konsekwencjach niepodjęcia przez rolnika działań naprawczych w terminie określonym w powyższej decyzji (tj, w terminie 7 dni od daty doręczenia decyzji), polegających na odzyskaniu wyliczonej kwoty 342,36 zł pomniejszenia płatności z tytułu nieprzestrzegania norm oraz wymogów dla płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wraz z odsetkami (strona 5 decyzji z dnia [...]). Oznacza to, że skarżący przyjął do wiadomości i miał świadomość konsekwencji wynikających z niezastosowania się do zaleceń (nakazu) podjęcia określonych działań naprawczych w zakresie usunięcia stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości, o których mowa w sentencji powyższej decyzji, we wskazanym w tej decyzji terminie. Decyzja ta, co należy podkreślić jest decyzją ostateczną, strona nie wnosiła od niej odwołania, ani skargi do sądu. W niniejszym postępowaniu prawidłowość tej ostatecznej decyzji oraz wyliczona w niej kwota pomniejszeń nie podlega więc ocenie Sądu. Spór dotyczy wykonania zalecenia uzupełnienia brakujących kolczyków u 4 sztuk bydła PL 005037848298, PL 005054661849, PL 0050913807796, PL 005091405789, w terminie 7 dni od daty doręczenia decyzji z dnia [...], która została doręczona skarżącemu w dniu 8 grudnia 2010r. Stwierdzone dwie pozostałe nieprawidłowości zostały przez skarżącego usunięte. Kontrola sprawdzająca wykonania nakazu została przeprowadzona przez lekarza weterynarii w dniu 29 sierpnia 2011r. W dniu kontroli sprawdzającej tj. w dniu 29 sierpnia 2011r. u trzech sztuk bydła z w/w czterech tj. u sztuk PL 005037848298, PL 005054661849, PL 005091405789, ponownie stwierdzono brak kolczyka w jednym uchu. Raport z kontroli przeprowadzonej przez lekarza weterynarii w dnia 29 sierpnia 2011r. zawiera w polu 14 załącznika IRZ "Kontrola sprawdzająca – wymogów wzajemnej zgodności – identyfikacja i rejestracja zwierząt" stwierdzenie następującej treści "Właściciel złożył wniosek o przyznanie duplikatu dla sztuk PL 005037848298, PL 005054661849, PL 0050913807796, PL 005091405789, w czerwcu 2010r., w dniu kontroli sztuki PL 005037848298, PL 005054661849, PL 005091405789, posiadały jeden kolczyk. Właściciel wystąpił z ponownym wnioskiem o przyznanie duplikatu kolczyka w dniu 25.08.2011r." Powyższy raport został skorygowany raportem z dnia 2 listopada 2011r. , w którym osoba sporządzająca raport ( ta sama, która sporządzała raport z dnia 29.08.2011r. ) w polu 50 raportu odnotowała, że "Korekta raportu sporządzona w związku z weryfikacją raportu w BP ARiMR – duplikaty dla sztuk PL 005037848298, PL 005091405789PL 005054661849, nie zostały zamówione w roku 2010 i w dniu kontroli w/w sztuki nie posiadały prawidłowego oznakowania – brak jednego kolczyka". Raport z dnia 29.08.2011r. skarżący otrzymał w tym samym dniu, zaś raport z dnia 2.11.2011r. wysłano skarżącemu pocztą i mimo zawartego w nim pouczenia skarżący nie zgłosił umotywowanych zastrzeżeń w terminie 14 dni powiatowemu lekarzowi weterynarii. Dopiero w odwołaniu od decyzji Nr [...] z dnia [...] skarżący zakwestionował ustalenia organów w zakresie niedopełnienia przez niego obowiązków w postaci wystąpienia o brakujące kolczyki w wymaganym terminie, zaś w skardze do Sądu zakwestionował jakość wydawanych rolnikom kolczyków służących do znakowania zwierząt oraz sposób działania organów ARiMR oraz ich pracowników. Wskazał, że usunął stwierdzone nieprawidłowości niezwłocznie po kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie. Nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów.

Mając na uwadze ustalony w sprawie stan prawny i faktyczny zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, że wykonał nałożony na niego obowiązek wystąpienia o brakujące kolczyki niezwłocznie po kontroli przeprowadzonej w czerwcu 2010r. i tylko ze względu na złą jakość kolczyków w dniu kontroli sprawdzającej wykonanie zaleceń tj. w dniu 29 sierpnia 2011r. wskazane sztuki bydła znowu nie posiadały jednego kolczyka. Przy czym niczym nieuzasadnione jest twierdzenie skarżącego, że zapis w raporcie z kontroli sprawdzającej w dniu 29 sierpnia 2011r. potwierdza okoliczność wystąpienia przez niego z wnioskiem o brakujące kolczyki. Fakt, że lekarz weterynarii przeprowadzając kontrolę zawarł taki zapis w załączniku IRZ 6 do raportu kontroli nie świadczy wcale o tym, że skarżący okazał kontrolującemu wnioski o wydanie brakujących kolczyków. Takiego stanowiska nie potwierdzają bowiem ani dokumenty będące w posiadaniu organów, ani zachowanie przeprowadzającego kontrolę sprawdzającą lekarza weterynarii. W BP ARiMR nie odnotowano bowiem wystąpienia skarżącego z wnioskiem o wydanie brakujących kolczyków dla 4 sztuk bydła, zaś informacja o tym fakcie zgłoszona inspektorowi przeprowadzającemu kontrolę sprawdzającą spowodowała korektę raportu z dnia 29 sierpnia 2011r. Gdyby istotnie lekarz weterynarii w trakcie kontroli widział okazane mu wnioski skarżącego o brakujące kolczyki, w toku procedury weryfikacyjnej zapewne odmówiłby zmiany raportu. Tymczasem poinformowany przez BP ARiMR z siedzibą w B. o tzw. błędzie odwzorowania w zakresie dotyczącym braku kolczyków dokonał w dniu 2 listopada 2011r. korekty raportu, powołując się na weryfikację raportu dokonaną w BP ARiMR w B. Godzi się w tym miejscu podnieść, że również skarżący po otrzymaniu korekty raportu z dnia 2 listopada 2011r. mimo podniesionej w nim kwestii braku wystąpienia o duplikaty kolczyków nie zgłosił zarzutów do tego raportu i nie przedstawił tych wniosków celem udowodnienia swoich racji, nie podnosił również faktu, że okazywał kontrolującemu wnioski w trakcie kontroli w dniu 29 sierpnia 2011r. Z akt sprawy , kontrolki wniosków, będącej w posiadaniu BP ARiMR wynika, że wnioski o wydanie kolczyków dla spornych sztuk bydła złożono dopiero 25 sierpnia 2011r. Odnotowano wprawdzie wniosek z dnia 9 listopada 2010r., ale tylko dla sztuki PL 005091380796. Również twierdzenie skarżącego, że z uwagi na przekazanie w dniu 18 listopada 2011r. gospodarstwa synowi zniszczył wszystkie dokumenty dotyczące tej sprawy, w tym wnioski o wydanie brakujących kolczyków nie stanowi uzasadnienia uwzględnienia skargi, a wręcz stanowi okoliczność obciążającą skarżącego. Przede wszystkim zgodnie z art. 25 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt rolnik jest zobowiązany do przechowywania danych zawartych w księdze rejestracji bydła przez okres 3 lat od dnia utraty posiadania zwierzęcia. Zniszczenie dokumentów oznaczałoby więc nieprzestrzeganie powyższych wymogów co również stanowi naruszenie przepisów w zakresie wzajemnej zgodności, a w konsekwencji uzyskanej pomocy. Fakt zakończenia działalności rolniczej nie upoważnia rolnika do zniszczenia dokumentów, które winien przechowywać przez określony czas dla celów kontrolnych. Należy jednak podnieść, że w trakcie postępowania odwoławczego skarżący załączył dokumenty w postaci powoływanych wyżej raportów z kontroli weterynaryjnej, a na rozprawie okazał pisma otrzymane w trakcie postępowania od organu, co przeczy wyjaśnieniom skarżącego jakoby zniszczył wszystkie dokumenty z chwilą przekazania gospodarstwa synowi. W kontekście podjętej decyzji organu na podkreślenie zasługuje również fakt, że jak wynika z akt sprawy w dniu kontroli tj. 15 czerwca 2010r. skarżący był posiadaczem 31 sztuk bydła i dziwnym zbiegiem okoliczności, w dniu ponownej kontroli tj. 29 sierpnia 2011r. nie posiadały kolczyka te same sztuki bydła co wykazane w kontroli z dnia 15 czerwca 2010r., na podstawie której podjęto decyzję z dnia [...]. Znamienne jest również to, że organy nie zaprzeczają, że skarżący złożył w dniu 25 sierpnia 2011r. wnioski o duplikaty kolczyków, podnoszą jednak, że nie można tego działania uznać jako czyniące zadość zaleceniom wynikającym z decyzji z dnia [...], która wymagała podjęcia tego rodzaju działań przez skarżącego w terminie 7 dni od daty jej doręczenia. Wszystkie te fakty nie podważają więc prawidłowości ustaleń organów, które stwierdziły, że skarżący nie wykonał zaleceń decyzji z dnia [...] w wymaganym terminie.

W tym miejscu podkreślić należy, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w stosunku do reguł określonych w K.p.a., modyfikuje w sposób istotny obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 3 ust.2 pkt 2 ustawy ), co wskazuje na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. Ponadto organ nie z urzędu, a na wniosek strony udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków (art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy). Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Nie stosuje się w tym postępowaniu art. 81 K.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne(art. 3 ust. 3 ustawy). Powyższe w kontekście ustaleń organów i braku przeciwdowodów ze strony skarżącego nie pozwala na uwzględnienie skargi i postawienie organom zarzutu naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skarżący nie będąc w stanie udowodnić wykonania w zakreślonym terminie nałożonych na niego mocą decyzji z dnia 6 grudnia 2010r. obowiązków, tym samym nie może uwolnić się od zapłaty nienależnie pobranych kwot. Fakt, że kolczyki się łamią nie zwalnia rolnika od realizacji jego obowiązków, od wykonania których uzależnione jest uzyskanie wsparcia finansowego. Organy mają zaś obowiązek egzekwowania zachowań zgodnych z przepisami, bowiem do ich obowiązków należy kontrola działań uzasadniających przyznanie płatności.

Fakt, że skarżący wskazuje , że w BP ARiMR w B. panuje bałagan, o czym mają świadczyć pomyłki w kierowanych do niego pismach i zawiadomieniach nie świadczy jeszcze o nieprawidłowościach w zaskarżonych decyzjach. Wskazane błędy pozostają bowiem bez wpływu na wynik sprawy. Wśród powoływanych w skardze dokumentów nie ma żadnego, który potwierdzałby stanowisko skarżącego, że wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku wystąpienia w określonym terminie o brakujące kolczyki. Wręcz przeciwnie z akt administracyjnych wynika, że organ odnotował fakt wystąpienia skarżącego do organu w tej kwestii (wnioski z dnia 25 sierpnia 2011r.), ale złożonych wniosków nie można przyporządkować do realizacji obowiązków wynikających z decyzji z dnia [...]. Sam skarżący oświadczył zaś , że nie posiada dowodów na potwierdzenie okoliczności wywiązania się z nałożonego nakazu, bowiem zniszczył wszystkie dokumenty w momencie przekazania gospodarstwa synowi, czemu z przyczyn opisanych wyżej Sąd nie dał wiary. Gdyby skarżący w jakikolwiek sposób umiał udowodnić fakt złożenia wniosków o kolczyki w wymaganym terminie organy zapewne uwzględniłyby tłumaczenie, że kolczyki mimo wykonania działań naprawczych ponownie uległy zniszczeniu, co spowodowało konieczność ponownego złożenia wniosku w dniu 25 sierpnia 2011r. Tymczasem wobec braku powyższych dowodów twierdzenie skarżącego jest nieuzasadnione, a fakt, że w dniu kontroli sprawdzającej, dziwnym zbiegiem okoliczności, znowu te same sztuki bydła nie posiadały kolczyka bardzo osłabia argumentację i wiarygodność twierdzeń skarżącego. Godzi się w tym miejscu podnieść, że jak wynika z cytowanych wyżej przepisów zarówno wspólnotowych jak i krajowych identyfikacja i rejestracja zwierząt w ramach której dokonuje się oznakowania bydła poprzez umieszczenie kolczyków na obu uszach zwierzęcia mieści się w kategorii wymogów podstawowych w zakresie zarządzania w obszarze zdrowie publiczne i zdrowie zwierząt. Kwestia więc prawidłowego oznakowania zwierząt i ścisłego przestrzegania przepisów regulujących te kwestie nie jest sprawą błahą. Skarżący winien więc dołożyć szczególnej staranności przy ich przestrzeganiu. W tym kontekście twierdzenie skarżącego, że zniszczył wszystkie dowody mogące potwierdzić wykonanie przez niego zaleceń pokontrolnych świadczy o ignorancji przepisów i nieuprawnionym stanowisku wydania niesłusznej decyzji.

Reasumując skarżący został poinformowany w decyzji z dnia [...] o konieczności podjęcia we wskazanym w tej decyzji terminie działań naprawczych, pod rygorem odzyskania kwot wypłaconych na mocy powyższej decyzji, o które nie pomniejszono wypłaty, a które zostały wyliczone w związku z wykazanymi nieprawidłowościami. Skarżący nie kwestionował ustaleń przedmiotowej decyzji i zapadłego rozstrzygnięcia Decyzja stała się ostateczna. Zaskarżona decyzja jest więc tylko konsekwencją ustalenia, że skarżący nie wywiązał się z nałożonego na niego nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w postaci zakolczykowania bydła. Zgodnie bowiem z art. 37a ust. 5 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w przypadku gdy rolnik nie podjął działań naprawczych, o których mowa w ust. 3 pkt 2, w terminie wyznaczonym w decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich, wsparcia specjalnego, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, stosuje się art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co oznacza, że następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Twierdzenie skarżącego, że wystąpił o kolczyki niezwłocznie po kontroli wobec braku dowodów potwierdzających to stanowisko jest więc tylko nieuzasadnioną polemiką z ustaleniami organów. Sąd nie dopatrzył się po stronie organów naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego uzasadniających zaskarżoną decyzję. Również zarzuty naruszenia przepisów postępowania pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

d.r.