Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 518/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 856
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Maciej Busz WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st.sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2017 r. przy udziale sprawy ze skargi K. S. reprezentowanego przez opiekunów prawnych R. S. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt 1. uchyla zaskrzoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego K. S. reprezentowanego przez opiekunów prawnych R. S. i J. S. kwotę 7165,00 zł ( siedem tysięcy sto sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2016 r. nr [...] Wójt Gminy [...], wskazując na art.104, art.105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) oraz art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r., poz. 856 z późn. zm., dalej jako u.o.z.): (1.) obciążył K. S., jako dotychczasowego właściciela zwierząt gospodarskich odebranych na podstawie decyzji własnej Wójta nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r., kwotą w wysokości: [...] zł, stanowiącą koszt transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt, poniesiony przez Gminę, za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2014 r., (2.) umorzył postępowanie w części dotyczącej obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt, poniesionymi za okres od [...] marca 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r.

Uzasadniając Wójt napisał, że w dniu [...] lipca 2013 r. wydał decyzję, w której orzekł o czasowym odebraniu K. S. zwierząt gospodarskich w ilości: trzoda chlewna - 25 szt., bydło -10 szt. Tego samego dnia decyzja została wykonana. Następnie Sąd Rejonowy w [...] w pkt 2 prawomocnego postanowienia z [...] marca 2014 r., sygn. akt: [...], orzekł wobec K. S. przepadek ww. zwierząt.

Dalej Wójt opisał przebieg postępowania, w tym decyzję własną z [...] października 2014 r., w której obciążył K. S. kosztami w wysokości [...] zł poniesionymi przez Gminę za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2014 r. Rozpoznając odwołanie K. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. SKO stwierdziło, że Wójt nie był właściwy do orzekania o kosztach utrzymania zwierząt, jakie powstały po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Rejonowego [...] o przepadku zwierząt, tj. kosztów jakie powstały począwszy od dnia [...] marca 2014 r.

Wójt wskazał, że prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. sygn. akt: [...] orzeczono o ubezwłasnowolnieniu całkowitym K. S.; opiekunem K. S. zostali ustanowieni J. S. i R. S..

Uzasadniając ww. decyzję z [...] lipca 2016 r. Wójt napisał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.o.p. zwierzęta gospodarskie traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2, tj. objęte znęcaniem się, mogą być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta. W myśl art. 7 ust.4 tej samej ustawy, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia odebranego w ww. okolicznościach obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna.

Wójt napisał, że dokonał wyliczenia kosztów utrzymania zwierząt w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2014 r. tj. od dnia odebrania zwierząt do dnia poprzedzającego uprawomocnienie się postanowienia Sądu o przepadku zwierząt - włącznie, co dało łączną kwotę: [...] zł. Wójt wymienił czternaście faktur i wskazał, że razem wydatki poniesione na utrzymanie zwierząt gospodarskich w okresie od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] marca 2014 r. wyniosły: [...] zł, w tym kwota [...]zł na świadczenie usług na rzecz zwierząt gospodarskich, kwota [...]zł na usługi weterynaryjne, kwota [...]zł na transport zwierząt i kwota [...]zł na zbiórkę i transport padłych zwierząt. Sumę [...] zł umniejszono o kwotę [...]zł, stanowiącą równowartość opłaty jaką Gmina musiałaby ponieść w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2014r . na rzecz właściciela gospodarstwa rolnego w [...] z tytułu gotowości do przyjęcia zwierząt, tj. w sytuacji, gdyby w gospodarstwie nie znajdowały się zwierzęta przekazane przez Gminę. Stawka [...] zł miesięcznie za gotowość do przyjęcia zwierząt wynikała z umów zawartych pomiędzy Gminą a właścicielem przedmiotowego gospodarstwa.

Wójt zaznaczył, że w przedmiotowym gospodarstwie rolnym w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2014 r., jak i późniejszym, nie przebywały żadne inne zwierzęta gospodarskie poza tymi, które zostały odebrane K. S. w dniu [...] lipca 2013 r., zatem poniesione opłaty dotyczyły wyłącznie zwierząt, których K. S. był wcześniej właścicielem. Do każdej faktury dotyczącej usług na rzecz odebranych zwierząt, właściciel gospodarstwa rolnego sporządzał "Rozliczenie usług za miesiąc ...", w którym wskazywał ilość i wartość poszczególnych składników wpływających na wysokość faktury, w tym np. ilość i wartość zużytej paszy. Wójt podkreślił, że po otrzymaniu pierwszych faktur skonsultował z pracownikiem Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...], czy faktury oddają rzeczywisty koszt utrzymania zwierząt. Pracownik ODR stwierdził, że wykazane w miesięcznych rozliczeniach ilości zużytej paszy, zużytych wysłodków buraczanych, słomy oraz wody są adekwatne do ilości przybywających w gospodarstwie zwierząt. Uprzedził jednocześnie, że ilości zużywanej paszy dla trzody chlewnej mogą wzrastać wraz ze wzrostem samych zwierząt.

Wójt wskazał, że w u.o.z. brak przepisów pozwalających na zaniechanie obciążenia byłego właściciela kosztami utrzymania odebranych zwierząt. Dalej ocenił, że nie jest organem właściwym do obciążania K. S. kosztami utrzymania i leczenia zwierząt powstałych po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu o przepadku zwierząt, a więc w okresie od [...] marca 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r., odwołując się do argumentacji ww. decyzji SKO. Właściwym organem w tym zakresie będzie Sąd Rejonowy w [...].

Od opisanej decyzji odwołanie wniósł K. S., reprezentowany przez opiekunów prawnych R. S. i J. S., działający przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżając decyzję w części, w której został obciążony kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt. Zarzucił:

1. naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, w szczególności poprzez nie przeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia celowych i niezbędnych kosztów utrzymania odebranych zwierząt w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2014 r.,

2. naruszenie art. 7 ust. 4 w zw. z art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.o.z. poprzez błędne uznanie, że zachodzą przesłanki do obciążenia odwołującego kosztami związanymi z odebraniem od niego zwierząt, w sytuacji gdy stan zdrowia odwołującego (stwierdzona i istniejąca w dacie zaistnienia podstaw do odebrania zwierząt choroba psychiczna uniemożliwiająca możliwość rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem) nie uzasadniał przyjęcia, że odwołujący świadomie znęcał się nad odebranymi zwierzętami,

3. bezzasadne przyjęcie zawyżonych kosztów za usługi na rzecz zwierząt, w tym pobyt, obsługę, karmę, paszę, słomę oraz wodę objętych wskazanymi przez siebie fakturami, podczas gdy realne koszty utrzymania zwierząt były – zdaniem pełnomocnika niewspółmierne i znacznie niższe tj. o co najmniej [...] zł brutto z kosztami objętymi wyżej wskazanymi fakturami,

4. bezzasadne obciążenie odwołującego kosztami za usługi na rzecz zwierząt, w tym pobyt, obsługę, karmę, paszę, słomę oraz wodę objętymi fakturami VAT, przy przyjęciu kwot brutto, w sytuacji gdy w przypadku ewentualnego obciążenia odwołującego tymi kosztami winny zostać uwzględnione jedynie kwoty netto tj. w kwocie obniżonego podatku należnego od Gminy o kwotę podatku naliczonego przez wystawcę tych faktur.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji w tej części, względnie o uchylenie decyzji w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Nadto wniósł o przeprowadzenie, na rozprawie administracyjnej, uzupełniającego postępowania dowodowego, tj. dowodów z pisemnego oświadczenia T. S. sporządzonego w dniu [...] sierpnia 2016 r., na okoliczność jego treści, w szczególności faktu, iż odebrane zwierzęta w spornym okresie, przebywały - wbrew wskazaniom zaskarżonej decyzji - wraz z innymi zwierzętami w ilości około 30 sztuk trzody chlewnej, stanowiącymi własność podmiotu któremu przekazano odebrane zwierzęta, co uzasadnia twierdzenia odwołującego, iż koszty opisane w fakturach wyszczególnionych w odwołaniu, zostały zawyżone i obejmują również koszty utrzymania innych zwierząt niż odebrane; przesłuchania w charakterze świadka T. S. - na okoliczności jak powyżej, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza weterynarii na okoliczność ustalenia uzasadnionych i nie nadmiernych kosztów utrzymania zwierząt gospodarskich, przesłuchania w charakterze świadka opiekunów prawnych Odwołującego się, przeprowadzenie dowodu z dokumentów - kart informacyjnych leczenia szpitalnego - w aktach; przeprowadzenie dowodu z dokumentu - zaświadczenia Wojewódzkiego Szpitala Neuropsychiatrycznego w [...] z dnia [...] września 2014 r.- w aktach; przeprowadzenie dowodu z dokumentu - opinii Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2014 r., dotyczącej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego - w aktach, a to w celu ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy, w szczególności stanu zdrowia psychicznego odwołującego, którego ocena winna prowadzić organ do wniosku, że stan zdrowia odwołującego nie uzasadniał przyjęcia, że świadomie znęcał się on nad odebranymi zwierzętami, a w konsekwencji tego, że nie zachodzą przesłanki do obciążenia odwołującego kosztami związanymi z odebraniem od niego zwierząt; przeprowadzenia dowodu z zestawienia wydatków oraz szczegółowych kalkulacji, na podstawie których wystawiono faktury VAT obciążające odwołującego, a w szczególności zakresy wykonanych czynności - po ich zażądaniu od podmiotu prowadzącego gospodarstwo rolne w którym przechowywano zwierzęta - w celu ustalenia rzeczywistych kosztów utrzymania zwierząt; przeprowadzenia dowodu z pisemnej informacji - po jej uprzednim zażądaniu - uzyskanej z referatu Finansów Urzędu Gminy [...] w przedmiocie statusu Gminy w zakresie podatku VAT.

Decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając SKO napisało, że z kwestią czasowego odebrania właścicielowi zwierząt i przekazania tych zwierząt podmiotom określonym w art. 7 ust. 1 u.o.z. bądź innym podmiotom o jakich mowa w art. 7 ust. 1c u.o.z. ściśle wiąże się zagadnienie obciążenia właściciela zwierząt kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia. Problem ten reguluje art. 7 ust. 4 u.o.z. stanowiący, iż w przypadkach o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Wystąpienie po stronie właściciela ustawowego obowiązku pokrycia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia jest więc wyłącznie konsekwencją prawną decyzji o odebraniu zwierzęcia i nie może być rozpatrywane w kategoriach np. kary. Obciążenie dotychczasowego właściciela kosztami wymienionymi w art. 7 ust. 4 u.o.z. nie jest też sprawą uznaniową, bowiem z brzmienia przepisu wynika wprost obowiązek obciążenia kosztami dotychczasowego właściciela zwierząt. W żadnym razie nie można też przyjąć, iż obowiązek ten leży po stronie gminy.

SKO oceniło, że nie znajduje uzasadnienia dla prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu zdrowia psychicznego Odwołującego się, jak również badania czy przed odebraniem mu zwierząt działał ze świadomością znęcania się nad zwierzętami, czy też nie był świadom swoich czynów, bowiem kwestia ta nie wpływa na ustalenia w przedmiotowej sprawie. Orzeczenie o całkowitym ubezwłasnowolnieniu nie ma wpływu na ustalenia dotyczące obciążenia dotychczasowego właściciela zwierząt kosztami utrzymania odebranych zwierząt. Znaczenie ma wyłącznie ostateczna decyzja Wójta z [...] lipca 2013 r. o czasowym odebraniu zwierząt gospodarskich oraz postanowienie Sądu Rejonowego w L. z [...] marca 2014 r. o przepadku zwierząt. Orzeczenie o obciążeniu kosztami wymienionymi w art. 7 ust. 4 u.o.z. jest wprost konsekwencją powyższej decyzji i postanowienia sądu.

Dalej SKO stwierdziło, że organ administracji orzeka o ww. kosztach za okres czasowego odebrania zwierzęcia, to jest do czasu orzeczenia Sądu, zapadłego w trybie art. 35 ust. 3 u.o.z. Na taką interpretację przepisów art. 7 ust. 4 u.o.z. zdaniem SKO wskazuje również ust. 6 art. 7 u.o.z., który to przepis przewiduje w zależności od orzeczenia sądu zwrot odebranego zwierzęcia lub jego przepadek.

Następnie SKO napisało, że po dokonaniu analizy przedstawionych przez organ pierwszej instancji kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt, poniesionych przez Gminę za okres od dnia odebrania zwierząt i przekazania gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta do dnia uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku zwierząt - brak jest podstaw do zakwestionowania wykazanych przez organ kosztów. Zarzut niewspółmiernie zawyżonych kosztów utrzymania zwierząt gospodarskich nie znajduje uzasadnienia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego tj. w fakturach, fakturach VAT, umowie z dnia [...] lipca 2013 r. zawartej pomiędzy Gminą a właścicielem gospodarstwa rolnego o świadczenie usług na rzecz zwierząt gospodarskich. SKO wzięło pod uwagę, że żadna z przedłożonych faktur nie została zakwestionowana pod względem formalnym ani też co do konkretnych kwot, na które opiewała. Każda faktura została opisana, do każdej faktury sporządzone zostało rozliczenie usług za dany miesiąc, w którym szczegółowo wskazano ilość i wartość poszczególnych składników wpływających na wysokość wykazanych kwot. Organ I instancji dokonał też konsultacji z pracownikami Ośrodka Doradztwa Rolniczego w [...] co do prawidłowości dokonanych rozliczeń. SKO oceniło, że niczym nieuzasadniony i gołosłowny pozostaje zarzut zawyżenia wykazanych kosztów o [...] zł, jak również zarzut bezprawnego obciążenia skarżącego kwotami brutto co spowodowało nieuzasadnione wzbogacenie się Gminy. Zdaniem SKO kwestię tę organ I instancji wyjaśnił w informacji z dnia [...] września 2016 r.

SKO napisało, że uznało za zbędne przesłuchanie opiekunów prawnych Odwołującego się, na okoliczność stanu jego zdrowia, skoro okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. SKO przesłuchało w dniu [...] lutego 2017 r. w charakterze świadka T. S. przy udziale opiekunów prawnych K. S.. SKO nie dało wiary zeznaniom świadka co do umieszczenia odebranych zwierząt w bezpośrednim sąsiedztwie z innymi zwierzętami stanowiącymi własność właściciela gospodarstwa rolnego M. P.. Przeczy temu oświadczenie złożone przez właściciela tego gospodarstwa, w którym to oświadczeniu wyjaśnił, iż w skład jego gospodarstwa rolnego pod adresem [...] 79 wchodzą między innymi dwa budynki inwentarskie położone w dawnym gospodarstwie pod numerem [...] 85. W dniu [...] lipca 2013 r. odebrane zwierzęta umieszczone zostały w jednym budynku, lecz z czasem, jak prosięta podrosły przeniesione zostały do drugiego budynku. Według informacji Urzędu Gminy wymienione budynki inwentarskie oddalone od innych zabudowań gospodarczych utrzymywane są w gotowości do przyjęcia zwierząt odebranych na podstawie przepisów u.o.z. Z doświadczenia życiowego wiadomo, że z reguły są to zwierzęta chore i w bardzo złej kondycji fizycznej. Trudno przyjąć, że rolnik umieściłby zwierzęta chore wraz ze zdrowymi zwierzętami, z własnej hodowli.

Dalej SKO napisało, że wzięło pod uwagę oświadczenie Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] marca 2017 r. na okoliczność warunków umieszczenia odebranych zwierząt oraz informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z której to informacji wynika, że w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2014 r. wszystkie sprzedane przez M. P. zwierzęta pochodziły z siedziby stada zlokalizowanej w miejscowości [...] nr [...], należącej do M. P..

Z tych względów SKO nie uznało za konieczne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie, o co wnosił pełnomocnik strony w odwołaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. S., reprezentowany przez tych samych opiekunów prawnych i zastępowany przez tego samego zawodowego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik zarzucił:

1. naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wybiórcze potraktowanie zeznań świadka T. S., przy jednoczesnym braku odniesienia się do jego zeznań;

2. naruszenie art. 78 § 1 K.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego lekarza weterynarii na okoliczność kosztów utrzymania zwierząt jak również przeprowadzenia dowodów z dokumentów leczenia szpitalnego Skarżącego i przesłuchania opiekunów prawnych Skarżącego, które to dowody miały odpowiednio wykazać poziom uzasadnionych i nie nadmiernych kosztów utrzymania zwierząt gospodarskich oraz stan zdrowia Skarżącego (stwierdzona i istniejąca w dacie zaistnienia podstaw do odebrania zwierząt choroba psychiczna uniemożliwiająca możliwość rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem a tym samym stanowiąca podstawę do wznowienia postępowania w sprawie administracyjnej o odebranie zwierząt), co uzasadniało przyjęcie, że odwołujący nie znęcał się świadomie nad odebranymi zwierzętami;

3. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wykazania w uzasadnieniu wyczerpującej oceny materiału dowodowego, tj. m.in. brak ustosunkowania się do zeznań świadka T. S.;

4. naruszenie art. 7 ust. 4 w zw. z art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.o.z. poprzez błędne uznanie, że zachodzą przesłanki do obciążenia odwołującego kosztami związanymi z odebraniem od niego zwierząt, w sytuacji gdy stan zdrowia odwołującego nie uzasadniał przyjęcia, że odwołujący świadomie znęcał się nad odebranymi zwierzętami.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Wójta, w części zakwestionowanej w odwołaniu, nie mogły się ostać.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2016 r. w zakwestionowanej przez Skarżącego części, tj. w tej części, w której Wójt obciążył Skarżącego kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych Skarżącemu zwierząt (punkt pierwszy decyzji Wójta).

W rozpoznawanej sprawie nie było sporne, że Skarżący był właścicielem odebranych zwierząt. Pełnomocnik Skarżącego kwestionuje, w odwołaniu i w skardze, rozstrzygnięcie w którym Skarżący został obciążony kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt, w sytuacji, gdy stwierdzona i istniejąca w dacie zaistnienia podstaw do odebrania zwierząt choroba psychiczna Skarżącego, uniemożliwiała rozpoznanie znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem. Nadto pełnomocnik zarzuca przyjęcie zawyżonych kosztów za usługi na rzecz zwierząt i kwestionuje obciążenie Skarżącego kosztami za usługi na rzecz zwierząt, w tym pobyt, obsługę, karmę, paszę, słomę oraz wodę objętymi fakturami VAT, przy przyjęciu kwot brutto, w sytuacji gdy w przypadku ewentualnego obciążenia odwołującego tymi kosztami winny zostać uwzględnione jedynie kwoty netto tj. w kwocie obniżonego podatku należnego od Gminy o kwotę podatku naliczonego przez wystawcę tych faktur.

Przede wszystkim Sąd stwierdza, że w postępowaniu dotyczącym obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt nie ocenia się zasadności odebrania zwierząt Skarżącemu, gdyż decyzja zapadła w tej sprawie była przedmiotem innego postępowania, zaś wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna. Istotna zatem, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, była kwestia zasadności obciążenia Skarżącego kosztami, w łącznej kwocie [...]zł

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy u.o.z. Zgodnie z art. 6 ust. 1a u.o.z. zabronione jest znęcanie się nad zwierzętami. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień (art. 6 ust. 2 u.o.z.), w szczególności w sposoby wymienione w tym ustępie. W myśl art. 7 ust. 1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: (1.) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub (2.) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub (3.) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

Zgodnie z art. 7 ust. 3 u.o.z. w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera zwierzę właścicielowi lub opiekunowi, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Stosownie do art. 7 ust. 4 u.o.z. w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna.

Sąd stwierdza, że ustawa nie pozostawia jakiejkolwiek swobody organowi w zakresie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia, zwierzęcia które zostało czasowo odebrane. Ustawodawca wręcz obliguje właściwy organ do wydania rozstrzygnięcia o kosztach transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, w sytuacji gdy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy, co spowodowało jego czasowe odebranie (tak również WSA w Opolu w prawomocnym wyroku z 24 października 2013 r., II SA/Op 348/13; orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA). Innymi słowy, jeżeli decyzja o odebraniu zwierząt jest ostateczna i wykonana to organ administracji ma obowiązek orzec o obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia - dotychczasowego właściciela lub opiekuna tego zwierzęcia.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że ocenia jako bezzasadny ten zarzut skargi, że z uwagi na stan zdrowia Skarżącego (stwierdzona i istniejąca w dacie zaistnienia podstaw do odebrania zwierząt choroba psychiczna uniemożliwiająca możliwość rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem) nie zachodziły przesłanki statuujące uprawnienie i zarazem obowiązek organu i instancji obciążenia Skarżącego jakąkolwiek kwotą związaną z kosztami powstałymi po odebraniu zwierząt, skoro zgodnie z art. 6 ust. 2 u.o.z. przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo "świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień". Sąd administracyjny wskazuje, że kwestia poczytalności ma znaczenie przy ocenie odpowiedzialności karnej (art. 31 § 1 i nast. Kodeksu karnego). Zdaniem Sądu przez "świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień" należy rozumieć sytuację, w której właściciel lub opiekun świadomie toleruje zadawanie bólu lub cierpień zwierzęciu przez inną osobę. Skoro zwierzęta traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z. zostały odebrane Skarżącemu i przekazane celem zapewnienia właściwej opieki, Skarżący jako dotychczasowy właściciel zwierząt powinien zostać obciążony kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia tych zwierząt. Brak podstaw do obciążania podatników tymi kosztami z tego powodu, że Skarżący, znęcając się nad zwierzętami miał całkowicie zniesioną poczytalność (postanowienie o umorzeniu śledztwa, k. 21 akt adm., t. II).

Sąd wskazuje, że uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta w zaskarżonej odwołaniem części, ponieważ wyliczenia zaprezentowane przez organ I instancji, co do wysokości kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt – są niemożliwe do zweryfikowania. Sąd podziela stanowisko zawarte w ww. prawomocnym wyroku WSA w Opolu z 24 października 2013 r., II SA/Op 348/13; że z treści art. 7 ust. 4 u.o.z. wynika jednoznacznie, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu musi ustalić konkretne, określone kwotowo koszty, które obowiązany jest uiścić właściciel lub dotychczasowy opiekun zwierząt. W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu stan sprawy nie został wyjaśniony w sposób jednoznaczny. W aktach sprawy nie ma uchwały na którą powołał się Wójt, o wskazaniu gospodarstwa rolnego, do którego będą przekazywane zwierzęta, czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi. Nadto w brakuje umowy (umów) zawartych M. P., właścicielem gospodarstwa, do którego zostały przekazane odebrane zwierzęta. Niemożliwe jest zweryfikowanie rozliczeń za poszczególne miesiące, wystawionych przez M. P., które to rozliczenia były podstawami do wystawienia, przez M. P., kolejnych faktur. Sąd wskazuje, że mimo powołania się przez SKO na umowę nr [...] zawartą pomiędzy Gminą [...] a właścicielem gospodarstwa rolnego o świadczenie usług na rzecz zwierząt gospodarskich – w aktach sprawy nie ma tej umowy. W aktach sprawy pojawia się tylko informacja o tej umowie, w treści faktur wystawionych przez M. P. (np. k. 84), z lakonicznym wskazaniem "za świadczenie usług na rzecz zwierząt gospodarskich wg umowy [...] z dn. [...].07.2013 r.". Nie może być tak, że organ administracji uznaje za bezzasadny zarzut odwołania, powołując się na dowód, którego nie ma w aktach sprawy.

Podobnie Sąd ocenił potraktowanie przez SKO zarzutu odwołania dotyczącego zawyżenia wykazanych kosztów o [...] zł, jak również potraktowanie przez SKO zarzutu bezprawnego obciążenia Skarżącego kwotami brutto, co miało spowodować nieuzasadnione wzbogacenie się Gminy. SKO ograniczyło się bowiem do odesłania do akt sprawy, tj. wskazania, że kwestię tę organ I instancji wyjaśnił w informacji z dnia [...] września 2016 r. Krytycznie należy ocenić samo odesłanie do akt sprawy, zawarte w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, bowiem taka konstrukcja uzasadnienia praktycznie uniemożliwia stronom postępowania zapoznanie się ze stanowiskiem organu. Zarzut zawyżenia kosztów o kwotę [...]zł. w istocie nie został przekonująco uzasadniony. Rzeczą organów było jednak przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego i właściwe uzasadnienie podjętych decyzji – to nie na skarżącym ciąży obowiązek wykazania nieprawidłowości obliczeń będących podstawą ustalenia kwoty figurującej w decyzji, lecz na organie ciąży obowiązek wykazania w sposób logiczny, przekonujący i poddający się kontroli dlaczego właśnie taką kwotą obciążył skarżącego. Za takie właściwe postępowanie nie może być uznane ani okazanie dwóch faktur pracownikowi Ośrodka Doradztwa Rolniczego i sporządzenie notatki służbowej zawierającej jego pogląd, że "ani ilości ani ceny nie zostały zawyżone" ani rozliczenie kosztów utrzymania jednego zwierzęcia na podstawie dwóch innych faktur.

Zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jeżeli organ wyższego stopnia akceptuje takie rozumienie danej kwestii, które zostało zaprezentowane w notatce wewnętrznej, sporządzonej do akt sprawy, to w świetle art. 107 § 3 K.p.a. powinien przytoczyć zaakceptowane przez siebie wywody. Tymczasem informacja, do której odesłało SKO w swojej decyzji, to oświadczenie skarbnika gminy, dotyczące gminy jako podatnika podatku VAT, w kontekście realizowania zadań własnych.

Sąd zaznacza, że obciążający dotychczasowego właściciela lub opiekuna zwierzęcia obowiązek uiszczenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia ma charakter publicznoprawny. Zatem obciążenie strony tymi kosztami organ administracji winien każdorazowo szczegółowo uzasadnić, przy czym wysokość tych kosztów winna odpowiadać realnie ponoszonym z tego tytułu wydatkom, mającym wyłącznie uzasadniony faktycznie i prawnie charakter. Nie sposób uznać za sprawiedliwe obciążania dotychczasowego właściciela lub opiekuna zwierzęcia kosztami nieznajdującymi faktycznego uzasadnienia i wynikającymi wyłącznie z zaakceptowania przez organ administracji stawek za utrzymanie zwierzęcia arbitralnie ustalonych przez podmiot, któremu je przekazano. W związku z powyższym, z akt sprawy musi wynikać sposób obliczenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt i wyliczenie to musi poddawać się weryfikacji. Takich dowodów brak w aktach sprawy, przez co Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a także decyzję organu I instancji, w części, w której decyzja Wójta została zaskarżona.

Z ww. powodów, jako całkowicie zbędne, Sąd ocenia wywody organu I instancji: przywołanie miesięcznego kosztu utrzymania odebranego zwierzęcia w innej gminie, czy przywołanie kosztu utrzymania trzech kojców dla bezdomnych zwierząt, ponoszone przez Gminę. Także jako zbędną Sąd ocenia konkluzję Wójta, że koszty określone w decyzji organu I instancji "nie wydają się zawyżone, a nawet niskie". Są to uwagi, które nic nie wniosły do sprawy.

Z uwagi na przedstawione powyżej okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca, w części w której została objęta odwołaniem, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, a to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt pierwszym wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W myśl § 15 tegoż rozporządzenia:

1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.

2. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej.

3. Opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:

1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;

2) wartość przedmiotu sprawy;

3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;

4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 wyżej powołanego rozporządzenia (5400 zł) oraz uiszczony wpis w kwocie 1765 zł, łącznie – 7165 zł.

Ponownie prowadząc postępowanie organy administracji należycie ustalą stan faktyczny sprawy i udokumentują ustalenia w aktach sprawy. W szczególności organy winny rozważyć celowość przeprowadzenia w sprawie opinii biegłego który wypowiedziałby się na okoliczność wysokości kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy (w tym np. ewentualnych pożytków przynoszonych przez te zwierzęta). Dopiero dysponując niezbędnymi danymi organ będzie mógł merytorycznie rozpoznać sprawę, w tym w szczególności orzec co do kosztów transportu, utrzymania i leczenia odebranych zwierząt. Stanowisko to musi być oparte na analizie wszystkich elementów materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) w ich wzajemnym powiązaniu. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawi w sposób klarowny tok rozumowania ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśni podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu będzie też wyczerpujące odniesienie się do wszystkich zarzutów i wniosków stron.