Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1694/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 65 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Protokolant Agnieszka Sułkowska, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2233/13 w sprawie ze skargi D. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 2 maja 2013 r. nr IPPB1/415-148/13-2/IF w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 28 stycznia 2014 r., III SA/Wa 2233/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. K. na indywidualną interpretację Ministra Finansów z 2 maja 2013 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.

2. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego skarżąca wskazała, że w latach 2008-2012 odbywała aplikację adwokacją. Jej ukończenie stanowiło warunek przystąpienia do egzaminu adwokackiego. Ponieważ skarżąca zdała wspomniany egzamin, nabyła prawo do złożenia wniosku o wpisanie na listę adwokatów. Wraz z podjęciem przez Okręgową Radę Adwokacją stosownej uchwały i złożenia ślubowania, skarżąca uzyskała tytuł zawodowy adwokata i możliwość wykonywania zawodu. Z dniem 23 stycznia 2013 r. skarżąca rozpoczęła działalność gospodarczą w formie kancelarii adwokackiej.

Przed rozpoczęciem działalności gospodarczej skarżąca poniosła wydatki związane z uzyskaniem uprawnień zawodowych, przewidziane w art. 75d ust. 1-2, art. 40 ust. 3, art. 78h ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. nr 123, poz. 1058 z późn zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 6 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości opłaty za udział w egzaminie konkursowym na aplikację adwokacką (Dz. U. z 2005 r. nr 244, poz. 2067), rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 5 grudnia w sprawie wysokości opłaty za udział w egzaminie adwokackim (Dz. U. z 2005 r. nr 244, poz. 2069 z późn. zm.). Pośród poniesionych wydatków skarżąca wymieniła opłatę za udział w egzaminie na aplikację adwokacją, składki członkowskie z tytułu uczestnictwa w samorządzie adwokackim, opłatę za egzamin adwokacki, opłatę za wpis na listę adwokatów. Ponadto skarżąca zapłaciła za warsztaty przygotowujące do egzaminu adwokackiego. Opłaty za aplikację adwokacką zostały poniesione przez ówczesnego pracodawcę skarżącej.

Na tym tle skarżąca zadała pytanie, czy wydatki poniesione przed rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej w celu uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu adwokata, warunkujących w świetle Prawa o adwokaturze możliwość wykonywania działalności gospodarczej w formie kancelarii adwokackiej, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów z tejże działalności gospodarczej?

Zdaniem skarżącej, wymienione powyżej wydatki mogą zostać zakwalifikowane do kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej, ponieważ zgodnie z art. 4a Prawa o adwokaturze warunkiem prowadzenia tejże działalności jest posiadanie tytułu adwokata. Skoro bez ich poniesienie skarżąca nie mogłaby rozpocząć prowadzenia działalności gospodarczej jako adwokat, wydatki te pozostają w bezpośrednim związku z uzyskiwanymi przychodami.

Skarżąca zwróciła uwagę, że aplikacja adwokacka jest specjalistycznym szkoleniem, przygotowującym do wykonywania zawodu adwokata, a jej ukończenie jest warunkiem uzyskania odpowiednich uprawnień, umożliwiającym rozpoczęcie działalności gospodarczej w formie kancelarii adwokackiej. Przy czym wydatki te nie mają charakteru osobistego. Aplikacja adwokacka nie jest bowiem typowym etapem edukacji, podnoszącym ogólny poziom wiedzy i wykształcenia. Jej podstawowym celem jest bowiem uzyskanie uprawnień zawodowych, umożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca podniosła również, że art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.; dalej jako "u.p.d.o.f.") nie wyłącza możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych w innym roku podatkowym niż osiągnięte przychody.

3. W zaskarżonej interpretacji Minister Finansów stwierdził, że stanowisko skarżącej jest nieprawidłowe. Wymienione we wniosku wydatki nie spełniają bowiem przesłanek, o których jest mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Zdaniem Ministra Finansów, wydatki związane z uzyskaniem uprawnień zawodowych, poniesione przed rozpoczęciem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie mogą obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu, bądź też służyć zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził, że nie ma podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

4. W skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 14b § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm.; dalej jako "O.p"), jak również art. 22 i art. 23 u.p.d.o.f.

5. Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej jako "P.p.s.a.") oddalił skargę jako bezzasadną.

W motywach wyroku sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wykładnia językowa pojęcia "kosztów poniesionych w celu osiągnięcia przychodu", którym posłużono się w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., wskazuje, że warunkiem zaliczenia danego wydatku do kosztów uzyskania przychodu jest wykazanie przez podatnika bezpośredniego związku pomiędzy wydatkiem a przychodem. Wydatek ten nie może natomiast stanowić wydatków ponoszonych na cele osobiste, nie pozostające w związku z działalnością gospodarczą.

Odnosząc się do stanu faktycznego opisanego we wniosku, sąd pierwszej instancji stwierdził, że jakkolwiek wymienione przez skarżąca wydatki mają charakter ustawowy, nie można przyjąć, iż wiedza zdobyta w trakcie aplikacji posłużyć może wyłącznie przy świadczeniu usług prawniczych przez adwokata. Aplikanci nabywają bowiem w trakcie szkolenia również kwalifikacje, które mogą zwiększyć jej możliwości zatrudnienia na rynku prawniczym. Ponadto, podążając tokiem myślenia skarżącej, za koszt uzyskania przychodu należałoby uznać także wydatki związane ze studiami prawniczymi – wszak w myśl art. 65 pkt 3 Prawa o adwokaturze ich ukończenie jest niezbędne do rozpoczęcia aplikacji adwokackiej. Tym samym, zdaniem sądu, wydatki opisane we wniosku, nie zostały poniesione w celu rozpoczęcia działalności gospodarczej, jak również nie pozostają w bezpośrednim związku z przychodami z niej uzyskiwanymi. Nie spełniają zatem przesłanek, o których jest mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. W świetle powyższego Minister Finansów zasadnie zaliczył wydatki poniesione przez skarżąca do wydatków o charakterze osobistym, związanych z podnoszeniem ogólnego poziomu wiedzy prawniczej – podobnych do wydatków na płatne studia wyższe, czy podyplomowe. Wydatki skarżącej nie pozostawały w związku przyczynowym z rozpoczęciem działalności gospodarczej również z tego względu, że w ramach wolności gospodarczej nie istnieje przymus wykonywania działalności w zakresie usług prawniczych w formie kancelarii adwokackiej.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że opłaty za aplikację adwokacką zostały poniesione przez pracodawcę skarżącej. W świetle art. 21 ust. 1 pkt 90 u.p.d.o.f. wydatki te, jako przyznane przez pracodawcę w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, są wolne od podatku dochodowego. Skarżąca dąży natomiast do wykazania związku pomiędzy wydatkami a zdarzeniem, które nastąpiło już po ich poniesieniu – czyli rozpoczęciem działalności gospodarczej, w formie kancelarii adwokackiej. W ocenie sądu pierwszej instancji, wydatki te zostały poniesione w celu uzyskania uprawnień zawodowych, a nie osiągnięcia przychodu.

Zdaniem sądu pierwszej instancji, prowadząc działalność gospodarczą podatnik podejmuje ryzyko wiążące się z niepewnością, czy ponoszone wydatki przyczynią się do powstania lub też możliwości powstania przychodu. Tymczasem w trakcie aplikacji adwokackiej skarżąca uzyskiwała przychód z innego źródła aniżeli pozarolnicza działalność gospodarcza. Wobec tego nie ponosiła żadnego ryzyka związanego z niepewnością co do skutków działań podejmowanych w sferze gospodarczej.

Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się podstaw do uznania zarzutu naruszenia przez Ministra Finansów art. 14c § 1 i § 2 w zw. z art. 14b § 3 O.p.

6. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 i art. 23 u.p.d.o.f. poprzez ich nieprawidłową wykładnię. W konsekwencji tego błędnie przyjęto, że wydatki poniesione przed rozpoczęciem działalności gospodarczej, w celu uzyskania uprawnień do wykonywania zawodu adwokata, warunkujące w świetle Prawa o adwokaturze możliwość wykonywania działalności gospodarczej w formie kancelarii adwokackiej, nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów z tejże działalności gospodarczej.

Ponadto pełnomocnik skarżącej, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a. W zaskarżonym wyroku przyjęto bowiem, że w latach 2008-2012 skarżąca uzyskała przychód zwolniony z podatku dochodowego od osób fizycznych oraz, że skarżąca chciała uznać za koszt uzyskania przychodu wydatki poniesione za nią przez pracodawcę. Tymczasem tego rodzaju informacje nie znalazły się ani w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku ani w interpretacji indywidualnej. Sąd pierwszej instancji samodzielnie uzupełnił stan faktyczny sprawy o te elementy, przywołując je w uzasadnieniu wyroku jako istotne argumenty, przemawiające za oddaleniem skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. Niemniej jednak, zważywszy na sposób skonstruowania zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia, jak również na treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty można i należy rozpoznać łącznie, zważywszy iż sprawa dotyczy pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, gdzie stan faktyczny wskazany przez wnioskodawcę nie może być zmieniany.

Jak słusznie zauważył WSA w Warszawie, kwestia możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych w związku z odbyciem aplikacji prawniczej (adwokackiej i radcowskiej) była już wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, przy czym orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych nie jest w tej kwestii jednolite. Jednakże w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważa stanowisko, zgodnie z którym wydatków poniesionych na aplikację adwokacką i wpis na listę adwokatów, które poprzedzały datę rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez adwokata (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.). Stanowisko takie zostało wyrażone w wyrokach NSA z 21 kwietnia 2015 r., II FSK 771/13 (dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz z 17 października 2014 r., II FSK 2304/12 (LEX nr 1518227). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniach ww. orzeczeń.

Kwestię zaliczania wydatków do kosztów uzyskania przychodów regulują przepisy art. 22 ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f. Przepis art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. formułuje uniwersalną definicję kosztów uzyskania przychodów odnoszącą się do wszystkich źródeł przychodów. Stosownie do tego przepisu, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. W art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f. ustawodawca wskazał natomiast wprost wydatki, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Możliwość zaliczenia konkretnego wydatku do kategorii kosztów uzyskania przychodów uzależniona jest zatem od łącznego spełnienia trzech przesłanek, a mianowicie: koszty te muszą być faktycznie poniesione, ich poniesienie musi nastąpić w celu osiągnięcia przychodów (zabezpieczenia lub zachowania źródła przychodów) oraz musi istnieć związek między poniesionym kosztem i przychodem, a nadto wydatek nie może być wymieniony w katalogu wydatków niezaliczanych do kosztów uzyskania przychodów. Koszty uzyskania przychodów ustawodawca zawsze wiąże jednak z uzyskaniem przychodu z konkretnego źródła. Koszty uzyskania przychodu z danego źródła pomniejszają przychody z tego właśnie źródła, a zatem koszty podatkowe są ściśle i funkcjonalnie przyporządkowane do danego źródła przychodów. Oznacza to, że przepis art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. musi być interpretowany w ścisłym powiązaniu z art. 10 tej ustawy, określającym źródła przychodów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że samo wyliczenie kosztów niestanowiących kosztów uzyskania przychodu, nie stwarza domniemania, że wszystkie pozostałe koszty, które nie zostały wymienione w art. 23 u.p.d.o.f., niejako z mocy prawa są kosztami podlegającymi odliczeniu od przychodu. Innymi słowy, poniesienie wydatku, który nie został wyłączony w art. 23 u.p.d.o.f., nie oznacza, że wydatek taki automatycznie będzie uznany za koszt uzyskania przychodów. Podatnik ma bowiem możliwość odliczenia od przychodów wszelkich kosztów pod warunkiem, że mają one związek z przychodem z prowadzonej działalności (gospodarczej, wykonywanej osobiście), a ich poniesienie ma bądź może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu.

Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje słuszności stanowiska strony skarżącej, że ponoszenie wydatków wyszczególnionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w większości ma charakter obowiązku ustawowego obciążającego osoby ubiegające się o uprawnienia adwokata poprzez odbycie aplikacji adwokackiej. Bez wątpienia też poniesienie wydatków związanych z uzyskaniem uprawnień do wykonywania zawodu adwokata jest niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej w formie kancelarii adwokackiej. Tym niemniej zasadnie sąd pierwszej instancji uznał, że przedmiotowe wydatki poniesione przez skarżącą należy zaliczyć do wydatków o charakterze osobistym. Wydatki te służą bowiem podniesieniu poziomu wiedzy prawniczej, aczkolwiek w założeniu wiedza ta ma być wykorzystywana w ramach wykonywania konkretnego zawodu - adwokata. Jednakże działalność gospodarczą w zakresie usług prawniczych można prowadzić także nie posiadając tytułu adwokata (np. nie zdawszy egzaminu adwokackiego). Wybór drogi zawodowej jest decyzją o charakterze osobistym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, faktyczny cel, jaki przyświecał skarżącej przy podjęciu aplikacji, to uzyskanie uprawnień do wykonywania zawodu adwokata, a dopiero w razie skutecznego zrealizowania tego celu - celem kolejnym mogło być rozpoczęcie działalności gospodarczej z wykorzystaniem zdobytych uprawnień. Przyjęcie kierunku rozumowania prezentowanego przez stronę skarżącą nakazywałoby a priori uznawać za koszt uzyskania przychodów nie tylko wydatki związane z aplikacją adwokacką, które poniosła skarżącą, ale także wydatki na studia o charakterze podstawowym, np. płatne magisterskie studia prawnicze - zgodnie z art. 65 pkt 3 z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze na listę adwokatów może być wpisany ten, kto ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej. W istocie każdy kolejny etap edukacji o charakterze ogólnym, którego przejście uprawnia do rozpoczęcia kolejnego etapu edukacji, jest niezbędnym warunkiem podjęcia szkolenia uprawniającego w rezultacie do wykonywania konkretnego już zawodu.

Należy wskazać, że swoboda w zakresie podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej jest publicznym prawem podmiotowym każdego obywatela. Działalność gospodarcza obejmuje możliwość podejmowania i prowadzenia działalności, której zasadniczym celem jest osiągnięcie zysku. Wolność działalności gospodarczej polega na możliwości samodzielnego podejmowania decyzji gospodarczych, w tym przede wszystkim wyboru rodzaju (przedmiotu) działalności i wyboru prawnych form ich realizacji. Wolność gospodarcza obejmuje również swobodę niewykonywania działalności gospodarczej w określonej formie. Nie istnieje przymus wykonywania działalności gospodarczej w zakresie usług prawniczych w formie kancelarii adwokata. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy odróżnić koszty uzyskania uprawnień umożliwiających wykonywanie zawodu od kosztów uzyskania przychodu, który to przychód przynosi dopiero faktyczne wykonywanie tego zawodu.

Ustawowe sformułowanie "w celu uzyskania przychodu" (zachowania, zabezpieczenia źródła przychodów) jednoznacznie wskazuje, że decydujące znaczenie ma przeznaczenie wydatku i związek z przychodem z określonego źródła przychodów w dacie jego poniesienia. Skarżąca natomiast wyprowadza związek poniesionych wydatków z przychodami z perspektywy zdarzenia, jakie nastąpiło po ich poniesieniu, tj. rozpoczęcia działalności w formie indywidualnej kancelarii adwokackiej. Okoliczność, że ponosząc sporne wydatki skarżąca uzyskała prawo wykonywania zawodu adwokata, nie jest równoznaczna z istnieniem między tymi wydatkami, dokonanymi przed rozpoczęciem samodzielnego podejmowania decyzji gospodarczych, a uzyskiwaniem przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej w formie indywidualnej kancelarii adwokata, kiedy to zaczęła wykorzystywać nabyte uprawnienia zawodowe do prowadzenia tej działalności, związku przyczynowo - skutkowego w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Wcześniej skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej i ponoszone wówczas sporne wydatki nie mogły obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu bądź służyć zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów. Kosztem uzyskania przychodów są takie wydatki, które mają przyczynę w działalności gospodarczej podatnika. Przy ocenie charakteru poniesionego kosztu niezbędna jest - zgodnie z zasadą prawdy materialnej - obiektywna ocena wszystkich uwarunkowań, które istniały w czasie ponoszenia kosztów. Do kosztów uzyskania przychodów zaliczane są więc wydatki, jakich w sposób racjonalny i gospodarczo uzasadniony dokonuje przedsiębiorca prowadzący nakierowaną na osiągnięcie zysku działalność zarobkową. W tym zakresie decyduje mechanizm rynkowy i związana z nim zasada wolności gospodarczej i zasada swobody umów.

W postępowaniu każdego podatnika prowadzącego działalność gospodarczą racjonalnym motywem postępowania jest motyw zwiększania przychodu. Podatnik dokonując działań związanych z konkretnymi kosztami zawsze podejmuje też określone ryzyko. Ryzyko wiąże się z prawdopodobieństwem przyczynienia się danego kosztu do powstania bądź też do możliwości powstania przychodu. Domyślnie, przy interpretacji art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. zakłada się, że ponosząc koszty podatnik przyjmuje, że dany koszt może mieć - z uwagi na związek przyczynowy - charakter obiektywny, a tym samym jego poniesienie wywoła bądź może wywołać oczekiwane następstwo. Nie oznacza to, że następstwo to rzeczywiście wystąpi. Każdemu działaniu w sferze gospodarczej, finansowej, zawsze towarzyszyła niepewność co do jego skuteczności. Jest to poniekąd naturalna cecha zarówno procesów gospodarczych, jak i procesów finansowych (tak: A. Gomułowicz, Koszt podatkowy - zasady i kontrowersje, KPP 2007, Nr l, s. 64-66).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, koszt podatkowy stanowią wydatki związane z działalnością gospodarczą podatnika, a nie wydatki takie jak poniesione przez skarżącą bez jakiegokolwiek ryzyka gospodarczego w okresie, kiedy po ukończeniu magisterskich studiów prawniczych kontynuowała ona edukację prawniczą. Działaniu skarżącej towarzyszyła co prawda niepewność w sferze edukacyjnej związana z odbywaniem aplikacji prawniczej (np. zdawaniem egzaminów, zaliczeniem praktyk), ale nie była to niepewność co do skutków podejmowanych działań w sferze gospodarczej, w tym dotyczących kosztów podatkowych.

Reasumując powyższe rozważania, należy podzielić stanowisko sądu pierwszej instancji, że związek pomiędzy wydatkami poniesionymi na aplikację adwokacką a przychodem osiągniętym w wyniku wykonywania zawodu adwokata jest zbyt odległy i warunkowy, aby mógł spełniać wymogi określone w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Trudno zatem zgodzić się ze stroną skarżącą, że wydatki dokonywane na przestrzeni kilku lat, wówczas gdy skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej, mogły obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu, służyć zachowaniu albo zabezpieczeniu źródła przychodów. W tym przypadku wydatki poniesione przed rozpoczęciem działalności gospodarczej nie mogą zostać uznane za poniesione w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, ponieważ jeszcze ono nie istnieje. W konsekwencji wydatki te w istocie rzeczy mają charakter osobisty i służą wyłącznie zdobyciu kwalifikacji zawodowych, a co za tym idzie - nie można uznać ich za koszt uzyskania przychodów z działalności gospodarczej, ponieważ nie spełniają przesłanek wyrażonych w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.