Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 1374/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie NSA Krzysztof Wujek, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr), Protokolant staż. ref. Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2004 r. przy udziale -- sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wymiaru cła 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji dyrektora Izby Celnej w C. z [...]r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej z dnia [...] r. nr [...] oraz wymierzył Z. P. należności celne i podatkowe od samochodu osobowego marki [...]. Decyzja ta stała się ostateczna ze względu na złożenie odwołania z uchybieniem terminu i odmowie załatwienia wniosku o przywrócenie terminu przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 września 1998 r. sygn. akt. I SA/Ka 2238/97, I SA/Ka 2239/98 oddalił skargę na postanowienia wydane w tym przedmiocie.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], [...], wydaną w wyniku wznowienia postępowania Dyrektor Urzędu Celnego w C. odmówił uchylenia wydanej przez siebie decyzji z dnia [...] r.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] r. nr [...]. Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2002 r., sygn. akt l/SA/Ka 317/01 oddalił skargę na to rozstrzygniecie.

Pismem z dnia [...] r. Z. P. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania celnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] wskazując jako podstawę prawną art. 240 § 1 ust 1 i 2, § 2 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 145 § 1 ust 1 oraz § 2 i 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Powołał się przy tym na postanowienie Komendy Powiatowej Policji w C. o zamknięciu dochodzenia w sprawie o podrobienie jego podpisu na dokumentach celnych przedstawionych organom celnym do odprawy samochodu osobowego marki [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej w C. odmówił wznowienia postępowania. Jako przyczynę wskazał art. 2652 ustawy Kodeks celny, tj. upływ trzyletniego terminu do wznowienia postępowania.

Pismem z dnia [...] r. Z. P. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy oraz uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił przy tym naruszenie art. 2652 Kodeksu celnego poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie, gdyż zdaniem skarżącego termin wskazany w tym przepisie powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się decyzji ostatecznej, czyli od [...] r. Wskazał też na błędne ustalenie stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu decyzji polegające na przyjęciu, że jego pobyt za granicą nie był pobytem stałym oraz, że był podmiotem dokonującym odprawy celnej samochodu, podczas gdy odprawę celną dokonano bez jego udziału na podstawie sfałszowanych dokumentów.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Izby Celnej w C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 233 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 i Nr 160, z późn. Zm.) w związku z art. 262 oraz 2652 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802, Nr 89, z późn. zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił przebieg postępowania oraz stwierdził, że zgodnie z art. 262 ustawy - Kodeks celny, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., do postępowania w sprawach celnych stosuje się od tego dnia odpowiednio przepisy Działu IV ustawy Ordynacja podatkowa - czyli przepisy proceduralne regulujące zasady i tryb postępowania przed organami podatkowymi - z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego. Zatem, zdaniem organu, w regulacji tej zastrzeżono pierwszeństwo procesowych uregulowań całego Kodeksu celnego i aktów prawnych towarzyszących przed przepisami działu IV Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że dopiero wobec braku odpowiednich uregulowań w Kodeksie celnym możliwe jest stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej.

Wobec czego organ uznał, że art. 2652 Kodeksu celnego stanowi samoistną regulację prawną i określa okres, po upływie którego nie wznawia się postępowania. Następnie odwołując się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 13.11.2001r. Sygn. akt V S.A. 1544/00, z dnia 23.11.2001r. Sygn. Akt V SA 341/01, z dnia 23.01.2002r. Sygn. akt V SA 3151/00) wskazał, że użyte w Kodeksie celnym pojęcie "długu celnego" jest tożsame z pojęciem "należności celnych" w rozumieniu art. 2 pkt. 15 ustawy Prawo celne, co przesądza o stosowaniu tego przepisu do postępowań wszczętych i zakończonych również przed dniem 31 grudnia 1997 r. Podkreślił przy tym, że zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w powołanych wyrokach początkową datą tego terminu jest dzień 21 maja 1999 r., tj. dzień wejścia w życie tego przepisu, który został wprowadzony ustawą z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy-Kodeks celny (Dz.U. z 1999 r., Nr 40, poz. 402). W tym stanie rzeczy stwierdził, iż skoro 3-letni termin określony w art. 2652 Kodeksu celnego upłynął , to odmowa wznowienia postępowania nie narusza porządku prawnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nr [...], zarzucając naruszenie przepisów postępowania, polegające na przyjęciu, iż bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia wejścia w życie przepisu art. 2652 Kodeksu celnego. Wyraził przy tym pogląd, ze termin ten powinien być liczony od dnia uprawomocnienia się decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w C., tj. od dnia [...] r. Wskazał również na błędne ustalenia stanu faktycznego, gdyż jego pobyt za granicą był pobytem stałym, a on sam nie dokonywał odprawy celnej. Ponadto zarzucił naruszenie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że nie zachodzi podstawa wznowienia postępowania, oraz naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a to: ar 7 poprzez niewyjaśnienie kwestii udziału celników w procederze przemytu samochodów, art. 1 poprzez działanie niezgodne z prawem oraz błędnej interpretacji przepisów, art. 12 poprzez przekroczenie terminów do załatwienia sprawy oraz art. 107 § 3 poprzez zaniechanie wskazania, które z wnioskowanych przez niego dowodów nie zostały uwzględnione, a którym odmówiono mocy dowodowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał na art. 139 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, który określa dla organu odwoławczego dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy, co oznacza, że decyzja została wydana z zachowaniem tego terminu. Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazał, iż warunkiem rozpatrzenia dowodów jest wznowienie postępowania, co w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe ze względu na upływ terminu przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz, 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 na wstępie powołanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd kontroli dokonuje również z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Oznacza to, że skarga podlega uwzględnieniu, jeżeli niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych zaskarżony akt jest niezgodny z prawem. Uregulowanie takie nakazuje sądowi administracyjnemu stosowanie z urzędu właściwego sposobu rozstrzygnięcia adekwatnego do rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa.

Z treści art. 145 § 1 pkt 2 powyżej wskazanej ustawy wynika, że Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z tymi przepisem "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości"

Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 244 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa mającym zastosowanie w związku z art. 262 ustawy Kodeks celny organem właściwym w sprawach wymienionych w art. 243, tj. orzekania w sprawie dopuszczalności wznowienia postępowania, jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Natomiast zgodnie z art. 2622 § 1 ustawy Kodeks celny w sprawach wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną dyrektora izby celnej, właściwy jest ten sam organ.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o wznowienie postępowania dotyczył decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nr [...], wydanej po wznowieniu postępowania, którą organ ten uchylił decyzję zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej z [...] r. nr [...] oraz wymierzył skarżącemu należności celne i podatkowe od samochodu osobowego marki [...]. Decyzja ta stała się ostateczna ze względu na złożenie odwołania z uchybieniem terminu i odmowie załatwienia wniosku o przywrócenie terminu przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 września 1998 r. sygn. akt. I SA/Ka 2238/97, I SA/Ka 2239/98 oddalił skargę na postanowienia wydane w tym przedmiocie.

Wobec czego należy stwierdzić, że organem, który wydał w przedmiotowej sprawie decyzję w ostatniej instancji był Dyrektor Urzędu Celnego w C., tj. organ orzekający w pierwszej instancji, co oznacza, że ten organ był właściwy do badania dopuszczalności wznowienia postępowania, a tym samym do wydania decyzji w sprawie odmowy wznowienia postępowania. Jednak w tym miejscu należy zauważyć, że w związku z regulacją ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz. 365), organem tym jest naczelnik urzędu celnego, bowiem zgodnie z art. 5 ust 1 tej ustawy do zakresu działania naczelników urzędów celnych przechodzą dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań w sprawach celnych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Zaznaczyć trzeba, że dewolucja kompetencji na organ wyższego stopnia następuje tylko w razie, gdy przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu, który wydał w sprawie decyzję ostateczną. Ma to miejsce wówczas gdy wykaże się związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w ostatniej instancji z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania. Zatem tylko w sytuacji, gdy organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji stwierdzi swą niewłaściwość po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania lub gdy z urzędu stwierdza podstawy wznowienia, zobowiązany jest z urzędu zbadać swoją właściwość w sprawie i w przypadku ustalenia, iż w związku z jego działalnością powstały podstawy wznowienia postępowania, przekazać sprawę do organu właściwego - organu wyższego stopnia (B. Adamiak, J.Borkowski, R. Mastalski,,J Zubrzycki w Ordynacja podatkowa. Komentarz. 2004 r. str.821-822). Dewolucja kompetencji nie następuje, gdy decyzja w ostatniej instancji została wydana przez dyrektora izby celnej (art. 2622 § 1 ustawy Kodeks celny). Z akt sprawy nie wynika natomiast aby organ celny, który wydał decyzje w ostatniej instancji uznał się za niewłaściwy i w związku z tym przekazał sprawę Dyrektorowi Izby Celnej.

Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, zaś organ z urzędu musi przestrzegać swej właściwości (art. 2631 ustawy Kodeks celny). Wobec powyższego należy stwierdzić, że bez względu na trafność rozstrzygnięcia naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 21 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.

W związku z uwzględnieniem skargi Sąd działając na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o kosztach postępowania, które obejmują opłatę sądową w wysokości [...] zł.