Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 673/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 135,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1 pkt 4, art. 30 par. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2012r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr znak: [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...], którą nakazano J. S. i G. B. – właścicielom budynku po byłej odlewni metali kolorowych, znajdującego się na działce nr 651/28 w miejscowości R., gm. N., przywrócenie jego poprzedniego sposobu użytkowania poprzez: demontaż linii produkcyjnej wyrobów betonowych, w skład której wchodzą : szyny i wózki szynowe, przenośniki taśmowe, sterownia, wibroprasa, windy spiętrzające i rozpiętrzające, regały suszarni, dwa silosy na cement i betoniarka.

W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji ustalił co następuje:

W wyniku interwencji mieszkańców m. R. przeprowadzono w dniu 1 czerwca 2009 r. kontrolę na działce nr 651/28 położonej w R. przy ulicy K., w wyniku której stwierdzono, że na tej działce znajduje się budynek byłej odlewni metali kolorowych, a obecnie znajduje się w nim zrealizowana linia produkcyjna kostki brukowej. L. S. i M. A. oświadczyli do protokołu kontroli, że wspólnie z A. P. są właścicielami Zakładu A. Sp.j. oraz działek nr 651/17, 651/18, 651/28, 651/30 i 651/33 w R. oraz wszystkich obiektów znajdujących się na tych działkach. W 2008 r. po wystąpieniu z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy z uwagi na zamiar zmiany sposobu użytkowania budynku odlewni z przeznaczeniem na zamontowanie linii do produkcji kostki brukowej, nie czekając na wydanie decyzji, zdemontowali stare urządzenia i na początku 2009 r. przystąpili do montażu linii produkcyjnej kostki brukowej, w ramach czego zrealizowano: nową posadzkę betonową, zamontowano wibroprasę, system przenośników i wind, wózek wielowidłowy szynowy, regały, przenośnik pakujący, owijarkę i sterownię. Na zewnątrz budynku zamontowano natomiast do istniejącego uprzednio podłoża betonowego betoniarkę wraz z obudową oraz dwa silosy na cement, a także podwieszono do istniejących słupów taśmociąg kruszyw. Według oświadczeń L.S. i M.A. pełny zakres robót został już zakończony i trwały próby rozruchowe.

W oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy organ ustalił, że przedmiotowy budynek został wybudowany ok. 1960 r. na terenie byłej kopalni pirytu "S." i był wykorzystywany do procesu wzbogacania rudy pirytu metodą flotacji do końca 1972 r., gdy w miejsce zlikwidowanej kopalni powstały Zakłady B.. W tym czasie obiekt był wykorzystywany jako odlewnia metali kolorowych.

Pismem z dnia 22 czerwca 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku odlewni metali kolorowych na cele produkcji kostki brukowej. W oparciu o pismo B. A. z dnia 20 czerwca 2009 r. organ ustalił, że działki nr 651/17, 651/18, 651/28, 651/30 i 651/33 w R. są własnością Zakładu A. sp.j. A. P., L. S. i M. A., a Zakład A. II s.c. B. A., J. S. jest dzierżawcą części tych działek, natomiast firma C. R. dzierżawcą części budynku.

Na skutek wniosku B. A. i J. S. PINB postanowieniem z dnia [...] odmówił zawieszenia postępowania prowadzonego w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku odlewni metali kolorowych na cele produkcji kostki brukowej. Organ II instancji postanowieniem z dnia 4 grudnia 2009 r. uchylił jednak to postanowienie i umorzył postępowanie w przedmiocie zawieszenia postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] PINB nakazał L. S., A. P. i M. A. – współwłaścicielom Zakładu A. A. P., L. S. i M. A. sp.j. z siedzibą w R. oraz B. A. i J. S., współwłaścicielom Zakładu A. II s.c. B. A., J. S., wstrzymanie użytkowania budynku byłej odlewni metali kolorowych, znajdującego się na działce nr ewid. 651/28 w m. R., gm. N. na cele zakładu produkcyjnego kostki brukowej, z powodu samowolnej zmiany sposobu użytkowania tego obiektu i nałożył na wszystkie w/w osoby obowiązek przedstawienia organowi w terminie do dnia 30 marca 2010 r. dokumentów, o jakich mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego, z jednoczesnym pouczeniem, że w przypadku niewstrzymania użytkowania w/w budynku na celu produkcji kostki brukowej, na podstawie art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego wydana zostanie decyzja nakazująca przywrócenia jego poprzedniego sposobu użytkowania. W uwzględnieniu wniosku stron organ I instancji postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2010 r., na podstawie art. 77 § 2 kpa zmienił własne postanowienie z 30 kwietnia 2010 r. przez wyeliminowanie jako adresatów nałożonych obowiązków B. A. i J. S., współwłaścicieli Zakładu A. II s.c. B. A., J. S. oraz przez przedłużenie terminu przedłożenia dokumentów, o jakich mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego do dnia 30 września 2010 r.

W dniu 10 grudnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził kontrolę sposobu użytkowania hali produkcyjnej na działce nr ewid. 651/28 w R. i stwierdził, że w hali zainstalowana jest linia technologiczna do wyrobu drobnowymiarowych elementów betonowych, która w dniu kontroli nie była uruchomiona. Wewnątrz hali oraz na przyległym terenie zmagazynowana była jednak znaczna ilość wyrobów betonowych z etykietami handlowymi, z których wynikało, że zostały wyprodukowane przez A. II w okresie od lipca do listopada 2010 r. W wyniku kolejnej kontroli z dnia 23 grudnia 2010 r. stwierdzono, że w dniu kontroli zakład produkcyjny jest zamknięty, linia produkcyjna jest unieruchomiona, a na terenie zakładu składowane są na paletach znaczne ilości kostki brukowej, foliowane, ale bez etykiet. Obecny w czasie kontroli A. S. oświadczył do protokołu, że zakład produkcyjny nie jest użytkowany, a kostka brukowa i krawężniki składowane na paletach zostały wyprodukowane podczas prób rozruchowych, a ich część została sprzedana.

Na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr 2233/2010 z dnia 28 września 2010 r. organ ustalił, że budynek znajdujący się na działce nr 651/28 w m. R. stał się własnością J. S., który został poinformowany o toku sprawy.

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił uwzględnienia wniosku J. S. i zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań koniecznych do uzyskania zgody na zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego. W trybie zażaleniowym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił to postanowienie i orzekając co do istoty odmówił zawieszenia postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku odlewni metali kolorowych na cele produkcji kostki brukowej. Skarga J. S. na to postanowienie została oddalona wyrokiem WSA z dnia 22 czerwca 2011 r.

W dniach 5 - 19 maja 2011 r. pracownicy Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Zespół Kontroli Wyrobów Budowlanych przeprowadzili planowaną kontrolę Zakładu A. II s.c. B. A., J. S. z której wynika, że w dniu 30 sierpnia 2010 r. oraz w okresie od dnia 1 stycznia do 30 kwietnia 2011 r. prowadzona była produkcja i sprzedaż wyrobów budowlanych.

Na podstawie aktu notarialnego nr Rep. 226/2011 z dnia 8 lutego 2011 r. organ ustalił, że współwłaścicielem budynku znajdującego się na działce nr 651/28 w m. R. stał się G. B., który został poinformowany o toku sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] PINB odmówił zmiany swojego postanowienia z dnia [...] w części dotyczącej terminu przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego. Natomiast w dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał wspomnianą na wstępie decyzję utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją.

W oparciu o tak zebrane dowody organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku byłej odlewni metali kolorowych, usytuowanego na działce nr 651/28 położonej w R., na cele produkcji wyrobów budowlanych. Podjęcie działalności produkcyjnej po wielu latach nieużytkowania obiektu budowlanego , i to działalności innego rodzaju niż prowadzona uprzednio, powodującej – wskutek zmiany technologii, środków i surowców produkcji – wprowadzenie do środowiska innych czynników szkodliwych, daje wystarczające podstawy do przyjęcia, że doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Podjęcie nowego rodzaju produkcji, i to po długiej przerwie, nawet jeśli nastąpiło w tej samej, a tylko zmodyfikowanej (dostosowanej) instalacji, wymaga akceptacji właściwego organu architektoniczno-budowlanego podjętej na podstawie wyników przeprowadzonej procedury z dziedziny ochrony środowiska (wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1718/07, LEX nr 516085). Zakładu A. sp.j. nie uzyskał zgody Starosty Kieleckiego na zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego, do czego zobowiązywał przepis art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego. Z uwagi natomiast na fakt nie wstrzymania użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego i dalsze prowadzenie w nim produkcji i sprzedaży wyrobów budowlanych, co niezbicie wykazały przeprowadzone kontrole, organ I instancji miał obowiązek nakazać obecnym właścicielom tego obiektu przywrócenie jego dotychczasowego sposobu użytkowania. W sprawie miał bowiem zastosowanie art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego, zgodnie z którym w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, właściwy organ, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

W ocenie organu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, że w niniejszej sprawie decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zamierzonej zmiany sposobu użytkowania obiektu winna być wydana w oparciu o przepisy Prawa ochrony środowiska, a nie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Nakaz przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego był bowiem spowodowany tym, że nie zostało wstrzymane jego użytkowanie pomimo takiego nakazu, a nie niezłożeniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zamierzonej zmiany sposobu użytkowania tego obiektu.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostał w ocenie organu również fakt, że PINB w postanowieniu z dnia [...], zmienionym następnie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2010 r., nałożył obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów na wspólników Spółki jawnej Zakład A., tj. A. P., L. S. i M. A. – zamiast na samą spółkę jawną, która zgodnie z przepisem art. 8 § 1 Kodeksu spółek handlowych ma osobowość prawną i może być stroną postępowania administracyjnego. W momencie bowiem nabycia prawa własności przedmiotowego budynku przez J. S., a następnie również przez G. B., fakt ten przestał mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Osoby te bowiem z tą chwilą uzyskały legitymację stron przedmiotowego postępowania i w konsekwencji stały się zobowiązane do przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego.

Organ nie uznał też za zasadny zarzutu niezapewnienia stronom prawa czynnego udziału w postępowaniu. Strony postępowania bowiem, w tym osoby zobowiązane do wykonania obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu, były informowane o ich sytuacji prawnej oraz prawach i obowiązkach stron, a także miały możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału przed wydaniem decyzji. Organ powołał się przy tym na treść księgi wieczystej Nr [...], z której wynika, że własność przedmiotowego budynku usytuowanego na działce nr ewid. 651/28 położonej w m. N., przysługuje J. S. i G. B., tj. osobom zobowiązanym zaskarżoną decyzją.

W skardze na powyższą decyzję A. S. wniósł o jej uchylenie w całości i zarzucił:

naruszenie art. 156 § 1 pkt. 5 kpa oraz art. 6 kpa wynikające z faktu, iż pkt 6 będącego podstawą decyzji postanowienia z dnia [...] SO.7141-13-1/09 zmienionego postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2010r. . SO.7141-13-1/10 nakazującego wstrzymanie użytkowania budynku byłej odlewni metali kolorowych na cele zakładu produkcyjnego kostki brukowej oraz nakładające na obowiązek przedstawienia dokumentów z pkt 1- 6 postanowienia jest niewykonalny w zakresie w jakim nakłada obowiązek dostarczenia ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zamierzonej zmiany sposobu użytkowania obiektu wydanej w trybie ustawy z dnia 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko.

naruszenie art. 71 prawa budowlanego i utrzymanie decyzji w mocy pomimo błędnych ustaleń faktycznych i błędnego przyjęcia przez organ za ustaleniami PINB dokonania przez Skarżącego zmiany sposobu użytkowana obiektu.

naruszenie art. 7 i art. 75 kpa poprzez utrzymanie decyzji w mocy pomimo nieprzeprowadzenia przez PINB postępowania dowodowego w pełnym zakresie.

naruszenie art. 71 ust 6 prawa budowlanego, albowiem prace adaptacyjne traktowane przez organ jako prowadzące do zmiany sposobu użytkowania obiektu były objęte zgłoszeniem prac remontowo - budowlanych zgłoszonych do Starostwa Powiatowego w latach 2004 - 2006r.

pominięcie faktu, że wydanie decyzji nastąpiło w oparciu o niezgodne z prawem postanowienie z dnia 10 listopada 2011r. odmawiające przedłużenia terminu na przedłożenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz decyzji o warunkach zabudowy

naruszenie art. 10, 81 kpa oraz art. 81 a ust 2 prawa budowlanego i utrzymanie decyzji w mocy pomimo pozbawienia w postępowaniu przed PINB stron możliwości udziału w postępowaniu i nieumożliwienie stronom wypowiedzenia się co do wszystkich dowodów zebrany w sprawie.

naruszenie art. - art. 28, 29 , 156 par. 1 pkt. 4 kpa i utrzymanie decyzji w mocy pomimo, iż Decyzja PINB z dnia 1 lipca 2011r. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie tj. do Pana G. B. a tym samym doszło do naruszenia art. 7 kpa przez błędne i niezgodne ze stanem prawnym przyjęcie, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Pan G. B..

W uzasadnieniu pierwszego zarzutu skargi wyjaśniono, że niewykonalność punktu 6 zaskarżonego w odwołaniu od decyzji z dnia [...] postanowienia z dnia [...] dotyczącego przedłożenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zamierzonej zmiany sposobu użytkowania obiektu wydanej w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, wynikała z faktu, że strona ubiegała się o uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zamierzonej zmiany sposobu użytkowania obiektu wydanej w trybie Prawa ochrony środowiska, co jest uzasadnione treścią art. 153 ust. 1 pierwszej z wymienionych ustaw. W ocenie autora skargi wadliwe postanowienie PINB z dnia [...] w istocie uniemożliwiało wykonanie obowiązków nałożonych na skarżącego.

Uzasadniając drugi zarzut skargi wyjaśniono, że według skarżącego, przedmiotowy obiekt jest użytkowany zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, tj. jako miejsce produkcji i składowania urządzeń metalowych, w tym urządzeń związanych z produkcją kostki brukowej co jest zgodne ze specjalizacją Zakładu A. w R.. Przedmiotowa hala przemysłowa została wybudowana i była użytkowana dla realizacji celów produkcyjnych rodzajowo tożsamych z produkcją kostki brukowej. Konstrukcja hali zapewnia możliwość eksploatacji na cele związane z przerobem kruszyw bez zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, higieniczno-sanitarnych, wielkości lub układu obciążeń. W tym zakresie zachodzi kontynuacja pierwotnej funkcji hali. Organ nie przedstawił kontropinii wyspecjalizowanych podmiotów, z której wynikałoby, że w przedmiotowej hali doszło do zmiany wyżej wymienionych warunków bądź wielkości lub układu obciążeń.

Mimo wniosków stron o przeprowadzenie dowodu z przedłożonej obszernej dokumentacji dotyczącej przeznaczenia hali zlokalizowanej na przedmiotowej nieruchomości oraz o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego celem ustalenia pierwotnej funkcji przedmiotowej nieruchomości – organ prowadzący postępowanie nie wypowiedział się co do tych wniosków dowodowych opierając swoje ustalenia wyłącznie na wyjaśnieniach M. A. i L. S., którzy obecnie nie potwierdzają ustaleń organów, a ponadto składając swoje wyjaśnienia nie mieli pełnej wiedzy o sposobie wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości i jej przeznaczeniu. Organ nie uwzględnił przy tym wniosku o ponowne przesłuchanie tych osób, jak również o wystąpienie do Archiwum Państwowego celem odnalezienia dokumentów świadczących o pierwotnym przeznaczeniu przedmiotowego obiektu.

Uzasadniając czwarty zarzut skargi podano, że wykonane prace adaptacyjne przedmiotowego budynku, które zostały potraktowane jako prowadzące do zmiany sposobu użytkowania, objęte były zgłoszeniem prac remontowo budowlanych do Starostwa Powiatowego , dokonanym w latach 2004-2006. Ponieważ strona zagubiła pisma potwierdzające fakt zgłoszenia, zwróciła się do Starostwa Powiatowego o wydanie zaświadczenia potwierdzającego fakt zgłoszenia. Mimo wskazania na tę okoliczność w toku postępowania, organ się do niej nie odniósł.

Skarżący zarzucił, że mimo trwającego postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia inwestycyjnego, które przedłuża się z przyczyn niezależnych od skarżącego, organy odmówił przedłużenia terminu do złożenia decyzji, która ma być wydana w wyniku tamtego postępowania.

W uzasadnieniu kolejnego zarzutu skargi jej autor podał, że G. B. będący stroną, nie został poinformowany o toczącym się postępowaniu, przez co został pozbawiony czynnego w nim udziału. Adresat ten nie odbierał korespondencji PINB i nie był zameldowany pod adresem, na jaki kierowano do niego korespondencję, w szczególności pismo PINB z dnia 10 maja 2011 r. Ponadto w postępowaniu nie brał udziału H. D., współwłaściciel nieruchomości, na której zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt, który uzyskał status strony nabywając udział w tej nieruchomości od G. B. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 6 czerwca 2011 r. W związku z tym również ustalenia organu, co do stanu własnościowego nieruchomości zabudowanej przedmiotowym obiektem, nie były prawidłowe, a zaskarżona decyzja skierowana została do osoby nie będącej w dacie jej wydania stroną. Świadczy to o nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia z powodu wskazanego w art. 156 § 1 pkt. 4 w zw. z art. 126 kpa.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił też, że na wniosek skarżącego, postanowieniem z dnia 14 września 2011 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W nawiązaniu do zarzutów skargi dotyczących skierowania decyzji do G. B., który nie posiadał legitymacji strony, z racji sprzedaży swojego udziału w nieruchomości aktem notarialnym z dnia 6 czerwca 2011 r. na rzecz H. D., organ stwierdził, że fakt ten nie ma wpływu na zasadność rozstrzygnięcia, ponieważ o fakcie zbycia organ dowiedział się dopiero ze skargi. Strony tej umowy nie poinformowały bowiem o niej organu, mimo trwającego postępowania administracyjnego. Wprawdzie G. B. już w odwołaniu podnosił, że decyzja organu I instancji została skierowana do osoby nie będącej strona, ale na tamtym etapie postępowania nie ujawnił faktu zbycia nieruchomości. Organy natomiast dopełniły swych obowiązków, ponieważ przed wydanie decyzji dokonały sprawdzenia w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych stwierdzając, że w księdze wieczystej nr [...] prawo własności do przedmiotowego obiektu budowlanego ujawnione jest na rzecz J. S. i G. B.. Ponadto z datą nabycia prawa własności przez H. D., z mocy art. 30 § 4 kpa obowiązek nakazany zaskarżoną decyzją przeszedł z G. Banasia na niego.

Organ poinformował ponadto, że na skutek wniosku H. D. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją zaskarżoną w niniejszej sprawie, WINB postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie w tej sprawi, a następnie na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa zawiesił je do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Sąd na skutek skargi na decyzję WINB z dnia [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, częściowo z przyczyn w niej wskazanych.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprawowana jest w granicach sprawy, przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są dotknięte wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Akty te skierowane zostały bowiem do osoby nie będącej stroną w sprawie, to jest do G. B. - byłego współwłaściciela nieruchomości oznaczonej numerem 651/28 położonej w miejscowości R., gmina N. (będącej w istocie jednostką osadniczą miejscowości S., gmina N.), zabudowanej budynkiem byłej odlewni metali kolorowych, którego zmiana sposobu użytkowania była przedmiotem sprawy, zamiast do H. D., nabywcy udziału w tej nieruchomości.

Przedmiotem sprawy była samowolna zmiana sposobu użytkowania budynku byłej odlewni metali kolorowych, położonego na opisanej wyżej nieruchomości, mającej założoną księgę wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w O. Podstawą prawną orzekania przez organy administracji był przepis art. 71a Prawa budowlanego. W orzecznictwie wyrażony został pogląd, który Sąd w niniejszym składzie w całości podziela, że niezależnie od tego kto dokona samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, odpowiedzialność za takie działania ponosi jego właściciel (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2007 r. II SA/Po 105/07; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., II OSK 1836/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2009 r., VII SA/Wa 75/09). Nieistotne przy tym jest czy obiekt budowlany, którego samowolna zmiana sposobu użytkowania jest przedmiotem sprawy, jest przedmiotem dzierżawy, bądź innego stosunku zobowiązaniowego. W razie bowiem wydzierżawienia obiektu budowlanego właściciel ma możliwość i obowiązek określenia takich warunków umowy dzierżawy, które uniemożliwią dzierżawcy samowolną zmianę sposobu użytkowania takiego obiektu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 września 2010 r., II SA/Go 491/10, Lex nr 753039). Jeżeli obiekt budowlany jest przedmiotem współwłasności, to odpowiedzialność o jakiej mowa w art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego, spoczywa na wszystkich współwłaścicielach takiego obiektu. Wymaga to od organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie dotyczące samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, dokonania przed wydaniem decyzji niewątpliwych ustaleń co do osoby właściciela lub współwłaścicieli takiego obiektu budowlanego. Nałożenie bowiem obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego na osobę, która nie jest jego właścicielem, bądź współwłaścicielem, jest w całości niewykonalne, a przez to rażąco wadliwe.

Opisana sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Organ I instancji na podstawie aktów notarialnych rep. A nr 2233/2010 z dnia 28 września 2010 r. oraz rep. A nr 226/2011 z dnia 8 lutego 2011 r. ustalił, że A. S. i G. B. stali się współwłaścicielami budynku położonego na działce nr 651/28 w miejscowości R., dla którego założona jest księga wieczysta nr [...]. Ustalenia te potwierdził również organ II instancji, który przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w dniu 8 sierpnia 2011 r. dołączył do akt sprawy znajdujący się na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości http://www.eks.ms.gov.pl, wydruk księgi wieczystej nr [...].

Tymczasem jak wynika z dołączonego do skargi aktu notarialnego Rep. A nr 1182/2011 z dnia 6 czerwca 2011 r., G. B., do którego skierowana została decyzja organu I i II instancji, w dniu 6 czerwca 2011 r., a więc na ponad 3 tygodnie przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, sprzedał swój udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w miejscowości S., gmina N., oznaczonej między innymi jako działka nr ewid. 651/28 oraz w prawie własności znajdującego się na tej działce budynku stanowiącego odrębny przedmiot własności. Na fakt ten G. B., jak i A. S., wskazali w swoich odwołaniach od decyzji PINB z dnia [...], domagając się zwrócenia się do właściwego Sądu Rejonowego prowadzącego księgę wieczystą dla przedmiotowej nieruchomości, o ustalenie tej okoliczności. Mimo tego organ odwoławczy nie poczynił niezbędnych w takiej sytuacji ustaleń, nie żądając w szczególności od odwołujących się wykazania podnoszonej okoliczności właściwymi dokumentami. Ponadto dokonując wglądu do księgi wieczystej nr [...] na w/w stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości, organ II instancji nie wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 6267 § 1, 2 i 4 kpc, wniosek o wpis w księdze wieczystej (a więc również wniosek o wpis prawa własności, bądź współwłasności), w dniu wpływu powinien być niezwłocznie zarejestrowany w dzienniku ksiąg wieczystych i opatrzony kolejnym numerem, który należy zaznaczyć w odpowiednim dziale księgi wieczystej. Według bowiem art. 6267 § 1, 2 kpc niezwłocznie po zarejestrowaniu wniosku w dzienniku ksiąg wieczystych zaznacza się w odpowiednim dziale księgi wieczystej numer wniosku (wzmianka o wniosku). Treść wzmianki określa § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych (Dz. U. Nr 102/01 poz. 1122 ze zm.). Zaznaczenie to stanowi wzmiankę w rozumieniu art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jeśli chodzi o księgę papierową. Z kolei w księdze prowadzonej w systemie informatycznym wzmianka o wniosku stanowi tzw. adnotację (§ 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym – Dz. U. Nr 162/03 poz. 1575 ze zm. oraz § 244 ust. 1 i § 262 ust. 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej - Dz. Urz. Min. Spraw. Nr 5, poz. 22). Różnica między rejestracją wniosku w księdze papierowej (§ 244 ust. 1), a rejestracją w księdze elektronicznej (§ 262 ust. 3) polega na tym, że numer Dz. Kw w księdze elektronicznej jest poszerzony o numery żądań zawartych we wniosku.

Przepisy te zostały w pełni zastosowane przez Sąd Rejonowy w Starachowicach Wydział Ksiąg Wieczystych, który prowadzi księgę wieczystą nr [...], co znalazło odzwierciedlenie w wydruku z tej księgi dokonanym przez organ II instancji w dniu 8 sierpnia 2011 r. Organ II instancji analizując ten wydruk przeoczył bowiem, że w dziale II tej księgi, w Rubryce 2.1 – Wzmianki w dziale II, pod liczbą porządkową 1. znalazła się wzmianka o wniosku zarejestrowanym w Dzienniku KW pod numerem DZ.KW./KI1O/3314/11/1 i chwili jej zamieszczenia, tj. 2011-06-08- godzina 10:11:17. Pola dotyczące wykreślenia tej wzmianki nie zostały natomiast w tym wydruku wypełnione, co oznaczało, że wniosek ten nie był wówczas załatwiony. O tym natomiast, że wzmiankowany wniosek dotyczył właśnie sprzedaży udziału w przedmiotowym budynku przez G. B. na rzecz H. D., dokonanej aktem notarialnym Rep. A nr [...], przekonuje aktualny stan wpisów w księdze wieczystej nr [...], powszechnie dostępnej na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości http://www.eks.ms.gov.pl.

Konsekwencją przedstawionych wyżej, wadliwych ustaleń dokonanych w sprawie przez organ II, a także I instancji, było skierowanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia [...] do G. B., który nie był już stroną w sprawie, zamiast do H. D., który stroną stał się w dacie 6 czerwca 2011 r.

Oceny Sądu nie mogły podważyć wywody zawarte w odpowiedzi na skargę dotyczące braku wiedzy organu o rzeczywistym stanie prawnym przedmiotowego budynku.

Treść odwołania stron od decyzji organu I instancji wskazuje, że strony poinformowały organ odwoławczy, choć w nieco zawoalowanej formie, o zmianie stanu prawnego tej nieruchomości, co powinno spowodować szczególną ostrożność przy czynieniu ustaleń faktycznych dotyczących stanu prawnego przedmiotowego budynku. Ustalenia organu oparte na wpisach w księdze wieczystej nr [...] sprawdzonych w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych okazały się, jak to wyżej wykazano, nieścisłe. Natomiast brak wiedzy organu w dacie wydawania decyzji, na temat rzeczywistego stanu prawnego budynku, będącego przedmiotem postępowania, nie ma wpływu na ocenę ważności decyzji wydanej z naruszeniem art. 156 § 1 pkt. 4 kpa, zwłaszcza w zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji, gdy organ miał możliwość i obowiązek poczynienia niewadliwych ustaleń. Powołany natomiast w odpowiedzi na skargę przepis art. 30 § 4 kpa prawidłowo interpretowany w żadnym razie nie pozwala przyjąć, że mimo zbycia przez stronę w toku postępowania prawa współwłasności przedmiotowego budynku, były właściciel w dalszym ciągu powinien być adresatem obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego, który następnie z mocy art. 30 § 4 kpa przeszedł na nabywcę. Skutek przejścia obowiązków będących przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie następuje bowiem w chwili nabycia własności prawa zbywalnego i powoduje, że nabywca staje się stroną toczącego się postępowania ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Powołany w odpowiedzi na skargę fakt wznowienia – na żądanie H. D., które wpłynęło po wydaniu zaskarżonej decyzji - postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją WINB z dnia [...], również nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Podstawą rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd jest bowiem skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną (art. 156 § 1 pkt. 4 kpa), co zaistniało w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga bowiem sprawę według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wznowienie postępowania może natomiast dotyczyć tylko postępowania zakończonego istniejącą decyzją ostateczną, co z chwilą wydania wyroku w niniejszej sprawie przestało mieć miejsce.

Uwzględniając powyższe rozważania WSA na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art.156 § 1 pkt. 4 kpa, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Ze względu na niepodzielność obowiązku przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku nakładanego na jego współwłaścicieli, niemożliwym było w sprawie wydanie rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji tylko w części, w jakiej skierowano ją do niebędącego stroną G. B.

Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, Sąd nie oceniał jej merytorycznie i nie rozważał zasadności podniesionych w skardze zarzutów. Z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika bowiem, że stwierdzenie nieważności decyzji czyni zbędną potrzebę dokonania przez sąd merytorycznej oceny zarzutów zawartych we wniesionej przez stronę skardze (wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., II GSK 777/10, LEX nr 966211).

Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.