Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 523/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie NSA Marek Gorski (spr.) WSA Felicja Kajut Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy ze skargi T. i A. N., A. i K. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 lipca 2006r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 24 kwietnia 2006 r. nr [...]; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących 200 zł (dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 24 kwietnia 2006 r., nr [...] na podstawie art. 104 k. p. a., oraz art. 47 ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 9 ust. 2a i 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o zameldowaniu K. B. wraz z synami na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wniosek o zameldowanie złożyła

K. B. twierdząc, że w opisanym lokalu mieszka od czerwca 2005 r. Stwierdziła również, że nie zna ani właściciela ani administratora nieruchomości.

W toku postępowania ustalono, że współwłaścicielami nieruchomości są K. i A. N. oraz A. i T. N. Sprzeciwili się oni zameldowaniu K. B. z synami uzasadniając to tym, że budynek przy ul. [...] w G. jest stary i wymaga kapitalnego remontu. Wbrew ich woli jest także "zasiedlony przez miasto". Współwłaścicieli nie stać na ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem tego budynku.

Z zeznań K. B. wynikało, że przedmiotowy lokal został jej wskazany jako pustostan przez pracowników Administracji Budynków Komunalnych Nr [...] tj. zarządcę. Lokal był zamknięty na klucz więc zamek został wyłamany. Mieszkanie było puste co najmniej od roku. Od czasu zajęcia przez jej rodzinę przedmiotowego lokalu zarządca ani właściciele nie interweniowali w tej sprawie; jedynie administrator odmówił naliczania czynszu ze względu na brak adresu właścicieli.

Organ powołując się na przepisy przytoczone w podstawie prawnej decyzji wskazał, że zameldowanie służy jedynie celom ewidencyjnym a zebrany w sprawie materiał świadczy o tym, że K. B. wraz z synami zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Fakt ten nie był kwestionowany, wszelkie zaś spory wnikające z nielegalnego zajęcia mieszkania można uregulować w postępowaniu cywilnym, przed sądem powszechnym.

Odwołanie od tej decyzji złożył T. N. wskazując, że dom mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w G.-O. obejmuje 4 samodzielne lokale. Ostatni remont budynku miał miejsce w 1974 r. i obecnie wymaga on remontu.

Zgodnie z prawem odwołujący się wraz z krewnymi są współwłaścicielami tej nieruchomości. Ich zamiarem jest odzyskanie budynku ale bez wprowadzonych tam przez administrujących ABK Nr [...] lokatorów, wykonanie remontu i rewitalizacji oraz zasiedlenie przez kolejne pokolenie rodziny N. Współwłaściciele jeszcze w 1996 r., zastrzegli nie wydawanie nowych decyzji na zwalniające się lokale, co zostało odnotowane w rejestrze zastrzeżeń Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miasta G..

Strona podniosła, że wniosek o zameldowanie winien odpowiadać warunkom określonym w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia

24 grudnia 2002 r., w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania i wymeldowania oraz prowadzenia ewidencji ludności i ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych (Dz. U. Nr 236, poz. 1999 ze zm.); wydanym na podstawie art. 51 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wniosek taki winien być podpisany przez właściciela budynku i lokalu. Jednak on ani żaden z pozostałych współwłaścicieli nie składał takiego podpisu. Wynika z tego, że organ l instancji podjął decyzję o zameldowaniu mimo nie spełnienia przesłanek określonych w przepisach (art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 w/w ustawy). Tym samym strony zostały pominięte w postępowaniu. Ponadto organ nie sprawdził w trybie art. 47 ust. 2 tej ustawy kompletności i wiarygodności dokumentacji zebranej w sprawie. Strona odwołująca się wskazała, że dopuszczenie do dzikiego zasiedlenia lokalu przez osoby, które się do niego włamały narusza nie tylko przepisy w/w ustawy ale również prawo własności (art. 64 Konstytucji RP). Na potwierdzenie swojego stanowiska strona powołała się na orzeczenia Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 17 lipca 2006 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k. p. a., w zawiązku z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 10 ust. 1 w/w ustawy przesłanką do zameldowania jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że K. B. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu wraz z synami. Organ odwoławczy w większości uznał, za wiarygodne zeznania K. B. złożone w dniu 15 marca 2006 r., przed organem l instancji. Z informacji uzyskanych od ABK Nr [...] wynika jedynie, że rodzina K. B. zajmuje nielegalnie lokal nr [...] przy ul. [...] w G. a ona sama zobowiązała się opuścić zajmowany lokal. Administracja nie posiada uprawnień do eksmisji wymienionych. Zgodnie z istniejącym stanem prawnym instytucja zameldowania ma wyłącznie charakter rejestracyjny, ewidencyjny i powinna wskazywać aktualne miejsce pobytu osób. Organ podkreślił również, że obowiązkiem organu meldunkowego jest zarejestrowanie tego pobytu na podstawie druku meldunkowego bądź wydanie decyzji o zameldowaniu. Mając to na względzie należy uznać, iż K. B. spełniła przesłankę do zameldowania. Do zameldowania nie jest wymagana zgoda właściciela, wystarczy sam fakt przebywania w lokalu.

Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, iż może wypowiedzieć się jedynie w sprawach meldunkowych; w sprawach związanych z legalnością pobytu należy zwrócić się do sądu powszechnego z powództwem cywilnym.

T. i A. N. oraz A. i K. N. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia decyzji Wojewody [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji lub orzeczenie w trybie art. 23 k.p.a. o braku uprawnień K. B. do zameldowania w przedmiotowym lokalu. Wystąpili oni jednocześnie o przyznanie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt 519//03 (Lex nr 146738 - w skardze błędny nr 159189) nie można czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem a samowoli nie można sankcjonować decyzją administracyjną o zameldowaniu. Do zameldowania uprawnia bowiem tylko pobyt legalny, tzn. że wnioskodawca przebywa w nim za wiedzą i zgodą osób uprawnionych do dysponowania lokalem. W sprawie niewątpliwe jest, że K. B. dostała się do lokalu nielegalnie wbrew woli właścicieli.

Zdaniem skarżących błędne jest stanowisko organów administracyjnych obu instancji ponieważ w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych powala w swej treści na uwzględnienie także, poza faktem pobytu, jego legalność. Wobec bezpodstawnego zwolnienia

K. B. z obowiązku legitymowania się uprawnieniem do lokalu i wbrew jednoznacznej woli właścicieli, a za pozwoleniem ABK Nr [...], zameldowanie jej jest nieprawidłowe.

Skarżący wskazali, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 3 września 1996 r., K 10/96 (OTK 1996/4/33) zauważył, że nadawanie zameldowaniu tylko rejestracyjnego charakteru w celu uzyskania przez Państwo informacji o pobycie obywatela, koliduje z uprawnieniami właścicieli lokali, zaś Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 lutego 1993 r., sygn. akt III AZP 28/92 (OSNCP nr 7-8/1993, poz. 117) odrzucił możliwość takiej interpretacji ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że ograniczałoby to uprawnienia właścicieli. To oznacza, iż osoba nie mająca uprawnień do zamieszkania w miejscu swego rzeczywistego pobytu nie może się w nim zameldować. Przyjęcie innego stanowiska oznaczałoby m. in. konieczność zameldowania np. osoby bezdomnej w budynku dworca kolejowego lub w innych pomieszczeniach użyteczności publicznej.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) wypowiadając się w kwestii konstytucyjności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, że uprzywilejowanie pozycji właściciela w porównaniu z uprawnieniami osoby, która zamieszkała w lokalu i chce się w nim zameldować nie narusza konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Trybunał uznał, że jakkolwiek kryterium uprawnień do lokalu stawia osoby w różnej sytuacji faktycznej, to nawet z czysto ewidencyjnego punktu widzenia, kwestia uprawnień wnioskodawcy nie jest dla zameldowania całkowicie obojętna. Stąd włamanie się do lokalu mieszkalnego stanowiącego cudzą własność i zamieszkanie w nim bez umowy z właścicielem a nawet bez jego uprzedniej zgody, uzasadnia uchylenie i zmianę decyzji na oddalającą wniosek o zameldowanie. Taka sytuacja zaistniała w sprawie. Zdaniem skarżących ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych, regulująca administracyjny tryb zameldowania nie może ingerować w zakres prawa własności.

Skarżący podali, że wystąpili z pozwem przeciwko gminie o wydanie budynku stanowiącego ich współwłasność w stanie opróżnionym a w najbliższym czasie złożą pozew o eksmisję K. B. z przedmiotowego lokalu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Niezależnie od zarzutów zawartych w skardze stwierdzić należy, iż jak wynika z akt sprawy do zajęcia lokalu przy ul. [...] w G. przez K. B. doszło w wyniku przestępstwa uszkodzenia mienia.

K. B. w protokole z dnia 15 marca 2006 r., przyznała, iż lokal zajęła po uprzednim wyłamaniu zamków. K. B. pozostaje w związku małżeńskim z S. B., osobą która jest ojcem jej dzieci a zamieszkuje pod innym adresem. Z akt sprawy nie wynika aby istniało orzeczenie sądu ograniczające władzę rodzicielską S. B. poprzez określenie miejsca pobytu małoletnich dzieci. Z protokołu przesłuchania K. B. nie wynika również aby małżonkowie ustalili te okoliczności między sobą a w aktach sprawy brak jest dowodu na to by organy na tę okoliczność przesłuchały S. B.

Zgodnie z treścią art. 26 § 1 i 2 K.c. miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców a jeśli rodzice nie zamieszkują razem a żadne z rodziców nie jest pozbawione władzy rodzicielskiej lub nie ma ograniczonej władzy rodzicielskiej miejsce zamieszkania tego z rodziców z którym dziecko stale przebywa.

Tych okoliczności organy administracyjne nie wyjaśniły dokonując zameldowania małoletnich synów skarżącej: O., K. i F.

W aktach sprawy brak jest dokumentu o jakim mowa w art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodów osobistych a dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. Nr 139 poz. 993 z 2006 r.), który to dokument mogą wystawić osoby mające tytuł prawny do lokalu.

Odnosząc się do treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) stwierdzić należy, iż w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny zawarł wprawdzie twierdzenie, iż ochrona własności człowieka i obywatela oznacza nie tylko brak zakazów, ale także eliminowanie regulacji prawnych, które łączą z korzystaniem z wolności takie powinności, które zniechęcają faktycznie do skorzystania z niej (chodzi o prawo swobodnego decydowania o miejscu zamieszkania), to jednak nie dotyczy to obowiązku premiowania przez organy zameldowania w lokalu w którym zamieszkał zainteresowany wskutek popełnienia przestępstwa, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Na koniec zważyć należy, iż z akt sprawy wynika, iż przeprowadzono wizję lokalną w wyniku której K. B. oświadczyła gotowość wyprowadzenia się z lokalu co stawia w wątpliwość zamiar jej podjęcia na stałe w przedmiotowym lokalu.

Protokołu tego w aktach brak.

Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż zaskarżona decyzja a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z obrazą art. 7 k.p.a.

Z tych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p. p. s. a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 § 1 p. p. s. a.

Ze względu na treść wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 152 p. p. s. a. orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.