Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 441/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo  ust. 1, art. 31zq ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędzia WSA Anetta Chołuj, Anetta Makowska – Hrycyk (sprawozdawca), Protokolant Referent Tomasz Gołębiowski, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Grzegorza P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiące marzec oraz kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 7 sierpnia 2020 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi G. P. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) z 18 września 2020 r. nr 190000/71/170031-1/2020/ZPWWO utrzymująca w mocy decyzję tego organu z 7 sierpnia 2020 r. nr 190000/71/144874/2020/ZPWWO odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oaz Fundusz Emerytur Pomostowych za marzec 2020 r. i kwiecień 2020 r.

Z akt przedstawionych przez ZUS wraz ze skargą wynika, że decyzją z 7 sierpnia 2020 r. na podstawie art. 31zq ust. 1, 3 i 7, art. 31zo ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nim sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: "ustawa COVID-19") w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; dalej: "u.s.u.s.") organ odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący w dniu 3 kwietnia 2020 r. złożył wniosek RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie, jednak do dnia 30 czerwca 2020 r. nie przekazał deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za okres wskazany we wniosku, co stanowi warunek zwolnienia ustanowiony w art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19. Z tego powodu – jak wyjaśnił – nie mógł zwolnić strony z opłacania należności z tytułu składek za marzec i kwiecień 2020 r.

Z akt sprawy wynika ponadto, że wcześniej organ pismem z 1 lipca 2020 r. poinformował stronę – w trybie art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19 – o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r., na ww. wniosek strony z 3 kwietnia 2020 r.

W dniu 19 sierpnia 2020 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że został poinformowany, że system automatycznie powieli deklaracje za następne miesiące, a osoba sprawdzająca zgodność dokumentów w oddziale ZUS stwierdziła, że dokumentacja jest kompletna.

Zaskarżoną decyzją organ - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 - utrzymał w mocy decyzję z 7 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu decyzji powołując się na treść art. 31zo ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 stwierdził, że skarżący nie spełnił warunku zwolnienia z opłacania składek za marzec i kwiecień 2020 r., bowiem nie złożył w terminie wynikającym z ww. przepisu (do 30 czerwca 2020 r.) deklaracji rozliczeniowych za te okresy.

W skardze na tę decyzję skarżący argumentował, że brak deklaracji rozliczeniowych za wskazane w decyzji okresy wynikał z nieświadomości, że powinien je składać co miesiąc. Wedle wiedzy skarżącego był on zwolniony z obowiązku składania dokumentów, natomiast deklarację za maj 2020 r. złożył poprawnie, tj. w dacie 24 czerwca 2020 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości. Wyjaśnił, że skarżący jako płatnik składek, od 1 stycznia 2019 r. zgłosił się do ubezpieczeń jako osoba prowadząca działalność gospodarczą korzystającą z ulgi w opłacaniu składek "Mały ZUS plus". Ulga ta polega na obniżeniu podstawy wymiaru składek w zależności od dochodu uzyskanego w roku poprzednim. Organ wyjaśnił, że skarżący winien był w terminie do 10 lutego 2020 r. złożyć deklarację o uzyskanym przychodzie za poprzedni rok, a w terminie do 10 marca 2020 r. – ponownie złożyć deklarację wykazując przychód jak i dochód za poprzedni rok w oparciu o co miała być wyliczona podstawa wymiaru składek obowiązująca od lutego do grudnia 2020 r. Skarżący, jak argumentował organ, z opóźnieniem, bo w dniu 24 czerwca 2020 r. złożył deklaracje o uzyskanym przychodzie na podstawie którego można wyliczyć podstawę wymiaru składek za luty-grudzień 2020 r., a dopiero w dniu 6 października 2020 r. złożył deklaracje za marzec i kwiecień 2020 r. Niw wywiązując się z obowiązku prawidłowego i terminowego złożenia dokumentów, zdaniem ZUS, strona nie spełniła jednego z podstawowych warunków do przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

Postanowieniem z 21 grudnia 2020 r. o sygn. akt III SA/Wr 672/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 59 § 1 i 2 p.p.s.a. przekazał sprawę ze skargi strony Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie według właściwości. Postanowieniem prawomocnym z 2 kwietnia 2021 r. o sygn. akt V SA/Wa 1847/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Zarządzeniem z 15 lipca 2021 r. sprawa została zarejestrowana w repertoriach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pod sygnaturą III SA/Wr 441/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja ZUS z dnia 7 sierpnia 2020 r., jak i poprzedzająca ją decyzja ZUS z dnia 18 września 2020 r. zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Sprawa poddana kontroli sądowej dotyczy zwolnienia z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19.

Wedle organu skarżący nie spełnił warunków tego zwolnienia, bowiem nie złożył w terminie wynikającym z art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 deklaracji rozliczeniowych za marzec i kwiecień 2020 r.

Z kolei strona wskazuje, że wobec informacji uzyskanej w oddziale ZUS w Bolesławcu, była przekonana, że obowiązek złożenia deklaracji na niej ciąży.

W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że w aktach sprawy brak jest wniosku o zwolnienie ze składek, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Obie strony potwierdzają jednak, że wniosek taki został złożony, co w sprawie istotne - w dniu 3 kwietnia 2020 r. Nie jest ponadto sporne, że strona zawnioskowała o zwolnienie ze składek na podstawie art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19. Wątpliwości dotyczą złożenia i samego obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych w kontekście ustawowego warunku zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o którym mowa w art. 31zo ust. 3 ustawy COVID-19.

Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Stosownie do treści art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. W myśl art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1). Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 2).

Z przepisów tych wynika zatem, że zwolnienie z opłacania składek (materialnoprawne warunki zwolnienia są wskazane w art. 31zo w powiązaniu z art. 15zzzh ustawy COVID-19) wymaga przesłania deklaracji rozliczeniowych (lub imiennych raportów miesięcznych) należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 2020 r., chyba że płatnik zwolniony jest z obowiązku ich składania. Jest bowiem oczywiste, że brak takich deklaracji uniemożliwia organowi ustalenie m.in. kwoty zwolnienia (art. 31zq ust. 4 w zw. z ust. 2 ustawy COVID-19). Zwolnienie z obowiązku opłacania składki ma również dalsze skutki prawne na gruncie ubezpieczeń (np. art. 31zs ustawy COVID-19).

Proceduralnie wniosek o zwolnienie z opłacania składek w ww. trybie może być rozpatrzony przez ZUS dwojako. W oparciu o art. 31zq ust. 5 ustawy COVID-19 organ informuje płatnika składek o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek, w sytuacji gdy wniosek spełnia warunki udzielenia zwolnienia. W przypadku zaś, gdy warunków nie spełnia - organ wydaje decyzję o odmowie zwolnienia w oparciu o art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19. Na mocy art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach określonych w tym przepisie.

Nie ma wątpliwości, że do postępowania prowadzonego przez ZUS w przedmiocie zwolnienia z opłacania składek mają zastosowanie przepisy k.p.a., co wynika z art. 180 k.p.a., art. 123 u.s.u.s. i art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19.

Zaskarżona decyzja w istocie pozbawiona jest uzasadnienia faktycznego i prawnego, które odnosiłoby się do argumentacji przedstawionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadnienie decyzji z 18 września 2020 r. uchyla się w konsekwencji kontroli legalności pod kątem powodów, dla których została wydana. Nie zawiera bowiem żadnych rozważań dotyczących obowiązku lub braku obowiązku złożenia przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych za marzec i kwiecień 2020 r., a także wskazanych przez skarżącego okoliczności faktycznych, które spowodowały niezłożenie w sposób formalny tych deklaracji przez skarżącego w terminie do 30 czerwca 2020 r. Wady te uniemożliwiają Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji jako decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, która ze swej istoty powinna wyjaśnić stronie wagę i skutki prawne zarzutów zgłoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie. Powodem złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie było wyłącznie niezadowolenie. Strona przedstawiła argumenty i okoliczności faktyczne, które wymagały wyjaśnienia przez organ oraz ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czego zabrakło.

Tymczasem prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kluczowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., a także istoty ponownego rozpatrzenia sprawy w trybie art. 31zo ust. 8 ustawy COVID-19 na zasadach określonych w Dziale II rozdziale 10 "Odwołania" k.p.a. (art. 127-art. 140 k.p.a.).

Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Natomiast na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepis ten określa zatem podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Klarowne uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia z odniesieniem się do konkretnych przepisów prawa (wyrok NSA oz. W Krakowie z 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych,orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Organ jest więc zobowiązany wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.

Warunków tych nie może niweczyć okoliczność, którą Sąd dostrzega, że decyzje dotyczące zwolnienia z obowiązku opłacania składek (jako istotny element wsparcia podmiotów dotkniętych skutkami epidemii COVID-19) w zamyśle ustawodawcy mają być podejmowane szybko (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID-19). W żadnym stopniu nie uzasadnia to odstąpienia od uzasadnienia decyzji lub sporządzenie go przez organ w sposób, który nie poddaje się kontroli legalności.

Argumentacja organu przedstawiona w odpowiedzi na skargę, a odnosząca się zarówno do decyzji z 7 lipca 2020 r. jak i decyzji zaskarżonej, nie może zastąpić uzasadnienia decyzji. Przyjęcie odmiennej oceny naruszałoby kardynalne zasady postępowania administracyjnego, szeroko rozumianego prawa do dobrej administracji i prawa strony do rzetelnego procesu (wywodzonych z art. 2, art. 7 i art. 78 Konstytucji RP, art. 41 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). Uzasadnienie przyczyn podjęcia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie może wynikać dopiero z uzasadnienia odpowiedzi na skargę na tę decyzję. Pismo procesowe, jakim jest odpowiedź na skargę nie może zastąpić czy też uzupełnić uzasadnienia decyzji. Jedynie uzasadnienie decyzji ostatecznej stanowi wyłączną podstawę oceny jej zgodności z prawem. Przytoczenie w odpowiedzi na skargę i wyjaśnienie skutków prawnych okoliczności, uzasadniających – zdaniem organu - wydanie rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania składek pozbawiło stronę możliwości odniesienia się do nich w toku postępowania administracyjnego. Ponadto sąd administracyjny nie jest kolejnym organem w administracyjnym toku postępowania, uprawnionym do merytorycznego badania i rozstrzygania sprawy. To na organie spoczywała powinność wykazania w przedmiotowym postępowaniu, że skarżącemu dlaczego skarżącemu nie służyło prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 mimo zgłoszonych w sprawie zarzutów.

Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, iż wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (np. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 693/11, CBOSA).

Zaskarżona decyzja (i decyzja ją poprzedzająca) nie spełnia wymogów wyrażonych w art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.

Kontrola legalności doprowadziła Sąd również do kolejnego istotnego dla wyniku sprawy wniosku, że postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, ale także decyzji wydanej w pierwszej instancji, rażąco naruszało naczelne zasady postępowania, tj. zasadę informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a. oraz zasadę zaufania do władzy publicznej wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a.

Skarżący konsekwentnie twierdzi, najpierw we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i obecnie w skardze, że niezłożenie deklaracji rozliczeniowych za marzec i kwiecień 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r. było wynikiem uzyskania informacji w siedzibie oddziału ZUS, że taki obowiązek na skarżącym nie ciąży, bo "system automatycznie powieli deklaracje na następne miesiące".

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy, tj. z "Informacji RDZ-ODW" sporządzonej w dniu 7 września 2020 r. (zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji), wynika, że na koncie płatnika (skarżącego) za luty 2020 r. "stworzył się błędny klon, a od marca do kwietnia 2020 r. na koncie powstały PS z kodem tytułu ubezpieczenia 0590 00, ale od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne 3 136, 20 zł. W związku z tym płatnik jest zobowiązany do złożenia dokumentów za okres 02-04/2020". Prowadzi to do wniosku, że wykorzystywany przez organ system dokonał błędnego ewidencjonowania danych dotyczących ubezpieczenia społecznego strony. Organ niewątpliwie błąd ten dostrzegł, lecz skutków tej okoliczności nie wyjaśnił i nie uwazglednił, skoro w decyzji z 7 sierpnia 2020 r. odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania składek z powodu niezłożenia deklaracji za marzec i kwiecień 2020 r. Fakt ten w zestawieniu ze złożeniem wniosku przez skarżącego o zwolnienie z opłacania składek oraz brakiem deklaracji rozliczeniowych winien skutkować wezwaniem strony o złożenie brakujących deklaracji i wyjaśnieniem skutków ich niezłożenia. Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. tym istotniejsze, że strona złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek w dniu 3 kwietnia 2020 r., a organ wydał decyzję w tej sprawie 7 sierpnia 2020 r. Swoim zaniechaniem pozbawił stronę możliwości złożenia deklaracji w terminie, jeśli rzeczywiście skarżący nie był zwolniony z takiego obowiązku.

Na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy, mimo wyjaśnień strony odwołujących się do tej okoliczności oraz wiedzy z urzędu (ww. "Informacja" w aktach sprawy) o błędzie w systemie ewidencyjnym ZUS, organ zagadnienie to w ogóle pominął i nie odniósł się do niego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wzmacnia to ocenę Sądu co do braku realizacji zasad prowadzenia postępowania przy ponownym rozpatrzeniu wniosku i prawidłowego uzasadnienia decyzji. Nie może być akceptowana praktyka organu ignorowania zgłaszanych przez stronę przeszkód w dopełnieniu warunków zwolnienia ze składek, niewyjaśnienia stronie jej aktualnego statusu i obowiązków, która ma prawo być niezorientowana w tym zakresie w dynamicznie zmieniającym się (co jest faktem notoryjnym) stanie prawnym, jak również działanie na niekorzyść strony (z naruszeniem art. 9 k.p.a.) w sytuacji informacji strony oraz obiektywnie stwierdzonych przez sam organ dysfunkcji systemu ewidencyjnego, co mogło mieć wpływ na realizację w terminie warunków zwolnienia przez skarżącego. Praktyka tym bardziej razi, że organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji formalnie zastosował obowiązki informacyjne wyrażone w art. 10 § 1 i art. 9 k.p.a. w zakresie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia stronie wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji (pisma z 28 sierpnia 2020 r. i 4 września 2020 r.).

W tym stanie rzeczy organ uniemożliwił stronie poznanie przyczyn odmowy zwolnienia z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 i toku rozumowania stanowiącego podstawę tej odmowy, a także nie rozpoznał w istocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zweryfikowanie stanowiska z zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie jest możliwe w oparciu o uzasadnienie decyzji zaskarżonej.

Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 17 czerwca 2020 r.

Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Zadaniem organu będzie ponowna ocena warunków zwolnienia z opłacania składek, w tym ocena obiektywnych przeszkód w złożeniu przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych za marzec i kwiecień 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r., jeśli nie był z nich zwolniony, a także wpływ na prawa strony w sprawie własnych zaniedbań w obowiązkach informacyjnych w tym zakresie. Ocena ta powinna być oparta na zasadach wyżej wskazanych przez Sąd.