Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 173/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 24  ust. 2a pkt 1  lit. d
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: par. 45  ust. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Haberka, Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz – Rajchman (sprawozdawca), , Protokolant: Starszy specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi: A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 8 lipca 2019 r. nr SKO 4121/435/2019 w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r.: oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. S. (dalej jako: podatnik, strona, skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej jako: SKO, organ II instancji), nr [...] z dnia 8 lipca 2019 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Burmistrza Lądka Zdroju (dalej jako burmistrz, organ I instancji) z dnia 25 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości łącznego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego za 2018 r ustalonego prawomocną decyzją burmistrza z dnia 1 lutego 2018 r. nr [...] Organ I instancji w decyzji z dnia 1 lutego 2018 r. dokonał wymiaru podatku w kwocie: 8.823,00 zł, na która składały się zobowiązania w:

– podatku rolnym: 0,00 zł;

– podatku leśnym: 3,00 zł (działki gruntu nr [...] i [...] o pow. 0,08 ha x 43,3532 zł/ha)

– podatku od nieruchomości: 8.820,00 zł (budynki pozostałe o pow. 934,00 m2 x 7,62 zł = 7.117,08 zł; grunty pozostałe o pow. 4.257 m2 x 0,40 zł = 1.702,80 zł)

Zmiana wymiaru podatku decyzją z dnia 25 marca 2019 r obniżyła łączne zobowiązanie do kwoty: 7.753,00 zł, uwzględniającej:

– podatek rolny: 0,00 zł;

– podatek leśny: 3,00 zł;

– podatek od nieruchomości: 7.750,00 zł (budynki pozostałe o pow. 934,00 m2 - za okres 01.01-31.10.2018 r x 7,62 zł = 5.930,90; za okres 01.11-31.12.2018 r. x 0,75 zł = 116,75 zł; grunty pozostałe o pow. 4.257 m2 x 0,40 zł = 1.702,80 zł)

Postępowanie, w wyniku którego obniżono stronie wymiar podatku od nieruchomości, zostało wszczęte przez burmistrza z uwagi na wpływ od Starosty Kłodzkiego zawiadomienia z dnia 15 października 2018 r. o zmianie danych ewidencji gruntów i budynków z uwagi na decyzję tegoż Starosty Kłodzkiego z dnia 24 września 2018 r. nr [...], w której dokonano zmian danych ewidencji działek i budynków. Zmiany te polegały na wykreśleniu części działki nr [...] o pow. 4.257 m2 sklasyfikowanej jako inne tereny zabudowane i wpisaniu w to miejsce klasyfikacji tereny mieszkaniowe, jak również przez wykreślenie dwóch budynków o klasyfikacji pozostałe budynki niemieszkalne i wpisaniu w to miejsce dwóch budynków: wielorodzinnego i jednorodzinnego - oba o klasyfikacji mieszkalne. Spowodowało to obniżenie wymiaru podatku od nieruchomości w sposób przedstawiony powyżej.

Strona nie zgodziła się z decyzją burmistrza zmieniającą jego decyzję ostateczną w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2018 r. i złożyła od niej odwołanie podnosząc błędne ustalenie daty początkowej tj. 15 października 2018 r. obowiązywania zmienionych stawek podatku, w związku ze zmianą klasyfikacji gruntu i budynków. Zdaniem podatnika dokonana z urzędu zmiana klasyfikacji koryguje błąd w zapisach ewidencji gruntów i budynków powstały w 2004 r., który od 2011 r. spowodował błędne rozliczenie.

W wyniku rozpoznania odwołania SKO swoją decyzją z dnia 8 lipca 2019 r. utrzymało w mocy decyzję burmistrza uznając, że zmiana (aktualizacja) danych ewidencji gruntów i budynków w dniu 15 października 2018 r. w oparciu o decyzję Starosty Kłodzkiego odnosi skutek na przyszłość tzn. wpływa na wysokość stawek i zobowiązania od listopada 2018 r.

Na rozstrzygnięcie SKO strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania celem ustalenia daty obowiązywania korekty błędu wskazanej w decyzji Starosty Kłodzkiego. Zdaniem skarżącej korekta dotyczy błędu powstałego w dniu 9 września 2004 r. i ma skutek ex tunc albo na tą datę albo na datę wpisania do kartoteki budynków kwalifikacji jako budynków niemieszkalnych tj. na rok 2011. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie wskazując że jakkolwiek Starosta eliminował błędne dane ewidencyjne gruntu i budynków, to zmiany wprowadził w dniu 15 października 2018 r. W żadnym miejscu decyzji Starosty Kłodzkiego nie wskazano natomiast, że dane uprzednie (zmieniane) należy uważać za niebyłe. Organ II instancji wskazał również przykłady z orzecznictwa sądów administracyjnych, które jego zdaniem przemawiają za stanowiskiem organów obu instancji.

Wyrokiem z dnia 22 lipca 2020 r. (sygn. akt I SA/Wr 1010/19) WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że podstawą uchylenia było błędne stanowisko SKO, iż aktualizacja danych ewidencyjnych wywołuje wyłącznie skutki na przyszłość. Organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wywiódł, że datą zmiany treści ewidencji jest data określona w zawiadomieniu o wprowadzeniu zmian. Dopiero z tą datą - dokonania zmiany w ewidencji - określone grunty i budynki zmieniają swój charakter dla celów podatkowych.

Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że jakkolwiek przepisy dotyczące ewidencji gruntów i budynków nie zawierają odrębnego trybu weryfikacji wadliwych wpisów w tej ewidencji poza/obok aktualizacji operatu ewidencyjnego to w przypadku eliminowania danych błędnych owa aktualizacja nie ma wyłącznie skutku na przyszłość. Sąd uznał, że postępowanie aktualizacyjne, o którym mowa w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.) – dalej jako u.p.g.k. nie jest postępowaniem jednorodnym, lecz obejmuje oprócz ujawnienia nowych danych ewidencyjnych również postępowanie, którego celem jest wyeliminowanie danych błędnych. W konsekwencji w zależności, czy chodzi o dane błędne - czy też nowe, różne są zakresy czasowe obowiązywania zaktualizowanych danych ewidencyjnych. Wyeliminowanie wpisów wadliwych, dokonanych bez podstawy prawnej, w sposób sprzeczny z rzeczywistym stanem faktycznym nie wywołuje zdaniem sądu pierwszej instancji skutków jedynie na przyszłość (ex nunc), od daty wprowadzenia nowych zapisów w ewidencji.

Mając na uwadze treść i cel decyzji Starosty Kłodzkiego z dnia 24 września 2018 r., sąd pierwszej instancji uznał za uzasadniony zarzut skargi o wadliwym przyjęciu przez SKO interwału czasowego obowiązywania skutków aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków dokonanym w oparciu o wymienioną decyzję Starosty Kłodzkiego z dnia 24 września 2018 r. Wadliwa, według WSA we Wrocławiu, interpretacja art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) u.p.g.k. i § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2019, poz. poz. 393) – dalej jako rozporządzenie rzutowała wprost na wymiar podatku skarżącej utrzymany decyzją SKO. Sąd uznał, że stwierdzone naruszenie wskazanych wyżej przepisów zobowiązuje do uchylenia zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji.

Od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną wniósł organ podatkowy. Wystąpił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA we Wrocławiu, a także o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej organ zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 194 § 1, art. 233 § 1 o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. polegające na wydaniu wyroku uwzględniającego skargę i uchylającego zaskarżoną decyzję, pomimo braku przesłanek do podjęcia takiego rozstrzygnięcia wobec nie dopuszczenia się przez organ podatkowy naruszenia przepisów o.p. oraz u.p.g.k.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 194 § 1, art. 233 § 1 o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu skarżonego wyroku powodów, dla których sąd pierwszej instancji nie odniósł się do treści decyzji Starosty Kłodzkiego z 24 września 2018 r. w sytuacji, gdy z decyzji tej wynika, że sporne budynki już poprzednio nie były klasyfikowane jako budynki mieszkalne, a jako budynki niemieszkalne;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 194 § 1, art. 233 § 1 o.p. w zw. z art. 21 ust. 1u.p.g.k. poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu skarżonego wyroku powodów, dla których sąd I instancji nie odniósł się do okoliczności związanych z brakiem dowodów potwierdzających zmianę sposobu użytkowania przedmiotowych budynków a także z związanych z oględzinami przedmiotowych nieruchomości przeprowadzonych w dniu 24 sierpnia 2018 r.;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu skarżonego wyroku powodów, dla których sąd pierwszej instancji, nie stawiając w wyroku zarzutu naruszenia przepisów postępowania podatkowego, ustalił stan faktyczny w sposób odmienny od stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 194 § 1, art. 233 § 1 o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. poprzez błędne przyjęcie, że wskazanie przez Starostę Kłodzkiego daty wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków na podstawie wydanej przez siebie decyzji nie wpływa na zakres czasowy obowiązywania wprowadzonych w tejże ewidencji gruntów i budynków zmian;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 194 § 1, art. 233 § 1 o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. poprzez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu skarżonego wyroku, w jaki sposób i na podstawie jakich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (sąd I instancji nie stawiając zarzutu naruszenia przepisów postępowania uznał zupełność i prawidłowość zebranego materiału dowodowego) SKO ma ustalić od jakiego momentu wywołuje skutki prawne decyzja Starosty Kłodzkiego z 24 września 2018r. w sytuacji, gdy w zawiadomieniu o dokonanych zmianach Starosta wprost wskazał datę wprowadzenia zmiany a z decyzji wynika, że dotyczy ona aktualizacji z urzędu danych ewidencyjnych dokonanych po przeprowadzonych w dniu 24 sierpnia 2018 r. oględzinach przedmiotowych nieruchomości;

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 194 § 1, art. 233 § 1 o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. poprzez nakazanie w ponownie prowadzonym postępowaniu rozważenia, jakie skutki wywołuje decyzja Starosty Kłodzkiego z 24 września 2018r. w sytuacji, gdy w wyroku sąd przesądził, że SKO przyjęło wadliwy interwał czasowy obowiązywania skutków aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków dokonanych w oparciu o wymienioną decyzję Starosty Kłodzkiego z dnia 24 września 2018r., co oznacza, że sąd nakazał rozważenie skutków prawnych w zakresie, w którym o skutkach tych przesądził w wyroku;

8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 194 § 1, art. 233 § 1 o.p. w zw. z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. poprzez nie wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji powodów, dla których nie odniósł się do zawartego w aktach sprawy materiału dowodowego dotyczącego braku dowodów na zmianę sposobu użytkowania budynków, oględzin nieruchomości z 24 sierpnia 2018 r., ogłoszeń zamieszczanych przez podatniczkę na stronach internetowych "[...]" dotyczących sprzedaży pensjonatu położonego w powiecie kłodzkim i zawartego tam opisu, z którego wyraźnie wynika, że oferta sprzedaży nie dotyczy budynków mieszkalnych, co może wskazywać na to, że sąd pierwszej instancji nie orzekał na podstawie całości akt sprawy.

II. naruszenie prawa materialnego:

1) tj. naruszenie art. 21 ust. 1 u.p.g.k. w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) u.p.g.k. oraz § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia przez błędną wykładnię tych przepisów dokonaną przez sąd pierwszej instancji a polegającą na przyjęciu, że to nie data zmiany w ewidencji gruntów i budynków wskazuje na okres, od kiedy zmiana danych ewidencyjnych obowiązuje i przyjęcie na podstawie tego błędnego założenia, że w niniejszej sprawie wprowadzenie z dniem 15 października 2018 r. zmian aktualizacyjnych w ewidencji gruntów i budynków wywołuje skutki ex tunc, tj. wywołuje skutki prawne z mocą wsteczną.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 grudnia 2021 r. (sygn. akt III FSK 3376/21) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpatrzenia.

Według Sądu kasacyjnego, w sprawie zasadnym okazał się przede wszystkim zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. albowiem między podstawą prawną rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), a treścią uzasadnienia istnieje wewnętrzna sprzeczność. Z jednej bowiem strony sąd pierwszej instancji uznaje za uzasadniony zarzut skargi o wadliwej interpretacji art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) u.p.g.k. i § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, która rzutuje wprost na wymiar podatku skarżącej. Z drugiej zaś strony we wskazaniach co do dalszego postępowania nakazuje SKO rozważyć, jakie skutki i od jakiego momentu wywołuje decyzja Starosty Kłodzkiego z 24 września 2018 r., co oczywiście jest związane z ustaleniami faktycznymi, a więc przepisami prawa procesowego. Po wtóre sąd przyjmuje, że dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków są dla organów podatkowych wiążące i stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Z drugiej zaś strony nakazuje weryfikację tych danych odnośnie do daty wprowadzenia zmian w ewidencji, opierając się wyłącznie o wykładnię prawa materialnego (24 ust. 2a pkt 1 lit. d) u.p.g.k. i § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia), bez wskazania na okoliczności faktyczne, które uzasadniałyby zmianę tego stanu faktycznego.

W dalszej kolejności NSA wskazał, iż w sprawie sporna pomiędzy stronami pozostaje kwestia daty, z jaką zmiany w ewidencji gruntów i budynków zostały dokonane dla skutków prawnopodatkowych. W ocenie Sądu kasacyjnego datą zmiany treści ewidencji jest data określona w zawiadomieniu, o którym mowa w § 49 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia. Dopiero z tą datą – dokonania zmiany w ewidencji – określone grunty i budynki zmieniają swój charakter dla celów podatkowych.

NSA wskazał, iż sąd pierwszej instancji opierając się na błędnej wykładni art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) u.p.g.k. w zw. z § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nieprawidłowo uznał, że skutek aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków dokonany w oparciu o decyzję Starosty Kłodzkiego z dnia 24 września 2018 r. powinien nastąpić z datą wsteczną (ex tunc).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Sprawa była już przedmiotem kontroli sądowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 22 lipca 2020 r. o sygn. akt I SA/Wr 1010/19 uchylił zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji z dnia 8 lipca 2019 r. Na skutek skargi kasacyjnej wywiedzionej przez SKO wyrokiem z dnia 1 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 3376/21 Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił ww. wyrok WSA w całości i sprawę przekazał tut. Sądowi do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając sprawę ponownie Sąd jest obecnie związany wykładnią prawa, dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 1 grudnia 2021 r. Nakazuje to treść art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Jak się przyjmuje w orzecznictwie i literaturze, Sąd pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Dodać należy, że związanie dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią ma szeroki zakres. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd, któremu sprawa została przekazana, może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, a mianowicie gdy stan faktyczny danej sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny. Żadna z dwóch wymienionych sytuacji nie miała miejsca w niniejszej sprawie, co oznaczało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przy ponownym orzekaniu zobowiązany był bez wyjątku podporządkować się wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku III FSK 3376/21.

Zatem wskazać należy, iż w sprawie niniejszej bezsporne jest, że postępowanie, w wyniku którego obniżono stronie wymiar podatku od nieruchomości, zostało wszczęte na podstawie art. 254 § 1 O.p. z uwagi na wpływ od Starosty Kłodzkiego zawiadomienia z dnia 15 października 2018 r. o zmianie danych w ewidencji gruntów i budynków zawartej w decyzji tegoż Starosty Kłodzkiego z dnia 24 września 2018 r. nr [...]. Zmiany te polegały na wykreśleniu części działki [...] o pow. 4.257 m2 sklasyfikowanej jako inne tereny zabudowane i wpisaniu w to miejsce klasyfikacji tereny mieszkaniowe, jak również przez wykreślenie dwóch budynków o klasyfikacji pozostałe budynki niemieszkalne i wpisaniu w to miejsce dwóch budynków: wielorodzinnego i jednorodzinnego - oba o klasyfikacji mieszkalne.

Sporna natomiast, pozostaje kwestia daty, z jaką zmiany w ewidencji gruntów i budynków zostały dokonane dla skutków prawnopodatkowych.

Zgodnie z art. 20 w związku z art. 22 ust. 1 u.p.g.k. oraz § 44 rozporządzenia, organem administracji publicznej, który prowadzi ewidencję gruntów i budynków jest starosta. Obowiązkiem starosty jest prowadzenie oraz utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Może być wywołana wnioskiem lub działaniem organu z urzędu.

Nie może więc budzić wątpliwości, że podmiotem upoważnionym do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków jest wyłącznie właściwy starosta. Akceptacja przeciwnego poglądu oznaczałaby w praktyce rozszerzenie tego uprawnienia na organ podatkowy (por.: S. Bogucki, K. Winiarski, Zakres związania danymi z ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatków lokalnych, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych 2015 r., nr 2, s.11-19), który takich kompetencji nie posiada.

Przepisem stanowiącym podstawę uprawnienia do domagania się wszczęcia postępowania aktualizacyjnego w sprawie jest norma wynikająca z art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k. Norma ta samodzielnie zakreśla krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania. W przypadku określonym w art. 24 ust. 2a pkt 1 u.p.g.k. informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu, tak jak w sprawie niniejszej (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) u.p.g.k.). Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego sprawa powinna zostać rozstrzygnięta w formie decyzji.

Jednocześnie należy podkreślić, że obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od daty ich powstania, stosownie do art. 22 ust. 2 u.p.g.k. obciąża właściciela lub inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części (art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k.). Uregulowanie powyższe zapewnia z jednej strony aktualność danych ewidencji, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty, z drugiej natomiast, ustanawiając wskazany powyżej obowiązek właściciela, zawiadamiania o wszelkich zmianach w krótkim terminie, eliminuje możliwość dokonywania tych zmian z datą wsteczną tj. obejmującą okres wcześniejszy, przed datą złożenia wniosku. (por. wyroki NSA z: 19 listopada 2010 r., I OSK 144/10; 14 października 2015 r., I OSK 2078/13). Również w orzecznictwie podatkowym jako utrwalony należy przyjąć pogląd, że aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną (por. wyroki NSA z: 19 kwietnia 2013 r., II FSK 1660/11; 13 maja 2015 r., II FSK 1175/13; 3 grudnia 2019 r., II FSK 1306/19). Do czasu zmiany ewidencji gruntów i budynków obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy i sądy. Innymi słowy, jak długo zawarte w ewidencji zapisy nie ulegną zmianie, organ podatkowy nie jest władny do przyjęcia innego przeznaczenia nieruchomości na potrzeby wymiaru podatku od nieruchomości (wyroki NSA z: 13 maja 2015 r., II FSK 1175/13; 4 czerwca 2019 r., II FSK 2018/17; wyrok WSA we Wrocławiu z 27 sierpnia 2020 r., I SA/Wr 1023/19).

Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków, pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). Dopiero w takich przypadkach organ podatkowy obowiązany będzie do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku (zob. uchwała 7 sędziów NSA z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13).

Zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Zgodnie zaś z § 49 ust. 1 rozporządzenia o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia:

1) organy podatkowe - w wypadku zmian danych mających znaczenie dla wymiaru podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego,

2. Zawiadomienia, o których mowa w ust. 1, zawierają w szczególności:

1) oznaczenie dokumentu, który stanowił podstawę do zmiany, oraz datę wprowadzenia zmiany.

Z regulacji tej wynika, że datą zmiany treści ewidencji jest data określona w zawiadomieniu. Powinna być ona również odnotowana w dzienniku zmian. Dopiero z tą datą - dokonania zmiany w ewidencji - określone grunty i budynki zmieniają swój charakter dla celów podatkowych (zob. wyroki NSA z: 28 marca 2014 r., II FSK 950/12; 16 czerwca 2020r., II FSK 645/20; 21 grudnia 2012 r., II FSK 986/11).

Analogiczny pogląd prezentowany jest także w literaturze przedmiotu. Zdaniem R. Dowgiera datą zmiany treści ewidencji jest data określona w skierowanym do organu podatkowego zawiadomieniu starosty. To właśnie zawiadomienie jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego organ podatkowy powinien ustalać moment, z którym łączyć należy zaistnienie skutków prawnopodatkowych (R. Dowgier w glosie do wyroku WSA w Krakowie z 4 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1190/09, Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych 2010 r., nr 5, s.5-6).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajdują się wystawione przez Starostę Kłodzkiego zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z 15 października 2018 r. W zawiadomieniach tych, skierowanych min. do organu podatkowego, wskazano - jako podstawę zmiany – decyzję Starosty Kłodzkiego nr [...] z 24 września 2018 r. Oznaczono również datę zmiany ewidencyjnej, tj. 15 października 2018 r. Uwzględniając te informacje stwierdził Sąd kasacyjny, że wymienione zawiadomienia spełniają kryteria formalne wymienione w przytoczonych wyżej uregulowaniach § 49 ust. 1 rozporządzenia.

Podkreślenia wymaga, że starosta, jako organ pierwszej instancji w sprawach ewidencji gruntów i budynków, rejestruje stany podmiotowe i przedmiotowe, zmieniające się w czasie, w oparciu o kolejno powstające dokumenty prawne. Sama ewidencja gruntów i budynków nie tworzy stanów prawnych, lecz je rejestruje. Prawa osób do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji gruntów na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub dyspozycji zawartych w aktach normatywnych (zob. wyrok NSA z 30 września 2009 r., I OSK 1434/08; wyrok WSA w Białymstoku z 19 lutego 2008 r., II SA/Bk 636/07).

W ocenie Sądu decyzja Starosty Kłodzkiego z dnia 24 września 2018 r. ma charakter konstytutywny i wywołuje skutek ex nunc. Jest bowiem aktem prawnym kształtującym nowe prawa adresata (adresatów), do którego jest skierowany. Jest dokumentem stanowiącym podstawę zmiany w ewidencji gruntów i budynków, rozstrzygającym o dokonanej zmianie ewidencyjnej. W doktrynie przyjmuje się, że kryterium wyróżniania aktów administracyjnych jest to, czy dany akt konstytuuje (tworzy), wnosi nowy element do obrotu prawnego w postaci ukonstytuowania nowego stosunku (stosunków) administracyjnoprawnego, bądź też zmiany istniejącego już stosunku, ewentualnie ustania (wygaśnięcia, rozwiązania) stosunku administracyjnoprawnego (akt konstytutywny), czy też dany akt jedynie stwierdza (deklaruje) istnienie określonego stosunku prawnego, który zawiązany już został z mocy obowiązującego prawa. Cechą przypisywaną aktom konstytutywnym jest fakt, że wywołują określony skutek prawny na przyszłość, nie wcześniej niż od momentu ich wydania (zob. K. M. Ziemski, w: System Prawa Administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Prawne formy działania administracji, Tom 5, str. 179).

Inny jest natomiast charakter zawiadomienia, o którym mowa w § 49 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Jako czynność materialno-techniczna, konkretyzuje dzień dokonania zmiany. Data ta ma co do zasady charakter wiążący dla organu podatkowego (stanowi moment istotny dla wywołania rezultatu podatkowego), co oznacza, że jej oznaczenie w zawiadomieniu wywołuje również skutek na przyszłość. Przy czym zapisy w ewidencji, rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające i wywołują skutek od daty wskazanej w zawiadomieniu (ex nunc).

W omawianej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że skutek aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków dokonany w oparciu o decyzję Starosty Kłodzkiego z dnia 24 września 2018 r., nie mógł mieć zastosowania do wymiaru podatku za okres sprzed daty dokonania zmian w ewidencji. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia przepisów prawa przez organy podatkowe, gdyż prawidłowo zastosowały one dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, co znajduje umocowanie w treści art. 21 ust. 1u.p.g.k.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja i poprzedzający ją akt nie naruszają przepisów prawa procesowego, jak i materialnego Sąd działając na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę strony jako bezzasadną.