Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 973/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1,2 i  art. 24,  art. 5 ust. 1,2,4a,  art. 30 ust. 1, ust. 2, art. 1 ust. 3 i 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: par. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 105 poz 881
law: Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa S. z dnia [...] roku nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 21, art. 23a ust. 9 i art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.) w związku z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, p.o. Zastępcy Kierownika Działu Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa [...], działająca z upoważnienia Marszałka Województwa [...] uznała zasiłki rodzinne wraz z dodatkami wypłacone I. P. w okresie od 1 lipca do 31 października 2011 r., w łącznej wysokości 492,00 zł za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. Równocześnie, w pkt 2 niniejszej decyzji organ pierwszej instancji zobowiązał wyżej wymienioną do zwrotu w terminie 30 dni od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, wspomnianej kwoty łącznie z ustawowymi odsetkami.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 10 czerwca 2011 r., decyzją Marszałka Województwa [...] nr [...] przyznano I. P. zasiłek rodzinny na dziecko – S. M., na okres od 1 listopada 2010 r. do 30 października 2011 r. oraz jednorazowo dodatek do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Następnie, to jest w dniu 13 października 2011 r. do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej wpłynęła informacja, że małżonek wnioskodawczyni – S. P. w dniu 5 maja 2011 r. podjął zatrudnienie na terenie Republiki Czeskiej. Z zaświadczenia pracodawcy – A Sp. z o.o. wynika przy tym, iż jego dochód za pierwszy pełny przepracowany miesiąc, to jest czerwiec 2011 r., wyniósł 3.694,97 zł.

W związku z powyższym I. P. powiadomiono o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zamiany wspomnianej decyzji z dnia [...]. W toku tego postępowania ustalono, że w ramach kwoty przychodu uzyskanego przez S. P. w czerwcu 2011 r., otrzymał on diety w wysokości 2.303,09 zł, wypłacone w związku z czasowym przebywaniem za granicą, które odpowiadają miesięcznej kwocie diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r., w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. nr 236, poz. 1991), a w rezultacie stanowią one dochód związany ze stosunkiem pracy w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji, ponownie wyliczono miesięczny dochód rodziny strony, ustalając, że po dodaniu wskazanego wyżej dochodu S. P. za czerwiec 2011 r. wyniesie on 4.352,25 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 725,38 zł, przekraczającą kryterium ustawowe w wysokości 504 zł lub 583 zł (w przypadku, gdy członkiem rodziny jest z orzeczoną niepełnosprawnością), od zachowania którego art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. uzależnia nabycie prawa do świadczeń rodzinnych.

W tym miejscu organ pierwszej instancji podkreślił, że stronie przyznano sporne świadczenie na podstawie dokumentów przedłożonych przez nią wraz z wnioskiem w dniu 15 września 2010 r., z których wynikało, iż dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę wynosił 182,65 zł. W decyzji tej I. P. została pouczona o konieczności niezwłocznego informowania podmiotu wypłacającego świadczenia o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym także o wyjeździe członka rodziny poza granice Polski oraz o uzyskaniu dochodu. Pomimo to nie zachowała istniejącego w tym zakresie obowiązku wynikającego z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż powiadomiła Ośrodek Polityki Społecznej w R. o podjęciu przez męża zatrudnienia dopiero w dniu 26 września 2011 r. W konsekwencji, decyzję o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem uchylono z dniem 1 lipca 2011 r. (o czym orzeczono w decyzji z dnia [...] nr[...]), z kolei wypłacone na jej podstawie świadczenia, w kwocie 492,00 zł należało uznać za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., czyli wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie ich wypłaty, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. I. P. dała wyraz swojemu niezadowoleniu z rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji. Powołała się bowiem na swoją trudną sytuację materialną oraz podkreśliła, że choć zasiłki rodzinne na dzieci wypłacane są jej przez dwie instytucje (drugą jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R.), to tylko jedna z nich uznała, że jej rodzina przekroczyła kryterium ustawowe, warunkujące pobieranie tych świadczeń.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie stanowiące przedmiot odwołania. W uzasadnieniu tej decyzji opisano dotychczasowy przebieg postępowania oraz podzielono ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji. Zaznaczono przy tym, że skoro strona, pomimo wyraźnego pouczenia o istniejącym w tym zakresie obowiązku, nie poinformowała niezwłocznie organu wypłacającego świadczenia rodzinne o fakcie uzyskania dochodu przez jej małżonka, to zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem, wypłacone jej na podstawie decyzji z dnia [...] za okres począwszy od lipca 2011 r. (miesiąc następujący po pierwszym pełnym miesiącu uzyskania dochodu) słusznie uznano za świadczenia nienależnie pobrane. Fakt ten stanowił bowiem okoliczność wymienioną w art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., to jest powodującą ustanie prawa do zasiłku rodzinnego, gdyż po doliczeniu wspomnianego dochodu uzyskanego przez S. P. za czerwiec 2011 r., dochód rodziny strony w przeliczeniu na osobę wyniósł 725,38 zł, a zatem przekroczył kryterium, od którego obowiązujące przepisy prawa uzależniają prawo do pobierania spornych świadczeń.

W tym miejscu Kolegium powołało się na orzeczenia sądów administracyjnych wywodząc, iż zgodnie z wyrażonym w tych wyrokach stanowiskiem, przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie, gdy świadczenia zostały prawidłowo przyznane i w trakcie ich pobierania zajdą okoliczności uzasadniające zawieszenie bądź wstrzymanie ich wypłaty, ewentualnie ustanie prawa do ich pobierania zaś o tych okolicznościach świadczeniobiorca nie powiadomił organu , pomimo pouczenia w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach I. P. oświadczyła, iż nie zgadza się z decyzją organu odwoławczego. Skarżąca podkreśliła, że ustalając prawo do "świadczeń za rok 2011 r." organ pomocy społecznej obowiązany był brać pod uwagę dochody za rok 2010 r. i nie powinien doliczać do niego diet wypłaconych jej małżonkowi w czerwcu 2011 r., lecz tylko uzyskany przezeń ze stosunku pracy dochód opodatkowany. Powtórnie przy tym podkreśliła, że choć otrzymuje świadczenia także na inne dzieci, to wypłacający je Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie traktował dotychczas faktu uzyskania środków pieniężnych w ramach diet z tytułu podróży służbowych za okoliczność wywierającą wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powtórzyło argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji stwierdzając, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Nadto, odnosząc się do podniesionego przez I. P. zarzutu, zaakcentowało, iż oba organy administracyjne wypłacające jej świadczenia rodzinne działają na podstawie tych samych przepisów prawa. Przedmiotem odwołania była jednak decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] dotycząca świadczeń rodzinnych na S. M., i tylko w tym zakresie Kolegium było władne do zajęcia stanowiska. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że jakkolwiek dochody z roku 2011 r. stanowią podstawę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2012/2013, z kolei dochody z roku 2009 r. - na okres zasiłkowy 2010/2011, to jednak dochód uzyskany z tytułu podróży służbowej w czerwcu 2011 r. miał również wpływ na prawo do świadczeń w okresie zasiłkowym 2010/2011, gdyż okres ten upłynął dopiero 31 października 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, iż zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzająca je decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym.

Materialnoprawną podstawę obu wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.).

Wydając akt stanowiący przedmiot skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] zawierającą w istocie dwa rozstrzygnięcia a mianowicie: pierwsze - o uznaniu kwoty 492 zł, wypłaconej I. P. w okresie od lipca do października 2011 r., za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, oraz drugie - zobowiązujące skarżącą do zwrotu tych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami. Tymczasem należy podkreślić, że w świetle art. 30 ust. 1 przywołanej ustawy, nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie mogło być orzeczone w tej samej decyzji, co uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Zgodnie z tym unormowaniem, osoba, która pobrała nienależne świadczenie obowiązana jest do jego zwrotu. Obowiązek ten może jednak zostać na stronę nałożony dopiero po ostatecznym stwierdzeniu przez właściwy organ, że określone świadczenie zostało przez nią pobrane nienależnie. Dopiero zatem wtedy, gdy sprawa dotycząca nienależnie pobranych świadczeń zostanie ostatecznie rozstrzygnięta można wszczynać postępowanie zmierzające do nakazania zwrotu takich świadczeń. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie, w jednej decyzji. Konkluzja taka wynika również z brzmienia art. 30 ust. 3 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pierwszy z tych przepisów stanowi mianowicie, że należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna, z kolei w myśl drugiego, nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Treść przywołanych uregulowań w sposób jednoznaczny różnicuje zatem oba wspomniane rozstrzygnięcia i ustala kolejność wydawania stosownych decyzji związanych z nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi.

Zaprezentowane wyżej stanowisko w pełni koresponduje z utrwalonym poglądem judykatury, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 619/10, publ. Lex nr 694690 i z 22 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 620/10, publ. Lex nr 694359, oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, między innymi w Gliwicach z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 136/12; w Lublinie z dnia 27 listopada 2012r., sygn. akt II SA/Lu 777/12 i w Łodzi z dnia 27 listopada 2012r., sygn. akt II SA/Łd 939/12 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z orzeczeń tych wynika jednoznaczny wniosek, iż równoczesne orzekanie jedną decyzją o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o obowiązku jego zwrotu, stanowi naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., czyli uzasadniające uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd.

Niezależnie od powyższego należy podnieść, że także samo rozstrzygnięcie o uznaniu wypłaconych skarżącej świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane dokonane zostało z istotnym naruszeniem przepisów postępowania.

Orzekające w sprawie organy przyjęły, że zasiłki rodzinne wraz z dodatkiem, wypłacone I. P. za okres od lipca do października 2011 r. (czyli za część okresu zasiłkowego 2010/2011), zostały wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do wypłaty świadczeń rodzinnych, a tym samym stanowią nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Podkreślono bowiem, że - jak wynikało z dokumentów przedłożonych przez nią dopiero we wrześniu 2011 r., jej małżonek uzyskał dochód w związku z podjęciem zatrudnienia, w następstwie czego dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium wskazane w art. 5 ust. 1 tej ustawy, co powodowało utratę prawa do spornych świadczeń z dniem 1 lipca 2011 r.

W tym miejscu trzeba zaakcentować, że prawo do świadczeń rodzinnych przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza określonej w nim kwoty, która do 31 października 2012 r. ustalona była na poziomie 504 zł, zaś w przypadku, gdy w skład rodziny wchodziło dziecko z orzeczoną niepełnosprawnością, 583 zł. Zgodnie przy tym z brzmieniem art. 3 pkt 2 cytowanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011 r. (a więc mającym zastosowanie do dochodów z czerwca 2011 r.), pod pojęciem dochodu rodziny należało rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

W świetle powyższych unormowań nie budzi wątpliwości, że - co do zasady -przesłanką warunkującą uzyskanie przez rodzica prawa do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami było to, aby średnia miesięczna z sumy dochodów w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzyskanych przez wszystkich członków jego rodziny w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (w niniejszej sprawie jest rok 2009), podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego, nie przekraczała kryterium dochodowego ustalonego stosownie do art. 5 ust. 1 lub 2 tej regulacji. Trzeba jednak zaznaczyć, że ustawodawca przewidział możliwość modyfikowania wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych na wypadek, gdyby w sytuacji dochodowej danej rodziny nastąpiły zmiany polegające na pomniejszeniu lub zwiększeniu kwoty pozyskiwanych środków pieniężnych.

W tym celu ustanowiona została instytucja utraty dochodu - umożliwiająca ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o dochód utracony (art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych) i odpowiednio instytucja uzyskania dochodu - obligująca organy orzekające w niniejszej kwestii do ustalenia tego prawa na podstawie dochodu rodziny powiększonego o dochód uzyskany (art. 5 ust. 4a tej ustawy).

Z uzyskaniem dochodu mamy natomiast do czynienia, jeśli stanowi ono efekt jednej z okoliczności wyraźnie wskazanych w art. 3 pkt 24 przywołanej ustawy, wśród których pod lit. c) wymieniono uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło.

Z akt niniejszej sprawy, a w szczególności z zaświadczenia wydanego przez pracodawcę – A Sp. z o.o. w C. (vide: karta nr 66 akt administracyjnych) wynika, że mąż skarżącej – S. P. uzyskał dochód w związku z pracą świadczoną na rzecz tego podmiotu i za pierwszy pełny przepracowany miesiąc, to jest czerwiec 2011 r. otrzymał w tych ramach ogółem 3.694,97 zł, na co składały się kwoty: 1.391,88 zł - wypłacona tytułem wynagrodzenia (kwota po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne) oraz 2.303,09 zł - wypłacona tytułem diet za podróże służbowe w związku z czasowym przebywaniem poza granicami kraju.

Organy administracyjne przyjęły, że dochód na osobę w jej rodzinie począwszy od lipca 2011 r. (miesiąc następujący po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu) wyniósł 725,38 zł. Dodały bowiem do miesięcznego dochodu jej rodziny za rok 2009 (657,28 zł - kwota uwzględniająca pomniejszenie o dochody, które zostały utracone i uzyskane już wcześniej) całą wartość wspomnianego miesięcznego dochodu S. P. (3.694,97 zł), a następnie uzyskaną sumę (4.352,25 zł) podzieliły przez 6 (liczba członków rodziny).

Opisany wyżej sposób obliczenia dochodu (który potwierdzają między innymi sporządzone przez organ pierwszej instancji zestawienia obrazujące ten mechanizm - patrz: karty nr 69 i 70 akt administracyjnych) dokonany został zatem na podstawie §18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm.), na co wskazuje także treść uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, gdzie powołano to unormowanie.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że jakkolwiek orzekające w sprawie organy słusznie uznały, iż z mocy art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz.1212), należało zastosować w niej przepisy dotychczasowe - czyli sprzed 1 stycznia 2012 r. (od kiedy wprowadzono zmodyfikowane uregulowania dotyczące spornej problematyki ujmując je w art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych), to jednak przyjęty przez nie sposób obliczenia dochodu służący ustaleniu uprawnień do świadczeń rodzinnych - oparty na §18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r. - jest nieprawidłowy.

Trzeba w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowego, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przepis §18 ust. 1 i 3 przywołanego rozporządzenia wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego, co przesądza o jego niezgodności z ustawą (vide: między innymi wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt I OSK 351/09 i z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1321/10 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Artykuł 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiący ustawową delegację do wydania rozporządzenia, upoważniał bowiem Ministra Polityki Społecznej do określenia sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych, a nie do określania dodatkowych kryteriów dochodowych mających bezpośredni wpływ na wysokość dochodu rodziny, zdefiniowanego w art. 3 pkt 2 tej ustawy. W konsekwencji, stosowanie wspomnianego §18 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., tak jak rozumie to organ - polegające na dodaniu kwoty miesięcznego dochodu uzyskanego przez członka rodziny już po zakończeniu roku, z którego dochody stanowiły podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu tej rodziny z roku poprzedzającego okres zasiłkowy - nie daje się pogodzić z celami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prowadziłoby to do trudnych do zaakceptowania skutków, gdyż nawet jednorazowy miesięczny dochód uzyskany po zakończeniu roku poprzedzającego okres zasiłkowy mógłby pozbawić rodzinę świadczenia bądź ograniczyć jego wysokość, czego nie zakładał ustawodawca ustalając zupełnie inne kryteria. Literalna wykładnia tego przepisu prowadziłaby zatem do wniosku, że jest on niezgodny zarówno z przepisami ustawy jak i z Konstytucją RP.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że dla prawidłowego rozumienia §18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 czerwca 2005 r., które odpowiadałoby normom ustawowym, konieczna jest jego wykładnia przy zastosowaniu metody systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Przy odczytaniu jego treści nie można mianowicie pominąć nakazu zachowania korelacji z wartościami ujętymi w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. W tym kontekście wymieniony przepis rozporządzenia należy interpretować jako obowiązek ponownego ustalenia przez organ administracyjny, przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny skarżącej w roku kalendarzowym z uwzględnieniem uzyskanego dochodu. Przeciętny miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny powinien być więc liczony w ten sposób, że do dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy (z uwzględnieniem utraty dochodu, o jakiej mowa w art. 3 pkt 23 ustawy) należy dodać dochód uzyskany z tytułu podjęcia zatrudnienia i dopiero od tej kwoty zsumowanego dochodu obliczyć dochód miesięczny rodziny, a następnie podzielić uzyskaną wartość przez liczbę członków tej rodziny. W ocenie Sądu, taka metoda ustalenia dochodu odpowiada regulacjom ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazówkom zawartym w akcie wykonawczym, lecz rozumianym w sposób uwzględniający wartości chronione konstytucyjnie, jak dobro rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej oraz zasadę równości wobec prawa.

Mając na względzie zaprezentowane wyżej rozważania prawne, skład orzekający uznał, że przyjęta przez organy obydwu instancji metoda obliczenia dochodu narusza przepisy prawa materialnego a także przepisy postępowania, w sposób, który rzutuje na wynik sprawy, jako że doprowadziła do nieprawidłowego ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącej, czego następstwem mogło być bezzasadne uznanie wypłaconych jej świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane. O ile bowiem należałoby przychylić się do stanowiska tych organów (kwestionowanego przez skarżącą), iż diety z tytułu podróży zagranicznych wypłacone S. P. stanowią dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych, to obliczenie - z uwzględnienieniem ich kwoty - dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę za czerwiec 2011 r., przy zastosowaniu opisanego wyżej, prawidłowego sposobu - dałoby kwotę mniejszą niż ustawowe kryterium wskazane w art. 5 cytowanej ustawy.

Dlatego ponownie rozpoznając sprawę, organ pierwszej instancji kierując się zaleceniami zawartymi w niniejszym wyroku, dokona ustaleń zgodnych ze wskazaniami Sądu i raz jeszcze oceni, czy okoliczności sprawy dawały podstawę do uznania wypłaconych skarżącej świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 132, art. 135 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.