Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 661/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Dnia 6 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 roku sprawy ze skargi R.N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2016 r., poz. 23) i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku z dnia 10.03.2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...].

We wniosku z dnia 29.11.2016 r. R. N. wystąpił o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, w związku z otrzymaną decyzją z dnia 23.09.2016r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012r., poz. 1551). Do akt sprawy zostały dołączone dokumenty określające jego sytuację majątkową i finansową.

Po analizie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, w dniu [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia R. N. należności z tytułu składek.

W piśmie z dnia 10.03.2017r., w związku z otrzymaną w dniu 27.02.2017r. decyzją z dnia [...] wnioskodawca zwrócił się z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności. Stwierdził, że nie zgadza się z wyliczonym zadłużeniem, ponieważ występował o umorzenie należności na podstawie ustawy abolicyjnej. Wskazał również, że w złożonym oświadczeniu poinformował o stanie majątkowym rodziny. Wyjaśnił, że nie zna wartości posiadanej działki, ani nie korzysta z niej. Zaznaczył, że był przygotowany do rozpoczęcia działalności gospodarczej, przez wiele lat obsługiwał gwiazdy polskiej i zagranicznej estrady, nie był jednak w stanie przewidzieć załamania gospodarczego w branży. Dodatkowo skradziono mu niezbędną do prowadzenia firmy aparaturę. Ponadto zaznaczył, że wiele lat pracował jako górnik i wkrótce wystąpi z wnioskiem o świadczenie emerytalne. Podał także, że aktualny dochód z tytułu umowy zlecenie wynosi 349,92 zł netto. Wyjaśnił, że czynsz za mieszkanie opłaca na bieżąco oraz ma porozumienia na zadłużenia dotyczące lokalu użytkowego i zobowiązania w A Banku S.A. Nadmienił, że Urząd Skarbowy w Z. wiele lat temu umorzył mu zaległości.

W kolejnym piśmie z dnia 11.04.2017r. wnioskodawca ponownie wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej w związku z czym nie jest w stanie opłacić kosztów egzekucyjnych. Zaznaczył również, że nie występował z wnioskiem o raty, bo nie ma środków finansowych na spłatę zadłużenia. Poinformował, że otrzymał telefoniczną informację z pracy o wypowiedzeniu umowy.

W korespondencji z dnia 20.04.2017 r. Zakład wyjaśnił, że w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym w punkcie dotyczącym proponowanego sposobu uregulowania należności wnioskodawca wskazał - uregulowanie w całości lub rozłożenie na dogodne raty. Ponadto do pisma załączono kopie dokumentów, o których nadesłanie wnosił.

Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzono, że w sytuacji wnioskodawcy nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym i tylko w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności możliwe jest podjęcie decyzji o umorzeniu. Ciężar wykazania tych okoliczności należy do osób zobowiązanej. Decyzja organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...]wydana została prawidłowo. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności Zakład uwzględnił wszystkie powołane przez wnioskodawcę argumenty. Zgodnie z obowiązującymi przepisami należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w wyjątkowych przypadkach, gdy osoba zobowiązana wykaże, że nie ma żadnej możliwości wywiązać się ze zobowiązań wobec ZUS, np. gdy legitymuje się orzeczeniem o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i nie otrzymuje żadnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń. Zakład uznał, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi Wyjaśnienie, że obecnie wnioskodawca nie osiąga dochodów z tytułu zatrudnienia nie jest okolicznością uzasadniającą umorzenie zadłużenia. Zakład nie może ponosić odpowiedzialności za trudną sytuację na rynku pracy. Z dokumentacji sprawy nie wynika, aby miał on problemy zdrowotne lub bezpośrednio sprawował opiekę na chorym członkiem rodziny, co uniemożliwiałoby mu pozyskiwanie dochodów niezbędnych do opłacenia zaległości. Okresowy brak dochodów nie stanowi podstawy do umorzenia zadłużenia.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone. Gdyby nawet zostało stwierdzone, że wnioskodawca nie ma majątku podlegającego egzekucji, to i tak Zakład nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia. W decyzji I instancji prawidłowo podano, że jest on współwłaścicielem nieruchomości. Argument, że nie korzysta i nie zna wartości działki nie stanowi przesłanki do umorzenia. Dodatkowo w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej podał, że jest właścicielem mieszkania.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 26 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika i możliwość dochodzenia tych należności z przedmiotu hipoteki. W związku z tym istnieje możliwość dokonania zabezpieczenia należności z tytułu składek na ww. nieruchomości. W decyzji nr [...] poprawnie wskazano, że w przepisie art. 28 ust. 3 ww. ustawy wskazano siedem przesłanek, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Jest to zamknięty katalog. W przypadku zaistnienia którejkolwiek z tych przesłanek jest możliwe umorzenie zaległości. Powyższe oznacza, że Zakład może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Biorąc powyższe pod uwagę, nie można uznać, że zaległości są całkowicie nieściągalne i dlatego brak jest podstaw do ich umorzenia w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W przedstawionej przez wnioskodawcę sytuacji nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia zaległości w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. W sytuacji wnioskodawcy organ uznał, że problemy finansowe są przejściowe, gdyż spowodowane są okresowym brakiem pracy zarobkowej. Ponadto wnioskodawca wskazał, iż wkrótce złoży wniosek o uzyskanie prawa do wcześniejszego świadczenia emerytalnego, w związku z zatrudnieniem jako górnik. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która zarejestrowana jest w Urzędzie Pracy i otrzymuje świadczenia socjalne. Rodzina otrzymuje również zasiłek z pomocy społecznej. Na ogólną sytuację finansową rodziny mają wpływ dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a więc są to również dochody małżonki. W związku z powyższym zdaniem organu nie można uznać, że rodzina jest pozbawiona środków finansowych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nawet jeśli osiągane dochody nie są wysokie, to nie daje to wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości. Fakt, że wnioskodawca ubiegał się o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. . z 2012 r., poz. 1551) też nie stanowi podstawy do umorzenia zaległości w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oran nadmienił, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. na wniosek osoby podlegającej w okresie od 01.01.1999 r. do .02.2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od 01.01.1999 r. do dnia 28.02.2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia a także koszty egzekucyjne naliczone przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Składki na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 01.01.1999r. do 28.02.2009r. w przypadku, gdy dotyczą one okresów, za które osoby prowadzące działalność nie posiadają zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie podlegają umorzeniu. Warunkiem umorzenia ww. zaległości jest uregulowanie w wyznaczonym terminie należności, które nie podlegają umorzeniu bądź wystąpienie w tym czasie z wnioskiem o rozłożenie należności niepodlegających abolicji na raty. Organ zaznaczył, że termin na spełnienie powyższego warunku minął w dniu 02.05.2016r. Z uwagi na niespełnienie ww. warunku, wydano decyzję nr [...] o odmowie umorzenia należności na podstawie ww. ustawy. Organ podkreślił, że brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne. Składki są publicznym świadczeniem charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca me uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Argument, że wnioskodawca był dobrze przygotowany do prowadzenia działalności gospodarczej, ale załamanie gospodarcze uniemożliwiło mu bieżące opłacanie należności nie stanowi przesłanki do umorzenia. Organ zaznaczył, że jako podmiot prowadzący działalność, zgodnie z przepisami powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba prowadząca działalność gospodarczą zobowiązana jest do opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach i w ustalonych kwotach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący tę działalność. Jeżeli wnioskodawca nie opłacił należnych składek w obowiązującym terminie, to obecnie powinien je uregulować wraz z odsetkami za zwłokę. Ponadto z dokumentacji sprawy nie wynika, aby zadłużenie powstało w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Zadłużenie powstało z uwagi na to, że nie opłacał on należnych składek w określonych terminach w okresie prowadzonej działalności.

W decyzji z dnia [...] Zakład prawidłowo wyjaśnił, że jeśli wnioskodawca nie ma możliwości uregulowania zadłużenia jednorazowo, to może zwrócić się z wnioskiem o rozłożenie należności na raty. Z informacji przekazanych przez wnioskodawcę wynika, że jego sytuacja finansowa wkrótce ulegnie zmianie po otrzymaniu świadczenia emerytalnego. W związku z tym, po spełnieniu określonych warunków Zakład mógłby udzielić ww. ulgi w spłacie zaległości w formie rat. W przypadku rozłożenia na raty należności z tytułu składek, następuje wstrzymanie naliczania odsetek za zwłokę od dnia następnego po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi. Natomiast od składek, które rozłożono na raty, Zakład nalicza opłatę

prolongacyjną. Zakład podejmuje decyzje w sprawie w oparciu o art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uwzględniając wszystkie okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie. Zakład nadmienił, że w decyzji I Instancji szczegółowo odniesiono się do argumentów jak i zarzutów, które w całości zostały uwzględnione przy podejmowanym rozstrzygnięciu. Dokonana analiza okoliczności sprawy jest zgodna z zasadami logiki, a przeprowadzone postępowanie zgodnie z przepisami proceduralnymi. Wnioskodawca nie wniósł żadnych nowych okoliczności, które miałaby wpływ na zmianę zajętego stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów administracyjnych ( tekst jednolity: Dz. U z 2016 r. poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawę prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U z 2016 roku, poz. 717 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a ) ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych kryteriów wykazała, że skarga jest uzasadniona.

Odnosząc się do kwestii zasadności organu administracji zajętego w sprawie (odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek) zauważyć należy, że ustawa z dnia 15 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( tekst jednolity: Dz. U z 2015 r., poz. 121 ze zm.) dalej u.s.u.s. przewiduje możliwość umorzenia przez Zakład należności z tytułu składek w całości lub w części na zasadach określonych w tej ustawie oraz rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. ( art. 28 ust. 1 u.s.u.s. ). Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty ( art. 28 ust. 4 u.s.u.s. ) na podstawie art. 32 u.s.u.s. przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił nieruchomość niepodlegającą egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacji podatkowej;

2. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

2a.)wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

3. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucje:

4. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie ma charakter wyczerpujący. Stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenia. Zasadne jest więc, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności ( art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. ). Jednakże w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek odmiennie unormowano postawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności ( art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ). W art. 28 ust. 3b. u.s.u.s. zawierającym delegację ustawową dla ministra właściwego organu do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad umarzania takich należności ustawodawca doprecyzował, że przy określaniu przesłanek mających uzasadniać umorzenie, należy wziąć pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów publicznych ( por. wyrok NSA z 20 marca 2007 r. o sygn. II GSK 345/06 ) z tego powodu w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo wywołałoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, a w szczególności gdy zachodzą określone w pkt. 1-3 przypadki gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiałoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Niewątpliwie do płacenia składek na ubezpieczenie społeczne zalicza się przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacenia składek na swoje ubezpieczenie społeczne. W orzecznictwie podkreśla się, że przy umarzaniu nieopłaconych przez nich należności nie stosuje się wymogu zaistnienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, lecz zawsze ocenia się niebezpieczeństwo pozostawienia zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny po ewentualnym opłaceniu należności, z uwzględnieniem jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej ( por. wyroki NSA: z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 21 stycznia 2009 r., II GSK 650/08; z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09; z 19 lutego 2015 r., II GSK 2366/13; z 9 kwietnia 2015 r., II GSK 406/14 ). Poza sporem pozostaje, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja taka podlega pełnej kontroli sądowej. Ustawodawca nie pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych całkowitej swobody co do wyboru rozstrzygnięć, ani też nie zezwolił na dowolność. Swoboda wyboru rozstrzygnięcia zawarta jest w granicach ściśle określonych przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia ( por. wyrok NSA z 8 września 2015 r., II GSK 1807/14 ) ograniczeniami swobody uznania administracyjnego są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. i w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć dowolności decyzji, organ musi wykazać przyczyny, dla których mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia, a w wywodach tych musi rozważyć zarówno ważny interes osoby zobowiązanej, jak i interes publiczny. W tych sprawach konieczne jest także zastosowanie zasady zawartej w art. 7 k.p.a. in fine ustanawiającej obowiązek uwzględnienia przy orzekaniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywatela. Zatem w sprawach dotyczących umorzenia składek interes społeczny nie może być rozumiany wąsko, wyłącznie jako dbałość o finanse ubezpieczeń społecznych ( por. wyrok NSA z 21 lutego 2007 r. II GSK 301/06 ).

Użyty w art. 28 ust. 1 i ust. 3a zwrot " składki mogą być umarzane" w sytuacjach określonych w tych przepisach należy rozumieć jako sprecyzowanie uprawnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do umorzenia składek, z którego wynika przede wszystkim, że w innych sytuacjach Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma prawa składek umarzać. Jednak ustalenie istnienia przesłanek umorzenia przesłanek określonych w ustawie lub rozporządzenia nie pozwala na podjęcie decyzji odmownej z powołaniem się na uznanie administracyjne, bowiem każde takie rozstrzygnięcie podjęte bez wnikliwej analizy omawianych przepisów będzie naruszać art. 7 k.p.a. ( por. wyrok NSA z 8 września 2015 r. II GSK 1807/14 ).

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśnił, że interes publiczny nie powinien być rozważany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata należności powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych do środków pomocy państwa nie jest zgodna z interesem publicznym, jednocześnie nie jest zgodna również z interesem obywatela ( por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r. III SA 3118/01; z 20 marca 2007 r. II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r. II GSK 1045/08; z 8 lipca 2015 r. II GSK 1502/14; ). Jeżeli z ustalonych okoliczności wynika, że opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia składek ( por. wyrok NSA z 26 stycznia 2016 r. II GSK 349/09 ). Wskazana w § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia wykonawczego przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Charakter uznaniowy decyzji wymaga zatem przeprowadzenia analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, przy czym przy tej analizie nie można oderwać się od istoty ubezpieczenia społecznego a w szczególności jego funkcji ochronnej. Zdaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust.

1 rozporządzenia wykonawczego jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone.

Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji ( por. wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r. II GSK 724/09; z 19 lutego 2015 r. II GSK 2366/13 i II GSK 2377/13 ). Istotę dyrektywy stanowi to, że zawsze należy brać pod uwagę z punktu widzenia omawianych przesłanek wnoszenia, nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co sytuację finansową wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia ( por. wyroki NSA z 14 maja 2014 r. II GSK 384/12; z 8 lipca 2015 r. II GSK 1502/14 ). Nie jest sporne, że skarżący dysponuje stałymi dochodami w kwocie 254,57 złotych netto z tytułu umowy zlecenie. Jest również właścicielem działki, o której nic bliżej nie wiadomo: jaka jest powierzchnia, jakie jest jej przeznaczenie, jak jest wykorzystywana. Z tych składników majątkowych jest możliwe prowadzenie egzekucji. W związku z tym w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Jednakże w ocenie sądu organ administracji nie dokonał oceny zebranego materiału dowodowego, a w związku z tym wyciągnięte wnioski nie uwzględniają przedstawionego wyżej rozumienia przepisów prawa materialnego - § 3 ust. Rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 roku. W tym zakresie organ administracji nie dokonał pogłębionej analizy sytuacji materialnej skarżącego, mając na uwadze jego wiek ( 61 lat ), sytuację materialną jego i jego żony tzn. wysokość osiąganych dochodów, korzystanie przez jego i jego żony pomocy z pomocy społecznej, fakt kradzieży sprzętu nagłaśniającego , z pomocą którego wykonywał działalność gospodarczą, prawa do lokalu spółdzielczego własnościowego które jak twierdzi skarżący został zlicytowane. Organ administracyjny nie dokonał analizy tych okoliczności w kontekście minimum socjalnego i minimum egzystencji oraz wysokości obciążającego skarżącego zadłużenia, które według organu administracji wynosi łącznie 69.224, 04 zł.

Organy administracyjne obu instancji ograniczyły się jedynie do przedstawienia sytuacji materialnej i osobistej skarżącego wynikającej z jego oświadczenia, przywołania przepisów, które regulują umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a.b i c oraz 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

a.l.