Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 541/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Asesor WSA Bogusław Woźniak (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. Inspektorat w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie kosztów prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął na wniosek wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej – K. K. Powyższe postępowanie egzekucyjne prowadzono w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] do [...] z dnia 30 grudnia 2005 r. i nr [...] z dnia 15 lutego 2006 r.

Wierzyciel pismami z dnia 2 marca 2006 r. zawiadomił organ egzekucyjny, że należności objęte tytułami wykonawczymi nr [...] do [...] z dnia 30 grudnia 2005 r. i nr [...] z dnia 15 lutego 2006 r. zostały w dniu 9 stycznia 2006 r. zapłacone przez podatnika.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wyżej wymienionych tytułów egzekucyjnych. Postanowieniem z tej samej daty organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu strona podniosła, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego doszło do zaniedbania polegającego na realizacji w dniu 30 grudnia 2005 r. przez poborcę skarbowego tytułów wykonawczych nr [...] pomimo wyznaczenia przez Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 29 września 2005 r. Sygn. akt [...] Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym do łącznego prowadzenia egzekucji z wierzytelności pieniężnej wynikającej z nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. W ocenie wierzyciela, gdyby nawet przyjąć, że Naczelnik Urzędu Skarbowego miał prawo nadal realizować tytuły wykonawcze z innych składników majątkowych powinien poinformować Komornika Sądowego o wyegzekwowaniu należności objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi. W ocenie wierzyciela brak informacji ze strony Naczelnika Urzędu Skarbowego spowodował, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym wyegzekwował należności na pokrycie kwot wynikających z wymienionych wyżej tytułów wykonawczych, które ostatecznie przeznaczone zostały na poczet zaległości objętych tytułami wykonawczymi z dnia 30 grudnia 2005 r. i z dnia 15 lutego 2006 r. o czym poinformowano organ egzekucyjny – Naczelnika Urzędu Skarbowego .

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel ponosi koszty egzekucyjne w przypadku, gdy nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego. W takiej sytuacji organ egzekucyjny, stosownie do treści przepisu art. 64c § 7 powołanej ustawy wydaje postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Zasadność obciążenia wierzyciela przedmiotowymi kosztami w niniejszej sprawie wynika z faktu uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku K.K. w trybie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, jak wynika z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność. Umorzenie we wskazanym trybie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o wskazanych numerach spowodowało trwałą przeszkodę uniemożliwiającą wyegzekwowanie od zobowiązanej kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do zarzutów sformułowanych w zażaleniu wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części oraz podaje datę powstania zmiany i jej przyczynę. Tym samym, niezależnie od sposobu, w jakim nastąpiło uregulowanie w dniu 9 stycznia 2006 r. zaległości objętych tytułami wykonawczymi z dnia 30 grudnia 2005 r. i 15 lutego 2006 r. wierzyciel nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku niezwłocznego poinformowania organu egzekucyjnego o zmianie wysokosci zaległości.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Zaskarżonemu postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej strona skarżąca zarzuciła naruszenia art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego doszło do zaniedbania polegającego na realizacji w dniu 30 grudnia 2005 r. tytułów wykonawczych nr [...] do nr [...]. W dniu 29 września 2005 r. do realizacji tych tytułów, postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 29 września 2005 r. Sygn. akt [...], wyznaczony został Komornik Sądowy. Z całości postępowania wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie przekazał Komornikowi Sądowemu wymienionych wyżej tytułów co najmniej do dnia 30 grudnia 2005 r. oraz nie poinformował Komornika Sądowego o fakcie zrealizowania powyższych tytułów w dniu 30 grudnia 2005 r. Natomiast Komornik Sądowy wyegzekwował w dniu 9 stycznia 2006 r. od zobowiązanej kwotę 2.187,17 zł z przeznaczeniem na tytuły wykonawcze nr [...]. ZUS po otrzymaniu wymienionej kwoty rozliczył ją na należności objęte tytułami wykonawczymi nr [...] i [...] znajdującymi się w Urzędzie Skarbowym , o czym poinformował organ egzekucyjny. Naczelnik Urzędu Skarbowego błędnie więc podaje, że wpłat dokonała sama zobowiązana. W ocenie skarżącej, w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej w ogóle nie odniósł się do zarzutu dotyczącego zrealizowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego tytułów wykonawczych, do realizacji których postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 29 września 2005 r. wyznaczony został Komornik Sądowy. Nie odniósł się także do zarzutu, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie poinformował Komornika Sądowego o zrealizowaniu w dniu 30 grudnia 2005 r. należności objętych tytułami wykonawczymi, co do których nastąpił zbieg egzekucji, a także nie wypowiedział się co do tego czy Naczelnik Urzędu Skarbowego miał prawo realizować tytuły wykonawcze, co do których właściwym rzeczowo organem egzekucyjnym był Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym .

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się do zarzutów, w przedmiocie których nie wypowiedział się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zasługuje na uwzględnianie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 z późn. zm.) koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Jednakże, gdy koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego obowiązek ich pokrycia obciąża wierzyciela (art. 64c § 4 powołanej wyżej ustawy). Stosownie do art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny wydaje postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.

W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] obciążył wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie następujących tytułów wykonawczych nr [...] do [...] oraz [...]. Niemożność ściągnięcia kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie wyżej wskazanych tytułów wykonawczych wynikała z umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nastąpiło to w związku z pismami wierzyciela z dnia 2 marca 2006 r., którym poinformował, że wycofuje powyższe tytuły wykonawcze z uwagi na uregulowanie zaległości przez zobowiązaną w dniu 9 stycznia 2006 r.

Z akt sprawy wynika także, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 29 września 2005 r. Sygn. akt [...], w związku ze zbiegiem – co do wierzytelności przysługującej dłużniczce K.K. z tytułu zwrotu podatku za rok 2004 r. egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Urząd Skarbowy z egzekucją prowadzoną przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wyznaczył - do dalszego, łącznego prowadzenia wszystkich wymienionych egzekucji - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...]. W dniu 30 grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyegzekwował od K. K. należności pieniężne wynikające z tytułów wykonawczych nr [...] r. W dniu 2 stycznia 2006 r. organ egzekucyjny przekazał je na rachunek wierzyciela. Powyższe tytuły wykonawcze zrealizowane zostały także przez Komornika Sądowego, który w ramach łącznie prowadzonej egzekucji, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] powyższą należność wyegzekwował z wierzytelności z tytułu nadpłaty za rok 2004 r.

Istota sporu w tak ustalonym stanie faktycznym sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy Naczelnik Urzędu Skarbowego uprawniony był do dalszego prowadzenia egzekucji w odniesieniu do tytułów wykonawczych, co do których dalsze prowadzenie egzekucji z powodu zbiegu do tego samego prawa majątkowego, mocą postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 29 września 2005 r. Sygn. akt [...] powierzone zostało Komornikowi Sądowemu oraz czy był obowiązany informować Komornika Sądowego o podejmowanych czynnościach egzekucyjnych.

W wypadku zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej (skierowania obu egzekucji do tego samego przedmiotu lub prawa majątkowego należącego do tego samego dłużnika) – jeden organ egzekucyjny – sądowy lub administracyjny, prowadzi łącznie obie egzekucje w trybie dla siebie właściwym. Decyzja w kwestii wyznaczenia organu egzekucyjnego należy do sądu. Sąd orzeka jednak tylko o organie egzekucyjnym właściwym do dalszego prowadzenia łącznie egzekucji z danej rzeczy lub prawa majątkowego, a nie całej egzekucji administracyjnej i sądowej, co oznacza, że czynności w zakresie egzekucji z rzeczy lub praw dłużnika nieobjętych zbiegiem każdy z organów dokonuje samodzielnie w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego (Kodeks postępowania cywilnego. Praktyczny komentarz, red. A. Jakubecki Zakamycze 2005, wyd. II; Janiszewska B. Glosa do uchwały SN z 21.02.2003 r., III CZP 89/02 PS 2004/1/182). Zatem bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące konieczności przekazania tytułów wykonawczych Komornikowi Sądowemu. Naczelnik Urzędu Skarbowego był, bowiem uprawniony do realizacji rzeczonych tytułów wykonawczych z zastosowaniem środków egzekucyjnych innych, aniżeli ten co do którego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej.

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) z zastrzeżeniem ust. 1 b wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej 1) zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części oraz podaje datę powstania zmiany i jej przyczynę, 2) zmianie w stanie należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej odroczenia lub rozłożenia na raty.

Zatem, to na wierzycielu ciąży obowiązek nadzorowania stanu dochodzonej należności i niezwłocznego informowania o wymienionych zmianach organu egzekucyjnego. Żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani kodeksu postępowania cywilnego nie nakłada na organ egzekucyjny (naczelnika urzędu skarbowego), w przypadku zbiegu egzekucji, informowania innego organu egzekucyjnego (komornika sądowego) o wyegzekwowanych należnościach. Ten obowiązek ciąży na wierzycielu, który dokonuje rozliczenia wyegzekwowanych kwot i informuje niezwłocznie o zmianach w stanie należności organy egzekucyjne.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że wygaśniecie zaległości dochodzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do [...] i nr [...] nastąpiło w dniu 9 stycznia 2006 r. Informację o tej okoliczności wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w dniu 8 marca 2006 r. (data wpływu informacji do urzędu skarbowego). Przedmiotowe zawiadomienia opatrzone zostało datą 2 marca 2006 r. Zarówno w jednym jak i w drugim przypadku nie można uznać, że nastąpiło to niezwłocznie, czyli bez zbędnej zwłoki, skoro wygaśniecie zobowiązania miało miejsce w dniu 9 stycznia 2006 r. Tym samym nie można przypisać Naczelnikowi Urzędu Skarbowego winy za zaistniałą sytuację

W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone postanowienie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania albowiem nie ustosunkował się do wszystkich podniesionych w zażaleniu zarzutów, co słusznie podniesiono w skardze. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy odniósł się do zarzutu bezpodstawności prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec postanowienia Sądu Rejonowego, którym wyznaczono do prowadzenia dalszej egzekucji Komornika Sądowego oraz do zarzutu braku poinformowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego o wyegzekwowaniu należności z tytułów wykonawczych. Sąd w składzie niniejszym podziela pogląd wyrażony m. in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15.04.2005 r. Sygn. akt VI S.A./Wa 1357/04 LEX nr 173937, iż odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Wskazane naruszenie przepisów postępowania nie miało jednak w ocenie Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie przepisów postępowania skutkuje obowiązkiem uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżone postanowienie naruszało prawo w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) oddalił skargę.