Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1855/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 145 par. 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 75 par. 1, art. 77 par. 1 i 8
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. i K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2240/18 w sprawie ze skargi M. W. i K. S. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwoleń na import trofeów wilka oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2240/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. i K. S. (skarżący) na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwoleń na import trofeów wilka.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się skarżący i w skardze kasacyjnej zarzucili mu:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest:

art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 865/2006 ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi (Dz.U. UE. L. 2006. 166.1) poprzez błędna wykładnię, a to jest przyjęcie, że importer powinien poinformować właściwy organ zarządzający w momencie dotarcia przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów, również wtedy, gdy właściwy organ powziął już taką informację;

art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006 ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi (Dz.U. UE. L. 2006. 166.1) poprzez przyjęcie, że okoliczność wysłania przesyłki bez wiedzy skarżących zawierającej również w opakowaniu dokumenty niezbędne do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwoleń nie stanowi odstępstwa, o którym mowa w powołanym przepisie, a okoliczność ta jest niezawiniona;

- naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 151 w związku z 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi na zaskarżoną decyzję Ministra Środowiska, która to skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż organ naruszył następujące przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 k.p.a. i 7 k.p.a., 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., art. 89 § 2 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a., art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 4 rozporządzenia Rady (WE) z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi w związku z:

- art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 865/2006 ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi (Dz.U. UE. L. 2006. 166.1) poprzez błędna wykładnię, a to jest przyjęcie, że importer powinien poinformować właściwy organ zarządzający w momencie dotarcia przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów, również wtedy, gdy właściwy organ powziął już taką informacje;

- art. 15 ust 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 865/2006 ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi (Dz.U. UE. L. 2006. 166.1) poprzez przyjęcie, że okoliczność wysłania przesyłki bez wiedzy skarżących zawierającej również w opakowaniu dokumenty niezbędne do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwoleń nie stanowi odstępstwa, o którym mowa w powołanym przepisie, w sytuacji gdy okoliczność ta jest niezawiniona.

W oparciu o przytoczone zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji Ministra Środowiska, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Ponadto oświadczyli, że zrzekają się rozprawy.

W uzasadnieniu podnieśli, że w ich ocenie Sąd dokonał nieprawidłowej wykładni art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Nr 865/2006 poprzez przyjęcie, że importer składając wniosek o wydanie zezwolenia na import towarów powinien za każdym razem poinformować właściwy organ zarządzający, w momencie dotarcia przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów, niezależnie od okoliczności. Zwrócili uwagę, że w przedmiotowej sprawie organy posiadały wiedzę, że towar znajduje się na terenie wspólnotowym czego potwierdzeniem jest chociażby wezwanie organu do przedłożenia właściwych zezwoleń importowych. W ocenie skarżących brzmienie przepisu i jego wykładnia celowościowa nie oznaczają bezwzględnego obowiązku informacyjnego osoby występującego z wnioskiem o wydanie zezwolenia CITES, W sytuacji gdy wiedzę tą uzyskały organy państwa. Podkreślili, że do momentu dotarcia przesyłki do Polski, nie mieli wiedzy o jej dotarciu na obszar celny Unii Europejskiej oraz że dokumenty wywozowe znajdują się w tym samej przesyłce co trofea. Zaakcentowali również, że przewóz trofeów był zgodny w pozostałym zakresie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 338/97, Konwencją oraz ustawodawstwem państwa trzeciego - Kanady. Następnie wskazali, że zaistniałe w sprawie nieprawidłowości – nadanie trofeów wraz dokumentami bez ich wiedzy – nie były przez nich zawinione oraz że uzyskali oni zezwolenie ze strony państwa trzeciego. Powoływane przez skarżących okoliczności, w ich opinii pozwalają na przyjęcie, że okoliczności sprawy stanowię odstępstwa, o którym mowa w art. 15 ust. 2 rozporządzenia Komisji r 865/2006.

Skarżący kasacyjnie zwrócili również uwagę, że nie sposób przyjąć, że w przedmiotowym postępowaniu organy właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, skoro nie dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W ich ocenie organ niesłusznie nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej połączonej z przesłuchaniem świadków i stron postępowania. Wskazali, że dowód ten pozwoliłby na wyjaśnienie okoliczności sprawy, w szczególności w kontekście przesłanki niezawinienia czy ustalenia przyczyn dla których wystąpili oni z wnioskiem do Ministra Środowiska dopiero po wpłynięciu przesyłki na obszar celny Rzeczpospolitej Polskiej. Uchybienie to, zdaniem skarżących, stanowiło naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1, 78 § 1 oraz 8 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 15 rozporządzenia 865/2006 warunkiem koniecznym do wydania zezwolenia importowego CITES w trybie retrospektywnym jest poinformowanie właściwego organu zarządzającego CITES (Ministra Środowiska) o braku zezwolenia (najpóźniej) w momencie dotarcia towaru do UE. Przypomniał, że w przedmiotowej sprawie, jak ustalił organ warunek ten nie został spełniony. Podniósł, że zarówno importerzy jak i ich przedstawiciel byli świadomi obowiązujących przepisów z zakresu handlu dziką fauną i florą gatunków zagrożonych wyginięciem, o czym świadczy treść ich pism z [...] i [...] listopada 2017 r. Skoro zaś nie dopilnowali oni wysyłki towaru bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na jej wwóz oraz w związku z niespełnieniem warunku zawartego w art. 15 ust. 1 organ nie miał podstaw do zastosowania tego zapisu oraz wydania zezwoleń importowych w trybie retrospektywnym, gdyż art. 15 zakłada spełnienie łącznie wszystkich przytoczonych w nim warunków).

Organ zwrócił uwagę, że w chwili składania wniosków ani importerzy ani wnioskodawca nie poinformowali organu o okolicznościach sprawy, retrospektywnym trybie jaki powinien być wdanym przypadku zastosowany oraz otrzymanych z Administracji Skarbowej wezwaniach. Następnie wyjaśnił, że ujawnienie próby wwozu towaru wymagającego zezwolenia importowego CITES przez funkcjonariuszy Administracji Skarbowej i wystosowanie przez nich wezwania do uzupełnienia dokumentacji nie może być traktowane jako okoliczności wypełniające przesłanki wskazane w art. 15. Jednocześnie podkreślił, że organem, który powinien być powiadomiony w odpowiednim momencie i poinformowany o przesyłce bez właściwej dokumentacji jest Minister Środowiska, nie zaś organ celno-skarbowy.

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżących kwestii załączenia zezwoleń eksportowych CITES do przesyłki zawierającej trofea, Minister przypomniał, że eksportowanym przesyłkom zawierającym okazy CITES zawsze towarzyszą oryginały dokumentów eksportowych, ponieważ wywóz musi być autoryzowany przez właściwe służby celne poprzez naniesienia adnotacji na oryginałach zezwoleń. Organ wskazał, że jest to standardowa praktyka, która przewiduję wcześniejsze przekazanie importerowi skanów lub kopii zezwoleń eksportowych, umożliwiając tym samym wystąpienie o stosowne dokumenty importowe.

Organ odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego braku wyznaczenia rozprawy administracyjnej i przesłuchania świadków wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnieni, ponieważ zebrany materiał dowodowy w sposób definitywny pozwolił na prawidłową ocenę spełnienia przesłanek wydania zezwoleń w trybie retrospektywnym i podjęcie rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wskazać należy, nie mogły one zostać uznane za uzasadnione. Skarżący zarzucili Sądowi naruszenie art. 15 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 865/2006 ustanawiające przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi oraz art. 15 ust. 2 tego rozporządzenia. W ich ocenie Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, że importer powinien poinformować właściwy organ zarządzający w momencie dotarcia przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów, również wtedy, gdy właściwy organ powziął już taką informację wskazać należy, że nie mógł on zostać uznany za uzasadniony. Błędnie również nie uznał, że wysłanie przesyłki zawierającej również dokumenty niezbędne do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwoleń nie jest niezawinione i nie stanowi odstępstwa, o którym mowa art. 15 rozporządzenia.

Stosownie do treści art. 15 ust. 1 rozporządzenia nr 865/2006 możliwe jest wydanie z mocą wsteczną, zezwoleń na przywóz okazów gatunków wymienionych w załączniku A rozporządzenia nr 338/97 oraz w art. 4 ust. 5 tego rozporządzenia, w drodze odstępstwa od art. 13 ust. 1 i art. 14 rozporządzenia nr 865/2006 oraz pod warunkiem, że importer lub (re-)eksporter poinformuje właściwy organ zarządzający w momencie dotarcia lub przed wywozem przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów. Zgodnie natomiast z ust. 2 art. 15 rozporządzenia nr 865/2006 określone w ust. 1 odstępstwo obowiązuje, jeśli właściwy organ zarządzający państwa członkowskiego w porozumieniu z właściwymi organami państwa trzeciego jest przekonany, że nieprawidłowości nie zostały zawinione przez importera lub (re-)eksportera oraz że przywóz lub wywóz danych okazów jest zgodny w pozostałych aspektach z przepisami rozporządzenia nr 338/97, Konwencją oraz odpowiednim ustawodawstwem państwa trzeciego.

Zwrócić należy również uwagę, że a treści art. 13 rozporządzenia nr 865/2006 wynika, że wnioski o wydanie zezwoleń na przywóz okazów składane maja być z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiającym wydanie dokumentów przed wprowadzeniem okazów do Wspólnoty.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przedstawione przez Sąd I instancji stanowisko zasługuje w tej kwestii na aprobatę. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie przesyłka zawierająca trofea wilka dotarła do oddziału pocztowego w [...][...] sierpnia 2017 r. Z akt sprawy wynika również, że wnioski o wydanie zezwoleń na import wpłynęły do Ministra Środowiska [...] września 2017 r. Okoliczności tych skarżący nie kwestionowali. Bez wątpienia zatem uznać należy, że wniosek, skoro został złożony po upływie 20 dni od dotarcia do placówki pocztowej, to został złożony z naruszeniem reguł, o których mowa w powołanym wyżej przepisie. Tym samym nie sposób przyjąć, że skarżący spełnili łącznie wszystkie warunki określone w art. 15 ust. 1 jako niezbędne do wydania zezwolenia z mocą wsteczną. Bowiem jednym z warunków do wydania takiego zezwolenia określonych w tym przepisie, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, jest poinformowanie właściwego organu zarządzającego przez importera lub re-(eksportera) w momencie dotarcia lub przed wywozem przesyłki o przyczynach braku wymaganych dokumentów. Jednocześnie przypomnieć również należy, że wnioskodawcą w niniejszej sprawie byli skarżący i ich przedstawiciel, nie zaś organ Administracji Skarbowej. Skoro tak to informację tę Minister powinien był uzyskać bezpośrednio od skarżących, nie zaś – jak chcieliby tego skarżący – od innego organu.

Z wniosków skarżących natomiast, na co słusznie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie wynikało, że trofea, których dotyczą złożone przez nich wnioski, w istocie znajdują się już na terytorium Wspólnoty i że organ Administracji Skarbowej wezwał już importerów do przedłożenia właściwych zezwoleń importowych. Organ bowiem ustalił tę okoliczność w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy niepochodzący od wnioskodawców w trakcie postępowania. W związku z powyższym zwrócić należy uwagę, że wydawanie zezwolenia w trybie retrospektywnym stanowi odstępstwo od zasady zakreślonej w art. 31 ust. 1 i art. 14 rozporządzenia, a w dokumentach wydanych z mocą wsteczną wyraźnie należy wskazać na ta okoliczność i wymienić przyczyny takiego wydania.

Podnoszona przez skarżących okoliczność, że eksporter nie poinformował ich, że uzyskał zezwolenie eksportowe i wysyła trofea nie mogła stanowić wiarygodnego potwierdzenia, że zaistniałe w sprawie nieprawidłowości nie zostały zawinione przez importera lub (re-)eksportera, zwłaszcza, że skarżący do akt sprawy złożyli oświadczenia z [...] i [...] listopada 2017 r., w których przyznali, że znane im są przepisy związane z importem trofeów myśliwskich

W tych okolicznościach za nieuzasadniony uznać należało zarzut dotyczący naruszenia art. 15 ust. 1 rozporządzenia 865/2006 oraz zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 tego rozporządzenia. W konsekwencji zaś za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 1 i art. 15 ust. 2 Rozporządzenia 865/2006.

Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 77 § 1, 89 § 2 k.p.a. w zw. z art. 86, 75 § 1, 80, 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skarżący naruszenia powyższych przepisów upatrują w nieprzeprowadzeniu przez organ rozprawy administracyjnej, która w ich opinii pozwoliłaby na wyjaśnienie okoliczności mających znaczenie dla sprawy, co z kolei świadczy o tym, że postępowanie nie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego również ten zarzut uznać należało za chybiony. Organy bowiem – na co zasadnie zwrócił również uwagę Sąd I instancji - w sposób wystarczający wyjaśniły sprawę umożliwiając stronom zapoznawanie się z aktami sprawy, złożenia uwag i zastrzeżeń oraz dodatkowych informacji, zaś - jak wynika z akt sprawy – skarżący z tego uprawnienia skorzystali. Odnosząc się zaś do kwestii rozprawy administracyjnej powtórzyć trzeba za Sądem Wojewódzkim, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zezwolenie na przywóz trofeów. Rolą organu w niniejszym postępowaniu była zatem ocena czy spełnione zostały wszystkie przesłanki uzasadniające pozytywne rozpoznania wniosku o pozwolenie na import trofeów, co jak wskazano wyżej nie miało miejsca. Okoliczności związane natomiast z pozwoleniem na ekspert nie miały znaczenia dla przedmiotowego postępowania.

W tych okolicznościach również zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 77 § 1, 89 § 2 k.p.a. w zw. z art. 86, 75 § 1, 80, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. nie mógł zostać uwzględniony.

Na marginesie niniejszej sprawy wskazać również należy, że pomimo wskazania w rozpoznawanym zarzucie szeregu przepisów k.p.a., które - zdaniem skarżących - naruszone zostały przez organ w niniejszej sprawie, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odniesiono się jedynie do części z powołanych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się w uzasadnieniu do wszystkich powołanych w nim przepisów, gdyż nie jest jego rolą uzupełnianie czy precyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej. Pogląd ten wielokrotnie był wyrażany w orzecznictwie m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 marca 2004 r. sygn. akt GSK 10/04, z dnia 27 czerwca 2008 r. sygn. akt II FSK 549/07, z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1543/11, z dnia 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 746/12.

Stosownie natomiast do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie, które stanowi integralną część skargi kasacyjnej i musi się odnosić do wskazanej podstawy zaskarżenia. Powinno również odnosić się do okoliczności sprawy, a więc wykazać na czym, w określonych okolicznościach faktycznych, naruszenie danego przepisu postępowania polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy.

Przywołany zarzut skargi kasacyjnej w części nie spełnia tych wymogów, nie jest bowiem wystarczające samo wyliczenie ciągu przepisów bez przytoczenia uzasadnienia wskazującego w czym autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tych przepisów. Stosowne uzasadnienie w tym zakresie znalazło się jedynie w odniesieniu do art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., zatem Sąd odniósł się jedynie do tej części zarzutu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.