Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 537/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2016-09-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie (art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA)
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1-3, art. 245 par. 2, art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak po rozpoznaniu w dniu 30 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. K. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach z dnia 17 sierpnia 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: M. K. "N." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2016 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu p o s t a n a w i a: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.


UZASADNIENIE

M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2016 r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

We wniosku skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwoma synami w wieku 13 lat i 9 lat. Wnioskodawczyni ma firmę transportową, z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięczny dochód od 3000 zł do 17000 zł. Jej mąż pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 1344 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni nie wykazała żadnych nieruchomości, posiada 9 busów o wartości około 300000 zł, zgromadziła 10000 zł oszczędności na rachunkach bankowych. Skarżąca oświadczyła, że z własnych oszczędności pomaga spłacać mężowi kredyt w wysokości 1300 zł miesięcznie. Ponadto wymieniła w formularzu następujące stałe wydatki i zobowiązania miesięcznie: kredyty 4583,21 zł, raty leasingowe – 5338 zł, czynsz najmu domu – 750 zł, opłaty za media – około 700 zł, ubezpieczenia z tytułu AC około 9000 zł i OC za wszystkie pojazdy 7000 zł rocznie oraz wykazała zobowiązania w wysokości 1700 zł z tytułu podatku od środków transportu i 13000 zł z tytułu kar administracyjnych.

W toku rozpoznawania powyższego wniosku przeprowadzono dowód z akt sprawy II SA/Ke 532/16, w której zarządzeniem referendarza sądowego, na podstawie art. 255 Ppsa, wezwano M. K. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie zeznania podatkowego jej i męża za 2015 r., wyciągów z rachunków bankowych osobistych i firmowych w walucie polskiej i obcej należących do wnioskodawczyni i jej męża z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz dokumentu potwierdzającego, czy skarżąca i jej mąż skorzystali z Rządowego Programu Rodzina 500 plus, ewentualnie złożenia oświadczenia w tej kwestii oraz podanie miesięcznych wydatków na jedzenie, ubrania i inne niezbędne koszty gospodarstwa domowego oprócz czynszu i opłat za media.

W odpowiedzi skarżąca złożyła zeznanie podatkowe za rok 2015, z którego wynikało, że przychód z działalności gospodarczej M. K. wyniósł 510599,96 zł, koszty uzyskania przychodu – 494251,73 zł, co przyniosło dochód w wysokości 16348,23 zł. Stosownie do rozliczenia podatkowego za rok 2015, skarżącej należy się do zwrotu kwota 2460,08 zł. Z zeznania podatkowego wynika, że N. K. uzyskał w 2015 r. dochód w wysokości 19035,87 zł. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że skorzystała z Rządowego Programu Rodzina 500 plus, miesięczne wydatki na jedzenie jej czteroosobowej rodziny wynoszą 1000 zł, na ubrania 300 zł - 400 zł. Koszt zakupu opału wynosi 4000 zł rocznie. Stwierdziła, że miesięcznie płaci na ZUS 3000 złotych i wydaje na paliwo 21000 złotych. Skarżąca wyjaśniła, że spłaca kredyt na zakup domu, który zaciągnęli jej teściowie, gdyż ona nie miała wystarczających dochodów. Oświadczyła, że kwota 25000 zł, którą ma na rachunku bankowym jest jej potrzebna do zachowania płynności finansowej firmy.

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2016 r. Referendarz sądowy w WSA w Kielcach odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżąca prowadzi dochodową działalność gospodarczą, mąż osiąga stały dochód z wynagrodzenia za pracę, ponadto dostają co miesiąc 500 zł na dziecko w ramach Rządowego Programu Rodzina 500 plus. Dodatkowo, jak wynika z rachunków bankowych, w bieżącym roku skarżąca otrzymała z urzędu skarbowego zwroty z tytułu podatku dochodowego (2367, 65 zł) i VAT (10500 zł w okresie od maja do lipca 2016 r.). Dzięki osiąganym dochodom skarżąca wraz z mężem mogą nie tylko utrzymać czteroosobową rodzinę, ale także spłacać kredyty zaciągnięte przez siebie i teściów. Potrzeby mieszkaniowe oraz inne podstawowe warunki życiowe wnioskodawczyni i jej rodziny są na bieżąco zaspokojone. Na koniec lipca 2016 r. na osobistym rachunku bankowym M. K. była kwota ponad 26000 zł. Od maja 2016 r. do lipca 2016 r. na osobistym rachunku bankowym skarżącej na koniec miesiąca zawsze znajdowała się kwota ponad 24000 zł, a wpłaty znacznie przewyższały wypłaty.

W ocenie Referendarza pokrywane przez skarżącą wydatki na ZUS, paliwo, raty leasingowe nie mogą być traktowane jako wydatki zmniejszające zdolność płatniczą wnioskodawczyni w świetle kryteriów przyznania prawa pomocy. Wymienione przez wnioskodawczynię wydatki stanowią koszt uzyskania przychodu z działalności gospodarczej, które następnie podlegają odliczeniu przy rozliczeniu podatkowym przedsiębiorcy. Poza tym spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami postępowania sądowego, gdyż niedopuszczalna byłaby sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej prywatne zobowiązania kredytowe, a żąda by Skarb Państwa pokrywał za nią koszty sądowe i honorarium pełnomocnika.

W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżąca podniosła, że za 2015 r. uzyskała dochód w wysokości 16 348,23 zł, co miesięcznie daje kwotę 1362,35 zł. Powyższe świadczy o tym, że jest ona osobą o bardzo niskich dochodach. Dodała, że w lipcu 2016 r. ze względu na nierentowność zlikwidowała jedną linię komunikacyjną. Ponadto dochód za 2015 r. byłby dużo gorszy, gdyby rodzina nie pomagała jej w naprawie samochodów. Wskazała, że zalega z zapłatą podatku od środków transportu i OC oraz potrzebuje miesięcznie około 25000 – 30000 zł, aby mieć płynność finansową. Skarżąca podkreśliła, że firma zaciągnęła kolejne kredyty na spłatę zobowiązań. Dalej stwierdziła, że zarobki jej męża wynoszą 1286,16 zł netto, oraz że firma w 2016 r. przynosi straty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej "Ppsa", rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. W myśl art. 245 § 1-3 Ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.

Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 Ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Prawo pomocy jest więc instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy.

Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała należycie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy. Ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że posiada autobusy o wartości około 300000 zł oraz około 10000 zł oszczędności. Skarżąca spłaca kredyty w wysokości 4583,21 zł, jest w stanie pomagać spłacać kredyt mężowi, spłaca także raty leasingowe w kwocie 5338,00 zł, reguluje na bieżąco opłaty za najem domu oraz opłaty za media. Z kolei ze złożonego sprzeciwu wynika, że wraz z mężem posiadają stałe źródło dochodu wynoszące miesięcznie około 2648 zł netto. Ponadto jak ustalił referendarz w bieżącym roku wnioskodawczyni otrzymała z urzędu skarbowego zwroty z tytułu podatku dochodowego (2367,65 zł) i VAT (10500 zł w okresie od maja do lipca 2016 r.). Na koniec lipca 2016 r. na osobistym rachunku bankowym wnioskodawczyni była kwota ponad 26000 zł, a od maja 2016 r. do lipca 2016 r. na rachunku tym na koniec miesiąca zawsze znajdowała się kwota ponad 24000 zł, a wpłaty znacznie przewyższały wypłaty.

W ocenie Sądu analiza powyższych danych wskazuje, że wnioskodawczyni nie można uznać za osobę żyjącą w ubóstwie, pozbawioną dostatecznych środków materialnych dla zaspokojenia podstawowych potrzeb swoich i swoich bliskich, a także za osobę która nie jest w stanie zabezpieczyć środków koniecznych do poniesienia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni, mimo twierdzeń zawartych w sprzeciwie o trudnościach w spłacie podatków od środków transportu, polisy OC i "wielu innych rzeczy, których nie spłaca na bieżąco", nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów. Zaznaczyć należy, że przyznania prawa pomocy nie może również usprawiedliwiać okoliczność, że jak twierdzi skarżąca w sprzeciwie, jej firma aktualnie przynosi straty. Skoro bowiem zdecydowała się ona na prowadzenie działalności gospodarczej, to powinna mieć świadomość, że ponosi ryzyko związane z niepowodzeniem w jej prowadzeniu. Przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy skarżąca w wyniku niepowodzenia swoich interesów popadła w zadłużenie, oznaczałoby przeniesienie na podatników konsekwencji tych nieudanych przedsięwzięć. Ze środków podatników pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia.

Na obecnym etapie postępowania niezbędne koszty sądowe ograniczają się wyłącznie do wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, nawet biorąc pod uwagę, że aktualnie skarżąca wniosła do tut. Sądu 13 skarg na decyzje Kolegium w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu (sygn. II SA/Ke 532-543 oraz II SA/Ke 680/16), gdzie w każdej wysokość wpisu wynosi 100 zł, nie sposób uznać, że uiszczenie kosztów postępowania przekracza możliwości finansowe skarżącej.

Uwzględniając powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 260 § 1-3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa orzekł jak w postanowieniu.