Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 609/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13 ha ust. 1, art. 13k ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 33, art. 7 ust.1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. W. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 260) oraz załącznika nr 1 pkt 3 lit. d) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1414). po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na skutek wniosku M. W. – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia GITD podał, że dniu [...] czerwca 2013 r. o godzinie 11:00 w miejscowości J. na drodze ekspresowej [...] na odcinku K. – K., inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował M. W., a dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony. Kontrola została przeprowadzona przy użyciu urządzenia DSRC (skanera), które ujawniło, że za przejazd kontrolowanym pojazdem w dniu [...] maja 2013 r. po autostradzie [...] na odcinku węzeł B. - węzeł T. nie została uiszczona opłata elektroniczna.

GITD podkreślił, że ujawnione naruszenie zostało zarejestrowane w systemie pod numerem [...] o godzinie 17:51:44 czasu lokalnego przez bramownicę kontrolną nr [...]. Wskazał, że w kontrolowanym pojeździe znajdowało się urządzenie viaBox o numerze seryjnym [...]. Na podstawie danych zawartych w wydruku do tachografu cyfrowego ustalono, że kontrolowanym pojazdem kierował w dniu naruszenia M. W. Wyniki kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...].

GITD stwierdził, że odcinek autostrady [...], po którym ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] maja 2013 r. został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. d) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. Nadto GITD wyjaśnił, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 października 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1267) wprowadziło zmianę nazw odcinków płatnych dróg krajowych. Odcinek autostrady [...], tj. węzeł B. - węzeł S. otrzymał brzmienie: węzeł B. - węzeł T. i został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.

Powyższe ustalenia legły u podstaw wydania przez GITD w dniu [...] grudnia 2013 r. decyzji w sprawie nałożenia na M. W. kary pieniężnej w wysokości 3 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

GITD rozpoznając ponownie niniejszą sprawę na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez M. W. uzupełnił materiał dowodowy sprawy o wyjaśnienia K. Sp. z o.o. - podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat działającego w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad dotyczące kontrolowanego przejazdu.

Z informacji pozyskanych od operatora systemu wynika, że:

-opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o numerze rejestracyjnym o nr rej. [...] w dniu [...] maja 2013 r. po autostradzie [...] na odcinku węzeł B. - węzeł T. nie została uiszczona;

-stan salda konta użytkownika w systemie w dniu [...] maja 2013 r. o godzinie 17:47 wynosił 0 zł;

-powodem niepobrania opłaty elektronicznej za sporny przejazd był brak środków pieniężnych na koncie klienta;

-prawidłową klasą EURO dla kontrolowanego pojazdu jest klasa EURO 5 i obecnie pojazd ten jest zaliczony do właściwej klasy emisji spalin;

-w dniu [...] maja 2013 r. użytkownik dokonał ponownej rejestracji pojazdu na prawidłową klasę EURO;

-data wykazu zarejestrowanych pojazdów, tj. [...] maja 2013 r., jest datą błędnie wpisaną przez użytkowania pojazdu podpisującego wykaz;

-pierwotnie operator systemu viaToll zawarł umowę z użytkownikiem pojazdu o nr rej. [...] w dniu [...] maja 2013 r., który został zarejestrowany jako pojazd ciężki: masa z przyczepą powyżej/równa 12 ton, masa bez przyczepy powyżej/równa 12 ton, klasa emisji spalin: EURO 0 i na podstawie dokumentów przedstawionych przez użytkownika w momencie zawarcia tej umowy rejestracja została dokonana prawidłowo;

-użytkownik nie przedstawił dokumentów wymaganych przy potwierdzeniu klasy EURO;

-opłatę za przejazd danym odcinkiem drogi płatnej naliczono w oparciu o dane rejestracyjne pojazdu zarejestrowane w danym momencie w systemie, tj. opłaty były pobierane dla pojazdu zarejestrowanego jako pojazd ciężki: masa z przyczepą powyżej/równa 12 ton, masa bez przyczepy powyżej/równa 12 ton, klasa emisji spalin: EURO 0;

-użytkownik w dniu [...] maja 2013 r. od godziny 10:10 był informowany przez urządzenie viaBox o niskim stanie konta (poniżej 100 zł);

-bramownica, jak i system viaToll w dniu [...] maja 2013 r. działały prawidłowo;

-w okresie wykonywania spornego przejazdu nie odnotowano zgłoszeń dotyczących niepoprawnego działania bramownicy oraz awarii systemu viaToll;

-użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, a umowa zawarta z klientem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu, gdyż klient ma zawartą umowę do konta w trybie przedpłaconym;

-w szczegółowym wykazie opłat należnych i pobranych stan salda umowy jest przedstawiany na moment przejazdu. Rozliczenie opłaty za przejazd, czyli obciążenie konta użytkownika, tym samym zmniejszenie stanu salda konta może nastąpić z opóźnieniem. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być opóźnienie w transmisji danych pomiędzy infrastrukturą przydrożną, a systemem centralnym. Po rozliczeniu operacji saldo konta użytkownika ulega pomniejszeniu o kwotę należną za przejazd. Oznacza to, że saldo na koncie użytkownika może pozostać bez zmian dla operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika w krótkim okresie czasu, co jest prawidłowym działaniem systemu.

Na potwierdzenie swoich twierdzeń operator przedłożył szczegółowy wykaz operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika z okresu od [...] do [...] maja 2013 r.

Następnie GITD przytoczył treść przepisów prawa regulujących zasady funkcjonowania elektronicznego systemu poboru opłat, określających obowiązki spoczywające na korzystających z dróg krajowych lub ich odcinków w ramach realizacji tego systemu oraz sankcjonujących ich naruszenie.

W ocenie GITD zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. GITD stwierdził, że z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., opłata za kontrolowany przejazd nie została uiszczona, a strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym podczas spornego przejazdu, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Ustosunkowując się do podnoszonych przez stronę zarzutów GITD wymienił rodzaje dokumentów, które są wymagane do rejestracji pojazdu w systemie viaToll oraz do utworzenia konta użytkownika. Podkreślił, że w sytuacji, gdy pojazd jest rejestrowany na podstawie dokumentu tymczasowego, wówczas należy przedstawić tymczasowy dowód rejestracyjny pojazdu. Dodał, że jeżeli dokument nie wskazuje daty produkcji pojazdu oraz użytkownik nie dysponuje dokumentami, na podstawie których może być określona klasa emisji EURO pojazdu należy przedstawić inne dokumenty identyfikacyjne pojazdu (np. dotychczasowy dowód rejestracyjny pojazdu), które jednoznacznie wskazują rok produkcji pojazdu. Organ wywodził, że w przypadku braku możliwości udokumentowania daty produkcji pojazdu, zostanie on zarejestrowany z klasą emisji EURO 0. GITD stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy użytkownik w dacie rejestracji pojazdu nie przedstawił dokumentów wymaganych przy potwierdzeniu klasy EURO. Przypomniał, że dopiero w dniu [...] maja 2013 r. użytkownik dokonał ponownej rejestracji pojazdu na prawidłową już klasę EURO zgodnie z zapisem utworzonym w systemie centralnym oraz z załączonym paragonem potwierdzającym zwrot kaucji za poprzednie urządzenie OBU.

GITD uznał, że podczas pierwszej rejestracji pojazdu w systemie viaToll w dniu [...] maja 2013 r., na podstawie okazanego przez użytkownika dowodu tymczasowego, prawidłowo została dokonana rejestracja w systemie, a opłaty elektroniczne były pobierane w oparciu o dane rejestracyjne pojazdu zarejestrowane w dniu [...] maja 2013 r. w systemie viaToll.

W ocenie GITD na wynik toczącego się postępowania administracyjnego nie ma wpływu okoliczność, że w dniu [...] maja 2013 r., a więc już po stwierdzonym naruszeniu, pojazd został ponownie zarejestrowany w systemie viaToll i została przypisana prawidłowa klasa emisji spalin EURO 5.

Ustosunkowując się do zarzutu co do braku możliwości zasilenia konta w punkcie obsługi klienta na stacji paliw [...] przy autostradzie [...] z powodu awarii systemu – GITD wyjaśnił, że na stronie internetowej www.viatoll.pl po pierwsze jest umieszczona pełna lista Punktów Obsługi Klienta wraz z danymi adresowymi oraz godzinami ich otwarcia, a także Przygraniczne Punkty Dystrybucji, a po drugie znajduje się na niej także wyszukiwarka Punktów Obsługi Klienta, która w łatwy i szybki sposób pozwala zlokalizować najbliższy punkt. Dodał, że kierujący mogą również skorzystać z Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta, za pomocą którego mogą otrzymywać i kierować wszelkie pytania dotyczące elektronicznego systemu poboru opłat drogą telefoniczną, mailową, za pomocą faksu czy listownie.

Ponadto GITD szeroko omówił regulacje dotyczące procedury wnoszenia i rozliczania opłaty elektronicznej znajdujące się w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz.U. z 2011 r. nr 91 poz. 524).

Stwierdził, że przed rozpoczęciem spornego przejazdu użytkownik nie dopełnił tychże warunków – bowiem przed rozpoczęciem przejazdu po drodze płatnej nie posiadał wystarczających środków na odbywanie płatnego przejazdu w całości.

W ocenie GITD podnoszone przez stronę okoliczności nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. Wskazał, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Oznacza to zdaniem organu, że powody dla których opłata ta nie została uiszczona są irrelewantne z punktu widzenia odpowiedzialności administracyjnej za zaistniały delikt. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów u.d.p. są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń, a wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej.

GITD wskazując na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej podniósł, że dopuszczalne jest przeprowadzanie kontroli stacjonarnej oraz kontroli mobilnej, celem sprawdzenia prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto omówił na czym polegają oba rodzaje tej kontroli. Jednocześnie wyjaśnił zasady funkcjonowania systemu elektronicznego poboru opłat oraz pobierania przez bramownice lub mobilne jednostki kontrolne danych o pojeździe oraz nawiązywania łączności między bramownicą lub mobilną jednostką kontrolną, a jednostką pokładową viaBOX zainstalowaną w pojeździe.

GITD wskazał także, że umocowanie do sporządzenia protokołu kontroli przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego wynika z przepisu art. 131 ust. 2 u.d.p. w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Dodał, że protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania.

W konkluzji swoich rozważań GITD stwierdził, że niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. skutkowało nałożenie na stronę kary pieniężną w wysokości 3000 zł, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. W., dalej jako: "skarżący", wnósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie dowodu ze znajdującego się w aktach sprawy szczegółowego wykazu operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika w okresie od [...] do [...] maja 2013 r. sporządzonego przez K. sp. z o.o. w celu udowodnienia, że prowadząc w dniu [...] maja 2013 r. pojazd o numerze rejestracyjnym [...] po autostradzie [...] skarżący uiścił elektroniczne opłaty na odcinkach [...] (B. – B. ), [...] (B. – M.) i [...] (M. – T.) i w związku z tym co najwyżej nie uiścił pełnej opłaty za przejazd tą drogą (autostradą [...]).

Podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jak i naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie zasady zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez utrzymanie w mocy decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, wydanej w dniu wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na fakt wydania decyzji GITD z dnia [...] czerwca 2013 r. w tym samym dniu, w którym odbyła się kontrola drogowa i zostało mu doręczone zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie.

Wskazując na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2012 r. VI SA/Wa 2087/11 (LEX nr 1146210), stwierdził, że podjęcie decyzji przez organ I instancji nastąpiło z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu określonym w art. 10 § 1 K.p.a., a organ II instancji utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję nie naprawił wskazanych uchybień, co jego zdaniem jest podstawą do uchylenia obydwu decyzji w całości.

Skarżący stwierdził także, że okolicznością bezsporną w świetle złożonego do akt sprawy szczegółowego wykazu operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika w okresie od [...] do [...] maja 2013 r. winno być, że prowadząc w dniu [...] maja 2013 r. pojazd o numerze rejestracyjnym [...] po autostradzie [...] uiścił elektroniczne opłaty na odcinkach [...] (B. – B.), [...] (B. – M.) i [...] (M. – T.) i w związku z tym co najwyżej nie uiścił opłaty za przejazd tą drogą (autostradą [...]) w pełnej wysokości.

Powołując się na brzmienie art. 13k ust. 1 u.d.p. oraz stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 20 marca 2013 r. VI SA/Wa 2701/12 (LEX nr 1321634) podniósł, że wbrew ustaleniom poczynionym w zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] czerwca 2013 r. nie dokonał przejazdu drogą krajową bez uiszczania opłaty elektronicznej, lecz co najwyżej przejazdu tego dokonał bez uiszczenia tej opłaty w pełnej wysokości.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych powodów niż w niej podniesione. Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych (udp), jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, określonej w przepisach art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.

W ocenie Sądu odpowiednie oznakowanie drogi jest przesłanką wymierzenia wskazanej kary pieniężnej, a jego brak to uniemożliwia. Wynika to z następujących powodów:

W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2012, poz. 1137 ze zm., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ha ust. 6 udp w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S oraz klasy GP i G - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.

Z kolei rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393 ze zm. wydane na podstawie art. 7 ust. 2 prd określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast stosownie do § 65 ust. 3 tego rozporządzenia umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c albo E-15d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 705) zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dniem 30 czerwca 2011 r.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 prd, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181). Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 702) zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E - 15c, drogi ekspresowej E – 15d lub innej drogi krajowej E – 15a, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9.)

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12 (por. też wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r. II GSK 1434/12) przywołując wskazaną regulację zauważył, że z przedstawionych unormowań wynika zobowiązanie zarządców dróg do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna, tabliczkami T-34. Według NSA "znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34 stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisu nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści znaku kilku funkcji. Wymienione w tym przepisie funkcje znaków zostały ujęte w postaci alternatywy zwykłej, co oznacza, że znak może pełnić kilka funkcji w nim określonych. Za taką wykładnią przepisu art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt P9/03. Zdaniem Trybunału pogląd, że poszczególne kategorie znaków drogowych wymienione w treści art. 7 ust. 1 ustawy wykluczają się nie jest uzasadniony. Językowa wykładnia treści tego przepisu nie wyklucza funkcjonowania znaków drogowych łączących w swojej treści kilka funkcji, np. informacji i zakazu. Jeżeli bowiem zastanowić się nad rolą normatywną znaków drogowych, to regułą jest konstruowanie treści określonych nakazów czy zakazów postępowania w oparciu nie o jeden (i to realizujący tylko jedną funkcję) znak drogowy, ale o kilka z nich, wzajemnie się uzupełniających. Trybunał wskazał na przykłady znaków informacyjnych, które także służyć mogą do dekodowania norm nakazujących lub zakazujących, a których treść wcale tego rodzaju zakazów lub nakazów expressis verbis nie wyraża (np. znak informujący o początku pasa ruchu dla autobusów, znak początek pasa ruchu powolnego)".

Czyniąc te rozważania NSA stwierdził w konsekwencji, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się na jakiej drodze się znajduje i dokonanie odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać kary pieniężnej. Aczkolwiek prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 udp funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP jest wykładnia tego przepisu, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikającej z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawnego opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P 3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138). W tej sytuacji nie można poprawnie stosować ww. art. 13k ust. 1 pkt 1 udp bez przeprowadzenia wykładni systemowej tego przepisu. System prawa jest logiczną zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W ramach wykładni systemowej zewnętrznej punktem wyjścia jest Konstytucja RP. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 udp jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku (por. cytowany tu ww. wyrok NSA z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12). ( tak tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 VI SA/Wa 2142/13).

W niniejszej sprawie organ administracji, stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, naruszył ten przepis przez wadliwą jego wykładnię. Uznał bowiem co do zasady za prawnie obojętną dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu okoliczność właściwego oznakowania drogi, po której poruszał się pojazd/zespół pojazdów kierowany przez skarżącego – jako drogi płatnej, podczas gdy dla właściwego zrekonstruowania normy prawnej objętej tym przepisem konieczne jest ustalenie, czy droga ta/odcinek drogi była oznaczona zgodnie z wymogami ustalonymi w ww. przepisach aktów wykonawczych do ustawy o drogach publicznych (udp) i ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd).

Aczkolwiek skarżący korzystając z odcinka drogi publicznej wymienionej w ww. rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. był zobowiązany do poniesienia opłaty, jednak w realiach tej sprawy okoliczność ta nie przesądza jeszcze sama w sobie o zgodności z prawem decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązkiem organu było bowiem (i będzie na etapie powtórnego postępowania) ustalenie czy odcinek drogi, po której poruszał się kierowany przez skarżącego pojazd (w tym wjazd na ten odcinek), był w dniu kontroli należycie oznakowany, zgodnie z ww. regulacją prawną, jako droga płatna.

W myśl powyższego bowiem, organ nie może się ograniczyć do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), skoro usprawiedliwieniem dla ich naruszenia jest brak stosownego oznakowania drogi jako płatnej, za wjazd na którą to drogę należy uiścić opłatę elektroniczną. Kwestia ta (oznakowania drogi) nie została w sprawie jednoznacznie wyjaśniona. W decyzji pierwszoinstancyjnej brak jest ustaleń na temat oznakowania drogi. W decyzji drugoinstancyjnej też nie wypowiedziano się czy ww. odcinek drogi był oznakowany jako płatny, wskazano natomiast na jego wyszczególnienie w ww. rozporządzeniu z 22 marca 2011 r., akcentując obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej.

Ponownie rozpoznając sprawę, dopiero w następstwie wyjaśnienia kwestii oznakowania ww. odcinka drogi (według stanu na dzień kontroli), organ ustali, mając na uwadze poczynione wyżej oceny prawne i wskazania Sądu odnośnie dalszego postępowania, którymi jest związany, czy uchybienie przez skarżącego obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej czyni zgodną z prawem decyzję nakładającą na niego karę pieniężną za przejazd po drodze publicznej bez uiszczenia tej opłaty.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ppsa (Dz. U. 2012.270 j.t. ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 250 ppsa.