Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1173/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.),, sędzia WSA Izabela Ostrowska, , po rozpoznaniu posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lipca 2020 r. sprawy ze skargi B. Ś. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej w części uchyla zaskarżone decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2019 r. [...], Minister Finansów, po rozpatrzeniu odwołania B. Ś., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...], odmawiającej całkowitego i częściowego umorzenia opłaty legalizacyjnej nałożonej na B. i D. Ś. postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...]. Minister Finansów uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości; umorzył wobec B. i D. Ś. opłatę legalizacyjną ustaloną postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...] w części, tj. w wysokości 40.000,00 zł.

W uzasadnieniu podjętego orzeczenia organ wskazał, że postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], na B. i D. Ś. została nałożona opłata legalizacyjna w kwocie 50.000,00 zł, z tytułu rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej w [...] [...], [...] [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę. Strona nie skorzystała z prawa do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego .

Wnioskiem z [...] maja 2017 r. B. i D. Ś. zwrócili się do Wojewody [...] o umorzenie opłaty legalizacyjnej wymierzonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], wskazując na ciężką sytuację materialną swojej rodziny. Decyzją z [...] sierpnia 2017 r., znak: [...], Wojewoda [...] odmówił umorzenia w całości i w części opłaty legalizacyjnej w wysokości 50.000,00 zł nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...]. Po rozpoznaniu odwołania ww. zobowiązanych decyzją z [...] października 2017 r., znak: [...], Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 listopada 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2868/17, uchylił wymienioną wyżej decyzję Ministra Rozwoju i Finansów. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy obu instancji oceniły sytuację wnioskodawców dowolnie, w efekcie przekroczyły granice uznania administracyjnego.

Minister Finansów ponownie rozpoznając sprawę wskazał, że zastosowanie mają przepisy ustaw Kodeks postępowania administracyjnego oraz Ordynacja podatkowa, albowiem zgodnie z art. 49c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 poz. 290, z późn.zm.) do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn.zm.). Zgodnie z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1.odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;,2. odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3. umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Możliwość udzielenia ulg w spłacie należności publicznoprawnej przewidziana w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej uzależniona jest od zaistnienia przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzja w przedmiocie ulgi ma charakter uznaniowy, tzn. pozostawia organowi stosującemu prawo pewien zakres luzu decyzyjnego, co nie oznacza, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny. Uznanie administracyjne polega na możliwości wyboru konsekwencji prawnych przy ustalonym stanie faktycznym, co zatem wymaga szczegółowego zbadania stanu faktycznego sprawy - por. P. Przybysz Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2010. Istotą "uznania administracyjnego" jest to, że wprowadzając pojęcie "nieostre" niedookreślone przerzuca się na organ administracji publicznej konieczność wypełnienia hipotezy normy prawnej konkretną treścią. Organ jest zatem zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie do rozważenia istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w kontekście wniosku strony.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister Finansów podjął następujące ustalenia. I tak, B. Ś. ([...]) oraz D.Ś. ([...]) prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z matką zobowiązanej, J. U.( [...]). Rodzina zamieszkuje w murowanym, jednokondygnacyjnym budynku mieszkalnym o łącznej powierzchni 121 m2. Budynek ten składa się z dziewięciu pomieszczeń, z czego trzy objęte zostały przedmiotową legalizacją. W samowolnie dobudowanych pomieszczeniach znajduje się łazienka, toaleta oraz kotłownia. Utrzymują się z dochodów w wysokości 3.041,24 zł miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu pracy B. Ś.w wysokości 1.535,00 zł, renta matki w wysokości 1.154,40 zł, dochód z gospodarstwa rolnego ok. 100,00 zł i dopłaty z [...] w wysokości ok. 251,84 zł. D. Ś. jest osobą niepracującą, zajmuje się natomiast prowadzeniem niewielkiego (3,70 ha) gospodarstwa rolnego będącego w posiadaniu małżonków. Wnioskodawczyni oświadczyła, że gospodarstwo rolne nie posiada inwentarza żywego. Ponadto, zgodnie z zaświadczeniem Wójta Gminy [...] z [...] maja 2017 r., znak [...] B. Ś. jest podatnikiem podatku rolnego, z czego dochód przez nią uzyskiwany wynosi 3.144,20 zł (przy stawce 1.975,00 zł/ha przeliczeniowy).

Zobowiązani są właścicielami budynku mieszkalnego o powierzchni 121 m2 oraz nw. budynków gospodarczych: magazynu na zboże o powierzchni 27 m2,drewnianej stodoły o powierzchni 98 m2,murowanej obory o powierzchni 72 m2,murowanego domku letniego o powierzchni około 28 m2, w którym znajdują się dwa pomieszczenia, drewnianego garażu na ciągnik, o powierzchni około 16 m2, murowanego składziku o powierzchni około 10 m2, drewnianego składziku o powierzchni około 9 m2, drewnianego składziku o powierzchni około 22 m2, drewnianego składziku o powierzchni około 14 m2,drewnianego składziku o powierzchni około 37 m2.

B. i D. S. są właścicielami użytków rolnych o łącznej powierzchni 3,24 ha, z czego 0,40 ha stanowią łąki; 2,58 ha stanowią grunty orne (zasiew: 0,04 ha to ogród oraz uprawa ziemniaków); 0,09 ha stanowi działka leśna, plac przy siedlisku. Zobowiązani są również właścicielami placów i działek o łącznej powierzchni 0,66 ha, z czego: 0,21 ha to lasy i grunty leśne; 0,28 ha to łąka nieużytkowa na której rośnie olcha.

Zobowiązani są właścicielami następujących ruchomości: motoroweru [...]z 2012 r., motoroweru [...]z 2014 r., ciągnika [...] z 1975 r., siewnika, pługu dwuskibowego, brony czteropolowej, kultywatora. Wszystkie wymienione wyżej składniki majątku stanowią wspólną własność małżeńską B. i D. S.. Żaden z budynków będących w ich posiadaniu nie jest obciążony hipoteką. B.i D. Ś. posiadają oszczędności pieniężne w wysokości 1.900,00 złotych, zaś matka w wysokości 300,00 złotych.

Wnioskodawcy oszacowali swoje miesięczne stałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego na kwotę 2.195,62 zł miesięcznie. Na kwotę tę składają się wydatki na: telefon i Internet - 85,86 zł/m-c, telefon na kartę - 30,00 zł/m-c, ubezpieczenie domu mieszkalnego - 11,80 zł/ m-c, podatek od nieruchomości 8,25 zł/ m-c, opłatę za wodę -ok. 7,70 zł/m-c, ubezpieczenie KRUS 402,50 zł/kwartalnie, opłatę za energię elektryczną 48,25 zł miesięcznie, ubezpieczenie NNW (PZU 78,40 zł/kwartalnie, opłatę za meliorację 10 zł/rok, ubezpieczenie motoroweru z 2014 r. - 83 zł/rocznie plus przegląd 30,00 złotych rocznie, ubezpieczenie motoroweru z 2012 r. - 138,00 zł/rocznie plus przegląd 30 zł/rocznie, ubezpieczenie ciągnika 71,00 zł/rocznie, opłatę za odbiór odpadów 15 zł/m-c, opłatę za wywóz ścieków 140,00 zł/rocznie, opłatę za gaz w wysokości ok. 43 zł/m-c. Po podsumowaniu wydatki te wynoszą: ok. 250 zł/mc, ok. 743 roczne i ok. 480 kwartalne. do swych wydatków zaliczyli również wydatki na zakup środków czystości - ok. 200,00 zł/m-c, zakup żywności - ok. 600,00 zł/m-c, zakup odzieży - ok. 200,0 zł/m-c, zakup leków - ok. 200,00 zł/m-c. Po podsumowaniu wydatki te wynoszą ok. 1.200,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczym podkreśliła, że prowadzenie gospodarstwa rolnego także rodzi dodatkowe wydatki. Do poniesionych w roku 2018 wydatków zaliczyła: naprawę ciągnika 700,00 zł, naprawę piły mechanicznej, kosiarki ok. 150,00 zł, nawóz ok. 450-500 zł/rocznie. Wnioskodawczyni podała, że miesięczne wydatki jakie ponosi z rodziną na bieżące utrzymanie wynoszą ok. 1.500,00 złotych. W okresie zimowym są one wyższe w związku z koniecznością zakupu opału. Dodała, że na bieżąco pojawiają się nieprzewidziane sytuacje powodujące dodatkowe wydatki, które uszczuplają możliwości oszczędzania środków. Zaznaczyła, że w 2017 roku poniosła koszt wymiany okularów w wysokości 750,00 zł, a w ostatnim natomiast czasie koszty wizyty u dentysty w wysokości 300,00 złotych.

Wnioskodawczym wskazała, że uzyskiwane dochody w głównej mierze są wydatkowane na zaspokajanie bieżących wydatków. Podała, że starają się oszczędzać zarobione pieniądze w związku z możliwością wystąpienia nieprzewidzianych i wymagających wydatków okoliczności.

W toku postępowania ustalono, że wnioskodawcy mają problemy zdrowotne. Zobowiązany, zgodnie z oświadczeniem z dnia [...] maja 2017 r., przyjmuje leki na chorobę [...], leki uspokajające oraz leczy się na nadciśnienie. B. Ś. ma problemy dotyczących zapalenia stawu barkowego, oraz o związanej z tym konieczności rehabilitacji. J. U. 81-letnia matka zobowiązanej ze względu na wiek jest osobą wymagającą ze strony domowników stałej opieki.

Podsumowując sytuację finansową stwierdzono, że miesięczny dochód B. i D.Ś. wynosi łącznie około 2.098,45 zł netto, co daje 699,33 zł na osobę. Na podstawie złożonych przez strony wyjaśnień, przedłożonych dokumentów a także informacji zawartych w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 września 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2868/17 zapadłym w sprawie przyznania prawa pomocy B. Ś. w zakresie całkowitym, ustalono, że miesięczne wydatki prowadzonego gospodarstwa domowego kształtują się na poziomie około 1.784,41 zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi 594,80 zł.

Minister Finansów podniósł, że w związku z ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, z późn. zm.) wiążą go ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu.

Organ przywołał stanowisko Wojewody [...] wyrażone w uzasadnieniu decyzji objętej odwołaniem. Oceniono tu, że sytuacja ekonomiczna zobowiązanych nie pozwala na jednorazowe uregulowanie opłaty legalizacyjnej w całości, jednak w sytuacji gdy rodzina posiada stałe dochody w postaci wynagrodzenia B. Ś. oraz emerytury J.U., umorzenie całkowite lub w części ciążącego długu byłoby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych podmiotów w zakresie równego traktowania pod względem praw i obowiązków. Przy należytej staranności oraz odpowiednim zarządzaniu budżetem domowym mają realne możliwości comiesięcznego wygospodarowania środków finansowych celem uregulowania opłaty legalizacyjnej.

Minister Finansów stwierdził, że sytuacja materialna zobowiązanych nie uległa poprawie w stosunku do sytuacji w czasie, w którym jej oceny faktycznej i prawnej dokonywał Wojewoda [...]. Biorąc pod uwagę dane całokształt poczynionych ustaleń a przy tym zebrane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postępowaniu związanym z przyznaniem prawa pomocy B. Ś. w zakresie całkowitym (postanowienie z 21 września 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2868/17), uznać należy, że sytuacja ta uległa pogorszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał jej oceny oraz wyraził wskazania co do dalszego postępowania w sprawie. Zdaniem Sądu zgromadzony materiał dowodowy był obszerny i wystarczający do podjęcia decyzji, jednak jego ocena nie była adekwatna do mającej zastosowanie podstawy prawnej, a tym samym była nieprawidłowa. Sąd uznał, że dysponując ustaleniami w zakresie bardzo niskich dochodów i wydatków wnioskodawców, organ powinien był ocenić czy uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie doprowadzi wnioskodawców do naruszenia podstaw egzystencji. Tymczasem organy obu instancji poprzestały na stwierdzeniu, że trudna sytuacja materialna wnioskodawców, nie jest okolicznością nadzwyczajną. Sąd zwrócił uwagę na to, że w interesie strony, ale i publicznym, jest to, by w przypadku uiszczenia opłaty legalizacyjnej nie zaszła konieczność korzystania przez zobowiązanych z pomocy społecznej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym kontekście, zdaniem Sądu, sytuację wnioskodawców organy obu instancji oceniły dowolnie, w efekcie czego przekroczyły granice uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu, organy powinny były rozważyć sytuację finansową rodziny skarżącej w aspekcie osiągania minimum socjalnego, które jest wskaźnikiem określającym koszty utrzymania gospodarstw domowych (różnych kategorii) na podstawie koszyka dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na niskim poziomie. Minimum socjalne nazywane jest też granicą wydatków gospodarstw domowych, mierzącą godziwy poziom życia. W konkluzji Sąd stwierdził, iż "choć zasadniczo trudna sytuacja materialna nie jest równoważna z przesłanką "ważnego interesu podatnika", to jednak istnieje poziom ubóstwa, który w całokształcie okoliczności sprawy, można uznać za uzasadniający przyznanie ulgi". Wartość minimum socjalnego jest w Polsce każdego roku szacowana przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych zaś jego wartość wg stanu na wrzesień 2018 r. dla 3 osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 962,30 zł.

Zdaniem Minister Finansów organ pierwszej instancji - Wojewoda [...] trafnie wskazał, że umorzenie należności publicznoprawnej jest instytucją nadzwyczajną i wyjątkową i stanowi odstępstwo od powszechnej reguły ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych przez podmioty prawa. Jednakże również prawdą jest, że tworząc przepisy dotyczące umarzania należności ustawodawca przewidział ich stosowanie również w stosunku do osób, które z różnych powodów (niekoniecznie niezawinionych) naruszyły zasady porządku prawnego. W szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwe jest zwolnienie strony z długu publicznoprawnego, jako dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompletności systemu podatkowego odstępstwo od zasady powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności organ powinien brać pod uwagę fakt, że możliwość umorzenia zachodzi po spełnieniu określonych przesłanek, zatem odmowa umorzenia nie może więc być traktowana jako zasada postępowania przy rozstrzyganiu tego typu spraw, gdyż takie rozumowanie byłoby sprzeczne ze społeczną funkcją instytucji prawnej umorzenia należności wobec Skarbu Państwa - por. wyrok WSA w Warszawie z 22 listopada 2010 r., sygn. akt. V SA/Wa 896/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Ważny interes podatnika należy rozumieć w kontekście wszelkich danych, które obrazują sytuację życiową strony. Dane te niewątpliwie muszą obejmować informacje dotyczące majątku strony, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów, realnych możliwości uzyskiwania tych dochodów, sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia itp. Podobnie odnosząc się do przesłanki interesu publicznego koniecznym jest rozważenie względów społecznych podjętego rozstrzygnięcia, również w zakresie skutków faktycznych odmowy zwolnienia z płatności. Jak trafnie zaznaczył organ I instancji, interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu publicznego czy korektę jego błędnych decyzji.

Minister Finansów wskazał, że nie można jednak z góry zakładać, że kategorie ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego są zawsze przeciwstawne, ale również nie można bezwzględnie i sztywno kierować się nadrzędnością któregokolwiek z nich. Ważny interes podatnika nie może pozostawać w kolizji z interesem publicznym, a zatem w szczególnie uzasadnionych wypadkach możliwe jest umorzenie należności publicznoprawnej jako wyjątek od ww. zasady powszechności ponoszenia ciężarów publicznych - por. wyrok z dnia 26 maja 2010 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sygn. akt I SA

d 557/09, LEX nr 584651. Wprawdzie interesu publicznego nie sposób oczywiście oderwać od finansowego (fiskalnego) aspektu funkcjonowania państwa, jednak nie oznacza to wyłącznie konieczności zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, pomijając inne okoliczności.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Minister Finansów dokonał analizy sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej wnioskodawców, uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na ocenę możliwości zapłaty opłaty legalizacyjnej. Analiza powyższa uzasadnia pogląd, że w związku z nałożeniem opłaty legalizacyjnej B. i D. Ś. znaleźli się w trudnej sytuacji, na co wskazuje złożony wniosek, a także przedłożone w toku postępowania administracyjnego dokumenty i oświadczenia.

Zdaniem Ministra Finansów, biorąc pod uwagę ogół uzyskiwanych przez Stronę dochodów i ponoszonych wydatków, wartość posiadanego majątku, oraz możliwości zarobkowe w zestawieniu z sumą zadłużenia - ważny interes podatnika w pełni uzasadnia umorzenie w części, tj. w wysokości 40.000,00 zł, pozostałej do zapłaty opłaty legalizacyjnej, ustalonej w wysokości 50.000,00 zł postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...]. Wprawdzie umorzenie należności ma charakter jak najbardziej wyjątkowy (odstępstwo od reguły), to stanowi zarazem formę pomocy udzielonej Stronie, aby nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia społecznego i indywidualnego. Umorzenie przedmiotowej należności, jakkolwiek wyjątkowo korzystne z punktu widzenia strony, nie stanowi .przywileju samego w sobie, lecz jest wyrazem "incydentalnej pomocy w sytuacji w jakiej znajduje się strona. Mając na względzie fakt, że przesłanki udzielenia ulgi, przewidzianej w art. 67a Ordynacji podatkowej, powinny być oceniane w realiach konkretnej, indywidualnej sprawy, zdaniem Ministra Finansów umorzenie pozostałej do zapłaty opłaty legalizacyjnej jest uzasadnione z punktu widzenia ważnego interesu podatnika oraz nie stoi w sprzeczności z interesem publicznym.

Zdaniem Ministra Finansów, mając na względzie ustaloną sytuację finansową i majątkową Wnioskodawców bezspornym jest, że zapłata pozostałej po umorzeniu kwoty opłaty legalizacyjnej, tj. 10.000,00 zł pozostaje w granicach możliwości wnioskodawców. Realizacja zapłaty może nastąpić bowiem w ratach, o co strony mogą wystąpić do organu I instancji z nowym wnioskiem. Pozostawienie do zapłaty przez strony opłaty legalizacyjnej w wysokości 10.000,00 zł, jest zdaniem organu II instancji adekwatne do sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej stron. B. i D.Ś. posiadają stałe źródło dochodów, z którego ponoszą koszty utrzymania rodziny i regulują bieżące zobowiązania.

Na podstawie tak dokonanej analizy okoliczności sprawy, Minister Finansów postanowił uchylić w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...] oraz umorzyć wobec B. i D. Ś. część opłaty legalizacyjnej w wysokości 40.000,00 zł, ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...] w wysokości 50.000,00 zł. W związku z niniejszym rozstrzygnięciem do zapłaty przez wnioskodawców pozostaje opłata legalizacyjna w wysokości 10.000,00 zł.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła B.Ś.. Zaskarżyła decyzję w części pozostawiającej opłatę legalizacyjną w wysokości 10 000 zł, zarzucając wydanie części zaskarżonej decyzji z naruszeniem wskazanych poniżej przepisów materialnych: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. poprzez:- błędne rozpatrzenie materiału dowodowego,-niedostateczne uwzględnienie bardzo ciężkiej sytuacji materialnej skarżącej uniemożliwiającej uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części pozostawiającej opłatę legalizacyjną w wysokości 10 000 zł; zasądzenie od Ministra Finansów i Rozwoju na jej rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że pozostawienie do spłaty kwoty 10000 zł, ze względu na ponoszone wydatki, jest niemożliwe do realizacji i powoduje realną możliwość pogorszenia się poziomu życia, które obecnie i tak znajduje się poniżej minimum socjalnego. Organ błędnie dokonał kalkulacji wydatków stałych na prowadzenie gospodarstwa, po ich zsumowaniu w ujęciu miesięcznym, wynoszą one ok. 452 zł., a nie ok. 250 zł, którą to kwotę podał organ. Zgodnie z wyliczeniami organu uzyskiwane dochody netto wynoszą 2098,45 zł, podczas gdy wydatki 1784,41 zł. W związku z błędnie obliczonymi wydatkami stałymi, wskazaną przez organ kwotę 1784,41 zł należy powiększyć o różnicę w wyliczeniach organu tj. 202 zł, co daje łączną kwotę 1986,41 zł. Oznacza to, że przy dochodzie 699,33 zł miesięcznie na osobę, wydatki na osobę wynoszą 662,13 zł, co pozostawia kwotę ok. 37,19 zł na osobę miesięcznie (111,58 zł na 3 osoby miesięcznie). Kwota wydatków pokrywa się więc prawie całościowo z kwotą dochodu, co sprawia, że nie są w stanie ponieść żadnych dodatkowych wydatków.

Nie są też w stanie odłożyć żadnych pieniędzy, nie uzyskają też kredytu na jednorazową zapłatę pozostawionej kwoty, zaś nawet rozłożenie opłaty na raty sprawi, że będą musieli ograniczyć i tak już sprowadzone do minimum koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem. Pomimo więc, zwolnienia ze znaczącej części opłaty legalizacyjnej, pozostała jej część stanowi w dalszym ciągu nadmierne obciążenie. Brak możliwości uiszczenia opłaty legalizacyjnej skutkować będzie zaś nakazem rozbiórki dobudowanych pomieszczeń, w których mieści się łazienka, toaleta, kotłownia. Wyburzenie budynku pozbawi podstawowych i niezbędnych udogodnień, bez których nie jest możliwa godna egzystencja.

W skazano także na wadliwe pouczenie o możliwości wniesienia do Sądu sprzeciwu podczas gdy od zaskarżonej decyzji przysługuje skarga do Sądu.

Ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu r.pr. M. S., w piśmie procesowym oświadczył, że popiera wniesioną przez skarżącą skargę. Wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, ponadto wnosi o zasądzenie kosztów, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa tj.. opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu według norm przepisanych i oświadczył, iż opłata nie została zapłacona w całości lub w części.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wcześniej prezentowane. Podzielił zarzut o wadliwym pouczeniu co do możliwości wniesienia sprzeciwu od jego decyzji, podkreślił , ze uchybienie to nie wpłynęło na sytuację procesową strony , która w ustawowym terminie złożyła skargę do tutejszego Sądu. Wskazał ponadto, że dotychczas wnioskodawcy deklarowali żądanie częściowego zwolnienia od opłaty, co też zostało uwzględnione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kluczowe znaczenie w okolicznościach niniejszego postępowania miało to czy organ w związku z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. zastosował się do wytycznych przedstawionych w ww. wyroku tutejszego Sądu, którymi był związany podobnie jak Sąd obecnie rozpoznający sprawę.

W uzasadnieniu tego wyroku Sad wskazał, że ważny interes podatnika to sytuacja, w której podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych - co do zasady - z powodów nadzwyczajnych, w tym zdarzeń losowych. Jednak również wtedy gdy, pomimo dołożenia wszelkich starań, podatnik obiektywnie nie jest w stanie uregulować zobowiązań publicznoprawnych.

Sąd wskazał, że dysponując ustaleniami w zakresie bardzo niskich dochodów i wydatków, organ powinien był ocenić czy uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie doprowadzi wnioskodawców do naruszenia podstaw egzystencji. Tymczasem organy poprzestały na stwierdzeniu, że trudna sytuacja materialna wnioskodawców, nie jest okolicznością nadzwyczajną. W interesie strony ale i publicznym jest to, by w przypadku uiszczenia opłaty legalizacyjnej nie zaszła konieczność korzystania przez zobowiązanych z pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę bardzo niskie wartości uzyskiwanych dochodów, organ powinien był rozważyć sytuację finansową rodziny skarżącej w aspekcie osiągania minimum socjalnego. Nie zmienia tej potrzeby fakt, że w odniesieniu do niskich dochodów, wnioskodawcy dostosowali swoje wydatki (także niskie, np. koszty wyżywienia, to 200 zł miesięcznie na osobę). Minimum socjalne jest to wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych (różnych kategorii) na podstawie koszyka dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na niskim poziomie. Minimum socjalne nazywane jest też granicą wydatków gospodarstw domowych, mierzącą godziwy poziom życia. Wartość minimum socjalnego jest w Polsce każdego roku szacowana przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Choć zasadniczo trudna sytuacja materialna nie jest równoważna z przesłanką "ważnego interesu podatnika", to jednak istnieje poziom ubóstwa, który w całokształcie okoliczności sprawy, można uznać za uzasadniający przyznanie ulgi. Gdyby bowiem okazało się, że rodzina wnioskodawców nie osiąga dochodów stanowiących minimum socjalne, to istniałaby obiektywna niemożność uiszczenia opłaty legalizacyjnej - bez uszczerbku dla egzystencji rodziny. Natomiast alternatywą byłaby rozbiórka części domu, która choć powstała samowolnie, to jednak związana jest z zaspakajaniem potrzeb bytowych o znaczeniu podstawowym.

W ocenie Sadu rozpoznającego niniejszą skargę, organ umarzając wprawdzie w znacznej części należność z tytułu opłaty legalizacyjnej nie wykazał, że pozostawienie jej w wysokości 10000 złotych jest dopuszczalne przy uwzględnieniu ww. wytycznych. W szczególności oceniając sytuacje dochodową wnioskodawców nie odniósł się do obowiązującego w dacie orzekania wskaźnika minimum socjalnego.

Decyzja uznaniowa, a taką było niniejsze orzeczenie Minister Finansów wymaga szczególnie starannego, zindywidualizowanego w odniesieniu do okoliczności sprawy uzasadnienia. W ocenie Sądu, zabrakło tego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w stopniu uniemożliwiającym sądową weryfikacje z punktu widzenia przekroczenia granic owej swobody przyznanej organowi przez ustawodawcę.

Na marginesie Sąd zauważa, że w odpowiedzi na skargę organ stwierdził cyt. "orzeczenie o częściowym umorzeniu opłaty legalizacyjnej jest zgodne z żądaniem wnioskodawców, zawartym we wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności stanowiącej opłatę legalizacyjną z [...] maja 2017 r. i w odwołaniu od decyzji organu I instancji z [...] września 2017 r.," nie dostrzegł jednak okoliczności, którą sam podniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - sytuacja finansowa wnioskodawców od tego czasu uległa pogorszeniu, ponadto wnioskodawcy nie precyzowali o jaki zakres umorzenia wnoszą.

Sąd zdecydował o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości, jej redakcja nie pozwalała na uchylenie decyzji w części określonej w skardze. Zaskarżona decyzja nie zawierała orzeczenia o pozostawieniu opłaty legalizacyjnej w kwocie 1000zł.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302).