Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1588/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, 160, 160 par. 5, art. 28 i 157
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz J. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania z tytułu szkody poniesionej wskutek wydania decyzji administracyjnej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] listopada 2001r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast – działając na podstawie art. 160 § 4 k.p.a. - odmówił przyznania odszkodowania J. P. z tytułu szkody poniesionej wskutek wydania przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. - Urząd Spraw Wewnętrznych orzeczenia z dnia [...] czerwca 1961r. nr [...] i decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1962 r. nr [...], których nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 1998 r. nr [...] oraz z tytułu szkody, poniesionej wskutek wydania decyzji przez Wojewodę [...] w dniu [...] sierpnia 1977 r. nr [...], której nieważność została stwierdzona decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1998r. nr [...] oraz utrzymującą ją w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 1999r. Nr [...].

Pismem z dnia 12 lipca 2004 r., sprecyzowanym kolejnym pismem z dnia 14 października 2004 r., J. P. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2001r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] – wydaną na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. - Minister Transportu i Budownictwa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji., rozpatrując zaś sprawę – na skutek wniosku o ponowne jej rozpatrzenie – Minister Budownictwa utrzymał w mocy pierwotne rozstrzygnięcie organu centralnego. W uzasadnieniu swego stanowiska Minister stwierdził, że - zgodnie z art. 160 § 1 k.p.a. stronie, która poniosła szkodę wskutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § l k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie.

W oparciu o w/w regulacje prawną J. P. pismem z dnia 4 czerwca 2001r. wystąpił z żądaniem przyznania odszkodowania. Po rozpatrzeniu tegoż wniosku. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2001r. nr [...] odmówił uwzględnienia żądania strony, informując ją przy tym o możliwości wniesienia w tej materii powództwa do sądu powszechnego.

Pismem z dnia 12 lipca 2004 r. J. P. wystąpił z kolei z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania odszkodowania. W tych warunkach organ zajął stanowisko, że ponieważ w sprawach o odszkodowanie od organu państwowego art. 160 § 4 k.p.a. przewiduje jednoinstancyjny tryb postępowania administracyjnego, polegający na wydaniu (na żądanie strony) decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - przez organ administracji państwowej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia art. 156 § l k.p.a. albo stwierdził - w myśl art. 158 § 2 k.p.a. - że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a strona niezadowolona z decyzji może jedynie wnieść powództwo do sądu powszechnego - to tym samym niedopuszczalne jest również wszczęcie i prowadzenie postępowania nadzorczego wobec takiej decyzji.

Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniósł J. P.

Skarżący, domagając się w skardze ( cyt. ) "unieważnienia" zaskarżonej decyzji i zasądzenia odszkodowania od organu z tytułu poniesionych szkód, w piśmie uzupełniającym skargę przedstawił w ujęciu historycznym argumentację, która – jego zdaniem - uzasadniała przyznanie mu od Skarbu Państwa odszkodowania. Nadmienił przy tym, że wprawdzie Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt [...] uwzględnił częściowo jego roszczenia, nie uznał jednak zasadności powództwa w odniesieniu do szkód wyrządzonych przez przedsiębiorstwa państwowe przed datą wydania orzeczeń i decyzji z lat 1961/62 oraz 1977 r. na podstawie, których dokonano wywłaszczenia (stwierdzając brak związku przyczynowego). W związku z powyższym obecne działania skarżącego mają na celu otrzymanie odszkodowania za w/w szkody.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uznać za uzasadnioną.

Na wstępie – z uwagi na fakt, że przedmiotowa sprawa związana jest z regulacją prawną zawartą w art. 160 k.p.a. wyjaśnienia wymaga okoliczność, że ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 162, poz. 1692 ) uchylono art. 160 k.p.a. ( art. 2 pkt 2 ustawy ) a z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 września 2005v r. sygn. akt P 18/04 ( Dz. U. Nr 18, poz. 1524 ) usunięto ograniczenie terminem prawa do wniesienia powództwa do sądu o odszkodowanie. Jednocześnie mocą przepisów przechodnich (art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.) do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejście w życie w/w ustawy stosuje się nadal przepisy art. 417, 419, 420, 420(1), 420(2) i 421 k.c. a także art. 153, 160i 161 § 5 k.p.a.

Powyższe oznacza zatem, że obecnie w obrocie prawnym pozostają decyzje zawierające rozstrzygnięcia oparte na przepisie art. 160 k.p.a., wydane przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2004 r. i mogą być także wydawane nowe decyzje w oparciu o ten przepis, jeśli zostaną spełnione przesłanki z art. 5 cytowanej wyżej ustawy.

Tryb orzekania na podstawie art. 160 k.p.a. jest w obu tych przypadkach taki sam. Jak prawidłowo stwierdził to organ, w tym wypadku wydawana jest tylko jedna decyzja, która nie podlega zaskarżeniu w trybie instancji, zaś strona niezadowolona z rozstrzygnięcia ma prawo wystąpić w ciągu 30 dni, od dnia doręczenia jej decyzji, z powództwem do sądu powszechnego.

Powyższa regulacja dotyczy jednak postępowania zwykłego, o przyznanie odszkodowania na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Zasada ta nie dotyczy zaś postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 160 k.p.a. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 1996 r. IV SAB 84/96 ( niepubl. ) wyrażono pogląd, że żaden przepis kodeksu postępowania administracyjnego nie wyłącza możliwości domagania się przez stronę oceny w trybie nadzwyczajnym postępowania administracyjnego decyzji wydanej na podstawie art. 160 § 5 k.p.a. Skład orzekający w tej sprawie podziela ten pogląd. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że unormowanie zawarte w art. 160 k.p.a. ma charakter wyjątkowy i z tego powodu nie może być interpretowane przy zastosowaniu wykładni rozszerzającej.

Wg ugruntowanego poglądu panującego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania zakończonego objętą wnioskiem nadzorczym decyzją. Bez specjalnej zatem regulacji prawnej nie mogą w postępowaniu nadzwyczajnym stosownie wyjątkowe, specjalne unormowania, regulujące dane postępowanie zwyczajne.

Z tego powodu odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej, wydanej w trybie art. 160 k.p.a. nie była uzasadniona. Ponieważ z wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego wystąpiła osoba, będąca stroną postępowania w sprawie zakończonej kwestionowaną decyzją, odmowa wszczęcia postępowania nadzorczego naruszała przepis art. 157 k.p.a. i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zatem winien wniosek J. P. potraktować jako wniosek pochodzący od strony - w rozumieniu art. 157 w związku z art. 28 k.p.a. i go rozpoznać.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na zasadzie art. 200 cytowanej wyżej ustawy procesowej.