Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 724/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 59
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi G. J. na zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły 1) stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia; 2) zasądza od Burmistrza Gminy i Miasta P. na rzecz skarżącego G. J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga G. J. na Zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta P. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018r. w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w P..

Zaskarżonym zarządzeniem podjętym na podstawie art. 30 ust.2 pkt.5 ustawy

z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018r. poz. 994) oraz art. 66 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 29 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (t.j Dz. U. z 2018r. poz. 996), po uzyskaniu pozytywnej opinii M. Kuratora Oświaty w W. – w § 1 ww. zarządzenia orzeczono o odwołaniu

z dniem [...] sierpnia 2018r. G. J. ze stanowiska Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w P. bez wypowiedzenia.

Uzasadnienie wraz z pouczeniem o możliwości odwołania stanowiącym załącznik do zarządzenia oraz postanowienie, że wykonanie zarządzenia powierza się zastępcy Burmistrza Gminy i Miasta P. stanowią uregulowania zawarte w § 2

i 3 ww. zarządzenia.

W uzasadnieniu powyższego zarządzenia wskazano, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dn. 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe, organ prowadzący szkołę

w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

W przedmiotowej sprawie zdaniem organu prowadzącego zachodzą uzasadnione przesłanki do odwołania dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...]

w P. G. J., noszące znamiona szczególnie uzasadnionych przypadków, o których stanowią przytoczone przepisy Prawa oświatowego.

W dniach od [...].07.2018 r. do [...].07.2018 r. G. J. był nieobecny

w zakładzie pracy Publicznej Szkole Podstawowej Nr [...] w P.. W tym czasie przebywał wraz z Zastępcą Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 1

w P. R. K. na zorganizowanym przez Szkołę wypoczynku letnim

w M.. Dyrektor nie przedstawił organowi prowadzącemu do zaakceptowania planu urlopu na 2018 r. oraz nie wystąpił do tego organu z wnioskiem o udzielenie urlopu wypoczynkowego na czas przebywania na wypoczynku w dniach [...].07.2018 r. do [...].07.2018 r. W konsekwencji w sposób rażący został naruszony art. 64 ust. 2a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 967) który stanowi, że dyrektorowi i wicedyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi pełniącemu inne stanowisko kierownicze w szkole, a także nauczycielowi, który przez okres co najmniej 10 miesięcy pełni obowiązki kierownicze w zastępstwie nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze, przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym zgodnie z planem urlopów oraz art. 68 ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe.

Burmistrz Gminy i Miasta P. wskazał, że pracownik nigdy samodzielnie nie jest uprawniony do określenia ostatecznego terminu wykorzystania swojego urlopu. Prawo do urlopu i wykorzystania urlopu w danym roku kalendarzowym nie może być realizowane przez pracownika - w tym i dyrektora szkoły - w sposób dowolny, bez uzgodnienia z pracodawcą/organem prowadzącym. Ponadto organ prowadzący podniósł, że z uwagi na charakter decyzji o udzieleniu urlopu wniosek urlopowy powinien zostać złożony przez dyrektora szkoły odpowiednio wcześniej po to, by organ prowadzący mógł należycie przygotować się do nieobecności urlopowanego pracownika. Nawet samo złożenie takiego wniosku co do zasady nie uprawnia jednak pracownika do rozpoczęcia urlopu, ponieważ pracownik nie jest uprawniony do tego, aby samodzielnie udzielić sobie urlopu.

Jednocześnie niezależnie od powyższego - Burmistrz Gminy i Miasta P. sprawujący nadzór nad działalnością szkoły (art. 57 Prawa oświatowego) ocenia negatywnie prace dyrektora w zakresie prowadzenia spraw finansowych

i administracyjnych i prawidłowości dysponowania przyznanymi szkole środkami budżetowymi, przestrzeganiem obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów oraz organizacji pracy szkoły Przeprowadzona przez przedstawicieli organu prowadzącego w okresie od [...].05.2018r. do [...].06.2018 r. kontrola wykazała szereg nieprawidłowości w zakresie pełnienia przez G. J. funkcji dyrektora szkoły PSP Nr [...] w P.,

w szczególności:

1) niestosowanie obowiązujących przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych przy realizacji zamówień publicznych poniżej 30 000€

Szkoła nie przeprowadziła określonych powyżej procedur przy wyborze wykonawców w zakresie:

- zakupu produktów spożywczych do stołówki szkolnej w 2017 r. o wartości [...] zł. (nie przeprowadzono postępowania o udzielenie zamówienia publicznego określonego w pkt c.),

- zorganizowania wypoczynku letniego dla pracowników szkoły w 2017 r.

w S. o wartości [...]zł. (nie przeprowadzono postępowania o udzielenie zamówienia publicznego określonego w pkt b.),

- zorganizowania wypoczynku letniego dla pracowników szkoły w 2017 r. w G.

o wartości [...]zł. (nie przeprowadzono postępowania o udzielenie zamówienia publicznego określonego w pkt c.),

- zorganizowania wypoczynku letniego dla pracowników szkoły w 2018 r.

w M. wartości [...]zł. (nie przeprowadzono postępowania o udzielenie zamówienia publicznego określonego w pkt c.);

poprzez pominięcie procedury rozeznania rynku doszło do naruszenia przepisu art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U.

z 2017 r. poz. 2077 z późn. zm.).

2) dyrektor nie posiada kompletnych danych o wysokości pobieranych przez emerytowanych nauczycieli rentach i emeryturach, które to świadczenia zgodnie z art. 53 ust. 2 ustawy 5 dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 967) stanowią podstawę naliczenia odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, w wyniku czego brak jest możliwości skontrolowania prawidłowości odpisu funduszu dla nauczycieli emerytów,

3) brak aktualnego szkolenia okresowego bhp pracowników niepedagogicznych: pracownicy obsługi szkoły przechodzili okresowe szkolenie bhp w marcu 2014 r., co nie jest zgodne z przepisem § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy

z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 180, poz. 1860 z późn. zm.), który stanowi, że szkolenie okresowe pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych przeprowadza się w formie instruktażu, nie rzadziej niż raz na 3 lata, a na stanowiskach, na których wykonywane są prace szczególnie niebezpieczne, nie rzadziej niż raz w roku; brak szkolenia bhp pracowników stanowi rażące naruszenie przepisów prawa pracy - art. 2373 ustawy

z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 917),

4) brak planu ewakuacji szkoły, co stanowi naruszenie przepisu § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003 r. Nr 6 poz. 69 z póżn. zm.)

5) brak dokumentacji:

a/ instrukcji kancelaryjnej określającej szczegółowe zasady i tryb wykonywania czynności kancelaryjnych,

b/ sposobu klasyfikowania i kwalifikowania dokumentacji w formie jednolitego rzeczowego wykazu akt,

c/ instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwum zakładowego;

brak powyższych dokumentów prowadzi do niewłaściwego prowadzenia dokumentacji w szkole, jej przyjmowania i archiwizowania, co narusza przepis art. 6 ust. 2 ustawy

z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (t.j. Dz. U.

z 2018 r. poz. 217 z późn. zm.).

6) w czasie kontroli stwierdzono także nieprawidłowości w zakresie:

a/ przestrzegania zasad i kryteriów podziału środków z Zakładowego Funduszu Środków Socjalnych polegające na udzieleniu świadczeń socjalnych w wysokości niezgodnej z ustalonymi progami dochodowymi,

b/ wystawienia błędnych angaży dla pracowników niepedagogicznych w oparciu

o nieaktualny Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych, stanowiący Załącznik do Zarządzenia nr [...]z dnia [...].06.2009 r. Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w P.,

c/ przestrzegania terminów wydawania odzieży ochronnej i norm przydziału mydła, ręczników i herbaty, polegające na wydaniu herbaty w ilości mniejszej niż to określono w zakładowej normie oraz wydaniu odzieży ochronnej dla pracowników niepedagogicznych zatrudnionych na czas określony z kilku miesięcznym opóźnieniem,

d/ sprawowania nadzoru nad pracą nauczycieli w zakresie sposobu dokumentowania przebiegu nauczania w dziennikach lekcyjnych.

e/ w wyniku błędnie ustalonego przez Szkołę wynagrodzenia zasadniczego dla nauczyciela w okresie od [...].09.2014 r. do [...].08.2017 r. nadpłacone zostało wynagrodzenie w wysokości [...] zł.

Dyrektor nie realizuje należycie przepisów prawa miejscowego w zakresie uchwał Rady Gminy i Miasta P.:

1) uchwała Nr [...] z dnia [...] października w sprawie ustalenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli wspomagających zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Gminę i Miasto P., która weszła w życie [...] października 2016 r. została wdrożona przez Szkołę dopiero od [...].09.2017 r.

Ponadto M. Kurator Oświaty sprawujący nadzór pedagogiczny nad szkołą pismem Nr [...]z dnia [...].07.2018 r. informuje, że w dniu [...] października 2017 r. przeprowadził kontrolę, która wykazała szereg nieprawidłowości.

W wyniku kontroli organ nadzoru pedagogicznego stwierdził, że:

1) Zapisy w planie nadzoru pedagogicznego dyrektora szkoły są niezgodne z § 23 ust. 2 i 3 pkt 2, 3, 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. 2017 poz. 1658).

2) Rada pedagogiczna zaopiniowała plan nadzoru pedagogicznego, co jest niezgodne z zapisami zawartymi w art. 70 ust. 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2018, poz. 996 ze zm.).

3) Brak uchwał o sposobie wykorzystania wyników nadzoru pedagogicznego w celu doskonalenia pracy szkoły oraz w sprawie ustalenia doskonalenia zawodowego nauczycieli zgodnie z art. 70 ust. I pkt 4 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2018, poz. 996 ze zm.).

4) Dyrektor Szkoły przy ustalaniu programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły nie uwzględnił przepisu art.84 ust2 pkt 2 ustawy

z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2018, poz. 996 ze zm.).

5) Stwierdzono brak Indywidualnych Programów Edukacyjno - Terapeutycznych zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej m z dnia 9 sierpnia 2017 r.

w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci

i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. 2017r. poz.1578).

Kontrola realizacji zaleceń przeprowadzona w dniu [...] lutego 2018 roku wykazała, że Pan Dyrektor G. J. nie zrealizował trzech zaleceń,

a mianowicie:

1) Dokumentacja związana z organizowaną i udzielaną uczniom pomocą psychologiczno — pedagogiczną była niepełna, brakowało dat na dokumentach oraz protokołów ze spotkań zespołu ds. pomocy psychologicznej, jest to niezgodne

z przepisem § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci

i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. 2017 r. poz.1578).

2) Zapisy w planie nadzoru pedagogicznego dyrektora szkoły są niezgodne

z przepisem § 23 ust.2 i 3 pkt 2,3, 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. 2017 r. poz. 1658).

3) Dyrektor Szkoły przy ustalaniu programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania nie uwzględnił przepisu art.84 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. 2017 r. poz.59 ze zm.).

Wskazane liczne błędy i uchybienia w zakresie prowadzenia gospodarki finansowej szkoły i organizacji pracy szkoły, a także nieprzestrzeganie praw pracowniczych świadczą o rażącej niekompetencji Dyrektora w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Nieodpowiedzialne i sprzeczne z przepisami poczynania Dyrektora Pana G. J. w postaci samowolnego udania się na urlop wypoczynkowy w terminie od [...].07.2018 r. do [...].07.2018 r i pozostawienie Publicznej Szkoły Podstawowej Nr [...] w P. w tym czasie bez kierownictwa

i nadzoru, albowiem zastępca Dyrektora Szkoły w tym samym czasie przebywał na urlopie/wypoczynku letnim w M. świadczą, że utracił on zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej Nr [...]

w P., co może prowadzić do dalszej destabilizacji funkcjonowania szkoły.

Opisane powyżej naruszenia wypełniają dyspozycję przepisu art. 66 ust.1 pkt. 2 ustawy Prawo oświatowe i świadczą, że dalsze sprawowanie przez G. J. funkcji Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w P. godziłoby w interes publiczny, a w kontekście innych uchybień Dyrektora G. J., powodujących naruszanie planów finansowych szkoły, nadmierne i nieplanowane wydatki finansowe szkoły, stwarzających zagrożenie dla bezpieczeństwa pracy pracowników, narażających Gminę na ewentualne procesy sądowe i roszczenia poszkodowanych pracowników oraz kary administracyjne za nieprzestrzeganie praw pracowniczych powodują, że decyzja organu prowadzącego o odwołaniu Dyrektora PSP Nr [...] w P. bez wypowiedzenia jest faktycznie i prawnie uzasadniona.

Jednocześnie Burmistrz Gminy i Miasta P. nadmienił, że organ nadzoru pedagogicznego — M. Kurator Oświaty w W., na wniosek Burmistrza Gminy i Miasta P. - o wydanie opinii w sprawie odwołania G. J. ze stanowiska Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w P. w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia wydał w dniu [...] lipca 2018 r. opinię pozytywną.

Nie zgadzając się z powyższym zarządzeniem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia [...] września 2018r. wniósł G. J. (dalej jako: "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym.

Zarządzeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe (zwanej dalej "Prawem oświatowym"), poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że istniały podstawy do odwołania skarżącego z pełnienia funkcji dyrektora w trybie nadzwyczajnym w sposób zgodny z wymogami zawartymi w tym przepisie, a mianowicie, że wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, podczas gdy w rzeczywistości było wręcz przeciwnie.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o:

1) stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w całości na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz.U. z 2018 r" poz. 1302) - dalej " p.p.s.a.

2) zasądzenie na podstawie art. 200 p.p.s.a. od organu zwrotu poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa pełnomocnika według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skarżący podniósł, że zarządzenie jest sprzeczne

z prawem, a konkretnie z art. 66 ust. 1 pkt. 2 Prawa oświatowego.

W odniesieniu do wskazanej w zarządzeniu przyczyny odwołania nieobecności skarżącego w zakładzie pracy w dniach [...] – [...] lipca 2018r. podniósł, że w ocenie skarżącego w okresie od dnia [...] do dnia [...] lipca 2018 r. przebywał on na urlopie wypoczynkowym. Zgodnie z dotychczas obowiązującymi przepisami prawa Dyrektorowi Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w P. jako nauczycielowi zatrudnionemu w szkole, w której w organizacji pracy przewidziano ferie szkolne, przysługiwał urlop wypoczynkowy w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii

i w czasie ich trwania (art. 64 Karty Nauczyciela) bez potrzeby składania jakichkolwiek wniosków oraz bez potrzeby ustalania planu urlopów.

W tym zakresie skarżący powołał się, iż od dnia 1 stycznia 2018 r. w związku

z dodaniem do art. 64 Karty Nauczyciela ust. 2a zmianie uległ wymiar urlopu wypoczynkowego dyrektora szkoły "feryjnej". Od w/w dnia dyrektorowi takiej szkoły przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym w planie urlopów, o czym skarżący nie wiedział. O zmianie wymiaru urlopu wypoczynkowego oraz zasad jego udzielania skarżący dowiedział się dopiero w dniu [...] lipca 2018 r. podczas udzielania mu kary nagany (jedynej w karierze zawodowej skarżącego) przez Zastępcę Burmistrza Gminy i Miasta P.).

Równocześnie skarżący wskazał, że całkowicie nieuzasadniony jest zarzut dotyczący braku przedstawienia Burmistrzowi Gminy i Miasta P. (działającemu w tym przypadku w charakterze pracodawcy) do zaakceptowania planu urlopu na 2018r. Zgodnie z art. 64 ust. 2a Karty Nauczyciela taki plan ma obowiązek przygotować pracodawca a więc w tym przypadku Burmistrz) a nie pracownik czyli skarżący.

W związku z tym, że do dnia wręczenia kary porządkowej Burmistrz Gminy i Miasta P. nie zwrócił się do skarżącego o przygotowanie projektu takiego planu nie był on zobowiązany do jego przygotowania.

W związku z powyższym według skarżącego za całkowicie absurdalny należy uznać fakt uzasadnienia odwołania skarżącego w związku ze zdarzeniem (brak planu urlopów, brak ewentualnego wniosku urlopowego), którego bezpośrednią przyczyną jest niedopełnienie obowiązków przez Burmistrza Gminy i Miasta P.. Tym bardziej, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (zob. wyrok SN z dnia

9 grudnia 2003 r., sygn. akt I PK 103/03) za przypadek szczególnie uzasadniony

w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego nie może być uznane m.in. ukaranie dyrektora w postępowaniu dyscyplinarnym karą nagany, jeżeli jego podstawą było incydentalne zachowanie się dyrektora.

Odnosząc się do drugiej przyczyny odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły wskazanej w zaskarżonym zarządzeniu tj. negatywną ocenę pracy dyrektora

w zakresie prowadzenia spraw finansowych i administracyjnych i prawidłowości dysponowania przyznanymi szkole środkami budżetowymi, przestrzeganiem obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników

i uczniów oraz organizacji szkoły – skarżący wskazał, że nie mogła być ona przyczyną odwołania go ze stanowiska.

Skarżący w tym zakresie podniósł, że ustalenie negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 Prawa oświatowego stanowi inną podstawę odwołania dyrektora szkoły i do jej zastosowania konieczne jest ustalenie takiej oceny pracy w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej szkoły lub innych zaniedbań dotyczących organizacji pracy szkoły,

a zwłaszcza odmienna wizja prowadzenia placówki oświatowej, czy też konflikt

z organem prowadzącym nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków zawartym w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. (aktualnie obowiązujący przepis to art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego) i nie uzasadniają odwołania dyrektora szkoły

w trybie tego przepisu.

Niezależnie od tego skarżący podkreślił, że brak jest podstaw do ustalenia negatywnej oceny pracy skarżącego. Wszystkie zalecenia pokontrolne zgłoszone zarówno w trakcie kontroli prowadzonych przez wizytatorów z M. Kuratorium Oświaty oraz przez pracowników działających na zlecenie organu prowadzącego Szkołę, wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu Zarządzenia Burmistrza, zostały przez skarżącego wykonane, o czym organ prowadzący był informowany jeszcze przed [...] sierpnia 2018 r., czyli przed wydaniem przez Burmistrza Zarządzenia nr [...] (miało to miejsce w czerwcu 2018 r.).

Według skarżącego rzeczywistą przyczyną odwołania skarżącego był jego brak zgody na naruszenie przepisów prawa oświatowego, w szczególności tych związanych z zasadami rekrutacji oraz tworzenia klas I. Do końca roku szkolnego 2017/2018 skarżący w ocenie całego środowiska lokalnego, w tym także w ocenie organu prowadzącego Szkołę wzorowo wywiązywał się ze swoich obowiązków Dyrektora Szkoły. W tym okresie nie tylko nie było żadnych zastrzeżeń do jego pracy, ale wręcz był wskazywany przez organ prowadzący jako wzór (przez 11 kolejnych lat sprawowania funkcji otrzymywał co roku nagrodę Burmistrza Gminy i Miasta P.). Sytuacja zmieniła się z początkiem roku szkolnego 2018/2019, po tym jak skarżący odmówił połączenia dwóch klas pierwszych, w sposób, który naruszałby przepisy prawa oświatowego, a konkretnie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 marca 2017 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (Dz.U. poz. 649) (zwanej dalej "Rozporządzeniem"). Zgodnie z w/w przepisem liczba uczniów w oddziale klas I-III szkoły podstawowej wynosi nie więcej niż 25. W związku z tym, że przed rozpoczęciem roku szkolnego 2017/2018 do klas pierwszych Publicznej Szkoły Podstawowej nr [...] w P. zostało przyjętych z urzędu 27 uczniów (uczniowie oddziału przedszkolnego kontynuujący naukę w Szkole). W świetle powyższego skarżący był zobligowany do utworzenia dwóch klas I, natomiast organ prowadzący szkołę bezprawnie odmówił zatwierdzenia aneksu nr 1 do arkusza organizacyjnego przedłożonego przez Dyrektora Szkoły domagając się wprowadzenia w aneksie do arkusza zmiany polegającej na utworzeniu jednej 27 osobowej klasy.

W podsumowaniu swoich wywodów skarżący podkreślił, że przez całe życie cieszył się nienaganną opinią w środowisku szkolnym oraz lokalnym. Dotyczy to zarówno pracowników szkoły, rodziców uczniów oraz samych uczniów. Przez cały okres pracy na stanowisku dyrektora skarżący kierował się wyłącznie dobrem uczniów, pracowników oraz powierzonej mu do kierowania Szkoły. W związku z powyższym

w jego ocenie brak jest podstaw do karania go za działania mające na celu przestrzeganie przepisów prawa oświatowego oraz zapewnienie uczniom jak najlepszych warunków edukacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu do zaskarżonego zarządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1288, z późn. zm.).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, to że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia P.p.s.a.). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Skarżący wniósł skargę na zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta P. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018r., w sprawie odwołania go ze stanowiska Dyrektora Publicznej Szkoły Podstawowej Nr [...] w P., uznające, że zaistniały - na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego - szczególne okoliczności wskazane w załączniku do zarządzenia. Skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2018r., poz. 994), jest dopuszczalna i spełnia wymogi do jej merytorycznego rozpoznania.

Przede wszystkim należy wskazać, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole, dla której organem prowadzącym jest gmina, następuje

w formie zarządzenia organu wykonawczego gminy. Odwołanie to ma charakter kompetencji władczej, przysługującej organowi na podstawie przepisów prawa administracyjnego. Mimo, że ma ono charakter personalny, nie jest aktem prywatnoprawnym, gdyż obsada stanowiska dyrektora jest formą zarządzania szkołą publiczną, co wchodzi w zakres administracji publicznej. Odwołanie ze stanowiska dyrektora szkoły ma charakter kompetencji władczej organu jednostki samorządu terytorialnego, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty. Nie oznacza to jednak, że organ prowadzący ma pełną swobodę w tym względzie.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej uchwały w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora, należy stwierdzić, że przepisem prawa materialnego

o podstawowym znaczeniu dla niniejszej sprawy jest art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59, z późn. zm., dalej nadal przywoływanej jako Prawo oświatowe).

Zgodnie z tym przepisem, organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury

i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Skarżący w skardze powołał się na podstawę naruszenia prawa materialnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, polegającą na przyjęciu, że wskazane w uzasadnieniu uchwały zdarzenia i okoliczności stanowią "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w przywołanym przepisie.

W ocenie Sądu, zgodzić się przyjdzie ze skarżącym i powiedzieć, że organ nie dokonał błędnej wykładni powyższego przepisu, lecz błędnie go zastosował do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, czym naruszył ww. przepis.

W tym miejscu zauważyć trzeba, że przywołany przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego ma tożsame brzmienie z przepisem art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. poz. 594, z późn. zm.), uchylonym przez art. 15 pkt 54 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. zmieniającej ustawę o systemie oświaty z dniem 1 września 2017 r. (Dz. U. 2017 r. poz. 60).

Z tego powodu, Sąd pozostaje w przekonaniu, że stanowisko orzecznictwa i judykatury odnoszące się do omawianej kwestii, regulowanej obecnie przez art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, zachowało pełną aktualność.

"Przypadki szczególnie uzasadnione", o których stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, są wąsko ujmowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - jako sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Tymczasem art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego ze względu na charakter i konsekwencje z niego wynikające, musi być stosowany wyjątkowo -

"w szczególnie uzasadnionych przypadkach", który to zwrot należy interpretować przy zastosowaniu metody wykładni zawężającej. Związane jest to z objęciem nauczycieli szczególnymi regulacjami związanymi m.in. z gwarancjami dla stabilności zatrudnienia. Zatem, wszelkie akty niweczące te gwarancje muszą być szczególnie i rygorystycznie traktowane. O wystąpieniu takich przypadków można więc mówić tylko wówczas, gdy konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez dyrektora funkcji, bowiem dalsze jej wykonywanie godziłoby w interes szkoły, powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych, wychowawczych

i opiekuńczych lub stanowiłoby zagrożenie dla interesu publicznego.

Ustawodawca w przepisie posłużył się słowem "może", co oznacza, że orzeczenie o odwołaniu ze stanowiska oparte jest na uznaniu administracyjnym, które nie może być dowolne i musi zostać uzasadnione, w którym przedstawione muszą być okoliczności spełniające przesłankę "przypadku szczególnie uzasadnionego".

W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia wskazano okoliczności, które zdaniem organu, miały stanowić podstawę odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Ocenie Sądu zatem podlegało to, czy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia okoliczności obligowały organ do zastosowania trybu nadzwyczajnego, uregulowanego w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.

Odnosząc się do zdarzeń, które w ocenie organu stanowiły wypełnienie przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, należy stwierdzić, że żadne z nich nie stanowi przypadku szczególnie uzasadnionego.

Jak już wyżej wykazano, pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" musi być rozumiane wąsko. Oznaczać ono może albo nagłe zdarzenie powodujące konieczność niezwłocznego przerwania czynności dyrektora albo naruszenie prawa przez nauczyciela czy inne jego zachowania (nawet niezawinione), które muszą być na tyle istotne, że mogą prowadzić do destabilizacji działalności szkoły (placówki oświatowej) lub zagrażać interesowi publicznemu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 9 grudnia 2003 r. I PK 103/03, OSNP 2004/21/371, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 3053/01, LEX nr 82679 oraz wyrok NSA z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 648/06, LEX nr 275919) zwraca się uwagę, że nauczyciela można odwołać bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego, jedynie jeżeli jest to usprawiedliwione niezwykle ważnymi przyczynami, a nie każdym naruszeniem prawa przez dyrektora szkoły. Zwolnienie to nie może być też dokonane w dowolnym czasie w relacji do zdarzeń je uzasadniających. Tak więc negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej lub inne zaniedbania dotyczące organizacji pracy w placówce oświatowej, nie mieszczą się w zawartym

w powołanym przepisie pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" i nie uzasadniają odwołania dyrektora w omawianym trybie. W ocenie Sądu, powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz".

Okoliczności, na które powołuje się organ nie były nagłym zdarzeniem, lecz wynikają w zakresie wskazanym z wyników kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] maja 2018r. do [...] czerwca 2018r. w zakresie gospodarki finansowej jednostki, prowadzenia spraw administracyjnych, przestrzegania przepisów dotyczących bhp pracowników i uczniów oraz organizacji pracy szkoły. W trakcie kontroli nie ujawniono nagłego zdarzenia, które nakazywałoby natychmiastowe ustąpienie przez skarżącego

z funkcji dyrektora.

Wobec powyższego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że okoliczności ujawnione w trakcie którejkolwiek z kontroli wystąpiły "tu i teraz"

i uzasadniały natychmiastowe działanie organu, skoro zarządzenie zostało podjęte [...] sierpnia 2018r.

Za taką przyczynę nie może być także uznana nieobecność skarżącego w szkole w dniach [...] – [...] lipca 2018r., którą organ zakwalifikował jako samowolne udanie się na urlop wypoczynkowy bez uzyskania zgody organu prowadzącego. Sąd w tym zakresie podziela argumentację zawartą w treści skargi w zakresie znowelizowanego art. 64 ustawy Karta Nauczyciela, który dokonał nowego uregulowania prawa do urlopu wypoczynkowego nauczycieli oraz zasad jego udzielania.

W okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyjmowania, że skarżący samowolnie udał się na urlop wypoczynkowy.

Jeszcze raz powiedzieć przyjdzie, że w orzecznictwie od lat ugruntowane jest stanowisko, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor - w ocenie organu, który mu powierzył to stanowisko - nie sprawdził się na nim, czy nie potrafi ułożyć relacji m.in. z podwładnymi - to istnieje tryb "zwykłego" odwołania (wyrok NSA 22 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1592/16, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Stanowisko NSA w tej kwestii jest jednolite i konsekwentne - por. np. wyrok z 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2987/14, wyrok z 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 901/15 oraz wyrok z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1942/15 (CBOSA). Jak już wyżej powiedziano,

z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że użyte w ustawie pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej,

a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego (wyrok WSA we Wrocławiu z 27 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 49/09, - CBOSA) naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone

w jej pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły (wyrok NSA z 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 86/08, CBOSA).

W tym kontekście zwrócić uwagę przyjdzie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1883/17 (LEX nr 2425488), w którym zaakcentowano, iż Sąd ten konsekwentnie przyjmuje, że w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, (obecnie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego), chodzi o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Za przyczyny "szczególnie uzasadnione" w rozumieniu ww. przepisów NSA uznaje: kradzież alkoholu w sklepie, błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją, poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora (I OSK 2853/13, CBOSA), zatrudnienie przez dyrektora swojej siostry w szkole (I OSK 2408/11, CBOSA), notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 624/05, CBOSA), długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej (I OSK 365/17).

Przypadek szczególnie uzasadniony powinien być rozważany przez pryzmat rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach publicznych szkół i rodzajach publicznych placówek (Dz. U. z 2009 r. nr 184, poz. 1436, z późn. zm.).

W § 1 rozporządzenia określone zostały wymagania, które powinien spełnić nauczyciel na stanowisku dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły

i placówki. W pkt 5 wymienione zostało spełnienie warunków zdrowotnych niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym. W punkcie 6 mowa jest

o niekaralności karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.3),

a w przypadku nauczyciela akademickiego - karą dyscyplinarną, o której mowa w art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), oraz nie toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. W punkcie 7 wskazuje się, że nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. W punkcie 8, że nie toczy się przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, a w punkcie 9, że nie był karany zakazem pełnienia funkcji związanych

z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy

z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1458). Wystąpienie jednej z powyższych przesłanek mogłoby być postrzegane jako przypadek szczególnie uzasadniony. Tego rodzaju zdarzenia nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie w czasie podejmowania zaskarżonego zarządzenia.

Reasumując, Sąd stwierdza, że w sprawie nie wykazano takiego rodzaju uchybień wykonywania zadań, które wymagałyby natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora. Nawet, gdyby się zgodzić z organem prowadzącym, że w okresie sprawowania funkcji dyrektora szkoły dopuścił się on wszystkich uchybień zarzucanych mu przez Burmistrza Miasta i Gminy P. w uzasadnieniu skarżonego zarządzenia, to i tak nie można przyjąć, że którekolwiek z tych naruszeń lub wszystkie one łącznie stanowią przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu komentowanego przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.