Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3840/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych~Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 299
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.
article: art. 46 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r., Nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych, po rozpatrzeniu wniosku S. Sp. z o, o., reprezentowanej przez adw. P.D,, o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych M.W.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., Nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych, odmówił spółce S. Sp. z o.o., udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych M.W.. W uzasadnieniu Minister podał, iż ww. spółka zwróciła się o udostępnienie powyżej wskazanych danych, powołując się na zamiar wystąpienia do Sądu z powództwem w oparciu o art. 299 k.s.h. Do wniosku dołączono m. in. kopię postanowienia z dnia 16 lutego 2015 r. o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika wydanego przez Sąd Rejonowy w [...], kopię zawiadomienia z dnia [...] października 2014 r. o wszczęciu postępowania zabezpieczającego przeciwko dłużnej spółce oraz kopię postanowienia z dnia [...] lutego 2015 r. o sygn. akt [...] wydanego przez Sąd Rejonowy w [...], na mocy którego Sąd zawiesił postępowanie rozpoznawcze przeciwko pozwanej spółce "[...]" Sp. z o.o. z uwagi na ogłoszenie jej upadłości. W toku postępowania spółka wskazała, iż poszukiwana pełniła funkcję członka zarządu spółki "[...]" Sp. z o.o. oraz wyjaśniła, że w obecnej chwili, z uwagi na ogłoszenie upadłości dłużnej spółki, wyegzekwowanie długu jest niemożliwe. Na potwierdzenie tej okoliczności strona przywołała treść art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 233), który stanowi, iż postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko upadłemu z mocy prawa ulegają zawieszeniu.

Dalej Minister Spraw Wewnętrznych stwierdził, iż stosownie do treści art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności – dane z rejestru PESEL udostępniane są osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą prawny. Przy tym organ podkreślił, że legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi być udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione oraz przypomniał, że o istnieniu interesu prawnego decydują, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. W ocenie organu interes prawny musi wynikać ze stosunku prawnego łączącego stronę z osobą poszukiwaną.

W ocenie Ministra wnioskodawca nie wykazał, iż aktualnie posiada interes prawny w uzyskaniu danych adresowych wiceprezesa zarządu dłużnej spółki – M.W.. Organ przypomniał, iż art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm., dalej "k.s.h."), przyznaje spółce z ograniczoną odpowiedzialnością osobowość prawną, co oznacza, że posiadająca go jednostka organizacyjna ma zdolność prawną i działa przez organy, a osoby, które ją tworzą, nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte przez tą jednostkę. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 299 § 1 k.s.h., regulującym subsydiarną odpowiedzialność członków zarządu spółki, która powstaje dopiero w chwili gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. W związku z powyższym Minister uznał, iż roszczenie odszkodowawcze przeciwko poszukiwanej powstanie dopiero z chwilą niewypłacalności dłużnej spółki, a stan niewypłacalności dłużnika musi zostać wykazany, aby można było uznać, iż strona posiada uprawnienie do wszczęcia postępowania sądowego przeciwko poszukiwanemu członkowi zarządu, co w konsekwencji może stanowić podstawę do udostępnienia danych poszukiwanej osoby. W ocenie organu wnioskodawca nie może przedstawić dokumentu potwierdzającego umorzenie postępowania przeciwko spółce z powodu bezskuteczności egzekucji, bowiem ogłoszona została upadłość likwidacyjna dłużnika wnioskodawcy, tj. spółki "[...]" Sp. z o.o., którego konsekwencją jest zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Ministra ogłoszenie upadłości spółki nie powinno być traktować jako równoznaczne ze stanem jej niewypłacalności. Ustawa prawo upadłościowe i naprawcze daje bowiem możliwość dochodzenia należności przeciwko upadłemu po umorzeniu lub zakończeniu postępowania upadłościowego (art. 263 pr.u.n.). O niewypłacalności spółki i braku zaspokojenia z jej majątku przesądzi dopiero wynik postępowania upadłościowego, zaś o istnieniu wierzytelności przysługującej wnioskodawcy przeciwko poszukiwanemu członkowi zarządu spółki będzie świadczyć brak pełnego zaspokojenia z funduszów masy upadłości lub postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego z tego powodu, że majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania (art. 361 pkt 1 pr.u.n.). Zdaniem organu, brak jest możliwości uznania w obecnej chwili, iż poszukiwana ponosi subsydiarną odpowiedzialność za zobowiązania dłużnej spółki, przewidzianą w art. 299 k.s.h. Brak udokumentowania roszczenia przesądza zaś o uznaniu, iż strona aktualnie nie posiada uprawnienia do wytoczenia powództwa przeciwko M.W., co powoduje, iż uzyskanie jej danych adresowych należy uznać za nieuzasadnione, a tym samym wnioskodawca nie posiada aktualnego interesu prawnego w uzyskaniu danych adresowych poszukiwanej z rejestru PESEL.

Na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. - Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) i art. 47 ust. 3 w związku z art. 50 ust. 1 oraz art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. - Dz. U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Minister wskazał, że istotą sprawy w przedmiotowym postępowaniu jest ustalenie, czy wnioskodawca posiada interes prawny w uzyskaniu żądanych danych adresowych. Zdaniem organu obowiązek ten jest spełniony, jeżeli strona po pierwsze powoła przepis prawa materialnego, który ma zastosowanie w opisanym we wniosku stanie faktycznym danej sprawy, a następnie udokumentuje zaistnienie takich okoliczności, które uzasadniają zastosowanie przytoczonej normy prawnej.

Zdaniem organu odwoławczego, przesłanka bezskuteczności egzekucji może być przez wnioskodawcę wykazana różnymi dokumentami, musi jednak wynikać wprost z ich treści oraz musi być niewątpliwa. W ocenie Ministra o bezskuteczności egzekucji z majątku dłużnej spółki nie świadczy ogłoszenie wobec niej upadłości likwidacyjnej. Postępowanie upadłościowe ma bowiem na celu dochodzenie niespłaconych wierzytelności od upadłego. Natomiast z treści załączonych dokumentów, a zwłaszcza postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. wynika wyłącznie fakt wszczęcie postępowania upadłościowego wobec dłużnej spółki, które stwarza możliwość zaspokojenia wierzyciela z majątku spółki upadłego tzw. masy upadłościowej. Dlatego w chwili wydania orzeczenia przez organ II instancji nie można stwierdzić, że wnioskodawca udokumentował niewypłacalność spółki. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że o niewypłacalności spółki i braku zaspokojenia z jej majątku przesądza dopiero wynik postępowania upadłościowego i stwierdził, że dopiero udokumentowanie braku pełnego zaspokojenia wierzytelności wnioskodawcy z funduszów masy upadłościowej dłużnej spółki lub umorzenie postępowania upadłościowego z tego powodu, że majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, pozwala na uznanie subsydiarnej odpowiedzialności poszukiwanej jako członka zarządu spółki za jej zobowiązania. Konkludując, Minister uznał, że brak jest możliwości uznania, iż poszukiwana ponosi subsydiarną odpowiedzialność za zobowiązania dłużnej spółki, przewidzianą w art. 299 k.s.h., a także że wnioskodawca posiada roszczenie wobec poszukiwanej osoby, bowiem wnioskodawca w toku postępowania odwoławczego nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego bezskuteczność zaspokojenia wierzytelności z masy upadłościowej dłużnika. Organ wyjaśnił, że w szczególności za dokument tego rodzaju organ nie można uznać oświadczenia złożonego przez stronę w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r., gdyż stanowisko w nim wyrażone można jedynie rozważać jako subiektywne przekonanie, że w toku trwającego postępowania upadłościowego, wierzytelności wnioskującej spółki nie zostaną zaspokojone z masy upadłościowej. Organ wyjaśnił także, że brak udokumentowania roszczenia przesądza o uznaniu, że wnioskodawca nie dysponuje uprawnieniem do wytoczenia powództwa przeciwko M.W., co powoduje, że uzyskanie jej danych należy uznać za nieuzasadnione.

Końcowo Minister wskazał, że niezasadny jest zarzut odnośnie przekroczenia uprawnienia organu w kwestii badania legitymacji procesowej do wszczęcia postępowania odszkodowawczego. Minister zgodził się, że organ administracji publicznej nie może orzekać o tym, czy przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty wskazują poniesienie przez członka zarządu spółki odpowiedzialności za jej zobowiązania. Organ administracji ma jednak kompetencje do oceny, czy przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty świadczą wprost o bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec dłużnej spółki. Bezskuteczność egzekucji z majątku spółki może być wykazana różnymi dokumentami, jednak skoro wnioskodawca jako dowód zaistnienia niewypłacalności dłużnej spółki podniósł okoliczność toczącego się wobec dłużnej spółki postępowania upadłościowego, to w takim stanie faktycznym właściwym jest udokumentowanie bezskuteczności zaspokojenia wierzytelności z masy upadłościowej dłużnika, aby potwierdzić, że dysponuje uprawnieniem do wytoczenia powództwa przeciwko pani M.W..

Niezgadzając się z ww. decyzją [...] Sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata P.D., zaskarżyła w całości decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2015 r., (znak [...]), zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

1. art. 47 ust 3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388) poprzez błędne zastosowanie przedmiotowego przepisu i odmówienie udostępnienia danych z rejestru PESEL p. M.W., w sytuacji w której w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki do udostępnienia tych danych;

2. art. 46 ust. 2 pkt 1 z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388) poprzez błędne niezastosowanie przedmiotowego przepisu w sytuacji, w której wykazano interes prawny konieczny do udostępnienia danych z rejestru PESEL p. M.W.,

3. art. 299 k.s.h. w zw. z art. 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy organ administracyjny nie ma upoważnienia do oceny zasadności wniesienia przez skarżącego powództwa o zapłatę przeciwko członkom zarządu spółce Przedsiębiorstwo Spedycyjno-Transportowo-Usługowe [...] Sp. z o.o., bowiem merytoryczną zasadność wniesionego powództwa oceniać może jedynie Sąd powszechny.

II. Naruszenie przepisów postępowania, a to:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niepodejmowanie przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego skutkiem czego postępowanie było prowadzone w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;

2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, skutkujące utrzymaniem w mocy wadliwej decyzji, podczas gdy zachodzą okoliczności uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji;

3. art. 7 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie, w sytuacji w której zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia w zakresie jej uchylenia;

Mając na uwadze powyższe naruszenia skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych, a także poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2015 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 47 ust. 3 oraz art. 46 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, bowiem błędnie przyjął, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu danych p. M.W., a w rezultacie, naruszył także przepisy postępowania, czyli art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 7 i 8 k.p.a.

Skarżący podkreślił, że niezrozumiały jest wywód organu, który z jednej strony stwierdza, iż posiada jedynie kompetencje do uznania, czy istnieje stan bezskuteczności egzekucji prowadzonej z majątku dłużnej spółki, a z drugiej strony podkreśla, że nie może dokonywać oceny dokumentów i decydować czy spółka jest niewypłacalna. Zdaniem skarżącego nie w gestii organu leży decydowanie o tym, czy skarżący wykazał istnienie przesłanki z art. 299 § 1 k.s.h. Kompetencje w tym zakresie posiada wyłącznie sąd, przed którym toczy się postępowanie.

Odnosząc się do kluczowej kwestii jaką jest "bezskuteczność egzekucji", skarżący wskazał, że stan ten z reguły zostaje stwierdzony postanowieniem właściwego komornika. Niemniej, powołując się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie i zaaprobowane w doktrynie, skarżący wskazał, że ustalenie przesłanki bezskuteczności egzekucji może nastąpić na podstawie każdego dowodu, z którego wynika, że spółka nie ma majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela pozywającego członków zarządu. Wskazał również, że w orzecznictwie przyjmuje się, że dla wykazania bezskuteczności egzekucji nie jest konieczne by egzekucja w każdej sytuacji musiała być wszczęta. W orzecznictwie prezentowany jest bowiem pogląd, że uprzednie prowadzenie egzekucji przeciwko spółce nie jest potrzebne, gdy z okoliczności sprawy wynika niezbicie, że spółka nie ma żadnego majątku, z którego wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie swojej należności.

Zdaniem skarżącego zatem bezskuteczność egzekucji może zostać wykazana, nawet mimo braku prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że udokumentowanie takiego stanu może nastąpić w inny sposób, przy pomocy różnych dokumentów, czy też okoliczności sprawy, a nie wyłącznie w oparciu o dokument wprost wskazujący na bezskuteczność egzekucji. Stąd, w ocenie skarżącego, nietrafne jest stanowisko organu, że skarżący nieudokumentował bezskuteczności zaspokojenia się z majątku dłużnej spółki. Z okoliczności sprawy bowiem, w tym ze zgromadzonej dokumentacji, jednoznacznie wynika, że dłużna spółka nie uregulowała zobowiązań zaciągniętych względem skarżącego. Wobec faktu, że roszczenie nie zostało zaspokojone, skarżący wszczął postępowania zabezpieczające. Jednakże na skutek złej sytuacji finansowej dłużnej spółki przejawiającą się niewypłacalnością, postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] ogłosił upadłość dłużnej spółki obejmującą likwidację majątku (sygn. akt. [...]). Orzeczenie to, zdaniem skarżącego, przesądza o stanie niewypłacalności dłużnej spółki. Inną konsekwencją tego postanowienia było zawieszenie, a następnie umorzenie prowadzonych postępowań komorniczych przeciwko Przedsiębiorstwu Spedycyjno-Transportowo-Usługowego [...] Sp. z o.o. Oznacza to, że stan niewypłacalności istniejący po stronie dłużnej spółki doprowadził do niezaspokojenia roszczeń skarżącego z majątku tej spółki, czyli do bezskuteczności egzekucji.

Nie przedłożenie zatem – jak wskazała skarżąca spółka z oczywistych względów – postanowienia komornika w zakresie umorzenia postępowań egzekucyjnych ze względu na ich bezskuteczność, nie przesądza o nieudokumentowaniu bezskuteczności egzekucji względem dłużnej spółki.

W dalszym ciągu skarżący wskazał, że nietrafny jest pogląd wyrażany przez organ, jakoby stan niewypłacalności można było udowodnić tylko poprzez konkretny dokument, w którym wyraźnie odwołano się do "bezskuteczności egzekucji", jakim jest przykładowo postanowienie komornika w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego, organ winien ustalić stan faktyczny jakim jest bezskuteczność egzekucji w oparciu o całokształt materiału dowodowego, czego zaniechał.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. teks Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organy orzekające w obydwu instancjach naruszyły przepisy prawa materialnego, a naruszenie to uzasadnia wyeliminowanie tych decyzji z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2015 r., Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych M. W.

Strona skarżąca żąda udostępnienia danych z tego rejestru, gdyż wobec braku możliwości zaspokojenia swojego roszczenia z majątku spółki [...] Spółka z o. o., chce wystąpić z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko członkowi zarządu tej spółki, w trybie art. 299 k.s.h., natomiast w myśl art. 126 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego, pierwsze pismo w sprawie winno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania.

Organ w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stoi na stanowisku, że strona skarżąca nie wykazała interesu prawnego do ubiegania się o udostępnienie danych adresowych z rejestru PESEL. Skarżąca spółka, wobec chęci wystąpienie z roszczeniem w trybie art. 299 k.s.h. wobec członka zarządu dłużnej spółki, winna udokumentować istnienie roszczenia odszkodowawczego, czego nie uczyniła, bowiem nie wykazała, że w chwili wydania decyzji nie istnieje już możliwość zaspokojenia roszczenia skarżącego z majątku dłużnej spółki. W ocenie organu o niewypłacalności dłużnej spółki, a tym samym braku możliwości zaspokojenia roszczenia z jej majątku, przesądzi dopiero wynik postępowania upadłościowego. Nadto, zdaniem organów orzekających w obydwu instancjach, skarżąca spółka nie wykazała że posiada uprawnienie do wszczęcia postępowania sądowego przeciwko poszukiwanemu członkowi zarządu. Brak bowiem udokumentowania roszczenia przesądza o uznaniu, że wnioskodawca nie dysponuje uprawnieniem do wytoczenia powództwa.

Mając na uwadze tak przedstawione stanowiska, wskazać należy, że zasadniczo spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia jak należy rozumieć zawarty w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności obowiązek wykazania interesu prawnego dla uzyskania danych m. in z rejestru PESEL.. Zdaniem bowiem strony skarżącej, w sytuacji faktycznej nakreślonej w rozpoznanej sprawie, dla uznania że podmiot występujący o udostępnienie danych adresowych z rejestru PESEL wykazał interes prawny wystarczające jest wykazanie bezskuteczności zaspokojenia z majątku dłużnej spółki, nawet mimo braku prowadzenia postępowania egzekucyjnego, przy pomocy różnych dokumentów bądź okoliczności sprawy, w tym wykazanie bezskuteczności zaspokojenia z majątku dłużnej spółki. Zdaniem organu zaś dla wykazania istnienia interesu prawnego konieczne jest udokumentowanie zaistnienie takich okoliczności, które uzasadniają zastosowanie normy prawnej, z której ten interes wnioskodawca wywodzi, co w okolicznościach rozpoznanej sprawy wymaga udokumentowania bezskuteczności zaspokojenia wierzytelności z masy upadłościowej dłużnika, co dopiero potwierdzi, że wnioskodawca dysponuje uprawnieniem do wytoczenia powództwa przeciwko członkowi zarządu dłużnej spółki.

Rozpatrując tak zakreślony spór, Sąd uznał że stanowisko wyrażone przez organ jest błędne, a w konsekwencji nie zasługuje na uznanie ocena prawna wyrażona w zaskarżonej decyzji.

Wskazać należy, że materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji stanowił art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (jedn. tekst Dz. U. z 2015r., poz. 388 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że dane z rejestru PESEL mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Słusznie zatem wskazał organ, że przesłanką warunkującą udostępnienie danych z tego rejestru jest wykazanie interesu prawnego w udostępnieniu tych danych.

Zaznaczyć należy, że pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych zdefiniowane. Dla ustalenia znaczenia tego pojęcia konieczne jest zatem odwołanie się do poglądów wypracowanych w doktrynie i orzecznictwie, a które wskazują że istnienie interesu prawnego uzależnione jest od istnienia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 85 i n.; por. też wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009, II OSK 95/08). Interes prawny musi być interesem "własnym", "osobistym", "indywidualnym" danego podmiotu i mieć charakter "realny", to jest istnieć aktualnie, a nie hipotetycznie oraz pozostawać w bezpośrednim związku z przedmiotem sprawy administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i NSA, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109). O tym, czy w konkretnej sprawie dany podmiot ma interes prawny, decydują przepisy prawa materialnego nie tylko z zakresu prawa administracyjnego, ale również z zakresu np. stosunków cywilnych.

Przy tym pamiętać należy, że dokonując oceny istnienia interesu prawnego, należy każdorazowo mieć na uwadze okoliczności faktyczne oraz uwarunkowania prawne konkretnej sprawy. Konsekwentnie tę zasadę należało stosować przy ustaleniu istnienia interesu prawnego wnioskodawcy w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru PESEL. Niewątpliwie o interesie prawnym strony w żądaniu udostępnienia danych osobowych z ewidencji ludności mogą świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony jest zależna od danych uzyskanych z ewidencji. Innymi słowy chodzi o sytuację, gdy te dane są potrzebne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom.

W ocenie Sądu, z takim przypadkiem mamy w rozpoznanej sprawie.

Skarżąca spółka wystąpiła o udostępnienie jej danych adresowych z rejestru PESEL osoby, pełniącej funkcję członka zarządu w spółce "[...]" Spółka z o.o., wobec której skarżącej przysługuje niezaspokojone roszczenie. Skarżąca wskazała również, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] ogłosił upadłość dłużnej spółki, co w ocenie skarżącej przesądza o stanie niewypłacalności dłużnej spółki, a tym samym bezskuteczna jest egzekucja z jej majątku. Wobec tak przedstawionego stanu faktycznego, skarżąca spółka chce wystąpić z roszczeniem odszkodowawczym przewidzianym w art. 299 k.s.h. wobec członka zarządu dłużnej spółki, co uzasadnia jej zdaniem wystąpienie z żądaniem udostępnienia danych adresowych tegoż członka zarządu z rejestru PESEL, jako danych wymaganych do skonstruowania pisma procesowego.

Zdaniem Sądu, okoliczność, na którą powołuje się skarżąca, jest okolicznością, o której była mowa powyżej, to znaczy przypadkiem, w którym istnieje zależność sytuacji prawnej skarżącej od udostępnienia danych z ewidencji ludności. Dane dotyczące adresu członka zarządu dłużnej spółki skarżąca chce wykorzystać dla zrealizowania swoich uprawnień. Wystąpienie bowiem z roszczeniem przewidzianym w art. 299 k.s.h. wymaga znajomości adresu osoby pozwanej. Tym samym postępowanie, które chce wdrożyć skarżąca przed sądem powszechnym oraz treść danych, o których udostępnienie zwróciła się skarżąca, pozostają ze sobą w związku uzasadniającym uznanie, że ma ona interes prawny w uzyskaniu tych danych. Należy zatem uznać, że skarżąca wykazała interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych z rejestru PESEL. Potrzeba dostępu indywidualnego do ewidencyjnych danych osobowych osób trzecich musi być powiązana z wykazaną obiektywnie i usprawiedliwioną przepisami prawa materialnego koniecznością dysponowania tymi danymi. Ta okoliczność zaś została przez skarżącą, w ocenie Sądu, wykazana.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie nieprawidłowo oceniły, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych z rejestru PESEL, wobec nie udokumentowania że skarżąca posiada uprawnienie do wszczęcia postępowania sądowego przeciwko poszukiwanemu członkowi zarządu. Zdaniem Sądu bowiem, oceniając istnienie interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o udzielenie danych adresowych z rejestru PESEL z uwagi na chęć wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym w trybie art. 299 k.s.h., organ nie może wchodzić w rolę sądu powszechnego, który jest właściwy do oceny zasadności tego roszczenia. A w istocie w takiej roli w niniejszej sprawie postawił się organ, uznając że strona nie posiada uprawnienia do wytoczenia powództwa wobec poszukiwanej osoby. Ocena, czy w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające subsydiarną odpowiedzialność członka zarządu dłużnej spółki, a w konsekwencji zasadności wystąpienia z pozwem o zapłatę w trybie art. 299 k.s.h., dokonywana jest przez sąd powszechny. Zadaniem organu, który jest właściwy w sprawach o udostępnienie danych z ewidencji m. in. PESEL, jest zaś ocena czy wystąpiły w danej sprawie okoliczności uzasadniające zastosowanie wskazanej normy prawnej. Przy czym z uwagi na specyfikę oraz charakter postępowania zmierzającego do ustalenia czy przesłanka uzasadniająca uznanie roszczenia odszkodowawczego członka zarządu faktycznie zaistniała w danym stanie faktycznym, nie można wymagać by już na etapie wystąpienia o udostępnienie danych członka zarządu z rejestru PESEL, okoliczność ta była udowodniona. Rolą organu zatem jest ocena czy okoliczności sprawy uprawdopadabniają wystąpienie tej przesłanki oraz uzasadniają chęć wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. Przecież podmiot występujący o udostępnienie danych tylko deklaruje cel ich uzyskania. Jeżeli organ miałby kompetencję, przy ocenie interesu prawnego, dokonywać jednocześnie kwalifikacji zasadności roszczenia, to konsekwentnie należałoby mu przyznać również prawo do oceny realności wykorzystania otrzymanych danych zgodnie z zadeklarowanym we wniosku celem. To zaś mogłoby prowadzić do braku możliwości stosowania przepisów o udostępnianiu danych z ewidencji ludności. Stąd nie jest dopuszczalne, ani prawnie uzasadnione, utożsamianie oceny istnienia interesu prawnego w uzyskaniu informacji w zakresie danych adresowych członka zarządu dłużnej spółki z oceną czy wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko tej osobie w trybie art. 299 k.s.h., jest uzasadnione.

Wskazać jednocześnie trzeba, że art. 299 k.s.h. reguluje problematykę odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki, która – jak przyjmuje się w orzecznictwie – ma charakter subsydiarny, w tym znaczeniu, że powstaje dopiero wówczas, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Przesłanką tej odpowiedzialności, jest istnienie takiego stanu majątkowego spółki, w którym wiadomo, że egzekucja z jej majątku nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II CSK 402/14, LEX nr 1657663). I chociaż ciężar dowodu spoczywa na wierzycielu, jednak – co podkreśla skarżący – prawdą jest, iż nie w każdym wypadku, dla wykazania bezskuteczności egzekucji, musi być zakończone postępowanie egzekucyjne. Wystarczy wykazanie, że z okoliczności sprawy w sposób niebudzący wątpliwości (a więc oczywisty) wynika, że spółka nie ma żadnego majątku, z którego wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie. Nie ma zatem przeszkód, aby przesłankę tę uznać za spełnioną również przed zakończeniem postępowania upadłościowego, np. w sytuacji gdy na bezskuteczność egzekucji wskazują czynności podejmowane w toku postępowania upadłościowego. Jak wskazano bowiem w przywołanym powyżej wyroku, fakt dochodzenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, toczącym się wobec spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie stanowi przeszkody do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko członkowi zarządu tej spółki. Zatem uznanie przez organy, że wyłącznie wykazanie iż w postępowaniu upadłościowym nie udało się wyegzekwować należnego świadczenia, uprawnia do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko członkowi zarządu w trybie art. 299 k.s.h., a w konsekwencji uzasadnia istnienie interesu prawnego po stronie wierzyciela do ubiegania się o udostępnienie danych z rejestru PESEL, jest – zdaniem Sądu – błędne.

Niezależnie jednak od rozważań przedstawionych powyżej, w ocenie Sądu, reguła dotycząca ciężaru udowodnienia wystąpienia przesłanki bezskuteczności egzekucji o tyle nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ubiegania się udostępnienie danych z rejestru PESEL, że w postępowaniu tym należy wykazać istnienie powiązania prawnego pomiędzy wysuniętym żądaniem a sytuacją prawną żądającego. Nie jest zaś przedmiotem badania w takim postępowaniu, czy roszczenie którego dochodzić chce wnioskodawca przed sądem powszechnym, jest uzasadnione. Ta kwestia podlega bowiem badaniu w postępowaniu przed sądem powszechnym. Nie ulega natomiast wątpliwości, że ogłoszenie upadłości, która – jak słusznie wskazuje skarżąca spółka – jest dokonywana wobec dłużnika niewypłacalnego (art. 10 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze), uzasadnia istnienie po stronie wierzyciela obawy, iż jego roszczenia nie zostaną zaspokojone. Dla potrzeb postępowania dotyczącego udostępnienia danych z rejestru PESEL i oceny interesu prawnego w żądaniu tych informacji, istnienie takiej obawy winno być uznane za wystarczające, w kontekście istnienia przesłanki do wystąpienia z roszczeniem w trybie art. 299 k.s.h. Żądanie natomiast od wnioskodawcy udowodnienia spełnienia przesłanki warunkującej skuteczność roszczenia odszkodowawczego wobec członka zarządu spółki z o. o. wkracza i narusza kognicję sądu powszechnego.

Należy także mieć na uwadze, iż poprzez odmowę udostępnienia danych z rejestru PESEL organy orzekające w tej sprawie pozbawiły skarżącą spółkę możliwości wystąpienia z pozwem celem uzyskania przysługujących jej roszczeń, a zatem wykonania przysługujących jej uprawnień, co jest nie do pogodzenia z prawnym porządkiem Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że niezgodny z prawem jest pogląd organu, iż skarżąca nie ma interesu prawnego w uzyskaniu dostępu do danych dotyczących adresu członka zarządu dłużnej spółki. W rozpoznawanej sprawie doszło zatem do nieuprawnionej odmowy spółce [...] Sp. z o. o. dostępu do danych z rejestru PESEL. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. Stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi podstawę do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny w sposób zgodny z przywołanymi powyżej przepisami rozstrzygnąć wniosek skarżącej o udostępnienie danych z rejestru PESEL, uwzględniając zawartą powyżej ocenę prawną.