Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2108/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.) NSA Anna Lech Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 99/11 w sprawie ze skargi Gminy Miasta T. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 99/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Gminy Miasta T. na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., znak [...] Starosta Toruński, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 136 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone na wniosek R. P., S. P., E. P. oraz Z. K. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr: [...] o łącznej powierzchni 0,6758 ha, położonej w T. przy ul. [...] zapisanej w księdze wieczystej nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Starosta powołał się na informację, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego złożył do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych z art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3, art. 58 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP. Uzasadniając swoje stanowisko Starosta Toruński podał, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania w znacznej części obejmuje pracownicze ogrody działkowe, a zastosowanie przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Na powyższe postanowienie Starosty Toruńskiego, pismem z dnia 28 października 2010 r. zażalenie złożyli: R. P., S. P., E. P. oraz Z. K. Wojewoda Kujawsko-Pomorski postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., uchylił w całości postanowienie Starosty Toruńskiego z dnia [...] października 2010 r. i odmówił zawieszenia postępowania w sprawie. Wojewoda wskazał, iż wystąpienie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie sposób uznać za zagadnienie wstępne. Stanowisko to Wojewoda merytorycznie uzasadnił powołując się na liczne poglądy wyrażone w doktrynie i w orzecznictwie. Zwrócono również uwagę, że nie można pominąć zapisu art. 145a k.p.a., w myśl którego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności lub niezgodności określonego aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę wznowienia postępowania, dlatego też potraktowanie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jako zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., czyniłoby zbędnym istnienie w porządku prawnym instytucji uregulowanej w art. 145a § 1 k.p.a.

W skardze do Sądu Prezydent Miasta T. , działając w imieniu Gminy Miasto T. , wniósł o uchylenie postanowienia Wojewody, podnosząc, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do zawieszenia postępowania. W ocenie skarżącego Starosta Toruński postąpił prawidłowo wydając postanowienie z dnia [...] października 2010 r. o zawieszeniu postępowania z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wskazując, że postanowienie zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem stwierdził, że zawieszenie postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nastąpiło na skutek działań podjętych przez organ I instancji z urzędu, wskazującego na toczące się z inicjatywy Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie w sprawie zbadania zgodności ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych z art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3, art. 58 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie występuje określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanka zawieszenia postępowania administracyjnego z urzędu. Organ I instancji nieprawidłowo zawiesił postępowanie uzależniając rozstrzygniecie od orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o zgodności ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych z art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3, art. 58 ust. 1 oraz z art. 64 Konstytucji RP. Oczekiwanie na przewidywaną zmianę stanu prawnego w zakresie dotyczącym rozpoznawanej sprawy nie jest zagadnieniem wstępnym, które mogłoby uzasadniać zawieszenie postępowania na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (vide wyrok NSA w Warszawie z dnia 29. stycznia 1996 r. sygn. akt I SA 1843/94, ONSA 1996, nr 4, poz. 191), zaś złożenie wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją RP przepisu istotnego dla rozstrzygnięcia danej sprawy i zawisłość takiej sprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym nie jest równoznaczna z zarzutem, iż jest on niezgodny z Konstytucją. Ustalenie treści i obowiązywania unormowania prawnego, pod które organ dokonuje subsumcji ustalonego stanu faktycznego sprawy jest elementem procesu stosowania prawa w ramach konkretnego postępowania, do którego uprawniony jest stosujący prawo właściwy organ. Organy działają na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.). Nie posiadają uprawnień do legalnej i skutecznej prawnie oceny zgodności stosowanej ustawy z Konstytucją ani też do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygnięcie w tej sprawie. Przewidywane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi zatem zagadnienia wstępnego o jakim mowa w przepisach art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Uprzednie rozstrzygniecie tej kwestii nie jest niezbędne do rozpatrzenia sprawy dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości również dlatego, że wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o zbadanie konstytucyjności ustawy z Konstytucją RP uruchomił kontrolę tego aktu prawnego mającą wymiar abstrakcyjny, a zatem nie dotyczącą indywidualnej sprawy administracyjnej.

Tylko konkretna kontrola konstytucyjności prawa dokonywana przez TK stanowi podstawę do zawieszenia postępowania. Inicjuje ją wyłącznie Sąd kierujący pytanie prawne do TK, jeżeli dostrzega konieczność zastosowania przepisów budzących wątpliwości natury konstytucyjnej (art. 193 Konstytucji RP). W takim wypadku to Sąd zawiesza postępowanie sądowe do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. operuje określeniem "inny organ lub sąd". W orzecznictwie NSA dominuje pogląd, że w pojęciu tym nie mieści się Trybunał Konstytucyjny. Systematyka art. 173 Konstytucji RP przesądza o tym, iż ustawodawca wyraźnie rozróżnił w ramach władzy sądowniczej sądy i trybunały, jako ciała od siebie odrębne. Jeżeli więc jego intencją byłoby powiązanie z zagadnieniem wstępnym badania konstytucyjności przepisów prawa, to stosowny zapis o możliwości zawieszenia postępowania administracyjnego powinien pojawić się w treści na przykład art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2007r., sygn. akt II GSK 407/06). Sąd wskazał również, iż istota i cel instytucji zagadnienia wstępnego, istnienie domniemania konstytucyjności przepisów prawa do czasu ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a także zmiany legislacyjne w zakresie skutku orzeczeń TK wskazują, iż ustawodawca chciał w ten sposób wzmocnić gwarancje pewności obrotu prawnego. Obligatoryjne zawieszanie postępowań administracyjnych z tej przyczyny, iż rozpoznawana jest przez TK sprawa zgodności określonych przepisów z Konstytucją RP, mogłoby powodować paraliż działalności administracyjnej, przekładając się na zmniejszenie pewności obrotu (por. wyrok NSA z 7 maja 2007 r, sygn. akt II GSK 407/06). Sąd przyjął, że zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy dotyczącej zgodności z Konstytucją przepisów z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych nie stanowi w niniejszej sprawie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Za prawidłowe Sąd uznał stwierdzenie organu odwoławczego wskazujące, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może stanowić podstawę wznowienia postępowania w trybie przepisu art. 145a k.p.a. Do czasu ewentualnego stwierdzenia niekonstytucyjności przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych muszą być stosowane zgodnie z ich wyraźną treścią.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm) dalej p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła Gmina Miasta T., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, poprzez błędną wykładnię:

– art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. polegającą na mylnym uznaniu, iż w świetle treści tego przepisu należy przyjąć, że:

1) zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy dotyczącej zgodności z Konstytucją przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych nie stanowi w niniejszej sprawie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 k.p.a.,

2) treść art. 97 § 1 k.p.a. operuje określeniem "inny organ lub sąd", a w pojęciu tym nie mieści się Trybunał Konstytucyjny.

Podnosząc powyższe zarzuty Gmina Miasta T. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania podług norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z treści przepisu art. 97 § 1 pkt 1–4 k.p.a. wynika, że zawieszenie z przyczyn wskazanych tym przepisem, a więc także z powodu istnienia prejudykatu, jest obligatoryjne i nie wymaga wniosku. W przypadku, jeżeli organ otrzyma od osoby trzeciej, nie będącej stroną postępowania, informację o istnieniu zagadnienia wstępnego w rozpatrywanej sprawie, zobowiązany jest do dokonania oceny tej informacji przez pryzmat jej relacji z prowadzoną sprawą. Organ lub sąd, organ powinien uprzednio dokonać samodzielnie niezależnej oceny, czy w istocie wynik prowadzonego przez ten organ postępowania zależy od wyniku innego postępowania. Nie ulega wątpliwości, że przesłanki zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie zostały spełnione, albowiem w przypadku konieczności likwidacji ogrodu, podmiot, w interesie którego likwidacja następuje jest zobowiązany do zapewnienia odpowiedniej nieruchomości zamiennej, do założenia nowego ogrodu, odtworzenia budynków i urządzeń oraz zapłaty odszkodowania za składniki majątkowe i ewentualne straty. Z art. 24 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych wynika natomiast, że zasadne roszczenia osoby trzeciej do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy podlegają zaspokojeniu wyłącznie poprzez zapłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej. W konsekwencji, jeśli w przedmiotowej sprawie zostanie orzeczony zwrot nieruchomości – jej faktyczny zwrot nie będzie mógł nastąpić ze względu na powyższy przepis. Skarżąca Gmina przywołuje wyrok NSA z dnia 19 lutego 2010 r. (I OSK 578/09), w którym Sąd ten powołując się na przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym uznał, iż w zakresie pojęcia "sąd" mieści się także Trybunał Konstytucyjny, jako organ władzy sądowniczej.

Organ winien mieć na uwadze, że zadanie przez Sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu poddaje w wątpliwość konstytucyjność przepisów prawa, które mają zastosowanie w sprawach tego rodzaju. W takiej sytuacji organ winien rozważyć, czy pierwszeństwo należy dać zasadzie szybkości postępowania, czy też zastrzeżeniom, które wobec przepisu wyraził Sąd w uzasadnieniu pytania prawnego. Ponadto przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. powstał i funkcjonuje w takim samym brzmieniu od daty uchwalenia ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w 1960 r. Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym, stanowiąca podstawę jego działania, została natomiast uchwalona w dniu 29 kwietnia 1985 r. Zatem fakt, że w treści art. 97 k.p.a. nie ujęto Trybunału Konstytucyjnego – choć możliwość tę przewidziano w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – nie wyłącza zastosowania przez organ art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżąca wskazała, że w danej sprawie po jej zakończeniu i ewentualnym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją może mieć zastosowanie art. 145a k.p.a., przewidujący możliwość żądania wznowienia postępowania również w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Zauważyła, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do przypadków, w których zapadła już ostateczna decyzja administracyjna, a nie do toczących się postępowań. Przesłanki zastosowania art. 145a k.p.a. mogą uniemożliwić stronie ochronę swojego prawa, bowiem z żądaniem wznowienia na tej podstawie należy wystąpić w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału, który może też określić datę utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego lub jego części Trybunał rozpoznaje sprawy w kolejności wpływu. Okoliczności te mogą w niektórych przypadkach zamknąć drogę do uchylenia aktu administracyjnego, ze względu na treść art. 146 § 1 k.p.a., który możliwość uchylenia decyzji w tym trybie dopuszcza jedynie w ciągu pięciu lat od daty jej doręczenia. Organ winien mieć na uwadze, że zadanie przez Sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu poddaje w wątpliwość konstytucyjność przepisów prawa, które mają zastosowanie w sprawach tego rodzaju. W takiej zatem sytuacji organ winien rozważyć, czy pierwszeństwo należy dać zasadzie szybkości postępowania, czy też zastrzeżeniom, które wobec przepisu wyraził Sąd w uzasadnieniu pytania prawnego.

Zdaniem skarżącej, nie sposób pominąć również faktu, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną Gminy Miasta T. w sprawie zwrotu nieruchomości także zajętej w części przez ogród działkowy położonej w T. przy ul. [...], postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. (sygn. akt OSK 688/10) NSA zawiesił przedmiotowe postępowanie kasacyjne. W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd nadmienił, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowo administracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy w tej sprawie nie wystąpiły.

Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i zarzut ten należy ocenić za zasadny. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: 1) postępowanie administracyjne jest w toku, 2) rozpatrzenie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte.

Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygniecie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne", ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym.

Sąd pierwszej instancji przyjął, iż rozstrzygnięcie sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na której znajdują się rodzinne ogrody działkowe pozostaje bez związku z rozstrzygnięciem przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją m.in. przepisu art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 169, poz. 1419 ze zm.), a tym samym nie uzasadnia zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska tego nie podziela, przychylając się do poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej oraz postanowieniu Starosty Toruńskiego z dnia 18 października 2010 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym tę sprawę przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. może mieć zastosowanie w sytuacji gdy załatwienie sprawy administracyjnej uzależnione jest od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, jeżeli istnieje związek pomiędzy obiema sprawami, pozwalający przyjąć, że przedmiot rozstrzygnięcia przed Trybunałem stanowi zagadnienie wstępne. Naczelny Sąd Administracyjny w tym względzie podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 19 lutego 2010 r. I OSK 578/09, jak również zawartą w nim argumentację, którą skarżąca gmina obszernie cytuje w skardze kasacyjnej.

Uwzględniając treść pytania prawnego w sprawie sygn. akt K 8/10 z wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w znacznej części zajętej przez rodzinne ogrody działkowe ocena przez Trybunał Konstytucyjny zgodności z Konstytucją art. 24 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych miała podstawowe znaczenie i zawieszenie postępowania przez Starostę Toruńskiego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należy uznać jako zasadne. Dodać należy, iż w sprawie powyższej został wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok w dniu 11 lipca 2012 r., w którym Trybunał orzekł m.in., że przepis art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych jest niezgodny z art. 2 i 64 Konstytucji RP (sygn. akt K/10). W dniu 13 września 2012 r. została także postanowieniem o umorzeniu postępowania sygn. akt P 32/10 zakończona inna sprawa dot. zgodności przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.

W wyroku K 8/10 Trybunał stwierdził, że odmowa zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi byłaby uzasadniona, gdyby Polski Związek Działkowców dysponował tytułem prawnym, w szczególności gdyby na podstawie przepisów o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych nabył użytkowanie wieczyste nieruchomości. W takiej sytuacji dochodziłoby do konkurencji dwóch praw konstytucyjnie chronionych, przysługujących osobie wywłaszczonej i PZD. Konkurencja taka nie występuje jednak, gdy PZD nie dysponuje tytułem prawnym. Ochrona stanu faktycznego, tj. władania nieruchomością kosztem "zasadnych roszczeń osób trzecich" nie znajduje żadnego uzasadnienia. W dotychczasowym stanie prawnym, mimo zasadności żądania i stwierdzenia podstaw prawnych do zwrotu nieruchomości, orzeczeniu sprzeciwia się przepis art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, organ orzekający w sprawie nie jest władny wydać decyzji uwzględniającej "zasadne roszczenie osoby trzeciej". Przeciwnie, zobligowany jest odmówić zwrotu. W takich wypadkach bezwzględna odmowa zwrotu nieruchomości w naturze jest niezgodna z prawem ochrony własności wyrażonym w art. 64 Konstytucji RP.

Należy zauważyć, że zarzut skargi kasacyjnej, który okazał się zasadny dotyczy wyłącznie kwestii proceduralnej. Stan faktyczny po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 11 lipca 2012 r. uległ zmianie tak, iż zawieszenie postępowania obecnie byłoby zbędne. Uchylenie wyroku spowodowałoby więc niekorzystną dla sprawy przewlekłość.

Zważywszy, iż wskutek zaskarżonego wyroku pozostało w obrocie prawnym postanowienie Wojewody, skutkiem którego postępowanie o zwrot nieruchomości znajduje się w toku, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż zaskarżony wyrok obecnie odpowiada prawu mimo całkowicie błędnego uzasadnienia na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.