Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 537/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 36- art. 36 indeks 9;
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 138; art. 7; art. 77 par 1; art. 107 par 3; art. 80; art. 139; art. 145 par 1 pkt 4; art. 126;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par 5
journal: Dz.U. 2009 nr 164 poz 1314
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego
article: art. 32 ust. 1;
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2012 r. sprawy ze skargi T.C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] czerwca 2011r. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14 -17 czerwca 2011 r. (dalej Komisja II Stopnia) uchwałą z [...] stycznia 2012 r. utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego (dalej Komisja I Stopnia) z [...] lipca 2011 r., którą stwierdzono, że T. C. (skarżący) z egzaminu radcowskiego uzyskał ocenę negatywną.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Jak wynika z akt sprawy – ocen cząstkowych, skarżący z części pierwszej egzaminu radcowskiego (test pisemny) otrzymał ocenę dobrą, z drugiej części ( prawo karne) ocenę dobrą, z trzeciej części ( prawo cywilne) - ocenę dostateczną, z czwartej części ( prawo gospodarcze ) ocenę dobrą i z piątej części egzaminu radcowskiego ( prawo administracyjne) otrzymał ocenę niedostateczną,

Wobec tego Komisja I Stopnia - powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, z późn.zm.- dalej r.pr.) ustaliła, że skarżący uzyskał z egzaminu radcowskiego wynik negatywny.

Z ocen cząstkowych z zakresu prawa administracyjnego wynika, egzaminatorzy stwierdzili zachowanie wymogów formalnych skargi a także prawidłowe wskazanie naruszenia art. 28 prawa budowlanego, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., prawidłowe wskazanie art. 145 § 1 pkt 1lit. c p.p.s.a. Natomiast egzaminatorzy zarzucili skarżącemu: zbędne wskazanie art. 7, 77 § 1, 107 § 3, 126 k.p.a., błędne wskazanie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. Jednocześnie stwierdzili, że pomimo prawidłowego wniosku o uchylenie postanowienia wyraźnie widać, że zdający nie rozróżnia trybu o wznowienie postępowania od trybu po wznowieniu postępowania. Ponadto egzaminatorzy zarzucili zdającemu nie powołanie art. 149 § 2 i 3 k.p.a. a także brak powołania art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a..

W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że bezpodstawnie zarzucono mu brak powołania art. 149 § 2 i 3 k.p.a., opierając się na Opisie Istotnych Zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnych do zadania z zakresu prawa administracyjnego. Co do zarzutu egzaminatora dotyczącego nie wskazania naruszenia art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. skarżący stwierdził, iż uznał za bezzasadne jego powoływanie, gdyż przyjął, że merytoryczną przesłanką wznowienia przewidzianą w tym przepisie jest kwestia braku winy braku udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, nie zaś kwestia posiadania przymiotu strony przez wnioskodawcę. Zdaniem skarżącego, w zadaniu egzaminacyjnym organ w ogóle nie badał ani nie odnosił się do kwestii winy M. K. i było to, zdaniem skarżącego, słuszne, ponieważ przed wznowieniem postępowania byłoby to działanie przedwczesne. Z tych względów skarżący uznał zarzut egzaminatora za chybiony.

Komisja II Stopnia uwzględniła zarzut , że Opis Istotnych Zagadnień ma charakter pomocniczy a odmienność rozwiązania przyjętego przez zdającego w stosunku do zawartego w tych wytycznych, nie może skutkować negatywną oceną pracy o ile spełnia ona kryteria przewidziane ustawą. W konsekwencji zdaniem organu nie można zatem uznać za błąd skargi nie podniesienie w niej zarzutu naruszenia art. 149 § 3 k.p.a.

W dalszej części uchwały Komisja II Stopnia zauważyła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma jednolitego stanowiska co do momentu w którym należy badać status strony w postępowaniu wznowieniowym, czy już na etapie wniosku o wznowienie postępowania, czy dopiero po formalnym wznowieniu postępowania. Kwestia ta w szczególności, jeżeli chodzi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może budzić wątpliwości, czego przykładem jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1158/10 lecz został on wydany już po przeprowadzeniu egzaminu radcowskiego. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił dotychczasowe stanowiska i zaproponował przyjęcie stanowiska kompromisowego, które polega na tym, że w przypadku oparcia wniosku o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - okoliczność czy podanie pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny badana jest przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania - postanowienia o wznowieniu postępowania ewentualnie decyzji (obecnie postanowienia) o odmowie wznowienia postępowania. Natomiast, gdy okaże się, że podanie takie złożyła strona, to po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, a więc w toku wznowionego postępowania, przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. będzie badana wyłącznie pod kątem ustalenia czy rzeczywiście wystąpiła sytuacja, iż strona bez własnej winy nie brała ona udziału w tym postępowaniu.

W ocenie Komisji II Stopnia, nie można przyjąć, iż jedynym poprawnym rozwiązaniem jest wskazanie w przedmiotowym kazusie naruszenia art. 149 § 2 i 3 k.p.a. Jednak skargę można uznać za poprawną jeżeli zdający egzamin radcowski dostrzeże istotę problemu a mianowicie konieczność wniesienia skargi do sądu administracyjnego z uwagi na brak udziału strony bez własnej winy w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty W. ze względu na naruszenie jej interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego. Jednakże te kwestie mogą być przedmiotem rozważania, gdyby skarżący dostrzegł istotę postawionego tam problemu a mianowicie przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. , czego skarżący nie uczynił. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Komisja II Stopnia stwierdziła, że nie można podzielić stanowiska skarżącego bowiem powołany przepis stanowi sankcję, która zabezpiecza przestrzeganie czynnego udziału stron w postępowaniu, zaś sam fakt braku udziału strony w postępowaniu bez jej winy stanowi dostateczny powód do wznowienia postępowania. Poza przypadkami, gdy brak udziału strony w postępowaniu jest wynikiem wypadku losowego, chodzi zwykle o winę organu, przed którym toczy się postępowanie. Wina organu na ogół wynika z akt sprawy. Tam, gdzie w aktach sprawy brakuje przekonywujących dowodów na to, że strona nie brała udziału w postępowaniu w ogóle, a brak jest w aktach sprawy dowodu doręczenia stronie wezwania na rozprawę, domniemanie przemawia za stroną, która żąda wznowienia postępowania.

Ustosunkowując się do argumentów odwołania dotyczących nieuprawnionego zarzutu jednego z egzaminatorów błędnego wskazania naruszenia art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego oraz przepisów Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. Komisja II Stopnia uznała ten zarzut za niezasadny bowiem w skardze należało wskazać naruszenie art. 28 ust 2 Prawa budowlanego.

W ocenie Komisji II Stopnia odwołanie nie zasługiwało nie uwzględnienie także dlatego, że skarżący skoncentrował się jedynie na wykazaniu naruszenia przez organy art. 7, 77, 107, 126 k.p.a. oraz innych przepisów postępowania a także wskazanych przepisów Prawa budowlanego - w zakresie w jakim nie dokonały one ustaleń określających obszar oddziaływania inwestycji objętej pozwoleniem na budowę w świetle art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, natomiast skarżący nie dostrzegł i nie uzasadnił żadnego zarzutu związanego ze wznowieniem postępowania. W konsekwencji Komisja II Stopnia podzieliła co do zasady stanowisko egzaminatorów, że skarżący sformułował zarzuty skargi tak jak w zwykłym postępowaniu a nie w postępowaniu wznowieniowym.

Od powyższej uchwały Komisji II skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzucił:

1) Obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, 8, 11, 77, 80, 107 § 3 oraz 138 k.p.a., w związku z art. 368 ust. 12 oraz 36 8 ust. 9 u.pr., poprzez:

i) nieprawidłowe rozpatrzenie odwołania , polegające na całkowitym braku odniesienia się w uzasadnieniu do części zarzutów podniesionych w toku postępowania przed Komisją II Stopnia, co świadczy o braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału sprawy, podczas gdy uchwała Komisji II Stopnia powinna być wydana po rozważeniu (i uzewnętrznieniu tego faktu w jej uzasadnieniu) wszystkich twierdzeń i zarzutów podniesionych w odwołaniu i może utrzymywać zaskarżoną uchwałę w mocy jedynie w razie uznania i szczegółowego uzasadnienia stanowiska, że żaden z zarzutów podniesionych w odwołaniu nie może prowadzić do podważenia zaskarżonej decyzji;

ii) nieprawidłowe rozpatrzenie odwołania polegające na odniesieniu się w uzasadnieniu uchwały do pozostałych zarzutów w sposób powierzchowny i pozorny, co świadczy o braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału sprawy, a przejawiło się w pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały szczegółowego uzasadnienia stanowiska Komisji II Stopnia w zakresie tych zarzutów, podczas gdy Komisja ta powinna była szczegółowo uzasadniać swoje stanowisko, w szczególności przedstawić uzasadnienie prawne.

iii) nieprzedstawienie merytorycznej argumentacji (a także przedstawienie argumentacji szczątkowej, pozbawionej spójności logicznej) przemawiającej za uznaniem zarzutów z odwołania za niezasadne oraz za utrzymaniem w mocy oceny negatywnej, co połączone i było z brakiem należytego wyjaśnienia przez Komisję II stopnia zasadności przesłanek, którymi kierowała się przy załatwieniu sprawy;

iv) przekroczenie przez Komisję II Stopnia granicy tzw. luzu decyzyjnego organu oraz wadliwe ustalenia faktyczne dotyczące rozwiązania, a w konsekwencji oceny pracy egzaminacyjnej skarżącego, a także brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy polegający na niedostatecznej analizie stanu prawnego oraz orzecznictwa leżącego u podstaw problematyki zadania egzaminacyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia przez Komisję II Stopnia merytorycznych kryteriów oceny pracy nieuwzględniających bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz aktualnego stanu prawnego;

v) wydanie uchwały zawierającej wewnętrznie sprzeczną treść uzasadnienia; które to uchybienia skutkowały błędną oceną stanu faktycznego a w konsekwencji doprowadziły do podjęcia przez Komisję II stopnia błędnej decyzji o utrzymaniu na tej podstawie oceny negatywnej

b) art. 139 k.p.a. administracyjnego, w związku z art. 368 ust. 12 r.pr., poprzez naruszenie zasady zakazu reformationis in peius, polegające na tym, że Komisja II Stopnia, dokonując oceny zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów z jednej strony podzieliła stanowisko skarżącego, uznając, że jeden z głównych zarzutów postawionych przez Komisję I stopnia, przedstawiony także w Opisie Istotnych Zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa administracyjnego jako kluczowy problem dla zadania z prawa administracyjnego, był chybiony, z drugiej strony podniosła nowe zarzuty wobec pracy skarżącego oraz zmodyfikowała i rozszerzyła zarzuty podniesione przez Komisję I Stopnia, a także podwyższyła ich rangę, w efekcie nie zmieniła oceny Skarżącego na ocenę pozytywną (mimo że odpadł podstawowy argument Komisji I Stopnia, co świadczy o tym, że sposób oceniania pracy przez Komisję II Stopnia, w stosunku do zaprezentowanego przez Komisję I Stopnia, uległ zaostrzeniu. W konsekwencji doszło do naruszenia zasady o nie orzekaniu na niekorzyść, a także do niedopuszczalnego rozszerzenia zakresu rozpoznania sprawy zakreślonego przez odwołanie;

2) obrazę przepisów prawa materialnego, która miała wpływ na wynik sprawy, tj.:

a)art. 2, 7 oraz 32 Konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie odmiennych założeń w odniesieniu do pracy skarżącego, niż w stosunku do prac ocenianych zarówno w innych komisjach przed innymi składami , w szczególności Komisją II Stopnia nr 1 i 4, co doprowadziło do niedopuszczalnego nierównego traktowania zdających znajdujących się w tej samej sytuacji i charakteryzujących się tymi samymi cechami relewantnymi w tym samym stopniu;

b) art. 36 4 ust. 10 w zw. z art. 365 ust. 2 oraz art. 36 4 ust. 1 i 6 r.pr. , poprzez niewłaściwe zastosowanie ustalonej przez ustawodawcę skali ocen polegające na nieuzasadnionym utrzymaniu oceny negatywnej z zakresu prawa administracyjnego pomimo, że w uzasadnieniu uchwały Komisji II Stopnia nie została wskazana i uzasadniona żadna przesłanka dyskwalifikująca pracę skarżącego w tym zakresie, a ewentualne uchybienia w pracy uzasadniać mogły jedynie gradację ocen pozytywnych.

W związku z dopuszczeniem się przez Komisję II stopnia naruszeń prawa procesowego i materialnego, doszło do podjęcia przez Komisję II Stopnia błędnej decyzji o utrzymaniu oceny negatywnej w stosunku do pracy sporządzonej przez skarżącego, podczas gdy jego praca powinna była zostać oceniona pozytywnie.

W skardze skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodów z załączonych do akt dokumentów; Opisu Istotnych Zagadnień do zadań z egzaminu radcowskiego podanych przez Ministra Sprawiedliwości do publicznej wiadomości oraz uchwał innych Komisji Egzaminacyjnych II Stopnia na okoliczność naruszenia przez organ odwoławczy zasady równego traktowania.

W odpowiedzi na skargę Komisja II Stopnia wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10 poz. 65 ze zm.) oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 kwietnia 2009 r. w sprawie zespołu do przygotowania zestawu pytań testowych oraz zadań na egzamin radcowski oraz wykazu tytułu aktów prawnych (Dz. U. z 2009 r. nr 70 poz. 606), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 w/w ustawy.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 ustawy o radcach prawnych).

W myśl przepisu art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sprawie znajduje odpowiednio zastosowanie art. 138 k.p.a., w myśl którego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (patrz m.in. wyrok NSA z 22 marca 1996 r. Sa/Wr 1996/95 ONSA 1997, Nr 1, poz. 35, wyrok NSA z 14 sierpnia 1987, IV SA 385/87).

Zgodnie z art. 368 ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał Rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. 09.164.1314)

W myśl przepisu § 5 tegoż rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną testu lub pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Rozporządzenie to reguluje m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej, nie zmienia jednak (i nie może zmieniać) norm wynikających z odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a.. Rozporządzenie to również wskazuje, że przedmiotem ostatecznej oceny Komisji Odwoławczej jest cała uchwała Komisji Egzaminacyjnej.

Organ odwoławczy rozpatruje więc sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie mając w szczególności na uwadze przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. tj. ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.

Stosownie do przepisu art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego (v. art. 365 ust. 3 ustawy o radcach prawnych).

Rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego są zatem rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

Sądowa kontrola uchwał Komisji, polega, zatem na zbadaniu, czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to, więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odniosła się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w W. uznając ich nietrafność. Komisja II Stopnia odnosząc się do tych zarzutów, wykazała na podstawie ocenianego zadania, istotne jego uchybienia, które nie dawały podstawy do zakwalifikowania tego zadania jako wykonanego poprawnie. Sąd w składzie orzekającym uznał stanowisko Komisji II Stopnia za trafne. Wnioski organu (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Sąd zauważa, iż pomimo swej obszerności zarzuty skargi sprowadzają się przede wszystkim do zakwestionowania rozstrzygnięcia Komisji z punktu widzenia granic luzu decyzyjnego, dokonania wadliwych ustaleń faktycznych prowadzących do szeregu naruszeń przepisów prawa szczegółowo opisanych w skardze, nie rozważenia wszystkich zarzutów odwołania , naruszenia art. 139 k.p.a. oraz naruszenia zasady równego traktowania.

Sąd podzielił stanowisko organu, iż skarga sporządzona przez T. C. zawiera co prawda niezbędne elementy konstrukcyjne, tym niemniej w swej warstwie merytorycznej dostatecznie nie podnosi najważniejszych okoliczności związanych z istotą kazusu z zakresu prawa administracyjnego tj. kwestią przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co w konsekwencji skutkowało tym, że skarżący skoncentrował się jedynie na wykazaniu naruszenia przez organy art. 7, 77, 107, 126 k.p.a. oraz innych przepisów postępowania a także wskazanych przepisów Prawa budowlanego - w zakresie w jakim nie dokonały one ustaleń określających obszar oddziaływania inwestycji objętej pozwoleniem na budowę w świetle art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, natomiast skarżący nie dostrzegł i nie uzasadnił żadnego zarzutu związanego ze wznowieniem postępowania. W konsekwencji Komisja II Stopnia trafnie podzieliła co do zasady stanowisko egzaminatorów, że skarżący sformułował zarzuty skargi tak jak w zwykłym postępowaniu a nie w postępowaniu wznowieniowym. Prowadzi to uzasadnionego wniosku, że skarżący dopuścił się istotnych uchybień polegających na braku rozróżnienia trybu o wznowienie postępowania od trybu po wznowieniu postępowania.

W tym miejscu należy zauważyć, że wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej i zasad etyki. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami.

W tej sytuacji nie budzi zastrzeżeń Sądu negatywna ocena pracy skarżącego z powodu błędnego rozstrzygnięcia istoty problemu – pominięcia kluczowego w tym kazusie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie można zatem podzielić zarzutu skarżącego , że okoliczność ta miała drugorzędne znaczenie w świetle innych rozważań prawnych poczynionych przez skarżącego w pracy z prawa administracyjnego. W konsekwencji opisana wyżej wadliwość sporządzonej przez skarżącego skargi mogła stanowić podstawę do wystawienia oceny niedostatecznej z tej części egzaminu radcowskiego. Ocena ta została uzasadniona w sposób należyty przez egzaminatorów, a następnie podzielona przez Komisję II Stopnia i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

Jednocześnie należy podkreślić, iż Opis Istotnych Zagadnień, jako instrument o charakterze wewnętrznym, miał znaczenie jedynie pomocnicze przy dokonywaniu oceny pracy; ocena ta dokonana została indywidualnie przez dwóch egzaminatorów przy zastosowaniu kryteriów ustawowych.

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 139 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zakazu reformationis in peius, polegające na tym, że Komisja II Stopnia, dokonując oceny zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów z jednej strony podzieliła stanowisko skarżącego, uznając, że jeden z głównych zarzutów postawionych przez Komisję I Stopnia, przedstawiony także w Opisie Istotnych Zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa administracyjnego jako kluczowy problem dla zadania z prawa administracyjnego, był chybiony, z drugiej strony podniosła nowe zarzuty wobec pracy skarżącego oraz zmodyfikowała i rozszerzyła zarzuty podniesione przez Komisję I Stopnia, a także podwyższyła ich rangę, w efekcie nie zmieniła oceny skarżącego na ocenę pozytywną. W konsekwencji, zdaniem strony, doszło do naruszenia zasady o nie orzekaniu na niekorzyść, a także do niedopuszczalnego rozszerzenia zakresu rozpoznania sprawy zakreślonego przez odwołanie. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie bowiem skoro ocena z piątej części egzaminu nie została zmieniona na niekorzyść skarżącego, zatem w żaden sposób nie mogło dojść do pogorszenia sytuacji skarżącego , a co za tym idzie do naruszenia zasady reformationis in peius.

Uznając również pozostałe zarzuty skargi za niezasadne należy podkreślić, że przedmiotem kontrolowanego postępowania nie był system oceniania prac osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego w celu ustalenia zasad i kryteriów wystawienia oceny dostatecznej lub wyższej zwłaszcza z punktu widzenia stopnia jednolitości tego systemu, ale ocena pracy indywidualnie oznaczonego zdającego z tego zakresu. Sama jednakże okoliczność różnicowania ocen wystawionych przez egzaminatorów oraz poszczególne komisje egzaminacyjne, jak również siły przedstawianej przez nich argumentacji, jest rzeczą naturalną, gdyż nie jest możliwe ustalenie idealnych kryteriów ocen. Te naturalne różnice uwzględnił zresztą ustawodawca przyjmując stosowny system punktacji i dokonywania tych ocen.

Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony przez stronę zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Odnosząc się do stanowiska skarżącego dotyczącego różnorodnych rozstrzygnięć w innych komisjach egzaminacyjnych należy zauważyć, iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego - ustawy o radcach prawnych - wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie. Organy administracyjne, a następnie sąd administracyjny badając całokształt zgromadzonego w indywidualnej sprawie materiału dowodowego, nie mogą wykraczać poza granice tej sprawy. W związku z tym bezzasadny był wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodów z innych prac egzaminacyjnych, albowiem badanie prac innych zdających, jak również uzasadnień ocen innych zdających, stanowiłoby wyjście poza granice sprawy.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze, w tym także zarzucanego przez skarżącą naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz nie stwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić w oparciu o art. 151 p.p.s.a.