Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 73/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2 i par. 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 25 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu K. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

U Z A S A D N I E N I E

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] r.

nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – na podstawie art. 138 § 2 i § 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., obecnie: t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 - dalej jako "k.p.a."), uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu powołanej decyzji kasacyjnej organ odwoławczy wskazał, że K. K. w dniu [...] r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką G. K., legitymującą się orzeczeniem nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności

w P. w dniu [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając z upoważnienia Burmistrza [...], odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji tej K. K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R. ponownie odmówił przyznania K. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką G. K.. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyraził stanowisko, że jako organ administracji nie jest uprawniony do dowolnej interpretacji przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.; obecnie: t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 - dalej jako "u.ś.r."), w tym art. 17 ust. 1b tej ustawy, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole łub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Organ wskazał, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż G. K. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawna od dnia [...] r. (pkt V ww. orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] r.), a zatem w chwili powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności miała [...] lata. Organ pierwszej instancji podkreślił, że znany jest mu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, uznający art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z Konstytucją, a także odwołujące się do tego wyroku stanowisko judykatury, w świetle którego dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia wiek postania niepełnosprawności osoby, nad którą sprawowana jest opieka. Organ pierwszej instancji uznał jednak, że nie może kierować się tą wykładnią, albowiem jest związany przede wszystkim ustawą, a nie wyrokami wydawanymi w indywidualnych sprawach. Podkreślił, że od dnia ogłoszenia ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca nie dokonał zmian w u.ś.r. pozwalających na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na to, kiedy powstała niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka. W odwołaniu od powyższej decyzji K. K. wniosła o jej uchylenie oraz przyznanie nie zgodziła się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, powołując się na niekonstytucyjność zastosowanego przez ten organ art. 17 ust. 1b u.ś.r. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 k.p.a. i w związku z tym podlega uchyleniu w całości.

W ocenie organu drugiej instancji w niniejszej sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołująca sprawuje bowiem opiekę nad matką G. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle tego orzeczenia nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność G. K., jednak jej ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] r. Niepełnosprawność matki wnioskodawczyni powstała zatem już po ukończeniu przez nią 18. roku życia, jednak – zdaniem Kolegium – organ pierwszej instancji, odwołując się w tym względzie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie uwzględnił treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, stwierdzającego, że ww. przepis w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Kolegium podkreśliło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, iż wartość pewności prawa wymaga dostosowania przez ustawodawcę treści przepisu do kształtu wytyczonego przedmiotowym wyrokiem. Do momentu wejścia w życie nowelizacji przepisu powinien być on natomiast stosowany w sposób zapewniający zgodność odkodowanej normy z Konstytucją RP w zakresie wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny. Z tego względu, w ocenie organu odwoławczego, decyzję wydaną z pominięciem wpływu ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego na treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy zakwalifikować jako naruszającą prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Przepis ten - jako niekonstytucyjny w określonym przez Trybunał zakresie - nie powinien bowiem mieć zastosowania. Kolegium podkreśliło, że powyższe stanowisko wyraziło już w swojej poprzedniej decyzji z dnia [...] r. Rozważania te zostały jednak zlekceważone przez organ pierwszej instancji, który w zaskarżonej decyzji powielił treść swojej poprzedniej decyzji z dnia

[...] r. W tej sytuacji Kolegium ponownie – powołując się na dyspozycję art. 138 § 2a k.p.a. – stwierdziło, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym spraw, wnioskodawczyni spełnia określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, że na mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] i z dnia [...] r. nr [...] strona nabyła prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Wyjaśnił w tym kontekście, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, skoro art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwia stronie wybór świadczenia, to organ powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że strona we wniosku z dnia [...] r. oświadczyła, iż rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego od daty przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania i wydać niewadliwą decyzję, w której rozstrzygnie co do znajdujących się w obrocie prawnym decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, oraz orzeknie co do istoty niniejszej sprawy.

K. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w L. sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. W treści sprzeciwu skarżąca sformułowała następujące zarzuty: 1) niezastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r.

z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 października 2014 r. sygn. K 38/13 został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę postania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to narusza art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczności pobierania przez nią zasiłku specjalnego dla opiekuna, przyznanego w oparciu o przepisy ustawy o ustalenie i wypłacie zasiłków dla opiekunów, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; 3) niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r. i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, co wynika z treści art. 27 ust. 5; 4) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż sam fakt pobierania zasiłku dla opiekuna przeze skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organ rozstrzygający w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. orzekającej o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką G. K. i wydanie w jej miejsce wydanie nowej decyzji, przyznającej prawo do przedmiotowego świadczenia. Nadto skarżąca wniosła o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r. - począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, tj. od dnia [...] r., oraz wypłatę należnego świadczenia począwszy od tej daty, za każdy miesiąc w kwocie pomniejszonej o wypłacony skarżącej specjalny zasiłek dla opiekuna, wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia stanowiącego termin wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej do dnia przekazania środków na konto bankowe skarżącej. Powołując się na przepis art. 24 ust. 4 u.ś.r. skarżąca zwróciła się także o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na czas określony w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności G. K., tj. do dnia [...] r.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w L. wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone

w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. K. K. podtrzymała sprzeciw oraz zawarty w nim wniosek o uchylenie decyzji organów obu instancji. Rozstrzygnięciom tym skarżąca dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że w sytuacji skarżącej nie nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, co skutkowało wadliwym przyjęciem, że ww. przepis nie ma zastosowania w sprawie, a to z kolei uniemożliwia skarżącej dokonanie wyboru jednego ze świadczeń opiekuńczych i przesądza o niemożliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zarzuciła także naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez niewypełnienie obowiązku pouczenia skarżącej jako strony postępowania o treści art. 27 ust 5 u.ś.r. i możliwości dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia. W uzasadnieniu powyższego pisma skarżąca podkreśliła, że wraz

z wnioskiem z dnia [...] r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w dacie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji całkowicie pominął to oświadczenie przy rozpatrywaniu sprawy i opierając się bezpodstawnie na niekonstytucyjnych przepisach wydał w dniu [...] r wadliwą decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Zarzuty sprzeciwu oraz zawarte w nim wnioski wskazują na niezrozumienie przez skarżącą istoty postępowania ze sprzeciwu od decyzji, w ramach którego sąd - zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") - ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję

o charakterze kasacyjnym sprowadza się zatem wyłącznie do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, przy czym - co oczywiste - sąd czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Przepis art. 64e p.p.s.a. nie pozbawia bowiem sądu administracyjnego kompetencji do oceny prawidłowości wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w świetle hipotezy określonych przepisów prawa materialnego. Sąd nie jest jednak uprawniony do rozstrzygania, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej (ani tym bardziej do zastępowania organu w podjęciu właściwego w sprawie rozstrzygnięcia, jak domaga się tego skarżąca), lecz ocenia jedynie, czy zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19, LEX nr 2645866; z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3311/19, LEX nr 2745364; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 402/19, LEX nr 2758572).

Rozpoznając w tych granicach sprzeciw K. K. należało uznać go za zasadny. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Stosownie zaś do § 2a powyższego artykułu, jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa

w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano wyjątkowy charakter art. 138 § 2 k.p.a., ściśle związany z obowiązującą w k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, nakazującą sprawę administracyjną rozpoznaną

i rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w wyniku złożenia odwołania przez uprawniony podmiot ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć przez organ drugiej instancji. Tym samym organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji, ale obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać decyzję dokonując merytorycznej i prawnej oceny sprawy. Z tego też powodu uważa się, że decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w powołanym przepisie. Żadne inne wady decyzji podjętej w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. W konsekwencji uważa się, że rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., może zapaść tylko wówczas, gdy spełnione zostaną obie, wyraźnie określone w tym przepisie przesłanki,

a mianowicie: 1) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów k.p.a oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych; 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Podstawą zastosowania powyższego przepisu nie może być natomiast naruszenie przez organ pierwszej instancji wyłącznie przepisów prawa materialnego. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji - przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym - dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego i z tego powodu podjął niewłaściwe rozstrzygnięcie, winno bowiem prowadzić do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenia co do istoty sprawy na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Z kolei wytyczne, o których mowa w art. 138 § 2a k.p.a. – jako przewidziane wyłącznie w decyzji, o której mowa w § 2 – mogą dotyczyć tylko przepisów postępowania, które, zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji błędnie zinterpretował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nieprawidłowo zastosował. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądowym decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie kształtuje stosunku materialnoprawnego, a konsekwencją wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji. W sytuacji, gdy przesłanką wydania decyzji kasacyjnej jest stwierdzenie wydania decyzji pierwszej instancji z naruszeniem przepisów postępowania, to nie powinno być wątpliwości, że zakres wskazanych wytycznych jest ograniczony do tych i tylko tych przepisów postępowania, których naruszenie zostało stwierdzone (por. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 138, opubl. LEX/el. 2019).

Uwzględniając powyższy charakter art. 138 § 2 i § 2a k.p.a. stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie przepisy te zostały przez organ odwoławczy błędnie zastosowane. Zasadnicze motywy zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie wskazują bowiem na wadliwość bądź niekompletność ustaleń faktycznych dokonanych przez organ pierwszej instancji, a tym bardziej nie wynika z nich konieczność uzupełniania przez ten organ postępowania wyjaśniającego

w zakresie mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sprowadzają się one natomiast wyłącznie do stwierdzenia wadliwości dokonanej przez organ pierwszej instancji wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., skutkującej zastosowaniem tego przepisu w niniejszej sprawie. W tym miejscu stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy słusznie zauważył, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (opubl. OTK-A 2014/9/104) stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wprawdzie powyższy wyrok miał charakter zakresowy, a przez to nie doprowadził do utraty mocy obowiązującej całego art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że jego skutkiem jest konieczność pomijania przez organy administracji, przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenia pielęgnacyjne, tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał uznał za niezgodną z Konstytucją (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1668/14, LEX nr 2094047; z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 223/16, LEX nr 2100585; z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16, LEX nr 2100757; z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16, LEX nr 2118792; a także wyroki WSA w Lublinie: z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 910/16 i z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/16 – dostępne w CBOSA). Co do zasady słuszne jest więc stanowisko Kolegium, że wskutek ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego odmowa przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wiek powstania niepełnosprawności jej matki, a zatem z powołaniem się na niekonstytucyjną normę art. 17 ust. 1b u.ś.r., jest niezgodna z prawem. W okolicznościach niniejszej sprawy skutkiem stwierdzenia opisanej wadliwości decyzji pierwszoinstancyjnej nie mogło być jednak wydanie przez organ odwoławczy decyzji o charakterze kasacyjnym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (i uczynienie powyższej oceny jedynie przedmiotem wytycznych sformułowanych na zasadzie § 2a tego artykułu), skoro samo Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie stwierdziło, że skarżąca spełnia wszystkie (pozostałe) warunki uzyskania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego (ustalono bowiem, że G. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast skarżąca – będąc jej córką – jest wobec niej zobowiązana do alimentacji i jednocześnie spełnia warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką). Oznacza to, że ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji, pomimo błędnej decyzji tego organu, w pełni umożliwiały merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku skarżącej przez Kolegium. Nie sposób nadto uznać, że za przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji przemawiała dyspozycja art. 27 ust. 5 u.ś.r. w zakresie, w jakim przepis ten – w razie zbiegu prawa do świadczeń rodzinnych w nim wymienionych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego (co ma miejsce w przypadku skarżącej) – nakłada na organ obowiązek umożliwienia stronie dokonania wyboru świadczenia. Co również bowiem zauważył organ odwoławczy w swej decyzji, skarżąca już we wniosku z dnia [...] r. wyraziła rezygnację z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego jej decyzjami organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] i z dnia [...] r. nr [...], na rzecz wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestia wyboru jednego ze świadczeń przysługujących skarżącej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką również zatem nie wymagała dodatkowego wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji. Wobec dokonania przez skarżącą wyboru świadczenia pielęgnacyjnego spełnione zatem zostały warunki do rozstrzygnięcia o jej uprawnieniu do przedmiotowego świadczenia, w tym ewentualnego uchylenia decyzji przyznających skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. Zbieg uprawnień skarżącej do tych świadczeń czyni bowiem obie te kwestie przedmiotem jednego (niniejszego) postępowania (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 300/19, LEX nr 2677670).

Podsumowując stwierdzić należy, że wydanie w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze L. decyzji kasacyjnej z powołaniem się na zaistnienie przesłanek procesowych określonych w art. 138 § 2 k.p.a., a także zastosowanie § 2a tego artykułu, było nieprawidłowe. W stwierdzonych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy obowiązkiem Kolegium było uchylenie odmownej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z tych względów zaskarżoną decyzję należało uchylić, o czym orzeczono na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.