Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 153/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61, art. 61a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 64c
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk Protokolant: St.asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2022 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. N. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie postanowienia o kosztach egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpoznaniu zażalenia G. N., na podstawie art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej jako: K.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o wydanie postanowienia o kosztach egzekucyjnych.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż w związku z nieuregulowanym podatkiem od towarów i usług za lata 2013-2016 w kwocie należności głównej 621719,46 zł wystawione zostały na podatnika tytuły wykonawcze nr:

1) [...] z dnia [...] r.;

2) [...] z dnia [...] r.;

3) [...] z dnia [...] r.;

4) [...] z dnia [...] r.;

5) [...] z dnia [...] r.;

6) [...] z dnia [...] r.;

7) [...] z dnia [...] r.;

8) [...] z dnia [...] r.

Podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych była decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. skierował do P. S.A. zawiadomienie z dnia 25 listopada 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne, tj. opłata za czynność egzekucyjną i opłata manipulacyjna w łącznej kwocie 73.613,40 zł. W dniu 3 grudnia 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności przekazał - tytułem realizacji zajęcia - środki pieniężne, które zostały zaliczone częściowo na koszty egzekucyjne i zobowiązania podatkowe. Wobec wyegzekwowania obowiązku, w dniu 8 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny zakończył egzekucję administracyjną prowadzoną na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r.

Z uwagi na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. w sprawie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług, postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie pozostałych siedmiu tytułów wykonawczych.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny poinformował stronę, że od dnia 20 lutego 2021 r., w wyniku nowelizacji przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zmniejszyła się wysokość opłaty manipulacyjnej, a koszty egzekucyjne wynoszą 42.767,79 zł. W dniu 28 kwietnia 2021 r. podatnik przekazał - przelewem bankowym - na konto organu egzekucyjnego należną kwotę kosztów egzekucyjnych.

Pismem z dnia 30 kwietnia 2021 r. podatnik wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z dokonaniem czynności egzekucyjnych, które miały na celu wyegzekwowanie należności określonych decyzją z dnia [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji, na podstawie art. 61a K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony z dnia 30 kwietnia 2021 r. Organ II instancji uwzględniając zażalenie strony, postanowieniem z dnia [...] r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu 8 października 2021 r. organ I instancji zakończył egzekucję administracyjną prowadzoną w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] r. wobec ustalenia, iż dochodzony na jego podstawie obowiązek został uregulowany w ramach układu ratalnego. Zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2021 r. organ egzekucyjny poinformował stronę o wysokości należnych kosztów egzekucyjnych w zakresie tytułów wykonawczych o nr: [...] i [...].

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., na podstawie art. 61, art. 61a K.p.a., art. 17, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) dalej: u.p.e.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Organ sprecyzował, iż rozstrzygnięcie dotyczy kosztów egzekucyjnych związanych z postępowaniami egzekucyjnymi prowadzonymi na podstawie tytułów wykonawczych o nr:

• [...] z dnia [...] r.; • [...] z dnia [...] r.; • [...] z dnia [...] r.; • [...] z dnia [...] r.; • [...] z dnia [...] r.; • [...] z dnia [...] r., w odniesieniu do których postępowanie egzekucyjne na dzień złożenia wniosku nie zostało zakończone, nie zostały wyegzekwowane dochodzone na ich podstawie należności oraz nie zostało wydane ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Ustalenia w powyższym zakresie i brzmienie przepisu art. 64c u.p.e.a. uniemożliwiają wydanie wnioskowanego postanowienia, bowiem nie został wyegzekwowany obowiązek, ani nie uostateczniło się orzeczenie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, na co wskazał ustawodawca w art. 64c u.p.e.a. W przypadku pozostałych tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia [...] r. obowiązek egzekucyjny został zaspokojony i strona została zawiadomiona o wysokości kosztów egzekucyjnych.

W zażaleniu na postanowienie organu I instancji pełnomocnik strony zarzucił naruszenie:

- art. 64c § 6a u.p.e.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych wynikających z części tytułów wykonawczych;

- art. 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie wydania postanowienia/zawiadomienia o części kosztów egzekucyjnych z uwagi na część "niezakończonych" jeszcze tytułów wykonawczych w momencie, w którym organ uprzednio wydał już pismo urzędowe (z dnia 23 kwietnia 2021 r.), w którym określił już pełną (ze wszystkich tytułów wykonawczych) kwotę kosztów egzekucyjnych;

- art. 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez utrudnianie możliwości dochodzenia swoich praw przez dłużnika oraz kontroli legalności działania organu egzekucyjnego za pomocą stosowania błędnej wykładni prawa.

Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego i zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. do wydania zawiadomienia także w sprawie kosztów egzekucyjnych z pozostałych tytułów wykonawczych.

Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podzielając ustalenia i wywiedzione na ich podstawie oceny, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił wpierw, iż dnia 20 lutego 2021r. weszła w życie ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Stosownie do art. 6 tej ustawy do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem zapisów określonych w tejże ustawie. W okolicznościach niniejszej sprawy, wobec ustalenia, iż tytułu wykonawcze zostały wystawione i doręczone stronie przed dniem wejścia w życie przywołanych zmian, mają zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r.

Przechodząc do istoty sprawy organ wskazał, iż ustawodawca w przepisie art. 64c u.p.e.a. opisał procedurę i przesłanki, przy wystąpieniu których jest możliwe wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Podkreślił, iż literalne brzmienie art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. nie budzi wątpliwości odnośnie trybu ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych. Z art. 64c § 7 u.p.e.a. wynika bowiem wprost, że przesłanką wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych jest wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 6a u.p.e.a. Organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia:

a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,

b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne (art. 64c §6a pkt 1 u.p.e.a.). Żaden inny przepis prawa, nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku wydania postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Organ podkreślił, iż taka interpretacja art. 64c § 6a i § 7 u.p.e.a. jest zgodna również z celem egzekucji, jakim jest doprowadzenie do przymusowej realizacji obowiązków, których zobowiązany nie wykonał dobrowolnie.

Zwrócił uwagę, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie sześciu ww. tytułów nie zostało zakończone, ani poprzez wyegzekwowanie obowiązku, ani umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego, w odniesieniu do tychże zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania z wniosku strony z uwagi na brak podstaw prawnych.

Organ przyznał, iż pismem z dnia 23 kwietnia 2021 r. poinformował stronę o zmienionym stanie prawnym od dnia 20 lutego 2021 r. oraz zmniejszonej w związku z tym wysokości opłaty manipulacyjnej. Jednakże, zamieszczonej w ww. piśmie informacji, zgodnie z którą "Egzekucji podlegają koszty egzekucyjne - łącznie 42.767,79 zł", nie można utożsamiać z ograniczeniem przedmiotowych tytułów wykonawczych do ww. kwoty. Tym samym uiszczenie przez zobowiązanego wskazanej w piśmie kwoty kosztów egzekucyjnych, nie oznaczało zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowego pisma informacyjnego nie należy także utożsamiać z zawiadomieniem o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a., które wydawane jest na wniosek zobowiązanego, po zakończonym postępowaniu egzekucyjnym.

Organ dodał, iż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 30 kwietnia 2021 r. nie pozbawia strony ochrony prawnej, ponieważ zgodnie z art. 64c u.p.e.a. po zakończonym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, strona będzie mogła wystąpić o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, a następnie o rozstrzygnięcie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych w formie postanowienia i na tej podstawie zakwestionować ich wysokość.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik G. N. zarzucił powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie :

- art. 64c § 6a u.p.e.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r. i art. 64 Konstytucji, a także art. 78 Konstytucji poprzez pośrednie uniemożliwienie podatnikowi skorzystania z prawa do weryfikacji legalności działań organu podatkowego w rozsądnym terminie, wskutek przeprowadzenia błędnej wykładni prawa;

- art. 64c § 6a u.p.e.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych wynikających z części tytułów wykonawczych, pomimo wymagania od strony uiszczenia kwoty kosztów egzekucyjnych ze wszystkich tytułów wykonawczych;

- art. 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie wydania postanowienia/zawiadomienia o części kosztów egzekucyjnych z uwagi na część "niezakończonych" jeszcze tytułów wykonawczych w momencie, w którym organ uprzednio wydał już pismo urzędowe (z 23.04.2021 r.), w którym określił już pełną (z tytułów wykonawczych, które nie zostały jeszcze "zakończone") kwotę kosztów egzekucyjnych; jednocześnie zobowiązując stronę do jej uiszczenia, a zobowiązany uiścił je na rachunek organu egzekucyjnego w całości;

- art. 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. art. 45 ust. 1 Konstytucji, poprzez utrudnianie możliwości dochodzenia swoich praw przez dłużnika oraz kontroli legalności działania organu egzekucyjnego za pomocą stosowania błędnej wykładni prawa.

Ponadto, pełnomocnik skarżącego podniósł, że jeżeli Sąd nie przychyli się do zawartej w skardze argumentacji strony i uzna, iż dokonana przez stronę wykładnia jest błędna lub niedopuszczalna, to wnosi o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności przepisu art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a.

Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r. w całości, zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. do wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w zakresie "niezakończonych" tytułów wykonawczych, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa świadczonego przez doradcę podatkowego, stosownie do norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 24 maja 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł wnioski i zarzuty skargi, dodatkowo zarzucając naruszenie art. 64c § 6a u.p.e.a. w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku strony skarżącej o wydanie postanowienia o kosztach egzekucyjnych.

Istota sporu koncentruje się wokół rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym organ miał oparcie w obowiązujących przepisach prawa do wydania postanowienia we wnioskowanym przez skarżącego zakresie. Zdaniem Sądu bezsprzecznie rację należy przyznać organom, bowiem ustawodawca wskazał na procedurę i przesłanki, po spełnieniu których dopuszczalne jest wydanie postanowienia o kosztach egzekucyjnych. W niniejszej sprawie wspomniana procedura nie mogła znaleźć zastosowania.

Sąd podziela przy tym wywód organu, iż z uwagi na zapis art. 6 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r., w sprawie niniejszej, wobec ustalenia, iż tytułu wykonawcze zostały wystawione i doręczone stronie przed dniem wejścia w życie przywołanych zmian, mają zastosowanie przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 lutego 2021 r.

Na potrzeby dalszych rozważań przypomnieć trzeba, iż jak wynika z art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Z kolei organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia:

a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,

b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne (art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a.).

Z przytoczonej normy prawnej jasno wynika, iż pierwszym etapem poprzedzającym wydanie postanowienia o kosztach egzekucyjnych jest ustalenie, iż strona złożyła stosowny wniosek w terminie wskazanym w art. 64c § 6a u.p.e.a. i co istotne termin ten liczony jest od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku lub od dnia, w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne. W niniejszej sprawie strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem, jednakże nie ziściła się żadna z okoliczności, o których mowa wyżej. Jak trafnie wskazał organ, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie sześciu tytułów wykonawczych, o wskazanych wyżej numerach, nie zostało zakończone poprzez wyegzekwowanie obowiązku, ani na skutek wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, które stało się ostateczne. Strona skarżąca pomija w swych rozważaniach tę istotną dla sprawy okoliczność. Kluczowym jest bowiem, iż wniosek o wydanie postanowienia o kosztach egzekucyjnych został złożony w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a omawiane zawiadomienie nie może być wydane w czasie, gdy egzekucja i postępowanie egzekucyjne pozostają w toku.

Wyjaśnić należy, podzielając prezentowany w literaturze pogląd, że generalnie nie można utożsamiać zakończenia egzekucji z zakończeniem postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie nie ma wyraźnej regulacji, która odnosiłaby się do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Nie można utożsamiać zakończenia egzekucji z zakończeniem postępowania egzekucyjnego, co nie oznacza, że moment zakończenia egzekucji oraz zakończenia postępowania egzekucyjnego nie może być tożsamy. Pomimo, że pojęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji różnią się, to w sytuacji gdy zrealizowanie środka egzekucyjnego powoduje wykonanie obowiązku objętego egzekucją i jednocześnie nie zachodzi potrzeba podejmowania dalszych czynności procesowych w danym postępowaniu, zakończenie egzekucji oznacza jednocześnie zakończenie postępowania egzekucyjnego (por. T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2013, s. 111).

Wyjaśnić trzeba i to, że różne są momenty wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji. Zasadą jest, że postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja, stąd pojęcie postępowania egzekucyjnego jest pojęciem znacznie szerszym od pojęcia egzekucji administracyjnej, co ma odpowiednie znaczenie w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, co do zasady, wyróżnić można trzy etapy: stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji administracyjnej, stadium stosowania egzekucji oraz stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji. Nie zawsze postępowanie egzekucyjne przebiega przez wszystkie wymienione stadia, gdyż niekiedy może zakończyć się już na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji. Sama egzekucja administracyjna oznacza stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym. Związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania i nie może się odbyć inaczej niż w ramach tego postępowania (vide wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 774/20 – dostępny, jak i inne przywołane w niniejszym uzasadnieniu na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II FSK 1027/08, postanowienie z art. 64c § 7 u.p.e.a. może być wydane dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego (także przez umorzenie egzekucji), którą to zasadę statuuje § 8 wskazanego przepisu. Uzasadnia to fakt, że kosztów egzekucyjnych nie da się oznaczyć z góry i przewidzieć zdarzeń faktycznych i prawnych mających wpływ na zasadę ich ponoszenia lub wysokość. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2013 r. sygn. akt II FSK 2103/11; W. Grześkiewicz, Komentarz do art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX nr 426731).

Z tych wszystkich względów, rację należy przyznać organom, które akcentowały w swych rozważaniach, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec strony skarżącej na podstawie sześciu tytułów wykonawczych (numery tytułów wskazane powyżej) nie uległo zakończeniu. W tych okolicznościach wniosek skarżącego o wydanie postanowienia o kosztach egzekucyjnych jest przedwczesny. Oceny powyższej nie zmienia fakt, iż w piśmie z dnia 23 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny poinformował stronę, że od dnia 20 lutego 2021 r., w wyniku nowelizacji przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zmniejszyła się wysokość opłaty manipulacyjnej, a koszty egzekucyjne wynoszą 42.767,79 zł; jak również i to, iż w dniu 28 kwietnia 2021 r. podatnik przekazał na konto organu egzekucyjnego należną kwotę kosztów egzekucyjnych. Przedmiotowe pismo było odzwierciedleniem realizacji przez organ zasady informowania strony (art. 9 K.p.a.) z uwagi na zmiany w mających zastosowanie w sprawie przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast procedura poprzedzająca wydanie postanowienia o kosztach egzekucyjnych jest jasno opisana a ustawodawca nie przewidział od niej odstępstw. Tym bardziej, iż jak słusznie wskazał organ, kosztów egzekucyjnych nie da się oznaczyć z góry, ani przewidzieć zdarzeń faktycznych i prawnych mających wpływ na ich wysokość. A strona, wbrew zarzutom skargi, nie została pozbawiona możliwości zakwestionowania tychże, ale przy zachowaniu odpowiednich procedur, tj. poprzez wniesienie zażalenia na postanowienie o kosztach egzekucyjnych, na co wprost wskazuje przepis art. 64c § 7 u.p.e.a. Strona nie może oczekiwać, iż organ dostosuje brzmienie przepisu, poprzez odpowiednią jego wykładnię do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, gdyż wówczas właśnie doszłoby do naruszenia podstawowych zasad postępowania, w tym zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

Na uwzględnienie zasługuje również ustalenie organu, iż wobec braku podstawy prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, zasadnym była odmowa wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest zatem dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne - których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Przytoczony przepis przewiduje przy tym, dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, zaś drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 497/21; wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 marca 2013r., sygn. akt: III SA/Kr 487/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1922/21). Reasumując, organ był zobowiązany odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji gdy stwierdził, że zachodzi przeszkoda uniemożliwiająca rozpoczęcie i prowadzenie tego postępowania.

Mając na uwadze podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji Sąd ich nie podzielił, bowiem organy w przedmiotowej sprawie działały zgodnie z prawem i w wobec ustalenia, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie sześciu ww. tytułów wykonawczych nie zostało zakończone, nie miały podstaw prawnych do orzeczenia zgodnie z żądaniem strony. Skarżący nie został również pozbawiony możliwości skontrolowania działania organów, czego wyrazem jest kontrolowane postępowanie. Co do zarzutu naruszenia przepisów art. 47 Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej nie można zgodzić się ze stroną, że uniemożliwiono jej weryfikację legalności działań organów. Zarówno bowiem na etapie administracyjnym, o czym już była mowa, strona będzie miała możliwość skontrolowania postanowienia o kosztach egzekucyjnych, jak i przysługiwać jej będzie prawo wszczęcia kontroli sądowoadministracyjnej. O uprawnieniach w powyższym zakresie stronie jest wiadomym, na co wskazuje zainicjowanie stosownych procedur kontrolnych w odniesieniu do postanowienia o kosztach egzekucyjnych wydanego po zakończeniu postępowań prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], gdzie egzekucja administracyjna została zakończona.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa, których wykładnia nie budzi wątpliwości Sądu.

Odnosząc się do wniosku o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o konstytucyjność art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a., Sąd nie uznał tego wniosku za zasadny. Zarzutów i wątpliwości skarżącego w tym zakresie Sąd nie podzielił, bowiem treść ww. przepisu jest jasna i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, w związku z tym nie znalazł podstaw do skierowania pytań do Trybunału Konstytucyjnego, o co wnioskował autor skargi. Wniosek ten nie był przy tym dla Sądu wiążący, to Sąd bowiem musi mieć wątpliwości, aby wystąpić z pytaniem prejudycjalnym.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

P.C.