Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2866/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 513
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
article: art. 71b ust. 3-3b
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Sędzia WSA - Artur Kot, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. na p. p. P. Ś. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części gminnej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2014 r., 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz M. na p. p. P. Ś. kwotę 5100 zł (pięć tysięcy sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez Miasto na prawach powiatu [...] (dalej jako Skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010.

Zaskarżone decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 22 września 2014 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów, w związku z wynikiem kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], skierowanym do Miasta [...], o uzyskaniu przez Miasto [...] nienależnej kwoty, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości 59 702,00 zł.

Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało, że w wyniku błędów, popełnionych przez dyrektora Miejskiego Przedszkola nr 5 w [...] przy wykazywaniu danych w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2009 r., łączna liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 13,6794 uczniów.

Pismem z dnia 2 października 2014 r. - na podstawie art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego - Miasto [...] zostało powiadomione o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010.

Następnie Minister Finansów decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] zobowiązał Miasto [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości 59 702,00 zł, W uzasadnieniu wskazano, że kwota, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 dla Miasta [...] została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 13,6794 uczniów liczby uczniów przeliczeniowych.

W związku z tą decyzją do Ministra Finansów wpłynął wniosek Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym Miasto [...] podniosło, że w decyzji niesłusznie stwierdzono, że Miejskie Przedszkole nr 5 z Oddziałami Integracyjnymi w [...] zawyżyło o 1 liczbę uczniów niepełnosprawnych przy wadze P28 i o 1 liczbę uczniów niepełnosprawnych przy wadze P36 - na skutek braku orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Wychowankowie ci posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] i choć widnieją na nich daty 5 i 7 października 2009 r., to faktycznie zostały one wydane przed 30 września 2009 r., bowiem posiedzenia zespołów orzekających odbyły się w dniu 24 września 2009 r., co potwierdzają protokoły z posiedzeń.

Miasto [...] zarzuciło Ministrowi Finansów brak odniesienia się w decyzji do dowodu w postaci protokołów z posiedzeń zespołów orzekających, jak i innych argumentów, przedstawionych w stanowisku Prezydenta Miasta [...], zawartych w piśmie z dnia 14 października 2014 r. nr [...]. Dlatego też, zdaniem Skarżącego nie można było mieć pewności, że przed wydaniem decyzji został w wyczerpujący sposób rozpatrzony materiał dowodowy w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Minister Finansów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, podzielił część oświatową subwencji ogólnej na rok 2010 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756). Algorytm przewidywał odrębne wagi m.in. P28 i P36, przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r., którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, o których mowa w opisach wymienionych wag albo niedostosowanie społeczne.

Zakres zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego został ustalony na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. i na dzień 10 października 2009 r. Zgodnie z § 6 pkt 1 lit. k rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zbiorczych (Dz. U. Nr 277, poz. 2746, z późn. zm.) w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były również dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 7lb ust. 3-3b ustawy o systemie oświaty. Jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2010, stanowiły zatem orzeczenia publicznej poradni psychologiczno- pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zdaniem Ministra warunków do wykazania w systemie informacji jako uczniów objętych kształceniem specjalnym nie spełniali uczniowie, którzy według stanu na dzień 30 września 2009 r. nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. W związku z tym, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010 została ustalona na podstawie danych według stanu na dzień 30 września 2009 r., brak jest podstaw do uwzględnienia przy kalkulacji kwoty części oświatowej subwencji ogólnej orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych po dniu 30 września 2009 r.

Wskazano przy tym, że w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. Miejskie Przedszkole nr 5 z Oddziałami Integracyjnymi w [...] wykazało zawyżoną o 1 wychowanka liczbę uczniów przeliczonych wagą P28 oraz zawyżoną o 1 wychowanka liczbę uczniów przeliczonych wagą P36. Wychowankowie Miejskiego Przedszkola nr 5 z Oddziałami Integracyjnymi w [...] zostali nieprawidłowo zakwalifikowani do wag P28 i P36, bowiem według stanu na dzień 30 września 2009 r., nie posiadali aktualnych orzeczeń poradni psychologiczno-pedagogicznych, o których mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, nie mogli zatem być uwzględnieni w kalkulacji kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010.

Minister wskazał przy tym, że zgodnie z Kryteriami podziału 0,6 %rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010, przekazanymi wszystkim jednostkom samorządu terytorialnego przy piśmie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 lutego 2010 r. nr [...], w przypadku, gdy orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zostało wydane po 30 września 2009 r., jednostka samorządu terytorialnego mogła ubiegać się o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 z kryterium II - wzrost zadań w I półroczu roku budżetowego 2010, jednakże Skarżący nie skorzystał z tej możliwości.

Organ wskazał, że dane zostały ustalone na podstawie wyjaśnień Ministerstwa Edukacji Narodowej przedstawionych w pismach z dnia 22 września 2014 r. nr [...] i z dnia 27 lutego 2015 r. nr [...] oraz wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia 29 maja 2013 r. nr [...] w zakresie prawidłowości realizacji obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok budżetowy 2010 skierowanego do Miasta [...]

Rozpatrując powtórnie sprawę, Minister Finansów ustalił, że w części gminnej, część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010, o której Miasto na Prawach Powiatu [...] zostało powiadomione pismem z dnia 9 lutego 2010 r., nr [...], została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych o 13,6794 uczniów i wynosiła 23 260 038 zł. Minister Finansów decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] zmniejszył część oświatową subwencji ogólnej na 2010 r. o kwotę 370 606 zł. Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 13,6794 uczniów przeliczeniowych wynosi 22 829 730 zł. Kwotę 59 702 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymało, w części gminnej, Miasto na Prawach Powiatu [...] na rok 2010, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, należy tym samym uznać za kwotę nienależną i kwota ta podlega zwrotowi do budżetu państwa.

Minister podkreślił, że jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., stanowiły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego. Wykazane przez szkoły i placówki w systemie informacji oświatowej dane o liczbie uczniów, w tym ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi stanowiły podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym i dla Miasta na Prawach Powiatu [...].

Minister wskazał, że również dzieci posiadające niepełnosprawności trwałe, aby mogły zostać wykazane w systemie informacji oświatowej, a następnie ujęte przy odpowiedniej wadze przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 powinny posiadać według stanu na dzień 30 września 2009 r. aktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego stanowi bowiem podstawę do objęcia dziecka niepełnosprawnego kształceniem specjalnym.

Minister Finansów stwierdził, że przed wydaniem decyzji przeanalizował cały materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia Miasta na Prawach Powiatu [...] zawarte w pismach z dnia 14 października 2014 r. nr [...] i z dnia 3 grudnia 2014 r. nr [...] wraz z załączoną kopią pisma skierowaną do Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia 29 kwietnia 2013 r. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego Minister Finansów stwierdził, iż nie podziela stanowiska Miasta na Prawach Powiatu [...] przedstawionego w ww. pismach, ze względu na odmienność tego stanowiska w odniesieniu do przywołanych powyżej przepisów prawa obowiązujących w przedmiotowym zakresie.

Odnosząc się do podniesionej przez Miasto na Prawach Powiatu [...] kwestii terminu wydania przez zespoły orzekające orzeczeń z dnia 5 i 7 października 2009 r. organ wskazał, że jedyną podstawą do objęcia dziecka kształceniem specjalnym i uwzględnienia przy odrębnej wadze stanowi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej są dokumentami urzędowymi, a zatem zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone, a zatem data wskazana na orzeczeniu ma moc wiążącą dla wnioskodawców, jak i pozostałych podmiotów, w tym przedszkola. W związku z powyższym uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z datą 5 i 7 października 2009 r. nie mogli zostać wykazani w sprawozdaniu systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r.

Na decyzję Ministra Finansów [...] kwietnia 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2014 r. o zwrocie kwoty nienależnie uzyskanej, w części gminnej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010, Miasto [...] złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając decyzji niezgodność z prawem, w szczególności naruszenie:

1) art. 37 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że część oświatowa subwencji ogólnej została nieprawidłowo skalkulowana, podczas, gdy Skarżący prawidłowo określił liczbę uczniów przeliczeniowych,

2) art. 28 ust 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że część oświatowa subwencji ogólnej została nieprawidłowo skalkulowana, podczas, gdy Skarżący prawidłowo określił liczbę uczniów przeliczeniowych,

3) art. 71b ust 3-3b ustawy o systemie oświaty poprzez przyjęcie, iż wydanie orzeczenia następuje z chwilą doręczenia odpisu tego orzeczenia uczniowi objętemu kształceniem specjalnym,

4) § 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych z dnia 18 września 2008 r. (Dz. U. Nr 173, poz. 1072) poprzez przyjęcie, iż do wydania orzeczeń nie doszło w dniu posiedzenia zespołu orzekającego, a w dniach 5 i 7 października 2015 r.

Skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania w sprawie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Badając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z p. zm. dalej: k.p.a.), jak i z normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, Sąd uznał, iż decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniło jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Sąd - dokonując oceny zaskarżonej decyzji, jak i decyzji poprzedzającej w powyższym zakresie - dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oceniając - w cytowanym kontekście - treść rozstrzygnięć administracyjnych wskazać trzeba, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie była prawidłowość decyzji Ministra Finansów, nakładającej na stronę obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2014r., poz. 1115 ze zm., dalej: u.d.j.s.t.) w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Zasadniczy spór w sprawie obejmuje jednakże kwestię związaną z datą wydania orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej i tego, czy uczniowie, którzy te orzeczenia otrzymali, byli uprawnieni do uwzględnienia ich w kalkulacji kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010.

W dniu wykazywania przez szkoły prowadzone przez Miasto na Prawach Powiatu [...] danych o liczbie uczniów w systemie informacji oświatowej obowiązywała ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463 z późn. zm.), na podstawie której zostało wydane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zbiorczych (Dz. U. Nr 277, poz. 2746, z późn. zm.). Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej określiła terminy wykazywania przez szkoły danych w systemie informacji oświatowej o liczbie uczniów (na dzień 31 marca i na dzień 30 września każdego roku). Zgodnie z § 6 pkt 1 lit. k ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zbiorczych w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b ustawy o systemie oświaty.

Należy zgodzić się z organem, że jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., stanowiły zatem orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego. Wykazane przez szkoły i placówki w systemie informacji oświatowej dane o liczbie uczniów, w tym ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi stanowiły podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym i dla Miasta na Prawach Powiatu [...].

Trzeba też zgodzić się z Ministrem, że również dzieci posiadające niepełnosprawności trwałe, aby mogły zostać wykazane w systemie informacji oświatowej, a następnie ujęte przy odpowiedniej wadze przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 powinny posiadać według stanu na dzień 30 września 2009 r. aktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej były wydawane przez m.in. poradnie specjalistyczne, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r., Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej: u.s.o.).

Na podstawie art. 71b ust. 6 u.s.o., stanowiącym że minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia, skład zespołów orzekających, tryb ich powołania, szczegółowe zasady działania tych zespołów, tryb postępowania odwoławczego, wzory orzeczeń oraz szczegółowe zasady kierowania dzieci i młodzieży do kształcenia specjalnego, indywidualnego rocznego obowiązkowego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania, Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072 z p. zm.; dalej jako rozporządzenie), w którym – w myśl § 1 - określił:

1) skład zespołów orzekających działających w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych;

2) tryb powołania zespołów orzekających oraz szczegółowe zasady działania tych zespołów;

3) tryb postępowania odwoławczego;

4) wzory orzeczeń wydawanych przez zespoły orzekające;

5) szczegółowe zasady kierowania dzieci i młodzieży do kształcenia specjalnego, indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania.

Zgodnie z treścią § 7 tego rozporządzenia zespół wydaje orzeczenie oraz opinię większością głosów (ust. 1), przy czym w przypadku równej liczby głosów rozstrzygający jest głos przewodniczącego zespołu (ust. 2). Z ust. 3 wynika, że z posiedzenia zespołu sporządza się protokół. Protokół zawiera w szczególności informację o podjętym rozstrzygnięciu wraz z uzasadnieniem oraz informację o zgłoszonym przez członka zespołu innym stanowisku dotyczącym podjętego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem. Protokół podpisują przewodniczący i członkowie zespołu. Nadto ust. 4 określa, że orzeczenie i opinię przygotowuje członek zespołu wyznaczony przez przewodniczącego.

Zdaniem Sądu z brzmienia przepisów cyt. powyżej rozporządzenia, jak i treści art. 71 b ustawy o systemie oświaty jednoznacznie wynika, że rozstrzygnięcie wydane przez zespół w trybie art. 71b ust. 3-3b u.o.s. jest rozstrzygnięciem podejmowanym przez organ kolegialny w drodze głosowania, przy czym datą wydania orzeczeń, o których mowa w przepisie art. 71b ust. 3-3b u.o.s., jest data posiedzenia, albowiem rozstrzygnięcia te są podejmowane w dniu posiedzenia tego organu kolegialnego, co potwierdza treść protokołu z tego posiedzenia.

Tym samym nie jest uprawnionym twierdzenie, jakoby data rozstrzygnięcia była tą samą datą, jaka widnieje w treści samego orzeczenia lub opinii. Nie można bowiem wykluczyć, że – mimo iż posiedzenie odbyło się danego dnia – w treści orzeczenia i opinii, które są doręczane stronie postępowania, po ich uprzednim sporządzeniu przez wskazanego członka zespołu i podpisaniu przez przewodniczącego zespołu (patrz: wzory orzeczeń stanowiące załączniki do rozporządzenia) – może znaleźć się inna data, np. data sporządzenia tego rozstrzygnięcia przez członka zespołu.

Nie zmienia to jednakże faktu, że rozstrzygnięcie to – wydane zgodnie z treścią cyt. art. 71b ust. 3-3b u.s.o. i § 7 rozporządzenia – w rzeczywistości zostało podjęte w dniu posiedzenia zespołu. W takim przypadku niezbędnym staje się bezsporne ustalenie na podstawie sporządzonego protokołu, kiedy miało miejsce posiedzenie zespołu, albowiem data ta będzie datą wydania orzeczenia lub opinii.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący konsekwentnie - od chwili przeprowadzenia kontroli do złożenia skargi do tut. Sądu – twierdzi, że orzeczenia były podjęte przed dniem 30 września 2009 r., gdyż posiedzenia zespołu miały miejsce przed tym dniem, a tym samym rozstrzygnięcia podjęte przez ten zespół również zostały podjęte przed tym dniem, zaś uczniowie w nich wskazani zasadnie zostali ujęci w systemie informacji oświatowej ze wskazaniem wynikającym z tych orzeczeń.

Organy jednakże mimo tych twierdzeń nie przeprowadziły postępowania w tym przedmiocie i nie zweryfikowały, w jakim dniu odbyły się posiedzenia zespołów orzekających w stosunku do spornych uczniów, a tym samym nie ustaliły bezspornie, czy na rozstrzygnięciach, które były podstawą ich orzekania, były zawarte daty odpowiadające datom odbytego posiedzenia tj. właściwym datom podjęcia rozstrzygnięcia.

Trzeba też podkreślić w tym miejscu, że Sąd nie miał możliwości dokładnego rozpoznania sprawy w tym zakresie z uwagi na fakt, że wraz ze skargą zostały przekazane do WSA szczątkowe akta administracyjne, które nie zawierały wszystkich pism, na jakie powoływała się strona skarżąca, akta nie zawierały również pełnych akt kontroli przeprowadzonej przez UKS w [...], które były podstawą do orzekania przez organy.

Tym samym zachodzi możliwość błędnego zastosowania przez zespoły orzekające § 7 rozporządzenia, a tym samym niewłaściwego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy, powodujące naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 i art. 75 § 1 k.p.a., art. 77, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 76 k.p.a., ze szczególnym uwzględnieniem § 3 tego przepisu, a w konsekwencji przedwczesne zastosowanie w sprawie art. 37 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008r., sygn. akt II OSK 1470/07 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl) zakres obowiązywania zasad ogólnych postępowania, w tym art. 9 k.p.a. należy oceniać wedle specyfiki rozpoznawanej sprawy, przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów prawa materialnego, ograniczających tryb rozpoznania danej sprawy do jednego postępowania administracyjnego, albo wprowadzających tryb jej załatwienia polegający na ciągu następujących po sobie postępowań. Jeżeli rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy wymaga ciągu następujących po sobie postępowań, to już w pierwszym z nich organ ma obowiązek czuwać, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu powinien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jeżeli ma to wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków.

W wyroku tym wskazano, że powyższa teza znajduje uzasadnienie także na gruncie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Artykuł 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jeżeli sąd administracyjny ma prawo wyeliminować z obrotu prawnego akty wydane we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, to tym bardziej jest uprawniony do ustalenia, czy w tych postępowaniach nie doszło do naruszenia prawa.

Do uwzględnienia skargi na decyzję z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie jest konieczne ustalenie, aby stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa było następstwem działania lub zaniechania organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Wystarczy, że jest ono dokonane przez organ prowadzący jedno z postępowań wcześniejszych, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Po pierwsze, za powyższą tezą przemawia fakt, że nie ma takiego ograniczenia w treści przywołanego przepisu. Po drugie zaś, obywatel ma prawo działać w zaufaniu do organu administracji publicznej, do którego się zwrócił ze swoją sprawą i jeżeli nie został pouczony o obowiązku dopełnienia kolejnych wymagań, to może zasadnie przypuszczać, że spełnił wszystkie spoczywające na nim powinności.

NSA podkreślił przy tym, że stosownie do wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, organ administracji publicznej nie może wymagać od strony wykonania ciążącego na niej obowiązku, ani też stosować wobec niej sankcji za niedopełnienie tego obowiązku, jeżeli przez brak stosownego pouczenia lub błędne pouczenie sama administracja uniemożliwia stronie jego wykonanie (wskazany tamże wyrok NSA z 22 lutego 1984r., sygn. akt SA/Po 9/84, OSPiKA 1985, z. 12, poz. 239, z glosą J. Borkowskiego).

Powyższe tezy mają – zdaniem Sądu – również zastosowanie w niniejszej sprawie.

Skarżący mógł bowiem oczekiwać respektującego przepisy prawa materialnego i prawa procesowego działania organów w jego sprawie, a co za tym idzie zarówno sporządzenia orzeczeń i opinii w zgodzie z treścią rozporządzenia MEN z dnia 18 września 2008 r. przez organy właściwe w tych sprawach, jak również Ministra Finansów, który powinien odpowiednio zweryfikować materiał dowodowy pod tym kątem, co jednak nie nastąpiło w rozpatrywanej sprawie, choć kwestia ta miała wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie.

Naruszenie cyt. przepisów art. 71b ust. 3-3b ustawy o systemie oświaty, związane z treścią rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, stanowi tym samym naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Ponadto organy swoim postępowaniem naruszyły – zdaniem Sądu – powyżej wskazane zasady ogólne, jak przepisy odnoszące się do postępowania dowodowego, a naruszenie to było naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W prowadzonym postępowaniu Minister Finansów winien zatem ponownie rozpatrzyć sprawę, mając na względzie wskazane powyżej rozważania Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 litera a i c p.p.s.a., w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika (w tym przypadku radcy prawnego) reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz wynagrodzenia radcy prawnego.