Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 493/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.. 50 ust. 2, 4 i 5, art. 51, art. 51 a
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do środowiskowego domu samopomocy uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi D. K. (dalej w skrócie: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] (dalej w skrócie: "organ I instancji") z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do środowiskowego domu samopomocy.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] organ I instancji skierował skarżącą do Środowiskowego Domu Samopomocy Nr [...] w [...], na okres od 1 grudnia 2016 r. do dnia 31 stycznia 2018 r.

W dniu 23 stycznia 2018 r. skarżąca wniosła o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej m. in. w postaci przedłużenia pobytu w Środowiskowego Domu Samopomocy Nr [...] w [...] oraz przyznanie posiłku podczas pobytu w ośrodku od lutego 2018 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] organ I instancji odmówił skierowania skarżącej do Środowiskowego Domu Samopomocy Nr [...] w [...] oraz przyznania posiłku podczas pobytu w ośrodku wsparcia.

Jak podstawę prawną decyzji organ I instancji podał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 51 ust. 1, 2 i 4 w zw. z art. 17 ust. 2 pkt 3, art. 51a ust. 1 i 2, art. 51b ust. 5, art. 106 ust. 4, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 4 maja 2004 r. o pomocy społecznej ( t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz. U. z 2010 r., Nr 238 poz. 1586 ze zm.).

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym ze wskazaniami do uczestnictwa w terapii zajęciowej, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Utrzymuje się głównie z renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Od dnia 25 sierpnia 2011 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. skarżąca w sposób ciągły była uczestniczką Środowiskowego Domu Samopomocy Nr [...] w [...], gdzie miała zapewnione usługi w ramach indywidualnych i zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych.

Organ I instancji stwierdził również, że skarżąca zgłasza liczne problemy zdrowotne, w kosztach leczenia wspiera ją Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Skarżąca otrzymuje też pomoc na zabezpieczenie innych potrzeb życia codziennego np. zakup środków czystości, zakup szkieł korekcyjnych, dokupienie żywności itd., w ramach przyznawanych na ten cel specjalnych zasiłków celowych.

Następnie organ I instancji przytoczył treść przepisów u.p.s. mających zastosowanie w sprawie.

Organ I instancji wskazał, że Środowiskowy Dom Samopomocy Nr [...] w [...] jest placówką, która zapewnia miejsce dla 53 uczestników. W chwili obecnej z usług ośrodka korzysta 57 osób, a 3 osoby wymagające wsparcia instytucjonalnego z jego strony nadal oczekują na przyjęcie. Są to dwie osoby ubiegające się o przyznanie pobytu w Środowiskowym Domu Samopomocy po raz pierwszy i wymagające realizacji indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego, oraz jedna osoba po dłuższej przerwie niekorzystania z ośrodka. Organ I instancji stwierdził, iż osoby te będą miały pierwszeństwo w kwestii skierowania do placówki, tym bardziej, że skarżąca przez okres ostatnich blisko 7 lat zrealizowała założenia planu postępowania wspierająco-aktywizującego.

Organ I instancji stwierdził również, że w oparciu o dotychczasowe uczestnictwo skarżącej w zajęciach ośrodka i podsumowanie jej indywidualnego planu postępowania wspierająco – aktywizującego należy uznać, iż skarżąca osiągnęła wysoki poziom samodzielności, a co za tym idzie, nie potrzebuje wsparcia ze strony Środowiskowego Domu Samopomocy, gdyż kwalifikuje się ona do korzystania z innych form wsparcia, które oferuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej np. specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi świadczonych w miejscu zamieszkania, czy zajęć w Warsztatach Terapii Zajęciowej (na terenie [...] są 3 tego typu placówki). Z pisma sporządzonego przez Dyrektora Środowiskowego Domu Samopomocy Nr [...] w [...] wynikało ponadto, że skarżąca jest osobą schludną, dbającą o swój wygląd, radzi sobie z codziennymi obowiązkami, wykazuje dużą zaradność w prowadzeniu gospodarstwa domowego i pozyskiwaniu środków finansowych, dba o swój stan zdrowia i leczenie (poprzez rejestrację wizyt lekarskich czy organizację wyjazdów do sanatorium), wykazuje także dużą przedsiębiorczość w załatwianiu spraw urzędowych, o czym świadczy choćby pozyskanie nowego lokalu z zasobów gminy, a także samodzielne nadzorowanie remontu mieszkania, zakup mebli i sprzętu AGD. Tym samym, zdaniem organu I instancji, skarżąca osiągnęła poziom wskazany w § 13 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy, zgodnie z którym w przypadku osiągnięcia przez uczestnika poziomu samodzielności umożliwiającej uczestnictwo w innych formach wsparcia zespół wspierająco - aktywizujący wnioskuje do jednostki prowadzącej lub jednostki zlecającej o umożliwienie uczestnikowi korzystania z innych form wsparcia w celu kontynuacji procesu usamodzielnienia, w szczególności poprzez odpowiednie formy rehabilitacji zawodowej lub zatrudnienia.

Ponadto organ I instancji podniósł, że w trakcie kilkuletniego pobytu w Środowiskowym Domu Samopomocy Nr [...] w [...] skarżąca wielokrotnie preferowała zajęcia indywidualne, sporadycznie uczestnicząc w zajęciach grupowych, nagminnie unikając zajęć interpersonalnych pozwalających ćwiczyć współpracę i komunikację. Z tego względu, w ocenie organu I instancji, lepszą pespektywą wydaje się być dla skarżącej wsparcie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych, które będą skierowane wyłącznie do niej.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że nie zgadza się z stwierdzeniami zawartymi w decyzji organu I instancji wskazującymi na osiągnięcie wysokiego poziomu samodzielności. Skarżąca wskazała, iż ma trudności z pisaniem, czytaniem oraz zrozumieniem, ponieważ jest upośledzona umysłowo w stopniu umiarkowanym. Zdaniem Skarżącej, nie przedstawiono jej żadnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego. Skarżąca nie uczęszczała na zajęcia grupowe ponieważ źle się na nich czułą, a zgłaszane uwagi były jej zdaniem bagatelizowane przez personel Środowiskowego Domu Samopomocy. Skarżąca wskazała, iż wymaga wsparcia ośrodka jakim jest Środowiskowy Dom Samopomocy. Skarżąca na poparcie swoich twierdzeń załączyła do odwołania zaświadczenia psychologa z dnia 16 stycznia 2012 r., z dnia 30 marca 2015 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 13 lutego 2018 r. Ponadto wskazała, iż jest osobą niesamodzielną i wymaga opieki ze strony osób trzecich.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, [...] decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymało ją w mocy.

W uzasadnieniu SKO podzieliło ustalenia faktyczne organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wskazało, że formułowane przez skarżącą zarzuty o jej nieporadności oraz braku możliwości funkcjonowania w życiu codziennym, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

SKO wskazało, że skarżąca potwierdziła w swoim odwołaniu, iż miała problemy z zajęciami grupowymi i źle się podczas z nich czuła, dlatego też preferowała zajęcia indywidualne. W ocenie SKO, okoliczności wskazane przez skarżącą, jakoby jej sytuacja odzwierciadlała sytuację zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 listopada 2012 r., II SA/OI 1236/12 nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

SKO podkreśliło, że organ I instancji zaoferował skarżącej specjalistyczne usługi opiekuńcze, jednak skarżąca odmówiła z ich skorzystania.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję SKO, domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że SKO ograniczyło się do przytoczenia pełnego brzmienia przepisów wskazanych w podstawie prawnej swej decyzji oraz do powtórzenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji, nie ustosunkowując się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącą. W ocenie skarżącej nie budzi wątpliwości, iż z uwagi na stan zdrowia potrzebuje ona pomocy w codziennym funkcjonowaniu oraz w zrozumieniu określonych sytuacji prawnych i faktycznych, i chociażby już z tego względu - abstrahując od obowiązku ustawowego - potrzebuje wyjaśnienia, jakie ustalenia faktycznie poczynił w toku postępowania organ i jakie przepisy prawa uzasadniają negatywne dla niej orzeczenie. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i powinno skutkować uchyleniem decyzji.

Skarżąca podniosła, że poprzez odebranie jej prawa do codziennego pobytu w Środowiskowym Domu Samopomocy została postawiona w uciążliwej sytuacji, co przekłada się na jej zdrowie psychiczne. Zajęcia organizowane przez ŚDS Nr [...] były dla niej naturalnym środowiskiem, w którym czuła się bezpieczna i potrzebna. Zwróciła też uwagę, że nie domaga się skierowania do Środowiskowego Domu Pomocy jako nowego uczestnika, lecz o przedłużenie możliwości pobytu, gdyż skarżąca była uczestniczką od 25 sierpnia 2011 roku. Ze względu na stałą więź z tym miejscem, skarżąca traktowała Środowiskowy Dom Samopomocy Nr [...] w [...] jako drugi dom i miejsce, w którym mogła znaleźć spokój i zrozumienie.

Zdaniem skarżącej, znajdowanie się na liście oczekujących nie świadczy o tym, że osoba taka znajduje się w gorszej sytuacji niż skarżąca, będąca stałym uczestnikiem Środowiskowego Domu Pomocy. Konieczne jest tutaj rozważenie i ocena jej słusznego interesu w porównaniu z interesem osób oczekujących na liście. Zdaniem skarżącej, rozstrzygnięcie SKO w tym zakresie jest lakoniczne.

W zaskarżonej decyzji SKO zawarte zostało stwierdzenie, że skarżąca wyróżnia się samodzielnością. Skarżąca jednak podniosła, że samodzielność ta nie została w żaden sposób uzasadniona. Zdaniem skarżącej, o jej niesamodzielności świadczy przede wszystkim fakt, że w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych takich jak kąpiel czy ubieranie się - korzysta z pomocy córki. Skarżąca zarzuciła, że nie jest zasadna odmowa wsparcia w postaci uczestnictwa w Środowiskowym Domu Samopomocy tylko dlatego, że osoba wymagająca opieki ma rodzinę.

Skarżąca wskazała, że argumentem, na który powołuje się organ, jest fakt odbycia indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego. Zarzuciła przy tym, że organy powinny ustalić sytuację skarżącej, kiedy i w jakim trybie określono dla niej indywidualny plan postępowania i czy plan ten został zrealizowany, jakie formy zajęć podejmowane były w poprzednich okresach i czy założone cele zostały osiągnięty. Przede wszystkim wnikliwej analizy wymaga zatem sytuacja faktyczna i prawna skarżącej, która powołuje się na niezrealizowanie wyżej wymienionego indywidualnego planu.

Skarżąca zakwestionowała też ustalenia dotyczące środków finansowych, którymi dysponuje. Wskazała, że ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec syna, a kwota jaka pozostaje na codzienne wydatki wynosi około 660 zł (514 zł renta z ZUS i 150 zł zasiłek pielęgnacyjny). Tak małe dochody nie pozwalają jej na zapewnienie sobie co najmniej minimum egzystencji. Poważny problem stanowi tutaj brak codziennych posiłków (śniadania i obiady), które skarżąca miała zapewnione w ŚDS Nr [...]. Niemożliwe jest również osiągnięcie przez skarżącą dodatkowych dochodów, z uwagi na orzeczenie o trwałej niezdolności do pracy.

Podtrzymując swoje stanowisko, SKO wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Decyzje organów obu instancji są wadliwe i jako takie podlegają uchyleniu.

W ocenie Sądu naruszają one tak prawo materialne, jak i procesowe.

W sprawie bezsporne jest, że skarżąca posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność ma charakter stały i datuję się ją od urodzenia. Jako wskazane uznano uczestnictwo skarżącej w terapii zajęciowej, przyjęto również, iż wymaga ona korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, oraz stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (k. 10).

Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z uzasadnień decyzji organów obu instancji, skarżąca nieprzerwanie od sierpnia 2011 roku była uczestniczką Środowiskowego Domu Samopomocy nr [...] w [....] (dalej w skrócie: "ŚDS"); w aktach znajduje się wyłącznie decyzja z dnia [...] listopada 2016 roku, nr [...], którą skierowano ją do ŚDS na okres od 1 grudnia 2016 roku do 31 stycznia 2018 roku.

Środowiskowe Domy Samopomocy, stosownie do postanowień art. 51a ust. 1 w związku z art. 51 u.p.s. stanowią ośrodki wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które w wyniku upośledzenia niektórych funkcji organizmu lub zdolności adaptacyjnych wymagają pomocy do życia w środowisku rodzinnym i społecznym, w szczególności w celu zwiększania zaradności i samodzielności życiowej, a także ich integracji społecznej. Pomoc w postaci uczestnictwa w ŚDS jest realizowania w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych, albowiem może być świadczona wyłącznie przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem oraz w zakresie i trybie dostosowanym do szczególnych potrzeb beneficjenta, wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności – art. 50 ust. 4 u.p.s. w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. 2005 r., nr 189, poz.1598).

Z treści art. 51a ust. 1 u.p.s. wynika jednoznacznie, że zaburzenia psychiczne osób kierowanych do ŚDS można zasadniczo skatalogować w trzy grupy:

1) powodujące upośledzenie niektórych funkcji organizmu; 2) powodujące upośledzenie zdolności adaptacyjnych; 3) powodujące łącznie skutki, o których mowa w pkt 1 i 2. W każdym przypadku udzielenie pomocy w postaci uczestnictwa w ŚDS ma w założeniu służyć poprawie życia beneficjenta w środowisku rodzinnym i społecznym, w szczególności poprzez zwiększenie zaradności i samodzielności życiowej, a także integracji społecznej. Nie chodzi więc li tylko o "wyuczenie" beneficjenta, jak ma radzić sobie ze sprawami życia codziennego, ale także i o to, by poprawić jego integrację społeczną, przez co należy rozumieć osiągnięcie pewnego oczekiwanego stopnia adaptacji w kontaktach międzyludzkich w środowisku beneficjenta. Przedstawione w tym miejscu uwagi mają charakter wysoce ogólny, zostaną rozwinięte w dalszej części uzasadnienia, w ramach odniesienia się do skonkretyzowanej, a ocenionej wadliwie, aktywności procesowej organów.

Tryb kierowania i przyjmowania do ŚDS określa wydane na podstawie art. 51a ust. 5 u.p.s. rozporządzenie Ministra Pracy I Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 roku w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz. U. z 2010 r., nr 238, poz.1586: dalej w skrócie: "rozporządzenie ŚDS"). Z jego treści wynika, że decyzję o skierowaniu do ŚDS wobec osób, które wystąpiły o to po raz pierwszy wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 3 miesiące. Czas ten ma wystarczyć na dokonanie przez zespół wspierająco-aktywizujący oceny możliwości zaproponowania danej osobie indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego oraz okresu, jaki będzie niezbędny do jego realizacji - § 6 rozporządzenia ŚDS. Pierwsze skierowanie do ŚDS ma więc charakter sui generis rozpoznania, czy ubiegający się o uczestnictwo w ŚDS będzie mógł uzyskać w tej formie adekwatną do swoich potrzeb pomoc i przez jaki okres pomoc ta powinna być świadczona. Jeżeli zespół wspierająco-aktywizujący rozstrzygnie o przedmiotowych kwestiach pozytywnie, wydaje się kolejną decyzję administracyjną o skierowaniu do ŚDS. Skierowanie orzeka się na czas określony, niezbędny do zrealizowania indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego - § 7. Okres, na jaki osoba została skierowana do domu, może być przedłużony, w szczególności w sytuacji braku postępów w realizacji indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego - § 8 rozporządzenia ŚDS. Z treści powołanych przepisów wyłania się pewien spójny logicznie tryb rozstrzygania o tym, czy dana osoba może zostać uczestnikiem ŚDS, a jeżeli tak, to przez jaki okres. Jeżeli natomiast w szacowanym przedziale czasu indywidualny plan postępowania wspierająco-aktywizującego nie zostanie zrealizowany, przewiduje się możliwość decyzyjnego przedłużenia tego okresu.

Opierając się o uzasadnienia decyzji organów obu instancji należy przyjąć, że wobec skarżącej pierwotnie przyjęto, iż spełnia ona warunki kwalifikujące ją jako uczestniczkę ŚDS. Przyjęto wobec tego, że jest ona osobą która potrzebuje pomocy w tej formie. W oparciu o akta sprawy nie można ustalić, kiedy faktycznie skarżącą skierowano o ŚDS, jakich interwałów czasowych dotyczyły poszczególne skierowania, ile decyzji w tym przedmiocie wydano, czy wydawano decyzje w przedmiocie przedłużenia okresu skierowania, a jeżeli tak, to z jakich przyczyn; w aktach sprawy nie ma decyzji administracyjnych w tym przedmiocie; jest wyłącznie decyzja z [...] listopada 2016 roku kierująca skarżącą do ŚDS na okres od 1 grudnia 2016 roku do 31 stycznia 2018 roku; w ocenie Sądu akta sprawy w tym zakresie są niekompletne, co przesądza o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd zwraca ponadto uwagę na oczywisty fakt, że skarżąca wnioskiem z dnia 25 stycznia 2018 roku, zwróciła się do Dyrektora MOPS w [...] o przedłużenie okresu jej uczestnictwa w ŚDS, a nie o skierowanie jej do tej placówki. Zauważa to organ I instancji we wstępnej części swojego uzasadnienia, niemniej jednak wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie skierowania. W przedmiotowej sprawie, wobec faktu przebywania skarżącej w ŚDS i złożenia w tym czasie wniosku o przedłużenie okresu uczestnictwa, organ nie miał prawnej możliwości wydania decyzji w przedmiocie skierowania. Wobec korzystania przez skarżącą z tej formy pomocy społecznej przez ostatnie 7 lat, kwestia ustalania potrzeb skarżącej oraz formułowanie adekwatnego do nich indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego, w trybie § 7 ust. 6 i 7 rozporządzenia ŚDS, było bezprzedmiotowe - w takim układzie faktycznym zastosowanie znajduje § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia ŚDS.

Obowiązkiem organu, stosownie do treści wniosku skarżącej było wydać decyzję w przedmiocie przedłużenia okresu uczestnictwa w ŚDS, na podstawie § 7 ust. 8. Zakresy stosowania przepisów kompetencyjnych uprawniających do wydania decyzji w przedmiocie skierowania do ŚDS i przedłużenia okresu uczestnictwa w tej placówce są odmienne, co oznacza, iż organ nie może dowolnie wydawać decyzji w tym przedmiocie, lecz powinien dostosować formułę rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności faktycznych. Jeżeli skarżąca przebywała już w ŚDS rozstrzyganie o skierowaniu jej do tej placówki należało uznać za naruszenie prawa materialnego, to jest § 7 ust. 7 rozporządzenia ŚDS, poprzez jego błędne zastosowanie.

Wobec prezentowanej przez organy argumentacji o pierwszeństwie osób oczekujących na skierowanie do ŚDS względem skarżącej Sąd zajmuje stanowisko negatywne. Jest tak dlatego, że organy nie wskazują normatywnego umocowanie dla tak ukształtowanego stanowiska. Rozstrzygając o sytuacji prawnej skarżącej w sposób dla niej negatywny, organy powinny powołać się na fakty prawne, a więc okoliczności faktyczne, które są istotne z perspektywy obowiązujących norm prawnych. Twierdzenia organów o pierwszeństwie innych osób w prawie do skierowania do ŚDS nie zostały wsparte żadnymi przepisami prawa, z których by ono wynikało. Sąd również nie znajduje żadnych regulacji, które pozwoliłyby uzasadnić tezę, iż osoba oczekująca na przedłużenie okresu jej uczestnictwa w ŚDS powinna w swym prawie ustąpić osobom, które domagają się skierowania do tej placówki. Wręcz przeciwnie, z treści § 7 ust. 4 rozporządzenia ŚDS wynika, że można dokonać skierowania do ŚDS prowadzonego przez inną gminę lub inny powiat niż gmina lub powiat właściwe ze względu na miejsce zamieszkania wnioskującego. Świadczy to o tym, że w przypadku, gdy nie ma miejsc w ŚDS właściwym z uwag na miejsce zamieszkania wnioskującego, kieruje się go do innego tego typu ośrodka wsparcia (pod warunkiem zawarcia stosownego porozumienia). Przepisy nie przewidują natomiast, aby można było wydać decyzję w przedmiocie przedłużenia okresu uczestnictwa w ŚDS, tyle że w innej placówce.

Sąd przyjął również, że organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w sposób zgodny z rygorami wynikającymi z przedmiotowych przepisów.

Podstawą negatywnego rozstrzygnięcia organów było ustalenie, że skarżąca zrealizowała indywidualny plan postępowania wspierająco-aktywizującego, a zatem zachodzą okoliczności przewidziane hipotezą § 13 ust. 3 rozporządzenia ŚDS – uczestnik osiągnął poziom samodzielności umożliwiający uczestnictwo w innych formach wsparcia. Okoliczność ta nie poddaje się kontroli Sądu, albowiem w aktach sprawy brak jest dokumentacji, w oparciu o którą byłoby to możliwe. Organy poczyniły ustalenia istotne w sprawie bez oceny indywidualnej dokumentacji skarżącej, o której mowa w § 24 rozporządzenia ŚDS. Dokumentacja ta obejmuje przede wszystkim indywidualny plan postępowania wspierająco-aktywizującego, opinie specjalistów, notatki pracowników zespołu wspierająco-aktywizującego dotyczące aktywności uczestnika, jego zachowań, motywacji do udziału w zajęciach oraz inne dokumenty mające zastosowanie przy opracowywaniu indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego (§ 24 ust. 2). W ocenie Sądu przyjęcie przez organy, że skarżąca osiągnęła poziom samodzielności umożlwiający jej uczestnictwo w innych formach wsparcia (§ 13 ust. 3), bez dostępu i analizy dokumentacji indywidualnej skarżącej było wadliwe. Nie można bowiem uzasadnić tezy o zrealizowaniu indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego, bez dostępu do jego treści.

Organ w tej materii oparły się wyłącznie na pismach Dyrektora ŚDS z 24 stycznia 2018 roku i 1 lutego 2018 roku. Z treści pierwszego z pism wynika, iż "oferta ośrodka, pomimo wielokrotnie podejmowanych przez zespół prób modyfikacji z uwzględnieniem możliwości pani K. (skarżącej, przyp. Sądu) nie została zrealizowana". W dalszej części Dyrektor wskazuje, iż w ocenie skarżącej oferta ośrodka nie była zgodna z potrzebami i oczekiwaniami skarżącej. W kolejnymi piśmie Dyrektor wyjaśnia, iż skarżąca wykazuje samodzielność w obszarze funkcjonowania w życiu codziennym: higiena i wygląd zewnętrzny, utrzymanie czystości gospodarowanie środkami finansowymi, poprawa i utrzymanie zdrowia, załatwianie spraw urzędowych, umiejętności kulinarne, spędzanie czasu wolnego. Zwrócono uwagę na dysfunkcję skarżącej w obszarze treningów umiejętności interpersonalnych; unikanie zajęć, otwarta krytyka, konflikty z personelem i innymi uczestnikami, agresja słowna, brak poprawy zachowania pomimo licznych prób wpłynięcia na skarżącą. Weryfikacja informacji przekazanych w powołanych pismach, aby ustalenia poczynione na ich podstawie nie naruszały art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., powinna nastąpić poprzez konfrontację z dokumentacją indywidualną skarżącej.

Sąd zwraca uwagę, iż rozpoznając ponownie sprawę, obowiązkiem organów będzie dokonanie oceny postępowania skarżącej przez pryzmat stanu jej zdrowia. Dyrektor ŚDS w swoich pismach zwraca uwagę na negatywne zachowanie skarżącej, jej konfliktowość, kontestacja kompetencji pracowników ośrodka, podważanie przydatności prowadzonych zajęć. W tym kontekście pod rozwagę należy wziąć znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskie z 2012 i 2015 roku, z których wynika, że skarżąca w okresach zaostrzenia choroby doznaje nasileń objawów depresji, popada w marazm, traci poczucie sensu życia, odczuwa silne lęki, ma myśli samobójcze, cierpi na bezsenność. Staje się wówczas drażliwa, dysfotyczna, popada w konflikty z innymi uczestnikami ŚDS. We wnioskach wskazano, że skarżąca cały czas potrzebuje dużo wsparcia, zrozumienia, akceptacji, i profesjonalnej pomocy.

Postępowanie skarżącej, na które zwraca uwagę Dyrektor ŚDS, wobec treści zaświadczeń lekarskich, może świadczyć o wciąż aktywnych potrzebach skarżącej w przestrzeni jej adaptacji społecznej, w okresach nasilenia objawów chorobowych. Jej negatywne nastawienie do zajęć, personelu, czy innych uczestników może mieć etiologię chorobową i nie wynikać ze złej woli. Kwestie te powinny zostać poddane ocenie i jednoznacznie wyjaśnione, albowiem są one kluczowe wobec treści art. 51a ust. 1 u.p.s. w związku z § 7 ust. 8 ewentualnie § 13 ust. 3 rozporządzenia ŚDS; od ostatecznego stanowiska w tym przedmiocie zależy rozstrzygnięcie, czy wobec braku samodzielności skarżącej w zakresie integracji społecznej okres jej uczestnictwa w ŚDS powinien zostać przedłużony, czy też, wobec osiągnięcia odpowiedniego stopnia samodzielności, celowe jest uczestnictwo skarżącej w innych formach wsparcia.

Zwrócenia uwagi wymaga również zajęte przez organy obu instancji stanowisko, o możliwości uczestnictwa skarżącej w innych formach wsparcia. Jest ono o tyle nieczytelne, że pismem z dnia 31 stycznia 2018 roku zastępca Dyrektora MOPS w [...] zwrócił się do Środowiskowego Domu Samopomocy nr [...] w [...] o udzielenie informacji, czy jest możliwe przyjęcie skarżącej do tej placówki w charakterze uczestnika. Organ powołał się na niepełnosprawność skarżącej, upośledzenie umysłowe, chorobę psychiczną, epilepsję i wskazania do stałej terapii zajęciowej i korzystania z systemu środowiskowego wsparcia. Z treści tego pisma wynika, że dostrzega się konieczność uczestnictwa skarżącej w ŚDS, tymczasem osiem dni później, wydano decyzję administracyjną – podpisaną również przez zastępcę Dyrektora MOPS w [...] – w której stwierdza się, iż potrzeby takiej nie ma, a skarżąca może korzystać z innych form wsparcia.

W aktach sprawy znajdują się również pisma Warsztatów Terapii Zajęciowej "[...]" i "[...]", z których wynika, że skarżąca nie ma możliwości na udział w prowadzonych przez nie zajęciach (k. 48 i 50).

Z powołanych dokumentów wyłania się zupełnie niespójny obraz potrzeb skarżącej oraz możliwości ich zaspokojenia.

Z powołanych wyżej względów Sąd przyjął, iż decyzje organów obu instancji naruszają przepisy prawa materialnego - § 7 ust. 7 rozporządzenia ŚDS poprzez jego błędne zastosowanie, oraz przepisy prawa procesowego – art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie.

Rozpoznając ponownie sprawę organy rozstrzygnął o przedłużeniu okresu uczestnictwa skarżącej w ŚDS, mając na uwadze fakt, iż za pozytywnym rozstrzygnięciem tej kwestii przemawia w szczególności brak postępów w realizacji indywidualnego planu postępowania wspierająco-aktywizującego.

Analizując stopień osiągniętej przez skarżącą samodzielności przez pryzmat § 13 ust. 3 rozporządzenia ŚDS organy uwzględnią stan zdrowia skarżącej, oraz wynikające z niego potrzeby w zakresie zdolności adaptacyjnych/integracji społecznej.

Oceniając stan zdrowia skarżącej, jej potrzeby w zakresie uczestnictwa w ŚDS, poczynione postępy, oraz możliwość korzystania z innych form wsparcia, organy dokonają analizy całości akt sprawy, w tym i indywidualnej dokumentacji skarżącej, o której mowa w § 24 rozporządzenia ŚDS. Wezmą pod uwagę wnioski, jakie wynikają z orzeczenia o niepełnosprawności oraz zaświadczeń lekarskich - wymóg stałego wsparcia i pomocy.

Systemowo odnotowania wymaga również fakt, iż stosownie do postanowień art. 11 ust. 2 u.p.s. odmowa przyznania pomocy społecznej z uwagi na brak współdziałania beneficjenta nie dotyczy osób z zaburzeniami psychicznymi. Jest to rozwiązanie zrozumiałe, jeżeli uwzględni się fakt, że osoby cierpiące na takie schorzenia z założenia mają zaburzone procesy wolitywne, intelektualne lub emocjonalne.

Z powołanych przyczyn Sąd uchylił zarówno decyzję zaskarżoną, jak i decyzję ją poprzedzającą, opierając się przy tym o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 134 i 135 P.p.s.a.