Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 796/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie
Powołane przepisy: article: art. 32 ust.1 pkt 2, art. 62-80, art. 72 ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 72 poz 802
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
article: art. 437
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: §  11 ust. 1 pkt 1-7, § 11 ust. 3, § 21ust. 1i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 156 poz 1520
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i  dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. sprawy ze skargi [...] na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany z ostrzeżeniem I. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w [...], II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w R. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko funkcjonariuszowi celnemu A.K., ekspertowi celnemu pełniącemu służbę w Izbie Celnej w R. obwinionemu o to, że pełniąc obowiązki służbowe Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych nieprawidłowo sprawował nadzór funkcjonalny przy prowadzeniu sprawy nr [...] przyjętej do rozpatrzenia w Wydziale w dniu 27 października 2005r., dotyczącej odwołania pełnomocnika strony tj. [...] z siedzibą w M. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] r. nr [...], czego konsekwencją było przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług VAT w kwocie 175.848,00 zł oraz odsetek od zobowiązań podatkowych w kwocie 193.965,30 zł, czym naruszył obowiązki służbowe wynikające z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 156, póz. 1641 ze zm.).

Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej w R., na podstawie art. 62, art. 63 ust. 1, art. 69 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, uznał A. K., eksperta celnego, podkomisarza celnego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył karę dyscyplinarną nagany z ostrzeżeniem. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. organ sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji, orzeczenia dyscyplinarnego.

Od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego A.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc zarzuty naruszenia: przepisów ogólnych art. 7, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 170 § 1-4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, poprzez przywołanie przez organ dowodu, którym nie dysponował w momencie orzekania, art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, poprzez wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z uchybieniem ustawowego terminu, 3 pkt 1, § 8 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych, art. 128 § 2 Kodeksu postępowania karnego, jak

też art. 49 Konstytucji RP.

Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej w R., na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997»r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, póz. 555 z późn.zm.) w związku z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Powyższe orzeczenia organ celny wydał w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu 27 października 2005 r. A.K., wykonując obowiązki służbowe Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych w Izbie Celnej w R. zadekretował do rozpatrzenia przez starszego kontrolera celnego A. A. sprawę dotyczącą odwołania pełnomocnika [...] z siedzibą w M. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia 22 września 2005 r. nr [...]. Przedmiotowe odwołanie zostało zarejestrowane w rejestrze spraw z 2005 r. nr [...] "Inne zagadnienia dot. procedury tranzytu" pod numerem 268. Następnie, postanowieniem z dnia 19 grudnia 2006 r., podpisanym z upoważnienia organu przez A. K. wyznaczono stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w przedmiocie odwołania. Zobowiązanie podatkowe, którego dotyczyła decyzja organu pierwszej instancji przedawniło się z dniem 31 grudnia 2005 r. Z tej przyczyny, w dniu [...] r. decyzją nr [...] Dyrektor Izby Celnej w R. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie określenia wysokości podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru oraz w zakresie ustalenia kwoty odsetek za zwłokę od zobowiązań podatkowych oraz umorzył postępowanie podatkowe w tym zakresie.

W uzasadnieniu orzeczeń dyscyplinarnych organ podał, iż na funkcjonariuszu celnym A. K. ciążył, określony w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, obowiązek sprawnego i terminowego wykonywania zadań służbowych. Do zadań tych należało wykonywanie kontroli funkcjonalnej w Wydziale Przeznaczeń Celnych, co wynikało zarówno z zapisów Decyzji nr [...] Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] r. w sprawie kontroli sprawowanej w ramach nadzoru służbowego przez osoby zajmujące kierownicze stanowiska w Izbie Celnej w R. ([...]), jak i z Karty Zakresu Obowiązków i Uprawnień tego funkcjonariusza celnego z dnia 4 maja 2004 r.

Dokonując pierwotnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Dyrektor Izby Celnej w R. uznał, iż zarówno zebrane dowody materialne,

jak i dowody w postaci zeznań świadków, w tym złożonych w trakcie konfrontacji przeprowadzonych z udziałem A.K. w sposób pewny dowodzą popełnienia przez obwinionego zarzucanego mu czynu, zatem stanowią podstawę do wymierzenia mu kary dyscyplinarnej nagany z ostrzeżeniem. Organ celny uznał jednocześnie, iż kara ta w zupełności spełni swoją rolę zapobiegawczą i wychowawczą w stosunku do obwinionego.

Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor Izby Celnej w R. wskazał, iż wobec potwierdzenia wyjaśnień obwinionego zeznaniami świadka M. P. uznać należy, iż w Wydziale Przeznaczeń Celnych założony został Rejestr Kontroli Funkcjonalnej, co stanowiło wypełnienie dyspozycji § 5 ust. 3 i 4 Decyzji nr [...] Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie kontroli sprawowanej w ramach nadzoru służbowego przez osoby zajmujące kierownicze stanowiska w Izbie Celnej w R. ([...]). Jednakże w ocenie organu zeznania świadków, pracowników Wydziału Przeznaczeń Celnych Izby Celnej w R. wskazują na to, iż żaden z nich (poza momentem założenia rejestru przez M. P.), nie miał fizycznego kontaktu z tym rejestrem i nie potrafi powiedzieć, czy były w nim dokonywane przez obwinionego jakiekolwiek wpisy. Ponadto świadkowie ci zeznali zgodnie, iż obwiniony nie dokonywał w aktach prowadzonych przez nich spraw adnotacji o fakcie przeprowadzenia kontroli funkcjonalnej, co było jego obowiązkiem w myśl § 5 ust. 1 i 2 przywołanej powyżej Decyzji nr [...], jak również w momencie dekretacji spraw na poszczególnych pracowników nie wskazywał propozycji sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Nie odnotowywał także terminu załatwienia danej sprawy, czy też terminu, w którym dojdzie do przedawnienia. Ponadto z zeznania Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej w R. 16 maja 2007 r. wynika, iż obwiniony w okresie od 27 października do 31 grudnia 2005 r. nie przekazywał do Wydziału Kontroli Wewnętrznej informacji o nieprawidłowościach w kontrolowanych przez niego sprawach prowadzonych w Wydziale Przeznaczeń Celnych, który to obowiązek wynikał z treści § 6 tiret drugi ww. Decyzji nr [...] Dyrektora Izby Celnej w R..

W konsekwencji, w oparciu o zeznania świadków oraz nieprawidłowy sposób rozpatrywania sprawy [...] organ uznał, iż dowody te potwierdzają w sposób jednoznaczny, że obwiniony nie sprawował kontroli funkcjonalnej w podległym mu Wydziale, a ewentualna kontrola (na sprawowanie której nie ma żadnych dowodów materialnych) wykonywana była w sposób nierzetelny, z rażącym pogwałceniem zasad określonych w Decyzji nr [...] Dyrektora w sprawie kontroli sprawowanej w ramach nadzoru służbowego przez osoby zajmujące kierownicze stanowiska w Izbie Celnej w

R..

Wobec powyższego w wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ stwierdził, iż A.K. dopuścił się zarzucanego mu czynu naruszenia obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej, biorąc pod uwagę rodzaj i wagę stwierdzonego zaniedbania, doświadczenie zawodowe obwinionego, potencjalne skutki jakie mógł wywołać brak sprawowania kontroli funkcjonalnej na zajmowanym ówcześnie przez niego stanowisku Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych, jak też normę prawną określoną w art. 73 ustawy o Służbie Celnej, stanął na stanowisku, iż orzeczona kara dyscyplinarna jest karą adekwatną do czynu popełnionego przez funkcjonariusza celnego A.K. i spełni w stosunku do niego swoją rolę zapobiegawczą i wychowawczą.

Z kolei odnosząc się do zarzutu A.K. rażącego naruszenie przepisów art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 170 § 1-4 Kodeksu postępowania karnego, Dyrektor Izby Celnej w R. stwierdził, iż norma prawna określona w art. 79 ustawy o Służbie Celnej stanowi, iż w postępowaniach dyscyplinarnych w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 12 tej ustawy (art. 62-80) stosuje się odpowiednio przepisy K.p.k. Ustawodawca zastrzegł zatem dla postępowania dyscyplinarnego stosowanie przepisów ustaw o Służbie Celnej i K.p.k., wyłączając tym samym możliwość posługiwania się przez organ prowadzący takie postępowanie normami prawa określonymi w innych przepisach proceduralnych, w tym norm zawartych w K.p.a. czy też wskazywanych przez obwinionego Kodeksu cywilnego lub Ordynacji podatkowej. Organ wskazał także, iż odrzucenie wniosków dowodowych obwinionego było zasadne, gdyż wypełniało przesłanki określone w art. 170 § 1 pkt 4 K.p.k., bowiem z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania dyscyplinarnego wynika jednoznacznie, iż przeprowadzenie tego dowodu było niemożliwe z uwagi na fizyczne zaginięcie rejestru kontroli funkcjonalnej.

Rozpatrując zarzut naruszenia art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, organ uznał, iż wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec obwinionego A. K. dokonane zostało z zachowaniem 6 miesięcznego terminu określonego w ww. przepisie ustawy. Na pierwszej stronie decyzji nr[...] z dnia [...] r. znajduje się, datowane na dzień 30 czerwca 2006 r., polecenie Zastępcy Dyrektora Izby Celnej w R., aby Naczelnik Wydziału Przeznaczeń Celnych przygotował notatkę służbową dla Dyrektora Izby Celnej, dotyczącą przebiegu prowadzenia postępowania w tej sprawie. Na sporządzonej notatce służbowej, datowanej na dzień [...] r., znajduje się odręczna adnotacja Dyrektora Izby Celnej z dnia

27 lipca 2006 r., w której poleca on rzecznikowi dyscyplinarnemu przeanalizowanie sprawy i rozważenie wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Powyższe zdaniem organu oznacza, iż w dniu [...] r. Dyrektor Izby Celnej w R. nie miał wiedzy o naruszeniu obowiązków służbowych przez konkretnego funkcjonariuszai a jedynie miał świadomość, iż w sprawie [...] doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. W związku z czym postanowił w dniu 30 czerwca 2006 r. podjąć kroki zmierzające do ustalenia, czy przedawnienie to było skutkiem nieprawidłowego działania konkretnego funkcjonariusza celnego, czy też powody tego stanu rzeczy były niezależne od tut. organu i jego pracowników. Wiedzę o ewentualnym naruszeniu obowiązków służbowych przez konkretnych funkcjonariuszy celnych Dyrektor Izby Celnej w R. powziął dopiero w dniu 27 lipca 2006 r., po analizie ww. notatki służbowej.

Organ za nieuzasadniony uznał także zarzut naruszenia przepisów § 3 pkt 1, § 8 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania (...), art. 128 § 2 ustawy Kodeks postępowania karnego, jak też art. 49 Konstytucji RP. Dyrektor Izby Celnej w R. stwierdził, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie wszczęto 19 stycznia 2007 r. i zakończono w dniu 26 stycznia 2007 r., nie doszło zatem do naruszenia określonego w tym przepisie 14 dniowego terminu do jego przeprowadzenia. Ponadto, w jego ocenie, postępowanie dyscyplinarne zakończono w przepisanych prawem terminach, tj. z zachowaniem terminu przedłużanego w trybie § 9 ww. rozporządzenia przez Dyrektora Izby Celnej w R. i Ministra Finansów oraz z uwzględnieniem okresów zawieszenia tego postępowania. Ponadto organ wskazał, że w przeciwieństwie do norm postępowania administracyjnego (regulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej), § 8 ust. 1 i 3 powyższego rozporządzenia, nie nakłada na organ prowadzący postępowanie dyscyplinarne obowiązku informowania obwinionego o terminach i miejscu przeprowadzania dowodów z przesłuchania świadków, a wyłącznie uprawnia obwinionego i jego obrońcę do występowania z wnioskiem o dokonanie przesłuchania świadka w ich obecności. Dodatkowo organ podniósł, że obwiniony został prawidłowo pouczony o uprawnieniu do składania wyjaśnień co do każdego dowodu, w przeprowadzaniu którego uczestniczy, a więc i przesłuchania świadków, jak również był on świadomy zamiaru przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków M. P. i A. W., co jednoznacznie wynikało z treści postanowienia nr [...] z dnia 25 kwietnia 2007 r.

Funkcjonariusz celny A.K. zaskarżył orzeczenie dyscyplinarne z dnia 23

października 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jego uchylenie w całości, a także uchylenie orzeczenia utrzymanego nim w mocy. Skarżący podniósł ponownie zarzuty:

1. naruszenia art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej oraz § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych, poprzez przekroczenie obligatoryjnego terminu na wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz uniemożliwienie obecności podczas przeprowadzania postępowania dowodowego w postaci przesłuchania świadków,

2. istotnych uchybień procesowych mających wpływ na wynik sprawy i niewyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, zwłaszcza związanych z przekazaniem przez niego rejestru kontroli funkcjonalnej nowopowołanemu Naczelnikowi Wydziału Przeznaczeń Celnych i braku takiego rejestru za 2005 rok.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o jej oddalenie,

powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne orzeczenie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (orzeczenia). Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Kontrolując zaskarżone orzeczenia dyscyplinarne z punktu widzenia powyższych zasad, skargę jako zasadną należało uwzględnić, aczkolwiek nie wszystkie podniesione

w niej zarzuty Sąd podzielił.

W tej sprawie przedmiot oceny stanowi stosowanie przepisów regulujących tryb postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza celnego, zatem w szczególności przepisy rozdziału 12 (art. 62 - 80) ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 156, póz. 1641 z późn.zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, póz. 1520), które błędnie zostały zastosowane przez Dyrektora Izby Celnej w R..

Zgodnie z przepisem art. 62 ust. 1 ww. ustawy, funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. W myśl art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy, funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania. Postępowanie dyscyplinarne wszczyna osoba uprawniona do orzekania kar dyscyplinarnych, przy czym w stosunku do funkcjonariuszy celnych podległych dyrektorowi izby celnej jest to zasadniczo dyrektor izby celnej (art. 65 w zw. z art. 64 ust 1 ustawy). W myśl przepisu art. 67 ust. 4 i 5 ww. ustawy, na polecenie odpowiednio naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, rzecznik dyscyplinarny wszczyna postępowanie wyjaśniające. O wszczęciu tego postępowania rzecznik zawiadamia osobę, której ono dotyczy. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny składa wniosek do odpowiednio organu o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego lub umorzenie postępowania wyjaśniającego.

Podkreślenia wymaga, iż postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez odpowiednio naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego ani po upływie 2 lat od popełnienia tego czynu. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy czyn funkcjonariusza celnego zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie postępowania dyscyplinarnego następuje wówczas nie wcześniej niż przedawnienie przewidziane w Kodeksie karnym dla tego przestępstwa (art. 68 ust. 1 i 3 ww. ustawy). Jeżeli funkcjonariusz celny z powodu nieobecności w służbie nie ma możliwości złożenia wyjaśnień, prowadzący postępowanie odbiera takie wyjaśnienia w każdym

innym miejscu, przy czym w przypadku usprawiedliwionej chorobą nieobecności w służbie, wyjaśnienia mogą być odebrane po uprzednim zasięgnięciu opinii lekarza.

Zgodnie z przepisem art. 79 ustawy o Służbie Celnej, w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 12 zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy celnych", stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Jednocześnie w art. 80 ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze rozporządzenia, trybu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego, dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych. W wykonaniu tej delegacji Minister Finansów wydał wskazane wyżej rozporządzenie z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu (...), w którym uregulował m.in. szczegółowy tryb postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego, w tym prawa obwinionego, jak również niezbędne elementy postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz orzeczenia dyscyplinarnego.

Według § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie trybu (...), w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do 1) zgłaszania wniosków dowodowych, 2) ustanowienia obrońcy, 3) odmowy składania wyjaśnień, 4) przeglądania akt postępowania. Wnioski dowodowe obwiniony może zgłaszać na piśmie prowadzącemu postępowanie, który rozstrzyga niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni, o sposobie rozstrzygnięcia wniosku (§ 7 rozporządzenia). Zgodnie z przepisem § 8, prowadzący postępowanie zbiera materiał dowodowy i przeprowadza postępowanie dowodowe niezbędne do wyjaśnienia sprawy, a w szczególności przyjmuje wyjaśnienia od obwinionego, przesłuchuje świadków, zleca przeprowadzenie badań lub ekspertyz oraz zasięga niezbędnych opinii. Z przesłuchania obwinionego, świadków i biegłych sporządza się protokół. Ponadto, w § 8 ust. 3 ww. rozporządzenia zastrzeżono, iż na wniosek obwinionego lub jego obrońcy prowadzący postępowanie może przeprowadzić przesłuchanie świadków z udziałem obwinionego i jego obrońcy oraz rzecznika dyscyplinarnego.

Konieczne elementy orzeczenia dyscyplinarnego wskazano w przepisie § 11 ust. 1pkt 1-7 rozporządzenia, a wśród nich między innymi określenie czynu zarzucanego lub obowiązku, którego zaniechał obwiniony, ze wskazaniem czasu, miejsca i okoliczności, rozstrzygnięcie w sprawie oraz uzasadnienie prawne i faktyczne orzeczenia. W uzasadnieniu prawnym należy wyjaśnić w szczególności podstawy prawne orzeczenia, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne orzeczenia powinno natomiast zawierać w szczególności wskazanie faktów, które zostały uznane za udowodnione,

dowodów, na których się oparto, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu należy wskazać okoliczności, które zostały wzięte pod uwagę przy wymiarze kary (§11 ust. 2 i 3). Wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do czynu popełnionego przez obwinionego. Przy wymierzaniu jej uwzględnia się w szczególności rodzaj i wagę czynu, skutki i okoliczności jego popełnienia, pobudki działania obwinionego, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie, opinię służbową, okres pozostawania w służbie oraz zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu zarzuconego mu czynu, a także inne okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające, istotne w sprawie (§ 21 ust. 1 i 2).

Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, iż decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w R. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] w sprawie określenia wobec "[...]" w M./ Białoruś wysokości podatku od towarów i usług należnego z tytułu importu towaru: ekstrakt kawy w kwocie 175 848,00 PLN oraz wysokość odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w kwocie 193965,30 PLN oraz umorzył postępowanie w sprawie, w związku z upływem okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zdarzeniem, które powodowało powstanie zobowiązania podatkowego była kradzież towaru w dniu 9 czerwca 2000 r., tak więc po myśli art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia rozpoczął się z dniem 31 grudnia 2000 r. i kończył w dniu 31 grudnia 2005 r. Organ odwoławczy podkreślił, iż upływ okresu przedawnienia skutkuje wygaśnięciem zobowiązania podatkowego niezależnie od okoliczności na jakim etapie znajduje się postępowanie podatkowe, zatem zaistniała przeszkoda w orzeczeniu organu co do istoty i konieczność umorzenia postępowania podatkowego w sprawie.

Na egzemplarzu tej decyzji (potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia w aktach administracyjnych k. 125) Z-ca Dyrektora Izby Celnej w R. dokonał adnotacji datowanej na dzień 30 czerwca 2006 r. o treści: "Pani A. W. Proszę przygotować notatkę służbową dla Pana Dyr. P. dot. Przebiegu postępowania w niniejszej sprawie do czasu wydania decyzji odwoławczej". Naczelnik Wydziału Przeznaczeń Celnych Izby Celnej w R. A. W. sporządziła i przedstawiła Dyrektorowi Izby Celnej w R., zgodnie z ww. poleceniem, notatkę służbową datowaną na dzień 3 lipca 2006 r., w której nawiązując do wcześniejszej notatki z dnia 2 czerwca 2006 r. przedstawiła skrótowo przebieg postępowania w dwóch sprawach (w

tym niniejszej dotyczącej firmy P. rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] r.), gdzie personalnie wskazała jedynie funkcjonariuszy celnych, którzy prowadzili sprawę w Wydziale od dnia wpływu odwołania 20 października 2005 r. tj. A.A. od 27.10.2005r. - 17.01.2006 r., M.S. od 17.01.2006r. -02.06.2006 r., A.P. od 02.06.2006r. - 27.06.2006 r. (k. 220) Na notatce tej Dyrektor Izby Celnej w dniu 27 lipca 2006 r. dokonał adnotacji o treści : "P. J. (rzecznik dyscyplinarny) proszę przeanalizować sprawę i rozważyć wszczęcie postępowania wyjaśniającego".

Należy podkreślić, iż w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi wraz ze skargą brak jest powyżej wskazanej notatki z dnia 2 czerwca 2006 r., jednocześnie na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. nie przedłożył jej pełnomocnik organu, a także nie potrafił określić jej treści. Sąd zważył, iż w treści wskazanej wyżej notatki służbowej z dnia 3 lipca 2006 r. nie tylko nie wymieniono personalnie A. K., jako funkcjonariusza odpowiedzialnego za rozstrzygnięcie sprawy, ale również nie zawarto w niej informacji, które wskazywałyby na fakt naruszenia przez niego obowiązków jako ówczesnego Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych. Treść dokonanej przez Dyrektora izby Celnej w R. w dniu 27 lipca 2006 r. dyspozycji dla rzecznika dyscyplinarnego również nie wskazuje, iż w tej dacie (a nie innej) przełożony dyscyplinarny powziął wiadomość co do naruszenia obowiązków przez skarżącego. W aktach sprawy brak jest jednocześnie innych dokumentów na podstawie których Sąd mógłby dokonać oceny, w jakiej dacie faktycznie najwcześniej Dyrektor Izby Celnej miał realną możliwość uzyskania wiedzy umożliwiającej zainicjowanie postępowania wyjaśniającego, i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego. Jeżeli bowiem Dyrektor Izby Celnej uznaje (tak jak to podał bez jakiegokolwiek uzasadnienia tej okoliczności w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i orzeczeniu dyscyplinarnym), iż wiadomość o naruszeniu przez obwinionego obowiązków służbowych Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych powziął w dniu 27 lipca 2006 r., to należałoby przyjąć przedmiotową wiadomość powziął z notatki z dnia 3 lipca 2006 r. Nie mogło jednak umknąć uwadze, iż zapoznając się niezwłocznie z tą notatką i podejmując dalsze czynności Dyrektor Izby Celnej miałby możliwość powzięcia tej wiedzy wcześniej. Nieuzasadnione w okolicznościach powyższej sprawy jest zatem twierdzenie, że wiadomość o naruszeniu przez skarżącego obowiązku służbowego powziął w dniu 27 lipca 2006 r. (czyli po upływie 24 dni od przedłożenia powyższej notatki - w dniu faktycznego dekretowania sprawy do dalszego wyjaśnienia rzecznikowi dyscyplinarnemu).

10

Zdaniem Sądu organ celny nie wykazał w sposób należyty, że istotnie wszczęto postępowanie dyscyplinarne w stosunku do skarżącego z zachowaniem wszystkich warunków określonych w powołanym art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej.

Na marginesie należy odnieść się do wywodu Skarżącego uzasadniającego zarzut wszczęcia i prowadzenia wobec niego postępowania dyscyplinarnego z przekroczeniem terminu 6 miesięcznego od dnia powzięcia przez Dyrektora Izby Celnej w R. wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przy rozpoznawaniu odwołania firmy P. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. W ocenie A. K. Dyrektor Izby Celnej o naruszeniu tym dowiedział się już w dacie wydania decyzji ostatecznej umarzającej postępowanie podatkowe z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego tj. w dniu [...] r. Pogląd ten, w ocenie Sądu, nie jest słuszny. Należy bowiem podzielić, co do zasady, stanowisko Dyrektora Izby Celnej, iż określone w art. 68 ust. 1 ustawy, terminy przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec konkretnego funkcjonariusza celnego nie rozpoczynają biegu w dniu powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego ogólnej wiadomości o ewentualnym naruszeniu przez bliżej nieokreślonych funkcjonariuszy obowiązków przy rozpoznawaniu danej sprawy, co doprowadziło w jego ocenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Terminy te rozpoczynają bieg od dnia, w którym dyrektor izby celnej, przy zachowaniu należytej staranności i szybkości postępowania mógł na podstawie zgromadzonych dowodów powziąć wiadomość o naruszeniu obowiązków służbowych przez konkretnego funkcjonariusza celnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy zatem uznać, iż w przypadku gdy rozpatruje się ewentualne naruszenie obowiązków służbowych funkcjonariuszy celnych, które doprowadziło do przedawnienia zobowiązania podatkowego terminy, o których mowa w art. 68 ust. 1 ustawy mogą biec odrębnie dla poszczególnych funkcjonariuszy celnych, do których obowiązków służbowych należało terminowe załatwienie tej sprawy, w zależności od etapu postępowania podatkowego, a także ich indywidualnego zakresu obowiązków.

Nie można przy tym wykluczyć, iż wiedzę na temat naruszenia przez skarżącego, jako naczelnika wydziału, jego obowiązków służbowych w zakresie nadzoru nad podległymi pracownikami Dyrektor izby Celnej powziął na podstawie innych dowodów, w szczególności dowodów zgromadzonych w postępowaniu toczącym się wobec pracownika merytorycznego. Okoliczność ta nie znajduje jednakże potwierdzenia w jakimkolwiek zakresie w przedstawionych Sądowi aktach przedmiotowej sprawy i winna być szczegółowo wyjaśniona i wskazana przez organ w uzasadnianiu

orzeczenia dyscyplinarnego. Wątpliwości co do daty powzięcia przez Dyrektora Izby Celnej wiadomości o naruszeniu obowiązków przez skarżącego budzi dodatkowo okoliczność, iż dopiero 19 stycznia 2007 r. polecił on rzecznikowi dyscyplinarnemu, zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2003 r., wszcząć postępowanie wyjaśniające w stosunku do podkomisarza celnego A. K., w sprawie naruszenia obowiązków służbowych polegających na nieprawidłowym sprawowaniu nadzoru służbowego i kontroli funkcjonalnej. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tym zakresie w dniu 26 stycznia 2007 r., rzecznik dyscyplinarny wraz ze sprawozdaniem z tego postępowania, wnioskował do Dyrektora Izby Celnej o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego.

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, iż niedostateczne wyjaśnienie i uzasadnienie daty powzięcia przez Dyrektora Izby Celnej w R. wiadomości o naruszeniu przez skarżącego jego obowiązków służbowych jako Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych w okresie od 27 października do 31 grudnia 2005 r., uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny czy wszczęcie przez Dyrektora Izby Celnej w R. w dniu 26 stycznia 2007 r. postępowania dyscyplinarnego wobec Andrzeja K.ego, jego dalsze prowadzenie i zakończenie wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego było dopuszczalne, czy też nie, zgodnie z przepisem art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Powyższe uchybienie przepisom postępowania dyscyplinarnego, w ocenie Sądu mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, skutkowało samoistnie koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego oraz orzeczenia utrzymanego nim w mocy.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż w dniu 26 stycznia 2007 r. zastępca Dyrektora Izby Celnej w R., na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, postanowił o wszczęciu i prowadzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszowi celnemu - podkomisarzowi celnemu A.K. "obwinionemu o to, że pełniąc obowiązki służbowe Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych nieprawidłowo sprawował nadzór funkcjonalny przy prowadzeniu sprawy nr [...] przyjętej do rozpatrzenia w Wydziale [...], dotyczącej odwołania pełnomocnika strony tj. [...] z siedzibą w M. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...] nr [...], czego konsekwencją było przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług VAT w kwocie 175848,00 PLN oraz odsetek od zobowiązań podatkowych w kwocie 193 965,30 PLN, czym naruszył obowiązki służbowe wynikające z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej".

12

W analogiczny sposób Dyrektor Izby Celnej określił zarzucany czyn i obowiązek, któremu zaniechał obwiniony w orzeczeniu dyscyplinarnym z dnia 27 września 2007 r. i na podstawie art. 62, art. 63 ust. 1 pkt 3, art. 69 ww. ustawy uznał eksperta celnego A. K. podkomisarza celnego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu oraz wymierzył karę dyscyplinarną - nagany z ostrzeżeniem. W obszernym uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektor Izby Celnej szczegółowo przedstawił przebieg przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego oraz zebrane w nim dowody, w szczególności zeznania świadków oraz konfrontacje pomiędzy obwinionym i świadkami. Postępowanie dowodowe dotyczyło zasadniczo kwestii trybu prowadzenia przez skarżącego w podległym mu Wydziale kontroli funkcjonalnej, rejestru kontroli funkcjonalnej oraz sposobu sprawowania przez niego nadzoru służbowego wobec podległych funkcjonariuszy w ogóle, a zwłaszcza w sprawie dotyczącej odwołania [...]. Organ odniósł się również do zgłaszanych w toku postępowania zarzutów.

Organ ustalił, iż jakkolwiek rejestr kontroli funkcjonalnej dla Wydziału Przeznaczeń Celnych został założony, to nie był przez skarżącego prowadzony zgodnie z postanowieniami Decyzji Nr [...] Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie kontroli sprawowanej w ramach nadzoru służbowego przez osoby zajmujące kierownicze stanowiska w Izbie Celnej w R., zwanej dalej "Decyzja nr [...]"., Stanowiło to, w ocenie Dyrektora Izby Celnej, naruszenie wynikającego z art. 32 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, i znajdującego konkretyzację w zakresie czynności skarżącego obowiązku służbowego sprawowania sprawnego i terminowego nadzoru służbowego, w tym kontroli terminowości wykonywania zadań przez podległych funkcjonariuszy.

Bezsporna w sprawie jest okoliczność, iż w roku 2005 skarżący sprawował w Izbie Celnej w R. funkcję Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych. Sąd zważył, iż zgodnie z Decyzją Nr [...] w ramach nadzoru służbowego sprawowanego przez osoby zajmujące kierownicze stanowiska w Izbie Celej, w tym naczelnikom wydziałów została powierzona "kontrola funkcjonalna" w odniesieniu do nadzorowanych komórek (§ 1 pkt 1). Zgodnie z § 4 ust. 1 Decyzji Nr [...], zakres sprawowanej kontroli funkcjonalnej powinien uwzględniać specyfikę zadań realizowanych przez daną komórkę organizacyjną i obejmować:

1) rzetelność i terminowość wykonywania obowiązków służbowych/pracowniczych i dyscyplinę służby/pracy,

2) przestrzeganie przepisów prawa i ustalonych zasad organizacji służby/pracy,

13

3) efektywne i gospodarne wykorzystanie środków finansowych oraz zasobów technicznych i ludzkich,

4) bieżącą weryfikację informacji wskazujących na możliwość powstania uchybień lub

nieprawidłowości.

Przy czym podstawowy katalog, zakres i częstotliwość czynności kontrolnych w ramach nadzoru służbowego określono o w załączniku nr 1 do cytowanej decyzji (§ 4 ust. 2), zgodnie z którym zakres czynności kontroli oraz jej częstotliwość dla Naczelnika Wydziału Przeznaczeń i Procedur Celnych obejmował między innymi (póz. 7):

- dyscyplinę pracy i racjonalne wykorzystanie czasu pracy w podległej komórce organizacyjnej - co najmniej 1 raz na kwartał,

- terminowość załatwiania spraw, przyczyny niedotrzymania terminów przez podległych funkcjonariuszy celnych - co najmniej 1 raz w miesiącu,

- obciążenie pracą poszczególnych funkcjonariuszy celnych - co najmniej 1 raz na kwartał,

- sprawy rozpatrywane w trybie odwoławczym - co najmniej 1 raz w miesiącu. Ponadto w ustalonym dla skarżącego zakresie obowiązków i uprawnień, przyjętym przez niego do wykonania i stosowania w dniu 7 maja 2004 r. wśród obowiązków skarżącego jako Naczelnika Wydziału wskazano, bezpośredni nadzór nad całokształtem pracy wydziału i nadzór nad właściwym wykonawstwem czynności oraz sprawowanie kontroli funkcjonalnej zgodnie z decyzją Nr [...] Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia 30 czerwca 2004 r. (pkt 1.2.1, I.2.4, 1.2.13).

Szczegółowy tryb sprawowania kontroli funkcjonalnej przez osoby do tego zobowiązane określił Dyrektor Izby Celnej w R. w § 5 Decyzji nr [...], zgodnie z którym osoby te odnotowują fakt przeprowadzenia kontroli funkcjonalnej dokumentów np. rejestrów, ewidencji, list obecności i innych dokumentów na skontrolowanych dokumentach z jednoczesnym podaniem daty i nazwiska oraz stanowiska osoby przeprowadzającej kontrole funkcjonalną. Dokumentowanie przeprowadzenia czynności kontrolnych winno nastąpić z chwilą jej dokonania. Ponadto fakt przeprowadzenia kontroli należało odnotować w prowadzonym rejestrze kontroli funkcjonalnej, który winien zawierać informacje określone w § 5 ust. 4 Decyzji nr [...] tj.: nazwę kontrolowanej komórki/stanowiska pracy, datę i godzinę przeprowadzenia kontroli, jej szczegółowy zakres z uwzględnieniem numerów kontrolowanych dokumentów, wyniki kontroli (stwierdzone nieprawidłowości) i nazwisko osoby odpowiedzialnej za powstanie nieprawidłowości, działania podjęte w związku z wynikami kontroli, a także imię i nazwisko oraz stanowisko kontrolującego. Jednocześnie w przepisie § 6

I4

przedmiotowej Decyzji Nr [...] w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zobowiązano kontrolującego do podjęcia działań korygujących, usprawniających i dyscyplinujących oraz sporządzenia pisemnej informacji o nieprawidłowościach, podjętych działaniach i niezwłocznego jej przekazania do Wydziału Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej.

Wobec tak szczegółowo unormowanego trybu sprawowania "kontroli funkcjonalnej" przez skarżącego jako funkcjonariusza celnego sprawującego funkcję Naczelnika Wydziału i związanych z tym obowiązków, w ocenie Sądu należy uznać za zasadną i opartą na wyczerpująco zgromadzonym materiale dowodowym ocenę Dyrektora Izby Celnej w R. w tym zakresie, iż A.K. nie sprawował w badanym przez organ okresie nadzoru funkcjonalnego nad podległymi sobie funkcjonariuszami zgodnie z zasadami określonymi w Decyzji nr [...]. Obowiązek taki wynikający z cytowanego aktu oraz dodatkowo potwierdzony w zakresie obowiązków skarżącego, stanowił jego obowiązek służbowy, zatem jego naruszenie stanowi podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej skarżącego zgodnie z przepisem art. 62 w związku z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego w zakresie nieprzeprowadzenia w postępowaniu dyscyplinarnym pomimo kilkukrotnego wniosku obwinionego dowodu z dokumentu tj. prowadzonego przez niego rejestru z kontroli funkcjonalnej w 2005 r., na okoliczność odnotowywania w tym rejestrze faktu dokonywania kontroli funkcjonalnej, Sąd uznał za zasadne i zgodne z przepisami postępowania stanowisko organu, zgodnie z którym wobec zaginięcia tego rejestru, nie jest możliwe przeprowadzenie wnioskowanego dowodu. Jako ustalona organ przyjął okoliczność, iż rejestr ten został na polecenie skarżącego założony, zgodnie z wymogami § 5 Decyzji Nr [...]. Jednakże jak sam skarżący wyjaśnił raport ten znajdował się w jego dyspozycji, nikomu nie był udostępniany. Oznacza to zatem, iż nikt nie mógł potwierdzić faktu dokonywania w nim konkretnych zapisów z kontroli poszczególnych dokumentów, rejestrów. Pomimo, iż A.K. konsekwentnie utrzymywał, iż w związku z przejęciem przez A.Warchałę obowiązków Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych, przekazał jej również przedmiotowy rejestr, nie znajduje ów fakt, jak słusznie stwierdził organ, potwierdzenia w innych dowodach, w szczególności w zeznaniach świadka A. Warchały oraz protokole przekazania dokumentów.

Niezależnie od powyższego należy podkreślić, iż sam skarżący w toku postępowania dyscyplinarnego, a również na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym potwierdził, iż nie dokonywał czynności związanych ze sprawowaną kontrolą funkcjonalną zgodnie z wymogami § 5 i 6 Decyzji Nr [...], tj. m.in. nie stosował

15

adnotacji z każdej czynności kontrolnej na kontrolowanych dokumentach. Potwierdzają to zgromadzone w sprawie dowody. W ocenie Sądu, w szczególności w objętej zakresem niniejszego postępowania dyscyplinarnego sprawie nr [...] przyjętego do rozpatrzenia w kierowanym przez skarżącego Wydziale odwołania pełnomocnika firmy [...] z siedzibą w M. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w G. z dnia [...], zgromadzony i prawidłowo oceniony materiał dowodowy pozwalał na uznanie, że A. K. jest winnym tego, iż nieprawidłowo, czyli niezgodnie z powyższymi przepisami sprawował nadzór funkcjonalny nad funkcjonariuszem celnym, któremu w dniu 27 października 2005 r. powierzył rozpatrzenie sprawy na skutek odwołania.

Odpowiedzialność dyscyplinarna oparta jest wszakże na zasadzie winy, zatem aby uznać odpowiedzialność dyscyplinarną obwinionego funkcjonariusza celnego za naruszenie obowiązków służbowych, należy w sposób niebudzący wątpliwości wykazać co najmniej jego winę nieumyślną w popełnieniu zarzucanego czynu lub zaniechaniu ściśle określonego obowiązku. Niedopuszczalne jest dokonywanie w tym zakresie dowolnych ustaleń lub uogólnień niepozostających w bezpośrednim związku przyczynowym

z działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza celnego. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, takiego właśnie dowolnego, a zarazem nieznajdujacego jakiegokolwiek oparcia w zgromadzonym w postępowaniu dyscyplinarnym materiale dowodowym, uogólnienia w zakresie odpowiedzialności skarżącego dokonał w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w R.. Organ nie wskazał jakichkolwiek przesłanek, dowodów, analizy umożliwiającej po pierwsze postawienie skarżącemu zarzutu, iż nieprawidłowe sprawowanie przez niego w przedmiotowej sprawie nadzoru funkcjonalnego w okresie od 27 października 2005 r. (data zadekretowania odwołania strony od decyzji organu pierwszej instancji do rozpoznania funkcjonariuszowi A. A.) do 31 grudnia 2005 r. (upływ okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego), skutkowało przedawnieniem zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług VAT oraz odsetek od zobowiązań podatkowych, a tym bardziej uznanie go winnym takiego skutku i związanych z tym konsekwencji. Należy także podkreślić, iż pomimo obowiązku wynikającego z przepisu § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r., w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] r. okoliczności te żadnym zakresie nie zostały wywiedzione, ani też uzasadnione.

I6

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy powyższe uchybienie, w sposób zasadniczy wpływające na wynik sprawy - czyli na określenie czynu objętego postępowaniem dyscyplinarnym, za którego popełnienie winnym uznano skarżącego, nabiera szczególnego znaczenia wobec dokonanej przez Sąd ogólnej analizy (możliwej na podstawie akt sprawy) przebiegu postępowania podatkowego w sprawie.

1) [...] - wprowadzenie na polski obszar celny przez przejście graniczne w S., pod osłoną karnetu TIR, towaru w postaci ekstraktu kawy, objęto produkt procedura tranzytu,

2) [...]- związku z kradzieżą towaru, decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w R. nr [...] określająca należności celne, odsetki od kwoty cła nieziszczonej w terminie oraz wymierzono opłatę manipulacyjną,

3) [...] postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w S. nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego towaru objętego procedura tranzytu w dniu [...].

4) [...] decyzja ww. organu nr [...] określająca wysokość podatku od towarów i usług oraz odsetek od kwoty tej należności nieuiszczonej w terminie,

5) [...] postanowienie ww. organu o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki w ww. decyzji polegającej na nieprawidłowym określeniu nazwy strony postępowania jako "[...]", a winno być "[...]",

6) [...] pisma Naczelnika Wydziału Egzekucji i Likwidacji Towarów Izby Celnej w R. do Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych oraz do Urzędu Celnego w S. o doręczenie decyzji z dnia [...] i postanowienia z [...] r. pełnomocnikowi firmy [...] z Białorusi adwokatowi A. K., informując, że pełnomocnictwo to nie zostało dołączone uprzednio do wniosku o wydanie decyzji określającej podatek. Pełnomocnictwo zostało udzielone adwokatowi A. K. 9 stycznia 2003 r.,

7) [...] doręczenie pełnomocnikowi strony decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...]

8) [...] przekazanie Izbie Celnej w R. odwołania pełnomocnika strony z dnia [...] od powyższej decyzji,

9) [...] postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] o sprostowaniu oczywistego błędu pisarskiego w decyzji z dnia [...].

17

polegającego na nieprawidłowym określeniu daty usunięcia towaru spod dozoru celnego - podano "09.06.2004 r.", a winno być "09.06.2000 r."

10) [...] - decyzja Dyrektora Izby Celnej w R. nr [...] uchylająca w trybie odwoławczym w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] r. i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania (przyczyny proceduralne),

11) [...] r. decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w G. nr [...] określająca ponownie wysokość podatku od towarów i usług należnego z tytułu importu towaru oraz odsetek,

12) [...] przekazanie przez organ pierwszej instancji odwołania pełnomocnika strony od powyższej decyzji Dyrektorowi Izby Celnej w R.

13) [...] dokonanie przez skarżącego dekretacji odwołania wraz ze sprawą do rozpoznania funkcjonariuszowi celnemu A. A.,

14) [...] podpisanie przez skarżącego z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej postanowienia o wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu "do wypowiedzenia się w sprawie odwołania" z dnia [...].

15) [...] decyzja Dyrektora Izby Celnej w R. nr [...] uchylająca w całości decyzję organu pierwszej instancji z 22.09.2005 r. i umarzającą postępowanie podatkowe w sprawie, z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z dniem 31.12.2005 r.

Szczegółową analizę w powyższym zakresie winien przeprowadzić organ, ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn i ewentualnie funkcjonariuszy celnych odpowiedzialnych za powstanie nieprawidłowości i przewlekłości postępowania w całym jego wieloetapowym toku. Dopiero na tej podstawie można dokonywać ustaleń czy i jaki funkcjonariusz lub funkcjonariusze naruszyli przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy swoje obowiązki służbowe w takim stopniu, że "skutkowało to" w konsekwencji uniemożliwieniem zakończenia postępowania podatkowego poprzez wydanie decyzji ostatecznej przed upływem pięcioletniego okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Bez takowej analizy, w okolicznościach niniejszej sprawy, narusza zasady postępowania dyscyplinarnego uznanie przez Dyrektora Izby Celnej, iż A.K. ponosi odpowiedzialność za przedawnienie przedmiotowego zobowiązania podatkowego.

Nadto rozważając skutki wypływające z nieprawidłowego wykonywania przez skarżącego kontroli funkcjonalnej należało rozważyć wnikliwie, w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy (w szczególności przepisy art. 139 - art. 142

18

Ordynacji podatkowej regulujące terminy załatwiania spraw, w tym w trybie odwoławczym), czy w istocie od daty przekazania odwołania do rozpoznania Wydziałowi, którym kierował skarżący do dnia, w którym nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, podległy mu funkcjonariusz nieterminowo wykonywał obowiązki związane z rozpoznaniem sprawy w trybie odwoławczym. Jakiejkolwiek analizy sprawy w tym zakresie Dyrektor Izby Celnej w R. zaniechał. Jednocześnie natomiast organ bezpodstawnie i zupełnie dowolnie przyjął (co potwierdził pełnomocnik na rozprawie), że gdyby decyzja w trybie odwoławczym została wydana niezwłocznie, czyli zdaniem tego organu przed upływem okresu przedawnienia, nie nastąpiłoby przedawnienie przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Pełnomocnik podkreślił, iż sprawa była przez skarżącego przy jej przekazaniu podległemu pracownikowi oceniana jako prosta, także z uwagi na fakt, iż już raz podlegała rozpatrzeniu w trybie odwoławczym. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, decyzja organu pierwszej instancji określająca należny podatek i odsetki zostałaby zatem utrzymana w mocy. W ocenie Sądu brak jest podstaw do dokonania takiego "założenia" bez merytorycznego szczegółowego rozważenia sprawy i oceny zgodności z prawem decyzji organu pierwszej instancji, czego winien dokonać organ drugiej instancji w trybie odwoławczym. W dacie wydawania orzeczeń dyscyplinarnych, wobec ostateczności decyzji o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania podatkowego nie było to możliwe.

Ponadto, w ocenie Sądu, orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] r. narusza także przepisy § 11 ust. 3 i § 21 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu (...), bowiem uzasadnienie powyższego orzeczenia niedostatecznie wyjaśnia przesłanki, które stanowiły podstawę wymierzenia skarżącemu, spośród katalogu kar zawartego w przepisie art. 63 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, kary nagany z ostrzeżeniem. W szczególności poza wskazaniem ogólnych zasad i funkcji kary, nie podano okoliczności rozpoznawanej sprawy, które zadecydowały o wymierzeniu A.K. tej skonkretyzowanej kary, zgodnie z dyspozycją przepisu § 21 ust. 2 rozporządzenia tj. z uwzględnieniem rodzaju i wagi czynu, skutków i okoliczności jego popełnienia, pobudek działania obwinionego, następstw ujemnych dla służby, dotychczasowych wyników w służbie, opinii służbowej, okresu pozostawania w służbie oraz zachowania się obwinionego przed i po popełnieniu zarzuconego mu czynu, a także innych okoliczności, zarówno łagodzących, jak i obciążających, istotnych w sprawie.

I9

Wadliwości tej nie konwalidował organ rozpoznając sprawę ponownie, na skutek wniosku strony. Powyższe naruszenie przepisów postępowania dyscyplinarnego ma istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ nie pozwala na dokonanie sądowej kontroli legalności dokonania przez organ wymiaru kary dyscyplinarnej wobec funkcjonariusza celnego, zgodnie z wymogami wskazanymi w ww. rozporządzeniu. Podkreślenia wymaga, iż wymierzona funkcjonariuszowi celnemu kara dyscyplinarna przede wszystkim powinna być współmierna do czynu popełnionego przez obwinionego, a nadto musi zawsze odzwierciedlać nie tylko wagę naruszonego przez funkcjonariusz celnego obowiązku, lecz również jego wyniki w dotychczasowej służbie, jej okres, zajmowane stanowiska, analizę dotychczasowych opinii o służbie.

Wobec naruszenia przez organ celny w rozpoznawanej sprawie wskazanych wyżej przepisów postępowania dyscyplinarnego oraz niewyeliminowania uchybień przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, z naruszeniem przepisów art. 72 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej w związku z art. 437 Kodeksu postępowania karnego, koniecznym było wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w R., jak i orzeczenia utrzymanego nim w mocy.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż wobec stwierdzonych wyżej uchybień proceduralnych, które mogą wpłynąć na wynik sprawy albowiem dotyczą ustalenia zakresu naruszenia obowiązków służbowych przez skarżącego funkcjonariusza celnego oraz konsekwencji, które z tego naruszenia wywodził organ, w zależności od wyników prowadzonego ponownie postępowania, konieczne będzie ewentualne ponowne wymierzenie kary dyscyplinarnej, z uwzględnieniem wytycznych wskazanych w § 21 rozporządzenia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WIkp. orzekł jak w sentencji wyroku.