Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1433/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: ar t26 ust 1, art 79b ust 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2010 nr 185 poz 1243
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Beata Sobocha (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska Delegatura w B. w dniach 8 i 13 marca 2012 r. przeprowadził kontrolę w T. L. J., [...], [...] S., prowadzonej przez Panią J. L. w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących ochrony środowiska.

Podczas kontroli ustalono, że kontrolowana była odbiorcą odpadów w postaci tekstyliów wysyłanych nielegalnie ze S.. Odzież poddawana była sortowaniu, podczas którego oddzielano pełnowartościową odzież oraz odzież nienadającą się do ponownego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem (czyściwo). Z powyższego wynika, że strona prowadziła odzysk odpadów, polegający na sortowaniu i wytwarzaniu czyściwa z odzieży używanej bez wymaganego prawem zezwolenia na odzysk odpadów. Ustalenia z kontroli zostały odnotowane w protokole kontroli nr [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] wymierzył J. L. prowadzącej działalność pod nazwą T. Przedsiębiorstwo Handlowe L. J., [...], [...] S. , karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, za prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów bez wymaganego zezwolenia.

W odwołaniu z dnia 30 kwietnia 2012 r. od powyższej decyzji J. L. zarzuciła organowi I instancji, że niewłaściwie przyjął, że prowadziła odzysk odpadów, który wymagał uzyskania zezwolenia zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 z późn. zm.). W uzasadnieniu odwołania poinformowała, że w okresie od 2007 do 2011 roku zaimportowała 1045,522 kg sortowanej odzieży używanej, która była przeznaczona do dalszej sprzedaży. W zakładzie prowadzony był proces sortowania odzieży, który miał na celu posegregowanie jej na grupy odpowiadające zapotrzebowaniu klientów. Strona wyjaśniła, że w trakcie sortowania nie dochodziło do oddzielenia produktów od niepełnowartościowych tekstyliów, które należałoby uznać za odpady. Ponadto poinformowała, że posortowana odzież, która została zaklasyfikowana i sprzedana jako czyściwo, nie spełnia definicji odpadów, ponieważ nie został udowodniony fakt pozbycia się. Wskazała, że w jej ocenie sprzedawała pełnowartościowy towar, który spełniał wymagania klienta.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreślił, że z dniem 23 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21). Na mocy art. 252 tej ustawy uchylona została dotychczas obowiązująca ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.). Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w sprawach wszczętych i niezakończonych stosuje się dotychczasowe przepisy karne oraz o karach pieniężnych w dotychczasowym brzmieniu, co obliguje Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który rozpoznał niniejszą sprawę jako organ odwoławczy, do stosowania przepisów o karach pieniężnych uchylonej ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r.

Następnie stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Naruszenie zostało stwierdzone i udokumentowane w protokole kontroli nr [...].

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, dotyczącego, że posortowana odzież, która została zaklasyfikowana i sprzedana jako czyściwo, nie spełnia definicji odpadów, ponieważ nie został udowodniony fakt pozbycia się, wyjaśnił, że zgodnie z definicją wskazaną w art. 3 ust. 1 "odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany". Prawidłowe zaliczenie jakiegoś przedmiotu wymaga zatem wykazania łącznego istnienia dwóch przesłanek. Po pierwsze tego, że dany przedmiot figuruje w załączniku nr 1 do ustawy o odpadach. Po drugie, iż jego dotychczasowy posiadacz "pozbywa się" tego przedmiotu, zamierza się go "pozbyć" lub jest zobowiązany do jego "pozbycia się". Brak któregokolwiek z wymienionych wymogów ustawowych wyklucza możliwość przyjęcia, że chodzi o "odpad", ponieważ legislator zastosował w art. 3 ust. 1 koniunkcję okoliczności decydujących o tym, czy dany przedmiot (substancja) jest odpadem lub nie. W związku z powyższym organ odwoławczy oceniając przedmiotowy przypadek uznał, że odzież używana, która była sprowadzana ze Szwajcarii, spełniała kryterium Q2 - produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym, ponieważ z masy odzieży została wysortowana część (niespełniająca wymagań jakościowych), która została przeznaczona na czyściwo.

Następnie organ wyjaśnił, że odnosząc się do wypełniania przesłanki o "pozbyciu się", termin ten winien być rozumiany jako zasadnicza zmiana sposobu wykorzystania przedmiotu, odmienna od podstawowego jego przeznaczenia, do którego przestał się ów przedmiot nadawać (być przydatnym). Oznacza to, że przekazanie przedmiotu innemu podmiotowi, który będzie ten przedmiot wykorzystywał w zasadniczo odmienny od pierwotnego sposobu, wskazuje na wypełnienie przesłanki zawartej w tym pojęciu.

Ustosunkowując się do stwierdzenia skarżącej, że organ I instancji niewłaściwie przyjął, że prowadziła odzysk odpadów, który wymagał uzyskania zezwolenia zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 z późn. zm.), należy wyjaśnić, że sortowanie używanej odzieży, w wyniku którego uzyskuje się pełnowartościową odzież oraz czyściwo (niepełnowartościową odzież) spełnia definicję odzysku podaną w art. 3 ust. 1 pkt 9 ww. ustawy. Strona wykonywała działania prowadzące do odzyskania z odpadów materiałów (pełnowartościowa odzież) i na te działania powinna uzyskać wymagane zezwolenie.

Reasumując organ wskazał, że jak wykazały ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach od 8 i 13 marca 2012 r. firma T. Przedsiębiorstwo Handlowe L.J. prowadziła działalność w zakresie odzysku odpadów bez wymaganego zezwolenia. Po stwierdzeniu powyższego naruszenia [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska był zobligowany do wymierzenia kary pieniężnej, w trybie art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.

J. L. wniosła na powyższą decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2014 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185 poz. 1243 z późn. zm.) w związku z art. 246 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21 z późn. zm.) - poprzez ich błędną interpretację;

2. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a., poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że w dniu orzekania strona posiadała decyzję zezwalającą na odzysk odpadów;

3. art. 11 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o inspekcji ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 686 z późn. zm.) w związku z art. 7 K.p.a.- poprzez uznanie, że z chwilą podpisania przez skarżącą protokołu kontroli, przyznała wprost wszystkie okoliczności w nim opisane;

4. art. 6 K.p.a. w związku z art. 1 § 1 oraz art. 48 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2013 r. poz. 482 z późn. zm.) - poprzez błędne zakwalifikowanie działalności skarżącej w zakresie odzysku odpadów;

5. art. 9 oraz art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 81 K.p.a. - poprzez zaniechanie czynności zawiadomienia skarżącej o zakończeniu zbierania materiału dowodowego;

6. art. 15 K.p.a. - poprzez nieuprawnione ograniczenie się przez organ II instancji jedynie do zweryfikowania czy (w dniu orzekania przez organ I instancji) spełnione były przesłanki do nałożenia kary pieniężnej;

7. przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) w związku z art. 79d ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185 poz. 1243 z późn. zm.) oraz art. 246 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21 z późn. zm.) - poprzez utrzymanie obowiązku zapłaty kary, z pominięciem przepisów Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoją dotychczasową argumentację.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Sąd rozpoznał skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.– zwanej dalej "p.p.s.a.").

Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na decyzję lub postanowienie organu administracji wymaga zaistnienia przesłanek określonych w art.145 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do brzmienia przywołanej regulacji, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Odnosząc powyższe regulacje do niniejszej sprawy należało skargę oddalić, albowiem zaskarżona decyzja GIOŚ, podobnie jak i utrzymana nią w mocy decyzja WIOŚ są zgodne z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydawania przedmiotowych orzeczeń.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji GIOŚ prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było wymierzenie skarżącej na podstawie art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. kary pieniężnej za prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów bez wymaganego zezwolenia. Przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo wejścia w trakcie trwającego postępowania (z dniem 23 stycznia 2013 r.) nowej ustawy, regulującej kwestie odpadów, tj. ustawy o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. Stosownie bowiem do postanowień art. 246 ustawy nowej w prawach wszczętych i niezakończonych stosuje się dotychczasowe przepisy karne oraz o karach pieniężnych w dotychczasowym brzmieniu, z zastrzeżeniem art. 237.

2. Wymierzenie skarżącej kary na podstawie art. 79b ust.2 pkt 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. było zasadne, albowiem, jak to wykazano w toku czynności kontrolnych, skarżąca prowadziła w okresie objętym kontrolą działalność w zakresie prowadzenia odzysku odpadów, polegającą na sortowaniu i wytwarzaniu czyściwa z odzieży używanej bez wymaganego zezwolenia na prowadzenie odzysku.

3. W postępowaniu administracyjnym prawidłowo zastosowano zarówno przepisy postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego. Stosownie zatem do dyrektyw wynikających z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu o prawidłowo ustalony i rozpatrzony materiał dowodowy. Dokonane w ten sposób ustalenia faktyczne zostały następnie prawidłowo ocenione w świetle norm prawa materialnego, tj. art. 79b ust.2 pkt 5 ustawy. Faktyczne i prawne przesłanki rozstrzygnięcia zostały szczegółowo wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Organ II instancji w wyniku wniesionego odwołania w myśl art. 15 k.p.a. ponownie rozpatrzył sprawę. Zarzutów skargi podzielić nie można.

4. Stan faktyczny sprawy jest niesporny, albowiem skarżąca przyznaje fakt sortowania odzieży i odzyskiwania jej części na czyściwo. W ocenie skarżącej brak jest jednak podstawy do jej ukarania z powodu uzyskania w trakcie postępowania zezwolenia (decyzja Starosty L. z [...] czerwca 2012 r.) na prowadzenie działalności w zakresie odzysku. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że skarżąca prowadziła działalność polegającą na odzysku odpadów bez wymaganego zezwolenia przez okres 4 lat. Natomiast zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach posiadacz odpadów, który prowadzi działalność w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów obowiązany jest do uzyskania zezwolenia na prowadzenie tej działalności. Uzyskanie zezwolenia już po wymierzeniu kary pieniężnej nie oznacza, że odpadła podstawa do ukarania skarżącej. W świetle art. 79b ust.2 pkt 5 ustawy przesłanką wystarczającą do wymierzenia podmiotowi prowadzącemu odzysk jest samo stwierdzenie faktu prowadzenia działalności w zakresie odzysku odpadów bez wymaganego zezwolenia, co w niniejszej sprawie miało miejsce.

5. Sąd nie podziela stanowiska skargi odnośnie naruszenia art. 11 ust. 1-3 ustawy o inspekcji ochrony środowiska w związku z art. 7 k.p.a. Naruszenia tego skarżąca upatruje w nierozpatrzeniu przez organy administracyjne jej stanowiska prezentowanego po podpisaniu protokołu kontroli. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do argumentacji skarżącej w zakresie zarówno czy posortowana odzież stanowi odpad oraz czy w sprawie spełniona została przesłanka "pozbycia się". Stanowisko organu w tym zakresie Sąd w pełni podziela. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach ustanawia dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie przemawiające za przyjęciem, że dany przedmiot jest odpadem: po pierwsze, zaliczenie do jednej z Kategorii odpadów Q1 - Q16 określonych w załączniku nr 1 do ustawy, po drugie, stwierdzenie, że posiadacz pozbył się przedmiotu (substancji). Odzież używana, sprowadzana ze Szwajcarii spełnia kryterium Q2- produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym, bowiem część tej odzieży z uwagi na jej jakość przeznaczona została na czyściwo. "Pozbycie się" rozumiane jest jako przekazanie przedmiotu innemu podmiotowi, który będzie ten przedmiot wykorzystywał w zasadniczo odmienny od pierwotnego sposób. Bez wątpienia wykorzystanie odzieży jako czyściwo wskazuje na inny sposób jej używania.

6. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a. w związku z art. 1 § 1 k.w. i w związku z art. 48 k.w., Sąd stwierdza, że przepis art. art. 79b ust.2 pkt 5 ustawy o odpadach stanowi samoistną podstawę do wymierzenia kary pieniężnej bez konieczności stosowania przepisów kodeksu wykroczeń.

7. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Warunkiem sine qua non uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest bowiem wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (patrz: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005, z. 4, poz. 66, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, LEX nr 786594 i z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). Istotnie w aktach sprawy brak jest dowodu na realizację przez organ odwoławczy zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. Z akt tych nie wynika taż aby organ po wniesieniu odwołania prowadził jakiekolwiek postępowanie dowodowe. Nadto, w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

8. Zgodnie z art. 79d ust. 5 ustawy o odpadach z 2001 r., w sprawach dotyczących kar pieniężnych z art. 79b ustawy o odpadach z 2001 r. stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.; dalej: ordynacja podatkowa) pt. "Zobowiązania podatkowe". Oznacza to, że znajdują odpowiednie zastosowanie m.in. przepisy rozdziału 1 "Powstanie zobowiązania podatkowego", rozdziału 2 "Odpowiedzialność podatnika, płatnika i inkasenta", rozdziału 3 "Zabezpieczenie wykonania zobowiązań podatkowych", rozdziału 4 "Terminy płatności" (podatku), rozdziału 5 "Zaległość podatkowa", rozdziału 6 "Odsetki za zwłokę i opłata prolongacyjna", rozdziału 7 "Wygaśnięcie zobowiązań podatkowych", rozdziału 7a "Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych", a także rozdziału 8 "Przedawnienie" (zobowiązania podatkowego).

Skarżąca zarzucając naruszenie powyższych przepisów nie precyzuje w jaki sposób organ administracyjny im uchybił. Stwierdza jedynie, że z uwagi na upływ czasu brak jest możliwości żądania zapłaty należności w postaci kary pieniężnej.

Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W wypadku gdy dane zobowiązanie podatkowe powstaje dopiero z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej), zobowiązanie podatkowe w ogóle nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 1 ordynacji podatkowej).

W ocenie Sądu w sprawie nie doszło do przedawnienia zapłaty kary pieniężnej. W wyniku prowadzonej kontroli w dniach od 8 do 13 marca 2012 r. ustalono prowadzenie przez skarżącą działalności w zakresie odzysku odpadów. Organ wymierzył karę pieniężną, na podstawie art. 79b ust. 2 pkt 5 ustawy o odpadach, decyzją z [...] kwietnia 2012 r., która doręczona została skarżącej 17 kwietnia 2012 r., natomiast decyzja organu odwoławczego z [...] kwietnia 2014 r. utrzymująca w mocy powyższą karę - 14 maja 2014 r. Mając na uwadze to, że zobowiązanie do zapłaty kary pieniężnej powstaje dopiero do doręczeniu decyzji, a to miało miejsce w dniu 17 kwietnia 2012 r., to pięcioletni okres przedawnienia upłynie 31 grudnia 2017 r.

W świetle powyższych okoliczności skargę należy uznać za niezasadną.

Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.