Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 608/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 ust. 1, 2, 3, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c , d, art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
article: art. 84 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stosunków wodnych na gruncie – w całości i w to miejsce orzekło o nakazaniu M. i P. T. oraz E. T., właścicielom gruntu oznaczonego nr ewid. A, B obręb geodezyjny Z., gmina Z., przywrócenie stanu poprzedniego poprzez:

a) usunięcie z działki nr ewid. B spryzmowanego materiału budowlanego (piasku i kruszywa) oraz uformowanie jej terenu o n = 1:10 (zgodnie ze schematem stanowiącym załącznik nr 1), tak by jego skłon był skierowany wyłącznie do rzeki C., a pas gruntu o szerokości minimum 10,0 m wzdłuż ulicy [...] winien być splantowany do rzędnej chodnika i biologicznie zabezpieczony przed możliwością wynoszenia gruntu podczas gwałtownych opadów na jezdnię - obsiany mieszankami traw,

b) usunięcie z działki nr ewid. A części nawiezionego gruntu oraz odsunięcie od skarpy rzeki C. i od chodnika ulicy [...] pozostałej części nawiezionego gruntu o n = 1:10 (zgodnie ze schematem stanowiącym załącznik nr 1) i uformowanie go ze spadkiem do rzeki C., a także biologiczne zabezpieczenie utworzonej powierzchni.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W wyniku przeprowadzonych w dniu 25 października 2013r. oględzin organ I instancji ustalił, że ww. działki przylegają bezpośrednio do rzeki C., a na nieruchomości oznaczonej nr ewid. D znajdują się znaczne ilości podkładów kolejowych (betonowych) poukładane warstwowo na wysokości ok. 1 m, przy czym teren tej działki został wyrównany. Ustalono ponadto, że teren działki nr A i B został podniesiony. Skorzystano także z opinii biegłego, który ustalił, że właściciele ww. działek dopuścili się naruszenia stanu wody na gruncie oznaczonym nr ewid. A i B – poprzez zmianę stanu wody na gruntach ww. działek, spowodowaną przede wszystkim zmianą ukształtowania powierzchni (głównie działki nr ewid. B) oraz zmianą spowodowanej nawiezionymi masami ziemnymi, materiałami budowlanymi (piasek, żwir) oraz innymi przemieszanymi masami ziemnymi i skalnymi.

Mając na uwadze powyższe Wójt Gminy, działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012r. poz. 145 ze zm.), decyzją z dnia 28 stycznia 2014r. nakazał M. i P. T. oraz E. T. – w terminie 30 dni od dnia kiedy rozstrzygnięcie to stanie się prawomocne – przywrócenie stanu poprzedniego poprzez:

a) usunięcie z działki nr ewid. B spryzmowanego materiału budowlanego (piasku i kruszywa) oraz uformowanie jej terenu o n = 1:10 (zgodnie ze schematem stanowiącym załącznik nr 1), tak by jego skłon był skierowany wyłącznie do rzeki C., a pas gruntu o szerokości minimum 10,0 m wzdłuż ulicy [...] winien być splantowany do rzędnej chodnika i biologicznie zabezpieczony przed możliwością wynoszenia gruntu podczas gwałtownych opadów na jezdnię, obsiany mieszankami traw,

b) usunięcie z działki nr ewid. A części nawiezionego gruntu oraz odsunięcie od skarpy rzeki C. i od chodnika ulicy [...] pozostałej części nawiezionego gruntu o n = 1:10 (zgodnie ze schematem stanowiącym załącznik nr 1) i uformowanie go ze spadkiem do rzeki C., a także biologiczne zabezpieczenie utworzonej powierzchni.

Dodatkowo organ I instancji zobowiązał ww. osoby do niezwłocznego poinformowania Urzędu Gminy Z. o terminie wykonania prac, pomimo braku ku temu podstawy prawnej

W uzasadnieniu wskazano, że szkodami spowodowanymi dokonaną przez ww. osoby zmianą ukształtowania powierzchni ww. działek są przede wszystkim zajęcie pasa przyległego do rzeki C. oraz zasypywanie rzeki zepchniętym na jej brzeg materiałem i przemieszaną masą ziemną – co stanowi naruszenie art. 27 ust. 1 Prawa wodnego. Ponadto w istniejącej sytuacji podczas ulewnych deszczów, a także roztopów wiosennych z terenów działek nr ewid. B i A do rzeki, na chodnik i jezdnię ul. [...] spływają wody opadowe i roztopowe, które zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c i d Prawa wodnego można zakwalifikować jako "ścieki" – co narusza art. 29 ust. 2 Prawa wodnego.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł P. T., wskazując na:

- wystąpienie przyczyny nieważności decyzji, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w części dot. zakreślenia w sentencji decyzji 30-dniowego terminu przywrócenia do stanu poprzedniego od daty prawomocności decyzji – pomimo braku ku temu podstawy prawnej;

- wystąpienie przyczyny nieważności decyzji, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w części dot. zobowiązania właścicieli działek do niezwłocznego poinformowania Urzędu Gminy o terminie wykonania prac – pomimo braku ku temu podstawy prawnej;

- wystąpienie przyczyny nieważności decyzji, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 64b ustawy Prawo wodne, polegające na wydaniu decyzji w zakresie dotyczącym zamulania rzeki przez Wójta Gminy – zamiast przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego – Starostę – a zatem z naruszeniem przepisów o właściwości;

- naruszenie przepisu art. 7 K.p.a. w zw. z art. 61 § 1, 3 i 4 K.p.a. w zw. z art. 10 K.p.a. przez ustalenie, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu w dniu 24 lipca 2013r. – podczas gdy w rzeczywistości nie zostało wszczęte w tej dacie, a o pierwszej czynności w sprawie powiadomiono stronę dopiero w dniu 17 października 2013r. – co mogło mieć wpływ na wynik sprawy w zakresie gromadzenia materiału dowodowego w sprawie bez uczestnictwa stron;

- naruszenie przepisu art. 7 K.p.a. w zw. z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, polegające na braku ustalenia wystąpienia szkody powstałej w wyniku zmiany stanu na gruncie, a poprzestaniu jedynie na ustaleniu związku przyczynowo-skutkowego ze szkodą hipotetyczną – co miało wpływ na wynik sprawy w zakresie uznania o wystąpieniu przesłanek z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego – podczas gdy w rzeczywistości przesłanki te w niniejszej sprawie nie wystąpiły;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 80 K.p.a. – przez niedokonanie oceny dowodu w postaci opinii biegłego w sprawie zmiany stanu wody, na której organ w całości oparł rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, podkreśliło, że organ I instancji nieprawidłowo – wbrew regulacji art. 29 Prawa wodnego – wyznaczył zobowiązanym termin do wykonania wymienionych w decyzji obowiązków. Ponadto brak było podstaw do określenia w sentencji decyzji obowiązku poinformowania przez strony organu o wykonania obowiązku. W tym zakresie podzielono przedstawioną w odwołaniu argumentację – co przesądziło o konieczności zmiany zaskarżonej decyzji i wyeliminowania opisanego naruszenia.

Co się zaś tyczy treści podjętego rozstrzygnięcia w zakresie zawartych w nim nakazów, to Kolegium powołało się na zalecenia zawarte w opinii biegłego, zwracając przy tym uwagę na szczegółowe uzasadnienie przedstawionych w tej ekspertyzie rozwiązań w przedmiocie rodzaju nałożonych obowiązków. Jednocześnie wskazano, że opinia ta jest fachowa, rzetelna oraz sporządzona na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego – wobec czego stanowi wiarygodny dowód w niniejszej sprawie. Zakwestionowano przy tym stanowisko P. T. o konieczności udowodnienia wielkości szkody, jaka została poniesiona przez właścicieli nieruchomości sąsiednich – jako że w tym zakresie wystarczające jest przyjęcie – na podstawie logicznego wnioskowania opartego o zwykłe doświadczenie życiowe – że skutkiem zmiany kierunku spływu wody będzie powstawanie szkód. Nie sposób także podzielić, zdaniem organu, argumentacji skarżącego o naruszeniu art. 64b Prawa wodnego, gdyż z akt sprawy nie wynika, aby strona dysponowała urządzeniem wodnym. Odnośnie zarzutów o naruszeniu art. 7 w zw. z art. 10 K.p.a w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został zebrany z pominięciem stron postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach P. T. zarzucił decyzji organu odwoławczego:

1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 i 80 K.p.a. polegające na błędnym uznaniu za rzetelną opinię biegłego , w której uznano, że:

a) w zakresie spływu wody do rzeki, doszło do zmiany kierunku spływu opadowych, tj. do zmiany stanu wody na działkach nr B i A – pomimo, że spływ wód opadowych w kierunku do rzeki wynika z mapy sytuacyjno-wysokościowej i pomimo nawiezienia gruntu pozostał bez zmiany – a zatem nie doszło do zmiany stanu wody w zakresie na ww. nieruchomości,

b) doszło do wystąpienia szkody w postaci "zamulania koryta rzeki" – pomimo że szkoda to uszczerbek majątkowy, czyli zmniejszenie się majątku wskutek określonego zdarzenia – który w istocie nie miał miejsca,

które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujący zastosowaniem w niniejszej sprawie przepisu art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, to jest wydaniem nakazu przywrócenia stanu poprzedniego;

2. obrazę przepisu prawa materialnego, a to art. 27 ust. 1 Prawa wodnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, i uznanie, że naruszenie ww. przepisu ma miejsce w niniejszej sytuacji "zajęcia pasa przyległego do rzeki C. oraz zasypywania rzeki zepchniętym na jej brzeg materiałem i przemieszaną masą ziemną (...)" – który stanowi zakaz grodzenia, zakazywania lub uniemożliwia przechodzenia przez obszar przyległy do powierzchniowych wód publicznych podczas gdy żadna z ww. przesłanek nie została zrealizowana;

3. obrazę przepisu prawa materialnego, a to art. 29 ust. 3 Prawa wodnego przez jego błędną wykładnię, prowadzącą do uznania, że do zastosowania tego przepisu wystarczy prawdopodobieństwo powstania szkody w szczególnych i nadzwyczajnych okolicznościach, to jest np. wystąpienia ulewnych opadów chociaż szkoda ta faktycznie nie wystąpiła – zamiast uznania, że niezbędne jest ustalenie rzeczywistego uszczerbku na gruntach sąsiednich związanego ze zmianą stanu na gruncie, a tym samym ustalenie że na skutek zmiany stanu na gruncie szkoda faktycznie wystąpiła.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja organu odwoławczego, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., którą:

1. uchylono w całości decyzję z dnia [...], którą organ I instancji nakazał M. i P. T. oraz E. T. przywrócenie stosunków wodnych na gruncie w terminie 30 dni od dnia kiedy rozstrzygnięcie to stanie się prawomocne, zobowiązując jednocześnie te osoby do niezwłocznego poinformowania Urzędu Gminy o terminie wykonania prac;

2. nakazano ww. osobom przywrócenie stanu poprzedniego poprzez:

a) usunięcie z działki nr ewid. B spryzmowanego materiału budowlanego (piasku i kruszywa) oraz uformowanie jej terenu o n = 1:10 (zgodnie ze schematem stanowiącym załącznik nr 1), tak by jego skłon był skierowany wyłącznie do rzeki C., a pas gruntu o szerokości minimum 10,0 m wzdłuż ulicy [...] winien być splantowany do rzędnej chodnika i biologicznie zabezpieczony przed możliwością wynoszenia gruntu podczas gwałtownych opadów na jezdnię - obsiany mieszankami traw,

b) usunięcie z działki nr ewid. A części nawiezionego gruntu oraz odsunięcie od skarpy rzeki C. i od chodnika ulicy [...] pozostałej części nawiezionego gruntu o n = 1:10 (zgodnie ze schematem stanowiącym załącznik nr 1) i uformowanie go ze spadkiem do rzeki C., a także biologiczne zabezpieczenie utworzonej powierzchni.

Przechodząc do podstawy merytorycznej zakwestionowanej decyzji merytoryczno-reformatoryjnej należy wskazać, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Jak podkreśla się w doktrynie, w trybie cyt. przepisu organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Decyzja jest nieprawidłowa, gdy jej ocena dokonana przez organ II instancji wykaże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa materialnego.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jak słusznie wskazał bowiem organ odwoławczy w decyzji I – instancyjnej wyznaczono zobowiązanym termin do wykonania nałożonych nań obowiązków, pomimo że rozwiązanie takie nie znajduje oparcia w przepisie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012r. poz. 145 ze zm.) – stanowiącego podstawę prawną tego rozstrzygnięcia. Przepis ten nie przewiduje bowiem ani terminu likwidacji dokonanych zmian stosunków wodnych na gruncie, ani upoważnienia organu do wyznaczenia takiego terminu. Konsekwencją braku wywiązania się z nałożonego obowiązku po uzyskaniu przez decyzję przymiotu ostateczności jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu doprowadzenia do jego wykonania (por. wyrok WSA w Białymstoku z 24 maja 2012r. o sygn. akt II SA/Bk 116/12, LEX nr 1253529, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 stycznia 2010r. o sygn. akt II SA/Bd 995/09, LEX nr 559704). Podobnie brak było podstaw do określenia przez Wójta Gminy Z. obowiązku poinformowania przez strony o wykonania obowiązku. Powyższe przesądziło o konieczności uchylenia zakwestionowanej odwołaniem decyzji.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium w zasadniczej – z punktu widzenia P. T. – części dotyczącej ponownego nakazu przywrócenia stosunków wodnych na gruncie (identycznego treścią z uchylonym rozstrzygnięciem organu I instancji) należy przytoczyć art. 29 ustawy Prawo wodne, zwanej dalej ustawą. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Z kolei stosownie do treści ust. 2 powołanego przepisu na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz, prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).

Odnosząc się do zarzutów skargi o braku możliwości wydania decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy w sytuacji potencjalnego jedynie występowania szkody (w zaskarżonej decyzji wskazano w tym zakresie na ulewne deszcze, a także roztopy wiosenne) wskazać trzeba, że tut. Sądowi znane jest stanowisko zaprezentowane w tym zakresie przez WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 16.06.2011r. o sygn. akt II SA/Rz 334/11 (dostępne w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Mianowicie w uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że szkoda w rozumieniu art. 29 ust. 3 ustawy musi być realna, objawiać się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy. Tut. Sąd tego stanowiska jednakże nie podziela, przyjmując odmienną, szczegółowo uzasadnioną, linię orzeczniczą zaprezentowaną przez sąd wyższej instancji – NSA oraz przedstawioną w późniejszym – a więc bardziej aktualnym – wyroku WSA w Gliwicach. Jak wskazuje bowiem WSA w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 12.06.2013r. o sygn. akt II SA/Gl 23/13, LEX nr 1342946 "samo ustalenie, iż nie doszło w terenie do zmiany naturalnego kierunku spływu wód opadowych nie przesądza jeszcze o tym, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Szkoda w rozumieniu przepisu art. 29 ustawy może być również hipotetyczna tj. mogąca wystąpić w przyszłości, jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna (np. przy wyjątkowo intensywnych opadach). Może też polegać na intensyfikacji niekorzystnego oddziaływania spływu wód związanego z ukształtowaniem terenu". Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 12.09.2008r. o sygn. akt II OSK 1026/07, LEX nr 516773, wskazując, że "szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie nie musi łączyć się z uszczerbkiem majątkowym lub utratą spodziewanych korzyści. Może również polegać na tym, że pojawia się zagrożenie dla nieruchomości sąsiedniej m. in. w postaci niebezpieczeństwa zalania lub zatopienia. Taka rozszerzająca cywilnoprawne pojęcie szkody wykładnia nie może być uznana za nieuprawnioną. Kompetencje organów administracji o jakich mowa w art. 29 mieszczą się w zakresie tzw. policji administracyjnej (w tym przypadku jej odmiany w postaci "policji wodnej") czyli funkcji administracji zwianych z ochroną takich wartości jak życie i zdrowie ludzi, porządek i bezpieczeństwo publiczne, konieczność zapobiegania poważnym szkodom dla mienia. Takie przesłanki działania administracji na gruncie powołanego przepisu sprawiają , że pojęcie "szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie" nie może być ujmowane wyłącznie w oparciu o cywilnoprawne pojęcie szkody, rozumianej głównie jako uszczerbek majątkowy lub utrata realnie spodziewanych korzyści . Może to być także szkoda, która może ewentualnie powstać w wyniku katastrofalnego zdarzenia atmosferycznego. Nie oznacza to rozerwania związku przyczynowego który musi istnieć między dokonaną zmianą stosunków wodnych na gruncie a zaistniałą szkodą. Związek ten istnieć musi (...). Tym samym potencjalne ryzyko zalania gruntów sąsiednich, uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych, ale będące także wynikiem zmian stosunków wodnych na gruncie sąsiednim, może być uznane za szkodę w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego".

Powracając do treści cyt. art. 29 ustawy wskazać trzeba, że zastosowanie tego przepisu jest zdeterminowane ustaleniem w prowadzonym postępowaniu – w sposób niebudzący wątpliwości – czy:

- po pierwsze, właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie,

- po drugie, zmiana szkodliwie wpływa (bądź może wpłynąć) na grunt sąsiedni,

- po trzecie, istnieje związek przyczynowy miedzy zmianą stosunków wodnych na gruncie a zaistniała (bądź potencjalną) szkodą.

Mając na uwadze zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy nie budzi wątpliwości Sądu spełnienie w niniejszej sprawie powyższych przesłanek, powodujących konieczność nakazania M., P. oraz E. T. wykonania określonych w zaskarżonej decyzji prac. W tym zakresie należy odnieść się do "Opinii w sprawie zmiany stanu wody, zmiany kierunku odpływu wody opadowej na gruntach działek nr D, A, B i wpływu tej zmiany na stan wody gruntów sąsiednich zlokalizowanych w miejscowości Z., gmina Z." z dnia 7 listopada 2013r., autorstwa posiadającego stosowne uprawnienia mgr inż. B. S. (k. 148) – w oparciu o jaką zapadła zaskarżona decyzja Kolegium. Podkreślić przy tym trzeba, że dopuszczenie tego dowodu w niniejszej sprawie było jak najbardziej uzasadnione – jako że bez wiadomości specjalnych, o jakich mowa w art. 84 § 1 K.p.a., nie sposób ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4.07.2013r. o sygn. akt II SA/Łd 336/13, LEX nr 1344924). Co więcej, w sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – istnieje różnica stanowisk co do zakłócenia stosunków wodnych, opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym – w razie przesądzenia tego związku – rodzaj koniecznych do wykonania czynności zapobiegających szkodom (por. wyrok WSA w Łodzi w z dnia 21 czerwca 2013r. o sygn. akt II SA/Łd 263/13, LEX nr 1333582). Co się zaś tyczy "Opinii dotyczącej ustalenia możliwości podwyższenia poziomu terenu działek: nr D, A, B położonych w rejonie ul. [...]", autorstwa rzeczoznawcy budowlanego – mgr inż. J. J. (k. 131) to wskazać trzeba, że ekspertyza ta została sporządzona kilka lat wcześniej (7 listopada 2009r.) na potrzeby innej sprawy, w której Wójt Gminy Z. zobowiązał P. i E. T. do przedstawienia opinii potwierdzającej brak podstaw do stwierdzenia że nastąpiło lub może nastąpić zakłócenie stosunków wodnych na działkach sąsiednich. Ponadto, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, od tego czasu doszło do istotnej zmiany stanu zagospodarowania ww. działek poprzez nawożenie na nie – w lipcu 2014r. – mas ziemnych i magazynowanie w tym miejscu kruszywa i piasku. Jednocześnie, jak wskazał w aktualnej opinii mgr inż. B. S., "przedstawione do wykonania w poprzedniej ekspertyzie roboty związane z ukształtowaniem powierzchni przedmiotowego terenu nie zostały wykonane, a ich realizacja jest wciąż konieczna".

Powracając do przesłanek, których spełnienie jest niezbędne do zastosowania art. 29 ustawy wskazać trzeba, że decydujące znaczenie dla oceny prawidłowości wydanej w niniejszej sprawie decyzji miały ustalenia i zalecenia zawarte w opinii z dnia 7 listopada 2013r., w której wskazano, że "na działkę zostały nawiezione materiały budowlane oraz przemieszane masy ziemne i skalne. Przez pryzmę żwiru i nawiezionym wzdłuż skarpy ulicy [...] urobkiem zostały przegrodzone i zmienione naturalne kierunki odpływu wody opadowej, tak że w trakcie ulewnych deszczów część wody spływa w kierunku ulicy [...] wynosząc na chodnik i jezdnię zgromadzony na działce materiał". W tym zakresie biegły sprecyzował, że:

- "widoczne na zdjęciu Nr 1 (na działce nr B) kruszywo zostało spryzmowane bezpośrednio przy prawym brzegu rzeki C. Do rzeki w trakcie opadów wynoszony jest materiał z działki. Natomiast ze stromej pryzmy kruszywa materiał - co widać naocznie - obsypuje się bezpośrednio do rzeki",

- "działka nr A - o powierzchni 0,66 ha leży na lewym brzegu rzeki C.. Nawieziony na nią grunt wzdłuż koryta rzeki pasem ok. 10.0 m. i warstwą grubości od 0,5 m do 1,0 m jest złożony zbyt blisko skarpy rzeki, nie uformowany, bez należytego spadku terenowego i nie zabezpieczony biologicznie, co naraża powierzchnię tego nasypu na ciągłe wypłukiwanie urobku."

Powyższe ustalenia udokumentowano odpowiednim materiałem fotograficznym (zdjęcia nr 1, 2, 3, 4).

Mając na względzie powyższe brak podstaw by podzielić argumentację skarżącego o braku zmiany kierunku spływu wód opadowych, zwłaszcza jeśli porówna się dotychczasowy spadek terenu wskazany na mapie sytuacyjno-wysokościowej (k. 137 – w kierunku rzeki) z ukształtowaniem pryzmy kruszywa zmagazynowanej na działce nr B – opadającej w stronę ul. [...] (co zostało zobrazowane na zdjęciu nr 1 na k. 144). Co się zaś tyczy działki nr A to zdjęcia nr 2, 3, 4 (k. 143, 144) dokumentują w sposób jednoznaczny, że teren ten został niejako zniwelowany - bez zapewnienia dotychczasowego spadku terenu w kierunku rzeki, zobrazowanego na ww. mapie sytuacyjno-wysokościowej.

Przechodząc do szkód spowodowanych ww. zmianami – których powstanie kwestionuje skarżący – należy odwołać się do ustaleń biegłego, który w tym zakresie wskazał na "zajęcie pasa przyległego do rzeki C., (naruszenie art. 27 ust.1 Prawa wodnego) oraz zasypywanie rzeki zepchniętym na jej brzeg materiałem i przemieszaną masą ziemną. (...) Powstają szkody - urobek zamula koryto rzeki, a przy ulewnych deszczach wynoszony jest na chodnik i jezdnię ulicy [...]. (...) W istniejącej sytuacji, w trakcie ulewnych deszczów, a także roztopów wiosennych, z terenów działek nr B i A do rzeki oraz na chodnik i jezdnię ul. [...] spływają wody opadowe i roztopowe, które zgodnie z art. 9 ust.1 pkt 14 c i d Prawa wodnego można zakwalifikować jako "ścieki". Spływy takie naruszają art. 29.2 Prawa wodnego".

Co się zaś tyczy działki nr ewid. D (gdzie usytuowane jest składowisko materiałów drzewnych) to biegły stwierdził, że podniesienie jej nasypem warstwą 0,6 – 0,7 m "nie powoduje na niej zmiany stanu wody, nie powoduje więc szkód na gruncie działki sąsiedniej jaką jest rzeka C. Zasypane zostało jedynie nieużyteczne obniżenie terenowe takie jakie przedstawia leżąca po drugiej stronie rzeki działka nr 184/3". W rezultacie w zaskarżonej decyzji nie sformułowano nakazów odnośnie tej nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić stronie, że – jak to już wyżej wskazano – zastosowanie trybu określonego w art. 29 ustawy może być także związane z intensyfikacją niekorzystnego oddziaływania spływu wód związanego z ukształtowaniem terenu. Ponadto przepis ten może stanowić podstawę do działania organu administracji publicznej również w takiej sytuacji, gdyż nie można z góry wykluczyć, że działanie polegające na odprowadzaniu ścieków na grunty sąsiednie może mieć wpływ na zmianę stosunków wodnych na gruncie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2010r. o sygn. akt IV SA/Wa 751/10, LEX nr 672725). Należy jednocześnie podzielić stanowisko biegłego o odprowadzaniu z terenów działek nr B i A (gdzie umieszczono zwiezione kruszywa oraz ziemię) do rzeki oraz na chodnik i jezdnię ul. [...] ścieków – co pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 29 ust. 2 ustawy. Jak wynika bowiem z art. 9 ust.1 pkt 14 przez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi:

- wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów (lit. c),

- wody odciekowe ze składowisk odpadów oraz obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w których są składowane odpady wydobywcze niebezpieczne oraz odpady wydobywcze inne niż niebezpieczne i obojętne, miejsc magazynowania odpadów, wykorzystane solanki, wody lecznicze i termalne (lit. d).

Jeśli chodzi natomiast o argumentację skarżącego dotyczącą naruszenia art. 27 ust. 1 ustawy to wskazać trzeba, że zgodnie z tym przepisem zabrania się grodzenia nieruchomości przyległych do powierzchniowych wód publicznych w odległości mniejszej niż 1,5 m od linii brzegu, a także zakazywania lub uniemożliwiania przechodzenia przez ten obszar. U podstaw wprowadzenia takiej regulacji legł zamiar ustawodawcy wprowadzenia ogólnodostępnej możliwości korzystania (w granicach przewidzianych w prawie) z powierzchniowych wód publicznych. W konsekwencji nie budzi wątpliwości Sądu, że usypanie na długości ok. 10 m skarpy o stromym, obsypującym się do brzegu rzeki o wysokości od 0,5 m do 1 m (w miejscu istniejącego uprzednio naturalnego spadku w kierunku tego cieku) – uniemożliwia realizację ratio legis, jakie legło u podstaw wprowadzenia art. 27 ust. 1 ustawy do obowiązującego porządku prawnego.

Ze względu na powyższe, w zaleceniach zawartych w ww. opinii wskazano na konieczność wykonania przez właścicieli ww. działek następujących prac:

a) usunięcie z działki nr ewid. B spryzmowanego materiału budowlanego (piasku i kruszywa) oraz uformowanie jej terenu, tak by jego skłon był skierowany wyłącznie do rzeki (pas gruntu o szerokości minimum 10,0 m wzdłuż ulicy [...] winien być splantowany do rzędnej chodnika i biologicznie zabezpieczony przed możliwością wynoszenia gruntu podczas gwałtownych opadów na jezdnię, zaleca się obsianie mieszankami traw),

b) na działce nr ewid. A – odsunięcie od skarpy rzeki i od chodnika ulicy [...] nawiezionego gruntu i uformowanie go ze spadkiem do rzeki oraz biologiczne zabezpieczenie uformowanej powierzchni.

Analizując treść cyt. opinii nie budzi wątpliwości Sądu, że została sporządzona w sposób rzetelny przez odpowiednią osobę, a jej treść jest jednoznaczna, stanowiąc zarazem konsekwencję przeprowadzenia logicznego dowodu, bazującego na wiadomościach specjalnych. Oparto się przy tym m. in. na oględzinach, materiałach geodezyjnych, własnych pomiarach w terenie, wykonując stosowną dokumentację fotograficzną.

W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżoną decyzję, prawidłowo kierowało się sporządzoną na potrzeby niniejszej sprawy opinii autorstwa mgr inż. B. S. – co przesądza o zasadności nakazania wykonania właścicielom ww. działek określonych w tejże opinii prac.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.