Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1380/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6 i 22, art.17 ust 1 pkt 1, ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 6 pkt 1, art. 7 ust. i 2, art. 16 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 maja 2014 r. sprawy ze skargi K.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] 2013 r. nr [...] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta S. decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. nr MOPS.4702.29.1.SP.2013 odmówił K. H.j przyznania od dnia 1 lipca 2013 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córka M. H..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności przywołał brzmienie przepisów art. 17 oraz art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych a następnie przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12 którym stwierdził: "Prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywna przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych".

Powołując się na uzasadnienie tej uchwały organ wyjaśnił, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać tylko na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. Rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, czyli osoba taka musi zrezygnować definitywnie zarówno z aktualnego zatrudnienia, jak i nie podejmować tego zatrudnienia w przyszłości. W przypadku rolnika oznaczałoby to konieczność rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Organ wskazał, iż na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy organ stwierdził, iż K. H. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką, która posiada orzeczenie o niepełnosprawności i wymaga stałej opieki. Niemniej K. H. podlega ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu oraz zdrowotnemu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego bowiem Państwo H. posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni 2,565 ha fizycznych co stanowi 0,477 ha przeliczeniowych. Tym samym K. H. nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 ustawy świadczeniach rodzinnych, dotyczącej nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż posiada gospodarstwo rolne.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. H. podnosząc, iż z treści art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika aby stronie nie właścicielowi gospodarstwa rolnego nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołała się przy tym na komunikat zamieszonych na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Skarżąca podniosła, iż nie zajmuje się, nie prowadzi i nie zarządza posiadanym gospodarstwem rolnym gdyż w cały czas zajmuje się niepełnosprawną córką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło treść art. 17, art. 3 pkt 6 i 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz treść art. 3 ust 1,, 2 , art. 5 i art. 6 ust 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 2 ust 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Dalej organ wyjaśnił, iż oprócz poglądu wyrażonego w powołanej przez organ I instancji uchwale NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. znany jest mu pogląd wyrażony w wyroki NSA z dnia 9 marca 2012 r. o sygn. II OSK 2203/11, który stwierdził, iż fakt posiadania małego gospodarstwa rolnego nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy zostały spełnione pozostałe warunki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sytuacja małorolnych rolników i ich rodzin nie różni się od sytuacji nierolniczej części obywateli i ich rodzin, gdyż zarówno jedni jak i drudzy nie mogą podjąć zatrudnienia w celu poprawy warunków bytowych z uwagi na konieczność zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Kolegium stwierdziło, iż nie podziela poglądu wyrażonego w powołanym wyroku NSA z 9 marca 2012 r. uznając za nieprzekonywujące i nierealne w praktyce nakaz różnicowania sytuacji rolników w zależności od indywidualnych ustaleń w danej sprawie w zakresie wielkości gospodarstwa, struktury i rodzaju upraw czy hodowli i w związku z tym nakładu czasu pracy, składu rodziny i w związku z tym możliwości pracy w tym gospodarstwie innych poza osobą ubiegającą się o świadczenie pielęgnacyjne członków rodziny. W ocenie organu II instancji przyjęte kryteria byłyby nieostre i nieprecyzyjne i mogłyby doprowadzić wydawania decyzji uznaniowych. Brak jest bowiem ostrych kryteriów pozwalających na ustalenie, czy posiadane gospodarstwo, jego wielkość oraz rodzaj upraw, jakiego nakładu czasu pracy wymaga, oraz czy pozwalałby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Bezspornym jest bowiem, że w praktyce niezależnie od wielkości każde gospodarstwo rolne, które co do zasady jest przecież prowadzone w celu uzyskania dochodu, zawsze wymaga określonego stopnia zaangażowania w sposób ciągły przede wszystkim przez ich właścicieli. Zdaniem Kolegium brak jest przekonywującego uzasadnienia dla stwierdzenia, że niewielkie gospodarstwo wymaga niewielkiego nakładu czasu pracy i różnych poza bezpośrednią pracą fizyczną, form aktywności związanych z jego prowadzeniem w stosunku do gospodarstw "dużych".

Organ podzielił za to pogląd wyrażony w powoływanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2012r., sygn. akt I OPS 5/12, w której Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów przesądził, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dalej organ przytoczył stanowisko wyrażone w tej uchwale, zgodnie z którym prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. Organ powołując się na inne orzeczenie NSA z dnia 11 marca 2011 r. o sygn. I OSK 1987/10, wskazał, iż ratio legis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy poszukiwać w fakcie, że osoba prowadząca rolne nie jest poddana reżimowi pracy i charakterystycznemu dla zatrudnienia u innego podmiotu (określone godziny pracy, miejsce wykonywania obowiązków, dyspozycyjność i inne). W związku z powyższym, przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym.

Skoro, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w nadesłanych aktach sprawy strona jest właścicielem gospodarstwa rolnego i podlega z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik z mocy ustawy w pełnym zakresie, to w świetle przytoczonych wyżej zarówno uchwały jak i wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie stanowi to negatywną przesłankę przyznania stronie prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ wyjaśnił nadto, że w przeciwieństwie do niektórych świadczeń z ustawy o pomocy społecznej, przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter przepisów związanych i wiążą organy publicznej co wyłącza możliwość wydawania decyzji uznaniowych. Dlatego nawet bardzo trudna sytuacja nie tylko materialno-bytowa ale życiowa i rodzinna podmiotów ubiegających się o świadczenia opiekuńcze nie może stanowić podstawy do ich przyznania w przypadkach, gdy strona wnioskująca o te świadczenia nie spełnia wszystkich wymaganych przez ustawodawcę kryteriów.

Kolegium wyjaśniło także, iż w przeciwieństwie do interpretacji organów administracji publicznej, w tym interpretacji ministerialnych, które nie są źródłami powszechnie obowiązującego prawa, wyroki a zwłaszcza moc uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętych w składzie siedmiu sędziów stanowią uznany powszechnie jeden ze sposobów wykładni norm prawnych wiążących sądy i organy administracji publicznej w podobnych sprawach i jak wynika z powoływanych orzeczeń, ukształtowało się stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w spornej kwestii dotyczącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rolników, z których kategorycznie wynika, że sam fakt bycia rolnikiem wyklucza z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Z treści uzasadnienia tych orzeczeń wynikają bowiem pogłębione rozważania w tym zakresie, które zwracają uwagę na odmienny reżim prac związanych z posiadanym gospodarstwem rolnym i koniecznością jego pi o wadzenia co do zasady w celu osiągnięcia określonych dochodów.

Organ zwrócił również uwagę, że art. 5 ustawy o społecznym ubezpieczeniu rolników odsyła i nakazuje stosować nawet do małżonka rolnika przepisy tej ustawy dotyczące samego rolnika. Z mocy tego odesłania do art. 6 ust. 1 tej ustawy nie może budzić wątpliwości, że w świetle tej ustawy strona podlegając zgodnie z art.5 ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników pracuje w gospodarstwie rolnika lub co najmniej w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym ponieważ w razie odmiennych, przeciwnych deklaracji nie mogłaby zgodnie z art. 5 ustawy zostać objęta ubezpieczeniem społecznym rolników.

Skargę na powyższa decyzje wniosła K. H. podnosząc po raz kolejny, iż nie zajmuje się prowadzeniem posiadanego gospodarstw rolnego. Cały czas poświęca niepełnosprawnej córce.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji, w oparciu o kryterium legalności w rozumieniu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Stosownie do treści powołanego przepisu kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd administracyjny dokonuje w jej ramach oceny prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa procesowego w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego oraz bada, czy organy dokonały właściwej subsumcji, a także, czy prawidłowo zinterpretowały zastosowane przepisy prawa materialnego.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej: p.p.s.a.) podstawą do uchylenia kontrolowanej decyzji w całości lub części stanowi stwierdzenie przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) bądź innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dodać należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.- dalej: u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca precyzuje przy tym w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy, że przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Dokonując merytorycznej oceny przyjętego w zaskarżonej decyzji stanowiska Kolegium co do podstaw odmowy przyznania stronie świadczenia ze względu na posiadanie i prowadzenie gospodarstwa rolnego, stwierdzić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżnie oceniana była okoliczność ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez rolnika. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 grudnia 2012 r. podjął uchwałę sygn. akt I OPS 5/12, w której tezie stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na konieczność ścisłego stosowania definicji legalnej pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej. W definicji tej ustawodawca ograniczył wyjaśniane pojęcie do wykonywania pracy przez pracowników najemnych, którzy są związani z pracodawcą różnego rodzaju umowami oraz w ramach spółdzielni produkcyjnych i usługowych. Definicja ustawowa odnosi się expressis verbis m.in. do działalności gospodarczej o charakterze pozarolniczym, co wskazuje na celowy i świadomy zamiar nieobjęcia tym pojęciem działalności rolniczej. Istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polega na tym, że jest ono adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie jest więc osobą uprawnioną osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródła utrzymania i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 powołanej ustawy. Stąd też aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne określony podmiot musi po pierwsze spełnić warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, a po drugie nie może być beneficjentem dochodów wymienionych w ust. 5 tegoż przepisu. Treść art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala skonstruować obowiązującą normę prawną, z której wynika, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno-ekonomicznej, która uniemożliwia mu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko takie jest uprawnione na gruncie logicznych i systemowych reguł wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (podobnie NSA w wyroku z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1702/12, dostępnym jw.).

Jednocześnie w omawianej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślono, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa nie mogą być kwalifikowane jako jego prowadzenie, jeżeli nie wiąże się z nimi wykonywanie bliżej określonej w uzasadnieniu tej uchwały działalności rolniczej (w tym zakresie NSA odniósł się do wyroku SN z dnia 29 września 2005 r. sygn. akt I UK 16/05, OSNP 2006/17-18/278).

Wyjaśnić należy, iż uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadniczo jest wiążąca w sprawie, w której została podjęta (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ma ona jednak także tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że uchwała taka dotyczy nie tylko danej sprawy, ale wszystkich spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Dopóki nie nastąpi zmiana stanowiska zawartego w uchwale, dopóty sądy administracyjne (pośrednio nim związane) stanowisko to powinny respektować. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy analogicznej do tej, w której podjęto uchwałę, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA.

Mając na uwadze powyżej przedstawione stanowisko w niniejszej sprawie niezbędne było rozstrzygnięcie, czy skarżąca faktycznie jest rolnikiem posiadającym i prowadzącym gospodarstwo rolne który w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z tej przyczyny nie może otrzymać specjalnego zasiłku opiekuńczego, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Bezspornie skarżąca jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni 2,48 ha, co stanowi 0,3870 ha przeliczeniowych oraz współwłaścicielem (wraz z J.H.) gruntów rolnych o pow. 0,0850 ha fizycznych tj 0,09 ha przeliczeniowych. W ocenie Sądu organy w sposób nieuprawniony pominęły istotną kwestię wynikającą z twierdzeń skarżącej, że w żaden sposób nie prowadzi ona gospodarstwa rolnego, ani osobiście, ani też nim nie zarządza, a to z tej racji, że zajmuje się niepełnosprawną córką.

W ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest definicji pojęcia "rolnik", jednakże pojęcie to zdefiniowane jest w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Otóż w myśl art. 6 pkt 1 tej ustawy rolnikiem, co do zasady, jest osoba prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. Natomiast z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969 z późn. zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Do definicji tej odsyła również ustawa o świadczeniach rodzinnych, która w art. 3 pkt 6 stanowi, że ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym to oznacza gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Zaznaczyć należy, że ustawa o podatku rolnym wiąże skutki fiskalne nie z posiadaniem statusu rolnika czy prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a z samym faktem posiadania gruntów rolnych (art. 3 ust. 1-5), wyjątek wyraźnie zaznaczając w art. 3 ust. 6, w którym obowiązek podatkowy co do gruntów objętych współwłasnością (będących we współposiadaniu) dwóch i więcej osób, jeżeli grunty te stanowią gospodarstwo rolne, nakłada na tego współwłaściciela (posiadacza), który to gospodarstwo prowadzi w całości.

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi, że ubezpieczeniu społecznemu z mocy ustawy podlega rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny (art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1), natomiast inny rolnik, jeżeli działalność rolnicza stanowi stałe źródło jego utrzymania, podlega ubezpieczeniu na wniosek (art. 7 ust. 2 i art. 16 ust. 2 pkt 1). Należy przy tym podkreślić, że przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników ustawowe domniemanie z art. 38 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, że właściciel gruntów zaliczanych do użytków rolnych prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach (jak i że podatnik podatku rolnego prowadzi działalność rolniczą w rozmiarze wynikającym z zakresu opodatkowania – art. 38 pkt 2), może być obalone odpowiednimi dowodami (por. stanowisko Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r. sygn. akt I UK 59/05, OSNP 2006/19-20/310, LEX nr 176549). Jest to konsekwencją podstawowej zasady dotyczącej podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, która wiąże podleganie ubezpieczeniu z faktem prowadzenia działalności rolniczej, a nie z samym faktem posiadania czy dysponowania własnością gospodarstwa rolnego. Odniesienie wyżej przywołanych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i ustawy o podatku rolnym do sytuacji skarżącej nie pozwala na stwierdzenie, że jako właściciel użytków rolnych, jest osobą prowadzącą działalność rolniczą na posiadanych gruntach. Nie podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników i podlega dobrowolnemu ubezpieczenia w KRUS co może wynikać z faktu, iż prowadzenie gospodarstwa rolnego nie stanowi jej głównego źródła utrzymania.

Ponadto nie można też wykluczyć sytuacji, iż skarżąca na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie spełnia już warunków objęcia jej dobrowolnym ubezpieczeniem rolników. Z wyżej przytoczonych przepisów art. 7 ust 2 i art. 16 ust 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, iż warunkiem koniecznym do objęcia dobrowolnym ubezpieczenia jest prowadzenie działalności rolniczej stanowiącej stałe źródło utrzymania lub przeznaczenie gruntów prowadzonego gospodarstwa rolnego do zalesienia. Tymczasem skarżąca twierdzi, iż nie prowadzi jakiejkolwiek działalności rolniczej na posiadanych gruntach.

Jakkolwiek skarżąca jest właścicielką gruntów rolnych , to nie można stwierdzić w oparciu o zgromadzony materiał, iż jest rolnikiem, który byłby wyłączony spod działania przepisu art. 17 ust.1, w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organy nie przeprowadziły dowodów, które podważałyby twierdzenia skarżącej.

W okolicznościach niniejszego stanu faktycznego jest jeszcze jeden element , który nie pozwala na zaakceptowanie błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W wyroku z dnia 5 grudnia 2013 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art.11 ust.1 i 3 ustawy z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych z art.2 Konstytucji RP. Wobec tego aktualnie brak w systemie prawa zakwestionowanego przepisu. Tymczasem jak wynika z decyzji organu I instancji skarżąca była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką na podstawie decyzji z dnia [...] 2012 r. nr [...], która to decyzja wygasła z mocy prawa, na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał przepisu.

W tej sytuacji wskazać należy, iż Sąd orzekający w niniejszym sprawie podziela pogląd wyrażony m.in. wyrokach WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2014 r. o sygn. II SA/Po 1242/13 i z dnia 12 marca 2014 r. o sygn. II SA/Po 1211/13 oraz w wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 lutego 2014 o sygn. II SA/Go 920/13 (wszystkie dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ ) zgodne z którym, skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej, jest reaktywowanie "na nowo" bytu prawnego ostatecznych decyzji przyznających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony, względnie na czas określony wykraczający poza 30 czerwca 2013 r. co do których nie były wydane decyzje stwierdzające ich wygaśnięcie, a o wygaśnięciu których z mocy prawa powyższy przepis orzekał. Skoro bowiem aktualnie brak w systemie prawa przepisu art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej jako podstawy utrzymania wywołanych przez niego skutków prawnych, to brak jest podstawy prawnej dla odmowy realizacji praw nabytych wynikających z ostatecznych decyzji przyznających świadczenie pielęgnacyjne wydanych na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r.

Reasumując powyższe Sąd stwierdza, że organy przedstawiły nietrafną ocenę prawną sytuacji skarżącej, skoro przyjęło, że wnioskodawczyni posiada i prowadzi gospodarstwo rolne, co -zdaniem organów - stanowi negatywną przesłankę przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad dzieckiem. Kolegium pominęło wnioski wynikające z twierdzeń samej skarżącej. W konsekwencji nastąpiła błędna subsumcja sytuacji skarżącej do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji powinien po raz kolejny przeanalizować materiał dowodowy (względnie go uzupełnić) i przy uwzględnieniu przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu argumentacji, rozważyć, czy wobec skarżącej spełnione zostały przesłanki przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ponadto powinien jednoznaczne ustalić czy skarżącej przyznane było uprzednio ostateczną decyzją świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad córka M. H. na czas obejmujący okres objęty postępowaniem w niniejszej sprawie. Reaktywowanie "na nowo" na wskutek wyżej przytoczonego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego bytu prawnego takiej ostatecznej decyzji implikuje z kolei konieczność rozważenia przez organ w ponownie prowadzonym postępowaniu, bezprzedmiotowości orzekania w tożsamej sprawie zakończonej uprzednio wydana decyzją ostateczną.

Nie do zaakceptowania – z prawnego punktu widzenia - jest bowiem taka sytuacja, że strona, na rzecz której de facto "przywrócone" zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego ostateczną decyzją, a tak - w ocenie Sądu - należy interpretować wyrok Trybunału Konstytucyjnego, będzie ponownie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tego samego tytułu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.