Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1214/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 116, art. 122, art. 187, art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal, Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Sylwester Marciniak (sprawozdawca), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 2029/09 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 2029/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 września 2009 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług.

2. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem sprawy jest orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu Sp. z o.o. T. za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług za styczeń 2004 r. Wskazując na przesłanki tej odpowiedzialności z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.) Sąd I instancji uznał za niesporne, że skarżący w okresie objętym zaskarżoną decyzją pełnił funkcję członka zarządu spółki (z akt sprawy wynika, że przestał być członkiem zarządu spółki w grudniu 2004 r.,), jak też to, że w styczniu 2004 r. zarząd spółki był dwuosobowy - w skład zarządu wchodził również Z. N., wobec którego także wydana została decyzja orzekająca o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za styczeń 2004 r., w związku z czym spełniony został wymóg objęcia odpowiedzialnością wszystkich członków zarządu.

W ocenie Sądu I instancji organy podatkowe w sposób uprawniony przyjęły, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna. Podkreślono, że został wystawiony tytuł wykonawczy obejmujący zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2004 r., w zaskarżonej decyzji znajduje się też informacja o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego spółki oraz informacja, że czynność ta okazała się nieskuteczna (pismo banku o zamknięciu 16 lutego 2005 r. rachunku prowadzonego dla spółki). Bezpodstawny jest zatem zarzut skarżącego, że egzekucja nie została wszczęta, czego konsekwencją jest niezasadność wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji stwierdził, że prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż zgodnie z art. 146 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm., dalej P.u.n.) ze względu na wydanie, w trakcie postępowania egzekucyjnego, przez Sąd Rejonowy ... postanowienia z 4 stycznia 2005 r., ..., o ogłoszeniu upadłości T. Sp. z o.o. w celu likwidacji majątku, należało umorzyć postępowanie egzekucyjne. Zasadnie więc postanowieniem z 27 stycznia 2005 r. umorzono zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki w zakresie przedmiotowych zaległości podatkowych. W świetle powyższego nie ulega w ocenie Sądu I instancji wątpliwości, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki było bezskuteczne i to w całości, gdyż pomimo uczestniczenia organu podatkowego w postępowaniu upadłościowym, zgłoszone zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2004 r. oraz zaległości podatkowe za lata 2002 i 2003 nie zostały zaspokojone z masy upadłości, gdyż uzyskaną z majątku upadłego kwotę rozdzielono tylko między wierzycieli pierwszej kategorii, a i oni zostali zaspokojeni jedynie w 8,53477%, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego z 21 sierpnia 2006 r. stwierdzającego zakończenie postępowania upadłościowego spółki. Zatem w ocenie Sądu I instancji organy podatkowe wykazały, że określona w art. 116 § 1 O.p. przesłanka bezskuteczności egzekucji z majątku spółki została spełniona.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Skarbowej wykazał też, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie, dostatecznie wyjaśniając przy tym jak należy rozumieć użyte w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. sformułowanie "we właściwym czasie". Zauważono, że w praktyce i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego. Na potwierdzenie swojego stanowiska Sąd I instancji wskazał na wyrok SN z 18 października 2000 r., V CKN 109/00, szeroko przytoczył też rozważania zawarte w uchwale NSA z 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ w sposób należyty wykazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedstawiając szereg okoliczności o tym świadczących. Organ odwoławczy trafnie wskazał, że postępowanie upadłościowe nie doprowadziło do ochrony wierzycieli, gdyż nie nastąpiło równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Zostały zaspokojone wierzytelności pierwszej kategorii i to tylko w 8,5 %. Spółka nie wykonywała swoich zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług od kwietnia 2002 r., nie wywiązała się też z układu ratalnego ustalonego decyzją z 15 listopada 2003 r. w sprawie rozłożenia na raty podatku od towarów i usług za odpowiednie miesiące 2003 r. i decyzją z 5 stycznia 2004 r. dotyczącą rozłożenia na raty podatku za październik 2003 r. W 2002 r. spółka złożyła wniosek o objęcie postępowaniem restrukturyzacyjnym zaległości w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec 2002 r., ale w dacie wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji posiadała już nowe zaległości podatkowe. We wniosku z 11 grudnia 2004 r. o ogłoszenie upadłości wraz z likwidacją majątku (podpisanym przez skarżącego) spółka wskazała, że zaległości płatnicze wobec Urzędów Skarbowych i ZUS wynoszą 631.985,66 zł, zaś zobowiązania z tytułu dostaw i usług wynoszą 1.865.059,79 zł. Podała też, że rachunek zysków i strat wykazuje w pozycji na działalności gospodarczej – 2.160.784,00 zł, całkowita strata netto wynosi – 2.139.557,00 zł, a bilans na dzień 10 grudnia 2004 r. wykazuje w kapitałach własnych wynik ujemny w wysokości – 1.580.823,42 zł. W ramach wniosku spółka wyjaśniła, że została powołana do obsługi kontraktów w zakresie wykonawstwa i zatrudniała jedynie pracowników fizycznych oraz kadrę kierowniczą niższego szczebla realizując kontrakty z powierzonych materiałów. W dniu 29 marca 2004 r. została ogłoszona upadłość wraz likwidacją majątku Spółki z o.o. H., w związku z czym spółka utraciła ¼ rocznych obrotów. Z kolei upadłość Spółki z o.o. H. została spowodowana upadłością dwóch innych firm budowlanych, które wraz ze spółką wnioskującą były ze sobą powiązane. Zarząd spółki nie mógł liczyć na kredyt z banku, aby sfinansować bieżącą działalność spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu, że w świetle powyższego nie można mówić o przejściowym zaprzestaniu płaceniu długów. Zasadnie też zdaniem Sądu I instancji organ wskazał, odnosząc się do argumentów skarżącego, że spółka rokowała nadzieję na wyprowadzenie jej z kryzysu, iż ryzyko takich prognoz spoczywa na członku zarządu.

Niezależnie od tego organ odwoławczy wykazał, że trudna sytuacja spółki nie była przejściowa - w wyniku analizy zysków i strat za 2004 r. oraz bilansu spółki za 2003 r. i 2004 r. ustalono, że już na koniec 2003 r. krótkoterminowe zobowiązania spółki z wymaganą płatnością 12 miesięcy wielokrotnie przewyższały osiągnięty zysk (zysk – 59.225,53 zł, zobowiązania – 1.498.141,41 zł). W wyniku analizy stanu finansowego spółki z końca 2003 r. i 2004 r. organ ustalił, że sytuacja finansowa spółki ulegała stopniowemu pogorszeniu, zatem spółka nie utraciła kapitału własnego nagle, z dnia na dzień, lecz następowało to sukcesywnie. Za prawidłową uznał Sąd I instancji konkluzję organu odwoławczego, że w takiej sytuacji można było zapobiec niepomyślnemu dla wierzycieli spółki przebiegowi postępowania upadłościowego, składając wniosek o ogłoszenie upadłości wcześniej niż to uczyniono. Już sam wynik zakończonego postępowania upadłościowego świadczy o tym, że wniosek o upadłość został złożony zbyt późno (zaspokojone wierzytelności pierwszej kategorii w 8,5%). Organ wykazał, że spółka nie wywiązywała się ze swoich zobowiązań dużo wcześniej niż 14 dni przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości.

Powołując art. 21 ust. 1 i 2 P.u.n. Sąd I instancji zaznaczył, że skarżący jako członek zarządu spółki miał obowiązek złożyć we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki. Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżący wniosku o upadłość spółki nie złożył we właściwym czasie i nie wykazał też, że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy.

Skarżący wskazywał, iż nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości spółki wcześniej, gdyż nie istniały ku temu przesłanki, nie podał jednak przy tym żadnych konkretnych argumentów na obronę tej tezy, stwierdzając ogólnikowo, że "wynika to na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych oraz ze sprawozdań finansowych jednostki". Tymczasem z analizy stosownych dokumentów organ odwoławczy wysnuł zgoła odmienne wnioski i jeśli skarżący uważał, że są one błędne, powinien był przeprowadzić własną analizę tych dokumentów i wskazać konkretnie, skąd wywodzi swoją tezę o braku przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wcześniej. Skarżący miał dostęp do akt podatkowych, w których znajdują się dokumenty dotyczące sytuacji finansowej spółki, zatem miał możliwość poddania weryfikacji stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej. Brak konkretnych argumentów na omawianą okoliczność czyni stanowisko skarżącego gołosłownym i wobec argumentów organu i zgromadzonych dowodów nie zasługiwało w ocenie Sądu I instancji na uwzględnienie. W żadnym też razie słuszności stanowiska skarżącego odnośnie do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie nie potwierdził sąd ogłaszający upadłość spółki, ponieważ sąd ten takiej przesłanki nie bada. Różne są przyczyny oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości, np. gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania (art. 13 ust. 1 P.u.n.) , ale nie jest nią złożenie wniosku w niewłaściwym terminie.

Zdaniem Sądu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej należycie wykazał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uwalniające skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, o których mowa w art. 116 § 1 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podzielił też stanowisko organu odwoławczego w kwestii odpowiedzialności osoby trzeciej za odsetki za zwłokę, wskazując, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 92 P.u.n., gdyż z art. 107 § 2 pkt 2 O.p. wynika, iż to przepisy tej ustawy decydują o tym, czy osoby trzecie odpowiadają za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, oczywiście w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów tej ustawy.

Za nietrafny uznano też zarzut dotyczący nierozpatrzenia przez organ podatkowy wniosków złożonych w odwołaniu. Wnioski, na które powołuje się strona zostały złożone w piśmie z 4 września 2009 r. zatytułowanym "uzupełnienie odwołania", które wpłynęło do Izby Skarbowej 8 września 2009 r., tj. już po wydaniu zaskarżonej decyzji (7 września 2009 r.), a więc nie w odwołaniu. Organ odwoławczy o tym fakcie poinformował skarżącego pismem z 15 września 2009 r. wyjaśniając, iż ze względu na zakończenie postępowania odwoławczego niemożliwe jest rozpatrzenie wniosków dowodowych zawartych w piśmie z 4 września 2009 r.

3. W skardze kasacyjnej strona zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 116 § 1 O.p. i uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala na zastosowanie art. 116 § 1 O.p. i orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki, w której był członkiem zarządu.

Zdaniem strony zaskarżone orzeczenie narusza również przepisy postępowania, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) oraz art. 122 w zw. z art. 187 O.p., przez to, że Sąd I instancji, będąc zobowiązanym do orzekania na podstawie akt sprawy, nie uczynił tego, gdyż nie uzasadnił zasadności pominięcia wniosków dowodowych mogących potwierdzić istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe spółki, w której był członkiem zarządu.

W uzasadnieniu zarzutu naruszenia prawa materialnego autor skargi kasacyjnej wskazał, że Sąd I instancji wyłącznie zaakceptował wykładnię art. 116 § 1 O.p. dokonaną przez organy pomijając jednocześnie stanowisko prezentowane w trakcie postępowania w odniesieniu do możliwości dowodzenia okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący stwierdził, że zaakceptowanie stanowiska organów w zakresie dokonanego bez uzasadnienia pominięcia wniosków dowodowych skarżącego w zakresie wykazania istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego w art. 116 O.p. doprowadziło do sytuacji, w której skarżący został pozbawiony możliwości prowadzenia dowodów niezwykle ważnych dla niego okoliczności faktycznych, jednocześnie prowadząc do patologicznej wykładni art. 116 O.p., polegającej na przyjęciu, że dla wydania decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki wystarczające jest ustalenie bezskuteczności egzekucji oraz faktu, że dana osoba była członkiem zarządu w okresie, w którym zaległości powstały, przy jednoczesnym wyłączeniu możliwości dowodzenia przez zainteresowanego okoliczności egzoneracyjnych przez odrzucenie lub nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie, gdyż bez szczegółowego uzasadnienia organy i Sąd I instancji uznały zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe za bezprzedmiotowe. Powołując treść art. 122 i art. 187 § 1 O.p. skarżący podkreślił, że nie unikał uczestnictwa w postępowaniu, lecz dążył do pełnego współdziałania z organami w zakresie gromadzenia dowodów świadczących o występowaniu okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność na gruncie obowiązującego prawa. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe było niewystarczające do stwierdzenia nieistnienia okoliczności egzoneracyjnych, co skarżący podnosił w odwołaniu, wnioskując o przeprowadzenie dowodów z dokumentów spółki oraz z przesłuchania świadka oraz skarżącego jako strony postępowania. Z uwagi na art. 188 O.p. oraz fakt, że rozstrzygnięcie sprawy budzi poważne wątpliwości, organ odwoławczy powinien był uwzględnić w całości wnioski dowodowe strony, gdyż mogły się one przyczynić do pełniejszego wyjaśnienia sprawy. Wnioski dotyczące przesłuchania członków zarządu spółki były jak najbardziej uzasadnione, gdyż osoby te posiadały wyjątkowo szczegółową wiedzą o stanie majątkowo-finansowym przedsiębiorstwa przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej. Osoby te mogły też przywołać inne dowody w sprawie potwierdzające wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki.

4. Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, a reprezentujący go na rozprawie kasacyjnej pełnomocnik wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

6. W pierwszym rzędzie należy wskazać na to, że mimo wskazania na naruszenie art. 116 O.p. strona w istocie opiera argumentację skargi kasacyjnej wyłącznie na kwestii uniemożliwienia skarżącemu dowodzenia okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki. Podkreślenia wymaga, że strona nie wskazuje, by zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie świadczył o niespełnianiu przesłanek z art. 116 O.p. – brak jest w skardze kasacyjnej zarówno jakiegokolwiek odniesienia się do dowodów, na których oparły się organy i Sąd I instancji, jak i samodzielnej wykładni art. 116 O.p. w zakresie interpretacji przesłanek przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na członka zarządu. Wskazać w związku z tym trzeba, że zgodnie z art. 183 § 1 zd. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w przedmiotowej sprawie nie występuje. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania czy konkretyzowania argumentacji wskazanej przez stronę, a kwestie, których w skardze kasacyjnej nie podniesiono, w tym przede wszystkim przepisy, na których naruszenie strona nie wskazała w sposób precyzyjnie sformułowany i odpowiednio uzasadniony oraz twierdzenia Sądu I instancji, wobec których strona nie przedstawiła żadnej kontrargumentacji, pozostają poza obszarem rozważań sądu kasacyjnego, skutkując brakiem możliwości podważenia w tym zakresie stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym orzeczeniu. Zatem zaznaczyć należy, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy strona nie zakwestionowała w żaden sposób dowodów zgromadzonych w sprawie ani dokonanej przez organy i Sąd I instancji oceny tychże dowodów, podnosząc jedynie konieczność przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego (z dokumentów jednostki, przesłuchania świadka i skarżącego jako strony). Powoduje to, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oceną zgromadzonych w sprawie dowodów w świetle przesłanek z art. 116 O.p.

7. Warto zauważyć, że argumentacja strony została zaprezentowana w oderwaniu od treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, gdzie wskazano przyczyny, dla których wnioskowanych przez stronę dowodów nie przeprowadzono, tj. z powodu wcześniejszego wydania decyzji w sprawie. Z akt sprawy wynika w sposób jednoznaczny, że – jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny – wnioski dowodowe skarżącego zostały złożone już po rozstrzygnięciu sprawy przez organ odwoławczy, niezgodne zatem z rzeczywistym stanem rzeczy jest podnoszenie przez autora skargi kasacyjnej, że wnioski te zostały wniesione w odwołaniu. Ignorując stan faktyczny sprawy w tym zakresie strona nie wskazuje w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej organ miałby się odnieść do wniosków dowodowych, które zostały wniesione już po rozstrzygnięciu przez ten organ sprawy co do istoty. W związku z tym uznać należy, że argumentacja strony w tym zakresie, jako oderwana od treści zaskarżonego orzeczenia, nie może być skuteczna. Zaznaczyć jedynie można, że nadając drogą pocztową wniosek dowodowy w dniu, w którym upływał – o czym strona została zawiadomiona – przedłużony termin do załatwienia sprawy (zgodnie z postanowieniem z 5 sierpnia 2009 r. – k. 156 akt adm.) strona powinna liczyć się z tym, że jej sprawa zostanie rozstrzygnięta, zanim wniosek wpłynie do siedziby organu.

7. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 i art. 133 § 1 P.p.s.a. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący utrzymuje, iż Sąd I instancji za mało szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko co do przyczyn nierozpatrzenia wniosków dowodowych, co doprowadziło do nierozpoznania sprawy na podstawie jej akt (art. 133 § 1 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji w sposób wystarczający dla kontroli kasacyjnej uzasadnił swoje stanowisko w kwestii złożonych przez stronę wniosków dowodowych – należy przy tym zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał, dlaczego jego zdaniem stanowisko to nie zostało prawidłowo uzasadnione, nie podjął nawet próby wyjaśnienia, w jakim zakresie uzasadnienie to budzi jego wątpliwości. Motywy rozstrzygnięcia Sądu I instancji w tej kwestii są czytelne i nie zostały przez stronę podważone co do ich merytorycznej słuszności.

Niezrozumiałe z kolei jest podnoszenie naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Skarżący podniósł co prawda, że Sąd I instancji nie orzekł na podstawie akt sprawy, jednak nawet gdyby zarzut niedostatecznego uzasadnienia przyczyn pominięcia wniosków dowodowych strony był zasadny (a tak nie jest), nie sposób dostrzec związku tego zarzutu z rzekomym naruszeniem art. 133 § 1 P.p.s.a., brak jest bowiem podstaw w takim przypadku do stwierdzenia, że przy orzekaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekł na podstawie akt sprawy. Brak czytelnej argumentacji strony w tym zakresie musi skutkować nieuwzględnieniem zarzutów skargi kasacyjnej w tej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związanym granicami skargi kasacyjnej, nie może bowiem domyślać się intencji strony kryjących się za podniesieniem danego zarzutu – to do strony należy poparcie zarzutów kasacyjnych konkretną argumentacją mającą wskazywać wyraźnie na powód, który doprowadził stronę do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa w danym zakresie. Obowiązek odpowiedniego uzasadnienia zarzutów kasacyjnych wynika przy tym nie tylko z art. 183 § 1 P.p.s.a., ale i z art. 176 tej ustawy, który jednoznacznie wskazuje, że uzasadnienie podstaw kasacyjnych jest jednym z elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej.

Na marginesie zaznaczyć jedynie warto, że bez wątpienia zagadnienie możliwości rozpatrzenia wniosków dowodowych strony zostało przez Sąd I instancji zbadane w oparciu o akta sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał przede wszystkim na daty i kolejność pism strony i organu, kierując się aktami zgromadzonymi w toku postępowania administracyjnego. To argumentacja strony odbiega od akt sprawy, gdyż konsekwentnie ignoruje ona fakt, że jej wnioski dowodowe wpłynęły do siedziby organu po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie – która to okoliczność wynika z akt sprawy, na podstawie których, zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. – orzekał Sąd I instancji (por. przede wszystkim k. 163-170 akt adm.).

Z powyższych względów uznać należy, że zarzuty naruszenia art. 141 § 4 i art. 133 § 1 P.p.s.a. nie zasługują na uwzględnienie.

8. Podstawowym argumentem podnoszonym przez stronę w rozpatrywanej skardze kasacyjnej jest niepełne zgromadzenie materiału dowodowego i konieczność przeprowadzenia dalszych dowodów (z dokumentów spółki i zeznań członków zarządu, w tym skarżącego) dla pełnego wyjaśnienia sprawy. Strona wskazuje w tym zakresie na naruszenie art. 122 i art. 187 O.p., stąd też, niezależnie od niezasadności stanowiska w zakresie konieczności rozpatrzenia jej wniosku dowodowego (ze względu na treść art. 188 O.p.), należy zbadać, czy skarżący wykazał, że istniała potrzeba przeprowadzenia wymienionych przez niego dowodów przez organy w ramach ciążącego na nich ustawowego obowiązku wyjaśnienia sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał, by nieprzeprowadzenie wskazanych przez niego dowodów miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienie przepisom procedury mogłoby skutkować uwzględnieniem zarzutu prowadzącym do uchylenia zaskarżonego orzeczenia (por. art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

W tym zakresie podnieść należy przede wszystkim, że strona nie zakwestionowała żadnej z okoliczności, które w ocenie organów i Sądu I instancji przemawiały za zasadnością orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe. Strona podnosi, że nie zostało wystarczająco wykazane nieistnienie przesłanek egzoneracyjnych, jednak w żaden sposób nie podważa podstaw, które organ przywołał na potwierdzenie swojego stanowiska o niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości "we właściwym czasie" (np. wyniki postępowania upadłościowego, niewykonywanie przez spółkę zobowiązań podatkowych w VAT od 2002 r., wysokość zaległości płatniczych i ponoszonej straty), nie precyzuje też okoliczności, które mogłyby ewentualnie świadczyć np. o braku winy w niezgłoszeniu (we właściwym czasie) wniosku o ogłoszenie upadłości (a z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że ciężar dowodu przesłanek negatywnych odpowiedzialności członka zarządu spoczywa przede wszystkim na tym członku zarządu – por. np. wyrok NSA z 20 listopada 2007 r., II FSK 1213/06, czy z 7 lipca 2009 r., II FSK 372/08). Potrzeba prowadzenia dalszego postępowania dowodowego nie wynika z akt sprawy, również ogólnikowa argumentacja strony w tym zakresie nie potwierdza istnienia takiej konieczności. Podkreślenia wymaga także to, że strona nie zarzuca w rozpatrywanej skardze kasacyjnej, by Sąd I instancji nie dostrzegł przekroczenia przez organy granic swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.), a więc by zgromadzony materiał dowodowy został oceniony niezgodnie np. z zasadami doświadczenia życiowego czy logicznego rozumowania. Brak podważenia stanowiska organów i Sądu I instancji w powyższym zakresie skutkuje niemożnością uznania, że ogólnikowe wskazanie na konieczność przesłuchania osób dysponujących "wyjątkowo szczegółową wiedzą o stanie majątkowo-finansowym przedsiębiorstwa przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej" świadczy o nie w pełni wyjaśnionym stanie faktycznym sprawy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika w istocie, by przeprowadzenie dowodów, na które wskazuje strona, było istotne dla wyniku sprawy. Nadto można zauważyć, że w sytuacji, gdy jedną z osób, których przesłuchanie autor skargi kasacyjnej uważa za niezbędne dla sprawy, jest skarżący, nie było przeszkód (na istnienie takich przeszkód w skardze kasacyjnej nie wskazano), by strona – współpracując z organem w wyjaśnieniu okoliczności sprawy w ramach czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 O.p.) – podzieliła się swoją "wyjątkowo szczegółową wiedzą" w ramach np. składanych w toku postępowania pism. W trybie przewidzianym w art. 188 O.p. strona mogła też (w trakcie trwania postępowania, a nie po jego zakończeniu) przywoływać inne dowody w sprawie – nie było w tym zakresie konieczności "czekania" na przeprowadzenie przez organ dowodu z przesłuchania strony. Możliwość skorzystania z innych opcji czynnego uczestniczenia w postępowaniu, której istnienia strona nie kwestionuje w okolicznościach sprawy, świadczy dodatkowo o tym, że nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. W odniesieniu do pozostałych środków dowodowych wymienionych przez autora skargi kasacyjnej, wskazać należy, że ogólnikowość argumentacji w tym zakresie nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na pełną weryfikację znaczenia tychże dowodów dla rozstrzygnięcia. Prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy do strony, a niedostatki skargi kasacyjnej w tym zakresie nie mogą być uzupełniane przez sąd kasacyjny. Skoro zatem strona nie podważyła dowodów już zgromadzonych w sprawie ani dokonanej przez organy i zaakceptowanej przez Sąd I instancji ich oceny, pozbawione konkretnej argumentacji zarzuty niepełnego wyjaśnienia sprawy i konieczności przeprowadzenia dalszych dowodów nie świadczą o choćby potencjalnym wpływie zarzucanego uchybienia przepisom procedury na wynik sprawy. Skutkuje to niemożnością uznania zarzutów skargi kasacyjnej w tym zakresie za zasadne.

9. Rozpatrywana skarga kasacyjna nie zawiera w istocie odrębnej argumentacji mającej uzasadniać zarzut naruszenia art. 116 O.p. Strona nie podważyła skutecznie stanu faktycznego sprawy, co – przy niezakwestionowaniu wykładni poszczególnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu dokonanej przez organy i Sąd I instancji – skutkuje niezasadnością zarzutu naruszenia prawa materialnego.

10. Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

-----------------------

12