Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 130/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 40 par. 1, art. 43, art. 77 par. 1, art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi G. w D. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej G. w D. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. pismem z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie decyzji w sprawie podlegania Pana K. Ż. z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej nazwanej umową o dzieło, zawartej z G. w D., dalej również: Skarżącej, w okresie od 1 sierpnia 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpoznaniu ww. wniosku wydał decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdzającą, iż Pan K. Ż. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej zawartej z G. w D. w okresie od dnia 1 sierpnia 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. (na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r.).

2. Pełnomocnik G. w D. wraz z odwołaniem wniósł w dniu 14 maja 2014 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazano, iż skarżąca spółka bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, bowiem nie została spółce doręczona decyzja będąca przedmiotem zaskarżenia. Wcześniej w toku postępowania spółka nie była zawiadamiana o żadnych czynnościach w sprawie. Pierwszą czynnością, z jaką spółka się zapoznała, była zaskarżona decyzja przekazana dopiero w dniu 8 maja 2014 r. Informacja o decyzji została spółce przekazana przez gminę D. w dniu 8 maja 2014 r., wobec czego zachowany został 7-dniowy termin na złożenie wniosku.

3. W dniu [...] listopada 2014 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, dalej również: organ, wydał postanowienie nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.

W uzasadnieniu skarżonego postanowienia, odnosząc się do argumentów skarżącej, Prezes NFZ wskazał, że w przedmiotowej sprawie [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia zawiadomieniem z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] poinformował strony postępowania, w tym G. o wszczęciu postępowania w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm., nazywanej dalej: "ustawą o świadczeniach"). Powyższe zawiadomienie zostało doręczone skarżącej w dniu 25 marca 2014 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Natomiast decyzja dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia została doręczona skarżącej w dniu 25 kwietnia 2014 r., co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Zatem zarzuty skarżącej podniesione w odwołaniu, w ocenie organu były chybione.

Prezes NFZ wskazał ponadto w uzasadnieniu postanowienia, że na obydwu zwrotnych potwierdzeniach odbioru zaznaczono, iż przesyłki doręczono pełnoletniemu pracownikowi działającemu jako pełnomocnik, tj. E. J. (pełnomocnictwo nr 2) do odbioru korespondencji kierowanej do G., a w przypadku adresatów, którzy nie są osobami fizycznymi, zasadą jest doręczanie pism w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.

4. Nie zgadzając się z wydanym w sprawie postanowieniem, pełnomocnik skarżącej wniosła w dniu 16 grudnia 2014 r. skargę do WSA w Warszawie. Zaskarżonemu postanowienia zarzucono naruszenie:

1) art. 58 § 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: k.p.a. poprzez uznanie, iż nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na niezawinione przez stronę uchybienie terminu;

2) art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu imiennie osób, które dokonały w imieniu spółki odbioru korespondencji, które to doręczenie organ uznał za skuteczne, co uniemożliwia weryfikację prawidłowości rozstrzygnięcia organu.

Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W ocenie Skarżącej w sprawie nie miały miejsca skuteczne doręczenia. Pod adresem, na który organ doręczał spółce wodnej korespondencję mieści się również Urząd Gminy D. i to pracownica Urzędu odebrała korespondencję, wśród innej, nie zwracając uwagi na nieprawidłowo oznaczonego adresata. Według twierdzeń Skarżącej pracownica ta przekazała spółce tę decyzję dopiero w dniu 8 maja 2014 r. W związku z tym nie można więc przyjąć, że doręczenie było prawidłowe na podstawie art. 40 § 1 k.p.a., ani na podstawie art. 43 k.p.a.. Osoba odbierająca korespondencję nie działała w imieniu spółki wodnej, a w imieniu Urzędu Gminy. Mimo tego samego adresu budynku, spółka wodna nie działa w tym samym miejscu (pokoju) co Urząd Gminy.

W ocenie Skarżącej nie można nakładać na stronę obowiązku sprawdzania, czy inne podmioty nie otrzymały adresowanej do niego korespondencji, jak również nie można wyciągać negatywnych konsekwencji dla spółki z pomyłki doręczyciela, pracownicy Urzędu lub nieprawidłowego zaadresowania przesyłki przez organ. Brak winy po stronie spółki potwierdza dodatkowo okoliczność, iż ten sam sposób doręczenia zastosowany został przy pierwszym piśmie w sprawie, tj. przy zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Spółka nie mogła więc spodziewać się korespondencji i podjąć w związku z tym "poszukiwań" przesyłki, ponieważ nie miała w ogóle wiedzy o toczącym się postępowaniu.

8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

4. Trafne wywody Prezesa NFZ w części dotyczącej przesłanek przywrócenia terminu, konieczności zachowania stosownych rygorów prawem przewidzianych nie przesądzają o trafności rozstrzygnięcia.

5. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest tzw. postępowaniem incydentalnym, tzn. że organ nie rozstrzyga w nim co do istoty sprawy, lecz bada jedynie, czy zachodzą podstawy do zastosowania wyjątkowej instytucji skutkującej tym, że odwołanie wniesione po upływie terminu zostanie merytorycznie rozpatrzone. Incydentalność postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie sprawia jednak, że nie mają w nim zastosowania ogólne zasady postępowania administracyjnego.

Zatem także rozstrzygając kwestię przywrócenia terminu organy zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Oczywistym jest też, że organ administracyjny obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a także ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Należy pamiętać, że postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu przepis art. 58 § 1 k.p.a. obciąża stronę ubiegającą się o przywrócenie terminu ciężarem wykazania, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, jednakże brak winy nie musi być udowodniony, lecz jedynie uprawdopodobniony.

6. W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu organ w sposób wadliwy oceniło okoliczności sprawy pod kątem istnienia przesłanek do przywrócenia terminu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że organ przyjął, iż doręczenie decyzji skarżącej zostało dokonane w sposób prawidłowy nie mając ku temu podstaw, gdyż nie przeprowadził on prawidłowego postępowania dowodowego w tej sprawie. Skarżąca wskazywała, że w sprawie nie miały miejsca skuteczne doręczenia pism kierowanych do niej. Pod adresem, na który organ doręczał skarżącej spółce korespondencję mieści się również Urząd Gminy D. Z akt nie wynika jednak czy osoba, która odbierała sporną korespondencję była pracownikiem skarżącej, czy też urzędu gminy.

Według twierdzeń Skarżącej ta osoba to pracownik urzędu gminy, i przekazała ona spółce decyzję dopiero w dniu 8 maja 2014 r. Wobec tego skarżąca podnosi, że w związku z tym nie można przyjąć, że doręczenie było prawidłowe na podstawie art. 40 § 1 k.p.a., ani na podstawie art. 43 k.p.a. Mimo tego samego adresu budynku, skarżąca spółka nie działa w tym samym lokalu co Urząd Gminy.

Organ podnosi z kolei, że na obydwu zwrotnych potwierdzeniach odbioru zaznaczono, iż przesyłki doręczono pełnoletniemu pracownikowi działającemu jako pełnomocnik (pełnomocnictwo nr 2) do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącej spółki i że w przypadku adresatów, którzy nie są osobami fizycznymi, zasadą jest doręczanie pism w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.

W ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika jednak by organ przeprowadził w tej sprawie postępowanie dowodowe. Organ swoje twierdzenia opiera jedynie na zwrotkach pocztowych dotyczących pism wysyłanych skarżącej, w tym spornej decyzji, co do której przywrócenia terminu na wniesienie odwołania domaga się skarżąca. Zwrotki te znajdują się w aktach sprawy. Nie wynika z nich jednak, czyim pracownikiem jest osoba, która odebrała sporną korespondencję. Nie wiadomo na jakiej podstawie organ ustalił, że pełnomocnictwo nr 2, o którym jest informacja na zwrotkach, dotyczy doręczenia pism właśnie skarżącej albo, że pracownik, który odbierał pisma, Pani E. J. jest pracownikiem skarżącej spółki, a nie Urzędu Gminy D. Bez sprawdzenia tych faktów, Sąd nie jest w stanie sprawować prawidłowo swojej funkcji kontrolnej o której mowa w art. 1 i 3 p.p.s.a.

W ocenie Sądu słusznie Skarżąca podnosi, że nie można nakładać na stronę obowiązku sprawdzania, czy inne podmioty nie otrzymały adresowanej do niego korespondencji, jak również nie można wyciągać z braku ustaleń dowodowych organu negatywnych konsekwencji dla skarżącej spółki. Przepis art. 43 k.p.a. nie znajduje w sprawie zastosowania, ponieważ przesyłki nie doręczono do lokalu skarżącej, nie można więc zakładać, że osoba, której doręczono przesyłkę podjęła się oddania jej adresatowi. Ponadto o doręczeniu pisma sąsiadowi należy zawiadomić adresata, co również nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

7. Zgodnie z orzecznictwem sądów zaniechanie przez organy administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, czyli obowiązku wynikającego z art. 77 k.p.a., jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, które powoduje wadliwość decyzji (zob. WSA w Poznaniu, wyrok z 21 maja 2014, IV SA/Po 1/14). W tej sprawie organ tych obowiązków nie dotrzymał. Z powyższych powodów Sąd postanowienie uchylił. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić wykładnię przepisów k.p.a. przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu.

8. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.