Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1181/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 7 i art. 77 par. 1, art. 107 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 22 poz 268
law: Ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie.
article: art. 48 ust. 2, art. 86d ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz 196
law: Ustawa  z dnia 31 stycznia 1980 r.  o ochronie i kształtowaniu środowiska - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
journal: Dz.U.UE.L 1979 nr 103 poz 1 art. 4 ust. 4
law: Dyrektywa Rady z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (79/409/EWG)
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 206 poz 7 art. 3 i art. 4
law: Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory
Teza: 1. Pod pojęciem przepisów dotychczasowych, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r., nr 100, póz. 1085), należy rozumieć przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tekst jednolity Dz. U.94.49.196 z późn. zm.), ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz.U. z 1998 r., nr 96, póz. 592 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 109, póz. 1157 z późn. zm.).

2. Wyrażona w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. zasada nie oznacza zwolnienia z obowiązku stosowania przepisów, które zaczęły obowiązywać po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (czyli po dniu 1 października 2001 r.), regulujących nowe instytucje prawne, wprowadzone na skutek implementacji dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1992 r. (92/43/EWG) w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory ((Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992 r., s. 7 ze zm.; Dz. Urz. UP polskie wydanie specjalne, Rozdział 15, t. 2, s. 102) oraz dyrektywy Rady z dnia 2 kwietnia 1979 r. (79/409/EWG) w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. WE L 103 z 25.04.1979 r, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 1, str. 98 z późn. zm.) do prawa krajowego.

3. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw nie sprzeciwia się, co do zasady, stosowaniu przepisu art. 96 i następnych ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

TEZY

1. Pod pojęciem przepisów dotychczasowych, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r., nr 100, póz. 1085), należy rozumieć przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tekst jednolity Dz. U.94.49.196 z późn. zm.), ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz.U. z 1998 r., nr 96, póz. 592 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 109, póz. 1157 z późn. zm.).

2. Wyrażona w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. zasada nie oznacza zwolnienia z obowiązku stosowania przepisów, które zaczęły obowiązywać po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (czyli po dniu 1 października 2001 r.), regulujących nowe instytucje prawne, wprowadzone na skutek implementacji dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1992 r. (92/43/EWG) w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory ((Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992 r., s. 7 ze zm.; Dz. Urz. UP polskie wydanie specjalne, Rozdział 15, t. 2, s. 102) oraz dyrektywy Rady z dnia 2 kwietnia 1979 r. (79/409/EWG) w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. WE L 103 z 25.04.1979 r, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 1, str. 98 z późn. zm.) do prawa krajowego.

3. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw nie sprzeciwia się, co do zasady, stosowaniu przepisu art. 96 i następnych ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska (spr.) WSA Mirosław Bator Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 grudnia 2007 r. Wójt Gminy w Oświęcimiu, na podstawie art.48 ust.2, art. 86 d pkt. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 z późn. zm) po rozpatrzeniu wniosku Małopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie, Inspektorat Rejonowy w Oświęcimiu w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z tras przewidzianych do modernizacji wałów: wały potoku Pławianka - wał prawy kompleks 11 w km 0 + 000 -0 + 850, wał lewy kompleks 12 w km O + 000 -1 + 005 na terenie gminy Oświęcim

* w punkcie 1. zezwolił wnioskodawcy na usunięcie [...] sztuk drzew w tym: [...] sztuk dębów, [...] sztuk jesionów, [...] sztuk brzóz, [...] sztuk topól, [...] sztuk lip, [...] sztuk grabów, [...] sztuk olch, [...] sztukę klona, [...] sztuk wierzby, [...] sztuk osik i [...] m2 krzewów różnych gatunków, szczegółowo opisanych w tabelach ekspertyz dendrologicznych - tom 2 stanowiących integralną część niniejszej decyzji - załącznik nr 1, pod warunkami: zapewnienia współpracy z Konserwatorem Przyrody, z Towarzystwem na Rzecz Ziemi w Oświęcimiu w czasie prowadzenia prac przy usuwaniu drzew i krzewów oraz dokonania wycinki drzew w terminie od 16 października do końca lutego ze względu na ochronę lęgową ptaków.

* w punkcie 2 ustalił, że wycinka drzew i krzewów nie podlega opłacie za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian.

* w punkcie 3 ustalił, że posiadający zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów uzgodni z właścicielami drzew i krzewów wejście w teren oraz odszkodowanie za drzewa w odrębnym postępowaniu - odpowiada za wszelkie szkody.

* w punkcie 4 zobowiązał inwestora do ograniczenia negatywnego wpływu na siedliska ptaków oraz ochronę drzew, które nie będą wymagały usunięcia w trakcie realizacji przedsięwzięcia. Wycinka ma być przeprowadzona racjonalnie przy jak najmniejszej ingerencji w ekosystem. Wycięcia drzew i krzewów dokona osoba uprawniona, przy zachowaniu przepisów o bezpieczeństwie ludzi i mienia.

W uzasadnieniu organ l instancji podniósł, że wnioskiem z dnia 18.10.2000r. (data wpływu 20.10.2000r.) Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie, Inspektorat Rejonowy w Oświęcimiu wniósł o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów rosnących na trasie przewidzianych do modernizacji wałów: Małej Wisły, potoku Pławianka i Soły. Zakres planowanych do usunięcia drzew i krzewów określony został w opinii dendrologicznej tom 1,2, 10, stanowiącej załącznik do wniosku, na podstawie projektu prac modernizacyjnych istniejących wałów rzek, z uwzględnieniem zaleceń zawartych w ocenie oddziaływania na środowisko pt. "Przebudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Wisły i jej dopływów w rejonie Oświęcimia" (W., A. 1999). Zinwentaryzowane drzewa i krzewy rosną w strefie obejmującej istniejące obwałowania oraz w międzywalu o szerokości do 15m i zawału o szerokości do 10 m. Prace modernizacyjne wałów obejmują między innymi ich podwyższenie, co wiąże się ze zmianami profilu i szerokości podstawy wałów oraz potrzebą zabezpieczenia strefy wodnej od korzeni drzew, a także tymczasowe zajęcie terenu pod potrzeby dróg technologicznych i dojazdowych. Organ l instancji podkreślił, że głównym celem modernizacji wałów potoku Pławianka jest ochrona zdrowia i mienia mieszkańców poprzez poprawę bezpieczeństwa przeciwpowodziowego terenów zawala. Organ wyjaśnił, że Załącznik nr 1 do decyzji nie obejmuje drzew i krzewów w wieku do 5 lat oraz drzew i krzewów owocowych, na usunięcie których nie jest potrzebne zezwolenie.

Wniosek został uzgodniony pozytywnie postanowieniem z dnia 17.04.2001. znak: [...] oraz postanowieniem z dnia 17.04.2001r. znak: [...] przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody.

Postępowanie w części dotyczącej prawego wału Małej Wisły i prawego wału Soły zostało zawieszone, a następnie w części obejmującej kompleks prawego wału Małej Wisły 10 w km 3+020-6+700 - umorzone.

Odwołanie od wyżej opisanej decyzji do złożyło Towarzystwo na Rzecz Ziemi z siedzibą w Oświęcimiu, domagając się jej uchylenia. Zarzuciło, że:

* wniosek został wniesiony przez nieuprawniony podmiot,

* z decyzji nie wynika, że wnioskodawca posiada uprawnienia do dysponowania

nieruchomością lub że występuje w imieniu właścicieli działek na których znajdują się przeznaczone do usunięcia drzewa i krzewy,

* inwentaryzacja, w oparciu o którą została wydana zaskarżona decyzja została

sporządzona ponad 8 lat wcześniej, zatem zawiera dane nieaktualne. Niewidoczne

jest już również oznaczenie białą farbą drzew przeznaczonych do wycięcia, podczas wizji lokalnej stwierdzono, że znaczna ilość drzew w wieku ponad 5 lat w

granicach inwestycji nie została zakwalifikowana do wycinki.

* przedsięwzięcie jest realizowane w granicach projektowanego obszaru Natura 2000 Stawy w Brzeszczach. Zgodnie z art.33 ust.1 ustawy o ochronie przyrody zabrania się podejmowania działań mogących w sposób istotny pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, także w sposób istotny wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000. Zapis ten odnosi się do wszystkich obszarów projektowanych i

wyznaczonych. Obszary te są objęte ochroną zgodnie z "zasadą ostrożności"

wynikającą z Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Konsekwencją

powyższego jest konieczność przeprowadzenia oceny, o której mowa w art.6 ust.3

dyrektywy 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i

flory. Wydanie decyzji nie zostało poprzedzone procedurą wpływu na obszar Natura

2000.

W ocenie odwołującego się nie ulega wątpliwości, iż usunięcie tak dużej ilości drzew może w istotny sposób pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, zachodzą zatem okoliczności określone w art. 6 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie -zniszczenie siedliska oraz miejsca rozrodu gatunków chronionych. W związku z powyższym wnioskodawca przed uzyskaniem przedmiotowego zezwolenia powinien był uzgodnić z organem ochrony środowiska niezbędne działania zapobiegawcze i naprawcze. Nadto wskazano, że w decyzji pominięto kwestię kompensacji przyrodniczej w związku ze zniszczeniem siedlisk w granicach potencjalnego obszaru Natura 2000.

Decyzją z dnia 19 maja 2009 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, na podstawie art. 48, art. 86d pkt 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj.: Dz. U. z 1994 roku, Nr 49, poz. 196 ze zm.) i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 100 póz. 1085) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a postępowanie zostało przeprowadzone z zachowaniem zasad wyrażonych w art.7 i 77 kpa. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art.107 § 3 kpa. Podstawą ustaleń jest ekspertyza dendrologiczna opracowana przez J. K., wydana na podstawie projektu prac modernizacyjnych istniejących wałów rzek, z uwzględnieniem zaleceń zawartych w ocenie oddziaływania na środowisko pt. "Przebudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Wisły i jej dopływów w rejonie Oświęcimia" (W., A. 1999), wyniki wizji w terenie przeprowadzonych w dniu 6.11.2000 r. i 21.11.2000 r. oraz Raport PAN z 2005 r.

Organ II instancji stwierdził, że zarzuty zgłoszone w odwołaniu są niezasadne.

Ocenił, że organ l instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, gdyż stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Dlatego też zastosowanie w sprawie ma ustawa z 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Podobne uregulowanie zawiera przepis art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz.880), stanowiący, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe.

Podkreślił również, że zgodnie z treścią art.86 d ust.1 pkt 7 ustawy zamierzenie zostało pozytywnie uzgodnione przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Za bezzasadny uznał także zarzut złożenia wniosku przez nieuprawniony podmiot. Organ l instancji uzyskał bowiem i zgromadził w aktach sprawy oświadczenia zawierające zgody na dysponowanie nieruchomościami na cele budowlane, wejścia na ich teren i zgody na usunięcie przedmiotowych drzew i krzewów pochodzące od właścicieli nieruchomości, na których rosną ww. drzewa i krzewy. Nadto udokumentował stan prawny nieruchomości objętych wnioskiem poprzez dołączenie pełnej dokumentacji geodezyjnej z podziału działek pod modernizację wału przeciwpowodziowego rzeki Wisły, w których znajdują się dane właścicieli (władających) poszczególnych działek. Podanie zostało uzupełnione poprzez przedłożenie stosownego upoważnienia dla Kierownika Inspektoratu Rejonowego w Oświęcimiu.

Organ II instancji podkreślił również, że Małopolski Konserwator Przyrody uczestniczył w całym postępowaniu i wypowiadał się także w zakresie obszaru Natura 2000.

Wskazał także, że Towarzystwo na Rzecz Ziemi w toku postępowania nie wnioskowało o dokonanie kompensacji w zakresie terenu objętego zaskarżoną badaną decyzją.

Podał, że decyzją z dnia 8.01.2001 r. znak: [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie Inspektorat Rejonowy w Oświęcimiu został zobowiązany do wykonania rozbudowy i modernizacji wałów w wymienionych wyżej obiektach.

Kolegium uznało, że decyzja spełnia wymogi formalne, gdyż określa adresata decyzji, numer działki, na której rosną drzewa i jej właściciela, nazwę gatunku, obwód,

Nadto organ odwoławczy wskazał, że popiera argumentację organu przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Głównym celem modernizacji wałów potoku Pławianka jest - jak podano - ochrona zdrowia i mienia mieszkańców poprzez poprawę bezpieczeństwa przeciwpowodziowego terenów zawala, i co uznać należy za bezsporny argument przemawiający za realizacją przedmiotowej inwestycji, a co się z tym wiąże wystąpienie konieczności usunięcia drzew i krzewów. Także w ocenie organu odwoławczego dalsze przeciąganie inwestycji może spowodować poważne zagrożenia powodziowe pobliskich miejscowości, a w szczególności znajdującego się bliskiej odległości Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Podniósł, że wydanie zezwolenia jest decyzją administracyjną, podejmowaną w ramach uznania administracyjnego. Organ l instancji wyważył interes wnioskodawcy oraz interes publiczny przemawiający za zachowaniem jak największej liczby obiektów przyrodniczych na terenie miast i wsi.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosło Towarzystwo na rzecz Ziemi w Oświęcimiu. Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie art. 2 Traktatu akcesyjnego (Dz. U. z 2004 Nr 90, poz. 864) w zw. z art. 4 ust. 4 dyrektywy Rady 79/209/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. UE L 103/1 ze zm.) poprzez niezastosowanie tych przepisów; art. 2 Traktatu akcesyjnego w zw. z art. 6 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. UE L 206/7 ze zm.) poprzez niezastosowanie tych przepisów i w efekcie wydanie zgody na ingerencję w Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków "Stawy w Brzeszczach" bez przeprowadzenia stosownej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na ten obszar; art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie dowodu z załączonego do odwołania skarżącego raportu o oddziaływaniu inwestycji "Przebudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Wisły i jej dopływów w rejonie Oświęcimia", a tym samym naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów; art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie w zaskarżonej decyzji zarzutów skarżącego w przedmiocie konieczności uzgodnienia z organem ochrony środowiska niezbędnych działań zapobiegawczych i naprawczych w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 dyrektywy ptasiej poprzez nieprecyzyjne rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożonego na Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie Inspektorat Rejonowy w Oświęcimiu obowiązku zapewnienia współpracy z Konserwatorem Przyrody i Towarzystwem na rzecz Ziemi przy usuwaniu drzew i krzewów i ograniczenia negatywnego wpływu na siedliska ptaków oraz brak rozstrzygnięcia co do metod ograniczenia negatywnego wpływu na siedliska (w tym kompensacji przyrodniczej) i kontroli, jakie mają być przeprowadzone w celu ustalenia przestrzegania warunków wykonywania decyzji. Towarzystwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).

Decyzja organu pierwszej instancji - utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją -została wydana na podstawie art.48 ust.2, art. 86 d pkt. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 z późn. zm) i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 100 poz. 1085). Zgodnie z tymi regulacjami, w przypadku złożenia wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów przed dniem 1 października 2001 r., sprawę rozstrzyga się według przepisów dotychczasowych (ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska), o ile przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska stanowiły, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Organ ten może uzależnić udzielenie zezwolenia od przesadzenia drzew lub krzewów we wskazane przez niego miejsce, jeżeli takie przesadzenie jest możliwe, albo od zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami. Przepis art.86 d pkt 7) ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska z 1980 r. przewidywał nadto, że nie pobiera się opłat za usuwanie drzew z międzywala i wałów przeciwpowodziowych, a także nie obwałowanych obszarów narażonych na niebezpieczeństwa powodzi oraz z koryta rzek przez jednostki organizacyjne zobowiązane do utrzymania rzek i wałów przeciwpowodziowych, po uzgodnieniu z wojewodą.

Wniosek z dnia 18.10.2000r o zezwolenie na wycinkę drzew został złożony przez Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie – Kierownika Inspektoratu Rejonowego w Oświęcimiu P. B.. Jak wynika z treści wniosku jego załącznikiem była ekspertyza dendrologiczna, której brak jest w aktach sprawy. Dopiero w dniu 12.10.2006 r. (k.236 akt administracyjnych) organ l instancji wezwał wnioskodawcę m.in. o "dostarczenie dokumentu wskazującego na kompetencje osoby Kierownika Inspektoratu Rejonowego w Oświęcimiu, wskazującego na posiadanie legitymacji czynnej w postępowaniu, w szczególności pełnomocnictwa, statutu" w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przy piśmie z dnia 27.10.2006 r. zostało przedłożone upoważnienie dla E. K., zatrudnionego na stanowisku Kierownika Inspektoratu Rejonowego w Oświęcimiu do reprezentowania inwestora w sprawach związanych ze "zgłaszaniem remontów oraz uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę w organach administracji architektoniczno-budowlanej dla inwestycji przygotowywanych do realizacji w Inspektoracie Rejonowym w Oświęcimiu". Tak więc złożony wniosek o zezwolenie wycięcie drzew nie mieścił się w zakresie tego upoważnienia. Twierdzenie organu odwoławczego, że podanie zostało uzupełnione poprzez przedłożenie stosownego upoważnienia dla Kierownika Inspektoratu Rejonowego w Oświęcimiu nie ma oparcia w aktach sprawy.

Z akt administracyjnych wynika, że wniosek o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów nie został złożony przez właściciela nieruchomości. Dlatego też przypomnieć należy, że stanowiący materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przepis art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (w przeciwieństwie do przepisu art.83 ust.1 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody - Dz.U. Nr 92 poz.880) nie określał podmiotu uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew. W orzecznictwie przyjmuje się, że z wnioskiem takim może wystąpić podmiot, który ma interes prawny w uzyskaniu stosownego zezwolenia, a więc mający przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Podmiotami takimi są niewątpliwie właściciele nieruchomości, jej współwłaściciele oraz użytkownicy wieczyści, jako osoby posiadające prawa rzeczowe do nieruchomości. Zgłoszenie wniosku o usunięcie drzew przysługuje również osobom, które wykażą się prawem do usunięcia drzew, jeżeli prawa takie zostały na ich rzecz skutecznie ustanowione, na przykład w formie oświadczenia woli właściciela nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 23.12.2002 r., IV SA/541/01).

Organy obydwu instancji ustaliły, że wnioskodawca wykazał się prawem do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane i na usunięcie drzew z tych nieruchomości przedkładając oświadczenia właścicieli nieruchomości porośniętych drzewami i krzewami o wyrażeniu zgody na usunięcie przedmiotowych drzew i krzewów.

Ustalenie to nie znajduje odzwierciedlenia w przedłożonych aktach sprawy. Na stronie 211 akt administracyjnych znajduje się komplet oświadczeń, w tym 27 dotyczących potoku Pławianka, złożonych przez ..właścicieli nieruchomości o wyrażeniu zgody na dysponowanie przez Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie Inspektorat Rejonowy w Oświęcimiu nieruchomościami na cele budowlane w związku z przebudową wałów cofkowych potoku Pławianka. W oświadczeniach podano, że po zakończeniu robót teren zostanie uporządkowany i doprowadzony do stanu przed budową. Żadne z tych oświadczeń nie zawiera zgody na usunięcie drzew z nieruchomości. Zgoda na wykonanie robót związanych z modernizacją wałów przeciwpowodziowych nie jest równoznaczna z zezwoleniem na wycięcie drzew lub krzewów.

Dlatego też organy naruszyły przepis art.28 kpa rozpoznając wniosek podmiotu, który nie wykazał, że ma interes prawny w jego wniesieniu.

Nadto, skoro, jak wyżej stwierdzono, właściciel nieruchomości, z której mają być wycięte drzewa ma interes prawny w rozumieniu art.28 kpa w postępowaniu o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew, właściciele tych nieruchomości powinni brać udział w przedmiotowym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2004 r., OSK 678/04). Żaden z nich nie był stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją.

Organ odwoławczy stwierdził również, że wnioskodawca udokumentował stan prawny nieruchomości objętych wnioskiem poprzez dołączenie pełnej dokumentacji geodezyjnej z podziału działek pod modernizację wału przeciwpowodziowego rzeki Wisły, w których znajdują się dane właścicieli (władających) poszczególnych działek. Ustalenia dokonane w tej kwestii nie są jednakże wystarczające. Cytowanym wyżej pismem z dnia 12.10.2006 r. wnioskodawca został również wezwany o "dostarczenie dokumentów określających stan prawny nieruchomości objętych wnioskiem, w szczególności np. listy działek objętych inwestycją". W odpowiedzi, przy piśmie z dnia 27.10.2006 r. (k.251) przedłożono dokumentację geodezyjną obejmującą odcinki wałów przewidzianych do modernizacji, w tym wałów potoku Pławianka : wał prawy kompleks 11 w km 0 + 000 - 0 + 850 i wał lewy kompleks 12 w km 0 + 000 - 1 + 005. Wnioskodawca nie przedłożył listy działek objętych inwestycją. Na karcie 243 akt administracyjnych znajduje się kserokopia karty tytułowej dokumentacji zatytułowanej "Dokumentacja geodezyjna z podziału działek pod projektowaną modernizację wałów przeciwpowodziowych rzeki Wisły od km 6 + 190 do km 6 + 250 kompleks 10, rzeki Wisły od km 6 + 740 do km 7 + 400 - kompleks 10 i potoku Pławianka (wał prawy) od km 0 + 000 do km 0 + 480 - kompleks 11. Nie wiadomo czego dotyczy znajdująca się na następnej karcie mapa, w szczególności nie zaznaczono na niej potoku Pławianka.

Dokumentacja dotycząca kompleksu 11 i 12 potoku Pławianka znajduje się na k.237-242 akt administracyjnych. W dokumentacji dotyczącej kompleksu 11 wskazano teren pod projektowaną modernizację wału, jako właściciela nieruchomości (11 działek) wskazano jedynie Skarb Państwa - Muzeum Oświęcim Brzezinka. W dokumentacji dotyczącej kompleksu 12, zatytułowanej "Dokumentacja geodezyjna z podziału działek pod projektowaną modernizację wałów przeciwpowodziowych" znajduje się jedynie kserokopia mapy podziału z 1999 r. (bez zaznaczenia terenu pod projektowaną modernizację wału) i wykaz zmian gruntowych, w którym jako właścicieli nieruchomości wymieniono jedynie 5 osób fizycznych. Z dokumentacji tej nie wynika zatem na których nieruchomościach planuje się wycinkę drzew i krzewów oraz kto jest właścicielem tych nieruchomości. Nie wiadomo również dlaczego w aktach znajduje się 27 oświadczeń o wyrażeniu zgody na dysponowanie przez Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie Inspektorat Rejonowy w Oświęcimiu nieruchomościami na cele budowlane dotyczących potoku Pławianka, złożonych przez właścicieli nieruchomości. Twierdzenie organu odwoławczego, że wnioskodawca "udokumentował stan prawny nieruchomości objętej wnioskiem" i, że "przedłożone dokumenty są kompletne i pełne, a dane w nich zawarte wskazują obszary inwestycji i potwierdzają panujące tam stosunki własnościowe oraz przystają do treści oświadczeń, co podlegało badaniu Kolegium" jest zatem nieuprawnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło ustalenia organu l instancji, że podstawą do określenia liczby drzew i krzewów przeznaczonych do usunięcia jest przedłożona ekspertyza dendrologiczna - tom 1, 2, 10 opracowana przez mgr J. K., sporządzona na podstawie projektu prac modernizacyjnych istniejących wałów rzek, z uwzględnieniem zaleceń zawartych w ocenie oddziaływania na środowisko pt. "Przebudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Wisły i jej dopływów w rejonie Oświęcimia" (W., A. 1999) oraz przeprowadzone wizje w terenie w dniach 6.11.2000 r. i 21.11.2000 r. Jak już wcześniej podniesiono ekspertyzy tej brak jest w aktach sprawy. Brak również w aktach dokumentu: "Przebudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Wisły i jej dopływów w rejonie Oświęcimia" (W., A. 1999) oraz projektu prac modernizacyjnych istniejących wałów rzek. Również protokoły wspomnianych wizji w terenie nie mogły być podstawą żadnych ustaleń. W dniu 6.11.2000 r. została sporządzona jedynie notatka służbowa informująca, że nie zostało spisane porozumienie w sprawie wycinki drzew (k.8). Na karcie 14 akt znajduje się, co prawda, protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 21.11.2000 r., z którego wynika, że załącznikiem protokołu jest 1 egzemplarz ekspertyzy dendrologicznej, ale załącznika tego brak jest w aktach sprawy.

Organy stwierdziły, że wniosek został uzgodniony pozytywnie postanowieniem z dnia 17.04.2001. znak: [...] oraz postanowieniem z dnia 17.04.2001 r. znak: [...] przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. Stwierdzić zatem należy, że pierwsze z nich dotyczyło uzgodnienia dotyczącego usunięcia drzew rosnących w trasie przewidzianych do modernizacji wałów Małej Wisły oraz potoku Pławianka: Mała Wisła, wał prawy w km 3 + 020 - 7 + 400, Pławianka, wał prawy w km 0 + 000 - 0 - 850, wał lewy w km 0 + 000 -1 + 005. W aktach brak jest dowodu, że postanowienie uzgadniające jest ostateczne.

Drugie uzgodnienie dotyczyło usunięcia drzew i krzewów w trasie przewidzianych do modernizacji wałów Soły.

Organ odwoławczy podkreślił, że Wojewódzki Konserwator Przyrody brał udział w całym postępowaniu i wypowiadał się także w zakresie obszaru Natura 2000. Podkreślić zatem należy, że Wojewódzki Konserwator Przyrody brał udział w prywatnym spotkaniu zorganizowanym przez wnioskodawcę w dniu 9.08.2007 r. (k.350), w czasie którego stwierdził, że "muszą zostać spełnione pewne warunki w zakresie ochrony obszarów Natura 2000", raport z 2005 r. o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 "dopuszcza możliwość wykonania robót modernizacyjnych przedmiotowych odcinków wałów, ale wymaga uszczegółowienia o formę tabelaryczną oraz o proponowane działania minimalizujące oraz kompensacyjne".

Do tych uwag organy się nie odniosły.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało, że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika fakt, że decyzją z dnia 8.01.2001 r. znak: [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie Inspektorat Rejonowy w Oświęcimiu został zobowiązany do wykonania rozbudowy i modernizacji wałów w wymienionych wyżej obiektach. Zauważyć w związku z tym należy, że decyzją tą nakazano wnioskodawcy usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w wale prawym rzeki Mała Wisła w km O + 000 do 7 + 380 przez wykonanie robót budowlanych przywracających stateczność miejscową obwałowań. Wydaje się zatem, że decyzja ta nie dotyczy wałów potoku Pławianka.

Organ odwoławczy stwierdził również, że w orzeczeniu o zezwoleniu na usunięcie drzew i krzewów powinny się znaleźć takie elementy jak : adresat decyzji, numer działki, na której rosną drzewa, nazwa gatunku drzewa lub krzewu podlegającego usunięciu, obwód pnia drzewa podlegającego usunięciu lub wielkość powierzchni, z której będą usunięte krzewy, kto jest właścicielem terenu a kto posiadaczem. Oprócz tych obligatoryjnych elementów w zezwoleniu mogą się znaleźć elementy fakultatywne, takie jak opłata za usunięcie drzew lub krzewów, obowiązek przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienie ich innymi drzewami lub krzewami. Kolegium stwierdziło, że decyzja spełnia te wymogi. Z twierdzeniem tym nie sposób się zgodzić.

Po pierwsze, z decyzji w żaden sposób nie wynika z jakiej nieruchomości, czyjej własności i które drzewa i krzewy mają zostać usunięte.

Po drugie, organy orzekające w sprawie w żaden sposób nie wyjaśniły dlaczego w decyzji nie zawarły wskazywanych przez Kolegium fakultatywnych rozstrzygnięć.

Organy obydwu instancji, cytując przepis art. 86 d ust.1 pkt 7) ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska stwierdziły, że jest on podstawą zwolnienia od obowiązku pobrania opłat za usunięcie drzew.

W związku z powyższym zauważyć należy, że zgodnie z tym przepisem nie pobiera się opłat za usuwanie drzew z międzywala i wałów przeciwpowodziowych, a także nie obwałowanych obszarów narażonych na niebezpieczeństwa powodzi oraz z koryta rzek przez jednostki organizacyjne zobowiązane do utrzymania rzek i wałów przeciwpowodziowych, po uzgodnieniu z wojewodą. Zakres zwolnienia został jasno określony i dotyczy drzew rosnących na wałach, na międzywalu i w korytach rzek, a w przypadku obszarów nie obwałowanych - kiedy obszary te narażone są na niebezpieczeństwa powodzi.

Według ustalenia organów zinwentaryzowane drzewa i krzewy przeznaczone do usunięcia rosną w strefie obejmującej istniejące obwałowania oraz w międzywalu o szerokości do 15m i zawału o szerokości do 10 m.

Obszar zawala nie jest zatem objęty zwolnieniem z art.86 d ust.1 pkt 6 ustawy. Z generalnych założeń wyrażonych w preambule i zasadach ogólnych ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, zawartych w rozdziale 1 wynika zasada pobierania opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i za wprowadzenie w nim zmian. Wskazuje na to wprost brzmienie przepisu art. 86 ust. 1 ustawy, zamieszczonego w jej dziale V poświęconym - zgodnie z tytułem tego działu -środkom ekonomicznym ochrony środowiska. W art. 86 ust. 2 pkt 3 expressis verbis ustalono obowiązek pobierania opłaty za usuwanie drzew. W przepisie art. 86 d ust.1 ustawy wyjątki od zasady pobierania opłaty za usuwanie drzew od jednostek organizacyjnych określono w sposób enumeratywny. Katalogu tych wyjątków nie zmienia przepis art.48a ustawy, stanowiący że przepisów ustawy dotyczących usuwania drzew i krzewów, pobierania opłat i wymierzania kar nie stosuje się do drzew i krzewów usuwanych z wałów przeciwpowodziowych i międzywali, jeżeli obowiązek ich usunięcia wynika z odrębnych przepisów. Przepis ten również nie odnosi się do obszaru zawala.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji wydane zostały z naruszeniem art. 86 d ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r.

Organy nie wyjaśniły także dlaczego nie zastosowały rozstrzygnięć przewidzianych w przepisie art.48 ust.2 zdanie drugie.

Przepis ten przewiduje możliwość uzależnienia zgody na usunięcie drzew lub krzewów od zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami. Wydaje się, że nałożenie tego obowiązku będzie uzasadnione wówczas, gdy z analizy stanu środowiska przyrodniczego w miejscu gdzie rosły drzewa lub krzewy objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na ich usunięcie wynikać będzie, że usunięcie drzew lub krzewów wywoła poważny uszczerbek w środowisku. Nadto, jeżeli usunięciu mają podlegać drzewa lub krzewy, w warunkach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy, gdy nie pobiera się opłat za ich usunięcie, to nałożenie obowiązku dokonania nowych nasadzeń jest bardziej uzasadnione, gdyż jest to wówczas jedyna forma wyrównania uszczerbku w środowisku (por.K. Gruszecki, Realizacja zasady zrównoważonego rozwoju, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007, nr 5-6, s. 37 i n.).

Wreszcie, załącznikiem Nr 1 do decyzji jest kserokopia dokumentu zatytułowanego "Tabele dokumentacji inwentaryzacyjnej". Załącznik nie został opatrzony pieczęcią organu i podpisem osoby, która podpisała decyzję. Jest to wadliwe, gdyż załącznik do decyzji powinien spełniać-te same wymagania formalne co sama decyzja, a więc zawierać również podpis i pieczęć organu. Nadto, nie wiadomo przez kogo dokument ten został sporządzony. Domyślać się jedynie należy, że jest to fragment ekspertyzy dendrologicznej, o której mowa w uzasadnieniu decyzji.

Zasadny jest zarzut skargi, że w decyzji nieprecyzyjnie rozstrzygnięto w przedmiocie nałożonego na Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie Inspektorat Rejonowy w Oświęcimiu obowiązku zapewnienia współpracy z Konserwatorem Przyrody i Towarzystwem na rzecz Ziemi przy usuwaniu drzew i krzewów i ograniczenia negatywnego wpływu na siedliska ptaków oraz że decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia co do metod ograniczenia negatywnego wpływu na siedliska (w tym kompensacji przyrodniczej).

Uzasadnione jest również twierdzenie skarżącego, że w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do zarzutów skarżącego w przedmiocie zaniechania przeprowadzenia procedury oceny wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 i o konieczności uzgodnienia z organem ochrony środowiska niezbędnych działań zapobiegawczych i naprawczych w oparciu o art.6 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, jak również pominięcie dowodu z załączonego do odwołania raportu o oddziaływaniu inwestycji "Przebudowa wałów przeciwpowodziowych rzeki Wisły i jej dopływów w rejonie Oświęcimia".

Nie jest bowiem rozpoznaniem zarzutów stwierdzenie organu, że "organ I instancji... dołączył raport o oddziaływaniu inwestycji przebudowy wałów przeciwpowodziowych rzeki Wisły i jej dopływów w rejonie Oświęcimia na obszary Natura 2000 wykonany przez Instytut Ochrony Przyrody PAN w lipcu 2005 r.", czy też "Małopolski Konserwator Przyrody ... wypowiadał się także w zakresie obszaru Natura 2000".

Na uwzględnienie zasługuje również zarzut skargi, że decyzja wydana została na podstawie nieaktualnej ekspertyzy dendrologicznej, która nie uwzględnia aktualnego stanu faktycznego.

Nie można uznać za wystarczającą konstatację organu odwoławczego, że słuszny jest wniosek organu l instancji zawarty w odpowiedzi na odwołanie, że decyzja została wydana w oparciu o podstawę prawną obowiązującą na dzień złożenia wniosku. W związku z tym podkreślić należy, że kontrolowanej sprawie, w trybie art.86d ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 31.01.1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, organ l instancji pismem z dnia 7.11.2000 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody o uzgodnienie wnioskowanej wycinki drzew. Postanowienie uzgadniające wydane zostało w dniu 17.04.2001 r. Uzgodnienie to z przyczyn oczywistych nie mogło zatem odnosić się do później wyznaczonego obszaru Natura 2000.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno zatem rozważyć, czy wynikający z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, obowiązek stosowania przepisów dotychczasowych oznacza pominięcie regulacji zawartych w prawie unijnym, w tym cytowanej w odwołaniu dyrektywy 92/43/EWG w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory.

Stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej.

Pod pojęciem przepisów dotychczasowych, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 100 póz. 1085). należy rozumieć przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tekst jednolity: Dz.U94.49.196 z późn.zm.). ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz. U. Nr 96, póz. 592. z 1998 r. z późn.zm.) oraz ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 109. póz. 1157 z późn.zm.).

Wyrażona w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. zasada nie oznacza zwolnienia z obowiązku stosowania przepisów, które zaczęły obowiązywać po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (czyli po dniu 1 października 2001 r.), regulujących nowe instytucie prawne, wprowadzone na skutek implementacji dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1992 r. (92/43/EWG) w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 103 z 25.04.1979. str. 1. z późn. zm.: Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15. t. 1. str. 98. z późn. zm.) oraz dyrektywy Rady z dnia 2-kwietnia 1979 r. (79/409/EWG) w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. WE L 103 z 25.04.1979. str. 1. z późn. zm.: Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 1. str. 98. z późn. zm.) do prawa krajowego.

Wniosek taki jest przede wszystkim konsekwencją radykalnej zmiany stanu prawnego, związanej z wejściem Polski do Unii Europejskiej.

Dalsze rozważania poprzedzić należy ogólniejszymi uwagami.

Stosownie do treści art.2 Traktatu akcesyjnego nowe państwa członkowskie Unii Europejskiej od dnia przystąpienia są związane dorobkiem prawnym UE, skutkiem czego organy administracji a następnie sądy administracyjne mają obowiązek rozstrzygać w zgodzie nie tylko z przepisami prawa krajowego, ale i prawa wspólnotowego poprzez efektywne i jednolite stosowanie bezpośrednio skutecznych przepisów prawa wspólnotowego.

Zgodnie z orzecznictwem ETS żadne przepisy prawa krajowego nie mogą przeważać nad prawem wywodzącym się z Traktatu, będącym niezależnym źródłem prawa. Z pierwszeństwa przed prawem krajowym korzystają wszystkie normy prawa wspólnotowego, zawarte zarówno w prawie pierwotnym, jak i w wiążących aktach prawa pochodnego. Konsekwencją zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego jest to, że państwo członkowskie nie może się powołać na żadne normy swojego porządku prawnego, które byłyby spod działania tej zasady wyłączone, czyli miały pierwszeństwo wobec norm tego prawa. W świetle orzecznictwa ETS z pierwszeństwa korzystają normy prawa wspólnotowego niezależnie od tego, czy są wcześniejsze, czy późniejsze, niż niezgodne z nimi normy prawa krajowego. W orzeczeniu Simmenthal ETS stwierdził, że obowiązek odmowy zastosowania normy prawa krajowego niezgodnej z prawem wspólnotowym spoczywa na każdym sądzie rozpoznającym sprawę (Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, pod redakcją Jana Barcza, W-wa 2003, str.236). Z orzeczenia ETS C-11/92, Zb.Orz. 1993 s. I-3545) wynika, że również organy administracyjne państw członkowskich mają obowiązek zaniechania zastosowania normy prawa krajowego w razie stwierdzenia jej niezgodności z prawem wspólnotowym, bowiem bezpośrednio obowiązują i powinny być bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich wszystkie wiążące normy prawa wspólnotowego, zawarte we wszelkich źródłach prawa wspólnotowego, a nie tylko w rozporządzeniach, jak wynika z brzmienia art.249 TWE (Prawo Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, pod redakcją Jana Barcza, W-wa 2003, str.246). Z przymiotu bezpośredniego stosowania korzystają zatem również dyrektywy, mimo, iż wymagają implementacji. Organy państw członkowskich są obowiązane do podejmowania działań zgodnych z treścią dyrektyw nawet wówczas, gdy nie zostały prawidłowo implementowane do prawa krajowego. Sądy państw członkowskich obowiązane są udzielić jednostkom ochrony na podstawie prawa wspólnotowego, a w razie niezgodności między prawem wspólnotowym a prawem krajowym, powinny to uczynić wbrew prawu krajowemu. ETS stwierdził, że byłoby nie do pogodzenia z wiążącym charakterem dyrektywy, gdyby została wykluczona, co do zasady, dopuszczalność powołania się na wynikające z niej obowiązki państw członkowskich przez osoby, których dotyczy. ETS przyjął, że bezpośredni skutek należy przyznać tym normom dyrektyw, z których wynikają obowiązki państw wobec jednostek. W orzeczeniu C - 287/98 ETS podkreślił, że kompetencje sądów krajowych do badania zgodności prawa krajowego i aktów jego stosowania z dyrektywami wynikają z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego i potrzeby zapewnienia mu pełnej efektywności. Z orzecznictwa ETS wynika również obowiązek dokonywania przez sądy państw członkowskich wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym.

Zgodnie z art. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory - Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992 r., s. 7 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, Rozdział 15, t. 2, s. 102 - tzw. "dyrektywa siedliskowa") przewiduje ona utworzenie europejskiej sieci ekologicznej specjalnych obszarów ochrony pod nazwą Natura 2000. Celem tych działań jest zachowanie typów siedlisk przyrodniczych i gatunków we właściwym stanie ochrony w ich naturalnym zasięgu. Obowiązkiem każdego państwa członkowskiego jest wyznaczenie, zgodnie z art. 4, terenów stanowiących specjalne obszary ochrony. Postępowanie to jest trzyetapowe. Pierwszy etap ma na celu inwentaryzację obiektów oraz określenie, które rodzaje siedlisk z załącznika nr l dyrektywy oraz które gatunki z załącznika nr II dyrektywy są rodzime w odniesieniu do terytorium, na którym obiekty się znajdują. Podczas drugiego etapu państwa członkowskie przy współudziale Komisji Europejskiej dokonują spisu obiektów uznanych za ważne dla Wspólnoty, określając te spośród nich, które obejmują jeden lub więcej rodzajów siedlisk albo jeden lub więcej gatunków o znaczeniu pierwszorzędnym. Ostatnim natomiast, trzecim etapem następującym po zatwierdzeniu obiektów ważnych dla Wspólnoty, państwa członkowskie wyznaczają dany obiekt jako specjalny obszar ochrony, ustalając priorytetowe działania w świetle znaczenia tych obiektów dla zachowania rodzaju siedliska naturalnego wymienionego w załączniku nr l dyrektywy siedliskowej lub gatunku wymienionego w załączniku nr II (zob. szerzej K. Gruszecki: Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Kraków 2005).

W dacie wydania zaskarżonej decyzji obszar Stawy w Brzeszczach (kod PLB120009), był obszarem projektowanym, jeszcze przez Komisję Europejską nie zatwierdzonym, a zatem trwał wówczas drugi etap postępowania w sprawie wprowadzenia sieci obszarów "Natura 2000".

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, projektowane specjalne obszary ochrony siedlisk "Natura 2000" są objęte ochroną zgodnie z tzw. "zasadą ostrożności" wynikającą z art. 174 pkt 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, który stanowi, że polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska opiera się na zasadzie ostrożności (ang. precautionary principle). Wynika z niej ciążący na wszystkich podmiotach obowiązek dołożenia należytej staranności w ocenie skutków, jakie dla środowiska może przynieść nowo podejmowana decyzja lub uruchamiana działalność. Odpowiednie działania (w tym analizy, opinie, ekspertyzy) powinny być podejmowane z wyprzedzeniem, tzn. już wtedy, gdy zachodzi uzasadnione prawdopodobieństwo, że powstanie problem ekologiczny.

W orzeczeniu ETS z dnia 13.01.2005 r. , C-117/03 w sprawie [...] SpA i inni v. oraz [...] Trybunał stwierdził, że na podstawie dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory państwa członkowskie są zobowiązane wobec terenów znajdujących się na wykazach krajowych przekazanych Komisji zgodnie z art. 4 ust. 1 dyrektywy do podjęcia kroków będących w stanie ochronić wartość ekologiczną na poziomie krajowym tych terenów. Natomiast przewidziane w art. 6 ust. 2-4 dyrektywy środki ochronne stosuje się tylko wobec tych terenów, które, zgodnie z art. 4 ust. 2 akapit trzeci tej dyrektywy, zostały umieszczone na przyjętym przez Komisję, zgodnie z procedurą określoną w art. 21 tej dyrektywy, wykazie terenów wybranych jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty. W konsekwencji środków tych nie stosuje się wobec terenów znajdujących się na wykazach krajowych przekazanych Komisji zgodnie z art. 4 ust. 1 dyrektywy.

Trybunał podkreślił jednakże, że państwa członkowskie powinny chronić obszary od momentu ich zgłoszenia Komisji jako tereny kwalifikujące się do określenia jako tereny mające znaczenie dla Wspólnoty (zob. pkt 26 wyroku), ponieważ w braku takiej ochrony zagrożone może być osiągnięcie celów dyrektywy, jakimi są ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Stanowisko to zostało podtrzymane w wyroku z dnia 14.09.2006 r., C-244/05, w sprawie [...]. i inni [...], w którym ETS wyjaśnił, że przed umieszczeniem terenu w wykazie terenów mających znaczenie dla Wspólnoty przyjmowanym przez Komisję zgodnie z art. 4 ust. 2 dyrektywy 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory państwa członkowskie są zobowiązane do podjęcia środków ochrony odpowiednich dla zachowania ekologicznego charakteru terenów umieszczonych w wykazie krajowym przekazanym tej instytucji na podstawie art. 4 ust. 1 dyrektywy 92/43. Ten system właściwej ochrony wymaga nie tylko, aby państwa członkowskie nie zezwalały na ingerencje, które mogłyby poważnie zagrozić ekologicznemu charakterowi tych terenów, lecz również tego, by podjęły one zgodnie z przepisami prawa krajowego wszelkie środki niezbędne dla uniknięcia takich ingerencji.

Jak wynika z art.7 dyrektywy obowiązki wynikające z art. 6 ust. 2, 3 i 4 dyrektywy zastępują wszelkie obowiązki wynikające z art. 4 ust. 4 zdanie pierwsze dyrektywy 79/409/EWG w odniesieniu do obszarów sklasyfikowanych zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy lub uznanych w podobny sposób na mocy art. 4 ust. 2, poczynając od daty wykonania niniejszej dyrektywy albo od daty klasyfikacji lub uznania przez państwo członkowskie na mocy dyrektywy 79/409/EWG, gdy ta ostatnia data jest późniejsza. Oznacza to, że odnośnie obszarów projektowanych Natura 2000 (nie sklasyfikowanych) zastosowanie znajduje art.4 ust.4 dyrektywy 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikiego ptactwa.

Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w odniesieniu do obszarów ochrony dotyczącym naturalnego siedliska gatunków wymienionych w załączniku l (w celu zapewnienia im przetrwania oraz reprodukcji na obszarze ich występowania), jak również w odniesieniu do regularnie występujących gatunków wędrownych niewymienionych w załączniku l, państwa członkowskie podejmują właściwe kroki w celu uniknięcia powstawania zanieczyszczenia lub pogorszenia warunków naturalnych siedlisk lub jakichkolwiek zakłóceń wpływających na ptactwo, o ile będą mieć one znaczenie w odniesieniu do celów niniejszego artykułu.

W aktualnie obowiązującym krajowym porządku prawnym dyrektywa Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa wdrożona została przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) a dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory - przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz ustawę z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.08.199.1227 z późn.zm.), które obowiązywały w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art.5 pkt 2b) ustawy o ochronie przyrody przez obszar Natura 2000 rozumie się obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty. Sieć obszarów Natura 2000 obejmuje 1)obszary specjalnej ochrony ptaków, 2) specjalne obszary ochrony siedlisk i 3) obszary mające znaczenie dla Wspólnoty.

Podstawą do objęcia szczególną ochroną określonych gatunków ptaków i ich siedlisk jest wydane na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody rozporządzenie z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków NATURA 2000 (Dz. U. Nr 229, poz. 2313). Rozporządzenie to zostało wydane w celu implementacji dyrektyw Rady: z dnia 2 kwietnia 1979 r., nr 79/409/EWG o ochronie dzikich ptaków (tzw. dyrektyw ptasia) i z dnia 21 maja 1992 r. o ochronie siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory nr 92/43 (tzw. dyrektywa siedliskowa). Celami wyznaczenia obszarów, o których mowa w § 2, są: ochrona populacji dziko występujących gatunków ptaków, utrzymanie i zagospodarowanie ich naturalnych siedlisk zgodnie z wymogami ekologicznymi, przywracanie zniszczonych biotopów oraz tworzenie biotopów (§ 4). Przedmiotem ochrony są gatunki ptaków wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia oraz ich naturalne siedliska (§ 5).

Zgodnie z przepisem art.3 ust.1 pkt 6) i 7) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko przez obszar Natura 2000 - rozumie się obszary, o których mowa w art. 25 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, oraz proponowane obszary mające znaczenie dla Wspólnoty Europejskiej, znajdujące się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, a przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 - rozumie się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ograniczoną do badania oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.

W ustawie tej wyodrębnione zostało autonomiczne postępowanie w sprawie oddziaływania przedsięwzięć na obszary Natura 2000, z oczywistych względów nieznane "przepisom dotychczasowym", o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Zakres przedmiotowy tego postępowania został określony w art. 96 ustawy. Zgodnie z nim organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. W ustępie drugim tego przepisu wymienione zostały przykładowo rodzaje decyzji, przed wydaniem których obowiązek ten może się konkretyzować, w tym zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów - wydawane na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Decyzją tą może być zatem również decyzja o zezwoleniu na usunięcie drzew lub krzewów wydawana na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Konieczność zastosowania trybu wymienionego w przepisie art.96 i następnych ustawy nie wynika bowiem z faktu, że zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów jest wydawane na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, ale z faktu, że usunięcie drzew i krzewów może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Ochrona takich obszarów, również projektowanych, musi być realizowana zgodnie z prawem wspólnotowym.

Z wyżej podanych względów przepis art.3 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw nie sprzeciwia się, co do zasady, stosowaniu przepisu art.96 i następnych ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jedyna przeszkodą dla jego zastosowania, zgodnie z treścią jej art.154 ust.2, byłoby ustalenie przez organ, że dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony, wydana została przed dniem wejścia w życie ustawy (15 listopada 2008 r.) decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. W przepisie tym mowa, oczywiście, o decyzji w kształcie wprowadzonym nowelą ustawy Prawo ochrony środowiska, obowiązującą od dnia 28.07.2005 r. (Dz.U.2005.113.954), która obejmowała zgodę na realizację przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

Organ nie dokonał ustalenia, czy decyzja taka była wydana.

W przypadku dokonania negatywnego ustalenia powyższej okoliczności organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien zastosować przepis art.96 i następne ustawy z dnia 3 października 2008 r.

W sytuacji zaś, gdy dokonane zostanie ustalenie, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, o jakiej mowa w art.96 ustawy z dnia 3 października 2008 r. została już wydana, rzeczą organu będzie - stosownie do wyżej omówionej zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego i potrzeby zapewnienia mu pełnej efektywności i wynikającego z niej obowiązku dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem wspólnotowym - rozważenie (w oparciu o wszystkie dopuszczone przez kodeks postępowania administracyjnego środki dowodowe, w tym opinie) oceny skutków, jakie dla projektowanego obszaru Natura 2000 może przynieść nowo podejmowana decyzja.

W przeciwnym bowiem wypadku zagrożone byłoby osiągnięcie celów dyrektywy, jakimi są ochrona siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory.

Tylko takie działanie będzie bowiem spełnieniem wynikającego z prawa wspólnotowego zobowiązania do podjęcia środków ochrony odpowiednich dla zachowania ekologicznego charakteru projektowanych obszarów Natura 2000.

W oparciu o powyższe uzasadniona jest ocena, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, i art. 107 § 1 i 3 kpa oraz art.86 d ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. i jako takie podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z pierwszym przepisem Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W myśl drugiego z nich Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane wyżej uchybienia - które należy wyeliminować w toku ponownego rozpoznania spraw - miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść wydanych decyzji i nie pozwalają na stwierdzenie, iż organy prawidłowo zweryfikowały wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Uchylenie obydwu decyzji nastąpiło w związku z art. art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wyeliminowanie obydwu decyzji jest konieczne dla podjęcia prawidłowego - odpowiadającego zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie.

Uwzględniając skargę, Sąd zastosował art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na jego podstawie określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach postępowania nie orzeczono wobec braku stosownego wniosku.