Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1185/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1 pkt 2 lit a, art.71 ust. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
article: art. 188 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 855/06 w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnego uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ś. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007r., sygn. akt IV S.A./Wr 855/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę R. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: decyzją z dnia [...], na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a, art. 71 ust. 2 pkt 5, art. 4 ust. 1 pkt 4 oraz art. 71 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Starosta Ś. odmówił R. W. przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 17 lutego 2006 r., tj. od dnia złożenia wniosku i uzupełnienia brakujących dokumentów, wskazując, że w przypadku R. W. nie zachodzą okoliczności do zaliczenia okresu odszkodowania do 365 dni wymaganych dla nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ jego łączny okres zatrudnienia w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji wynosi 324 dni.

Organ wskazał, że z przedłożonego przez skarżącego w dniu 17 lutego 2006 r. świadectwa pracy wynika, że umowa o pracę została rozwiązana na podstawie art. 55 § 1 i 2 Kodeksu pracy, w związku z czym stwierdzono, ze w przypadku R. W. nie zachodzą okoliczności do zaliczenia do okresu odszkodowania, o czym stanowi art. 71 ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Wskazano także, iż w celu zapewnienia jednolitości stosowania prawa, w niniejszej sprawie wypowiadał się Minister Gospodarki i Pracy, który stwierdził, że nie ma podstawy do uwzględnienia otrzymanego odszkodowania w oparciu o art. 55 § 1 K.p. przy obliczaniu okresu uprawniającego do zasiłku.

Wojewoda D. decyzją z dnia [...] Nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Ś., wskazując, że całokształt materiału dowodowego niniejszej sprawy wskazuje, że w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności określone w § 11 Kodeksu pracy, chociaż stronie pracodawca wydał świadectwo pracy z dnia 1 marca 2005 r. za okres od 2 sierpnia 1999 r. do 1 marca 2005 r., w którym podał, że stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania w trybie art. 55 § 1 i 2 K.p.

Na decyzję Wojewody D., R. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2007r., sygn. akt IV S.A./Wr 855/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę R. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...].

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 71 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, prac interwencyjnych lub robót publicznych, ponadto gdy w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji był zatrudniony lub wykonywał inną działalność zarobkową, wymienioną w pkt 2 powołanego przepisu. Do wymaganego stażu, od którego uzależnione jest nabycie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zalicza się również okresy enumeratywnie wymienione w art. 71 ust. 2 ustawy, w tym określone okresy służby wojskowej, okresy za które przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego, okresy urlopu wychowawczego udzielonego na podstawie odrębnych przepisów, inne niewymienione w ust. 1 pkt 2 okresy, za które były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy oraz okresy między innymi pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności określone w art. 55 § 11 K.p. Z orzeczeń Sądu Rejonowego wynika, że R. W. otrzymał odszkodowanie określone w art. 55 § 11 Kodeksu pracy, bowiem pracodawca dopuścił się względem niego naruszenia podstawowych obowiązków. Nie zmienia to faktu, że również § 3 art. 55 ma zastosowanie w sprawie skarżącego.

Sąd wskazał, że z w myśl postanowień art. 71 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do 365 dni zalicza się również okresy, za które przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy lub stosunku służbowego oraz okres, za który wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, wykładnia językowa powyższej regulacji wskazuje, iż otrzymanie odszkodowania w oparciu o art. 55 § 11 K.p. nie stanowi postawy do jego uwzględnienia przy obliczaniu okresu uprawniającego do zasiłku. Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że przepis art. 71 ust. 2 pkt 5 jest unormowaniem

samodzielnym i powinien być interpretowany w oderwaniu postanowień art. 55 § 3 Kodeksu pracy.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skargę kasacyjną złożył pełnomocnik R. W., adwokat A. M., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zmianę decyzji Wojewody D. i przyznanie skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest:

1) art. 55 § 3 K.p. polegające na przyjęciu, iż uzyskane przez skarżącego na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Ś. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odszkodowanie z art. 55 K.p. nie stanowi podstawy do jego uwzględnienia przy obliczaniu okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych;

2) art. 71 ust. 1 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) w związku z art. 51 § 2 K.p. polegające na przyjęciu, iż okres, za który Sąd Rejonowy w Ś. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zasądził odszkodowanie na rzecz skarżącego, nie jest wliczony do okresu zatrudnienia;

3) art. 71 ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, polegające na przyjęciu, że odszkodowanie zasądzone na rzecz skarżącego nie zalicza się do okresu 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2 art. 71 wskazanej ustawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że R. W. rozwiązał z byłym pracodawcą umowę o pracę w trybie art. 55 K.p. z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Sąd Rejonowy w Ś. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zasądził z tego tytułu na rzecz skarżącego odszkodowanie.

W ocenie skarżącego, przyznanie odszkodowania i wiążące się z nim skutki powinno prowadzić do uznania, że okres, za który przyznano odszkodowanie podlega

wliczeniu do okresu 365 dni, o których mowa u ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W związku z tym podniesiono, że okres trzech miesięcy, za który Sąd Rejonowy w Ś. zasądził skarżącemu odszkodowanie, wlicza się do okresu zatrudnienia.

Jednocześnie wskazano, że należy mieć na uwadze treść ust. 2 pkt 5 art. 71 powołanej ustawy, który przewiduje, iż do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2 zalicza się również okresy, za które przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, skoro odszkodowanie otrzymane przez skarżącego jest w rozumieniu przepisów kodeksu pracy odszkodowaniem z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy, to sytuacja ta powinna być wprost zakwalifikowana jako podstawa do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach, to jest w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, to jest podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 71 ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy o promocji i instytucjach rynku pracy.

Zgodnie z przepisem art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. a wskazanej ustawy z 2004r. prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie siedmiu dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni, był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz

Pracy, przy czym w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających dłużej niż 30 dni.

Zaś art. 71 ust. 2 pkt 5 powołanej ustawy o promocji i instytucjach rynku pracy stanowi, że do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2 tego artykułu zalicza się również okresy za które przyznano odszkodowanie z tytułu niezgodnego z przepisami rozwiązania przez pracodawcę stosunku pracy lub stosunku służbowego, oraz za okres, za który wypłacono pracownikowi odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę.

W niniejszej sprawie R. W. rozwiązał z byłym pracodawcą umowę o pracę w trybie art. 55 K.p., z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Następnie Sąd Rejonowy w Ś. zasądził na jego rzecz z tego tytułu odszkodowanie.

Zauważyć należy, że Kodeks pracy ogranicza możliwość rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia wyłącznie do dwóch przypadków. Jednym z nich jest przypadek dopuszczenia się przez pracodawcę ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika, przy czym ustawodawca nie precyzuje, na czym polega zawinione naruszenie obowiązków przez pracodawcę. Jednak wydaje się, że koniecznym jest uwzględnienie dwóch elementów: stopnia winy pracodawcy (umyślność lub rażące niedbalstwo) oraz rozmiar szkody wyrządzonej albo zagrażającej pracownikowi. Przesłanką rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia ze względu na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika i uzyskania odszkodowania, o czym stanowi art. 55 § 11 K.p., jest wina umyślna lub rażące niedbalstwo pracodawcy, przy czym oceny "ciężkości" naruszenia dokonuje pracownik. Na nim to w razie sporu ciąży dowód na okoliczność ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków.

Wskazać należy, że pracodawca, który nie wypłaca pracownikowi w terminie całości wynagrodzenia, ciężko narusza swój podstawowy obowiązek z winy umyślnej, choćby z przyczyn niezawinionych nie uzyskał środków finansowych na wynagrodzenia. Z punktu widzenia treści stosunku pracy (w tym zwłaszcza praw pracowniczych) jest całkowicie obojętne z jakiego źródła pracodawca uzyskuje środki na wynagrodzenia. Jest to efekt podstawowej cechy tego stosunku prawnego, w którym pracodawca ponosi ryzyko prowadzonej działalności, które tym samym nie obciąża pracowników. Obowiązek pracodawcy polega więc na terminowym wypłacaniu wynagrodzeń za pracę i w stosunku do takiego obowiązku należy odnosić jego winę.

Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ pracodawca nie wypłacał skarżącemu wynagrodzenia, nie godził się także na wydanie świadectwa pracy.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na art. 55 § 3 K.p., który przewiduje, że rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn określonych w § 1 i § 11, pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

W niniejszej sprawie pracownik zwrócił się o ochronę do Sądu Rejonowego w Ś., który wyrokiem zaocznym z dnia 29 kwietnia 2005 r. zasądził od pracodawcy kwotę 8.292 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2006 r. Sąd ten dokonał wykładni wyroku w zakresie zasądzenia wskazanej kwoty i doprecyzował, jakich należności konkretnie ona dotyczy, wskazując między innymi, że kwota w wysokości 2.522 zł dotyczy odszkodowania z art. 55 K.p.

Z wykładni wyroku dokonanej przez Sąd Rejonowy w Ś. wynika zatem, że odszkodowanie przyznano R. W. na podstawie art. 55 K.p.

Należy zatem uznać, że zasądzenie przez Rejonowy Sąd w Ś. odszkodowania wynikającego z art. 55 K.p., pociąga za sobą skutki przewidziane w art. 55 § 3 K.p., co oznacza, że pociąga za sobą też skutki w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że wskazany przepis nie może być interpretowany w taki sposób, że w sytuacji, gdy pracownik rozwiązał umowę o pracę z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, może być on traktowany gorzej, niż w sytuacji, gdyby umowę rozwiązał pracodawca. Dlatego też, w okolicznościach niniejszej sprawy, odszkodowanie równe trzymiesięcznemu okresowi wypowiedzenia, winno być wliczone do okresu uprawniającego do nabycia zasiłku dla bezrobotnych.

Odmienna wykładnia omawianego przepisu powodowałaby naruszenie postanowień art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), statuującego zasadę równości wszystkich obywateli wobec prawa. Zasada ta gwarantuje prawo do równego traktowania przez władze publiczne, której to zasady władze muszą przestrzegać. Z tej generalnej zasady wynika także zakaz stosowania dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym.

Dyskryminacji tego rodzaju nie mogą usprawiedliwiać żadne przepisy i żadne przyczyny. Od zasady równości Konstytucja nie zna żadnych odstępstw i wyjątków.

W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.

Przepisy art. 209 i 210 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 wskazanej ustawy) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.