Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 201/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 37 pkt 1 i 5, art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 123 ust. 1 i 1a, art. 125, art. 126, art. 131, art. 132
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 365 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
article: art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, art. 79 par. 1, art. 80, art. 85 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 71 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 27 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2016 roku sprawy ze skargi M. E. W. sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] stycznia 2016r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. na rzecz skarżącej kwotę 300,- zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], Starosta M. na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 2, art. 37 pkt 4 i 5, art. 123 ust. 2, art. 127 ust. 2, art. 128, art. 131,l art. 132, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca – Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm., dalej: "pr. wod.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") udzielił E. C. pozwolenia wodnoprawnego na (1) przebudowę urządzenia wodnego – jazu na rzece P. w miejscowości S., gmina M., w km. +400 przez obniżenie progu na upuście jałowym do rzędnej 57,35 m n.p.m.; (2) regulację przepływu wody na czas wykonywania robót; (3) korzystanie z wód rzeki P. w km. 6+400 do celów energetycznych w miejscowości S., gmina M., przy użyciu istniejących obiektów energetyki wodnej pracujących w trybie przepływowym; (4) piętrzenie rzeki P. na jazie młyńskim o współrzędnych geograficznych (N: [...], E: [...]) do rzędnej 58,55 m n.p.m. w miesiącach od października do marca, a w pozostałym zakresie – do rzędnej 58,40 m. n.p.m. Ponadto organ I instancji określił, że wielkość przepływu nienaruszalnego w wysokości Qn=0,41 m3 będzie realizowana przez przepływ przez turbiny elektrowni lub przy ich zamknięciu przez podniesienie zasuw upustu jałowego o 12 cm (jedna zasuwa) lub 6 cm (dwie zasuwy). Organ I instancji zatwierdził również "Instrukcję Gospodarowania Wodą MEW S.", opracowaną przez E. C. w sierpniu 2015 r., a także zobowiązał ją do (1) utrzymywania (konserwacji i remontu) koryta rzeki P. na długości 50 m oddziaływania wód zrzutowych; (2) przepuszczania całego przepływu wody przez upust jałowy w przypadku planowanego zatrzymania działalności elektrowni wodnej. Upływ ważności powyższego pozwolenia wodnoprawnego został ustalony na dzień [...] października 2035 r. Organ I instancji wskazał zarazem w sentencji decyzji, że warunkiem piętrzenia i korzystania z wód rzeki P. do celów energetycznych jest wykonanie przebudowy jazu i uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.).

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. wpłynął wniosek E. C. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na obniżenie progu na upuście jałowym jazu młyńskiego wchodzącego w skład MEW S. oraz na szczególne korzystanie z wód, tj. regulację przepływu wody na czas wykonywania robót prowadzonych z wody, piętrzenie wód rzeki P. do rzędnej 58,40 m n.p.m. w okresie wegetacyjnym oraz do rzędnej 58,55 m n.p.m. w okresie jesienno-zimowym oraz wykorzystanie energetyczne spiętrzonych wód rzeki P. przez okres 20 lat. Następnie w dniu [...] sierpnia 2015 r. wpłynęło pismo M. E. W. Sp. z o.o. w M. z wnioskiem o niewydawanie opisanego pozwolenia wodnoprawnego i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W piśmie tym zwrócono się również o przeprowadzenie dowodu z oględzin elektrowni wodnej usytuowanej na działce nr [...] i terenu działki nr [...], ogrodzonego nielegalnie przez E. C.. Ponadto wskazano na nielegalne wykonanie przez inwestora robót, których ma dotyczyć przedmiotowe pozwolenia wodnoprawne. Skarżący podniósł poza tym, że E. C. bezprawnie zajęła działkę nr [...], a ponadto powinna uzyskać decyzję środowiskową dla rozważanego przedsięwzięcia. Organ I instancji przeprowadził zatem w dniu [...] września 2015 r. oględziny, sporządzając na tę okoliczność protokół i dokumentacją fotograficzną. W piśmie z dnia [...] września 2015 r. M. E. W. Sp. z o.o. w M. zgłosiły zastrzeżenia co do prawidłowości przeprowadzonego dowodu i wniosły o jego powtórzenie z udziałem specjalisty z zakresu budownictwa i urządzeń wodnych. W odpowiedzi w piśmie z dnia [...] września 2015 r. E. C. przekazała protokół oględzin przeprowadzonych przez pracowników Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. W., wskazując na nienaruszenie przepisów prawa budowlanego w zakresie prac konserwacyjnych w obrębie elektrowni i jazu młyńskiego. Organ I instancji uznał zarazem, że operat wodnoprawny zawiera plan urządzeń naniesionych na fragment mapy sytuacyjno-wysokościowej. W zasobach ośrodka dokumentacji geodezyjnej nie ma przy tym mapy sytuacyjno-wysokościowej dla całkowitego zasięgu piętrzenia wód rzeki P. na jazie młyńskim w miejscowości S. Odstąpiono zatem od wymogu załączenia takiej mapy z zaznaczonym zasięgiem oddziaływania korzystania z wód na rzecz mapy topograficznej z określonym zasięgiem oraz oznaczeniem nieruchomości na mapie ewidencyjnej, na które cofka oddziałuje. Na tej podstawie stwierdzono, że wykaz stron postępowania przedstawiony przez wnioskodawcę jest prawidłowy. Organ I instancji przyjął ponadto, że omawiana inwestycja nie należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 Dolina L. O. Przedmiotem rozważanego pozwolenia jest bowiem przebudowa jazu młyńskiego, a nie wykonanie obiektu elektrowni wodnej. Jest to zarazem kolejne pozwolenie wodnoprawne na korzystanie z wód rzeki P. dla celów energetycznych i jej piętrzenie. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach byłaby natomiast konieczna, jeżeli oddziaływanie na obszar Natura 2000 Dolina L. O. wiązałoby się z ingerencją w środowisko, polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu. Dotyczyłoby to przypadku, gdy istniejący jaz nie piętrzyłby wody i dopiero wydanie pozwolenia umożliwiłoby jej piętrzenie. Taka sytuacja nie występuje jednak w niniejszej sprawie. Decyzja środowiskowa nie jest ponadto wymagana dla pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę urządzenia wodnego ani też na piętrzenie wody do celów energetycznych. Organ I instancji uznał poza tym za bezzasadne zarzuty dotyczące prawidłowości oględzin. Podczas przeprowadzania tego dowodu nie stwierdzono przebudowy jazu, co potwierdza dokumentacja fotograficzna. Zdemontowane zostały tylko kraty wlotowe, wyciągi śrubowe i wyciąg drabinkowy zamknięć wodnych. Ustalono, że prowadzone były roboty remontowe polegające na uzupełnieniu ubytków betonowych i elementów metalowych, a na progu upustu stwierdzono nacięcia na betonie. Konkluzje te potwierdza także protokół oględzin obiektu wykonanych przez pracowników Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. W. z dnia [...] września 2015 r. Nie zaistniały więc przesłanki do umorzenia postępowania, a wniosek inwestora należało rozpatrzyć pozytywnie.

Pismem z dnia [...] października 2015 r. M. E. W. Sp. z o.o. w M. odwołały się od powyższej decyzji z dnia [...] października 2015 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie: art. 6-8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez nieuwzględnienie okoliczności wskazanych w pismach z dnia [...] sierpnia 2015 r., [...] września 2015 r. i protokole oględzin z dnia [...] września 2015 r. oraz brak weryfikacji operatu wodnoprawnego, (2) art. 33 § 3 k.p.a. przez uznanie, że R. W. jest przedstawicielem właściciela jazu bez złożenia stosownego pełnomocnictwa, (3) art. 40 k.p.a. przez niedoręczenie decyzji R. W., (4) art. 85 § 1 i art. 123 § 1 k.p.a. przez wadliwe przeprowadzenie oględzin i niewydanie postanowienia o odmowie przeprowadzenia ponownych oględzin.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że postępowanie administracyjne było prowadzone wadliwie. Zaskarżona decyzja jest przy tym nielogiczna, gdyż dotyczy zarówno przebudowy jazu jak i korzystania z wód przez ich piętrzenie do celów energetycznych. Tymczasem przebudowa jazu ma dopiero nastąpić i nie wiadomo, czy zostanie zrealizowana. Skarżący zakwestionował następnie prawidłowość przeprowadzenia dowodu z oględzin w dniu [...] września 2015 r. Organ I instancji przyjął zarazem, że w czynnościach tych R. W. brał udział jako przedstawiciel właściciela jazu, mimo braku stosownego pełnomocnictwa. Co więcej, wbrew takiej kwalifikacji R. W., organ I instancji doręczył pisma bezpośrednio właścicielom jazu. Nie wzięto również pod uwagę faktu, że inwestor nie ma dostępu do swojego obiektu. E. C. wtargnęła bowiem bezprawnie na teren M. E. W. Sp. z o.o. Co więcej, przegrała sprawę o zasiedzenie i obecnie toczy się sprawa o wydanie gruntu. Zaskarżona decyzja pozostaje przy tym w sprzeczności z decyzją organu I instancji z dnia [...] października 2015 r., nr [...], pozwalającej odwołującej się Spółce na piętrzenie wody rzeki P. przez odłówkę. Wymienione dwa pozwolenia wodnoprawne wzajemnie się wykluczają.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2015 r. w części, tj. w pkt 1 i 5, i w tym zakresie orzekł co do istoty przez (1) udzielenie E. C. pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę urządzenia wodnego – jazu na rzece P. w miejscowości S., gmina M. w km 6-400 przez obniżenie progu na upuście jałowym: (a) parametry jazu przed przebudową: rzędna progu: 57,53 m n.p.m., przepustowość jazu: 5,135 m3/s; (b) parametry jazu po przebudowie: rzędna progu: 57,35 m n.p.m., przepustowość jazu: 6,6197 m3/s; (c) planowane do przeprowadzenia roboty wymagają na okres ich prowadzenia regulacji przepływów w ten sposób, że podczas przebudowy jazu w obrębie upustu jałowego cały przepływ wód prowadzony będzie przez budynek elektrowni z turbiną Francissa; zamknięcie przepływy dokonane zostanie przez uszczelnienie folią PCV na kracie wlotowej do jazu młyńskiego i budynku turbiny śmigłowej; rozdział wód podczas prowadzonych prac zapewnia przepuszczanie wód średnich; w przypadku wystąpienia wód powodziowych prace zostaną wstrzymane w celu przepuszczenia tych wód; po ustabilizowaniu się przepływów prace zostaną wznowione; (2) piętrzenie wód rzeki P. na jazie młyńskim o współrzędnych geograficznych (N: [...], E: [...]) do maksymalnego poziomu piętrzenia (MaxPP) równemu normalnemu poziomowi piętrzenia (NPP): w miesiącach od października do marca – 58,55 m n.p.m., a w miesiącach od kwietnia do września – 58,40 m n.p.m.; (3) korzystanie z wód rzeki P. w km 6+400 do celów energetycznych w miejscowości S., gmina M., przy użyciu istniejących obiektów energetyki wodnej pracujących w trybie przepustowym: (a) budynek dawnej turbinowni z napędem wodnym generatora elektrycznego – turbina Francissa o osi poziomej o przełyku Q=1,06 m3/s, o średnicy wirnika D=900 mm i mocy nominalnej do 29 kW; (b) budynek dawnej elektrowni z napędem wodnym generatora elektrycznego – śmigło zamontowane na sztywno, o przełyku Q=0,50 m3/s, mocy nominalnej do 12 kW; (4) ustalenie terminu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego w zakresie piętrzenia wód rzeki P. oraz korzystania z wód tej rzeki do celów energetycznych na okres 20 lat, tj. do dnia [...] stycznia 2036 r. W pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2015 r.

W uzasadnieniu organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji oraz wyjaśnił, że w odpowiedzi na odwołanie w dniu [...] listopada 2015 r. E. C. przedłożyła mapy poglądowe oraz wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...], stwierdzający, że urządzenie wodne w postaci budynku elektrowni i turbinowni oraz jazu młyńskiego, posadowione na działce nr [...], na rzece P., w obrębie miejscowości K., oznaczone w kartotece budynków nr [...] i [...], stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności, który przysługuje E. C. w części [...] oraz C. i A. C. w 1/10 części. Następnie w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. E. C. wskazała, że obniżenie jazu na MEW S. nie jest warunkiem koniecznym do pracy elektrowni, a ma jedynie na celu zwiększenie przepustowości wody na jazie młyńskim. Wnioskodawczymi nie zgodziła się przy tym z zarzutami dotyczącymi nieprawidłowości przy przeprowadzaniu oględzin. Podniosła ona również, że dysponuje dostępem do swojego obiektu na mocy art. 27 pr. wod. Zwróciła ona także uwagę, że decyzja z dnia [...] października 2015 r. pozostaje w sprzeczności z decyzją wydaną na rzecz skarżącego. M. E. W. Sp. z o.o. uzyskała jednak pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody upustem dennym, a nie przez odłówkę. E. C. wyjaśniła ponadto, że przepuszczanie przepływu nienaruszalnego odbywać się będzie przez pracę turbiny, a w przypadku konieczności jej zatrzymania – przez podniesienie szandorów upustu jałowego. Dodała ona zarazem, że jaz młyński zlokalizowany jest na zewnętrznej części zapory piętrzącej wody rzeki P., w zbiorniku B. W wyniku robót budowlanych związany z mostem, przez który rzeka wpływa do jazu, nie doszło do rozebrania wspomnianego urządzenia wodnego. Jaz został bowiem połączony z mostem zarówno betonowym dnem, jak i ściankami bocznymi. Nie można zatem mówić o zmianie parametrów jazu. W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. M. E. W. Sp. z o.o. wskazały z kolei, że nie jest możliwe wydanie pozwolenia wodnoprawnego na przebudowę jazu i korzystanie z wód rzeki P. dla celów energetycznych. Inwestor nie uzyskał przy tym decyzji środowiskowej na rozważaną inwestycję. Skarżący wyjaśnił ponadto, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego w M. E., A. i C. C. zostali zobowiązani do wydanie M. E. W. Sp. z o.o. części gruntu, umożliwiającej wejście do budynków elektrowni i ich obsługę. Aktualnie nie mają oni zatem dostępu do tych obiektów. Skarżący zaznaczył również, że domaga się on wydanie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód jeziora B., a E. C. – na piętrzenie wód rzeki P. Ponadto w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżący wyjaśnił, że uzyskanej opinii hydrologa wynika uzasadniona wątpliwości co do tego, czy inwestor rzeczywiście ubiega się o pozwolenie wodnoprawne dotyczące koryta rzeki P. Co więcej, M. E. W. Sp. z o.o. wystąpiły do Starosty M. o ustalenie faktycznego przebiegu koryta rzeki P. i linii brzegowej oraz dokonanie odpowiednich zmian ewidencyjnych. Okoliczności te powinny zatem stanowić zagadnienie wstępne, uzasadniające w świetle art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawieszenie postępowania. Skarżący wniósł ponadto o uznanie go za właściciela odłówki, a także do przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie doszło do rozbiórki jazu, mostu i budowy nowego jazu wraz z nowym mostem. Dodatkowo wskazano, że w operacie wodnoprawnym i instrukcji gospodarowania wodą brak jest jakichkolwiek danych technicznych dotyczących przepustowości wody. W odpowiedzi w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. E. C. wyjaśnił, że nigdy nie negował istnienia na działce nr [...] budowli wodnej – odłówki rybackiej. Nie jest to jednak urządzenie wodne, lecz jego część, skoro skarżący nie jest właścicielem upustu dennego doprowadzającego wodę do tej odłówki. Wskazała ona również, że operat wodnoprawny zakłada przepuszczenie całej wody rzeki P. przez jaz młyński. Kwestia własności działki nr [...] i klasyfikacji gruntów jest natomiast neutralna dla tego opracowania. Zdjęcia załączone przez skarżącego przedstawiają z kolei stary i nowy most od strony jeziora, a nie od strony wlotu do kanału młyńskiego. W trakcie pracy budowlanych związanych z mostem nie doszło przy tym do rozebrania jazu i wybudowania go ponownie. Jaz ten znajduje się bowiem 2 m za mostem. Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, organ II instancji wezwał inwestora do sprecyzowania zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. Obowiązek ten został wykonany w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. Na tej podstawie organ odwoławczy ustalił, że podmioty wymienione w powyższym piśmie brały udział w postępowaniu przed organem I instancji, a zatem okoliczność ta nie miała wpływu na wynik postępowania. Badając przedłożony operat wodnoprawny, Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej w P. stwierdził, że opracowanie to odpowiada wszystkim wymogom stawianym przez ustawodawcę. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ II instancji wyjaśnił, że autor operatu wodnoprawnego odwołał się w swej ekspertyzie do rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie korzystania z wód regionu wodnego W. (Dz. Urz. Woj. Lubus. z 2014 r., poz. 810). Bezzasadne w ocenie organu administracji publicznej okazały się wywody skarżącego dotyczące nieprawidłowości przy przeprowadzaniu oględzin. Wszyscy uczestnicy tej czynności procesowej mogli z odległości kilku metrów obserwować jaz młyński. Stan jazu został ponadto udokumentowany na zdjęciach, wobec czego nie było potrzeby wejścia na obiekt; tym bardziej, że takie działanie mogło stworzyć niebezpieczeństwa dla uczestników oględzin. Należy przy tym zauważyć, że inwestor może uzyskać jednocześnie kilka pozwoleń wodnoprawnych, które mogą być ujęte w jednej decyzji administracyjnej. Nietrafne okazały się także rozważania dotyczące konieczności uzyskania przez inwestora decyzji środowiskowej. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest bowiem wykonanie obiektu elektrowni wodnej, a jedynie przebudowa jazu młyńskiego. Organ II instancji zaznaczył również, że spory własnościowe poruszane przez skarżącego nie mogą być uwzględnione. Pozwolenie wodnoprawne nie rodzi bowiem praw do nieruchomości i urządzeń wodnoprawnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Podobnie należy również ocenić zarzuty odnoszące się do przebiegu rzeki przez odłówkę. Przebieg cieku naturalnego rzeka P. został bowiem wyjaśniony w piśmie Dyrektora Regionalnego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Z. G. z dnia [...] września 2014 r., nr [...]. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest sprawa rozbiórki mostu w miejscowości S. W konsekwencji Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej podzielił ustalenia merytoryczne organu I instancji, uznając jednak sentencję decyzji z dnia [...] października 2015 r. za częściowo zbyt ogólną. Dlatego też uchylono jej odpowiednie postanowienia i orzeczono co do istoty. Jednocześnie, zgodnie z art. 127 ust. 6 pr. wod., obowiązek ustalenia czasu obowiązywania nie dotyczy pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie, w tym także przebudowę, urządzeń wodnych. Pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód wydaje się natomiast w myśl art. 127 ust. 1 pkt 2 pr. wod. na okres nie dłuższy nić 20 lat. Organ II instancji wyjaśnił zarazem, że zawiesił postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji Starosty M. z dnia [...] października 2015 r., nr [...], udzielające M. E. W. Sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie bowiem z 123 ust. 1a pr. wod., pierwszeństwo w uzyskaniu tego pozwolenia przysługuje właścicielowi urządzenia wodnego. Jak wynika natomiast w wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...], omawiany jaz należy do E. C. oraz A. i C. C. Tym samym wynik niniejszej sprawy oddziałuje na zawieszone postępowanie.

Pismem z dnia [...] lutego 2016 r., podtrzymanym w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., M. E. W. Sp. z o.o. w M. zaskarżyły powyższą decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 6-8 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 32 ust. 1 Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.) przez wydanie pozwolenia wodnoprawnego E. C. z pierwszeństwem względem skarżącego, przy zawieszeniu postępowania odwoławczego w sprawie o wydanie analogicznego pozwolenia dla skarżącego, (2) art. 6-8 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 i art. 123 § 1 i 2 k.p.a. przez niezawieszenie postępowania, mimo istnienia zagadnienia wstępnego w sprawie, tj. ustalenia linii brzegowej rzeki P. i prawa współwłasności wnioskodawczyni do elektrowni wodnej, (3) art. 6-8, art. 40, art. 80 i art. 85 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez nieuchylenie decyzji z dnia [...] października 2015 r., mimo wadliwie przeprowadzonych oględziny i uznania R. W. za przedstawiciela inwestora, (4) art. 123 ust. 1 pr. wod. przez przyznanie pierwszeństwa E. C., (5) art. 6-8, art. 15, art. 77 k.p.a. przez pominięcie: (a) konieczności ustalenia linii brzegowej P., zwłaszcza w świetle przedłożonej opinii hydrologa, (b) kwestii współwłasności elektrowni, w tym także urządzenia wodnego, (c) okoliczności, że wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] czerwca 0213 r., sygn. akt [...], nie ma powagi rzeczy osądzonej względem spółki, lecz wiąże jedynie E., A. i C. C. i Starostę M., (d) okoliczności, że skarżący zamierza wybudować nowoczesną elektrownię wodną z przepławką dla ryb, co powinno gwarantować mu pierwszeństwo, (e) konieczności uzyskania decyzji środowiskowej przez inwestora, (f) konieczności zweryfikowania wyliczeń dokonanych przedstawionych przez wnioskodawczynię, (g) okoliczności, że dawna turbinownia i elektrownia są obiektami nieczynnymi, wymagającymi gruntownej przebudowy, (h) okoliczności, że jaz jest obiektem zabytkowym, a zatem ingerencja w niego wymaga zgody konserwatora zabytków, (6) art. 77 § 1 k.p.a. przez niedołączenie do akt sprawy akt administracyjnych postępowania o znaku [...], dotyczącego zawieszenia postępowania odwoławczego w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na rzecz skarżącego.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka powtórzyła przytoczone wyżej zarzuty skargi oraz swoją wcześniejszą argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] października 2015 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie sądowej w dniu [...] maja 2016 r. M. E. W. Sp. z o.o. podtrzymały swoje stanowisko zaprezentowane w skardze z dnia [...] lutego 2016 r., podnosząc, że E. C., A. C. i C. C. nie są w jego ocenie właścicielami jazu, a wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] czerwca 0213 r., sygn. akt [...], wiąże wyłącznie Starostę M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna, choć z innych powodów niż w niej podniesiono.

Na wstępie trzeba zauważyć, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2015 r. E. C. wystąpiła do Starosty M. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na (1) obniżenie progu wodnego na upuście jałowym jazu młyńskiego wchodzącego w skład MEW S. oraz (2) szczególne korzystanie z wód, tj. (a) na regulację przepływu wody na czas wykonywania robót prowadzonych z wody; (b) na piętrzenie wód rzeki P. do rzędnej 58,40 m n.p.m. w okresie wegetacyjnym oraz do rzędnej 58.55 m n.p.m. w okresie jesienno-zimowym; (c) na wykorzystanie energetyczne spiętrzonych wód rzeki P.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm., dalej: "pr. wod."). Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3 pr. wod., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód i na wykonanie urządzenia wodnego. Jak wynika przy tym z art. 37 pkt 1 i 5 pr. wod., szczególnym korzystanie z wód jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, a w szczególności (1) piętrzenie oraz retencjonowanie śródlądowych wód powierzchniowych i (2) korzystanie z wód do celów energetycznych. Tym samym w świetle powołanych przepisów należy przyjąć, że realizacja zamierzenia opisanego we wniosku inwestora z dnia 6 sierpnia 2015 r. wymagała uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozważanej sprawy wynikają z konkurencyjności złożonych przez M. E. W. Sp. z o.o. w M. i E. C. wniosków o wydanie dla każdego z tych podmiotów pozwolenia wodnoprawnego. Należy bowiem zauważyć, że z uwagi na specyfikę omawianej inwestycji nie jest możliwe udzielenie pozwolenia wodnoprawnego obu wymienionym podmiotom w żądanym przez nie zakresie. Nie oznacza to jednak braku możliwości rozstrzygnięcia opisanej sprzeczności. Ustawodawca przewiduje bowiem w przepisach powołanej ustawy Prawo wodne system preferencji, na podstawie którego pozwolenie wodnoprawne powinno być przyznane podmiotowi dysponującemu określonym pierwszeństwem.

Zgodnie z art. 123 ust. 1 pr. wod., jeżeli o wydanie pozwolenia wodnoprawnego ubiega się kilka zakładów, których działalność wzajemnie się wyklucza z powodu stanu zasobów wodnych, pierwszeństwo w uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego mają zakłady, które będą pobierać wodę w celu zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, następnie zakłady, których korzystanie z wód przyczyni się do zwiększenia naturalnej lub sztucznej retencji wód lub poprawy stosunków biologicznych w środowisku wodnym, a w dalszej kolejności właściciele oraz posiadacze samoistni i zależni innych obiektów instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej.

Zarówno M. E. W. Sp. z o.o., jak i E. C. zaliczają się do ostatniej kategorii podmiotów wymienionych w art. 123 ust. 1 pr. wod. W takim przypadku należy zastosować art. 123 ust. 1a pr. wod., przewidujący, że jeżeli jednym z zakładów ubiegających się o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest właściciel urządzenia wodnego koniecznego do realizacji tego pozwolenia, pierwszeństwo w uzyskaniu pozwolenia przysługuje temu zakładowi. Należy przy tym zaznaczyć, że przepis ten, jak i art. 123 ust. 1 pr. wod., mają charakter bezwzględnie wiążący, co oznacza, że organy administracji publicznej nie mogą odstąpić od systemu preferencji, jaki określił ustawodawca. Nietrafne są zatem wywody skarżącego w zakresie, w jakim wywodzi swoje pierwszeństwo z gospodarczego lub funkcjonalnego znaczenia urządzeń i instalacji pozostających w jego dyspozycji. Okoliczność ta według powołanych przepisów pozostaje bowiem bez znaczenia prawnego.

Rozstrzygnięcie kolizji interesu M. E. W. Sp. z o.o. i E. C. wymaga zatem w świetle dotychczasowych uwag ustalenia właściciela urządzenia wodnego koniecznego do realizacji pozwolenia wodnoprawnego. Wspomnianym urządzeniem w rozpatrywanej sprawie jest jaz młyński zlokalizowany działce nr [...], na rzece P., w miejscowości S., gmina M. Wniosek ten nie był kwestionowany przez żadną ze stron postępowania.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że opisany powyżej jaz młyński stanowi współwłasność E. C., której przysługuje udział wynoszący 9/10, oraz A. i C. C., którym przysługuje udział wynoszący 1/10. Okoliczność ta został ustalona w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt [...] (k. 3 akt adm. organu II instancji). Orzeczenie to nie było zarazem kwestionowane w istocie przez skarżącego, który wywodził jedynie, że wywołuje ono skutki wyłącznie pomiędzy stronami tego procesu, tj. pomiędzy E. C., A. C. i C. C. oraz Skarbem Państwa – Starostą M. Taki pogląd nie zasługuje jednak zdaniem Sądu na aprobatę. Należy bowiem zauważyć, że moc wiążąca orzeczeń wydanych w sprawach cywilnych została określona w art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – takie inne osoby. Konsekwentnie zatem należy uznać, że wymieniony wyrok z dnia [...] czerwca 2013 r. jest wiążący zarówno dla organów administracji publicznej, jak i dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie. Tym samym E. C. jako właścicielka jazu młyńskiego dysponuje na mocy art. 123 ust. 1a pr. wod. pierwszeństwem w uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego przed skarżącym. W tym zakresie ustalenie organów administracji publicznej okazały się więc trafne.

Sąd nie przychylił się także do pozostałych zarzutów zgłaszanych przez skarżącego. Nietrafne okazały się w szczególności argumenty wskazujące na nieprawidłowości przy dokonywaniu oględzin w dniu [...] września 2015 r. Zgodnie z art. 85 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), organ administracji publicznej może w razie potrzeby przeprowadzić oględziny. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy, pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], skarżący został zawiadomiony o terminie oględzin i możliwości wzięcia w nich udziału (k. 7 akt adm. organu I instancji). Tym samym spełniony został wymóg z art. 79 § 1 k.p.a. Starosta M. sporządził jednocześnie protokół z oględzin wraz ze szczegółową dokumentacją fotograficzną (k. 8 akt adm. organu I instancji). Skarżący, reprezentowany przez M. T., mógł swobodnie zgłaszać swoje uwagi i zastrzeżenia w trakcie przeprowadzania rozważanego dowodu, co znalazło odzwierciedlenie w powyższym protokole. Jednocześnie obecność R. W. jako przedstawiciela właściciela jazu nie narusza przepisów procedury administracyjnej o postępowaniu dowodowym. Nie było bowiem konieczne w tym wypadku formalne wykazanie umocowania. Oceniając protokół oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną, Sąd uznał zarazem, że czynności podjęte przez organ I instancji były w tej mierze wystarczające; w szczególności nie zachodziła potrzeba bezpośredniego oglądu jazu. Zebrane w tej mierze informacje cechują się bowiem dostateczną precyzją.

Niezasadny okazał się również zarzut dotyczący konieczności legitymowania się przez inwestora decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji. Zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 z późn. zm.), uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: (1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz (2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Katalog tych przedsięwzięć został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Analiza wymienionego aktu wykonawczego prowadzi do wniosku, że E. C. nie musiała w rozpatrywanej sprawie uzyskać wspomnianej decyzji. Planowana inwestycja polega bowiem jedynie na przebudowie jazu i dalszym korzystaniu z istniejącego już urządzenia. Taki opis nie odpowiada natomiast żadnemu z przedsięwzięć wymienionych w powołanym rozporządzeniu.

Podobnie nietrafne okazały się wywody skarżącego dotyczące zrealizowania już przedmiotowej inwestycji przez E. C. bądź też rozebrania jazu i wykonania nowego urządzenia na to miejsce. Z protokołu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. W. z dnia [...] września 2015 r. wynika bowiem, że roboty budowlane prowadzone przez inwestora miały charakter remontu, a zatem ich celem nie była zmiana lub usunięcie istniejącego jazu (k. 5 akt adm. organu II instancji). Opisane prace były ponadto prowadzone w sposób zgodny z prawem i nie wymagały zgłoszenia. Argumenty podnoszone przez skarżącego nie pozwalają natomiast skutecznie podważyć tych ustaleń.

Należy również zaznaczyć, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpatrywanej sprawie jest wyłącznie kwestia udzielenia E. C. omawianego pozwolenia wodnoprawnego. Poza zakresem rozważań Sądu pozostaje zatem kwestia oceny prawidłowości zawieszenia przez organ II instancji postępowania odwoławczego w innej sprawie, tj. w sprawie udzielenia M. E. W. Sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego. Podobnie Sąd w niniejszej sprawie nie jest uprawniony do rozstrzygania ewentualnych sporów właścicielskich pomiędzy skarżącym i E. C.

Sąd uchylił natomiast zaskarżoną decyzję z innych powodów niż wskazane w skardze z dnia [...] lutego 2016 r. (k. 4-13 akt sądowych). Należy bowiem zaznaczyć, że złożenie wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego inicjuje postępowanie, w wyniku którego organy administracji publicznej powinny zbadać, czy w danych okolicznościach możliwe jest udzielenie tego pozwolenia. W tym celu należało najpierw rozważyć, czy wniosek, a zwłaszcza operat wodnoprawny, odpowiadają wymogom z art. 131 i 132 pr. wod., a następnie wyjaśnić czy nie zachodzą przeszkody do wydania wnioskowanego pozwolenia, wynikajace z wymogów art. 125 i 126 Prawa wodnego. Kwestia zbadania wymogów formalnych wniosku oraz dołączonego do niego operatu wodnoprawnego została zasadniczo dostatecznie wyjaśniona przez organ II instancji. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. ocenił bowiem dokumentację przedłożoną przez inwestora, odnosząc się szczegółowo m.in. do operatu wodnoprawnego.

Jak wskazano wyżej w przedmiotowym postępowaniu należało również ustalić, czy nie zachodzą przesłanki negatywne określone w art. 125 i 126 pr. wod. Z art. 125 pr. wod. wynika, że organy administracji publicznej miały obowiązek zbadać, czy wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie narusza (1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, z wyjątkiem okoliczności, o których mowa w art. 38j pr. wod., lub ustaleń warunków korzystania z wód regionu wodnego lub warunków korzystania z wód zlewni; (1a) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym; (1b) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy; (1c) ustaleń krajowego programu ochrony wód morskich; (1d) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych; (2) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy; (3) wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów odrębnych.

Natomiast zgodnie z art. 126 pr. wod., odmawia się wydanie pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli (1) projektowany sposób korzystania z wody narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 125 pkt 1-2 pr. wod., lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 125 pkt 3 pr. wod; (2) projektowany sposób korzystania z wody dla celów energetyki wodnej nie zapewni wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że organy obu instancji nie rozważyły w ogóle kwestii, o jakich mowa w art. 125 i art. 126 pr. wod. W szczególności w zaskarżonej decyzji wymienione przepisy nie zostały w ogóle powołane, nie poddano również merytorycznej ocenie, czy spełnione są wszystkie wymogi z nich wynikające. Tymczasem istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma w szczególności przepis art. 126 pkt 2 pr. wod. Z uwagi bowiem na konkurencyjność przedsięwzięć planowanych przez M. E. W. Sp. z o.o. i E. C. niezbędne było zbadanie, czy projektowany sposób korzystania z wody dla celów energetyki wodnej zapewni wykorzystanie potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Organ II instancji skoncentrował się w swoich wywodach na zbadaniu i rozstrzygnięciu formalnych problemów związanych z konkurencyjnością wniosków skarżącej Spółki M. E. W. Sp. z o.o. i inwestorki E. C. oraz na wykazaniu nietrafności argumentów skarżącego. Nie dokonał natomiast – podobnie jak organ I instancji – oceny o jakiej mowa w art. 125 i art. 126 pr. wod., co stanowiło wadę kontrolowanego postępowania.

Uchybienie to ma istotne znaczenie, gdyż zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Naruszenie tego przepisu doprowadziło w konsekwencji do uchybienia także art. 77 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wady te miały istotne znaczenie, gdyż w istocie spowodowały naruszenie zasady dwuinstancyjności procedury administracyjnej, o jakiej mowa w art. 15 k.p.a., poprzez brak odniesienia się do całości postępowania.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...], z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 125 i 126 ustawy Prawo wodne, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ II instancji powinien poddać ocenie materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, a w szczególności zbadać, czy wydanie pozwolenia wodonoprawnego nie narusza w niniejszej sprawie art. 125 i 126 pr. wod.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.