Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1458/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. SędziaNSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie : WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, p.o. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystentka sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: zmiany formy realizacji i wysokości zasiłku wyrównawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt: II SA / Łd 1458 / 03

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] , Nr [...] , wydaną z upoważnienia Rady Miejskiej w Ł. , Kierownik Oddziału Obsługi Świadczeń Filii Ł. - Ś. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. , zmienił decyzję własną z dnia [...] , Nr [...] w części dotyczącej formy realizacji zasiłku stałego wyrównawczego, oraz wysokości tegoż zasiłku przyznanego A. D. ustalając, iż w okresie od czerwca 2003 roku do czerwca 2004 roku należna kwota 319,30 złotych wypłacana będzie w formie talonów żywnościowych na kwotę 90,00 złotych, zaś pozostała różnica w kwocie 229,30 złotych wypłacana będzie gotówką. Wypłacanie kwoty zasiłku stałego wyrównawczego w formie talonów żywnościowych było następstwem uwzględnienia przez organ administracji złożonego przez A. D. stosownego wniosku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ l instancji wskazał, iż w następstwie zaliczenia A. D. , orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] , do znacznego stopnia niepełnosprawności i przyznania w związku z tym zasiłku pielęgnacyjnego, zmieniła się sytuacja finansowa będąca podstawą do naliczania zasiłku stałego wyrównawczego. W dniu 18 lipca 2003 roku odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. złożył A. D. . Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. , po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. D. , na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 roku ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 27 ust. 4 pkt 1-2, art. 43 ust. 2a oraz art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętej decyzji organ II instancji wskazał, iż na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w formie wywiadu środowiskowego ustalono, iż A. D. ma 51 lat, jest rozwiedziony, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada bliskiej rodziny. Zamieszkuje w lokalu o powierzchni 18,30 m2, który wynajmuje od znajomych za 50 złotych miesięcznie. W mieszkaniu tym brak jest podstawowego sprzętu gospodarstwa domowego. A. D. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na okres do 30 czerwca 2004 roku. Jedynym źródłem dochodu A. D. jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 141,70 złotych. Następnie organ administracyjny wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. Nr 64 z 1998 roku, poz. 414 ze zm.) zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie ubiegającej się, gdy spełnia następujące wymogi: 1) będąc osobą samotnie gospodarującą – jest całkowicie niezdolna do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa a jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego ustalonego na podstawie art. 4 ust. 1 tejże ustawy, a więc od dnia 1 czerwca 2003 roku jest niższy od kwoty 461,00 złotych. 2) będąc osobą w rodzinie – jest całkowicie niezdolna do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej własny dochód jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, ustalonego na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy, jak również dochód na osobę w tej rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, ustalonego na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy. Osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu wieku w myśl art. 2a pkt 4a ustawy jest osoba, która osiągnęła wiek emerytalny - w przypadku kobiet - 60 lat, a w przypadku mężczyzn - 65 lat. Natomiast osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu inwalidztwa, zgodnie z art. 2a ust.4 ustawy, jest osoba całkowicie niezdolna do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz posiadająca stopień znaczny lub umiarkowany niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162, poz. 1118 ze zm.), niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Stosownie do postanowień art. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, (Dz. U. nr 123, poz. 776 ze zm.) wyróżniamy trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę mającą naruszoną sprawność organizmu:

1) niezdolną do podjęcia zatrudnienia,

2) zdolną do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie aktywizacji zawodowej,

wymagającą niezbędnej w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z tym stopniem niepełnosprawności zrównane jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy wraz z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z tym stopniem niepełnosprawności zrównane jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy.

Wobec powyższego tylko znaczny stopień niepełnosprawności i zrównane z nim orzeczenie lekarza orzecznika ZUS oznacza całkowitą niezdolność do pracy. Ustawa o pomocy społecznej w art. 2a ust. 2 pkt 4 przyjmuje odmienne rozwiązanie niż powyżej, bowiem znaczny i umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza całkowitą niezdolność do pracy uprawniającą do ubiegania się o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego z pomocy społecznej. Drugim wymogiem do otrzymania zasiłku stałego wyrównawczego jest spełnianie kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy.

W przypadku osoby samotnie gospodarującej, porównaniu podlegają dwa dochody: dochód według ustawy, to jest według przepisu art. 4 ust. 1 ustawy, z dochodem rzeczywistym danej osoby ustalonym według zasad określonych w art. 2a ust. 2 ustawy.

Ustawa o pomocy społecznej zawiera rozwiązanie polegające na możliwości zmiany lub uchylenia wcześniej wydanej decyzji na niekorzyść strony. Rozwiązanie to stanowi odstępstwo od kodeksowej zasady określonej w art. 16 § 1 k.p.a. wprowadzającej ochronę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych przy równoczesnym ustaleniu granic tej trwałości. Zmiana taka może być dokonana tylko w drodze nowej decyzji, której podstawą prawną będą stanowiły art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej i art. 163 k.p.a.. Stosownie do treści art.43 ust. 2a (przepis szczególny), zmiana wcześniej wydanej decyzji na niekorzyść strony może nastąpić w przypadku następujących okoliczności: 1) zmiany przepisów prawa; 2) stwierdzenia występowania rażącej dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu przez rodzinę ubiegającą się o pomoc, a rzeczywistą sytuacją majątkową; 3) odmowy złożenia przez osobę korzystającą z pomocy oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym; 4) stwierdzenia marnotrawstwa własnych zasobów materialnych; 5) stwierdzenia marnotrawstwa przyznanego świadczenia; 6) niszczenie przyznanego świadczenia; 7) braku współdziałania osoby lub rodziny korzystającej z pomocy w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej; 8) nie uzasadnionej odmowy podjęcia zatrudnienia; 9) pobrania nienależnego świadczenia; 10) zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podzieliło stanowisko wyrażone w decyzji organu l instancji. Z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności ustalony orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] i przyznanie w związku z tym zasiłku pielęgnacyjnego organ l instancji zasadnie przyjął, iż zmieniła się sytuacja finansowa strony korzystającej z pomocy społecznej, będąca podstawą do naliczenia zasiłku stałego wyrównawczego.

Stosownie do treści art. 27 ust. 6 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej – zasiłek stały wyrównawczy ustala się w wysokości – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej określonym w art. 4 ust. 1 – czyli kwotą 461,00 złotych, a dochodem tej osoby – czyli kwotą zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 141,70 złotych. (461,00 złotych – 141,70 złotych = 319,30 złotych). Wysokość otrzymywanego zasiłku stałego wyrównawczego – przyznanego od czerwca 2003 roku do czerwca 2004 roku – słusznie została obliczona przez organ l instancji – na podstawie art.27 ust. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i obniżona do kwoty 319,30 złotych.

Ponadto zasiłek stały wyrównawczy należny w powyżej wskazanym okresie został pomniejszony o kwotę talonów żywnościowych to jest o 90,00 złotych. Różnica do wypłaty to kwota 229,30 złotych.

Oceniając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ostatecznie, iż nie narusza ono, ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania. Organ I instancji wydając decyzję dokonał prawidłowych ustaleń odnośnie sytuacji materialnej i zdrowotnej A. D. , a wysokość przyznanego zasiłku stałego wyrównawczego została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W dniu 23 września 2003 roku A. D. wywiódł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Ł. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na jej sprzeczność z przepisem art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi podał, iż przepis art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, dający organom administracji publicznej w sprawach pomocy społecznej uprawnienie do zmiany lub uchylania decyzji administracyjnych na niekorzyść strony, miałby zastosowanie do sytuacji skarżącego gdyby zmieniły się przepisy obowiązującego prawa, a taka sytuacja nie miała miejsca. Ponadto organ administracji nie wskazał w oparciu o jakie przepisy zaliczył zasiłek pielęgnacyjny w poczet dochodów. Zdaniem skarżącego takie przepisy nie istnieją, a stosownie do treści przepisu ustawy "dodatek pielęgnacyjny, przyznawany jest w celu pokrywania ponoszonych kosztów, związanych z opieką i pielęgnacją". Tym samym brak jest podstaw aby zasiłek pielęgnacyjny wliczać do rzeczywistego dochodu, a zatem wliczenie do dochodu kwoty 141,70 złotych dokonane zostało z naruszeniem prawa.

Z dyspozycji przepisu art. 6 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż "ograniczenie świadczeń pomocy społecznej do niezbędnego minimum lub odmowa ich przyznania może nastąpić w razie stwierdzenia marnotrawstwa przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia bądź też marnotrawstwa własnych zasobów materialnych". Pomimo tego, iż organ administracji okoliczności tych przytoczył znacznie więcej skarżący zakwestionował aby w sprawie zachodziła którakolwiek z owych okoliczności uzasadniająca obniżenia kwoty zasiłku stałego wyrównawczego. W ocenie skarżącego przepis art. 6 ust. 2 stanowiący, iż "odmowa bądź ograniczenie rozmiaru świadczeń pomocy społecznej nie powinny prowadzić do pogorszenia sytuacji bytowej danej osoby" został przez organ administracji jaskrawo przekroczony, a to jest nic innego jak "ekonomiczne cwaniactwo i matactwo w przepisach prawa". Podobnie nie może być podstawą obniżenia należnego zasiłku stałego wyrównawczego przepis art. 163 k.p.a. stanowiący, iż "organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy ogólne", bowiem takich przepisów ogólnych, które upoważniałyby organ administracji do wliczenia kwoty zasiłku pielęgnacyjnego do dochodu i zmniejszenia kwoty zasiłku wyrównawczego nie ma. Natomiast rozporządzenia Rady Miejskiej nie mają w tym przypadku mocy prawnej, bowiem zasiłek wyrównawczy podobnie jak i zasiłek pielęgnacyjny są świadczeniami obligatoryjnymi, przyznawanymi na mocy "ustaw rządowych".

Skarżący wskazał nadto, iż w niniejszej sprawie nie występuje równość wszystkich obywateli wobec przyznawanych uprawnień. Skoro osoby pobierające świadczenia z ZUS lub KRUS jednocześnie uzyskują uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego, to kwoty owego zasiłku nie wliczają do podstawy dochodu. Czy to oznacza, iż osoby te chorują inaczej i wymagają innej opieki i pielęgnacji niż skarżący? Czy fakt, że świadczenia z tytułu niepełnosprawności skarżącego finansowane są z budżetu Państwa, a wypłacane za pośrednictwem Opieki Społecznej stanowią podstawę do traktowania jako niepełnosprawnego drugiej kategorii? Decyzje organów administracji wydane w niniejszej sprawie są zwykłą dyskryminacją pozostającą w jaskrawej sprzeczności z treścią art. 32 ust. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego, iż wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu społecznym z jakiejkolwiek przyczyny. Zdaniem skarżącego obniżenie zasiłku wyrównawczego poprzez zaliczenie do dochodu kwoty zasiłku pielęgnacyjnego jest naruszeniem "konstytucyjnych praw dotyczących kwestii równości obywateli do równego traktowania przez władze publiczne"

Skarżący podniósł, iż organ administracji nie wskazał od jakiej daty, kwota stanowiąca kryterium dochodowe przy ubieganiu się o pomoc z opieki społecznej, wzrosła z dotychczasowej kwoty 418,00 złotych do kwoty 461,00 złotych. W ocenie skarżącego to kolejny przykład na ekonomiczne cwaniactwo organów administracji publicznej. A nadto jest to przykład na błąd matematyczny w wyliczeniach dokonanych przez organ. Skoro zgodnie z uregulowaniami prawnymi Ministra Pracy i Polityki Społecznej kwota zasiłku wyrównawczego została ustalona w wysokości 418,00 złotych, to właśnie od tej kwoty winna zostać odjęta kwota zasiłku pielęgnacyjnego, nie zaś od kwoty 461,00 złotych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie w niniejszej sprawie, pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Ł. , nie zostało przez ten Sąd zakończone przed dniem 1 stycznia 2004 roku, a zatem sprawa ta podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. (art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Zgodnie z treścią art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: p.s.a.) (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.s.a.).

Organy administracyjne działające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały w przepisach art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 roku ze zm.), oraz art. 27 ust. 4 pkt 1-2, art. 43 ust. 2a oraz art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 ze zm.), podstawę prawną do wydania kwestionowanych decyzji. Nadto organ II instancji zaskarżoną do Sądu decyzję wyczerpująco umotywował.

Analizę niniejszej sprawy wypada rozpocząć od przybliżenia treści przepisu art. 2a ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 roku, Nr 64, poz. 414 ze zm.) stanowiącego, iż ilekroć w dalszych przepisach tejże ustawy jest mowa o dochodzie rodziny – oznacza to sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,

2) składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób,

3) jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze,

4) kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego.

Z powyższego zapisu ustawy wynika konkluzja dwojakiej natury. Otóż z zapisu: "ilekroć w dalszych przepisach tejże ustawy jest mowa o dochodzie rodziny" wynika jasno, iż ustawodawca na potrzeby ustawy o pomocy społecznej opracował "własny" słownik pojęciowy. Oznacza to, iż określone kategorie znaczeniowe pojęć prawnych użytych w tekście ustawy mogą różnić się od takich kategorii użytych w tekście innej ustawy. Co więcej, użycie przez ustawodawcę w tekście ustawy przytoczonego powyżej stwierdzenia wskazuje wręcz jednoznacznie na to, iż ustawodawca w tej ustawie odszedł od znanych z innych ustaw pojęć znaczeniowych i inaczej te pojęcia skonkretyzował na potrzeby ustawy o pomocy społecznej.

Taki sposób tworzenia prawa jest często stosowany przez ustawodawcą i nie sposób odnieść się do niego krytycznie, zwłaszcza w sytuacji tworzenia prawa o szczególnym charakterze (a tak jest w wypadku ustawy o pomocy społecznej) albo gdy ustawa odnosi się do kategorii pojęć używanych w języku potocznym (jak chociażby do pojęcia "dochód"). Tak więc z aksjologicznego punktu widzenia nic nie stoi na przeszkodzie, aby pojęcie "dochodu" było zdefiniowane na gruncie omawianej ustawy o pomocy społecznej inaczej niż chociażby w ustawie z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U Nr 14 z 2000 roku, poz. 176 ze zm.) czy też w ustawie z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 54 z 2000 roku, poz. 654 ze zm.). Pomimo tego, iż na gruncie owych ustaw różnie określono pojęcie "dochodu", to jednak ustawy te znajdują się w tym samym systemie prawa i są ze sobą niesprzeczne, a to na skutek – między innymi – tego, iż regulują odmienną materię prawną i skierowane są do innego kręgu adresatów.

W tym miejscu wypada odnieść się do zarzutów skarżącego dotyczących nierównego traktowania obywateli przez organy administracji publicznej. Otóż zarzuty skarżącego w tym zakresie nie są przekonywujące i nie mogą mieć wpływu na ocenę poprawności działań organów administracji. Pomijając to co zostało powyżej powiedziane na temat dopuszczalności prawnej odmiennego zdefiniowania niektórych pojęć prawnych na gruncie poszczególnych ustaw, należy dodatkowo wskazać, iż samo uregulowanie kwestii "dochodu" w poszczególnych ustawach nie pociąga za sobą wniosku, iż adresaci norm prawnych poszczególnych ustaw są między sobą nierówno traktowani przez prawo oraz – w następstwie jego stosowania – przez organy administracji publicznej. Ponieważ adresaci tych norm są w odmiennych sytuacjach faktycznych i prawnych nie sposób znaleźć wspólną płaszczyznę, na której mogliby zostać porównani. Wszak nonsensem jest przeniesienie pojęcia "dochodu" z ustaw o podatkach dochodowym do ustawy o pomocy społecznej i odwrotnie. Różne traktowanie przez prawo pojęcia dochodu uzyskiwanego przez osoby, które korzystają ze świadczeń z opieki społecznej i które uzyskują świadczenie z tytułu ubezpieczenia społecznego, nie oznacza wcale nierównego traktowania tych osób przez prawo. Odmienność sytuacji w jakich osoby te się znajdują sprawia, iż porównanie wskazujące na ewentualną nierówność traktowania przez organy administracji może mieć miejsce wyłącznie na gruncie przepisów poszczególnych ustaw. W tym zakresie nie sposób dopatrzyć się sprzeczność w działaniach administracji publicznej z przepisem art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podobnie owa sprzeczność nie występuje na gruncie przepisu art. 32 Konstytucji zawierającego deklarację równości wszystkich wobec prawa.

Skarżący nie może swojej sytuacji, osoby korzystającej ze świadczeń opieki społecznej, porównywać wprost do sytuacji prawnej osób pobierających świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Podstawa wypłacania obu świadczeń jest inna. Nadto świadczenia z ubezpieczenia społecznego źródło swe mają w długoletniej aktywności zawodowej połączonej z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Jest to oparty na solidaryzmie społecznym sposób redystrybucji środków zgromadzonych przez stronę na ten właśnie cel. Podczas gdy celem świadczeń z opieki społecznej jako instrumentu polityki społecznej Państwa jest jedynie przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których obywatele nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia (art. 1 ust. 1 ustawy o opiece społecznej).

Powyżej przedstawionych sytuacji, odnoszących się do dwóch różnych reżimów prawnych, nie mogą zmienić egalitarystyczne argumenty skarżącego na temat takich samych potrzeb osób niepełnosprawnych.

Drugim wnioskiem płynącym z lektury przywołanego powyżej przepisu art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej jest ten, iż ustawodawca w sposób świadomy pominął wśród pomniejszeń dochodu – w takiej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący – kwotę z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego. Powyższy wniosek staje się oczywisty, gdy weźmie się pod uwagę zapis tegoż przepisu stanowiący, iż kwota dochodu podlega pomniejszeniu między innymi o kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Tak więc tylko kwota zasiłku pielęgnacyjnego dziecka samotnej matki nie stanowi dochodu rodziny branego pod uwagę dla ustalenie świadczeń z opieki społecznej. Tym samym dochód uzyskiwany z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego przez inne osoby, a w tej liczbie przez skarżącego podlega uwzględnieniu w ogólnej kwocie dochodu rodziny.

Stosownie do treści art. 27 ust. 6 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej – zasiłek stały wyrównawczy ustala się w wysokości – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej określonym w art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby. Fundamentalną kwestią oceny zasadności wniesionej skargi jest udzielenie odpowiedzi na pytanie: jaki charakter ma zasiłek wyrównawczy. Otóż z samej jego nazwy można wyprowadzić wniosek, iż służy on "wyrównaniu dochodu" uzyskiwanego przez osobę do niego uprawnioną. Stąd właśnie przepisy regulujące kwestię tego zasiłku odnoszą się do pojęcia "kryterium dochodowego" jako do górnej granicy dochodu. Uzyskiwanie przez osobę samotnie gospodarującą dochodu poniżej tego kryterium uzasadnia przyznanie – przy spełnieniu jeszcze dalszych warunków – zasiłku stałego wyrównawczego.

Do czasu rozpoczęcia wypłacania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego nie posiadał on jakiegokolwiek dochodu, a zatem zasadne było przyznanie i wypłacanie przez organ administracji do spraw pomocy społecznej zasiłku wyrównawczego w pełnej obowiązującej wówczas wysokości, to jest w kwocie 418,00 złotych. Od momentu jednak uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, stanowiącego dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały wyrównawczy został przyznany skarżącemu wyłącznie w zakresie umożliwiającym wyrównanie dochodu, rzecz jasna przy uwzględnieniu obowiązującej w dacie wydawania decyzji, wyższej kwoty "kryterium dochodowego", to jest kwoty 461,00 złotych. Kwestie te były przedmiotem wnikliwej analizy organu administracji II instancji i zbędne jest ponowne ich przytaczanie w tym miejscu.

Na uwagę zasługuje natomiast kilka kwestii. Otóż przywołany przez skarżącego przepis art. 6 ust 2 ustawy o pomocy społecznej ma brzmienie odmienne od tego przywołanego w skardze i stanowi, iż "odmowa bądź ograniczenie rozmiaru świadczeń pomocy społecznej nie powinny prowadzić do pogorszenia sytuacji osób będących na utrzymaniu danej osoby". Tym samym, mając na uwadze, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, przepis ów nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

Podobnie błędnie przywołany został przez skarżącego przepis art. 163 k.p.a., który in fine stanowi, iż "organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne", nie zaś "ogólne" jak podał skarżący. Takim lex specialis jest właśnie przepis art. 43 ust 2a ustawy o pomocy społecznej, pozwalający zmienić na niekorzyść strony decyzję w razie zajścia jednej z sytuacji opisanym w tym przepisie. Jedną z takich okoliczności uzasadniających zmianę wydanej uprzednio decyzji jest zmiana w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie. Tak więc nie można zgodzić się ze skarżącym, iż przepis ten był zastosowany dowolnie. Wszak po otrzymaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego sytuacja dochodowa skarżącego zmieniła się, co nakazywało uwzględnienie jej przy określeniu należnej pomocy społecznej.

Mając na uwadze to co zostało powiedziane powyżej wypada wskazać, iż niezasadne są również zarzuty skarżącego, iż podstawy do zaliczenia zasiłku pielęgnacyjnego w poczet jego dochodu należy upatrywać w unormowaniach prawa miejscowego stanowionych przez organy samorządu terytorialnego, a skoro tak to działania organów obu instancji są bezprawne. Jak zostało powyżej przedstawione przepis, na którym opiera się decyzja zmieniająca wcześniejszą decyzję o przyznaniu uprawnienia do zasiłku stałego wyrównawczego ma rangę ustawową i nie może być skutecznie deprecjonowany.

Z tych wszystkich względów należało orzec jak powyżej.