Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1575/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 156 par. 1-3, art. 193
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 lipca 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2110/20 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 6 kwietnia 2020 r. nr DL.WIPO.412.652.2019/MKi w przedmiocie zobowiązania do powrotu i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen 1. oddala skargę kasacyjną; 2. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2110/20 w ten sposób, że w sentencji wyroku w miejscu numeru zaskarżonej decyzji zamiast "DL.WIPO.410.652.2019/MKi" wpisać "DL.WIPO.412.652.2019/MKi ".


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2110/20, oddalił skargę M. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 6 kwietnia 2020 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 9 listopada 2019 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w Kołobrzegu dokonali kontroli legalności pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec obywatela [...] M. S. (dalej: skarżący lub cudzoziemiec). Tego samego dnia Komendant Placówki Straży Granicznej w Kołobrzegu (dalej: organ pierwszej instancji) wydał decyzję orzekającą o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie zachodzi przesłanka zobowiązania do powrotu, o której mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, z uwagi na fakt, iż cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski bez wymaganej ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu i pobytu na tym terytorium, jeśli wiza lub inny dokument są lub były wymagane. Stwierdził jednocześnie, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od zobowiązania cudzoziemca do powrotu, w szczególności przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy zgody na pobyt tolerowany.

W wyniku wniesienia odwołania od powyższej decyzji, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu lub organ drugiej instancji) decyzją z 6 kwietnia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że cudzoziemiec do Polski przyjechał 14 października 2014 r. w celu wykonywania pracy, na podstawie zwykłego paszportu oraz polskiej wizy krajowej wydanej przez Konsula Rzeczypospolitej Polskiej [...] ważnej przez 180 dni w okresie od 7 października 2014 r. do 6 października 2015 r. M. S. pracował ponad pół roku w firmie [...]. Podczas pracy tam otrzymał zezwolenie na pobyt czasowy. Następnie zmienił pracę i pracował jako [...], również na podstawie udzielonego mu zezwolenia na pobyt czasowy. Po około roku jego stanowisko pracy zostało zlikwidowane i w lipcu 2016 r. rozpoczął pracę w firmie [...] i pracuje tam nadal.

Organ podkreślił, że z zeznań cudzoziemca złożonych 9 listopada 2019 r. wynika, że ostatnie zezwolenie na pobyt czasowy uzyskał ze względu na wykonywanie pracy z datą ważności od 8 listopada 2016 r. do 31 października 2019 r. W dniu 10 października 2019 r. udał się do Delegatury Urzędu Wojewódzkiego w Koszalinie, aby złożyć kolejny wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, jednak ze względu na dużą liczbę oczekujących osób nie został przyjęty. Wskazał, że w późniejszym okresie jeszcze dwukrotnie próbował złożyć wniosek podczas legalnego pobytu, ale nie został przyjęty. Dopiero 8 listopada 2019 r. został przyjęty w Delegaturze Urzędu Wojewódzkiego i poinformowany przez pracownika, że przebywa w Polsce nielegalnie, a ostatnim dniem jego legalnego pobytu na terytorium Polski był 31 października 2019 r., tj. ostatni dzień ważności posiadanej karty pobytu.

Powołując się na przepisy ustawy o cudzoziemcach i Kodeksu granicznego Schengen oraz zważywszy na fakt posiadania przez M. S. zwykłego paszportu organ stwierdził, że w dniu przeprowadzonej kontroli był on zobowiązany w czasie pobytu na terytorium Polski i strefy Schengen do posiadania wizy lub innego dokumentu pobytowego uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium. Tym samym w sprawie w całości została wypełniona określona w art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach przesłanka do zobowiązania cudzoziemca do powrotu.

Organ drugiej instancji uznał, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu nie stanowi nieuzasadnionej ingerencji w prawa cudzoziemca gwarantowane art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.) - dalej: EKPC. Córka, na której pobyt powołał się skarżący, ma [...] lat, natomiast [...] wraz ze swoją żoną mieszka jego syn. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że powrót skarżącego do kraju pochodzenia nie naruszy jego prawa do życia rodzinnego lub prywatnego w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, jak również nie naruszy praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 20 listopada 1989 r. Organ wskazał, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką [...] posiadającą zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Polski. Wyjaśnił, że uzyskanie przez jednego z małżonków zezwolenia na pobyt czasowy nie stanowi samoistnej okoliczności uzasadniającej udzielenie drugiemu małżonkowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że organy obu instancji uczyniły zadość obowiązkom wynikającym z art. 77 § 1 k.p.a., w szczególności uwzględniając i dokonując oceny okoliczności związanych z prowadzeniem przez skarżącego życia rodzinnego w Polsce. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji, a przyjęta w niej ocena zgromadzonych dowodów pomimo wątpliwości podnoszonych przez stronę nie nosi cech dowolności i nie narusza art. 80 k.p.a. W sprawie zebrano materiał dowodowy w stopniu dostatecznym i został on poddany prawidłowej ocenie, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgromadzone w sprawie dowody zostały prawidłowo ocenione, chociaż co zrozumiałe skarżący nie zgadza się z tą oceną. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wymagane prawem elementy, które pozwalają na poznanie powodów podjęcia niekorzystnej dla strony decyzji. Zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji wyjaśnił stan faktyczny sprawy w stopniu dostatecznym, umożliwiającym podjęcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy na podstawie akt sprawy dokonał zaś samodzielnych ustaleń faktycznych odnośnie wszystkich istotnych w sprawie kwestii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., albowiem skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby takie ewentualne naruszenie miało jakikolwiek wpływ na wynik postępowania. Uchybienie procesowe polegające na zaniechaniu wezwania strony do tzw. końcowego zapoznania z aktami sprawy nie może być utożsamiane z kwalifikowanym naruszeniem procesowym polegającym na pozbawieniu strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 czy art. 73 § 1 k.p.a. może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 8 EKPC. Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej, ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z jego zeznań wynika, że terytorium Polski przebywa obecnie jego żona oraz dorosła córka. Z dokonanych ustaleń wynika, że pobyt żony skarżącego w Polsce i pełnoletniej córki ma ze swej istoty charakter czasowy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że uzyskanie przez jednego z małżonków, czy w ogóle członków rodziny, zezwolenia pobytowego na terytorium Polski nie stanowi samoistnej okoliczności uzasadniającej udzielenie drugiemu małżonkowi lub innemu członkowi rodziny zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Stwierdził również, że co do zasady relacje pomiędzy rodzicami i dorosłymi dziećmi nie wchodzą w zakres ochrony wynikającej z art. 8 EKPC, chyba że zostaną wykazane dodatkowe elementy zależności, inne niż zwykłe więzy emocjonalne. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wskazywał na takie okoliczności. Cudzoziemiec nie wskazał na żadne niedające się przezwyciężyć przeszkody, aby żona i córka powróciły do kraju pochodzenia wraz z nim, jeżeli nie zdecydują się na czasową rozłąkę. Ingerencja w prawo do życia prywatnego, czy nawet rodzinnego o którym mowa w art. 8 EKPC nie ma przy tym charakteru bezterminowego. Z uwagi na bliskie w stosunku do Polski położenie geograficzne [...], jak również stan stosunków wzajemnych z Polską, bliscy skarżącego będą mogli bez większych przeszkód utrzymywać z nim kontakt i odwiedzać go w okresie, przez który będzie przebywał poza Polską, zwłaszcza że orzeczony wobec niego okres zakazu ponownego wjazdu wynosi zaledwie 6 miesięcy. Możliwe jest również utrzymywanie przez ten okres kontaktów za pośrednictwem telefonu, urządzeń elektronicznych, komunikatorów itd. Jest to okoliczność niewątpliwie istotna w tego typu sprawach. Więź nie zostanie zatem definitywnie zerwana i istnieją realne możliwości jej podtrzymywania. Z zeznań skarżącego wynika także, że w kraju pochodzenia przebywa jego dorosły syn.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku M. S. zarzucił:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

a. art. 348 § 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a co za tym idzie uznanie, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z tego przepisu, ponieważ z akt sprawy nie wynika by skarżący nawiązał z Polską trwałe więzy prywatne, podczas gdy cudzoziemiec od wielu lat pracuje na terytorium Polski i to tutaj skupia się centrum jego interesów życiowych, tak zawodowych jak i rodzinnych,

b. art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do uznania, że poprzez zobowiązanie skarżącego do powrotu nie zostało naruszone prawo do poszanowania jego życia prywatnego, podczas gdy w czasie swojego długoletniego pobytu w Polsce skarżący silnie zasymilował się z tym krajem,

2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, którym uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: p.u.s.a.) w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a., polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji braku uchylenia decyzji organów, pomimo że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w rozpoznawanej sprawie, zwłaszcza w zakresie silnego związku skarżącego i jego rodziny z Polską,

b. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z 8 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że art. 107 § 3 k.p.a. nie musi koniecznie oznaczać szczegółowego powołania konkretnych przepisów wskazanych przez stronę w środku zaskarżenia, ale z treści uzasadnienia decyzji może wynikać, iż obejmuje ono kwestie podnoszone przez stronę, co skutkowało oddaleniem skargi (zamiast jej uwzględnieniem),

c. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw, z art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z 9 k.p.a., 11 k.p.a. poprzez uznanie, że lakoniczność uzasadnienia, jak też brak szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania wskazuje co prawda na niedochowanie należytej dbałości o jego jakość, jednak nie dyskredytuje automatycznie podjętego rozstrzygnięcia, co doprowadziło do nieakceptowalnego oddalenia zamiast uwzględnienia skargi,

d. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z 10 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że naruszenie tego przepisu może odnieść skutek tylko wówczas gdy strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych przy jednoczesnym zupełnym pominięciu, że postępowanie zostało wszczęte 9 listopada 2019 r. i w tym samym dniu została wydana decyzja, co w świetle logiki i zasad doświadczenia życiowego wprost nakazuje przyjąć, iż cudzoziemiec nie był w stanie na podjęcie aktywnej obrony w sprawie (zgłoszenie wniosków dowodowych),

e. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z 15 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, podczas gdy brak odniesienia się do zarzutów odwołania powinien skutkować stwierdzeniem naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o przyznanie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący w skardze kasacyjnej oświadczył, że na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości sprawy tj.

a. kserokopii Głosu Dziennika Pomorza z 20-21.03.2021 r. (str. 04)

b. wydruku ze strony internetowej https://cba.gov.pl/pl/aktualnosci/4584,Korupcja-przy-legalizacji-pracy-cudzoziemcow-Urzedniczka-zatrzymana.html

każdy z tych dokumentów na potwierdzenie faktu: przeprowadzenia audytu w Oddziale Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Delegatury Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Koszalinie, podejrzenia działań korupcyjnych przy rozpatrywaniu wniosków o zezwolenie na pracę cudzoziemców w delegaturze w Koszalinie, zatrzymań w związku z nielegalnym procederem przyspieszania uzyskania zezwolenia przez cudzoziemców w zamian za otrzymanie środków finansowych, długotrwałego oczekiwania na zezwolenie przez cudzoziemców, którzy legalnie oczekiwali na wydanie zezwolenia, a w konsekwencji braku możliwości otrzymania zezwolenia w terminie (jak to miało miejsce w przypadku skarżącego kasacyjnie).

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

2. Istota zarzutów skargi kasacyjnej koncentruje się wokół naruszenia przepisów postępowania polegającego na błędnym ustaleniu stanu faktycznego w zakresie prowadzenia przez skarżącą życia rodzinnego w Polsce w rozumieniu art. 8 EKPC, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i zobowiązania skarżącego do powrotu.

3. Za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 8 EKPC oraz art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 8 EKPC każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Pod pojęciem życia rodzinnego mieszczą się związki pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np. małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Z art. 8 ust. 2 EKPC wynika, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Należy podkreślić, że ograniczenia prawa do życia rodzinnego muszą być konieczne (proporcjonalne). Zasada proporcjonalności wymaga rozważenia sytuacji osobistej i rodzinnej cudzoziemca, w tym między innymi, długotrwałości pobytu w Polsce, ewentualnych przeszkód do zamieszkania z rodziną w kraju pochodzenia cudzoziemca, w tym skutków wynikających dla rodziny z przeniesienia życia rodzinnego do innego kraju.

Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej, ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z jego zeznań wynika, że na terytorium Polski przebywa obecnie jego żona oraz dorosła córka (l. [...]), które wykonują pracę. Wyjaśnić należy, że co do zasady relacje pomiędzy rodzicami i dorosłymi dziećmi nie wchodzą w zakres ochrony wynikającej z art. 8 EKPC, chyba że zostaną wykazane dodatkowe elementy zależności, inne niż zwykłe więzy emocjonalne. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wskazywał na takie okoliczności. Podkreślić należy, że inne relacje łączą rodzica z małoletnimi dziećmi, a inne z dorosłymi, tym bardziej jeśli prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, jak w przypadku dorosłej córki skarżącego.

Nie można też uznać, że zaskarżona decyzja narusza prawo cudzoziemca do ochrony życia prywatnego. Dla uznania naruszenia prawa do życia rodzinnego kluczowe jest ustalenie, że długość pobytu cudzoziemca na terenie kraju przyjmującego jest na tyle znaczna, że przeniesienie centrum życiowego do innego kraju wiązałoby się z bardzo poważnymi trudnościami adaptacyjnymi, np. nieznajomością kraju ojczystego i jego języka. Organ prawidłowo uznał, że w sytuacji skarżącego decyzja o zobowiązaniu do powrotu nie narusza prawa do życia prywatnego. Skarżący wjechał do Polski w 2014 r., jako osoba dorosła a zatem niemal cale swoje życie spędził poza Polską. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że w okresie swojego pobytu nie zdążył nawiązać jeszcze tak silnych więzów z Polską, aby nie był możliwy jego powrót do kraju pochodzenia. Cudzoziemiec na język, kulturę i obyczaje panujące w swoim kraju pochodzenia, gdzie się wychował oraz uczył. [...] przebywa również jego dorosły syn.

Podkreślić również należy, że w czasie przesłuchania, które odbyło się w dniu 9 listopada 2019 r. i zostało utrwalone w formie protokołu, skarżący został wprost zapytany, czy zobowiązanie go do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego w rozumieniu Konwencji praw człowieka, na co odpowiedział przecząco.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że pobyt żony skarżącego w Polsce i pełnoletniej córki ma ze swej istoty charakter czasowy. Uzyskanie przez jednego z małżonków, czy w ogóle członków rodziny, zezwolenia pobytowego na terytorium Polski nie stanowi samoistnej okoliczności uzasadniającej udzielenie drugiemu małżonkowi lub innemu członkowi rodziny zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Biorąc pod uwagę, że przebywająca w Polsce córka skarżącego jest osobą dorosłą, w rozpoznawanej sprawie zastosowania nie ma art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach.

4. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, że w aktach administracyjnych (k. 23) znajduje się protokół zapoznania strony z zebranym materiałem dowodowym. Z protokołu tego wynika, że w dniu 9 listopada 2019 r. organ działając na podstawie art. 10 § 1 w zw. z art. 67 § 1 k.p.a. umożliwił skarżącemu zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym. Po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym cudzoziemiec oświadczył, że nie zgłasza wniosków i żądań do zebranego materiału dowodowego. Pod protokołem znajduje się własnoręczny podpis skarżącego. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji pomimo tego, że nie dostrzegł, iż cudzoziemiec zapoznał się z zebranym materiałem, to dokonał prawidłowej wykładni art. 10 k.p.a. Słusznie zauważył, że zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykazała, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Tego warunku w rozpoznawanej sprawie nie dopełniono.

5. Oceniając pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego (nie zebrania materiału dowodowego, błędnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania) również należało stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Okoliczności związane z tym, czy istnieją podstawy do udzielenia skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych były przedmiotem postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy obu instancji. Biorąc pod uwagę treść odwołania Szef Urzędu uwzględnił i dokonał oceny okoliczności związanych z prowadzeniem przez skarżącego życia rodzinnego w Polsce. Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji, a przyjęta w niej ocena zgromadzonych dowodów pomimo wątpliwości podnoszonych przez stronę nie nosi cech dowolności i nie narusza art. 80 k.p.a. Zebrany w sprawie materiał dowodowy został poddany prawidłowej ocenie, co z kolei znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ drugiej instancji wziął również pod uwagę podnoszoną w odwołaniu okoliczność, że cudzoziemiec w tracie legalnego pobytu próbował złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, jednak czynności tej nie dokonał. Okoliczność ta miała wpływ na długość trwania zakazu ponownego wjazdu (określono minimalny okres).

6. Naczelny Sąd Administracyjny ma świadomość obecnie panującej sytuacji politycznej [...]. Podkreślenia wymaga, że w sprawach dotyczących zobowiązania cudzoziemca do powrotu ustawodawca przewidział odrębny tryb postępowania w przypadku stwierdzenia po wydaniu ostatecznej decyzji okoliczności, o których mowa w art. 348 (lub 351) ustawy o cudzoziemcach, w tym m.in. faktu, że w kraju pochodzenia zagrożone będzie prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa cudzoziemca zobowiązanego do powrotu. W takim wypadku, zgodnie z art. 356 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, organ z urzędu wszczyna odrębne postępowanie o udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Przepis ten ma stanowić gwarancję, że cudzoziemcowi może zostać udzielona ochrona nawet po zakończeniu postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu, o ile spełnione zostaną przesłanki określone w art. 348 i wyjdą na jaw dopiero w tym czasie. Sąd zauważa wprawdzie, że ustawodawca ukształtował powyższe postępowanie jako "wszczynane z urzędu", jednakże nie można przyjąć, że osoba uprawniona nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w tym trybie. Stąd dla zapewnienia gwarancji ochrony praw przewidzianej m.in. przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. Urz. UE z 29 czerwca 2013 r. L 180/60) art. 356 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach powinien być wykładany w taki sposób, że właściwy organ ma obowiązek wszcząć postępowanie o udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych także wówczas, gdy to cudzoziemiec wystąpi z żądaniem jego wszczęcia i powoła się na nowe okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Cudzoziemiec ma wówczas gwarancję, że działanie bądź ewentualna bezczynność organu w tym zakresie będzie mogła być przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Takie stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. w wyrokach z 19 grudnia 2020 r., II OSK 3679/19 oraz z 16 marca 2021 r., II OSK 1619/20. Skarżący ma zatem realną możliwość skutecznego żądania wszczęcia postępowania w oparciu o art. 356 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W tym postępowaniu powinny być badane przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych związane z aktualną sytuacją [...].

7. W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 156 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 p.p.s.a.).

W sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 2110/20, błędnie wskazano numer zaskarżonej decyzji jako "DL.WIPO.410.652.2019/MKi". Z akt administracyjnych wynika, że prawidłowy numer decyzji to "DL.WIPO.412.652.2019/MKi". Błędne oznaczenie numeru decyzji było skutkiem oczywistej omyłki pisarskiej, stąd też konieczne było jej sprostowanie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.