Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 518/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta z dnia 28 lutego 2014 r., nr [...], 2. przyznaje radcy prawnemu A. M. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług w łącznej kwocie 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 lutego 2014 r. Wójt Gminy [...] odmówił nakazania J. i S. M., właścicielom nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym G., usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na ich gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich.

Decyzja została wydana na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 18 stycznia 2011 r. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2011 r. organ nakazał J. i S. M. przywrócenie właściwych stosunków wodnych na działce nr [...] lub wykonanie na tej działce urządzeń zapobiegających szkodom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 czerwca 2011 r. uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi i instancji.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ przeprowadził w dniu 7 października 2011 r. oględziny, podczas których stwierdzono, że na działce nr [...] znajduje się wykończony dom mieszkalny, niezabudowana nieruchomość została częściowo utwardzona kostką a częściowo wyspana żwirem, ponadto stwierdzono wykonanie studni chłonnej i brak drenażu. Organ zlecił również geologowi zbadanie warunków hydrogeologicznych w celu określenia możliwości wykonania studni chłonnych na działkach położonych przy ul. M. w G.. Przeprowadzone badania wykazały, że na terenie, na którym zlokalizowana jest działka nr [...], nie ma możliwości wykonania studni chłonnych. W kolejnej opinii, sporządzonej na zlecenie organu w styczniu 2013 r., geolog J. A. W. wskazał, że w celu uporządkowania gospodarki wodnej – odprowadzenia wód opadowych w tym rejonie G. należy wykonać system kanalizacji deszczowej zaprojektowany dla całego realizowanego jak i projektowanego osiedla mieszkaniowego. Wskazał nadto, że z uwagi na niekorzystne warunki gruntowe brak jest możliwości zaprojektowania indywidualnego odprowadzenia wód opadowych poprzez studnie chłonne. Na tej podstawie organ stwierdził, że nie ma możliwości nakazania budowy studni chłonnych na nieruchomościach położonych na terenie, na którym znajduje się również działka nr [...]. Ponadto stwierdził brak zasadności odbudowy drenaży, bowiem melioracje przeznaczone są do ochrony gruntów rolnych, a dla terenu zurbanizowanego należy wykonać nowy system odwodnienia. Jedynym rozwiązaniem problemów związanych z odprowadzaniem wód opadowych na tym terenie może być budowa kanalizacji deszczowej, co stanowi zadanie własne gminy. Nie można natomiast obarczać tym właścicieli nieruchomości, w tym również właścicieli działki nr [...].

Organ wskazał, że równolegle prowadził trzy postępowania dotyczące gruntów położnych w okolicy M. w G. Z uwagi na wydanie przez Kolegium decyzji kasacyjnych w innych sprawach, organ w niniejszej sprawie zlecił wykonanie opinii dotyczącej ustalenia wpływu zmian zagospodarowania terenu wykonanych przez właścicieli działek zlokalizowanych w obszarze ul. M. na zmianę stosunków wodnych i czy zmiany te negatywnie wpływają na stosunki wodne na gruntach sąsiednich. Ze sporządzonej opinii jednoznacznie wynika, że działania inwestycyjne właścicieli działek przy ul. M., w tym również działki nr [...], nie mają żadnego wpływu ma zmianę stosunków wodnych profilu glebowego, ani żadnego negatywnego wpływu na stosunki wodne na gruntach sąsiednich. Ponadto spływ wód opadowych i roztopowych w kierunku działki nr [...] wynika tylko i wyłącznie z niekorzystnego ukształtowania terenu i naturalnych warunków glebowych. Zmiany gruntowe wynikające z podziału działki nr [...] na działki budowlane nie mają wpływu na działki sąsiednie. Ilość opadów nie zmienia się. Biegły w opinii tej stwierdził również, że rozpatrywane działki nr [...] i nr [...] nie posiadają żadnej dokumentacji archiwalnej, mogącej udokumentować wykonanie melioracji po roku 1945. Grunty w miejscowości G. były częściowo drenowane przed II wojną światową, na co wskazują pojedyncze ciągi drenarskie. Takie dreny produkowane były do roku 1930. Okres sprawności drenowania ocenia się na 40 lat. W uzupełnieniu powyższej opinii biegły podkreślił, że na działce nr [...] nie występuje podtapianie, a jedynie nadmierne uwilgotnienie w okresie intensywnych opadów lub roztopów wiosennych. Za nadmierne uwilgotnienie działki nr [...] położonej w G. ponosi winę hydrogeologiczna konfiguracja terenu i jej właścicielka.

Oceniając stan faktyczny i wnioski wynikające z tej opinii, która wykazała brak wpływu zainwestowania zlokalizowanego na działce nr [...] na stosunki wodne, które to mogłyby się przyczynić do zalewania działki nr [...] stanowiącej własność M. W., Wójt decyzją z dnia 6 listopada 2013 r. odmówił nakazania J. i S. M. przywrócenia stosunków wodnych na działce nr [...] lub wykonania na tej działce urządzeń zapobiegających szkodom.

Kolegium decyzją z dnia 8 stycznia 2014 r. uchyliło również tę decyzję i przekazało po raz kolejny sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na okoliczność, że J. i S. M. w odwołaniu od pierwszej wydanej w sprawie decyzji z dnia 4 kwietnia 2011 r. wskazali, że zmiany na działce nr [...] powstały w wyniku działalności poprzedniego właściciela, tj. spółki I. z siedzibą w W., a więc w sprawie mogły wystąpić przesłanki opisane w art. 29 ust. 2 ustawy Prawo wodne.

Przychylając się do wskazówek organu odwoławczego, Wójt Gminy [...] dokonał analizy pod tym kątem i stwierdził, że w sprawie istotnie mogą zachodzić przesłanki z art. 29 ust. 2 ustawy Prawo wodne, gdyż w dniu 12 listopada 2008 r. J. i S. M. nabyli nieruchomość wraz z rozpoczętą budową domu jednorodzinnego. Uwzględniając zmianę podstawy prawnej z art. 29 ust. 3 na art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, organ uznał, że brak jest podstaw do nakazania usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na działce nr [...] wskutek przypadku lub działania osób trzecich ze szkodą dla gruntów sąsiednich, bowiem nie uległ zmianie ani stan faktyczny, będący podstawą rozstrzygnięcia poprzednią decyzją z dnia 6 listopada 2013 r., ani dowody zebrane w niniejszym postępowaniu. Organ stwierdził przy tym, że J. i S. M. nabyli nieruchomość obciążoną wadą.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. W., właścicielka działki nr [...] w obrębie G.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 maja 2014 r. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kpa i art. 29 ustawy - Prawo wodne utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że z art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa wodnego wynika zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży ponadto obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie wójt, burmistrz, prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie (art. 29 ust. 3).

Kolegium wyjaśniło, że w celu zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne niezbędne było ustalenie czy właściciele działki nr [...] swym działaniem spowodowali zmianę stanu wody na gruncie oraz czy zmiana ta szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiednie. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy.

Wszystkie wymienione w art. 29 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne naruszenia stosunków wodnych powodujące szkodę na gruntach sąsiednich upoważniają organ do zastosowania sankcji z ust. 3 w formie nałożenia obowiązku przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie.

Kierując się tymi przesłankami, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż znajduje ona oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie ma podstaw do stwierdzenia, aby doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce J. i S. M., wpływającej na nieruchomość nr [...]. Stan tej działki należy ocenić jako naturalny, wynikający z warunków glebowych tej nieruchomości, bez względu na prace podejmowane na działkach sąsiednich. Sporządzona w sprawie opinia L. P. potwierdza brak wpływu na stosunki wodne na działce nr [...] prac ziemnych związanych z zabudową terenu sąsiedniego, w tym działki nr [...]. Za nieistotne organ odwoławczy uznał ewentualne naruszenie istniejącego systemu drenarskiego z uwagi na okres jego realizacji w latach 40 ubiegłego wieku i przydatność do użytkowania określaną na 40-50 lat. Nawet bez prac ziemnych system ten i tak nie spełnia już swojej roli. Głównym powodem występowania na działce nr [...] wody jest brak konserwacji rowu odpływowego w tej działki, wymagającego gruntownej odbudowy, a zadbanie o jego stan należy do właścicieli tej działki. To z tego powodu woda nie znajduje odpływu z tej działki. Przy udrożnieniu rowu zniknie bariera uniemożliwiająca naturalny odpływ z tej nieruchomości, nie ma to jednak związku ze zmianami gruntowymi na innych działkach. Opinia biegłego potwierdza, że poprawę przyniesie dodatkowo wskazana w decyzji organu I instancji realizacja kompleksowego na powyższym terenie systemu kanalizacji deszczowej w związku z zabudową mieszkaniową powstałą na działce [...] i działkach powstałych z jej podziału. Wyniki badań biegły oparł na własnych obserwacjach terenu oraz analizie właściwości badanego gruntu, w tym działki nr [...]. W celu przeprowadzenia badań dokonano odwiertów pozwalających na określenie przekroju hydrologicznego i stosunków gruntowo wodnych. Wyniki przestawiono na podkładach mapowych oraz w formie tabel. Kolegium nie znalazło podstaw do kwestionowania wyników przeprowadzonej opinii i zlecenia ponownego postępowania. Dodatkowo organ wskazał na pismo NOT z dnia 10 września 2013 r., z którego wynika, że jedynym rozwiązaniem poprawy stosunków wodnych na działce nr [...] jest odtworzenie rowów melioracyjnych na działkach [...], [...] i [...] i uzupełnienia odwodnienia za pomocą działek drenowania. Na działce nr [...] nie występuje podtapianie, które rozumie się jako występowanie wody z brzegów rzeki na przyległym terenie. na terenie tej działki występuje jedynie nadmierne uwilgotnienie w okresie intensywnych opadów deszczowych lub roztopów. Wpływ na ten stan ma konfiguracja terenu oraz brak konserwacji urządzeń melioracyjnych, tj. rowu melioracyjnego, którego zadaniem jest odprowadzanie wody z działki nr [...], a więc chodzi o działania lub zaniechanie właścicieli działki nr [...]. Organ wskazał również, że nie stwierdzono celowego kierowania wody przez właścicieli działek sąsiednich, w tym działki nr [...], na działkę nr [...]. Jasny jest przy tym, w ocenie organu, opis wskazanych w opinii działań koniecznych do zmiany stosunków wodnych na działce nr [...], za co nie odpowiadają właściciele działki nr [...]. Oznacza to, że nie ma podstaw do podejmowania przez nich jakichkolwiek działań, skoro nie odpowiadają za istniejący stan rzeczy. Realizacja osiedla domów, w tym zabudowy działki nr [...], nie wpływa na większą ilość wody opadowej i pochodzącej z roztopów. W ocenie organu skarżąca wyciąga pochopne wnioski z faktu zabudowy terenu sąsiedniego. Związek między uwilgotnieniem jej działki a budową i przerwaniem systemu sieci drenarskiej jest jednak pozorny. W pierwszej bowiem kolejności to skarżąca powinna podjąć we własnym zakresie działania mające na celu poprawę istniejącego stanu rzeczy.

W konsekwencji organ stwierdził, że nie ma podstaw do nakazania właścicielom działki nr [...] usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na ich gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich. Nie było też zasadne nakazanie im przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania na tej działce urządzeń zapobiegających szkodom. W świetle przedstawionych okoliczności nie ma mowy o zmianach na ich działce wpływających na grunt sąsiedni, o których mowa w art. 29 ust. 2 i 3 ustawy Prawo wodne. Organ odwoławczy stwierdził, że jego decyzja uwzględnia rozpatrzenie obu tych podstaw prawnych, do czego w istocie również sprowadzało się postępowanie organu i instancji.

Skargę na powyższą decyzję wniosła M. W.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W załączniku do protokołu rozprawy z dnia 10 grudnia 2014 r, złożonym w dniu 19 grudnia 2014 r. skarżąca zarzuciła brak ustalenia, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] oraz czy zmiany te powodowały szkodę dla sąsiadujących gruntów. Przedmiotem postępowania winno być w jej ocenie ustalenie, czy doszło do zniszczenia melioracji przez właścicieli działki nr [...], które nastąpiło w związku z budową domu jednorodzinnego oraz ustalenie, czy doprowadziło to do zalewania sąsiednich działek w tym gruntu należącego do skarżącej, a po wykazaniu tych okoliczności ustalenie odpowiedniej sankcji. Skarżąca wskazała, że na działce rolnej nr [...] istniała melioracja, o czym wiedział z urzędu Wójt Gminy G. Ustalenia dotyczące istnienia sieci drenarskiej i jej zniszczenia stanowią jeden z warunków koniecznych do wydania decyzji z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, której treścią nie musi być przywrócenie stanu poprzedniego, ale może nim być budowa innych urządzeń zapobiegających szkodom. Przedmiotowe tereny były poprzednio wykorzystywane rolniczo, co nie byłoby możliwe w przypadku braku sprawnej melioracji. Zalewanie gruntów zaczęło się dopiero po rozpoczęciu inwestycji na działce nr [...]. Skarżąca zakwestionowała również dokonane ustalenia dotyczące rowu melioracyjnego na jej działce. Stwierdziła, że nie było tam nigdy rowu odpływowego, zaś wykop wykonany został w momencie, gdy zaczęły się problemy z zalewaniem jej gruntu wodą spływającą z działek budowlanych. W ocenie skarżącej opinia L. P. powinna zostać poddana ocenie i weryfikacji przez orzekające w sprawie organy, a została przyjęta zupełnie bezkrytycznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawą orzekania przez organ odwoławczy stanowił art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. nr 115, poz. 1229 ze zm.). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1. zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródła na szkodę dla gruntów sąsiednich,

2. odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Natomiast z art. 29 ust. 3 ustawy wynika, że jeśli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie wójt, burmistrz, prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie. Dla zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne niezbędne było ustalenie, czy właściciele działki nr [...], swym działaniem spowodowali zmianę stanu wody na gruncie oraz, czy zmiana ta szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiednie, w szczególności zaś na działkę skarżącej nr [...]. Oznacza to, że pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem zachodzić musi związek przyczynowo – skutkowy. Ustalenie tego związku przyczynowego jest najistotniejszym elementem postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego, a ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa na organach orzekających w sprawie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 420/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustawa Prawo wodne nie zawiera definicji "zmiany stanu wody na gruncie". Jednakże analiza przepisu art. 29 ustawy prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 ustawy, to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 27 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 556/12, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Będzie to również działanie polegające na zniszczeniu istniejącej melioracji wodnej, w tym urządzeń służących odprowadzaniu wody opadowej, bądź innego systemu drenażu.

Sąd podziela zaprezentowane przez organy obu instancji pogląd, że nałożenie na właściciela nieruchomości obowiązku, o którym mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne jest możliwe jedynie wobec jednoznacznego stwierdzenia, że jego działania spowodowały zmianę stosunków wodnych na gruncie i zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Dodać jednak należy, że jak w każdym postępowaniu administracyjnym i na gruncie tego typu postępowania niezbędne jest wyczerpujące zebranie i dokładna analiza materiału dowodowego. Zakresu postępowania uregulowanego w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie zakreśla jedynie kwestia nałożenia obowiązku na właściciela nieruchomości. Ratio legis tego przepisu wiązać bowiem należy z ochroną prawa własności sąsiednich nieruchomości.

W niniejszej sprawie organy winny były zatem ustalić, czy właściciele działki nr [...] dopuścili się działania skutkującego zmianą stosunków wodnych na gruncie oraz czy zmiany te miały wpływ na działkę skarżącej.

Organy stwierdziły, opierając się na opiniach ekspertów, że obszar objęty postępowaniem wymaga uporządkowania stosunków wodnych i z uwagi na charakter podłoża nie jest możliwa budowa studni chłonnych. Na podstawie informacji uzyskanej z Terenowego Oddziału Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, organy uznały również, że nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że na badanym obszarze znajdowała się sieć urządzeń melioracyjnych. Nawet jednak, gdyby taka sieć istniała, to była ona budowana dla gruntów rolnych, a wobec późniejszego zurbanizowania tych terenów byłaby ona nieskuteczna. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej przesłanki organy uznały, że nie ma podstaw do nałożenia na właścicieli działki nr [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie.

Skarżąca konsekwentnie utrzymywała, że na jej gruncie doszło do szkody spowodowanej zalewaniem, a stan ten ma związek ze zmianą zagospodarowania sąsiednich gruntów, w szczególności zaś działki nr [...].

Analizując zakres przeprowadzonego w rozpatrywanej sprawie postępowania dowodowego Sąd stwierdził, że organy nie wyjaśniły prawidłowo czy na terenie działki nr [...] doszło do zmiany stosunków wodnych, bądź poprzez zniszczenie systemu melioracyjnego bądź poprzez realizację obiektów budowlanych oraz czy zmiana ta miała wpływ na nieruchomość skarżącej.

Organ stwierdził w zaskarżonej decyzji, że brak jest możliwości by zmiana stanu wody na działce nr [...] wpłynęła na zalewanie gruntu skarżącej, z uwagi na ukształtowanie terenu na tym obszarze. Ustalenie takie nie zostało jednak oparte na zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Gdyby ustalenie takie było prawidłowe, brak byłoby konieczności dokonywania ustaleń w przedmiocie dokonania zmiany stanu wody na nieruchomościach. Wykluczenie związku przyczynowego między zmianą stanu wody na przedmiotowych gruntach i zalewaniem nieruchomości skarżącej wyłączałoby bowiem możliwość wydania wobec właścicieli tej nieruchomości nakazów z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. W tym zakresie stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji jest słuszne. Niemniej jednak organ, wbrew treści art. 77 § 1 i 80 k.p.a., nie przeprowadził dowodu, na podstawie którego dokonał ustaleń w tym zakresie.

W ocenie Sądu, wobec bliskiego sąsiedztwa przedmiotowej nieruchomości i nieruchomości skarżącej kwestia ta wymagała wiadomości specjalnych. W sprawie celowe było dopuszczenie dowodu w tym zakresie, z uwagi na możliwość uniknięcia ewentualnej konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego w zakresie dokonania zmiany stanu wody na gruncie, w tym zniszczenia urządzeń drenujących oraz ustalania wpływu zabudowy na zmianę stanu wód na nieruchomościach.

Znajdująca się w aktach sprawy opinia biegłego hydrogeologa J. A. W. nie rozstrzyga tej kwestii. Organy obu instancji podejmując zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wskazały, że opinia L. P. potwierdza brak wpływu na stosunki wodne na działce nr [...] prac ziemnych związanych z zabudową terenu sąsiedniego, w tym działki nr [...]. Wskazać jednakże należy, że w opinii tej stwierdzono, że na omawianym terenie występuje szereg placów budowy i dopiero po ich zakończeniu należy stwierdzić, czy istnieje szkodliwe oddziaływanie na działki sąsiednie. Kwestia ta została zupełnie pominięta przez orzekające w sprawie organy. Poza tym opinia ta nie zawiera szczegółowych ustaleń dotyczących będącej przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], a dotyczy zbiorczo wszystkich sąsiadujących z nieruchomością skarżącej działek, które powstały w wyniku podziałów z działki nr [...]. W opinii tej nie dokonano analizy sposobu zainwestowania działki [...] i jego wpływu na stosunki wodne.

Wskazać przy tym należy, że usprawiedliwieniem odstąpienia od ustalenia, czy doszło do zmiany stosunków wodnych nie może być, niezależnie od celowości zamierzenia, planowana budowa kanalizacji przez Gminę. Przedmiotem omawianego postępowania nie było bowiem stwierdzenie w jaki sposób można poprawić stosunki wodne na wskazanym obszarze, a ustalenie, czy w związku z określonymi działaniami właścicieli konkretnej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] doszło do zmiany stosunków wodnych i czy zmiana ta jest przyczyną szkody na działce skarżącej. Ustalenie wystąpienia obu tych okoliczności obliguje organ do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodzie.

Organy uznały, że skoro właściwy miejscowo oddział Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych nie jest w posiadaniu danych o sieci drenarskiej nie można właścicielom działek zarzucić, że dopuścili się jej zniszczenia. Z ustalenia tego nie można wyprowadzić wniosku, że właściciele nieruchomości objętej postępowaniem nie spowodowali zmiany stosunków wodnych na swoich działkach. Przedmiotem niniejszego postępowania nie było zniszczenie urządzeń mających charakter zaewidencjonowanych urządzeń melioracji wodnych i nakazanie ich odtworzenia. Organ winien w sprawie ustalić, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie stanowiącym działkę nr [...] przy czym zmiana ta mogła nastąpić w jakikolwiek sposób, także poprzez zniszczenie urządzeń drenujących - rowów lub rur odprowadzających wodę, niezależnie od tego czy stanowiły one element sieci melioracyjnej na tym terenie, jako całości.

W efekcie sprawa pozostaje niewyjaśniona, a analizując ustalenia organów obu instancji warto wskazać, że jak wynika z opinii hydrologicznej ze stycznia 2013 r., na będącym przedmiotem ustaleń terenie budowane są domy jednorodzinne na podstawie indywidualnych decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z decyzji tych wynika, jak wskazał biegły w sporządzonej w sprawie opinii, że wody opadowe z połaci dachowych oraz terenów utwardzonych poszczególnych siedlisk powinny być odprowadzone do gruntu, poprzez system studni chłonnych. Jednocześnie w opinii tej uznano, a stwierdzenie to przyjęły organy za podstawę orzeczenia, że uwarunkowania gruntu nie pozwalają na budowę na tym terenie tego typu studni. Co więcej, jak wynika z opinii, w części zrealizowanych obiektów budowlanych widoczne jest wyprowadzenie rynien odprowadzających wodę bezpośrednio na powierzchnię gruntu, a woda ma w tym wypadku spływać na działki sąsiednie. Skoro zatem przy ustalaniu warunków zabudowy na działkach, będących wcześniej gruntami rolnymi. prawdopodobnie brano pod uwagę konieczność realizacji infrastruktury melioracyjnej, tj. studni chłonnych i nie mogły one zostać wybudowane, to wyjaśnienia wymaga, jak okoliczność ta wpłynęła na stosunki wodne na omawianym obszarze.

Organy zajęły stanowisko, iż alternatywą dla niemożliwych do wykonania studni chłonnych jest kanalizacja deszczowa, którą zobowiązana jest wykonać Gmina. Jednocześnie z opinii hydrologicznej ze stycznia 2013 r. wynika, że część właścicieli sąsiednich działek zainstalowała bezodpływowe zbiorniki, do których odprowadzana jest woda opadowa z połaci dachowych nowo postawionych budynków. Powyższe poddaje w wątpliwość ustalenia organów, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek do zastosowania dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, nie mogłoby skutkować nałożeniem obowiązków na właścicieli działek, gdyż i tak nie ma możliwości wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie. Ustalenie na temat ewentualnej możliwości wykonania urządzeń melioracji szczegółowych przez właścicieli nieruchomości objętej postępowaniem winno być dokonane na podstawie uzupełnionej w tym zakresie opinii biegłego. Wskazać także należy, że w niniejszej sprawie celowe jest, o ile jest to możliwe, by ewentualny wybór urządzeń zapobiegających szkodom uwzględniał ich dalszą użyteczność po wybudowaniu w przyszłości przez Gminę sieci kanalizacji deszczowej.

W toku kolejnego rozpatrywania przedmiotowej sprawy uszło przy tym uwadze organów obu instancji, że w czasie przeprowadzonych w dniu w dniu 7 października 2011 r. oględzin stwierdzono, że na działce nr [...] znajduje się wykończony dom mieszkalny, niezabudowana nieruchomość została częściowo utwardzona kostką a częściowo wyspana żwirem, a przede wszystkim zaś stwierdzono wykonanie studni chłonnej i brak drenażu.

Dodatkowo stwierdzić należy, że zupełnie wadliwe było rozstrzygnięcie organu I instancji oparte na art. 29 ust. 2 Prawa wodnego. Każdorazowo bowiem organ powinien rozważać jedynie możliwość orzeczenia na podstawie art. 29 ust. 3 niezależnie od tego czy zachodzi sytuacja przewidziana w art. 29 ust. 1 czy też 2. Wskazać przy tym należy, że z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika w ogóle, że mógł mieć miejsce przypadek czy też działania osób trzecich w rozumieniu art. 29 ust. 2. W sprawie niniejszej chodzi bowiem od samego początku o ustalenie czy faktycznie, jak twierdzi skarżąca, właściciele nieruchomości stanowiącej działkę [...] dokonali zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie ze szkodą dla nieruchomości skarżącej, czy też nie.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę organy wezmą pod uwagę ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania, zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.