Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 611/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 72 i  art. 73
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, (sprawozdawca), Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Kuliś, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji o rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz K. M. kwotę [...] zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania S. K. od wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Starszego Specjalisty w Dziale Postępowań Administracyjnych w Sprawach Rejestracji Pojazdów w Wydziale Spraw Obywatelskich w Urzędzie Miejskim W. dnia [...] stycznia 2016 r. (Nr [...]) o rejestracji na rzecz K.M. pojazdu marki [...], o nr. identyfikacyjnym [...], na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a."), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzją z dnia [...] stycznia 2016r. organ pierwszej instancji zarejestrował na rzecz K. M. pojazd marki [...], o nr. identyfikacyjnym VIN: [...] na podstawie umowy kupna-sprzedaży samochodu z dnia [...] marca 2014r. zawartej pomiędzy K. M. ( dalej skarżący) a K. K.

Od wyżej wymienionej decyzji odwołanie wniosła S.K., wskazując: "wnoszę sprzeciw co do decyzji w sprawie przeniesienia własności pojazdu". Dodatkowo wniosła o przeprowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz kolejnego nabywcy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, stanęło na stanowisku, że S. K. przysługuje prawo wniesienia odwołania z uwagi na posiadany przez nią interes prawny.

Uzasadniając swe stanowisko w tej kwestii organ drugiej instancji podniósł, że normatywną podstawę orzekania w przedmiocie rejestracji pojazdów stanowią przepisy art. 72 i nast. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137,z późn. zm.) -dalej "ustawa" oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1522, z późn. zm.) - dalej "rozporządzenie".

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Powołany przepis art. 73 ust. 1 ustawy w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu przyznaje więc legitymację strony tylko właścicielowi pojazdu. Jak zważył natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lipca 2003 r. (II SA/Ka 2087/01): "za właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 1 cyt. ustawy uważać należy każdego komu służy prawo własności do rzeczy (pojazdu samochodowego). Własnością w sensie cywilistycznym jest podmiotowe prawo rzeczowe, którego treść określa art. 140 k.c. (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2001 r. II SA 1722/2000). Z powyższej regulacji wynika zatem, że stroną postępowania o rejestrację samochodu jest każdy, kto wykaże, że do przedmiotowego pojazdu przysługuje mu uprawnienie właścicielskie w rozumieniu art. 140 k.c."

W świetle powyższego zdaniem organu zważyć trzeba, że w aktach sprawy znajduje się umowa z dnia [...] stycznia 2014 r., dotycząca podziału majątku, zawarta pomiędzy S.K. a K.K., w myśl której samochód marki [...], o nr. rej. [...], przechodzi na własność K.K., pod warunkiem spłaty na rzecz S.K. kwoty w wysokości 6000 zł. Zgodnie natomiast z oświadczeniem z dnia [...] stycznia 2014 r. K.K. zobowiązał się do spłaty ww. kwoty na konto S.K. w dwóch ratach po 3000 zł, do końca lutego 2014 r. i do końca marca 2014 r. Co natomiast najistotniejsze w ocenie organu, S.K. do sporządzonego w siedzibie organu pierwszej instancji protokołu z dnia [...] stycznia 2016 r. zeznała, że jest współwłaścicielem pojazdu marki [...], o nr. rej. [...]. Wyjaśniła bowiem: "Podstawą przeniesienia współwłasności pojazdu była sporządzona umowa pomiędzy S.K. a K.K. z jasno i wyraźnie sprecyzowanym warunkiem przeniesienia współwłasności. Warunek ten jednak do dnia dzisiejszego nie został spełniony, a umowa zawierała określony termin do spłaty na rzecz S.K. a tym samym do dnia dzisiejszego pieniądze na moje konto nie zostały przelane. Przedstawione do przerejestrowania pojazdu umowy pomiędzy S.K. a K.K. są nieważne. Nie doszło do przeniesienia prawa własności pojazdu. Zgodnie bowiem z umową o częściowy podział majątku "samochód marki [...] o nr rejestracyjnym [...] przypada na własność K. K. ze spłatą na rzecz S.K. 6000zł". Następna umowa jasno i wyraźnie określa warunek po spełnieniu którego własność przechodzi na rzecz Pana K. K.. W związku z tym, że warunek nie został spełniony ja jestem nadal współwłaścicielem pojazdu, a tym samym umowa kupna sprzedaży pojazdu pomiędzy K.K. a K.M. nie ma mocy prawnej, nie ma na niej mojego podpisu. A z tego co wiem warunkiem przerejestrowania pojazdu przez osobę trzecią jest okazanie się umową kupna sprzedaży pojazdu z podpisami dwóch współwłaścicieli widniejących w dowodzie rejestracyjnym".

Mając powyższe na uwadze, a w szczególności okoliczność warunkowego przeniesienia prawa własności przedmiotowego pojazdu, którą współwłaścicielka pojazdu zakwestionowała w ocenie Kolegium uznać trzeba, że S.K. posiada przymiot strony w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu marki [...], o nr. identyfikacyjnym VIN: [...].

Oceniając zatem decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2016 r., na skutek wniesionego odwołania, organ odwoławczy w uzasadnieniu ponownie wskazał, że stosownie do art. 72 ust. 1 ustawy – prawo o ruchu drogowym, rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie ściśle określonych dokumentów, w tym, dowodu własności pojazdu oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Zgodnie z § 4 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, dowodem własności pojazdu jest m.in. umowa sprzedaży, faktura VAT czy prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Dalej Kolegium uzasadniało, że co do dokumentów mających stanowić dowód własności pojazdu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 września 2012 r. (I OSK 1185/11): "(...) wydaje się oczywiste, że chodzi tu przede wszystkim o dokument stwierdzający w sposób niesporny prawo własności wnioskodawcy (właściciela) do danego pojazdu będącego przedmiotem wniosku o rejestrację. Jest to zazwyczaj umowa kupna - sprzedaży lub faktura zakupu pojazdu, ale także - w bardziej skomplikowanych stanach faktycznych i prawnych - prawomocne orzeczenie sądu powszechnego ustalające lub stwierdzające prawo własności w oparciu o art. 189 kpc lub art. 174 kc. Dokumenty te winny potwierdzać własność pojazdu w sposób niesporny i nie wymagający przeprowadzenia dodatkowych analiz i ocen, zwłaszcza w sferze stosunków własnościowych, gdyż uprawnionym do orzekania i rozstrzygania sporów w tym zakresie jest wyłącznie sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Przysługujące wnioskodawcy prawo własności pojazdu winno zatem wynikać wprost ze złożonych dokumentów, a co za tym idzie nie może ono nasuwać jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Taki zaś rezultat można osiągnąć wyłącznie w razie przedłożenia organowi rejestrującemu dokumentów potwierdzających stan niesporny i zgodny z rzeczywistością. Dokument pozbawiony tych podstawowych cech nie jest dowodem własności w rozumieniu art. 72 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a co za tym idzie nie może stanowić podstawy rejestracji pojazdu."

Kolegium podniosło, że zarejestrowany może być jedynie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Rejestracja pojazdu może zatem nastąpić wyłącznie w przypadku niespornego stanu dotyczącego stosunków własnościowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że organy administracji publicznej nie są powołane do rozstrzygania czy kreowania tychże stosunków, w tym, ustalania w postępowaniu administracyjnym, istnienia bądź nieistnienia prawa bądź stosunku prawnego. Uprawnienia te przynależą bowiem, na zasadzie wyłączności, sądom powszechnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2008 r., VI SA/Wa 127/2008).

Jak wynika z powyższego, według Kolegium przedmiotem postępowania dotyczącego rejestracji pojazdu jest ustalenie przez właściwy organ czy dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę spełniają wymogi określone przepisami prawa, w tym, czy potwierdzają, iż wnioskujący jest właścicielem pojazdu będącego przedmiotem wniosku o rejestrację.

Dalej organ odwoławczy uzasadniał, że w rozpatrywanej sprawie K.M. złożył w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu [...] listopada 2015 r. wniosek o rejestrację pojazdu marki [...], o nr. identyfikacyjnym VIN: [...]. Do wniosku, jako dowód własności tego pojazdu, dołączył umowę "kupna-sprzedaży" przedmiotowego samochodu z dnia [...] marca 2014 r. zawartą pomiędzy nim a K.K.. Dodatkowo przedłożył: opisaną powyżej umowę z dnia [...] stycznia 2014 r., dotyczącą podziału majątku zawartą pomiędzy S.K. a K.K., zgodnie z którą samochód marki [...], o nr. rej. [...], przechodzi na własność K.K. pod warunkiem spłaty na rzecz S.K. kwoty w wysokości 6000 zł, oświadczenie z dnia [...] stycznia 2014 r. K.K. o zobowiązaniu się do spłaty ww. kwoty na konto S.K. w dwóch ratach po 3000 zł do końca lutego 2014 r. i do końca marca 2014 r. oraz małżeńską umowę majątkową ustanowienia rozdzielności majątkowej z dnia [...] stycznia 2014 r. Co jednak najistotniejsze, zdaniem Kolegium, do wniosku z dnia 24 listopada 2015 r. nie dołączono jakiegokolwiek dokumentu dotyczącego rozliczenia przeniesienia własności pojazdu pomiędzy S.K. a K.K. o jakim mowa w umowie z dnia [...] stycznia 2014r. Ponadto brak jest dokumentów świadczących o przeniesieniu własności pojazdu marki [...], o nr. identyfikacyjnym VIN: [...] pomiędzy S.K. a K. M.. Organ uznał więc, że K.M. niewystarczająco udokumentował fakt posiadania przedmiotowego pojazdu.

W ocenie Kolegium, stanowisko organu pierwszej instancji o rejestracji pojazdu marki [...] na rzecz K.M. jest co najmniej przedwczesne. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji winien, zdaniem organu odwoławczego, wyjaśnić powstałe w sprawie wątpliwości co do prawa własności przedmiotowego pojazdu. W szczególności organ winien wyjaśnić, czy wszystkie warunki przeniesienia prawa własności przedmiotowego pojazdu, ustanowione w umowie o podział majątku z dnia [...] stycznia 2014 r. pomiędzy S.K. a K.K., zostały wypełnione, a w konsekwencji prawo własności pojazdu przeszło na rzecz K.K., lub ustalić, czy S.K. jest nadal współwłaścicielem przedmiotowego pojazdu i czy wobec tego doszło do przeniesienia prawa własności pojazdu pomiędzy nią a wnioskodawcą. Jedną z istotnych okoliczności, wymagających wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu (por. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), jest ustalenie według art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz powołanych przepisów wykonawczych., czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja, jest właścicielem pojazdu. W ocenie SKO nabycie prawa własności pojazdu następuje m. in. z chwilą zawarcia umowy sprzedaży pojazdu (przeniesienie prawa własności). Z kolei umowa sprzedaży tylko wtedy stanowi dowód przeniesienia własności pojazdu, gdy sprzedaży dokonuje właściciel samochodu. Z akt rozpatrywanej sprawy według organu odwoławczego, z uwagi na kwestie podnoszone przez S. K., nie można wywnioskować aby bezsprzecznie nastąpiło przeniesienie prawa własności pojazdu marki [...],o nr. identyfikacyjnym VIN: [...] na rzecz K.M., co uzasadniało uchyleniem decyzji.

K.M. ( dalej skarżący ) wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium. Zaskarżonej w całości decyzji zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego to jest art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 140 k.c. i art. 348 k.c., oraz art. 535 § 1 k.c. poprzez chybioną interpretację, polegającą na pominięciu treści art. 535 § 1 k.c. i nieuzasadnionym przyjęciu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż nie doszło do przeniesienia prawa własności pojazdu marki [...] na skarżącego, mimo iż z momentem sprzedaży i wydania rzeczy doszło do przeniesienia prawa własności do tej rzeczy, nadto mimo, iż doszło do zgodnego z prawem przeniesienia własności w/w pojazdu z S.K. na rzecz K. K.. i do spłaty tego pojazdu przez K. K.,

II. przepisu prawa procesowego, to jest treści art. 28 k.p.a w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez chybione przyjęcie istnienia interesu prawnego po stronie S.K., w sytuacji skutecznego przez nią zbycia z dniem [...].01.2014r. pojazdu marki [...] nr identyfikacyjnym VIN [...] na K.K.,

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Ponadto skarżący na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przyjęcie w poczet materiału dowodowego odpisu wniosku o podział majątku wspólnego skierowanego przez K. K. do Sądu Rejonowego w Z., odpisu odpowiedzi na wniosek o podział majątku wspólnego S.K. reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Z. I Wydział Cywilny pod sygn. akt [...], na okoliczność wykazania braku praw właścicielskich po stronie zarówno S.K., jak i jej męża K. K. co do zbytego na rzecz K.M. pojazdu marki [...] o nr identyfikacyjnym VIN [...], jak i na okoliczność wykazania braku w sprawie o podział majątku stron prowadzonym przed Sądem Rejonowym jakichkolwiek roszczeń ze strony S.K. co do przekazanego do majątku odrębnego na rzecz K. K. w/w pojazdu.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonej przez S.K. decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...].01.2016r. o rejestracji na rzecz skarżącego pojazdu marki [...] i przyjęcie w uzasadnieniu przez organ stanowiska, że S.K. przysługiwało prawo do wniesienia odwołania, z uwagi na posiadany przez nią interes prawny i uznanie, że nie doszło do nabycia prawa własności przez skarżącego do pojazdu, gdyż nabył on go od osoby nieuprawnionej, bowiem ta nie dokonała warunku spłaty S.K. jest chybione.

Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 535 § 1 kodeksu cywilnego "przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. K.K. na podstawie zawartej z S.K. umowy częściowego podziału majątku z dniem [...].01.2014r. stał się właścicielem pojazdu marki [...] o nr identyfikacyjnym VIN [...], a następnie dokonał sprzedaży tego pojazdu na rzecz skarżącego.

W ocenie skarżącego strony w umowie o częściowy podział określiły, lecz bez warunku, że K.K. dokona spłaty udziału do pojazdu do kwoty 6000 zł. Z wnioskowanych dowodów w postaci wniosku do Sądu Rejonowego oraz z odpisu na ten wniosek sporządzonego przez S. K. reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika doszło do spłaty w zakresie częściowego podziału.

O tym świadczy nie tylko informacja przekazana skarżącemu przez K. K., ale również wnioskowane dowody, w których brak jest jakiejkolwiek wzmianki ze strony S.K. co do braku spłaty udziału w spornym pojeździe. Zatem pośrednio z tego wynika, że udział jej został spłacony jeszcze w 2014 roku. Na uwagę zasługuje fakt, że sam wniosek o podział został złożony w sierpniu 2015 roku, zaś odpowiedź na wniosek została przedłożona na rozprawie przed Sądem w dniu 19.01.2016r.

Dowody ze sprawy o podział zostały przedłożone skarżącemu przez byłego współwłaściciela K. K., celem wykazania z dokumentacji, że brak jest zasadności roszczeń po stronie S.K..

Według skarżącego, abstrahując od powyższych okoliczności, należy podnieść, że zgodnie z przywołanym przepisem kodeksu cywilnego już z momentem wydania samochodu na rzecz skarżącego doszło do przeniesienia na niego prawa własności. I takie stanowisko winien również przyjąć organ administracji, który jednak pominął w swych rozważaniach treść tego przepisu. Nawet w sytuacji wady prawnej i tak należy uznać prawa właścicielskie po stronie skarżącego za istniejące i zgodne z prawem.

Zdaniem skarżącego nie można też zgodzić się z organem, iż S.K. przysługuje interes prawny w przedmiotowej sprawie, bowiem jak wynika z treści art. 28 k.p.a. i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym interes prawny przysługuje jedynie aktualnemu właścicielowi, czyli skarżącemu.

Aktualnym właścicielem jest tylko i wyłącznie skarżący. Jakiekolwiek roszczenia w tym zakresie S.K. nie zasługują na rozpoznanie z uwagi na brak legitymacji prawnej po jej stronie do działania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Z mocy przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, jest to kontrola pod względem zgodności z prawem. W jej ramach sąd administracyjny bada prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Jak określają przepisy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej P.p.s.a. - uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy a także stwierdzenie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 cyt. ustawy, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji według wskazanego wyżej kryterium wykazała, że narusza ona prawo.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania S.K., której zdaniem organu przysługiwało prawo wniesienia odwołania jako stronie postępowania od wydanej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2016 r. o rejestracji na rzecz K.M. pojazdu marki [...]na podstawie umowy kupna-sprzedaży samochodu z dnia [...] marca 2014r. zawartej pomiędzy skarżącym a K.K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Wskazać należy, że w myśl art. 72 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie:1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu; 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana; 3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane, 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane; 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy.

Rejestracji pojazdu dokonuje się, na wniosek właściciela (art. 73 ust. 1 wymienionej ustawy), który w celu rejestracji składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego dołącza (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów): 1) dowód własności pojazdu, 2) kartę pojazdu, jeżeli była wydana, 3) dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, 4) świadectwo oryginalności, jeżeli jest wymagane, oraz tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów (§ 4 ust. 1 w/w rozporządzenia):1) umowa sprzedaży, 2) umowa zamiany, 3) umowa darowizny, 4) umowa o dożywocie, 5) faktura VAT, 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności.

Użyty przez ustawodawcę w ww. § 4 rozporządzenia zwrot: "w szczególności", oznacza, że katalog dokumentów, w oparciu o które strona może wykazać prawo własności, nie jest zamknięty. Poza wymienionymi wyżej dokumentami, wnosząc o zarejestrowanie pojazdu, strona może więc potencjalnie powoływać się na każdego rodzaju dowody – pod warunkiem jednak, że pozwalają one rzeczywiście ustalić właściciela pojazdu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rejestracji pojazdu można dokonać jedynie na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W sytuacji sporu co do prawa własności pojazdu organ administracji obowiązany jest odmówić jego zarejestrowania (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., sygn. II SA 1093/98, LEX 41322 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., sygn. II SA/Wa 3046/03, LEX 173977 i inne – orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (m.in. wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX Nr 41322; wyrok NSA z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1258/98, LEX 41343). Konieczne jest bowiem w przypadku złożenia wniosku o rejestrację danego pojazdu, aby istniała całkowita pewność, że osoba legitymująca się takim dokumentem jest rzeczywiście do tego upoważniona i jest prawowitymi właścicielem pojazdu. Naruszenie tej zasady może bowiem godzić również w interesy osób trzecich. Osoba na rzecz której dokonuje się rejestracji pojazdu powinna zatem udokumentować swoje prawo własności do niego. Zarejestrowany może być bowiem pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Zatem jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia ( art. 7 i 77 § 1 K.p.a ) w postępowaniu o rejestrację pojazdu pozostaje ustalenie, czy osoba na rzecz której ma być dokonana rejestracja jest właścicielem pojazdu ( vide: wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000 r. II SA 2371/99; LEX nr 44118 ). Warunek niespornego charakteru prawa własności pojazdu zgłoszonego do rejestracji każe z kolei przyjąć, że ustalając stan faktyczny w zakresie własności pojazdu na podstawie dokumentów spoza katalogu z § 4 ww. rozporządzenia, organy administracji winny zachować dalece posuniętą ostrożność. Nie bez znaczenia jest w tym kontekście to, że dowody własności pojazdu stają się podstawą wytworzenia dokumentu urzędowego, jakim jest dowód rejestracyjny (zawierający informację o właścicielu), który ze względu taki charakter jest następnie dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone ( art. 244 k.p.c., art. 76 § 1 k.p.a.).

Należy podkreślić, iż kwestia ustalenia prawa własności pojazdu jest poza zakresem kompetencji organów administracji orzekających w przedmiocie rejestracji. Organ dokonuje czynności rejestracyjnej na podstawie jednoznacznie wykazujących własność dokumentów. Jeżeli zachodzą wątpliwości co do tego czy strona skutecznie pod względem prawnym nabyła własność pojazdu to ustalenia dotyczące istnienia bądź nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt. I OSK 1415/10 wskazał, że organy administracji publicznej nie są powołane do rozstrzygania kwestii cywilnoprawnych. Do takich kwestii należy zaliczyć spór o własność pojazdu.

Ponadto z żadnego przepisu ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wynika, aby stroną postępowania o rejestrację pojazdu był ktokolwiek inny niż "właściciel składający wniosek o rejestrację".

Wydając decyzje kasacyjną w ocenie Kolegium z akt rozpatrywanej sprawy wynikało, że prawo własności pojazdu marki [...] nie zostało bezsprzecznie ustalone, dlatego zasadnym było przeprowadzenie w toku ponownie prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego co do prawa własności tego pojazdu. Zdaniem organu zważyć należało, że skarżący, wnioskując o rejestrację przedmiotowego pojazdu, do podania z dnia [...] listopada 2015 r. dołączył umowę "kupna-sprzedaży" samochodu z dnia [...] marca 2014 r., zawartą pomiędzy nim a K.K. - jednym ze współwłaścicieli przedmiotowego pojazdu. Brak natomiast w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu dotyczącego przeniesieniu własności pojazdu marki [...] pomiędzy drugim ze współwłaścicieli pojazdu - S.K. a K. M., czy rozliczenia przeniesienia własności pojazdu pomiędzy S.K. a K.K.. Nadto stan prawny własności pojazdu uzasadniał również przyjęcie, że S.K., jako współwłaściciel pojazdu, posiada przymiot strony w rozpatrywanej sprawie.

W ocenie Sądu orzekającego Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, iż kwestionowanie przez stronę odwołującą się umowy sprzedaży i podziału majątku wspólnego mogą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy jedynie prawomocne orzeczenie sądu powszechnego rozstrzygające o prawie własności może mieć wpływ na wynik sprawy. Umowa przedłożona przez skarżącego do rejestracji pojazdu nie została skutecznie podważona. Dopiero orzeczenie sądu powszechnego mogłoby stanowić postawę do wznowienia postępowania rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu.

Do wniosku, jako dowód własności tego pojazdu skarżący dołączył umowę "kupna-sprzedaży" samochodu z dnia [...] marca 2014 r. zawartą pomiędzy nim a K.K.. Dodatkowo przedłożył: umowę z dnia [...] stycznia 2014 r., dotyczącą podziału majątku zawartą pomiędzy S.K. a K.K., zgodnie z którą samochód marki [...], o nr. rej. [...], przechodzi na własność K.K., oświadczenie z dnia [...] stycznia 2014 r. K.K. o zobowiązaniu się do spłaty samochodu kwoty 6000zł na konto S.K. w dwóch ratach po 3000 zł do końca lutego 2014 r. i do końca marca 2014 r. oraz małżeńską umowę majątkową ustanowienia rozdzielności majątkowej z dnia [...] stycznia 2014 r.

Umowa z dnia [...] marca 2014r. stanowiła podstawę rejestracji auta na rzecz skarżącego jako dowód własności pojazdu. Organ rejestrujący nie jest władny do dokonywania oceny i weryfikacji przedłożonych mu dokumentów i dokonywać ustaleń istnienia bądź nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego w sferze stosunków cywilnoprawnych, majątkowych rozliczeń podziałowych pomiędzy małżonkami, które to ustalenia należą do sądów powszechnych. Strona odwołująca się, dopuszczona przez organ odwoławczy na prawach strony, ograniczyła się do kwestionowania decyzji organu rejestrującego i własnej opinii dotyczącej zawartej umowy sprzedaży samochodu pomiędzy małżonkiem a skarżącym i kwestii braku spłaty z umowy podziału majątku dotyczącej samochodu, w sytuacji gdzie przysługuje małżonce roszczenie o zapłatę w stosunku do drugiego małżonka. Odwołująca się podnosząc, że jest dalej współwłaścicielem pojazdu nie przedstawiła żadnego dowodu – orzeczenia Sądu powszechnego rozstrzygającego o prawach własności, a z akt sprawy nie wynika aby wystąpiła do Sądu o takie rozstrzygnięcie. Zgodzić się należy ze stanowiskiem skarżącego, że organ pominął w swych rozważaniach treść przepisu art. 535k.c - z momentem wydania samochodu na rzecz skarżącego doszło do przeniesienia na niego prawa własności. Nawet w sytuacji wady prawnej i tak należałoby uznać prawa właścicielskie po stronie skarżącego za istniejące i zgodne z prawem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jako organ II instancji w okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, nie było uprawnione do wskazania organowi I instancji zasadności zarejestrowania samochodu i wyjaśnienia, czy wszystkie warunki przeniesienia prawa własności przedmiotowego pojazdu, ustanowione w umowie o podział majątku z dnia [...] stycznia 2014 r. pomiędzy S.K. a K.K., zostały wypełnione, a w konsekwencji prawo własności pojazdu przeszło na rzecz K.K., lub ustalić, czy S.K. jest nadal współwłaścicielem przedmiotowego pojazdu i czy wobec tego doszło do przeniesienia prawa własności pojazdu pomiędzy nią a wnioskodawcą - skarżącym. Ten warunek oznacza, iż organ administracyjny I instancji winien we własnym zakresie ustalać wiarygodność tej umowy, do czego nie jest uprawniony.

W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko skarżącego, że nie można zgodzić się z organem, iż S.K. przysługuje interes prawny w przedmiotowej sprawie. Z treści art. 28 k.p.a. i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym interes prawny przysługuje jedynie aktualnemu właścicielowi.

Aktualnym właścicielem jest skarżący. Jakiekolwiek roszczenia w tym zakresie odwołującej się S.K. nie zasługują na rozpoznanie z uwagi na brak legitymacji prawnej po jej stronie do działania w sprawie. W postępowaniu rejestracyjnym interes prawny ma aktualny właściciel pojazdu, albowiem decyzja rejestracyjna kształtuje bezpośrednio jego prawa i obowiązki. Od rejestracji pojazdu zależy bowiem możliwość wykonywania prawa własności - korzystania z pojazdu zgodnie z jego przeznaczeniem. Interes prawny właściciela pojazdu potwierdzają przepisy w art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, że rejestracji dokonuje się na wniosek właściciela.

W tej sytuacji uznać należało, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art.28 i art. 80 k.p.a. i w zw. z art. 73 ustawy :Prawo o ruchu drogowym.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.