Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1454/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 pkt 10
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Ewa Marcinkowska, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], na podstawie art. 105 pkt 10 oraz art. 188 ust. 2 i 5 ustawy o Służbie Celnej, zwolnił M. L. ze służby w Izbie Celnej w B., z dniem doręczenia niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu podał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w B. powiadomił M. L.. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia jej ze Służby Celnej na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

Pismem z dnia [...] maja 2011 r. M. L. złożyła wniosek o umorzenie ww. postępowania oraz wydanie orzeczenia o przedłużeniu okresu zawieszenia funkcjonariusza celnego do czasu zakończenia postępowania karnego. Zdaniem funkcjonariuszki materiał dowodowy przedstawiony przez Prokuraturę w [...] nie stanowi podstawy zarzucanych jej przestępstw. Zarzuty postawiono jedynie na podstawie pomówień dwóch świadków – dwóch zwolnionych funkcjonariuszy celnych. Wniosek M. L. zyskał poparcie Związku Zawodowego Funkcjonariuszy i Pracowników Służby Celnej Województwa [...].

Pismem z dnia [...] maja 2011 r. M. L. złożyła do Dyrektora Izby Celnej w B. wniosek w sprawie zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia jej ze służby celnej, do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w C. i pozostawienie w mocy decyzji z dnia [...] września 2009 r. Zdaniem strony wszczęcie postępowania w sprawie zwolnienia jej ze służby przed wydaniem wyroku ostatecznie rozstrzygającego ewentualną jej winę oznacza, iż została już uznana przez Dyrektora Izby Celnej w B. za winną.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2011 r. M. L. zwróciła się do Szefa Służby Celnej o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] września 2009 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w B. odmówił zawieszenia wszczętego z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia ze Służby Celnej stwierdzając, że oczekiwanie na ostateczne rozstrzygnięcie postępowania karnego prowadzonego wobec strony nie oznacza realizacji i przesłanki, o jakiej mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. M. L. złożyła zażalenie na to postanowienie, jednakże Szef Służby Celnej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2011 r.

Następnie decyzją z dnia [...] września 2011 r. Szef Służby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] września 2009 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Od tej decyzji M. L. odwołała się do Ministra Finansów, który decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał ją w mocy.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. zatytułowanym "wniosek dowodowy" M. L. podniosła, iż po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdziła poważne braki w dokumentacji. Z uwagi na powyższe, wniosła o dołączenie do akt sprawy protokołów z posiedzeń, które dotyczyły braków kadrowych w Oddziale Celnym oraz zażądania od Sądu Rejonowego w C. [...] Wydziału Karnego kopii akt sprawy o sygn. akt [...] i dołączenie ich do akt sprawy.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. organ odniósł się do złożonych wniosków dowodowych oraz zaprzeczył jakoby M. L. zapoznała się z aktami sprawy. W odpowiedzi na powyższe M. L. ponowiła wnioski dowodowe.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. zwolnił M. L. ze służby w Izbie Celnej w B. z dniem doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że jak wynika z dokumentów sprawy M. L. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. została zawieszona w pełnieniu obowiązków służbowych na okres od [...] czerwca 2009 r. do [...] września 2009 r. z uwagi na wszczęcie wobec niej postępowania o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego. Okres zawieszenia został przedłużony następnie do czasu zakończenia postępowania karnego decyzją z dnia [...] września 2009 r. Natomiast w piśmie z dnia [...] października 2011 r. Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Karny poinformował, iż w sprawie, w której M. L. występuje w charakterze oskarżonej, wyrok jeszcze nie zapadł.

Organ stwierdził więc, że upłynął okres ponad 12 miesięcy zawieszenia M. L. w pełnieniu obowiązków służbowych, zawieszenie ma charakter ciągły i związane jest z prowadzonym przeciwko niej postępowaniem karnym oraz nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Ma zatem zastosowanie przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Jego zastosowanie, jak wskazał organ, podyktowane jest negatywnymi dla Służby Celnej konsekwencjami wynikającymi z długotrwałego zawieszenia strony w pełnieniu obowiązków służbowych, co wiąże się z zajmowaniem etatu mogącego być efektywnie wykorzystanym przez nowo zatrudnionych funkcjonariuszy celnych. Ponadto ze względu na niedobór kadrowy wykonywanie zadań nałożonych przez Unię Europejską w jednostkach przygranicznych jest bardzo utrudnione, zaś obsada etatowa izb celnych, w tym w szczególności granicznych, podlega systematycznym analizom.

Problemy dotyczące braków kadrowych, wynikających m.in. z zawieszenia funkcjonariuszy w pełnieniu obowiązków służbowych w Urzędzie Celnym w [...] i podległych komórkach organizacyjnych, były zgłaszane przez Naczelnika UC, o czym świadczy pismo z dnia [...] maja 2011 r. Taka sytuacja, zdaniem organu, ma niekorzystny wpływ w szczególności na pracę Oddziału Celnego w [...] oraz doprowadziła do zwiększenia obciążenia pracą innych funkcjonariuszy, skumulowania wypracowanych nadgodzin i konieczności przesuwania terminów urlopów wypoczynkowych oraz delegowania do pełnienia służby w Oddziale Celnym [...] w [...]. funkcjonariuszy z różnych komórek wewnętrznych Urzędu Celnego w B.

Organ zwrócił też uwagę na aspekt finansowy powyższej sytuacji, gdyż pobierania przez funkcjonariusza 50% uposażenia w okresie długotrwałego zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych (ponad 2 lata) nie można uznać za celowe i oszczędne wydatkowanie środków finansowych.

Ponadto, w jego ocenie, ważąc interes społeczny i słuszny interes strony, należało przyjąć, iż opisane okoliczności powodują obciążenie Służby Celnej negatywnymi konsekwencjami przedłużającego się postępowania karnego, natomiast decyzja o zwolnieniu ze służby nie jest równoznaczna z uznaniem winy w postępowaniu karnym.

Odnosząc się do wniosków dowodowych, organ stwierdził, że sposób wykonywania przez funkcjonariusza zadań wynikających z zakresu czynności, kompetencje zawodowe, wiedza są ujmowane w corocznych ocenach okresowych wystawianych przez bezpośrednich przełożonych, których uwierzytelnione kopie dołączono do akt postępowania. Treść tych dokumentów jest zatem znana Dyrektorowi Izby Celnej.

Odnosząc się zaś do wniosku o przeprowadzenie dowodów z protokołów posiedzeń, które dotyczyły braków kadrowych w Oddziale Celnym oraz protokołów z rozpraw toczących się przed Sądem Rejonowym w C. o sygn. akt [...], to organ wskazał, że ze względu na fakt, że podstawą prawną wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby Celnej jest art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, to wniosek z dnia [...] lutego 2012 r. uznano za bezzasadny. Ponadto organ wskazał, że analiza wpływu na funkcjonowanie Urzędu Celnego w [...], zawieszonych w wykonywaniu obowiązków służbowych funkcjonariuszy celnych przedstawiona przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] znajduje się w aktach sprawy.

Ustosunkowując się zaś do wniosku o załączenie do akt sprawy opinii związków zawodowych Izby Celnej w B., organ wyjaśnił, że przyczyną zwolnienia ze służby M. L. jest upływ czasu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych i nieustąpienie przyczyn będących podstawą zawieszenia. Wskazana podstawa prawna nie przewiduje konieczności zasięgania opinii związków zawodowych.

Organ podniósł również, że obowiązujące przepisy ustawy dają możliwość przywrócenia do służby funkcjonariusza celnego w przypadkach określonych w art. 109.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. L. wniosła o jej uchylenie, ewentualne o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Zarzuciła jej naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 10 K.p.a., a także naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej.

Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie organu zaskarżona decyzja, wydana na postawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, mająca charakter fakultatywny, nie daje podstaw do stwierdzenia dowolności działań Dyrektora Izby Celnej w B. Organ wskazał bowiem, że zgodnie z ww. przepisem, jedną z przyczyn fakultatywnego zwolnienia ze służby jest upływ 12 miesięcy zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Odwołująca została natomiast decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. zawieszona w pełnieniu obowiązków służbowych na 3 miesiące, który to okres decyzją z dnia [...] września 2009 r. został przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko niej postępowania karnego. Przyczyną zawieszenia M. L. w pełnieniu obowiązków służbowych było wszczęcie postępowania karnego, o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z urzędu, zaś z pisma Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] października 2011 r. wynika, że w toczącym się przeciwko m.in. M. L. postępowaniu karnym nie zapadł wyrok. Zatem w przedstawionym stanie faktycznym bezspornie nie ustała przyczyna zawieszenia, a tym samym spełniona została druga z przesłanek z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący. Szef Służby Celnej wskazał, że organ I instancji wykazał, że długotrwałe zawieszenie M. L. w obowiązkach służbowych wiąże się z niepełnieniem służby, a dalsze przedłużanie tego okresu powoduje zajmowanie etatu mogącego być efektywnie wykorzystanym przez nowozatrudnionych funkcjonariuszy celnych. Podał też, że problemy kadrowe doprowadzają do znacznego zwiększenia obciążenia pracą pozostałych funkcjonariuszy celnych, gdyż często jeden funkcjonariusz musi pełnić obowiązki służbowe na dwóch czy więcej stanowiskach. Skutkuje to znacznym zmęczeniem, co w konsekwencji może doprowadzić do ilości popełnianych błędów w trakcie pracy a ponadto do wzrostu zwolnień lekarskich. Podał też, że jak wynika z pisma skierowanego do Ministerstwa Finansów z dnia [...] maja 2011 r., zawierającego dane za miesiąc kwiecień 2011 r. wynika, iż zawieszonych w pełnieniu obowiązków służbowych było 46 funkcjonariuszy celnych, w tym 39 powyżej 12 miesięcy. Ponadto z tabeli dotyczącej planowanego i zrealizowanego zatrudnienia w Izbie Celnej w B. i podległych urzędach celnych wynika, iż w Urzędzie Celnym w [...] optymalna ilość etatów wg planu wynosiła 476,75, a stan rzeczywisty zatrudnienia wynosił 442,250 (stan na dzień [...] września 2011 r.).

Organ odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu wskazał, że każda jednostkowa nieobecność funkcjonariusza pełniącego służbę w izbie celnej niewątpliwie wpływa na wzrost deficytu kadrowego tej jednostki, a tym samym dezorganizuje jej pracę. W sytuacji bowiem niewykonywania obowiązków służbowych przypisanych do danego etatu w okresie zawieszenia w czynnościach oraz prawnej możliwości obsadzenia tego etatu przez inną osobę, oczywistym jest, że występuje "blokada etatu" a obowiązki z tym związane muszą wykonywać inne osoby. Ponadto organ stwierdził, że przepisy ustawy o Służbie Celnej nie przewidują możliwości pełnienia służby przez innego funkcjonariusza, który byłby przyjmowany na zastępstwo funkcjonariusza niemogącego pełnić służby. A to oznacza, że nie można przyjąć, iż brak było związku między okresem zawieszenia w czynnościach służbowych a wpływem tego zawieszenia na organizację służby. Szef Służby Celnej wskazał jednocześnie, że stosunek służbowy funkcjonariusza celnego ma charakter administracyjnoprawny, którego istotną cechą jest wzmożona stabilność zatrudnienia. Wyraża się ona w określeniu okoliczności, których istnienie stwarza możliwość prawną lub obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Przepisy regulujące te kwestie muszą być stosowane ściśle.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż z akt sprawy bezspornie wynika, że w Urzędzie Celnym w [...]. i podległych jednostkach organizacyjnych istniały braki kadrowe spowodowane również zawieszeniem w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariuszy. Zwrócił też uwagę na aspekt finansowy takiej sytuacji, kiedy nie wykonujący obowiązków służbowych funkcjonariusz pobiera 50% uposażenia oraz swoistą blokadę etatu. Podał także, że organ pierwszej instancji wyjaśnił wszelkie okoliczności faktyczne i prawne zwolnienia ze służby, odniósł się do składanych przez M. L. wniosków dowodowych, a rozstrzygając sprawę rozważył zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony, jednakże mając na uwadze konieczność zapewnienia realizacji zadań w podległej jednostce, podjął decyzję o zwolnieniu jej ze służby.

Szef Służby Celnej zwrócił również uwagę na specyfikę statusu prawnego funkcjonariusza celnego, który łączy się z licznymi ograniczeniami, w tym w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie. Skoro ustawodawca, kierując się interesem społecznym uznał, że funkcjonariusz celny powinien zostać zawieszony w pełnieniu obowiązków w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, to nie sposób zaakceptować twierdzeń strony, iż w tymże interesie zasadnym jest powierzenie takiemu funkcjonariuszowi innych zadań w służbie, mimo toczącego się postępowania karnego.

Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu M. L. na temat zastosowania art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, gdy w chwili zaistnienia zawieszenia w obowiązkach służbowych nowa ustawa o Służbie Celnej jeszcze nie obowiązywała i wskazał, że postępowanie w sprawie zwolnienia odwołującej się ze Służby Celnej zostało wszczęte postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., tj. w czasie obowiązywania już ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Organ odniósł się również do zarzutu naruszenia przez organ art. 10 K.p.a. i wskazał, że do stwierdzenia czy rzeczywiście doszło do naruszenia tego przepisu koniecznym jest wykazanie jakiej to konkretnie czynności procesowej strona nie mogła dokonać, jakiego dowodu nie mogła przedstawić oraz jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to uchybienie. Tego, zdaniem organu, M. L. nie wykazała. Ponadto organ przed wydaniem decyzji zawiadomił M. L. o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, jednakże z materiałem tym nie zapoznała się.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik M. L. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez naruszenie ogólnej zasady postępowania administracyjnego polegającej na przestrzeganiu przez organ praworządności i podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w szczególności niezgromadzenia dowodów wskazujących, iż sama sytuacja kadrowa w Izbie Celnej w B. w sposób zasadniczy różni się od tej przed zawieszeniem skarżącej w pełnieniu obowiązków służbowych.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił też naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, poprzez błędne jego zastosowanie w sprawie, gdy w ustalonym stanie faktycznym norma ta nie mogła stanowić podstawy do kształtowania sytuacji prawnej skarżącej, bowiem weszła ona w życie już po zaistnieniu zdarzenia dającego podstawę do ewentualnego zwolnienia ze służby.

Z uwagi na powyższe uchybienia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji organu I instancji, a nadto zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej przypomniał stan faktyczny sprawy i wskazał, że uzasadnienie decyzji ma charakter ogólny, a twierdzenia w niej zawarte nie mają żadnego odzwierciedlenia w okolicznościach sprawy, służąc jedynie zdefiniowaniu pretekstu do zwolnienia skarżącej ze służby. W żaden sposób organ w czasie postępowania nie wskazał jakie różnice w zakresie liczebności funkcjonariuszy przyniosły lata 2008 – 2010. Zarzucił też, że organ nie udowodnił, czy ze względu na zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych skarżącej nastąpił drastyczny wzrost nadgodzin. Podał też, że wszelkie argumenty przedstawione przez organ I i II instancji mają charakter ogólny i gołosłowny, gdyż zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do ich weryfikacji. W opinii pełnomocnika skarżącej braki dowodowe są na tyle istotne, że postępowanie administracyjne winno być w całości powtórzone. Ponadto wskazał, że skoro rzeczywiście problemem są braki kadrowe to najlepszym rozwiązaniem byłoby przywrócenie skarżącej do służby. Ponadto wskazał, że niezasadna jest ocena Szefa Służby Celnej, zgodnie z którą, z uwagi na wszczęcie postępowania karnego przeciwko skarżącej, niemożliwe jest powierzenie jej obowiązków służbowych. Pełnomocnik skarżącej zarzucił ponadto organowi niewzięcie pod uwagę "słusznego interesu obywatela" koncentrując się jedynie na "interesie publicznym". Ponadto podobnie jak w odwołaniu od decyzji zarzucił organowi naruszenie art. 10 K.p.a., poprzez pozbawienie skarżącej możliwości aktywnego udziału w sprawie. Zarzucił, że uniemożliwiono jej wypowiedzenie się o zgromadzonym materiale dowodowym i jego uzupełnieniu, a co za tym idzie dokonanie konkretnych czynności procesowych. Jeśli chodzi o naruszenie prawa materialnego to pełnomocnik zarzucił wadliwe zastosowanie jako podstawę zwolnienia art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, bowiem w chwili zawieszenia skarżącej w obowiązkach służbowych nowa ustawa o Służbie Celnej jeszcze nie obowiązywała. Powołał się na przepis art. 231 ust. 1 nowej ustawy i wskazał, że w sprawach ze stosunku służbowego, zaistniałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Uznał zatem, że organ błędnie zastosował przepisy nowej ustawy, gdyż trwanie 12 miesięcznego okresu zawieszenia następowało w czasie obowiązywania starej ustawy. Pełnomocnik zarzucił też organowi II instancji, że ten nie przeprowadził własnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego ani nie odniósł się do twierdzeń i zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Odniósł się ponadto do zarzutów skargi, nie podzielając argumentacji przytoczonej na ich poparcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. nr 168, poz. 1323 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Niewątpliwie decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie. Granice uznaniowości wyznaczają bowiem z jednej strony przesłanki zwolnienia zawarte w powołanym przepisie art. 105 pkt 10, z drugiej zaś przepisy K.p.a., ustanawiające reguły prowadzenia prawidłowego postępowania administracyjnego.

Tak więc organy Służby Celnej, podejmując decyzję administracyjną o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, są w szczególności zobowiązane do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 K.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Winny też w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.). Muszą wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a.

Organy orzekające w niniejszej sprawie nie uchybiły wskazanym regulacjom.

Bezsporne jest bowiem, że Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., zawiesił M. L. w pełnieniu obowiązków służbowych na okres od [...] czerwca 2009 r. do [...] września 2009 r. w związku z wszczęciem przeciwko niej postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego. Następnie decyzją z dnia [...] września 2009 r., organ przedłużył okres zawieszenia do czasu zakończenia przeciwko skarżącej postępowania karnego. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, iż przeciwko skarżącej toczy się przed Sądem Rejonowym w C. postępowanie karne, które nie zostało zakończone.

Zostały zatem spełnione przesłanki fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza Służby Celnej ze służby, określone w art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Bezspornie bowiem upłynął dwunastomiesięczny okres zawieszenia skarżącej w pełnieniu obowiązków służbowych oraz nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia wobec toczącego się postępowania karnego. Stąd też zarzut błędnego zastosowania powyższego przepisu nie jest uzasadniony. Już z samej treści przepisu art. 105 pkt 10 wynika, że zwolnić można funkcjonariusza, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Chodzi zatem bezdyskusyjnie o sytuację, kiedy w obrocie prawnym znajduje się decyzja o zawieszeniu funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Brak jest racjonalnych podstaw do innej wykładni powołanego przepisu.

Nie sposób zgodzić się też w tych okolicznościach z zarzutem wydania decyzji z przekroczeniem określonych w przepisie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, granic uznania administracyjnego.

Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Sąd podziela stanowisko pełnomocnika skarżącego, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, ma obowiązek, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. K.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywateli, jeśli nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków.

Tym nie mniej podkreślenia wymaga, iż w interesie społecznym leży prawidłowe wykonywanie zadań nałożonych na Służbę Celną określonych w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, polegających na zapewnieniu ochrony i bezpieczeństwa celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier. Zwrócić też trzeba uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej w kontekście zapewnienia realizacji zaplanowanych wpływów do budżetu państwa.

Należy wskazać ponadto, że stosunek służbowy funkcjonariusza celnego ma charakter administracyjnoprawny, którego istotą jest m.in. wzmożona stabilność zatrudnienia, na co wielokrotnie zwracał uwagę w swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok TK z dnia 14 grudnia 1999 r., sygn. akt SK 14/98, OTKZV nr 7/1999, poz. 163).

Jednakże sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach tylko przywilejów, a bardziej służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne itd. Nie ulega wątpliwości, że na osobach pełniących służbę publiczną ciąży szczególny obowiązek troski o dobro wspólne, a idea dobra wspólnego zakłada ofiarność z ich strony, z którą łączyć się mogą kwalifikowane wymagania i odpowiedzialność (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04, OTK ZV nr 9/17/2009, poz. 93).

Interes społeczny, pojmowany jako troska o dobro wspólne, wymaga zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną. Natomiast sytuacja, kiedy funkcjonariusz jest zawieszony w wykonywaniu obowiązków służbowych i nie może ich wykonywać, powoduje dezorganizację służby oraz konieczność wykonywania przypisanych mu zadań przez innych funkcjonariuszy jako czynności dodatkowych. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organów administracji celnej, popartą szczegółowymi analizami etatowymi.

Istotna jest przy tym okoliczność, iż w przypadku zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, następuje swoista "blokada etatu", gdyż przepisy dotyczące Służby Celnej nie przewidują możliwości zatrudnienia na miejsce funkcjonariusza zawieszonego w pełnieniu obowiązków służbowych innej osoby.

Ważąc interes społeczny oraz słuszny interes funkcjonariuszki, należy mieć w niniejszej sprawie na uwadze także charakter przestępstwa, o które została ona oskarżona, pozostającego w związku z pełnioną służbą, a polegającego na przyjmowaniu korzyści majątkowych. Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego i popełnione z winy umyślnej, zaś ustawodawca w takim przypadku przewidział obligatoryjne zawieszenie funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych na okres 3 miesięcy. Intencją ustawodawcy było zatem odsunięcie funkcjonariusza celnego od wykonywania obowiązków służbowych w tym okresie. Zatem taka możliwość istnieje również w sytuacji przedłużenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, do czasu zakończenia postępowania karnego.

Nie znajduje uzasadnienia w rozpatrywanej sprawie zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., ponieważ organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły materiał dowodowy, wskazując dokładnie, jak sytuacja zawieszenia skarżącej oraz innych funkcjonariuszy w pełnieniu obowiązków służbowych, dezorganizuje pracę komórki organizacyjnej, w której pełnią służbę.

Obszerne uzasadnienia tak zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w B., spełniają również wymogi przepisu art. 107 § 3 K.p.a. W szczególności organy wskazały fakty, które uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, którym zaś odmówiły mocy dowodowej. Dotyczy to w szczególności podnoszonych kwestii dotychczasowej nienagannej służby pełnionej przez skarżącą. Okoliczność bowiem, że skarżąca pełniła dotychczas swoją służbę nienagannie, nie ma decydującego znaczenia w sprawie, gdyż w żaden sposób nie może usprawiedliwiać pozostawienia jej w służbie wobec ponad 12-miesięcznego i trudnego do przewidzenia zakończenia okresu zawieszenia w wykonywaniu obowiązków służbowych.

Także zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności jest nietrafny, albowiem organ odwoławczy, by nie powielać argumentacji organu pierwszej instancji, w całości ją podtrzymał, a nadto wyczerpująco odniósł się do zarzutów odwołania.

Sąd nie podzielił też zarzutu pełnomocnika skarżącej co do niewłaściwego zastosowania przepisów nowej ustawy o Służbie Celnej, bowiem rację ma organ, że postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącej ze służby zostało zainicjowane zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia [...] kwietnia 2011 r., w czasie obowiązywania już ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Ustawa ta weszła w życie 31 października 2009 r., a zatem obowiązkiem organu, zgodnie z art. 231 ust. 1, ustawy było prowadzić postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby na zasadzie nowej ustawy. Było to bowiem nowe postępowanie w sprawie.

Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. Skarżąca została bowiem poinformowana pismami z dnia [...] listopada 2011 r., które odebrała [...] grudnia 2011 r. o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z całością akt sprawy, w ciągu 7 dni od dnia doręczenia pisma, jednakże skarżąca z powyższego uprawnienia nie skorzystała.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.