Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 869/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 2, par. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 21 ust. 7
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Dnia 3 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat K. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat K. S. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...]. nr [...] o uchyleniu w całości własnej decyzji z dnia [...] nr [...] i przyznaniu S.B. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 w pomniejszonej wysokości oraz nałożeniu sankcji.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 15 maja 2008 r. S.B. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, deklarując działki rolne na działkach ewidencyjnych o nr [...], [...] i [...]. Wraz z wnioskiem strona złożyła materiał graficzny.

Decyzją z dnia [...]. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał S.B. płatność w łącznej wysokości 4650,72, w tym z tytułu: 1) ONW - Nizinne strefa I – 2008 w wysokości 2148,00 zł, do powierzchni 12 ha, 2) ONW - Nizinne strefa II – 2008 w wysokości 2502,72 zł, do powierzchni 9,48 ha.

Postanowieniem z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania S.B. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 i dołączył do sprawy następujące dokumenty: pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. znak [...] dnia [...], pismo Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. [...] z dnia [...], pismo PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna SA - Oddział Kopali Węgla Brunatnego B. z dnia [...], pismo PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna SA - Oddział Kopali Węgla Brunatnego w B. z dnia [...].

W wyniku wznowionego postępowania organ I instancji wydał w dniu [...]. decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji nr [...] w całości oraz o przyznaniu S.B. płatności ONW do działek rolnych lub ich części w wysokości 1498,53 zł, położonych na obszarach typu: ONW - Nizinne strefa II – 2008 oraz odmówił przyznania płatności ONW do działek rolnych typu ONW - Nizinne strefa I – 2008 i nałożył sankcję w wysokości 991,66 zł.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. S.B. podniósł, że nikt nie zapytał go, czy posiada dowody i świadków na okoliczność uprawniania spornych działek. Wskazał, że długo po wykupie działek przez kopalnię użytkował ziemię. Ponadto S.B. podkreślił, że uchylenie poprzednich decyzji oraz wydanie nowych tylko na podstawie danych Kopalni Węgla Brunatnego w B. jest naruszeniem jego prawa do obrony.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] nr [...]

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności ONW określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. nr 68, poz. 448 ze zm.).

Organ odwoławczy wskazał, że podczas obsługi sprawy płatności rolnych S.B. na rok 2011 znak: [...], na podstawie nowych zdjęć lotniczych (ortofotomap) znajdujących się w posiadaniu organu, stwierdzono na powierzchni działek zgłoszonych przez stronę we wniosku, zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej wskutek rozpoczęcia prac górniczych przez Kopalnię Węgla Brunatnego w B.. Powyższe ustalono także na podstawie informacji uzyskanych od Spółki PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. - Oddział Kopalni Węgla Brunatnego B. z dnia [...]. i z dnia [...].

Organ II instancji podniósł też, że rolnik składając wniosek wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. W toku kontroli administracyjnej powierzchnia, którą deklaruje rolnik jako użytkowaną rolniczo jest weryfikowana przy pomocy systemu informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. W myśl powołanego przepisu "System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000." System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) ustanowiony jest w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego, które muszą być przez Polskę stosowane. System LPIS ma na celu jednoznaczną w skali kraju identyfikację deklarowanej działki rolnej i jej położenia, w oparciu o który to system przeprowadzana jest kontrola prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą uprawnienia do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocowego oraz kontrola jednokrotnej deklaracji dla poszczególnych działek rolnych lub ich części przez jednoznacznie określonych, potencjalnych beneficjentów. System LPIS obejmuje swoim zasięgiem niemal wszystkie podstawowe moduły Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZIK), a więc ewidencję producentów, ewidencję gospodarstw rolnych, ewidencję wniosków o przyznanie płatności, Zintegrowany system kontroli i opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat powierzchniowych dane z ewidencji gruntów i budynków (egib).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zdjęcia lotnicze, a właściwie ortofotomapy, na które powołuje się organ I instancji stanowią element systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS). Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia 1975/2006 Państwa członkowskie korzystają ze zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 1782/2003 tytuł II rozdział 4 (zwanego dalej "ZSZiK"). Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podniósł, iż zasadniczymi dowodami w niniejszej sprawie są ortofotomapy sporządzone na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 2 maja 2003 roku i 26 kwietnia 2009 roku, a także oświadczenia spółki PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna SA - Oddział Kopalni Węgla Brunatnego B. z dnia 14 lutego 2012 r. i z dnia 3 marca 2012 r. Zdaniem organu odwoławczego dowody te w sposób wyraźny potwierdzają okoliczność braku możliwości użytkowania rolniczego działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej o nr [...], [...] oraz [...]. Rozpoczęcie prac górniczych oznacza bowiem brak możliwości utrzymywania deklarowanych gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Stąd organ I instancji prawidłowo uznał, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania i uchylił decyzję dotychczasową o przyznaniu S.B. płatności ONW na rok 2008, a w decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej zasadnie zostały wyłączone z płatności działki rolne, na których rozpoczęto działalność górniczą w 2006 i 2007 roku. Powierzchnia wyłączona z działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej o nr [...] wynosi 1,22 ha, na działce ewidencyjnej o nr [...] wynosi 2,88 ha oraz na działce ewidencyjnej o nr [...] wnosi 1,44 ha.

Powołując się na treść art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2007.64.427) – organ odwoławczy stwierdził, że producent nie skorzystał z prawa do czynnego udziału w postępowaniu, nie przedstawił dowodów podważających zasadność wyłączenia z płatności ww. działek rolnych, nie przedstawił również świadków na okoliczność uprawy działek przez cały okres gospodarczy. Skoro producent rolny kwestionuje ustalenia organu I instancji, to mógł przedstawić dowody przeciwne ustaleniom Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.. Zasada oficjalności postępowania dowodowego (prowadzenia postępowania dowodowego przez organ z urzędu) nie oznacza, że strona może zachowywać się biernie w toku postępowania dowodowego. Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne, dlatego na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne. Strona była informowana o wznowieniu postępowania, o dołączeniu do sprawy dokumentów spółki PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna SA - Oddział Kopalni Węgla Brunatnego B., o czym świadczy podpis na potwierdzeniu odbioru postanowienia o wznowieniu postępowania i postanowienia dowodowego. Producent nie odniósł się do tych nowych dowodów, stąd nie można mówić o naruszeniu przez organ prowadzący postępowanie art. 10 § 1 k.p.a., czy art. 81 k.p.a., zważywszy na to, że w postanowieniach znalazło się pouczenie o możliwości brania przez stronę czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów, przeglądania akt sprawy, jak również brania udziału w przeprowadzaniu dowodu.

W ocenie organu odwoławczego, istotne znaczenie ma to, że strona wniosek podpisała, składając oświadczenia i przyjmując na siebie zobowiązania wymienione na str. 4/4 wniosku. W szczególności S.B. oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania agencji o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia posiadania. Producent, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie poinformował niezwłocznie organu o utracie posiadania, czy rozpoczęciu prowadzenia działań górniczych na działkach o nr: [...], [...] oraz [...]. W związku z powyższym w sprawie nie znajduje zastosowania art. 68 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W ocenie organu odwoławczego brak jest również podstaw do tego, aby przyjąć, że strona nie ponosi winy stwierdzonych nieprawidłowości. Ubieganie się o przyznanie środków publicznych do działek rolnych położonych na ww. działkach ewidencyjnych, w sytuacji rozpoczęcia działań górniczych i występowania zadrzewień, przesądza o niedopuszczalności zastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi o możliwości wyłączenia winy producenta, a co za tym idzie, o możliwości odstąpienia od pomniejszenia płatności, w przypadku, gdy wniosek jest poprawny pod względem faktycznym lub gdy producent wykaże, że nie ponosi winy stwierdzonych nieprawidłowości.

Organ wyjaśnił, że w związku z powyższym należna wnioskodawcy płatność została ustalona w sposób następujący: Płatność ONW – 2008 Nizinne Strefa I powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych: 12 ha. Powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej: 6,46 ha. Różnica między powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną wynosiła 5,54 ha, co stanowi różnicę 85,76% (stwierdzona różnica 5,54 ha x 100 %) / pow. stwierdzona 6,46 ha = 85,76 %). W myśl art. 16 ust. 1 rozporządzenia nr 1975/2006 "Podstawę do obliczania pomocy w odniesieniu do środków związanych z obszarem określa się zgodnie z art. 50 ust. 1 i 3 i 7 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Do celów niniejszego artykułu, obszary zadeklarowane przez beneficjenta, które otrzymują tą samą stawkę pomocy, uznaje się za tworzące jedną grupę upraw." Stąd w przedstawionym stanie faktycznym przy ustalaniu podstawy obliczania płatności ONW zastosowanie ma art. 50 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004, który stanowi: " (...) jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar ustalony dla danej grupy upraw, do obliczania pomocy zostanie zastosowany obszar ustalony dla tej grupy upraw". Natomiast zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 (w związku z art. 16 ust. 4 rozporządzenia nr 1975/2006) "Z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli ta różnica przekracza 30% stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli ta różnica przekracza 50%, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę." Z uwagi na przedeklarowanie powierzchni stwierdzonej względem powierzchni deklarowanej o 85,76%, płatność została odmówiona i zostały nałożone sankcje w wysokości 991,66 zł. Stawka płatności ONW ustalona została w rozporządzeniu ONW w § 3 ust. 2 pkt 1 i wynosi 179 zł.

Płatność ONW - 2008 Nizinne Strefa II - przyznana płatność wynosi 2502,72 zł (9,48 ha x 264 zł). Stawka płatności ONW ustalona została w rozporządzeniu ONW w § 3 ust. 2 pkt 2 i wynosi 264 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji i podniósł, że nie miał możliwości przedstawienia swoich dowodów przed organem I instancji. Skarżący zaznaczył, iż kwestionuje wyjaśnienia z K.W.B. B., gdyż sypanie nakładu (ziemi) odbywa się z małym postępem i do chwili obecnej część rolników, od których kopalnia kupiła ziemię nadal ją uprawia i bierze dopłaty. Podkreślił, że na jego ziemi też była koszona trawa. Skarżący podniósł, iż nie pouczono go o jego prawach i obowiązkach, a podpisywane przez niego oświadczenia drukowane były małymi literami i nie były dla niego zrozumiałe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 24 września 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 869/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał S.B. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W piśmie procesowym z dnia 29 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącego - w uzupełnieniu skargi - zarzucił Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa naruszenie norm wynikających z art. 7, 8, 9, 10 § 1 i 77 § 1 k.p.a. Ponadto, zdaniem pełnomocnika w świetle zebranego materiału dowodowego nie została spełniona przesłanka określona w art. 145 ust. 1 pkt 5 k.p.a., który organ administracji powołał jako podstawę wznowienia postępowania. Organ administracyjny wznowił bowiem postępowanie na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...], który po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania S.B. płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008, uchylił własną decyzję z dnia [...]. przyznającą płatności ONW w łącznej wysokości 4650,72 zł i przyznał płatność ONW do działek rolnych położonych na obszarze ONW – Nizinne strefa II na rok 2008 r. w wysokości 1498,53 zł oraz odmówił przyznania płatności ONW do działek rolnych położonych na obszarze ONW – Nizinne strefa I na rok 2008 r. i nałożył sankcję w wysokości 991,66 zł.

Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały po wznowieniu - na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. w oparciu o postanowienie z dnia [...]. Przesłanką do wznowienia postępowania w sprawie płatności ONW za rok 2008 była informacja od PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółka Akcyjna Oddział Kopalni Węgla Brunatnego [...] o dacie objęcia pracami górniczymi - w sposób uniemożliwiający użytkowanie rolnicze - działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] – podanych przez skarżącego we wniosku z dnia 15 maja 2008 r.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 151 § 2 i art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. w związku z § 2, § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 448 ze zm.) oraz art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. nr 64, poz. 427 ze zm.).

Należy podkreślić, iż wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 534/92, granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania zatem dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym (uchwała NSA z dnia 2 grudnia 2012 r. sygn. akt OPS 11/02, LEX nr 75104).

Jak stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może nastąpić tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wymienione w tym przepisem przesłanki. Nastąpi to zatem wówczas, gdy nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne: są istotne dla sprawy; istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; nie były znane organowi, który wydał tę decyzję; wyszły na jaw po wydaniu decyzji. Podnieść należy także, że w przywołanym przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. została użyta alternatywa, a nie koniunkcja, a zatem podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (zob. wyrok SN z 6 marca 2002 r., III RN 75/01 - OSNAP 2002, nr 17, poz. 401). Z powyższego wynika, że pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu.

Powołując cytowaną normę prawną organ wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż taką nową istotną dla sprawy okolicznością nie znaną organowi w dacie wydania decyzji z dnia 3 grudnia 2008 r., było ustalenie, w toku postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku strony o przyznanie płatności na rok 2011, że zgłoszone przez skarżącego działki znajdują się na terenie objętym pracami górniczymi. Z pisemnej informacji PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółka Akcyjna Oddział Kopalni Węgla Brunatnego [...] z dnia [...], otrzymanej przez Biuro Powiatowe ARiMR w P. w dniu 20 lutego 2012 r., wynika, że na działkach położonych w obrębie B., gm. R. zostały rozpoczęte roboty górnicze w następujących terminach: działka nr [...] w listopadzie 2006 r., działka [...] w listopadzie 2007 r., działka nr [...] w czerwcu 2006 r.

W ocenie sądu, analizując argumentację organu i zgromadzony w sprawie materiał dowody, należy zgodzić się ze stanowiskiem, iż w sprawie niniejszej wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję z dnia [...]. nr [...]. Co za tym idzie – Sąd uznał, iż były podstawy faktyczne i prawne do wznowienia postępowania – postanowieniem z dnia 25 czerwca 2012 r., a w następstwie - do wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wbrew zarzutom skargi wznowienie postępowania nie nastąpiło w związku z uzyskaniem dowodu w postaci ortofotomap wykonanych w 2009 r. Ortofotomapy zostały załączone do akt sprawy, a dokonane na ich podstawie ustalenia spowodowały kontrolę administracyjną wniosków beneficjenta złożonych w latach poprzedzających. Natomiast, jak już wyżej wskazano, podstawą wznowienia niniejszego postępowania była informacja o rozpoczęciu robót górniczych w 2006 oraz 2007 roku na działkach deklarowanych przez beneficjenta we wniosku z 2008 r. o przyznanie płatności ONW na 2008 rok, a co za tym idzie okoliczność braku możliwości użytkowania tych działek przez skarżącego. Pisemna informacja od PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółka Akcyjna Oddział Kopalni Węgla Brunatnego [...], pochodziła co prawda z roku 2012, jednak powoływała okoliczność faktyczną, jaka istniała w dacie wydawania decyzji nr [...].

Wskazać należy, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. - płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.), zwanemu dalej "rolnikiem":

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".

Szczegółowe warunki utrzymywania gruntów zgodnie z normami określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2007 r. nr 46, poz. 306). Jednym z warunków utrzymywania gruntów zgodnie z normami, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia, jest w przypadku gruntów ornych, prowadzenie na nich uprawy roślin lub ich ugorowanie.

Wnioskujący o płatności ma zatem obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym oraz rzeczywiste rolnicze gospodarowanie na posiadanym gruncie, co wynika z § 2 rozporządzenia ONW, stanowiącego, iż wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Nie ulega zatem wątpliwości, że aby spełnić warunek utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok, grunty te muszą pozostawać w tym czasie w posiadaniu osoby ubiegającej się o przyznanie płatności. Stan posiadania na dzień 31 maja, o którym mowa w § 2 rozporządzenia ONW, może być miarodajny jedynie dla określenia wysokości przyznanego świadczenia. Posiadanie, zatem powinno mieć charakter trwały. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA II GSK 228/07). Pomoc finansowa w formie płatności ONW udzielona może być zatem tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, tzn. rolnikom, którzy rolniczo użytkują posiadane działki rolne (niezależnie od ustalenia tytułu prawnego wnioskodawcy).

Przypomnieć należy, że instytucja wznowienia postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Mając jednak na uwadze jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów rozpatrujących niniejszą sprawę było postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 do art. 153) dotyczącymi wznowienia postępowania.

W ocenie organu podstawą do weryfikacji decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...]. była przesłanka opisana w cytowanym już przepisie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z taką oceną, wobec przywołanych faktów, należy się zgodzić, a to z uwagi na to, iż przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przewiduje, iż ma wyjść istotna dla sprawy nowa, nie znana organowi w dacie wydania decyzji okoliczność. Oznacza to, iż musi być to okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Za takim rozumieniem omawianej przesłanki przemawia wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych stanowisko judykatury. Nie można natomiast zapominać, iż wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. sygn. wyrok NSA z dnia 19 października 2010r., sygn. akt II GSK 889/09 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (por. m. in. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08).

Niewątpliwie, uwzględniając treść przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. zgodzić należy się z organem, iż wobec ustalenia, że Kopalnia Węgla Brunatnego [...] prowadziła roboty górnicze na terenie przedmiotowych działek w roku 2006 i 2007 niezbędnym było ustalenie rzeczywistego stanu sprawy i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Rozpoczęcie robót górniczych przez Kopalnię Węgla Brunatnego w B. w 2006 i 2007 roku na działkach, co do których przyznana została ostateczną decyzją producentowi rolnemu – S.B. płatność ONW na rok 2008 - jest nową okolicznością istniejącą w dacie wydania decyzji z dnia [...] nie znaną organowi. Przed wydaniem powyższej decyzji organ ustalił bowiem na podstawie wniosku strony, że użytkownikiem działek jest S.B..

Sąd podziela stanowisko organów, że skarżący na dzień wydania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania dopłat za rok 2008 nie spełniał warunku posiadania spornych gruntów. Z materiału dowodowego wynika, że nie tylko właścicielem, ale i faktycznym użytkownikiem przedmiotowych działek była Kopalnia Węgla Brunatnego w B..

Tym samym niezasadny jest zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie reguł i zasad ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Ustalony stan faktyczny na dzień składania wniosku jak i wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakresie użytkowania (posiadania) spornych działek rolnych, pozwalał ocenić faktyczne ich użytkowanie. Za prawidłowe Sąd uznał więc stanowisko organów, że deklarowane przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2008 działki: nr [...] [...] oraz [...] nie były przez niego użytkowane, a tym samym brak było podstaw do przyznania skarżącemu płatności ONW – Nizinne strefa I - 2008.

Wskazać także należy, że na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności bezpośredniej ciąży obowiązek, by udzielane informacje były zgodne z rzeczywistością. Nie jest rolą Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poszukiwanie dowodów w sprawie. Za niezasadny należy więc uznać zarzut naruszenia przez organy przepisów procesowych przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, jak też nieudzielenie skarżącemu koniecznych pouczeń. Co do obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, to w świetle niekwestionowanych ustaleń faktycznych, trudno uznać, że obowiązkowi temu uchybiono. W przypadku gdy sfera faktów jest niesporna i ustalona w sposób zupełny, a więc dający podstawę do zastosowania przepisu prawa materialnego, niezasadne jest czynienie organom administracji zarzutu nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących naruszenia zasady udzielania stronie informacji wymaga podkreślenia, że przepisy ustawy z 2007 r. nieco inaczej statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 21 ust. 3 cyt. ustawy - strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wymaga podkreślenia, że przepis ten stanowi samodzielną podstawę udzielania stronom wyjaśnień i nie ma podstaw do odwoływania się w tej kwestii do przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego, który wobec szczególnej regulacji, nie znajduje zastosowania. W tym postępowaniu organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. Ciężar dowodu - odmiennie niż podnosi skarżący - spoczywa nie na organie, tylko na stronach oraz innych osobach uczestniczących w postępowaniu. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających inny stan faktyczny od tego, który został ustalony przez organy administracji. Skarżący wbrew zasadom wynikającym z przepisu art. 21 ust. 3 ustawy z 2007 r. nie przedstawił w postępowaniu o przyznanie płatności żadnego dowodu, na podstawie którego skutecznie można byłoby podważyć ustalenia organu ARiMR w Pajęcznie, stanowiące podstawę faktyczną wydanej w sprawie decyzji. Jak wynika z analizy akt sprawy, skarżący nie zainicjował i nie podjął żadnych działań procesowych, które mogłyby skutkować podważeniem ustaleń organów administracji.

Nie było więc wystarczające jedynie lakoniczne stwierdzenie przez skarżącego w odwołaniu, że nie wie na ile dane z Kopalni Węgla Kamiennego w B. mogą być nieomylne. Nie przedstawiał żadnego dowodu świadczącego o tym, że uprawiał sporne działki w 2008 r., a który to miałby potwierdzać prawidłowość złożonej deklaracji. Tym bardziej, że jak wynika z ustaleń organów składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 również deklarował użytkowanie spornych działek.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. Co prawda w aktach sprawy brak dowodu, aby organ II instancji przed wydaniem decyzji poinformował stronę o możliwości wypowiedzenia się i uzupełnienia zebranego w sprawie materiału dowodowego, ale zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Strona ani jej pełnomocnik nie wskazali konkretnych dowodów, których przeprowadzenie mogłoby mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy. Nie można zatem uznać, że ewentualne naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 § 1 k. p. a., prowadziłoby do wzruszenia zaskarżonej decyzji.

Należy również zwrócić uwagę, iż postępowania administracyjne z udziałem S.B., dotyczące uchylenia ostatecznych decyzji administracyjnych w sprawach związanych z przyznanymi płatnościami rolnymi na działki o nr: [...], [...] oraz [...] wszczynane są przez organ w P. sukcesywnie za kolejne lata, a podstawą wydawanych w trybach nadzwyczajnych decyzji są te same dokumenty i ustalone na ich podstawie okoliczności faktyczne. Skarżący zatem już nie raz był informowany o możliwości wypowiedzenia się i uzupełnienia zebranego materiału dowodowego i mimo trwającego w niniejszej sprawie od czerwca 2012 r. postępowania wznowieniowego, żadnych nowych dowodów nie zgłosił. Podkreślić także trzeba, iż w zakresie pomocy finansowej dla S.B. z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w dniu 7 czerwca 2013 r. wydał wyrok w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 179/13, oddalający skargę strony na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., który po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2007, uchylił własną decyzję przyznającą S.B. płatności ONW i przyznał płatność ONW w pomniejszonej wysokości, nakładając przy tym sankcję.

Reasumując stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie, jak wskazano powyżej, wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W takim zaś wypadku organ miał możliwość uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Stosownie bowiem do treści art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. - organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Organ prawidłowo wyjaśnił, że podstawą wznowienia postępowania w sprawie było ustalenie nowej okoliczności, tj. faktu użytkowania spornych działek przez Kopalnię Węgla Brunatnego w B., a więc braku możliwości rolniczego użytkowania tych działek przez beneficjenta. Wbrew zarzutom skargi powyższa okoliczność nie była znana Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w P. przed wydaniem decyzji z dnia [...].

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu sądowym przez adwokata z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 t. j.).

U.K.