Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 906/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 23, 24,27
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2015 r. sprawy ze skargi I. S., W. S., A. S. i B. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 2936 m² z całej nieruchomości o pow. 36.399 m ², stanowiącej własność F.M., a użytkowanej przez R.S. - w części dotyczącej ustalenia odszkodowania i pozostawienia kwoty odszkodowania w depozycie sądowym (pkt 2 i 3 decyzji).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że decyzją z dnia [...] grudnia 1977 r. Prezydent Miasta [...] orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 2936 m² z całej nieruchomości o pow. 36.399 m ², stanowiącej własność F.M., a użytkowanej przez R.S. (pkt 1 decyzji).

W punkcie 2 decyzji orzeczono o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczenie w wysokości 30.744,- zł oraz o pozostawieniu kwoty odszkodowania w depozycie sądowym do czasu ujawnienia przez R.S. prawa własności do przedmiotowej nieruchomości.

W punkcie 3 decyzji stwierdzono, że przy wypłacaniu zdeponowanej kwoty wnioskodawca odszkodowania obowiązany jest potrącić z niej należności ciążące na nieruchomości jako należności Państwa i banków.

Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. I.S., A. S., B.S. i W.S. wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji Prezydenta Miasta [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania i pozostawienia kwoty odszkodowania w depozycie sądowym (pkt 2 i 3 decyzji). Zakwestionowanej decyzji zarzucili rażące naruszenie art. 7, art. 23, art. 24 i art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez brak wskazania osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i bezprawne uznanie zaistnienia przeszkody uniemożliwiającej wypłatę odszkodowania bezpośrednio R.S. i nakazanie wpłacenie go do depozytu sądowego ustanawiając warunek ujawnienia swoich praw w księdze wieczystej przez R.S. Zdaniem wnioskodawców

w/w decyzja była niewykonalna w zakresie wskazanego warunku ponieważ R.S. nie był w stanie ujawnić swojego prawa w księdze wieczystej po tym, jak organ orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości.

Wojewoda [...] wskazał, że postępowanie wywłaszczeniowe w przedmiotowej sprawie przeprowadzone zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.) i w świetle powyższych przepisów należy oceniać przedmiotową decyzję wywłaszczeniowo-odszkodowawczą. Rozpatrując sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. organ nadzorczy nie stwierdził aby doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 2936 m² i decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania i pozostawienia kwoty odszkodowania w depozycie sądowym (pkt 2 i 3 decyzji).

Od powyższej decyzji Wojewody [...] odwołanie złożyli I. S., A. S., B. S. i W. S. podnosząc zarzut, iż wadliwe było przyjęcie, że organ wywłaszczeniowy miał wątpliwości co do prawa własności R. S. do wywłaszczonej nieruchomości.

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że Wojewoda [...] zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. w części zakwestionowanej przez wnioskodawców.

Organ odwoławczy zaznaczył, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a. i może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wynikających z art. 156 § 1 k.p.a.. Przepis ten w punkcie 2 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące zaś należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok NSA z dnia 30 listopada 1999 r., sygn. akt V SA 876/99, LEX 50137).

Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie ocenie nadzorczej podlega decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64).

Wojewoda [...] prowadząc postępowanie nadzorcze zwracał się w sprawie akt archiwalnych do Archiwum Państwowego w [...], do Urzędu Miejskiego w [...] oraz do [...] Sp. z o.o., jednakże akt tych nie zdołał pozyskać. W Urzędzie Miejskim w [...] odnaleziono natomiast dokumentację geodezyjną i projektową oraz dotyczącą wydania aktu własności ziemi.

W ocenie Ministra należy uznać, że wyczerpane zostały możliwości pozyskania archiwalnych akt wywłaszczeniowych, a zatem należało podjąć rozstrzygnięcie na podstawie szczątkowej dostępnej dokumentacji.

Wskazał, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. przewidywała sytuacje, w których przyznane odszkodowanie wpłacało się do depozytu sądowego. Przepis art. 26 ust. 1 ustawy stanowił, że jeżeli nieruchomość była obciążona na rzecz osób trzecich prawami rzeczowymi ujawnionymi w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów, wypłata do rąk osoby uprawnionej mogła nastąpić tylko po przedstawieniu przez nią dowodu, że osoby, którym te prawa przysługują, wyrażają zgodę na wypłatę; w braku zgody należało przypadającą do wypłaty sumę odszkodowania lub jej część niezbędną na zaspokojenie obciążeń złożyć do depozytu sądu powiatowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości w celu podziału tej sumy pomiędzy osoby uprawnione; podział odbywał się według przepisów o podziale sumy uzyskanej przez egzekucję nieruchomości.

Zgodnie zaś z art. 26 ust. 2 ustawy sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należało złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawiała przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafia na przeszkody prawne.

Minister stwierdził, że w niniejszej sprawie organ wywłaszczeniowy uznał, że stan prawny wywłaszczanej nieruchomości nie został uporządkowany, a zatem, że zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 26 ust. 2 ustawy. Wskazał, że wywłaszczona nieruchomość (działki nr [...]) objęta była księgą wieczystą KW Nr [...] prowadzoną przez Państwowe Biuro Notarialne w [...], w której w dziale II jako właścicielka wpisana była F. M.. Natomiast R.S. uzyskał w dniu [...] lutego1973 r. akt własności ziemi stwierdzający, że stał się on z mocy prawa właścicielem działek nr [...] o łącznej pow. 4,98 ha. Stosownie zaś do treści art. 19 ustawy wywłaszczeniowej, zgodnie z którym jeżeli w toku postępowania zgłosi i udowodni swoje prawo własności do nieruchomości osoba nie ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów, organ dopuści ją do uczestniczenia w postępowaniu w charakterze strony niezależnie od uczestnictwa właściciela, którego należy w sposób przewidziany w art. 16 ust. 1 i 2 i wezwać do złożenia oświadczenia w terminie 14 dni od zawiadomienia. Z kolei w myśl art. 23 ustawy jako osobę uprawnioną do otrzymania odszkodowania należało w decyzji wskazać właściciela nieruchomości, a w przypadku przewidzianym w art. 19 - osobę uczestniczącą w postępowaniu w charakterze strony, jeżeli właściciel wyrażał na to zgodę lub mimo wezwania nie brał udziału w postępowaniu. Z przepisów tych wynika, że mimo udowodnienia przez osobę uczestniczącą w postępowaniu prawa własności w trybie art. 19 odszkodowanie nie mogło być ustalone na jej rzecz wbrew woli właściciela ujawnionego w księdze wieczystej.

Minister wrócił uwagę, że F.M. wpisana jako właścicielka nieruchomości w księdze wieczystej zmarła przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, a postępowanie spadkowe po niej nie zostało przeprowadzone. Z akt sprawy wynika, że dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w [...] Wydział [...] Cywilny z dnia [...] marca 2009 r. sygn. akt [...] Ns [...] stwierdzono nabycie praw do spadku po zmarłej w dniu [...] maja 1966 r. F.M. Ponadto zauważył, że wywłaszczona nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia [...] września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...]). Aktem nadania z dnia [...] grudnia 1955 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 5 ust. 1 dekretu, M. M. nabył z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem [...] września 1951 r. prawo własności tej nieruchomości. Jednakże orzeczenie o wykonaniu w/w aktu nadania wydane zostało dopiero w dniu [...] stycznia 1973 r. Natomiast w myśl art. 6 ust. 1 dekretu ujawnienie prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej możliwe było po uprawomocnieniu się tego orzeczenia. Minister zaznaczył, że dopiero zatem po dniu [...] stycznia 1973 r. założona została księga wieczysta dla przedmiotowej nieruchomości i ujawniono w niej prawo własności F.M., żony zmarłego M.M.. Ujawnienie prawa własności F.M. w księdze wieczystej KW Nr [....] nastąpiło już po dacie nabycia przez R.S. prawa własności nieruchomości na podstawie aktu własności ziemi, tj. po dniu [...] listopada 1971 r.

Minister stwierdził, że w świetle powyższych okoliczności organ wywłaszczeniowy uznał, że nie ma możliwości wskazania R.S. jako osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania bez jednoznacznego wyjaśnienia kwestii wpisów w księdze wieczystej. W tej sytuacji przekazanie odszkodowania do depozytu sądowego jako znajdujące oparcie wprost w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. z uwagi na przeszkody prawne nie może być uznane za rażące naruszenie art. 26 ust. 2 ustawy.

Odnosząc się do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. w punkcie 3 dotyczącym potrącenia ze zdeponowanej kwoty odszkodowania należności ciążących na nieruchomości jako należności Państwa i banków, Minister stwierdził, że konieczność potrącenia tych kwot wynika z art. 13 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, a zatem Wojewoda [...] zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1977 r. także w odniesieniu do punktu 3 w/w decyzji.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju wnieśli I.S., A.S., B.S. i W.S. zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w szczególności:

- art. 23 i 24 w zw. z art. 20 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości polegające na przyjęciu, że organ wywłaszczeniowy prawidłowo uznał; iż nie ma możliwości wskazania R.S. jako osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania bez jednoznacznego wyjaśnienia kwestii wpisów w księdze wieczystej oraz, że w okolicznościach niniejszej sprawy powstawała uzasadniona wątpliwość, co do osoby właściciela wywłaszczonej nieruchomości oraz, że uzasadnione było ustanowienie dodatkowego warunku dla osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania w postaci uregulowania stanu prawnego w księdze wieczystej, a także że w tej sytuacji przekazanie odszkodowania do depozytu sądowego znajdowało oparcie wprost w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. z uwagi na przeszkody prawne i nie może być uznane za rażące naruszenie art. 27 ust. 2 w/w ustawy z dnia 12 marca 1958 r.;

- art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, polegające na przyjęciu, iż w stanie faktycznym sprawy wywłaszczeniowej zaistniała przeszkoda prawna uniemożliwiająca wypłatę sumy odszkodowania R.S. jako osobie uprawnionej do otrzymania odszkodowania i zachodziła konieczność wpłacenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego.

Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację podniesionych zarzutów. Zdaniem skarżących ustalenie przez organ wywłaszczeniowy osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania poprzez wskazanie jako tej osoby R.S. skutkowało niezasadnym ustanawianiem dalszych warunków, od spełnienia których organ uzależnił wypłatę odszkodowania. Podnieśli, że nielogiczne i niekonsekwentne jest twierdzenie, że należało jednoznacznie wyjaśnić kwestie wpisów w księdze wieczystej skoro R. S. udowodnił swoje prawo własności do nieruchomości przedstawiając decyzję potwierdzającą nabycie nieruchomości z mocy prawa, a wydaną przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Zaznaczyli, że organ wywłaszczeniowy nie mógł mieć wątpliwości czy prawnym właścicielem nieruchomości był R.S., gdyż w dacie wydawania decyzji wywłaszczeniowej organem właściwym w sprawach, do których zastosowanie miała ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych był również organ wywłaszczeniowy tj. Prezydent Miasta [...].

Według skarżących sama okoliczność ujawnienia aktu własności R.S. w księdze wieczystej nie neguje i nie negowała praw właścicielskich ich poprzednika prawnego. W ich ocenie organ wywłaszczeniowy bezprawnie i z rażącym naruszeniem prawa doszedł do przekonania, że zachodzi przeszkoda prawna wypłaty odszkodowania osobie uprawnionej do jego otrzymania, z uwagi na nieuporządkowany stan prawny nieruchomości w księdze wieczystej, mimo, ze poprzednik prawny skarżących udowodnił swoje prawo własności do nieruchomości.

Minister Infrastruktury i Rozwoju odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko sprawie zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zauważył, że skarga opiera się na zarzutach, podnoszonych już w trakcie postępowania przed organem zarówno I jak i II instancji. Ponadto zaznaczył, że w niniejszej sprawie jest poza sporem, że R. S. dysponował aktem własności ziemi z dnia [...] lutego 1973 r. Organ wywłaszczeniowy o tym fakcie wiedział, w związku z czym wywody skargi dotyczące właściwości organów i tego, co w związku z tym powinno być znane organowi z urzędu, nie mają znaczenia dla oceny decyzji wywłaszczeniowej. Podkreślił, że istota problemu zawiera się w tym, że wywłaszczona nieruchomość (działki nr [...]) objęta była księgą wieczystą KW Nr [...] prowadzoną przez Państwowe Biuro Notarialne w [...], w której w dziale II jako właścicielka wpisana była F.M..

Ponadto Minister zaakcentował, że deklaratoryjny charakter miało zarówno orzeczenie o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] grudnia 1955 r. na podstawie którego M.M. nabył przedmiotową nieruchomość, jak i akt własności ziemi. Oba rozstrzygnięcia wydane zostały na podstawie aktów normatywnych nadal obowiązujących.

Zdaniem Ministra w tych okolicznościach wątpliwości organu wywłaszczeniowego co do możliwości dokonania wypłaty odszkodowania na rzecz R.S., były uzasadnione. Przekazanie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego z uwagi na przeszkody prawne dla jego wypłacenia znajdowało oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W szczególności sam fakt złożenia kwoty odszkodowania do depozytu sądowego w jakikolwiek sposób nie uchybiał prawom podmiotu uprawnionego do zaspokojenia na podstawie ustawy. Ujawnienie prawa własności F.M. w księdze wieczystej KW Nr [...] nastąpiło już po dacie nabycia przez R.S. prawa własności nieruchomości na podstawie aktu własności ziemi, tj. po dniu [...] listopada 1971 r. Natomiast R.S., mimo legitymowania się aktem własności ziemi obejmującym przedmiotową nieruchomość, nie ujawnił swoich praw w księdze wieczystej.

Na rozprawie w dniu 11 września 2015 r. pełnomocnik skarżących poparł skargę i dodatkowo zaskarżonej decyzji zarzucił art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 23 § 1 ust. 4 oraz art. 24 w zw. z art. 20 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z 1958 r. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 2 w/w ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr [...]. Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W tym miejscu warto przypomnieć, że w szeroko rozumianym prawie administracyjnym jedną z naczelnych zasad prawnych jest zasada trwałości decyzji administracyjnych wyrażona w sposób wyraźny w art. 16 § 1 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy są ostateczne. Uchylenie, zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych. Z zasady tej wynika tzw. domniemanie prawidłowości decyzji administracyjnych polegające na tym, że dopóki decyzja nie została wyeliminowana z porządku prawnego, dopóty uważana jest za prawidłową, a więc zgodną z prawem. Zasada ta jest gwarantem stabilizacji na przyszłość stosunków prawnych ukształtowanych m.in. ostatecznymi decyzjami, na podstawie których dochodziło do transferu prawa własności z podmiotu prywatnego na Państwo. Jednym z trybów umożliwiających eliminację ostatecznej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, o którym mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Jednak obalenie skutków prawnych kwestionowanej decyzji w tym trybie, powodujące przełamanie zasady trwałości decyzji administracyjnych jest możliwe wyłącznie w sytuacji wydania decyzji w warunkach szczególnie ciężkiego naruszenia prawa, którego przypadki wskazuje art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli wystąpienie konkretnej podstawy nieważności decyzji zostanie wykazane w sposób nie pozostawiający jakichkolwiek wątpliwości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2001 r., sygn. akt III RN 214/00 (OSNP 2002/13/2980). W sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji, które powodują najdalej idące skutki w sferze obrotu prawnego (ostateczne stwierdzenie nieważności wywiera skutek z mocą wsteczną, eliminując decyzję od chwili jej wydania) nie można stwierdzić nieważności decyzji w przypadku istnienia wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy, czy niejednoznacznego rozumienia przepisów stanowiących podstawę prawną wydania decyzji.

W sprawie niniejszej w postępowaniu nadzorczym ocenie podlegała decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości, która została wydana jak wynika z jej treści, na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64). Zatem, w aspekcie zgodności z przepisami powołanej ustawy w wersji obowiązującej w dacie wydania kontrolowanej decyzji oraz stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania, należało ocenić wskazaną wyżej decyzję.

Strona skarżąca dopuszczenia się przez organ wydający tę decyzję rażącego naruszenia prawa upatruje w pozostawieniu w depozycie sądowym kwoty przyznanego odszkodowania do czasu ujawnienia przez R. S. prawa własności do wywłaszczonej nieruchomości.

Za prawidłowe należy uznać stanowisko organu nadzoru, że obowiązujące w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu przepisy prawa dopuszczały możliwość przekazania przyznanego odszkodowania do depozytu sądowego. W myśl bowiem art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (pomyłkowo powołanego przez organ jako art. 26 ust. 2), sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafia na przeszkody prawne.

Zauważyć należy, że w uzasadnieniu w/w decyzji wywłaszczeniowej organ wyjaśnił powody przekazania kwoty odszkodowania do depozytu sądowego. Wskazał, że "(...) prawny użytkownik przedmiotowej nieruchomości - Ob. R.S. udostępnił wnioskodawcy wywłaszczenia zajęcie terenu i wybudowanie na nim przepompowni wody dla magistrali wodociągowej "[...]" lecz formalności związane z wykupem nie mogą być ostatecznie załatwione ze względu na dotychczas nieuporządkowany stan prawny w księdze notarialnej." Jak wykazały organy obu instancji na podstawie odnalezionej w Urzędzie Miejskim w [...] dokumentacji geodezyjnej i projektowej oraz dotyczącej wydania aktu własności ziemi, wywłaszczona nieruchomość (działki nr [...]) objęta była księgą wieczystą KW Nr [...] prowadzoną przez Państwowe Biuro Notarialne w [...], w której w dziale II jako właścicielka wpisana była F.M.. Natomiast R.S. uzyskał w dniu [...] lutego1973 r. akt własności ziemi stwierdzający, że stał się on z mocy prawa właścicielem działek nr [...] o łącznej pow. 4,98 ha. Jak wynika z ustaleń organu nadzoru dokonanych na podstawie uzyskanych w postępowaniu nieważnościowym dokumentów wywłaszczona nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia [...] września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze [...] (Dz. U. Nr [...], poz. [...]). Aktem nadania z dnia [...] grudnia 1955 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 5 ust. 1 dekretu, M. M. nabył z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem [...] września 1951 r. prawo własności tej nieruchomości. Jednakże orzeczenie o wykonaniu w/w aktu nadania wydane zostało dopiero w dniu [...] stycznia 1973 r. Natomiast w myśl art. 6 ust. 1 dekretu ujawnienie prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej możliwe było po uprawomocnieniu się tego orzeczenia. Dopiero zatem po dniu [...] stycznia 1973 r. założona została księga wieczysta dla przedmiotowej nieruchomości i ujawniono w niej prawo własności F.M., żony zmarłego M.M.. Ujawnienie prawa własności F.M. w księdze wieczystej KW Nr [...] nastąpiło już po dacie nabycia przez R.S. prawa własności nieruchomości na podstawie aktu własności ziemi, tj. po dniu [...] listopada 1971 r.

W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko organu nadzoru, że w świetle powyższych okoliczności, że nie można przyjąć, że organ wywłaszczeniowy rażąco naruszył art. 27 ust. 2 w/w ustawy orzekając w zakwestionowanym przez skarżących punkcie 2 decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. o pozostawieniu w depozycie sądowym przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość do czasu ujawnienia przez R. S. prawa własności do przedmiotowej nieruchomości.

Za nieuprawniony należy uznać także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 4 oraz art. 24 w zw. z art. 20 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., gdyż w kontekście treści kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji nie można przyjąć, że organ wywłaszczeniowy nie wymienił osoby uprawnionej do otrzymania odszkodowania. Skoro w decyzji tej orzeczono o pozostawieniu przyznanego odszkodowania w depozycie sądowym do czasu ujawnienia przez R.S. prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, to logicznym jest, że osobą uprawnioną do otrzymania odszkodowania jest właśnie R.S. Ponadto w punkcie 3 decyzji mowa jest wprost o wypłacie zdeponowanej kwoty R.S. Wprawdzie właściwym byłoby zawarcie w decyzji odrębnego określenia osoby uprawnionej do odszkodowania, jednakże uchybienia tego w tym przypadku, nie można ocenić jako rażącego naruszenia, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wbrew stanowisku skarżących organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. w zakresie zakwestionowanym przez skarżących. Tak więc w wyżej przedstawionych okolicznościach argumenty prezentowane w skardze nie mogły zostać uwzględnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.