Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2224/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. z/s w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (KKU), po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. ([...] S.A.), od decyzji Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], stwierdzającej nabycie, z dniem [...] maja 1990 r., z mocy prawa, przez Gminę K., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa objętej księgą wieczystą Nr [...] położonej w K., w jednostce ewidencyjnej P., w obrębie nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha - utrzymała tę decyzję w mocy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożyły [...] S.A., reprezentowane przez radcę prawnego.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Zawiadomieniem z [...] kwietnia 2006 r., nr [...], Wojewoda M. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę K., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w K., w jednostce ewidencyjnej P., w obrębie nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...].

Decyzją z [...] lutego 2007 r., nr [...], Wojewoda M. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę K., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w K., w jednostce ewidencyjnej P., w obrębie nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...].

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania [...] S.A., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła ww. decyzję z [...] lutego 2007 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, iż nie została wyjaśniona okoliczność, czy na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu nie doszło do ustanowienia na rzecz [...] S.A. użytkowania i zarządu do przedmiotowego gruntu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda M. stwierdził nabycie, z dniem [...] maja 1990 r., z mocy prawa, przez Gminę K., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa objętej księgą wieczystą Nr [...] położonej w K., w jednostce ewidencyjnej P., w obrębie nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, iż ustalił, że w dniu [...] maja 1990 r. prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa i jej oznaczenie było tożsame z oznaczeniem aktualnie obowiązującym w ewidencji gruntów.

Wojewoda wskazał, iż w celu ustalenia, czy przedmiotowy grunt w dacie [...] maja 1990 r. znajdował się w zarządzie P. pismem z [...] marca 2011 r. zwrócił się on do stron postępowania o przedstawienie wszelkich dokumentów potwierdzających istnienie w tej dacie prawa zarządu do spornej działki. Pismem z [...] marca 2011 r. Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. poinformował, że nie posiada dokumentów potwierdzających prawo zarządu P. S.A. w stosunku do dz. nr [...], a pismem z [...] marca 2011 r. P. S.A. poinformowały, że dokumentem mogącym świadczyć o prawie zarządu jest orzeczenie Prezydium Rady Narodowej z [...] czerwca 1964 r. [...], wydane na podstawie art. 1-5, 10, 14, 19 - 23 i 30 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Powołując się na przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. Wojewoda wskazał, iż wywłaszczenie konkretnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, dokonane na wniosek państwowych osób prawnych, nie stanowiło automatycznego nabycia przez te osoby prawa zarządu do wywłaszczonej nieruchomości. Tytuł prawny do nieruchomości nadawany był przez właściwe organy państwowe, które ustalały prawno-rzeczowe tytuły do poszczególnych i konkretnie oznaczonych składników mienia w drodze decyzji.

Organ wskazał ponadto, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że nie ustanowiono, w formie prawem przewidzianej, prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości w dacie [...] maja 1990 r. na rzecz P. S.A. bądź jej poprzedników prawnych. W ocenie organu, skoro zatem sporna nieruchomość w dniu [...] maja 1990r. nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, to podmiotem, do którego ona należała jest terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Mając powyższe na względzie organ uznał, iż działka ewidencyjna nr [...] spełniała przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r.

Odwołanie od ww. decyzji wniosły P. S.A. podnosząc, iż sporna nieruchomość nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, nie jest objęta zakresem podmiotowym i przedmiotowym art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Podniosły ponadto, iż ww. nieruchomość stanowi fragment linii kolejowej K.- M. – G., która zgodnie z przedłożonym dokumentem - ewidencja środków trwałych P., została wybudowana w latach 1939-1945. Zatem, P. S.A. były w posiadaniu ww. nieruchomości w dacie [...] grudnia 1990 r., co stanowi dodatkową negatywną przesłankę jej komunalizacji. W opinii P. S.A., z chwilą utworzenia przedsiębiorstwa P. wszystkie eksploatowane przez nie nieruchomości weszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa. Za bezpodstawny uznały natomiast wymóg dotyczący przedstawienia dokumentów pozwalających stwierdzić ustanowienie zarządu. Zarząd przedmiotową nieruchomością powstał bowiem z mocy przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. ex lege, zaś ani powołane rozporządzenie ani przepis prawa nie wymagał stwierdzenia lub potwierdzenia tego stanu.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że przedmiotowa nieruchomość nie została obciążona prawem użytkowania (zarządu) zgodnie z obowiązującymi przed [...] maja 1990 r. przepisami. Nie została bowiem wydana decyzja o przekazaniu przedmiotowego gruntu w użytkowanie lub zarząd, co wynika m. in. z pisma P. S.A. z dnia [...] marca 2011 r. Zatem przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa.

Komisja powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące wykładni pojęcia "należące do" i wskazała, że pojęcie to oznacza przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym.

Wskazała ponadto, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało ugruntowane stanowisko, iż akty prawne regulujące status prawny przedsiębiorstwa P. oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mając charakter ogólnych aktów normatywnych, nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. W opinii organu, udowodnienie prawa zarządu lub prawa użytkowania nieruchomości wymagało zatem potwierdzenia danej okoliczności stosownym dokumentem, o którym mowa w art. 38 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm). Tym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Stąd też, w ocenie organu, jedynie istniejący po stronie przedsiębiorstwa państwowego P. tytuł prawny świadczyłby, że kwestionowana działka w dniu [...] maja 1990 r. nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu nie podlega komunalizacji. Analiza akt sprawy wykazała zaś, iż P. nie przysługiwał w dniu [...] maja 1990 r. odpowiedni tytuł prawny do działki nr [...] o pow. [...] ha, oparty na stosownej decyzji/umowie ustanawiającej prawo do danej nieruchomości. W tym stanie rzeczy, skoro P. S.A. nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości, to należała ona, w rozumieniu art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r., jak trafnie orzekł Wojewoda M. w zaskarżonej decyzji.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. S.A. w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

I. prawa materialnego, poprzez:

1. błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej w zw. z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (u.g.g.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej,

- polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji;

- w związku z art. 6 u.g.g. w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji;

- polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizacja nie następuje tylko w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny do nieruchomości w postaci decyzji administracyjnej, co oznacza, że brak dokumentu o zarządzie skutkuje komunalizacją mienia;

- polegające na błędnym przyjęciu, że podlega komunalizacji mienie przedsiębiorstwa państwowego wykonującego zadania o charakterze ogólnonarodowym, o znaczeniu ponadwojewódzkim, podległego organom administracji centralnej,

2. błędne zastosowanie art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa "należy do" terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego,

3. błędne zastosowanie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy nie "należała do" P. przedsiębiorstwa państwowego,

4. niezastosowanie art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Przepisy te zawierają bezwzględną przesłankę wyłączającą komunalizację z mocy prawa i pomimo iż znajdują się poza ogólnym aktem prawnym określającym przesłanki komunalizacji, to stanowią niezbędny element normy prawnej, której treść Sąd powinien zrekonstruować i zastosować;

5. błędne zastosowanie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe polegające na jego niezastosowaniu i uznaniu, że jedynie konkretny dokument stwierdzający przyznanie zarządu jest podstawą do uznania, że przedmiotowy grunt był w zarządzie P., podczas gdy przepis ten stanowi generalną normę, będącą podstawa przekazania gruntów P., bez tytułu prawnego do konkretnego gruntu: "mienie P. stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (to jest [...] grudnia 1989 r.)";

6. błędne zastosowanie art. 80 (pierwotnie 87) u.g.g. polegające na jego niezastosowaniu, gdyż przepis ten stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek, a tej ewentualnej podstawy nabycia przez P. prawa zarządu z mocy prawa organ w ogóle nie badał.

II. przepisów postępowania, a to:

1. art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodów nieadekwatnych wobec przedmiotu sprawy indywidualnej – w szczególności zupełne pominięcie dowodu na okoliczność, czy przed wejściem w życie rozporządzenia o P. linie kolejowe były w zarządzie Ministra Komunikacji, czy też czy grunty "pozostawały w dyspozycji" P. w dniu wejścia w życie ustawy o PKP oraz czy były "w jego użytkowaniu" na podstawie art. 80 u.g.g. i zatrzymanie się na analizie przesłanek należenia gruntu do P. na mocy art. 6 u.g.g., jak również błędnej wykładni rozporządzenia o PKP i ciężarze dowodu (który spoczywa w całości na organie), co doprowadziło do sprzecznego z ustawą wymogu legitymowania się przez P. zindywidualizowanym w postaci decyzji tytułem prawnym, jak również poprzez naruszenie zasady oficjalizmu w zbieraniu dowodów i przeniesienie ciężaru dowodu istotnych w sprawie okoliczności na stronę postępowania, co jest wyrazem zasady prawdy formalnej, która w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania;

2. art. 75 k.p.a. w związku z art. 80 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu legalnej teorii dowodowej co do dowodu na okoliczność posiadania przez P. tytułu prawnego do przedmiotowego gruntu, podczas gdy na gruncie polskiej ustawy procesowej obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów, z której wynika, że daną okoliczność można udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, iż podstawowy błąd organu polega na niezastosowaniu wykładni systemowej. Organ traktuje art. 38 ust. 1 i 2 u.g.g. jako immanentną całość, a są to dwie odrębne, autonomiczne normy. Ust. 1 stanowi bowiem tylko tyle, że grunty wydzielone i nabyte przez państwowe jednostki organizacyjne pozostają w ich zarządzie – ale wydzielenie i nabycie mogło mieć miejsce zarówno w drodze decyzji t.o.a.p. o oddaniu w zarząd na podstawie ust. 2, jak i w przypadku jakiegokolwiek innego nabycia prawa do gruntu, na podstawie chociażby rozporządzenia o P. Całkowicie błędna jest interpretacja organu, że każda jednostka organizacyjna (także ta, która posiadała już zarząd z mocy prawa jak w przypadku P.) miała "obowiązek" na gruncie art. 38 ust. 2 do wystąpienia o wydanie decyzji przez t.o.a.p. Nie można wystąpić o ustanowienie prawa zarządu, skoro już się takowe prawo posiada z mocy prawa, na podstawie lex specialis, jakim jest rozporządzenie o PKP. Prawo zarządu na podstawie tego przepisu mogły uzyskać jedynie jednostki, które takim prawem się dotychczas nie legitymowały. Skarżąca podkreśliła przy tym, iż nabycie tytułu prawnego przez P. na podstawie art. 4 rozporządzenia o PKP miało miejsce z mocy prawa.

Ponadto, wskazała, iż przedmiotowa nieruchomość była w posiadaniu poprzedników prawnych skarżącej od 1919 r. (Traktat wersalski) i nigdy nie została przekazana w posiadanie jakiekolwiek innej jednostki organizacyjnej. Nieracjonalnym jest więc oczekiwanie, aby cokolwiek w zakresie stanu prawnego nieruchomości zmieniło wejście w życie, po siedemdziesięciu prawie latach, art. 6 u.g.g. Organy nie wykazały aby kiedykolwiek od roku 1919 przedmiotowa nieruchomość została przekazana we władanie jakiegokolwiek t.o.a.p.

Skarżąca podniosła również, iż art. 80 u.g.g. w swym pierwotnym brzmieniu stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Organy nie ustaliły zatem, czy nieruchomość w 1985 r. była w użytkowaniu (przecież nie cywilnym, uregulowanym w kc) przedsiębiorstwa państwowego P. W ocenie skarżącej, nie da się ustalić, do kogo nieruchomość należała w roku 1990 i czy był to t.o.a.p. stopnia podstawowego w inny sposób niż cofając się aż do roku 1919.

Skarżąca podzieliła ponadto w całości argumentację zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2010 r., I OSK 1401/09.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2015 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2013 r. stwierdzającą nabycie, z dniem [...] maja 1990 r. z mocy prawa, przez Gminę K., własności nieruchomości objętej księgą wieczystą Nr [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha.

Podstawę prawną ww. decyzji stanowił art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – ustawa komunalizacyjna. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z kolei, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z art. 5 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wynika zatem, że mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim były inne niż wyżej określone organy administracji państwowej, nie podlegało komunalizacji w trybie ww. przepisu. Jeżeli natomiast określone mienie ogólnonarodowe należało do takiego przedsiębiorstwa w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia, to mienie to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż w toku postępowania nie odnaleziono decyzji ani umowy, która potwierdzałaby, że nieruchomość objęta zaskarżoną decyzją znajdowała się w zarządzie czy użytkowaniu skarżącej w dniu 27 maja 1990 r. Kwestią sporną pozostaje natomiast kwestia interpretacji przepisów prawa i zachodzącej pomiędzy nimi korelacji.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że problematyka dotycząca komunalizacji mienia, w stosunku do którego P. zgłaszają roszczenia, twierdząc, że grunt ten winien być przedmiotem uwłaszczenia dawnego Przedsiębiorstwa P. (którego obecnie następcą prawnym jest P. S.A.), jest od wielu lat zagadnieniem analizowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Początkowo orzecznictwo to nie było jednolite. Na skutek jednak ewolucji poglądów, która dokonała się na przestrzeni ostatnich kilku lat, zarówno w odniesieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowana została przez to sądownictwo w zasadzie jednolita wykładnia przepisów prawa materialnego, dotyczącego powyższej problematyki. Jest ona przy tym zgodna z wykładnią prawa, dokonaną przez organ w zaskarżonej decyzji i podziela ją również skład orzekający w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że bezsporne jest, iż P. nie dysponują decyzją administracyjną, na mocy której uzyskałyby jakiekolwiek zindywidualizowane prawo (zarządu, użytkowania) do spornej nieruchomości ani jakimkolwiek innym dokumentem, który takie prawo mógłby tworzyć lub potwierdzać. To pozwoliło organom obu instancji ustalić, że sporna nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Wniosek taki organ wysnuł z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (u.g.g.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którym terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej. Pogląd ten Sąd podziela, za niezasadne uznając zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej oraz art. 6 u.g.g. Skoro bowiem - w myśl art. 6 u.g.g., w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r. - terenowy organ administracji państwowej mógł, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, powierzyć go utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej – oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować gruntem, to w sensie normatywnym grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej.

Za nieusprawiedliwione trzeba także uznać zarzuty skargi, oparte na regulacjach historycznych, dotyczące niezastosowania aktów o przedsiębiorstwie państwowym P. Nie wynika z nich bowiem – jako aktów o charakterze ogólnym – tytuł prawny dla skarżącej do spornego gruntu, a wyłączenia spod komunalizacji mienia, określone w art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nie obejmują Przedsiębiorstwa Państwowego P., gdyż nie zostało ono wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301), które zostało wydane na podstawie art. 11 ust. 2 ww. ustawy.

Ponadto od początku swojego istnienia P. miało obowiązek ewidencjonowania wydzielonych temu przedsiębiorstwu ściśle oznaczonych nieruchomości w trybie określonym w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 września 1932 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości będących w zarządzie PKP (Dz. U. Nr 81, poz. 714). Analogiczną regulację przewidywał także art. 6 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. Udokumentowanie zatem dopełnienia tych obowiązków należało do skarżącej. Powyższe przepisy odnosiły się już do mienia, które P. uzyskało na samym początku funkcjonowania przedsiębiorstwa, to jest w związku z przejęciem przez Państwo Polskie mienia kolei państw zaborczych, na podstawie traktatów pokojowych, podpisanych w Saint Germain en Laye (z Austro-Węgrami) i w Wersalu (z Niemcami).

Zarzut naruszenia art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" jest także chybiony. Przepis ten nie stanowił podstawy do nabycia przez przedsiębiorstwo P. tytułu prawnego do mienia objętego komunalizacją. Wskazany przepis mógł stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Prawo zarządu musi wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych regulujących gospodarowanie nieruchomościami należącymi do Skarbu Państwa (np. art. 38 ust. 2 u.g.g.). W tym kontekście nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 80 (pierwotnie 87) u.g.g., który miałby polegać na jego niezastosowaniu, skoro przepis ten mówił o przekształceniu z mocy prawa użytkowania w zarząd, a prawa użytkowania ustanowionego zgodnie z przepisami o gospodarowaniu nieruchomościami P. również nie posiadały. Wbrew twierdzeniom skargi prawo użytkowania lub zarządu nie mogło powstać także na podstawie art. 4 rozporządzenia Prezydenta RP z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego PP "Polskie Koleje Państwowe", gdyż tak jak i inne przepisy dotyczące utworzenia i działalności P. – jako mające charakter norm ogólnych – także ten przepis nie tworzył prawa do konkretnej nieruchomości (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2013 r., I OSK 1211/12 oraz wyrok NSA z 30 maja 2012 r., I OSK 827/11).

Uprawnień do spornej nieruchomości skarżąca spółka nie może też wywodzić z przepisów art. 34 i art. 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie bowiem z ich treścią, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. S.A. (art. 34 ust. 1). Grunty te, z dniem 1 czerwca 2003 r., nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. (art. 34a). Uwłaszczenie P. dokonywane w tym trybie, co przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. (sygn. akt K 30/03), nie może jednak odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie [...] maja 1990 r., a więc 10 lat wcześniej, niż możliwe stało się uwłaszczenie P. na gruncie, w stosunku do którego podmiot ten nie posiadał tytułu prawnego. Wyraźnie też Trybunał stwierdził, że art. 34a przywołanej ustawy nie dotyczy mienia objętego art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Przy tak wykładanych przepisach prawa materialnego niezasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż wszystkie okoliczności, które musiały podlegać ustaleniu i ocenie przez organ (a ich zakres wynika z prawa materialnego) zostały ustalone i ocenione w sposób wyczerpujący dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie organy orzekające zasadnie stwierdziły, że skoro P. S.A. kwestionowały możliwość komunalizacji przedmiotowej nieruchomości, to winny same wykazać, że nieruchomość ta należała w dniu [...] maja 1990 r. do P. S.A. Tymczasem skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała, aby P. przysługiwał do spornych gruntów jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy lub prawo zarządu.

Na zakończenie wyjaśnić należy, że w skardze strona skarżąca zwróciła uwagę na stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1401/09. Podkreślenia jednak wymaga, że zaprezentowany w nim pogląd ma charakter odosobniony i po wydaniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w wielu orzeczeniach, dotyczących analogicznych spraw - prowadzonych z udziałem skarżącej - już do tego zapatrywania nie nawiązywał. Kwestia będąca przedmiotem sporu w niniejszej sprawie została rozstrzygnięta w ponad 200 prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skarg skarżącej spółki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 marca 2016 r., I OSK 2520/13, z dnia 4 listopada 2015 r., I OSK 2015, z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1282/13, z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1711/12; z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1212/12, I OSK 1211/12, I OSK 1255/12, I OSK 1370/12; z dnia 22 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1091/12; z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OSK 822/12 i I OSK 823/12; z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt I OSK 748/12 i I OSK 727/12; z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1716/12; z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1697/11, I OSK 1687/11, I OSK 1696/11, I OSK 1698/11; z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1476/11, I OSK 1503/11, I OSK 1475/11, z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 45/12; z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I OSK 1941/11 i I OSK 1830/11; z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt. I OSK 282/11). Sąd w składzie orzekającym przychyla się do poglądu utrwalonego już w orzecznictwie sądów administracyjnych, że tylko określony tytuł prawny, chroniony prawem, oddziałuje na nowo ukształtowany z dniem [...] maja 1990 r. stan własnościowy potwierdzany decyzją komunalizacyjną wydawaną na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.