Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 489/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 par 1 pkt 4, art. 64 ust 1, art. 64 par 6, art. 64c par 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c, art. 119 pkt 3 w zw z art. 120
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.) WSA Agnieszka Jakimowicz Protokolant St.sek.sąd. Renata Furgalska-Pazdan po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 1 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...]zł ([...] złotych)


UZASADNIENIE

1.1. Zaskarżonym postanowieniem wydanym wobec skarżącego D. B. z dnia 1 marca 2019r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096 ze zm., dalej: "Kodeks postepowania administracyjnego") oraz art. 17, art. 18, art. 23 § 1 i art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018r., poz. 1314 ze zm., dalej: "ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji") utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postepowania egzekucyjnego.

1.2. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego A. sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w K., z wniosku wielu wierzycieli administracyjnych i cywilnych, w tym i skarżącego.

Organ egzekucyjny dokonywał czynności egzekucyjnych, m.in. w dniu 23.10.2013r., zawiadomieniem z dnia 21.10.2013 r. nr [...], dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu wobec G. sp. z o.o. Odpis zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23.10.2013r., a zobowiązanemu w dniu 06.11.2013r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. G. sp. z o.o., pismem z dnia 29.10.2013r. poinformował organ egzekucyjny, że uznaje zajętą wierzytelność.

Naczelnik M. Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z dnia 12.10.2018r. nr [...] umorzył prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne uznając, iż w przedmiotowym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane zostało w oparciu o przepis art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do zaspokojenia należności głównych oraz powstałych kosztów egzekucyjnych.

W dniu 20.12.2018r. organ egzekucyjny, działając z urzędu na podstawie art. 64c § 1, § 6a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem nr [...] obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł wskazując, iż po zakończeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie ma podstaw do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego.

Na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego, wierzyciel złożył, w ustawowym terminie, zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., wnosząc o jego uchylenie.

1.3. Organ rozpoznając sprawę w drugiej instancji stwierdził, iż wbrew twierdzeniom wierzyciela zawartym w zażaleniu nie doszło do naruszenia art. 64c § 1, § 4, § 6a pkt 2 i § 7 oraz art. 64 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa powyższa nakłada obowiązek poniesienia przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych, jeżeli koszty egzekucji nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego (art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W niniejszej sprawie podstawą wydania przez Naczelnika M. Urzędu Skarbowego w K. postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. z uwagi na ustalenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W tej sytuacji, w myśl przytoczonego powyżej art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Wierzyciel kwestionuje także w zażaleniu naliczenie kosztów za zajęcie wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu u dłużnika zajętej wierzytelności, w sytuacji braku faktycznego zajęcia przedmiotowej wierzytelności. Odpowiadając na powyższy zarzut organ odwoławczy wyjaśnił, że nie podziela argumentacji przywołanej przez wierzyciela w zażaleniu. Zauważa bowiem, że określony w ustawie obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie zależy od efektywności postępowania egzekucyjnego co oznacza, że w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności opłata jest pobierana bez względu na to, czy dłużnik na chwilę zajęcia posiada środki pieniężne, czy też nie. Środek egzekucyjny staje się skuteczny, gdy zawiadomienie o zajęciu wierzytelności jest doręczenie dłużnikowi (art. 89 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz dłużnik uznał wierzytelność zobowiązanego (art. 89 § 1 pkt 1 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W przedmiotowej sprawie zajęcie zostało dokonane skutecznie, bowiem odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23.10.2013r., a pismem z dnia 29.10.2013r. poinformował on organ egzekucyjny, że uznaje zajętą wierzytelność.

Zauważono, że w zaskarżonym postanowieniu wskazano, iż w myśl art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych, pobiera za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego lub innych wierzytelności pieniężnych 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż [...] zł. Zgodnie z art. 64 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli wysokość opłaty egzekucyjnej jest określona stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej, w podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, przypadające w dniu powstania obowiązku uiszczenia opłaty. Wskazuje się, iż w myśl art. 64 § 9 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązek uiszczenia opłat, za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Z przedstawionych powyżej przepisów wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych powstał z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje, że w sytuacji, gdy dokonane zajęcie nie zostanie zrealizowane lub środki pieniężne uzyskane w wyniku jego realizacji nie pokryją w całości kosztów egzekucyjnych, to opłata z czynność zostaje umorzona. Skoro na gruncie przedmiotowej sprawy dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej, w wyniku czego powstał obowiązek uiszczenia opłaty za czynność egzekucyjną, a przy tym prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu jego bezskuteczności, organ egzekucyjny był zobligowany do obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, co uczyniono w zaskarżonym postanowieniu.

1.4. Odnosząc się do argumentów wierzyciela, zawartych w zażaleniu, dotyczących wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 organ odwoławczy zauważył, że ustawodawca nie uregulował expressis verbis skutków temporalnych jakie wiążą się z wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, w którego sentencji stwierdzono o niezgodności przepisu prawa z Konstytucją RP. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów zawartym w piśmie z dnia 12.01.2017r. nr [...] przesłanym do izb skarbowych, powołano się na pismo [...] z dnia 24.10.2016r. nr [...], w którym sposób wykonania każdego z wyroków Trybunału Konstytucyjnego zależy od skutków, jakie wyrok ten wywołuje. Dla określenia przedmiotowych skutków w analizowanym przypadku kluczowe znaczenie ma konstatacja, że orzeczenie to dotyczy tzw. "pominięcia prawodawczego". Problem skutków wyroków stwierdzających "pominięcie prawodawcze" należy do złożonych i spornych w doktrynie prawa konstytucyjnego oraz niejednolicie rozstrzyganych przez Trybunał Konstytucyjny. Szeroko prezentowany jest pogląd, że wyroki takie wywołują wyłącznie skutek zobowiązujący (ustalający), tzn. jedynie nakładają na ustawodawcę obowiązek uchwalenia nowelizacji usuwającej niekonstytucyjną lukę prawną, nie derogując przy tym uznanych za niekonstytucyjne przepisów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.12.2005r. sygn. akt SK 53/04, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23.10.2007r. sygn. akt P 10/07). Wydanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.06.2016r. sygn. akt SK 31/14 nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisów art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 i art. 64 § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym, że przepisy te utraciły walor domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętych stwierdzonym przez Trybunał pominięciem prawodawczym.

1.5. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

naruszenie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 64 § 1 § 4 i § 7, art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 7, 8 i 262 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł;

art. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez nieuzasadnione obciążenie wierzyciela wysokimi kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy egzekucja nie przyniosła żadnych efektów a przepisy na podstawie których wydano rozstrzygnięcie zostały uznane za niekonstytucyjne;

art. 64 § 1, art. 64c § 4 i § 7 oraz art. 66 § 1, § 2, § 5 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez niewłaściwe zastosowanie i bezprawne obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi mimo nieefektywności egzekucji;

z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 64e § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na to, że obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi jest gospodarczo nieuzasadnione i nie sprzyja zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do działania organów władzy publicznej;

art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak poinformowania wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych jakie mogą powstać w sprawie.

1.6. W związku z tymi zarzutami wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono także o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

1.7. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

2.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2107 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

2.2. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pierwszej kolejności odniesie się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r., o sygn. akt SK 31/14 (opublikowanym w Dz.U. z 2016 r., poz. 1244), ponieważ determinuje on rozstrzygniecie w niniejszej sprawie. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazanego wyroku (pkt 4.3 uzasadnienia) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te, nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym staję się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną. W pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

2.3. Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wyeliminował zatem z porządku prawnego art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie można zatem podzielić stanowiska organu, że skoro Trybunał Konstytucyjny nie orzekł o utracie mocy obowiązującej wskazanych przepisów, do czasu interwencji ustawodawcy organ ma obowiązek orzekać zgodnie regulacjami określonymi w ustawie egzekucyjnej. Bezczynność ustawodawcy nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia opartego na niekonstytucyjnej podstawie prawnej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje, został ogłoszony i opublikowany. Zawarte w jego uzasadnieniu wywody nakazują kierować się przy stosowaniu przepisów uznanych za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, tymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które Trybunał powołał jako wzorzec konstytucyjności.

2.4. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł organ nie odniósł się do kwestii adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny i poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności. Nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność pomiędzy ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy organ błędnie powołując się w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia na pominięcie prawodawcze uznał, że jest obowiązany stosować się wyłącznie do aktualnego brzmienia art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ pominął tym samym argumenty, które zdecydowały o niekonstytucyjności przedmiotowych przepisów. Nie wziął również pod uwagę wskazywanej przez Trybunał Konstytucyjny konieczności zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak by rola tych opłat nie sprowadzała się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co byłoby niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, którym jest wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych od wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 roku wskazuje się na konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma wyrok Trybunału w sprawie SK 31/14 (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2066/14 z dnia 8 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1021/16, z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17, z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 801/17, II FSK 3238/17, II FSK 2549/17, III SA/ Łd 657/19). Wszystkie przywołane wyroki sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: orzeczenia.nsa.gov.pl.

Na wadę konstrukcyjną regulacji, wynikającą z braku zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, prowadzącą w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części dochodzonego obowiązku pieniężnego wskazał także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2017r. sygn. akt II FSK 579/15.

2.5. Ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przystają do wzorców konstytucyjnych, wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP. Organ winien zatem uwzględnić fakt, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy, dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.

W prowadzonym ponownie postępowaniu ustalając wysokość kosztów organy winny zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłaty a czynnościami organu, za podjęcie których opłata została naliczona, tak aby opłata ta nie przekroczyła maksymalnego rozsądnego pułapu, które to okoliczności winny być wskazane w rozstrzygnięciu. Organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono stronę skarżącą, są adekwatne także ze względu na efektywność podjętych działań, czy długotrwałość postępowania egzekucyjnego, czego nie sposób doszukać się w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Naliczone koszty postępowania nie mogą bowiem stać się dochodem organu nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W tym kontekście organ będzie zobowiązany wziąć pod uwagę i ocenić zarzut skarżącego, iż w sprawie doszło do nieuzasadnionego obciążenia wierzyciela wysokimi kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy egzekucja nie przyniosła żadnych efektów.

2.6. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych nie wzięły pod uwagę skutków, jakie przy określeniu kosztów wywołuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. SK 31/14. Nie uwzględniono faktu, że sposób wyliczenia kosztów określony w art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przystaje do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust.1 i art. 81 Konstytucji RP. Nie zostało wyjaśnione, czy określone wobec skarżącego koszty pozostają w rozsądnej proporcji do działań podjętych przez organ egzekucyjny, co stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na które złożyły się uiszczony wpis od skargi ([...] zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa ([...] zł).