Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1026/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt

SENTENCJA

Sygn. akt VI SA/Wa 1026/04       W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2005 r. sprawy ze skargi M. G. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] września 2000 r.; 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie na rzecz skarżącego M. G. kwotę 50 zł (pięćdziesięciu złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 13 kwietnia 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok, sygn. akt II SA 139/00, którym uchylił uchwałę Krajowej Rady Radców Prawych z dnia [...] października 1999 r. Nr [...]. Następnie Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w dniu [...] września 2000 r. powzięła uchwałę Nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołania skarżącego, dotyczącego odmowy wpisania na listę aplikantów radcowskich. W uchwale tej Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] przyznała skarżącemu jeden (1) dodatkowy punkt.

Od powyższej uchwały skarżący odwołał się do Krajowej Rady Radców Prawych. W odwołaniu podniósł, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] nie zbadała wpływu uznania za prawidłowe trzech pytań testowych na wynik całego egzaminu. Nie zbadanie i nie ustosunkowanie się do tej okoliczności może doprowadzić do niedopuszczalnej okoliczności premiowania wadliwych odpowiedzi. Brak dostępu skarżącego do akt postępowania innych kandydatów uzasadniał konieczność wnikliwego zbadania tej sprawy przez Krajową Radę Radców Prawych.

W dniu [...] marca 2001 r. Krajowa Rada Radców Prawych. podjęła uchwałę Nr [...], w której postanowiła utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...].

Skargę na powyższą uchwałę Krajowej Rady Radców Prawych wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, według którego zaskarżona uchwała nie odnosi się do zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu z dnia 9 sierpnia 1999 r. od uchwały Nr [...] Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Zdaniem skarżącego, ponieważ zawód radcy prawnego nie jest zawodem zaufania publicznego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, zaskarżone uchwały naruszają zagwarantowane przez Konstytucję RP prawo skarżącego do swobodnego wyboru i nauki zawodu radcy prawnego, a także są sprzeczne z art. 17 ust. 2 Konstytucji RP, gdyż jako wewnętrzne regulacje samorządowe poprzez ograniczenie dostępu do nauki zawodu radcy prawnego naruszają wolność wykonywania tego zawodu – m.in. poprzez niedozwolone ustalenie limitu miejsc na aplikacji radcowskiej.

W odpowiedzi na obszerną skargę Krajowa Rada Radców Prawych. wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu stwierdzono, że KRRP utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], gdyż po ponownej weryfikacji prac okazało się, że p. G. uzyskał 100 pkt, a minimum wynosił 101 pkt. Ponadto Krajowa Rada Radców Prawych stwierdziła, że uwagi zawarte w skardze, negujące charakter zawodu radcy prawnego jako zawodu zaufania publicznego, stanowią ujemna przesłankę rękojmiową.

Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2002 r., sygn. akt 1397/01, na podstawie m.in. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawieszono postępowanie w powyższej sprawie z uwagi na oczekiwanie na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii zgodności art. 60 pkt 8 lit. b ustawy o radcach prawnych (Dz.U. Nr19, poz. 145, z późn. zm.) z art. 17 ust. 1 oraz art. 87 Konstytucji RP, mające istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2004 r., sygn. akt.6 II SA 1397/01, wobec m.in. zajęcia stanowiska przez Trybunał Konstytucyjny w przedstawionej kwestii, podjęto zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie powołanych wyżej przepisów.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, Nr 126, poz. 1069, Nr 153, poz. 1271, z 2003 r. Nr 124, poz. 1152) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, oraz że art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 17 Konstytucji.

Podstawą odmowy wpisu skarżącego M. G. na listę aplikantów radcowskich było uzyskanie przez niego niewystarczającej liczby punktów – 100, w stosunku do minimalnej liczby 101 punktów przyjętej na podstawie Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wyżej orzeczeniu. W tej sytuacji należy przyjąć, że zasady przeprowadzana konkursu na aplikację radcowską wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją przepisu miały zasadniczy wpływ na treść podjętych przez Krajową Radę Radców Prawnych i Okręgową Radę Radców Prawnych w [...] uchwał.

Stosownie do art. 145a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zobowiązuje sąd administracyjny badający sprawę do uchylenia decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tak więc ponieważ rozstrzygnięcia w sprawie oparte są a przepisie niekonstytucyjnym, co mogłoby prowadzić do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżone uchwały samorządu radcowskiego. Rozważanie dalszych zarzutów podniesionych w skardze jest w tej sytuacji zbędne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Zważywszy, ze z zaskarżonymi uchwałami nie wiąże się bezpośrednio kwestia ich wykonalności, Sąd uznał za niecelowe orzekanie o ich niewykonywaniu w trybie art. 152 powołanej wyżej ustawy.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.