Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1636/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 14 ust. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 15, art. 127, art. 138, art. 227
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Skarga, o której mowa w art. 227 Kpa, nie jest tożsama ze skargą, o której mowa w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Pierwsza z tych "skarg" jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego albo też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Skargi tego rodzaju są załatwione w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy.

2. Organ odwoławczy jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Ograniczenie się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji w zakresie zaskarżonym stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i może mieć wpływ na wynik sprawy.

TEZY

1. Skarga, o której mowa w art. 227 Kpa, nie jest tożsama ze skargą, o której mowa w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Pierwsza z tych "skarg" jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego albo też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Skargi tego rodzaju są załatwione w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy.

2. Organ odwoławczy jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Ograniczenie się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji w zakresie zaskarżonym stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i może mieć wpływ na wynik sprawy.


UZASADNIENIE

W toku kontroli przeprowadzonej w dniu 5 grudnia 1996 r. u prowadzącego od 31 maja 1995 r. działalność gospodarczą /usługi/ w zakresie projektowania i nadzoru w zakresie utrzymania i remontów mostów, pracownicy Urzędu Skarbowego W. ustalili, że podatnik rozpoczynając działalność gospodarczą nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego w podatku od towarów i usług oraz nie wybrał zwolnienia od tego podatku. Wyjaśnił, że powyższego obowiązku nie dopełnił, gdyż nie uzyskał w Urzędzie stosownej informacji przy okazji rejestracji działalności, a ponadto przewidywane przychody nie zobowiązywały go do płacenia VAT.

Urząd Skarbowy W. decyzją z dnia 28 marca 1997 r. wydaną na podstawie art. 104 Kpa, art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ oraz art. 14 ust. 6, art. 15 ust. l, art. 18 ust. 1 i art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm., zwanej dalej ustawą o VAT/, wymierzył T. S. podatek od towarów i usług za miesiące maj-grudzień 1995 r. w łącznej wysokości 2.357 zł.

W uzasadnieniu powołano się na ustalenia kontroli i treści art. 14 ust. 6 ustawy o VAT zobowiązującego podatnika, przed dokonaniem pierwszej sprzedaży, jeżeli rozpoczyna działalność w ciągu roku podatkowego i przewiduje, że wartość sprzedaży towarów nie przekroczy w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży m.in. kwoty określonej w art. 14 ust. 1 pkt 1 lub ust. 4 ustawy o VAT - w 1995 r. kwota powyższa wynosiła 80 tys. zł. Ponadto nadmieniano, że podatnik wykonywał działalność opodatkowaną według stawek 7 procent i 22 procent oraz ustosunkowując się do zarzutów zgłoszonych przez T.S. w toku kontroli podano, że podatnik należycie dbający o swoje interesy powinien przed rozpoczęciem działalności zapoznać się z obowiązującymi go przepisami oraz że podatnik nie może uzasadniać niewywiązywania się z obowiązków nieznajomością prawa.

W odwołaniu od tej decyzji podatnik ponowił argumentację zawartą w wyjaśnieniach do protokołu z kontroli i dodatkowo podał, że przy okazji składnia zeznań dotyczących podatku dochodowego nie był indagowany o VAT, że od początku działalności nie wystawiał faktur VAT oraz, że konieczność zapłaty wymierzonego podatku stawia jego i jego rodzinę w trudnej sytuacji finansowej Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia 20 sierpnia 1997 r. utrzymała zaskarżoną decyzję z mocy, podając o jej sentencji, że wymierzono podatek w łącznej kwocie 2.358 zł.

W uzasadnieniu podano m.in., że w aktach sprawy brak jest dowodu, który potwierdziłby twierdzenie strony, że ustnie składała stosowne oświadczenie o wyborze zwolnienia od podatku VAT, nadmieniając, że do składania tego typu oświadczeń wskazana jest forma pisemna. Ponadto ponowiono dotychczasową argumentację i dodatkowo podano, że organem właściwym do ewentualnego zastosowania ulgi podatkowej ze względu na trudności finansowe jest Urząd Skarbowy.

Po wniesieniu skargi, Izba Skarbowa w W. postanowieniem z dnia 21 stycznia 1998 r. na podstawie art. 113 par. 1 Kpa w związku z art. 335 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/, z urzędu, sprostowała błąd pisarki w decyzji z dnia 20 sierpnia 1997 r. polegający na wymienieniu w sentencji tej decyzji kwoty 2.358 zł, zamiast kwoty 2.357 zł.

W skardze na tę decyzję wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez skarżącego wniesiono o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą, podając, że skarga dotyczy "trybu i sposobu rozpatrzenia" jego sprawy.

W uzasadnieniu skarżący ponowił dotychczasową argumentację i dodatkowo zarzucił, że:

1/ przyjmując stawki 18,03 procent i 6,65 procent dla zaewidencjonowanych w księdze przychodów i rozchodów prowadzonej w 1995 r. wartości sprzedanych usług podatek, po odrzuceniu groszy został naliczony w kwocie o 13 zł za wysokiej - różnice między wyliczeniem Urzędu Skarbowego i podatnika wynoszą 1-2 zł miesięcznie;

2/ prowadzona przez niego działalność objęta jest, zgodnie z poz. 81 i 82 załącznika nr 3 do ustawy, stawką 7 procent;

3/ Izba Skarbowa zwiększyła domiar podatku do kwoty 2.358 zł i

4/ orzekające w sprawie organy działały opieszale naruszając przepisy dotyczące terminów załatwienia spraw.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie, ponawiając w uzasadnieniu w znacznej części dotychczasową argumentację.

Ustosunkowując się do zarzutów po raz pierwszy podniesionych w skardze, a dotyczących błędnych wyliczeń i nieprawidłowego zakwalifikowania wykazywanych usług jako opodatkowanych także stawką 22 procent, to podano, że strona tych zarzutów w odwołaniu nie podnosiła, co spowodowało, iż organ odwoławczy uznał, że strona "zgadza się z kwotami określonymi w zaskarżonej decyzji w związku z czym ustosunkowała się jedynie do zarzutów zawartych w odwołaniu". Ponadto w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę przyznano, że w zaskarżonej decyzji błędnie podano łączną kwotę podatku - błąd ten został naprawiony postanowieniem z dnia 21 stycznia 1998 r., oraz że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem terminu określonego w art. 172 Kpa, lecz nie miało to wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należało przypomnieć, że skarga, o której mowa w art. 227 Kpa, nie jest tożsama ze skargą, o której mowa w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368/. Pierwsza z tych "skarg" jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego albo też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego.

Skargi tego rodzaju są załatwione w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. Natomiast skargi, o których mowa w ustawie o NSA są sformalizowanym środkiem sądowej kontroli przede wszystkim decyzji administracyjnych z punktu widzenia ich zgodności z prawem. Sąd rozpoznaje skargi na decyzje i inne akty administracyjne, nie rozpatruje natomiast skarg na nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy lub ich pracowników. Oceniając w omówionych ramach tj. z punktu widzenia jej zgodności z prawem /legalności/ zaskarżoną decyzję należało uznać, że niektóre z zarzutów skargi nie są zasadne - dotyczy to w szczególności problematyki naruszenia przez skarżącego art. 9 /zgłoszenie rejestracyjne/ i art. 14 ust. 6 /zwolnienia podmiotowego/ ustawy o VAT.

Naruszenia powołanych przepisów są oczywiste, a argumentacja, co do ustnego informowania Urzędu o chęci skorzystania ze zwolnienia od podatku nie znajduje żadnego potwierdzenia w aktach sprawy. Z drugiej strony, co przyznaje Izba Skarbowa, zasadny jest zarzut przewlekłości postępowania wymiarowego, co nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Natomiast z odpowiedzi na skargę wynika, że Izba Skarbowa w W. orzekając jako organ odwoławczy, w decyzji ustosunkowała się jedynie do zarzutów zawartych w odwołaniu (...). Postępowanie takie jest niezgodne z wyrażoną w art. 15 Kpa zasadą dwuinstancyjności jak i z art. 138 Kpa, w którym mowa o ponownym rozstrzygnięciu sprawy. Organ odwoławczy bowiem jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Ograniczenie się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji w zakresie zaskarżonym stanowi naruszenie powołanych przepisów Kpa i może mieć wpływ na wynik sprawy. Tak przynajmniej wynika ze skargi, w której zarzucono błędy arytmetyczne w wyliczeniach oraz zastosowanie niewłaściwej stawki podatkowej, a organ odwoławczy nawet się do tych zarzutów nie ustosunkował, zasłaniając się rozpatrzeniem odwołania jedynie w granicach zarzutów, co jak podano stanowiło o naruszenie art. 15 i art. 138 Kpa.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy o NSA należało orzec, jak w sentencji.