Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 61/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a, ust. 3b, ust. 4, art. 32
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 25 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia 20 listopada 2012 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 20 listopada 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 3, 5 i 6, art. 28 ust. 3a, ust. 3 b, ust. 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 3 września 2012 r. nr [...] odmawiającą A. K. umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych odsetek od składek.

Organ orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu 9 lipca 2012 r. A. K. złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu odsetek od nieopłaconych składek powstałych w związku z działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest wdowcem, mieszka sam i nie mogąc zaspokoić wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych, korzysta z pomocy rodziny, która opłaca rachunki związane z użytkowaniem mieszkania, żywi go i zaopatruje w środki higieny.

Zakład ustalił, że na dzień złożenia wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek, tj. 9 lipca 2012 r. zadłużenie wynosiło:

- z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres: 04/2003 r., od 01/2005 r. do 08/2007 r. w kwocie [...] zł plus odsetki w kwocie [...] zł i koszty upomnienia w kwocie [...] zł,

- z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: od 01/2005 r. do 06/2005 r., od 08/2005 r. do 08/2007 r. w kwocie [...] zł plus odsetki w kwocie [...] zł i koszty upomnienia w kwocie [...] zł,

- z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 04/2003 r., od 01/2005 r. do 08/2007 r. w kwocie [...] zł plus odsetki w kwocie [...] zł i koszty upomnienia w kwocie [...] zł,

- z tytułu opłaty manipulacyjnej w łącznej kwocie [...] zł.

W toku postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie zgromadzonego materiału sprawy ustalił, że wnioskodawca z dniem 1 września 2007 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Aktualnie jest zatrudniony na czas określony od dnia 1 marca 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. na stanowisku kierowcy w wymiarze ¼ czasu pracy. Ze składanych przez pracodawcę raportów imiennych wynika, że podstawa wymiaru składek w 2012 r. wynosi [...] zł miesięcznie. Według złożonego zeznania podatkowego P1T-37 w 2011 r. Wnioskodawca uzyskał dochód z tytułu należności ze stosunku pracy w wysokości [...] zł. Wnioskodawca jest wdowcem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat według oświadczenia wynosiły łącznie [...] zł, w tym: [...] zł - czynsz, [...] zł - energia elektryczna ([...] zł za 2 miesiące), [...] zł - gaz ([...] zł za 2 miesiące), [...] zł - telefon i [...] zł - telewizja kablowa, koszty związane z leczeniem - około [...] zł miesięcznie. Według oświadczenia rachunki, koszty wyżywienia i środków higieny pokrywa rodzina. Wnioskodawca nie posiada oszczędności oraz środków pieniężnych na rachunku bankowym, mienia ruchomego i nieruchomego, dzieł sztuki, antyków, nowoczesnego sprzętu komputerowego i DVD, ma proste, wieloletnie wyposażenie mieszkania. Nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, gdyż w utrzymaniu pomaga mu najbliższa rodzina. Wskazał, że znajduje się pod stałą opieką medyczną. Przedłożył wyniki badań wykonanych w dniu 13 lutego 2012 r. w Szpitalu Klinicznym Przemienienia Pańskiego UM w Poznaniu - Pracowni Ogólnej Radiologii Klinicznej, które wykazały wielopoziomowe zaawansowane zmiany miażdżycowe w układzie tętnic kończyn dolnych, zmiany miażdżycowe w aorcie brzusznej, guzek w podopłucnej i zwapnienie oraz dodatkową tętnicę nerkową po lewej stronie. W prognozach wyjścia z kryzysu finansowego Wnioskodawca wskazał, że ponownie będzie występował o przyznanie uprawnień rentowych, gdyż Zakład ich odmawia, a lekarz medycyny pracy odmawia wydania zgody na pełne zatrudnienie. Nadmienił, że mając stały dochód będzie mógł spłacać należność w ratach miesięcznych w wysokości 150,00 zł i zapewnił, że w spłatach będzie pomagała rodzina.

Decyzją z dnia 3 września 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu odmówił A. K. umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek, nie stwierdzając - na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności dowodów przedłożonych przez Wnioskodawcę oraz informacji zawartych we wniosku o umorzenie i oświadczeniach Wnioskodawcy o stanie rodzinnym i majątkowym - przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, jak również przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji i umorzenie odsetek, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, co zresztą organ przyznał, która – zdaniem Skarżącego zagraża jego dalszej egzystencji i tym samym uzasadnia przyznanie pomocy w postaci umorzenia odsetek od zaległych składek. Ponadto podniósł, że aktualnie jego sytuacja finansowa dodatkowo uległa pogorszeniu, w związku z czym Skarżący nie był stanie ponosić dotychczasowych kosztów utrzymania mieszkania i w związku z tym był zmuszony do wynajęcia pokoju.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ rentowy wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3. Po przeanalizowaniu okoliczności sprawy organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek określonych art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy. W odniesieniu do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 organ stwierdził, że nastąpiło wprawdzie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku dochodu, z którego możliwe byłoby przymusowe dochodzenie należności, jednak prowadzone postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone i żaden uprawniony organ egzekucyjny nie orzekł o braku majątku, z którego można egzekwować należność, stąd brak podstaw do uznania, że została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z takiego samego powodu nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy).

Ponadto Zakład wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być przez Zakład w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w art. 28 ust. 3a określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach określonych w tym przepisie. Organ podkreślił przy tym, że ciężar wykazania powyższych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy.

Organ stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak również podstaw do umorzenia należności na podstawie powyższej regulacji. W odniesieniu do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (opłacenie należności z tytułu składek pozbawi dłużnika możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych) Zakład, badając obecną sytuację materialną Skarżącego stwierdził, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe i uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Z informacji zawartych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej złożonym w dniu 07.07.2012 r. wynikało, że stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat wynoszą łącznie [...] zł, w tym: [...] zł - czynsz, [...] zł - energia, [...] zł - gaz, [...] zł - telefon i [...] zł telewizja kablowa, koszty związane z leczeniem - ok. [...] zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący wskazał, że aktualnie jego sytuacja się pogorszyła; nie stać go było na opłacanie dotychczasowego mieszkania i wynajął mały pokój w innym miejscu. W związku z tym należy, zdaniem organu, wnioskować, że zmniejszyła się kwota czynszu, a tym samym kwota kosztów związanych z utrzymaniem. Zgodnie z oświadczeniem Skarżącego, bieżące opłaty, koszty wyżywienia i środków higieny pokrywa rodzina i biorąc pod uwagę uzyskaną w ten sposób pomoc Skarżący nie korzysta ze wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący nie posiada oszczędności, mienia ruchomego i nieruchomego, dzieł sztuki, antyków, nowoczesnego sprzętu komputerowego i DVD.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ uznał, że obecna sytuacja materialna Wnioskodawcy jest trudna i jednorazowa spłata zadłużenia nie jest możliwa, jednakże biorąc pod uwagę okoliczność, że jest on czynny zawodowo, uznał, że możliwe jest podjęcie zatrudnienia za większym wynagrodzeniem, co przyczyni się do poprawy sytuacji finansowej. Ponadto organ stwierdził, że pomimo trudnej sytuacji Skarżący nie jest pozbawiony środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, gdyż w utrzymaniu pomaga mu rodzina. Ponadto Skarżący oświadczył, że zwróci się ponownie o ustalenie prawa do świadczenia rentowego, a w razie jego przyznania zadeklarował możliwość uregulowania należności z tytułu składek w układzie ratalnym. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że Skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości zaistnienia przesłanki określonej w powołanym wyżej przepisie prawa.

W odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia organ stwierdził, że obecna sytuacja materialna zobowiązanego jest wywołana czynnikami odmiennego rodzaju niż okoliczności o wymiarze klęski żywiołowej, czy też inne zdarzenia nadzwyczajne powodujące, że opłacenie należności mogłoby pozbawić Wnioskodawcę możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższy przepis mówi o zdarzeniach nadzwyczajnych, których wystąpienie mogłoby skutkować zagrożeniem prowadzenia działalności gospodarczej przez dłużnika. Natomiast w przedmiotowej sprawie Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Zobowiązany nie wykazał również zaistnienia przesłanki sformułowanej w § 3 ust. 1 pkt 3 powołanego rozporządzenia. Wprawdzie wnioskodawca przedłożył dokumentację medyczną, jednak nie wynika z niej, ażeby był on niezdolny do podjęcia pracy zarobkowej. Wnioskodawca nie przedłożył również dokumentacji o istnieniu przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Można zatem wnioskować, że sytuacja Strony uzależniona jest od jej indywidualnej decyzji w tym zakresie i może mieć charakter przejściowy.

W skardze na powyższą decyzję A. K. zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego – art. 28 i in. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez uznanie, że Skarżący wnosi o umorzenie należności, w sytuacji gdy dochodzi on umorzenia odsetek od należności, a zaległe składki ma zamiar spłacać w systemie ratalnym,

2) obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wydaną decyzję, a w szczególności:

- brak ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

- naruszenie zasad określonych w art. 7 i art. 77 kpa poprzez pominięcie w rozpoznawanym materiale dowodowym okoliczności przemawiających na korzyść Wnioskodawcy,

- przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego, które w tym przypadku stało się dowolnością,

- brak przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego na okoliczność braku posiadania przez Wnioskodawcę jakiegokolwiek majątku (którym Wnioskodawca nie dysponuje po konieczności opuszczenia mieszkania) i posiadania zadłużenia,

3) błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, które miały wpływ na jej treść, a przejawiały się w:

- przyjęciu, że Wnioskodawca, mając dochód poniżej minimum socjalnego, będzie mógł obok należności zasadniczej spłacać również odsetki,

- marginalnym potraktowaniu choroby i związanej ze śmiercią żony depresji oraz braku uwzględnienia kosztów leczenia,

- uznaniu, że skoro Wnioskodawca jest na utrzymaniu rodziny, to tym bardziej jest zdolny do pokrycia kosztów zaległych i rosnących odsetek od kwoty głównej,

- braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu majątkowego Wnioskodawcy i jego możliwości dochodowych oraz zarobkowych przy braku uwzględnienia, że z uwagi na zadłużenie musiał opuścić dotąd zajmowane mieszkanie,

- braku wyjaśnienia wszystkich wątpliwości istniejących w sprawie i potraktowaniu ich na niekorzyść Wnioskodawcy, a przyjęciu za ustalone faktów bez dostatecznej ku temu podstawy w materiale dowodowym,

- nietrafności przyjętych kryteriów oceny.

W powołaniu na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uznanie wniosku o umorzenie za zasadny i w konsekwencji zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie wnioskowanego umorzenia odsetek od należności głównej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z powyższego wynika, że sądowa kontrola jest dokonywana według kryterium legalności, a więc zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z prawem. Ponadto zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w myśl art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sąd jest obowiązany stwierdzić nieważność decyzji, jeżeli ustali zaistnienie wady powodującej jej nieważność. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną orzeka wyłącznie kasacyjnie, nie posiada natomiast kompetencji do merytorycznego orzekania o prawach lub obowiązkach strony.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w powyżej określonych granicach, Sąd nie stwierdził jednak naruszenia prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej ustawą o s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne m. in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie więc z art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4).

W myśl art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b ustawy o s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Należy przy tym podkreślić, że organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym.

A zatem wydanie przez organ decyzji o uznaniowym charakterze powinno poprzedzić poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), przy podjęciu przez organ wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak aby wydana decyzja mogła przekonać podmiot (art. 11 kpa), a zarazem miała na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 kpa). Tak pogłębiona ocena zgromadzonego w sprawie materiału, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji (art. 107 kpa).

Natomiast system kontroli podjętej decyzji uznaniowej przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi – w postaci umorzenia należności (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z 19.11.2007 r., V SA/Wa 1876/07, lex nr 484969; wyrok WSA w Gdańsku z 10.02.2009 r., I SA/Gd 874/08, lex nr 483118).

W omawianej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że organ działał prawidłowo, to jest zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, w oparciu o który ustalił stan faktyczny, to jest sytuację osobistą i majątkową Skarżącego, a te ustalenia zasadniczo nie były przez Skarżącego kwestionowane. Istota sporu sprowadzała się natomiast do oceny tych okoliczności z punktu widzenia przesłanek umorzenia.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że Zakład prawidłowo stwierdził, że w przypadku Skarżącego nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 ustawy o s.u.s., ponieważ zobowiązany wprawdzie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże żaden uprawniony organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, jak również bezskuteczności egzekucji. Ponadto, biorąc pod uwagę że Skarżący jest zatrudniony (w wymiarze ¼ etatu), organ uznał możliwość egzekwowania należności choćby w dłuższej perspektywie czasowej, w szczególności w przypadku zwiększenia wymiaru zatrudnienia i w konsekwencji wynagrodzenia z tego tytułu. Natomiast przesłanki z pkt 1, 2 i 4 powyższego przepisu nie odnoszą się w ogóle do Skarżącego, ponieważ zobowiązany żyje, nie zgłaszał wniosku o ogłoszenie upadłości i nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne. Powyższe nie było przy tym kwestionowane przez Skarżącego w postępowaniu administracyjnym ani sądowym.

Nie ulega także wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału sprawy i nie było również kwestionowane przez Skarżącego, że w sprawie nie można mówić o zaistnieniu przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ww. rozporządzenia, ponieważ zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie nastąpiło wskutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, jak również Skarżący nie wykazał przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący jest zatrudniony jako kierowca w wymiarze ¼ etatu. Wprawdzie podnosił przy tym, że zamierza ubiegać się ponownie (po wcześniejszych bezskutecznych próbach) o rentę oraz że ze względu na stan zdrowia nie jest możliwe podjęcie przez niego pracy w większym wymiarze, jednakże nie przedłożył na tę okoliczność żadnego dowodu, w szczególności w postaci stosownego zaświadczenia lekarskiego.

Domagając się umorzenia należności Skarżący nawiązywał natomiast do przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia (uiszczenie należności wobec ZUS pozbawiłoby możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodzinę) wskazując, że nie jest w stanie spłacić należności z tytułu odsetek bez zagrożenia dla własnej egzystencji. Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie stwierdził zaistnienia również tej przesłanki, uznając, że aktualna sytuacja materialna i osobista Skarżącego wprawdzie jest rzeczywiście trudna i uniemożliwia jednorazową spłatę istniejącego zadłużenia. Jednocześnie jednak Zakład nie stwierdził w sytuacji Skarżącego zagrożenia dla jego bytu, a ponadto stwierdził szanse uregulowania należności w dłuższym okresie czasu.

Taka ocena, zdaniem Sądu, została dostatecznie umotywowana i nie przekracza granic uznania administracyjnego, nie nosi cech dowolności. Wbrew zarzutom skargi została ona – stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – poprzedzona wyczerpującym ustaleniem i analizą wszystkich istotnych okoliczności w zakresie sytuacji osobistej i majątkowej oraz zdolności płatniczych Skarżącego, wynikających w szczególności z przedłożonych przez Skarżącego dokumentów i oświadczeń, także zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak było przy tym podstaw do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego, w szczególności dotyczącego majątku oraz zadłużenia Skarżącego, skoro te okoliczności organ przyjął na podstawie oświadczeń samego Skarżącego, nie kwestionując ich. Natomiast wyprowadzenie przez organ odmiennych aniżeli domagał się Skarżący wniosków z zebranego materiału dowodowego, nie świadczy o pominięciu okoliczności przemawiających na korzyść Skarżącego i tym samym o naruszeniu prawa w sytuacji, gdy wnioski te nie budzą zastrzeżeń z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego.

Z bezspornych ustaleń organu wynika, że Skarżący jest osobą samotną (wdowcem). Jedynym źródłem jego dochodu jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wymiarze ¼ etatu w wysokości [...] zł brutto. Aktualnie Skarżący zamieszkuje w wynajmowanym pokoju, a koszty jego utrzymania ponosi rodzina. Zakład wziął przy tym pod uwagę wszystkie zadeklarowane przez Skarżącego wydatki, jednakże nie analizował ich z punktu widzenia dochodów i możliwości płatniczych Skarżącego, ponieważ – według jego oświadczenia – ponosi je rodzina Skarżącego. W tej sytuacji organ nie stwierdził również zagrożenia dla egzystencji Skarżącego, skoro korzysta on z pomocy rodziny bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną, a należności nie są realizowane w drodze egzekucji, zaś Skarżący sam deklaruje dobrowolną spłatę zadłużenia z tytułu należności głównej. Dodatkowo organ wskazał również na zmniejszenie ponoszonych kosztów mieszkania, które wcześniej Skarżący deklarował na kwotę [...] zł, w związku ze zmianą mieszkania na wynajęty pokój. Przede wszystkim zaś należy zwrócić uwagę, że Skarżący nie wykazał, by podnoszone przez niego problemy zdrowotne w jakikolwiek sposób wpływały na obniżenie jego efektywności zawodowej. W szczególności nie przedstawił stosownego zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań do wykonywania pracy w pełnym wymiarze. W tej sytuacji uprawnione było stwierdzenie organu, że istnieje realna szansa na podjęcie przez Skarżącego pracy w większym niż dotychczas wymiarze i tym samym za większym wynagrodzeniem, które umożliwi sukcesywną spłatę zadłużenia choćby w dłuższej perspektywie czasowej. Nie stanowi natomiast przekroczenia granic uznania administracyjnego i tym samym naruszenia prawa odmowa umorzenia należności, gdy organ dostrzega realne szanse na poprawę sytuacji materialnej Skarżącego i tym samym wyegzekwowania zaległych należności. Wnioskowane umorzenie należności byłoby w tej sytuacji niedopuszczalne z punktu widzenia pierwszeństwa zaspokojenia należności publicznoprawnych przed innymi wierzytelnościami oraz zasady powszechności i równości w obowiązku ponoszenia świadczeń publicznoprawnych. Zaskarżone rozstrzygnięcie również w powyższym zakresie zostało należycie uzasadnione, czyniąc zadość wymogom z art. 107 § 3 K.p.a. Należy bowiem podkreślić, że instytucja umorzenia stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. Tymczasem Skarżący nie wykazał, aby takie szczególne, wyjątkowe okoliczności zaistniały.

Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego. W tym miejscu należy dodać, że – wbrew zarzutom skargi – nie stanowi naruszenia prawa i jest całkowicie prawidłowe określanie przez organ odsetek od zaległych składek mianem należności. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zaskarżone rozstrzygnięcie oraz jego uzasadnienie odnosi się właśnie do odsetek (których umorzenia domagał się Skarżący), a nie należności głównej.

Niezależnie od powyższego należy jedynie dodatkowo wskazać, że Skarżący dla złagodzenia skutków ponoszenia tych ciężarów publicznoprawnych może również ubiegać się o ewentualne rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności z tytułu zaległych składek, w tym zarówno z tytułu należności głównej, jak i odsetek. Nie jest również wykluczona możliwość ponownego ubiegania się o umorzenie należności w przypadku ewentualnej zmiany sytuacji Skarżącego i zaistnienia wyjątkowych okoliczności przemawiających za zastosowaniem tejże ulgi.

Mając powyższe na uwadze, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.