Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 99/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1 pkt 1, art. 272 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 14a-14c, art. 240 par. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Teza: 1. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. Celowość zawieszenia postępowania powinna być z kolei analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu.

2. Przepis art. 272 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ umożliwia wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania, tylko w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Z uwagi na to, że sądy administracyjne prowadzą postępowanie w oparciu o ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na jej podstawie wydają orzeczenia, to tylko przepisy tej ustawy, w przypadku uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, mogłyby stanowić ewentualną podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast w przedmiotowej sprawie zakwestionowano konstytucyjność przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./, a konkretnie jej art. 14a-14c. Ewentualne wznowienie postępowania będzie więc możliwe, ale w postępowaniu administracyjnym. Albowiem art. 240 par. 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej stwierdza, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umowa międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.

TEZY

1. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. Celowość zawieszenia postępowania powinna być z kolei analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu.

2. Przepis art. 272 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ umożliwia wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania, tylko w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Z uwagi na to, że sądy administracyjne prowadzą postępowanie w oparciu o ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na jej podstawie wydają orzeczenia, to tylko przepisy tej ustawy, w przypadku uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, mogłyby stanowić ewentualną podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast w przedmiotowej sprawie zakwestionowano konstytucyjność przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./, a konkretnie jej art. 14a-14c. Ewentualne wznowienie postępowania będzie więc możliwe, ale w postępowaniu administracyjnym. Albowiem art. 240 par. 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej stwierdza, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umowa międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I Izby Finansowej zażalenia Gminy O.-Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 stycznia 2006 r., I SA/Ke 637/05 zawieszające postępowanie w sprawie ze skargi Gminy O.-Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 lipca 2005 r., (...) w przedmiocie udzielenia interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego postanawia - uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 26 stycznia 2006 r., I SA/Ke 637/05 zawiesił na podstawie art. 125 par. 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postępowanie w sprawie ze skargi Gminy O.-Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 6 lipca 2005 r. (...) w przedmiocie udzielenia interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji podniósł, że przepisy art. 14a-14c Ordynacji podatkowej normujące kwestie tzw. wiążących interpretacji przepisów prawa podatkowego, od chwili ich wejścia w życie budzą poważne wątpliwości natury konstytucyjnej, zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym. Przepisy te stały się powiem podstawą pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to postanowieniem z dnia 28 października 2005 r. w sprawie III SA/Wa 2065/05 na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, co do zgodności:

- art. 14b par. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

- art. 14b par. 1 i 14c ustawy powołanej w pkt 1 z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

- art. 14a, art. 14b oraz art. 14c ustawy powołanej w pkt 1 z art. 10 i art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

- art. 14b par. 5 ustawy powołanej w pkt 1 z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

- art. 14b par. 6 ustawy powołanej w pkt 1 z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach udzielenie odpowiedzi przez TK na powyższe pytanie będzie miało zasadniczy wpływ również na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Strona skarżąca wniosła zażalenie na powyższe orzeczenie WSA w Kielcach, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że przywołany przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia fakt wystąpienia przez WSA w Warszawie do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem prawnym o konstytucyjność przepisów art. 14a-14c Ordynacji podatkowej nie stanowi przesłanki racjonalizującej zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem strony, w niniejszej sprawie, nie można było zawiesić postępowania, gdyż nie ma przesłanki do wznowienia postępowania sądowego. Ponadto podkreślono, że wznowienie postępowania opiera się na zasadzie skargowości, nie zaś z urzędu, co oznacza, że wznowienie postępowania, zmierzające do uchylenia orzeczenia sądu lub decyzji organu, odbywa się wyłącznie wskutek wniosku samej strony. W jej ocenie, trudno dopatrywać się prejudycjalności ewentualnego przyszłego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w stosunku do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Na marginesie, skarżący zaznaczył, że zawieszenie postępowania było niecelowe, gdyż oczekiwanie na rozstrzygnięcie Trybunału może trwać miesiącami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuję:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 125 par. 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Regulacja powyższego przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej, czyli sytuacji w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jednakże zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. Celowość zawieszenia postępowania powinna być z kolei analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu /patrz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005 str. 301-303/.

W sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w tych, które dotyczą szeroko rozumianego prawa daninowego, zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym /ibidem, str. 302-303/. To właśnie w celu uniknięcia rozbieżności w orzecznictwie, jak również uniknięcia sytuacji, w której nie można byłoby wyeliminować z obrotu prawnego orzeczenia wydanego w oparciu o niekonstytucyjny przepis, sądy często i chętnie korzystają z możliwości jakie daje im art. 125 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże w przypadku, gdy istnieją instrumenty prawne umożliwiające stronie eliminację rozstrzygnięć wydanych w oparciu o niezgodne z Konstytucją przepisy /np. wniosek o wznowienie postępowania/ zawieszenie postępowania wydaję się być niecelowe, albowiem równie istotne jest to, aby sprawa została rozpoznana bez nieuzasadnionej zwłoki.

W niniejszej sprawie, co prawda, nie mogą wystąpić przesłanki z art. 272 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Przepis ten umożliwia wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania, tylko w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Z uwagi na to, że sądy administracyjne prowadzą postępowanie w oparciu o ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na jej podstawie wydają orzeczenia, to tylko przepisy tej ustawy, w przypadku uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, mogłyby stanowić ewentualną podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast w przedmiotowej sprawie zakwestionowano konstytucyjność przepisów Ordynacji podatkowej, a konkretnie jej art. 14a-14c. Ewentualne wznowienie postępowania będzie więc możliwe, ale w postępowaniu administracyjnym. Albowiem art. 240 par. 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej stwierdza, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umowa międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Skoro więc strona ma możliwość złożenia skargi o wznowienie postępowania, w przypadku gdyby TK stwierdził niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego wydano zaskarżony przez stronę akt, to tym samym jej interes prawny pozostaje zabezpieczony, gdyż strona posiada instrument prawny służący eliminacji z obrotu prawnego aktu wydanego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu. Z uwagi na powyższe okoliczności oraz na fakt, że strona zagwarantowane ma prawo do rozpoznania swojej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, zawieszenie postępowania wydaję się być w niniejszej sprawie niecelowe.

W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 w związku z art. 197 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.