Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 608/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 a, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA – Henryk Ożóg Sędzia WSA – Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania W. S. od dnia 1 grudnia 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko – H. P.

W dniu 9 maja 2008 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynął wniosek W. S. o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko – H. P.

Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał W. S. wnioskowany dodatek na okres od 1 maja 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. w wysokości 80 zł miesięcznie.

Wnioskiem z dnia 15 maja 2008 r., uzupełnionym pismem z dnia 16 czerwca 2008 r., W. S. zwróciła się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o wypłacenie zaległego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej za okres od grudnia 2007 r. do kwietnia 2008 r. Stwierdziła przy tym, że zaległość nie powstała z jej winy. Podniosła, iż w dniu 21 grudnia 2007 r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w G. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na trzecie dziecko – H. P. Wypełniony wniosek sprawdził pracownik MOPS. We wniosku zakreśliła dodatek z tytułu urodzenia dziecka i nie poinformowano jej, żeby zakreśliła dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (na trzecie i kolejne dziecko).

Decyzją z dnia [...] r. został przyznany stronie zasiłek rodzinny w kwocie 48 zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka.

W dniu 9 maja 2008 r. w siedzibie organu pierwszej instancji na odrębnej kartce strona napisała: "oświadczenie w celu przyznania na trzecie dziecko dodatku" oraz dodatkowo zaznaczyła we wniosku "kwadrat". Podniosła, że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych składała 21 grudnia 2007 r. i do dnia 9 maja br. nie otrzymała żadnego pisma o przysługujących prawach do dodatku na syna H. oraz wezwania do uzupełnienia wniosku. Pracownik poinformował stronę, że o dodatek może wnioskować na którekolwiek dziecko, może to być pierwsze dziecko.

Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., na podstawie art. 4, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 12a ust. 1, art. 13, art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., wydał decyzję z dnia [...] r. Nr [...], odmawiającą przyznania W. S. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko – H. P. na okres od 1 grudnia 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r..

Uzasadniając odmowę przyznania prawa do wnioskowanego dodatku na okres od 1 grudnia 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r., organ pierwszej instancji wskazał, iż na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowymi dokumentami. W związku z tym, że wniosek wpłynął w maju 2008 r., strona nie może nabyć prawa do wnioskowanego dodatku na okres od 1 grudnia 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r., tj. za okres poprzedzający datę złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje odpowiednio na wniosek strony, zatem to na stronie spoczywa obowiązek złożenia stosownego wniosku wraz z kompletem niezbędnych dokumentów.

Od powyższej decyzji W. S. złożyła odwołanie, w którym wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdziła, że nie uwzględniono jej wniosku o wypłatę dodatku za zaległy okres. Strona nie zgodziła się z uzasadnieniem decyzji, podnosząc, iż w grudniu 2007 r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w G. wniosek o zasiłek rodzinny na trzecie dziecko wraz z potrzebnymi dokumentami. Organ pierwszej instancji posiadał akta i dokumentację związaną ze świadczeniami rodzinnymi na dwoje starszych dzieci. Wniosek został dołączony do akt dwójki pozostałych dzieci odwołującej się. Zdaniem strony na organie pierwszej instancji spoczywał ciężar sprawdzenia wypełnienia wniosku. Zgodnie z art. 9 k.p.a. to organ jest obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków oraz organy czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Za szeroką wykładnią tego artykułu opowiedział się Sąd Najwyższy, który stwierdził, że wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania skutków nieznajomości prawa przez urzędników Strona zarzuciła, że działanie Ośrodka naraziło ją na poniesienie szkody wynikającej z nieznajomości przepisów prawa. Tym samym organ pierwszej instancji nie zobowiązał się do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. Prawo do tego dodatku nie wymagało od strony złożenia odrębnego wniosku i we własnym zakresie. Nie wymagało również zbierania informacji, dowodów lub wyjaśnień i powinno być załatwione niezwłocznie z art. 12 § 2 k.p.a. Wniosek o wypłacenie zaległego dodatku na trzecie dziecko w związku z art. 227 k.p.a. stał się przedmiotem "zażaleń" strony. Strona wnosi o ponowne załatwienie sprawy w oparciu o wymienione przepisy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania oraz zgromadzonego materiału dowodowego ustaliło, co następuje.

Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) - zwana dalej ustawą.

Świadczeniami rodzinnymi są m. in.: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego (art. 2 pkt 1 ustawy). Stosownie zaś do art. 8 pkt 4a powołanej ustawy do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej

Zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Z treści ust. 2 tego przepisu, przy uwzględnieniu § 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) wynika, że od dnia 1 września 2006 r. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje w wysokości 80,00 zł miesięcznie na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego.

Zasady postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych unormowane są w art. 23-32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w rozdziale 6, zatytułowanym "Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych".

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Natomiast art. 24 ust. 2 ustawy stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Z akt sprawy wynika, że pierwszy wniosek w sprawie ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na H. P. strona złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w G. w dniu 9 maja 2008 r. W związku z tym wnioskiem Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wydał decyzję z dnia [...] r. nr [...], przyznając prawo do wnioskowanego dodatku na H.P. na okres od 1 maja 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. w wysokości 80 zł miesięcznie.

Następnie wnioskiem z dnia 15 maja 2008 r. strona zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna H. P. począwszy od grudnia 2007 r. do kwietnia 2008 r.

W ocenie organu odwoławczego z treści cytowanych przepisów art. 23 i art. 24 ust. 2 ustawy jednoznacznie wynika, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują nie z urzędu, lecz na wniosek wymienionych w nim osób, m.in. jednego z rodziców dziecka, a przy tym data złożenia wniosku wyznacza początkową datę, od której przyznaje się świadczenie rodzinne. Skoro strona nie złożyła w grudniu 2007 r. wniosku o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, świadczenie to nie może zostać jej przyznane od grudnia 2007 r. Organ realizujący zadania z zakresu świadczeń rodzinnych nie ma swobody w zakresie ustalenia terminu, od którego przyznaje świadczenia rodzinne, ale wyznacza go na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Podnoszone przez stronę argumenty, nie uzasadniają przyznania przedmiotowego dodatku na wskazany we wniosku okres od grudnia 2007 r. do kwietnia 2008 r. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony, że nie złożenie wniosku o przedmiotowy dodatek w grudniu 2007 r. było wynikiem naruszenia przez organ pierwszej instancji określonej w art. 9 k.p.a. zasady ogólnej obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej.

W doktrynie przyjmuje się, że ze wskazanej zasady ogólnej postępowania administracyjnego wynikają dla organu administracji publicznej dwa obowiązki. Po pierwsze, udzielania stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Naruszenie tej zasady przejawia się w: a) odmowie udzielenia informacji stronie; b) nienależycie udzielonej informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub błędnej oraz udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy. Drugim obowiązkiem organu administracji publicznej jest obowiązek organu czuwania "nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Obowiązek ten dotyczy udzielenia przez organ niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 78 i n.).

Organ odwoławczy podnosi, że strona składając wniosek o zasiłek rodzinny i dodatek do tego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka, a wcześniej na dwoje pozostałych dzieci, wiedziała, że złożenie wniosku o dodatki do zasiłku rodzinnego polega na zakreśleniu odpowiednich pól znajdujących się na formularzu wniosku obok nazw poszczególnych dodatków. Natomiast zasady, na jakich przysługuje przedmiotowy dodatek zostały przytoczone w treści wniosku, w którym na stronie drugiej, obok nazwy przedmiotowego dodatku znajduje się pouczenie, że: "dodatek przysługuje na trzecie i każde kolejne dziecko uprawnione do zasiłku rodzinnego". Informacja ta jest wyczerpująca, bowiem żadne inne warunki nie muszą być spełnione, aby uzyskać prawo do dodatku, poza jednym - uzyskaniem prawa do zasiłku rodzinnego na troje dzieci. Zatem strona wypełniając wniosek miała pełną informację o przedmiotowym dodatku. Wiedziała, że może ubiegać się o to świadczenie i znała zasady, na jakich jest przyznawane.

Jak wynika z argumentacji strony, naruszenie powyższej zasady polegało na tym, że poniosła ona szkodę wynikającą z nieznajomości przepisów prawa. Jednakże strona nie wskazuje, o jakich przepisach prawa nie została poinformowana. Przy tym z treści wniosku wynika, że zarzut nie udzielenia informacji dotyczy nie wskazania stronie przez pracownika przyjmującego wniosek, że może się ona ubiegać o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej i powinna w tym celu zaznaczyć odpowiednie pole obok nazwy tego dodatku, a ponadto nie uzyskała takiej informacji po 21 grudnia 2007 r., tj. po złożeniu wniosku o zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na syna H. P. do dnia 9 maja 2008 r.

Należy zwrócić uwagę, że na podstawie treści wniosku z dnia 21 grudnia 2007 r. i załączonych do niego dokumentów pracownik przyjmujący wniosek nie mógł ustalić, że strona spełnia przesłanki do przedmiotowego dodatku, bowiem strona ubiegała się o zasiłek rodzinny na jedno dziecko. Natomiast ustalenia w zakresie przedmiotowego dodatku mogły zostać dokonane dopiero na podstawie analizy zarówno wniosku z dnia 21 grudnia 2007 r. jak też akt sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia 3 października 2007 r. przyznającej zasiłki rodzinne na dwoje pozostałych dzieci.

Przy tym strona nie wskazuje, aby podczas składania wniosku w dniu 21 grudnia 2007 r. informowała pracownika przyjmującego wniosek, że posiada już prawo do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci jak też, aby zwracała się o udzielenie informacji w zakresie świadczeń rodzinnych. Z akt sprawy nie wynika, aby nie złożenie wniosku o przedmiotowy dodatek było wynikiem odmowy udzielenia informacji stronie albo nienależycie udzielonej informacji przez organ pierwszej instancji.

Niewątpliwie w sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych wnioskodawca może oczekiwać, że pracownik przyjmujący wniosek wskaże jak powinien postąpić, aby uzyskać przysługujące świadczenia, jednakże wnioskodawca powinien zapoznać się z treścią wniosku i zawartymi w nim pouczeniami, a następnie - w razie wątpliwości, co do zakresu przysługujących świadczeń - zwrócić się o ich wyjaśnienie przez pracownika organu pierwszej instancji.

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę we wniosku okoliczności, iż po złożeniu w dniu 21 grudnia 2007 r. wniosku o zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na syna do dnia 9 maja 2008 r. nie otrzymała "żadnego pisma o przysługujących prawach do dodatku na H. oraz wezwania do uzupełnienia wniosku", organ wskazuje, iż przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego wymaga złożenia wniosku o to świadczenie i organ realizujący zadania z zakresu świadczeń rodzinnych nie ma obowiązku wzywania osób pobierających świadczenia do składania wniosków o ustalenie prawa do świadczeń, o które się nie ubiegały.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W.S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżąca zarzuciła, że organ drugiej instancji nie wziął pod uwagę:

* jakie okoliczności sprawy wpłynęły na złożenie przez nią dwóch odrębnych wniosków w sprawie dodatku należnego na jej trzecie dziecko,

* złożenia przez nią wniosku o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej we własnym zakresie, po dłuższym czasie,

* zaznaczenia przez nią "kwadratu" o przyznanie przedmiotowego dodatku w tym samym wniosku, który złożyła w grudniu 2007 r.,

* że nie musiała składać odrębnie wniosku dnia 9 maja 2008 r. w sprawie dodatku i gdyby go nie złożyła nie otrzymałaby informacji od organu o przysługującym jej prawie do tego dodatku na trzecie dziecko,

* iż nadmieniła, że organ pierwszej instancji proponował jej złożenie wniosku na pierwsze dziecko, próbując tym samym wprowadzić ją w błąd, bo gdyby zastosowała się do wskazówek organu, odmówiono by jej prawa do tego świadczenia,

* celowego działania organu pierwszej instancji.

Ponadto zarzuciła, że organ drugiej instancji nie podał przepisu prawa, na podstawie którego wymagane jest złożenie odrębnego wniosku o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Podniosła, że wniosek o wymieniony dodatek składa się zakreślając odpowiedni "kwadrat" we wniosku o zasiłek rodzinny. Wniosek o zasiłek rodzinny złożyła w grudniu 2007 r. i domaga się przyznania dodatku od tego miesiąca. Nie zgadza się ze stanowiskiem organów pierwszej i drugiej instancji, że ponosi odpowiedzialność za złożenie wniosku o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w późniejszym okresie, ponieważ miała prawo nie wiedzieć, albo przeoczyć uzupełnienie odpowiedniego pola znajdującego się we wniosku.

Skarżąca wskazała ponadto na okoliczności złożenia przez nią w grudniu 2007 r. wniosku o świadczenia rodzinne na syna H. P. Przy tym w początkowej części skargi podniosła, że pracownik organu przyjmując wniosek sprawdzał, czy jako wnioskodawczyni poprawnie go wypełniła. We wniosku był zaznaczony jeden "kwadrat" dotyczący dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Następnie pracownik poinformował, że wniosek został przyjęty do akt dwojga innych dzieci skarżącej. Na stronie drugiej skargi (u dołu strony) podniosła, że w grudniu 2007 r. przedłożyła bezpośrednio pracownikowi wniosek, który jest obowiązany do jego sprawdzenia przed przyjęciem i załączenia go do akt. Nie zrobiła tego umyślnie, ponieważ gdyby miała tego pełną świadomość nie stałoby się to przedmiotem niepotrzebnych dodatkowych i odrębnych wniosków. Ostateczna decyzja przy sprawdzeniu wniosku należała do organu pierwszej instancji w ramach jego wiedzy i kompetencji, co do tego, jakie miejsca we wniosku należy wypełnić i jakie dodatki przysługują rodzinie wielodzietnej. Natomiast na ostatniej stronie skargi (trzecia linijka od góry) skarżąca stwierdziła, że "pracownik przekazała, jakie dodatki trzeba zakreślić", a przy tym (u dołu strony) podniosła, że na organie pierwszej instancji spoczywał obowiązek pouczenia strony, że ma prawo do dodatku oraz aby uzupełniła "kwadrat", tym bardziej, że urodziła trzecie, a nie kolejne dziecko. Dalej podniosła, że załączyła niezbędne dokumenty i nie dopatrzyła się, aby zaznaczyć inne pole we wniosku. Uważa, że organ pierwszej instancji świadomie nie poinformował jej o braku wypełnienia wniosku, pomimo, że wniosek był sprawdzany przez pracownika tego organu i miał kilka stron.

Skarżąca nie zgodziła się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji dotyczącym określonej w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady ogólnej obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej, wskazując, iż obowiązek informowania stron ciąży na organach zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona po raz pierwszy zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi - w jej przypadku było to urodzenie trzeciego dziecka. Wskazała, że Sąd Najwyższy stwierdził, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko jak tylko możliwe.

W skardze zarzucono także naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 8 w związku z prowadzeniem sprawy "z utrudnieniem", art. 12 § 1 - nie wskazując na czym polega naruszenie tego przepisu, art. 12 § 2 z uwagi na brak niezwłocznego załatwienia sprawy, art. 35 § 1 w związku z pozostawaniem organu w zwłoce, art. 227 z uwagi na naruszenie praworządności i interesu skarżącej oraz załatwienie sprawy w przewlekły i biurokratyczny sposób.

Ponadto został sformułowany zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. z uwagi na "wykorzystanie" przez organ pierwszej instancji faktu nie wypełnienia "kwadratu" przy składaniu przez skarżącą w grudniu 2007 r. wniosku o zasiłek rodzinny na trzecie dziecko i biurokratyczne załatwianie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają obowiązującego prawa. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm.).

Świadczeniami rodzinnymi są m. in.: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego (art. 2 pkt 1 ustawy). Stosownie zaś do art. 8 pkt 4a ustawy, do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej

Zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Z treści postanowień ust. 2 tego artykułu, przy uwzględnieniu § 2 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) wynika, że od dnia 1 września 2006 r. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje w wysokości 80,00 zł miesięcznie na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego.

Zgodnie z przepisem art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych następuje na wniosek podmiotów wymienionych w treści tego przepisu, a zatem jest to postępowanie wszczynane na wniosek. Wszczęcie postępowania na wniosek oparte jest na zasadzie odformalizowanej co do treści i formy podania. Według art. 63 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego: "Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych". Zgodnie z art. 32 ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych: "W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...)".

W postanowieniach ust. 3 art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wskazał, co powinien zawierać taki wniosek, a w ust. 4 określił jakie dokumenty winny być załączone do wniosku. Oznacza to, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata, nie jest dopuszczalna bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot, zawierającego informacje podane w powołanych przepisach prawa oraz zaopatrzonego w dokumenty, o których mowa w art. 23 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przy czym obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów przez nią wymaganych dotyczy wyłącznie osoby uprawnionej do złożenia wniosku (ust. 1 i 2). Potwierdza to również treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 45, poz. 433 z późn. zm.), który stanowi, że postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, określonego w załączniku do tego rozporządzenia z koniecznością dołączenia do niego dokumentów wymienionych w ust. 2 wskazanego paragrafu.

Powyższe regulacje wyraźnie wskazują, że obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia. Oczywiście, w razie jakichkolwiek wątpliwości, organ administracji publicznej realizujący zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jest zobowiązany do udzielenia wyczerpujących informacji osobie uprawnionej do złożenia wniosku.

Przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanego wyżej przepisu prawa wynika jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data wpływu wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że podnoszone przez skarżącą argumenty, nie uzasadniają przyznania przedmiotowego dodatku na wskazany we wniosku z dnia 15 maja 2008 r. okres od grudnia 2007 r. do kwietnia 2008 r. Nie można podzielić stanowiska strony skarżącej, że nie złożenie wniosku o przedmiotowy dodatek w grudniu 2007 r. było wynikiem naruszenia przez organ pierwszej instancji określonej w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady ogólnej obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej. W ocenie Sądu regulacja w art. 23 ust. 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 63 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi regulację szczególną w zakresie wymagań formalnych skutecznego złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, co oznacza, że reguła odformalizowania co do treści podania przyjęta w kodeksie postępowania administracyjnego nie ma zastosowania. Stanowi o tym expressis verbis art. 63 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odsyłając od regulacji zawartej w przepisach szczegółowych (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2006 r., I OSK 1271/05, LEX 266921).

Skarżąca składając wniosek o zasiłek rodzinny i dodatek do tego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka na syna – H. P. (a wcześniej na dwoje pozostałych dzieci) wiedziała, że złożenie wniosku o dodatki do zasiłku rodzinnego polega na zakreśleniu odpowiednich pól znajdujących się na wniosku obok nazw poszczególnych dodatków. Natomiast zasady, na jakich przysługuje przedmiotowy dodatek zostały przytoczone w treści wniosku, w którym na stronie drugiej, obok nazwy przedmiotowego dodatku znajduje się pouczenie, że: "dodatek przysługuje na trzecie i każde kolejne dziecko uprawnione do zasiłku rodzinnego". Sąd podziela stanowisko organu administracji, że informacja ta jest wyczerpująca, albowiem żadne inne warunki nie muszą być spełnione, aby uzyskać prawo do dodatku, poza jednym - uzyskaniem prawa do zasiłku rodzinnego na troje dzieci. Zatem skarżąca wypełniając wniosek miała pełną informację o przedmiotowym dodatku. Wiedziała, że może ubiegać się o to świadczenie i znała zasady, na jakich jest ono przyznawane.

Biorąc pod uwagę poczynione rozważania i treść zarzutów skarżącej trzeba uznać je za chybione, a podjęte w sprawie rozstrzygnięcie za zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Przytoczone okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują bowiem na naruszenie przez organy administracji zasad postępowania wynikających z art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym stanie rzeczy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.