Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 768/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Paweł Kornacki (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

1. A. G. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy przedstawia się następująco.

2.1. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej: Dyrektor ZUS) prowadził postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych ZUS z [...] r., obejmujących zaległości w składkach na ubezpieczenie zdrowotne za okresy od marca do grudnia 2003 r. oraz od stycznia do lutego 2004 r. i w opłacie dodatkowej na FUZ za październik 2007 r. Należność główna wynosiła [...] zł.

Odpisy tych tytułów wykonawczych organ doręczył zobowiązanemu w dniu [...] r. wraz z zawiadomieniem z [...] r. o zajęciu wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego. W odpowiedzi bank poinformował organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunku bankowego dla zobowiązanego.

2.2. Pismem z 26 października 2018 r. skarżący wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, ze zm. – dalej: u.p.e.a.) podniósł przedawnienie egzekwowanych roszczeń i wniósł w związku z tym o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego.

2.3. Dyrektor ZUS postanowieniem z dnia [...] r. uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia. Stwierdził bowiem, że miały miejsce zdarzenia wpływające na bieg terminu przedawnienia egzekwowanych należności, to jest najpierw doręczone zostały zobowiązanemu upomnienia z art. 15 u.p.e.a., a następnie postępowanie egzekucyjne dotyczące tych należności prowadził już Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., który z uwagi na jego bezskuteczność umorzył je w dniu [...] r. postanowieniem wydanym na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

Zdaniem Dyrektora ZUS, w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca do grudnia 2003 r. - upomnienie doręczono [...] r., za okres od stycznia do lutego 2004 r. - upomnienie doręczono [...] r., zaś w przypadku opłaty dodatkowej na FUZ za październik 2007 r. - upomnienie doręczono [...] r.

W związku z powyższym bieg terminu przedawnienia poszczególnych należności uległ zawieszeniu w okresie od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, o której dłużnik został zawiadomiony (doręczenia zobowiązanemu upomnień dotyczących poszczególnych należności) do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

2.4. W zażaleniu zobowiązany zarzucił, że Dyrektor ZUS błędnie uznał, iż doręczone upomnienia zawieszają bieg terminu przedawnienia. Według zobowiązanego czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności (wszczęcia postępowania egzekucyjnego) jest dopiero wystawienie tytułu wykonawczego. Jednak brak wiedzy zobowiązanego na temat tej czynności powoduje, że okoliczność ta nie może skutecznie zawiesić biegu terminu przedawnienia.

DIAS postanowieniem z [...] r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdyż naruszało ono art. 7, art. 77 § 1 i art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm. – dalej: k.p.a.), poprzez nieudowodnienie braku przedawnienia zaległości składkowych zobowiązanego za wszystkie okresy wymienione w tytułach wykonawczych.

2.5. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor ZUS postanowieniem z [...] r., nr [...]:

a) częściowo uwzględnił zarzut nieistnienia zobowiązania za marzec 2003 r., wynikającego z tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...], ograniczył ten tytuł wykonawczy do kwoty [...] złotych, z czego składki za marzec 2003 r. do kwoty [...] złotych, pozostawił bez zmian miesiące od kwietnia do czerwca 2003 r.;

b) odmówił uwzględnienia zarzutu nieistnienia zobowiązań wynikających z tytułów wykonawczych z [...] r. nr [...] i od [...] do [...];

c) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...], z uwagi na niespełnienie przez ten tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a.

2.6. DIAS postanowieniem z [...] r., nr [...]:

a) uchylił postanowienie Dyrektora ZUS w zakresie dotyczącym częściowego uwzględnienia zarzutu nieistnienia zobowiązania za marzec 2003 r. wynikającego z tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] i w części dotyczącej odmowy uwzględnienia zarzutu nieistnienia zobowiązań wynikających z tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...] i od [...] do [...]

i orzekł o:

b) uwzględnieniu zarzutu nieistnienia zobowiązania za marzec 2003 r. wynikającego z tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...] w części dotyczącej kwoty [...] zł, ograniczeniu tego tytułu wykonawczego do kwoty [...] zł, z czego składki za marzec 2003 r. do kwoty [...] zł, pozostawieniu bez zmian miesięcy od kwietnia do czerwca 2003 r. i o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego w części dotyczącej kwoty [...] zł,

c) odmowie uwzględnienia zarzutu nieistnienia zobowiązań wynikających z tytułów wykonawczych z [...] r. nr [...], nr od [...] do [...] oraz nr [...] w części dotyczącej kwoty [...] złotych (na którą składa się składka za marzec 2003 r. w kwocie [...] zł i w niezmienionej wysokości składki za okres od kwietnia do czerwca 2003 r.);

d) w pozostałej natomiast części, dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...], z uwagi na niespełnienie przez ten tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a. postanowienie Dyrektora ZUS utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu DIAS wskazał, że Dyrektor ZUS zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego opłaty dodatkowej na FUZ za październik 2007 r., z uwagi na niespełnienie przez ten tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a. Ten przepis stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku. Tymczasem dotyczący opłaty dodatkowej na FUZ tytuł wykonawczy nie wymienia daty doręczenia upomnienia, ani podstawy prawnej braku obowiązku jego doręczenia, a zatem na podstawie 34 § 4 u.p.e.a. w tym zakresie postępowanie egzekucyjne należało morzyć.

Dalej wskazał DIAS, że w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do lutego 2004 r. (tytuł wykonawczy nr [...]) upomnienie dotyczące tego okresu doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r. (data wskazana w tytule dotyczącym tego okresu), zaś organ egzekucyjny - Dyrektor ZUS załączył tym razem do ww. tytułu wykonawczego poprawne upomnienie, potwierdzające powyższą datę.

W dalszej kolejności DIAS podniósł, że postanowienie Dyrektora ZUS podlega natomiast uchyleniu w części, z uwagi na wadliwość tej części jego rozstrzygnięcia. Według Dyrektora ZUS, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z dnia [...] r. umorzył prowadzone przez siebie postępowanie egzekucyjne dotyczące składek na ubezpieczenie zdrowotne, m. in. składki za marzec 2003 r. jednak nie w kwocie [...] zł, jak pierwotnie twierdził Dyrektor ZUS, tylko w kwocie [...] zł, w związku z czym przedawnieniu uległa kwota [...] zł. Z powyższej argumentacji Dyrektora ZUS, jak i dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika zatem, że rzeczywista wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2003 r. wynosiła [...] zł, zaś Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. w swoim postanowieniu wskazał błędnie kwotę [...] zł. Zgodnie jednak z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne jeżeli zarzuty są uzasadnione. Skoro zatem Dyrektor ZUS częściowo uwzględnił zarzut nieistnienia zobowiązania za marzec 2003 r. w części w kwocie [...] zł z powodu jego przedawnienia, to powinien był w tej części umorzyć postępowanie egzekucyjne. W tej części sentencja postanowienia Dyrektora ZUS nie zawierała jednak takiego rozstrzygnięcia.

Ponadto, argumentował DIAS, pierwsza część sentencji postanowienia Dyrektora ZUS jest w istocie sprzeczna z jego drugą częścią. Stanowi bowiem o częściowym uwzględnieniu zarzutu nieistnienia zobowiązania za marzec 2003 r. (w kwocie [...] złotych), wynikającego z tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...], gdy jednocześnie w drugiej części sentencji tego postanowienia odmawia się uwzględnienia zarzutu nieistnienia zobowiązania wynikającego m. in. także z ww. tytułu wykonawczego nr [...], nie podając jednak jakiej kwoty tego zobowiązania dotyczy ta odmowa uwzględnienia zarzutu.

Wreszcie DIAS wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu skarżącemu, liczne orzecznictwo sądów administracyjnych uznaje upomnienie z art. 15 u.p.e.a. za czynność zawieszającą bieg terminu przedawnienia należności składkowych wobec ZUS (m.in. wyrok WSA w Szczecinie z 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16; wyrok WSA w Rzeszowie z 20 kwietnia 2010 r., I SA/Rz 129/10).

3.1. W skardze zobowiązany zarzucił, że DIAS niewłaściwie rozpoznał jego zażalenie błędnie przyjmując, iż nie wszystkie roszczenia uległy przedawnieniu. W jego ocenie wysłanie upomnienia nie przerywa biegu terminu przedawnienia, ponadto tylko skutecznie doręczone tytuły wykonawcze przerywają bieg terminu przedawnienia.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

3.2. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4. Zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

5. Stosownie do art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być przedawnienie egzekwowanego obowiązku. Zgodnie zaś z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

W tej sprawie, środek zaskarżenia w postaci zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązany oparł właśnie na twierdzeniu, że egzekwowane należności uległy przedawnieniu.

Wobec tego, że chodzi o należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne należy zauważyć, że zgodnie z art. 93 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1373, ze zm.) składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 1) oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ust. 2). Z tym koreluje art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300, ze zm. – dalej: u.s.u.s.) zgodnie z którym do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Wobec tego, szczególnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie nabierają regulacje u.s.u.s. dotyczące terminu przedawnienia oraz zawieszenia jego biegu.

Regulacje te ulegały szeregu zmianom, które należy odnotować w związku z tym, że egzekwowane - i obecnie jeszcze objęte sporem - składki dotyczą okresu od marca do grudnia 2003 r. oraz od stycznia do lutego 2004 r.

W brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 5b bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

Zmiana w tym zakresie nastąpiła z dniem 1 stycznia 2004 r. od kiedy to, art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Z kolei według art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Ponadto należy odnotować zmianę art. 24 ust. 4 u.s.u.s. z dniem 1 stycznia 2012 r. Od tego dnia przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednocześnie trzeba w tym zakresie zauważyć treść art. 27 ustawy nowelizującej u.s.u.s., tj. ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. poz. 1378). Przepis ten stanowi, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1 ). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).

6. Zobowiązany podniósł zarzut egzekwowanych należności składkowych za okres od marca do grudnia 2003 r. oraz od stycznia do lutego 2004 r.

Tymczasem DIAS, w odniesieniu do tego zagadnienia, odmawiając ustalenia zaistnienia przedawnienia, stwierdził jedynie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia do lutego 2004 r. (tytuł wykonawczy nr [...]) upomnienie dotyczące tego okresu doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r. (data wskazana w tytule dotyczącym tego okresu), zaś organ egzekucyjny - Dyrektor ZUS załączył tym razem do ww. tytułu wykonawczego poprawne upomnienie, potwierdzające powyższą datę.

Dodał również, że wbrew twierdzeniu skarżącemu, liczne orzecznictwo sądów administracyjnych uznaje upomnienie z art. 15 u.p.e.a. za czynność zawieszającą bieg terminu przedawnienia należności składkowych wobec ZUS.

W odpowiedzi na skargę, organ zamieścił również stwierdzenie, że co do składek za okres od marca do grudnia 2003 r. upomnienie dotyczące tego okresu doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r., a więc w dacie wskazanej w tytułach wykonawczych.

7. W ocenie Sądu takie odniesienie się w uzasadnieniu postanowienia do zarzutu przedawnienia egzekwowanych należności narusza art. 107 § 3 w zw. z art. 126 w zw. z art. 140 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W tym miejscu dodać też należy, że wbrew twierdzeniu organu w aktach sprawy nie upomnień (ich odpisów), które miały być doręczone zobowiązanemu.

Mając na uwadze przytoczoną wyżej treść art. 24 ust. 4 i ust. 5b u.s.u.s. oraz zmiany tych regulacji obowiązkiem organu było przeanalizowanie tychże przepisów, które powinno rozpoczynać się od prezentacji ich treści.

Następnie organ powinien ustalić "wyjściowy" termin przedawnienia egzekwowanych należności – mając na uwadze zmianę art. 24 ust. 4 u.s.u.s. od dnia 1 stycznia 2012 r., przy uwzględnieniu art. 27 ustawy nowelizującej.

W dalszej kolejności organ miał obowiązek wyjaśnić, czy za podstawę zawieszenia biegu terminu przedawnienia przyjął art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30 czerwca 2004 r., czy też w brzmieniu począwszy od dnia 1 lipca 2004 r.

W pierwszym bowiem przypadku zdarzeniem prawnym zawieszającym bieg terminu przedawnienia było wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

W drugim, podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ zastosował w tej mierze art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w późniejszym brzmieniu (od dnia 1 lipca 2004 r.), ponieważ traktuje doręczenie upomnienia, jako pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności.

Tymczasem w realiach sprawy, należało zauważyć, że w odniesieniu do składek za styczeń i luty 2004 r. doręczenie upomnienia według twierdzeń organu miało nastąpić [...] r. - a więc obie istotne w tym aspekcie sprawy okoliczności nastąpiły w czasie obowiązywania art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w poprzedniej wersji. W odniesieniu zaś do składek za okres od marca do grudnia 2003 r. doręczenie upomnienia (także według twierdzeń organu) miało nastąpić [...] r., a więc już w czasie obowiązywania nowego brzmienia przepisu, ale chodziło o składki należne za okres odnoszący się do poprzedniej wersji przepisu.

W tym stanie rzeczy, obowiązkiem organu wpierw było uzasadnienie dokonanego wyboru i wyjaśnienie z jakich przyczyn, za podstawę przyjęcia zawieszenia biegu terminu przedawnienia przyjmuje art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu sprzed, czy od dnia 1 lipca 2004 r.

Nieprzeprowadzenie tego rodzaju analizy narusza wskazane wyżej regulacje k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. (w zw. z art. 126, 140, 144 k.p.a. i z art. 18 u.p.e.a.) uzasadnienie prawne zaskarżonego postanowienia powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej tego aktu, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno więc odzwierciedlać stanowisko organu, w tym wykładnię zastosowanych przepisów prawa, aby strona postępowania miała możliwość oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania i zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Sąd administracyjny nie ma za zadanie wyręczania organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Mocą tej zasady organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy.

Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji lub postanowienia w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnego rozstrzygnięcia. Podejmowanie decyzji posiada także, obok oczywistych aspektów proceduralnego i materialnego, aspekt intelektualny. Jest to przecież proces myślowy, który powinien być logiczny i spójny, i który powinien zmierzać do uświadomionej konkluzji, opartej o uświadomione motywy działania. Motywy te można poznać na podstawie prawidłowo zredagowanego uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: "dlaczego?", a nie tylko stwierdzenie "że". Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania.

Wskazane naruszenie przepisów prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm. – dalej: p.p.s.a.).

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ w ogóle dostrzegł rozpatrywany problem intertemporalny.

Tymczasem, gdyby okazało się, że - nawet co do niektórych składek - zastosowanie powinien znaleźć art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu sprzed 1 lipca 2004 r., to w aktach sprawy nie ma jakichkolwiek dowodów pozwalających poczynić ustalenia, co do przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia w postaci wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

8. W sytuacji zaś, w której zastosowanie znajduje art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu od 1 lipca 2004 r., Sąd podziela stanowiska organów, iż za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności można potraktować doręczenie upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. W tym zakresie nie podziela zatem argumentu zawartego w skardze.

Sąd orzekający w tej sprawie stwierdza, że na gruncie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu od 1 lipca 2004 r. - zarówno w orzecznictwie sądowym jak i w literaturze przedmiotu - przyjmuje się, że przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, rozumienie się upomnienie wymienione w art. 15 § 1 u.p.e.a. W myśl tego ostatniego przepisu egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści tego przepisu wynika, że co do zasady postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte bez wcześniejszego doręczenia ww. upomnienia. Wobec tego upomnienie to należy uznać za obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona. Jest więc ono pierwszą i do tego konieczną czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, skoro bez doręczenia upomnienia wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie byłoby możliwe. Czynność ta mieści się zatem w dyspozycji art. 24 ust. 5b u.s.u.s., innymi słowy doręczenie takiego upomnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2013 r., III AUa 1025/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 lipca 2011 r., I SA/Po 829/10; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2018 r., I SA/Bd 132/18; M. Bartoszewska (w:) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, pod red. J. Wantoch-Rekowskiego, Lex 2015, Komentarz do art. 24).

Sąd zauważa jednak, że organ bazuje na ustaleniu faktu i daty doręczenia upomnień skarżącemu tylko na wpisie do tytułów wykonawczych – załączonych do akt, wystawionych w dniu [...] r. Wbrew twierdzeniom organu w aktach nie znajdują się upomnienia (odpisy, kopie), które miały być doręczone zobowiązanemu.

Tymczasem zdaniem Sądu należyte wykazanie tych okoliczności, powinno wynikać z dokumentów źródłowych. Wobec tego, że są to kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności (przy zastosowaniu art. 25b u.s.u.s. w brzmieniu od 1 lipca 2004 r.) należy do akt dołączyć odpisy tychże upomnień oraz odpisy dowodów ich doręczenia. Tylko w ten sposób można skontrolować rzetelnie fakt, datę i prawidłowość doręczenia tych dokumentów.

Niedokonanie tego stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

9. Zalecenia dla organu, które należy zrealizować w postępowaniu ponownym bezpośrednio wynikają z powyższych rozważań Sądu.

10. O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący działający osobiście i zwolniony z mocy ustawy od kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. e. p.p.s.a.), nie wykazał, że poniósł jakiekolwiek wydatki w związku z niniejszym postępowaniem, niezbędne do celowego dochodzenia jego praw (art. 200 p.p.s.a.).