Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 397/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 203 poz 1966
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], dotyczącą zwrotu przez P. W. nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012, w wysokości [...] zł.

Stan faktyczny i prawny przedstawiał się następująco:

Decyzją Ministra Finansów z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, P. W. został zobowiązany do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012, w wysokości [...] zł., wobec skalkulowania części oświatowa subwencji ogólnej na rok 2012 dla Powiat z uwzględnieniem zawyżonej o 264,4809 uczniów, liczby uczniów przeliczeniowych.

W dniu [...] czerwca 2015 r. P. W. złożył do Ministra Finansów wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.

Powiat zarzucał zaskarżonej decyzji I instancyjnej naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Finansów w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej podzielił część oświatową subwencji ogólnej na rok 2012 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz. U. Nr 288, poz. 1693 z późn.zm.).

P. W. otrzymał część oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 w kwocie [...] zł.

W dniu [...] maja 2012 r. [...] Kurator Oświaty przeprowadził w Zespole Placówek Szkolno – Wychowawczo - Rewalidacyjnych w W. Ś. kontrolę doraźną w zakresie organizowania i realizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

W jej następstwie, pismem z dnia [...] lutego 2015 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] maja 2015 r., Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów o uzyskaniu przez P. W. nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 w wysokości [...] zł. Ministerstwo Edukacji Narodowej wyjaśniło, że w wyniku błędnych danych, wykazanych w systemie informacji oświatowej przez dyrektora Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego (wchodzącego w skład Zespołu Placówek Szkolno- Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś.), liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 264,4809 uczniów. Według stanu na dzień 30 września 2011 r., liczba uczniów przeliczeniowych została przez dyrektora Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego zawyżona o 264,4809 uczniów. Ci sami uczniowie zostali bowiem wykazani dwukrotnie: raz w wadze P5 w Szkole Podstawowej Specjalnej i drugi raz w wadze P36 w Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym. Zawyżono o 28 wychowanków, liczbę wychowanków przeliczanych wagą P36.

Część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2012 została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej, o 264,4809, liczby uczniów przeliczeniowych i wynosiła [...] zł. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia 264,4809 uczniów przeliczeniowych, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi [...] zł. Kwota [...] zł, stanowiąca różnicę między kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą P. W. otrzymał na rok 2012, a kwotą ustaloną w wyniku wszczętego i przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego, należało uznać za nienależną. Kwota ta podlega zwrotowi do budżetu państwa.

Minister Finansów wskazał, iż Strona w swych pismach sama przyznawała, że uczniowie Szkoły Podstawowej Specjalnej, uczestniczący w niej w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, zostali ponownie wykazani jako wychowankowie Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego, ponieważ zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze dla 28 dzieci i młodzieży były realizowane w szkole podstawowej specjalnej w wymiarze 4 godzin po 60 minut dziennie, a potem te same dzieci odbywały codziennie kolejny cykl zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym (dalsze 4 godziny po 60 minut).

Minister przywołał art. 16 ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.zm.), zgodnie z którym za spełnianie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki uznaje się również udział dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim w zajęciach rewalidacyjno- wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami. Wskazał, że do dnia 12 lutego 2013 r. kwestie te regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 1997 r. w sprawie zasad organizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim (Dz. U. Nr 14, poz. 76).

Zgodnie z tymi przepisami, wymiar zajęć, w zależności od możliwości psychofizycznych oraz specyficznych potrzeb rewalidacyjnych uczestników zajęć, wynosił 4 godziny dziennie na zajęciach zespołowych albo 2 godziny w przypadku zajęć indywidualnych.

Natomiast zasady działania placówek publicznych, w tym ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. Nr 109, poz. 631). Zgodnie z § 37 ust. 1 w/w rozporządzenia, ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy zapewnia wychowankom z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim udział w zajęciach: rewalidacyjno-wychowawczych, prowadzonych indywidualnie lub w zespołach, terapeutycznych i usprawniających ruchowo, dostosowanych do potrzeb wychowanków, a także rekreacyjnych. Ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy organizuje i udziela wychowankom pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formach określonych w przepisach w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

W związku z powyższym, zajęcia rewalidacji ruchowej, terapii psychologicznej czy usprawniające rozwój stanowią część programu zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, realizowanych - zgodnie z przywołanymi przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 1997 r., w wymiarze 4 albo 2 godzin dziennie w przypadku, odpowiednio, zajęć zespołowych lub indywidualnych. Uczniowie nie mogli zatem uczestniczyć w tego rodzaju zajęciach w wymiarze 8 godzin dziennie, co wynika z wyjaśnień Skarżącego.

Minister podkreślił, że możliwości psychofizyczne dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim uniemożliwiają efektywny udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych w codziennym wymiarze ośmiogodzinnym, dlatego też przewidziano w w/w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 1997 r. maksymalny wymiar zajęć na 4 godziny dziennie (zajęcia zespołowe) i 2 godziny dziennie (zajęcia indywidualne).

Ustawodawca nie przewidział dodatkowego finansowania, w ramach części oświatowej subwencji ogólnej, zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych w stopniu głębokim, w wymiarze ustalonym indywidualnie przez jednostkę samorządu terytorialnego, ale zgodnie z zasadami, wynikającymi z przepisów prawa.

W P. W. zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze dla uczestników były natomiast finansowane podwójnie - raz w szkole podstawowej specjalnej i drugi raz w ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym.

Minister Finansów oświadczył, że wydając decyzję na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2015 r., poz. 513 z późn.zm.), działał zgodnie z prawem i w jego granicach, a więc nie naruszył zasady praworządności, wynikającej z art. 6 kpa.

W przedmiotowej sprawie podstawą żądania zwrotu nienależnie otrzymanej przez P. W. kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, jest art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia, że jednostka samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy - w drodze decyzji, zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty, chyba że jednostka samorządu terytorialnego dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot. Wszystkie okoliczności sprawy, fakty które wydając decyzję Minister Finansów brał pod uwagę, dowody, na jakich oparł swoje rozstrzygnięcia oraz przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę tego rozstrzygnięcia, zostały przedstawione w uzasadnieniu do decyzji.

Decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego, w ściśle określonym prawem postępowaniu, a więc nie zostały przez Ministra Finansów naruszone zasady postępowania, wyrażone w art. 6 i 7 kpa a także art. 8 kpa.

Minister podkreślił, iż jedynym dokumentem, uprawniającym do objęcia kształceniem specjalnym, jest orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego, a podstawą uwzględniania uczniów i wychowanków w wagach P5 i P36 była faktyczna realizacja zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w przedszkolach i szkołach publicznych albo ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych, Minister Finansów uznał tę okoliczność za udowodnioną. W zakończonym postępowaniu bezprzedmiotowe byłyby dodatkowe dowody, skoro na podstawie zgromadzonych już dowodów ustalono, iż uczniowie, korzystający z zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w Szkole Podstawowej Specjalnej, zostali uwzględnieni dwukrotnie w kalkulacji subwencji ogólnej na rok 2012 przy zastosowanych wagach, przez Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy.

Minister podkreślił, że decyzja w sprawie zobowiązania P. W. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. nie ma charakteru uznaniowego. Minister Finansów, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, jest zobowiązany do wydania decyzji zobowiązującej Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r., gdy zachodzą ustawowe przesłanki.

Organ wskazał na treść art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, zgodnie z którym środki niezbędne na realizację zadań oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego, w tym na wynagrodzenia nauczycieli oraz utrzymanie przedszkoli, szkół i placówek, zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Zdaniem Ministra z przywołanego przepisu nie wynika zatem, iż w przypadku finansowania zadań własnych o charakterze obligatoryjnym, budżet państwa gwarantuje środki na pokrycie wszystkich wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego na realizację zadań oświatowych w części oświatowej subwencji ogólnej. Dochodami jednostek samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa. Subwencja ogólna (w tym jej część oświatowa) jest zatem jedną z form uzupełniania dochodów jednostek samorządu terytorialnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], P. W. zarzucił :

1. rażące naruszenie przepisów postępowania:

1.1) przepisu art. 156 § 1 pkt 2) w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) -

poprzez rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu skarżącego wobec wydania zaskarżonej decyzji bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

1.2) przepisu art. 156 § 1 pkt 2) w związku z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) - poprzez rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wobec wydania zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 513 ze zm.), który to przepis nakłada na ministra obowiązek, aby w drodze decyzji zobowiązał jednostkę samorządu terytorialnego do zwrotu nienależnie pobranej kwoty subwencji, tylko w sytuacji, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji jest wyższa od należnej, gdy potwierdzają to zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dowody, a nie wyłącznie subiektywne przekonanie organu administracji, tj. zastosowanie normy do stanu faktycznego sprawy, który znajduje się poza zakresem jej unormowania;

1.3) przepisu art. 156 § 1 pkt 2) w związku z art. 138 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) poprzez rażące naruszenie prawa wobec niezastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

W razie nieuwzględnienia zarzutu rażącego naruszenia prawa odnośnie wyżej wskazanych przepisów postępowania, Skarżący wskazywał na naruszenie:

1.4) przepisu art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w zw. z art. 107 § 1 kpa - poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej i faktycznej organ ustalił wysokość nienależnie pobranej, zdaniem organu, części oświatowej subwencji ogólnej, a w szczególności, na podstawie, którego z przeprowadzonych w trakcie postępowania dowodu organ ustalił, że Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy, wchodzący w skład Zespołu Placówek Szkolno- Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś., nie realizował dla 28 wychowanków zajęć rewalidacyjno-wychowawczych i na podstawie, którego przepisu prawa materialnego organ uznał, że nieuprawnione było wykazywanie przez dyrektora Zespołu Placówek Szkolno – Wychowawczo - Rewalidacyjnych w W. Ś. 28 wychowanków w tabeli NP5 w tymże ośrodku, które miało istotny wpływ na wynik postępowania;

1.5) przepisu art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 513 ze zm.) - poprzez niewykazanie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości, iż należna P. W. część oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. jest wyższa od należnej, które miało istotny wpływ na wynik postępowania;

1.6) przepisu art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 513 ze zm.) - poprzez niewykazanie, na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie czy P. W. prowadził zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze zarówno w Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym, jak i w Szkole Podstawowej Specjalnej - wchodzących w skład Zespołu Placówek Szkolno- Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś. - i w jakim zakresie, w konsekwencji nie wykazania okoliczności obligującej ministra właściwego do spraw finansów do wydania decyzji zobowiązującej P. W. do zwrotu nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012r., które miało istotny wpływ na wynik postępowania.

2. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego:

2.1) przepisu art. 156 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2015, poz. 513 ze zm.) - poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa wobec nieuprawnionego zastosowania do rozstrzygnięcia przepisów Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 (30 września 2010 r.);

2.2) przepisu art. 156 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) w związku z przepisami ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463; z 2005 r. Nr 64, poz. 565 oraz z 2007 r. Nr 42, poz. 273) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. Nr 277, poz. 2746, z 2005 r. Nr 53, poz. 473 oraz z 2007 r. Nr 161, poz. 1141);

W razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów rażącego naruszenia prawa odnośnie do wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego Skarżący wskazywał naruszenie :

2.3) przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 513 ze zm.) - poprzez uznanie, że ustalona dla P. W. część oświatowa subwencja subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, a to w skutek nieuprawnionego uznania za Instrukcją wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 (30 września 2010 r.), że w tabeli NP5 można było wykazać uczniów lub wychowanków z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, posiadających orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych "tylko raz w systemie informacji oświatowej w tabeli NP5 albo w szkole, albo w placówce", które miało wpływ na wynik postępowania;

2.4) przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 513 ze zm.) w zw. z paragrafem 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 1997 r. w sprawie zasad organizowania zajęć rewalidacyjno- wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim - poprzez niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, iż zajęcia rewalidacyjno- wychowawcze dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim P. W. mógł prowadzić wyłącznie w szkole specjalnej, albo w ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych, które miało wypływ na wynik postępowania.

W razie nieuwzględnienia wskazanych zarzutów, w oparciu o ustalenia sprzeczne z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy Skarżący wnosił :

1. o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Finansów w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...];

2. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości wobec zajścia przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23);

3. o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W razie nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości Skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji lub o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi P. W. wskazał, że pomiędzy nim a Ministrem Finansów nie jest sporne, iż jedyną podstawą do wykazywania uczniów/wychowanków objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 r., stanowiły orzeczenia oraz opinie publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, przy czym uczniowie/wychowankowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w tym orzeczeniu.

Strony różnią się natomiast co do oceny poprawności wprowadzenia danych do systemu informacji oświatowej na dzień 30 września 2011 r. przy wykorzystaniu instrukcji wprowadzania i przeprowadzania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 według stanu na dzień 30 września 2011 r. Skarżąca podkreśliła, że instrukcja ta nie stanowi przepisów prawa materialnego, które mogą tworzyć dodatkowe - nie uregulowane stosownymi przepisami prawa - obowiązki dla podmiotów prowadzących, a nadto została napisana w sposób poważnie utrudniający właściwe i nie budzące wątpliwości jej zastosowanie.

Minister Finansów stoi na stanowisku, iż osobę w wieku 3 - 25 lat z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, uczestniczącą w zajęciach rewalidacyjno - wychowawczych, można było wykazać tylko w systemie informacji oświatowej w tabeli NP5 albo w szkole, albo w placówce.

Zdaniem P. W. wniosek ten nie ma uzasadnienia prawnego, a w rozpoznawanej sprawie także uzasadnienia faktycznego.

Skarżący zarzuca, iż Minister Finansów nie ustalił czy P. W. prowadził zajęcia rewalidacyjno- wychowawcze w Szkole Podstawowej Specjalnej dla 55 uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych i jednocześnie w Ośrodku Rewalidacyjno- Wychowawczym dla 28 wychowanków. W tym zakresie organ administracji poprzestał na niepełnych ustaleniach Kuratorium Oświaty w K. Delegatura w R., nie uwzględniając stanowiska P.W. w tym zakresie.

W konsekwencji Minister Finansów wydając zaskarżoną decyzję przyjął, że w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2011 r. dyrektor Zespołu Placówek Szkolno- Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś. wykazała te same 28 dzieci przeliczonych wagą P5 (zgodnie z tabelą NP5) w Szkole Podstawowej Specjalnej, gdzie faktycznie odbywały zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze dla tych dzieci) i wagą P36 (zgodnie z tabelą NP5) w Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym, gdzie nie odbywały się zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze dla tych dzieci i wartość tej tabeli powinna równać się zeru.

Tymczasem, co P. W. podnosił od początku postępowania w niniejszej sprawie, a Dyrektor Zespołu Placówek Szkolno - Wychowawczo - Rewalidacyjnych w W. Ś. wyjaśniał, iż 28 dzieci i młodzieży spośród 55 posiadających orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych zostało ujętych w tabeli NP5 w Ośrodku Rewalidacyjno - Wychowawczym, gdyż dzieci te po zajęciach rewalidacyjno - wychowawczych wynikających z obowiązku szkolnego, realizowanych w Szkole Podstawowej Specjalnej, kontynuowało zajęcia jako wychowankowie Ośrodka Wychowawczo-Rewalidacyjnego, gdzie organizowane były zajęcia rewalidacji ruchowej, terapii psychologicznej, usprawniające ich rozwój, a także inne wynikające z pomocy psychologiczno-pedagogicznej, o których mowa w § 37 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 roku w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2011 r., nr 109, poz. 631).

Powyższe okoliczności zostały zakwestionowane w trakcie kontroli przez Kuratorium Oświaty w K. nie dlatego, że stan faktyczny był sporny. Sporna była jedynie interpretacja przepisów oświatowych, a właściwie postanowień instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 według stanu na dzień 30 września 2011 r., które mają wpływ na sposób podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu zajął dotychczasowe stanowisko , podkreślając raz jeszcze, iż Minister Finansów przed wydaniem zaskarżonej decyzji zgromadził materiał dowodowy niezbędny do ustalenia stanu faktycznego i wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono błędy, które spowodowały zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych, wskazując jednocześnie, iż dane zostały ustalone na podstawie wyjaśnień Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] i z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] oraz protokołu kontroli doraźnej [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] maja 2012 r., przeprowadzonej w Zespole Placówek Szkolno –Wychowawczo - Rewalidacyjnych w W. Ś. w zakresie organizowania i realizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

Minister Finansów nie mógł uwzględnić w przedmiotowej sprawie interesu Skarżącego, o którym mowa w art. 7 kpa, bowiem naruszyłby przepisy prawa materialnego.

Oceny wszystkich dowodów zebranych w sprawie Minister Finansów dokonał z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 80 Kpa. Skoro jedynym dokumentem, uprawniającym do objęcia kształceniem specjalnym, jest orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego, a podstawą uwzględniania uczniów i wychowanków w wagach P5 i P36 była faktyczna realizacja zajęć rewalidacyjno- wychowawczych w przedszkolach i szkołach publicznych albo ośrodkach rewalidacyjno - wychowawczych, Minister Finansów uznał tę okoliczność za udowodnioną. W zakończonym postępowaniu bezprzedmiotowe byłyby dodatkowe dowody, skoro na podstawie zgromadzonych już dowodów ustalono, iż uczniowie, korzystający z zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w Szkole Podstawowej Specjalnej, zostali uwzględnieni dwukrotnie w kalkulacji subwencji ogólnej na rok 2012 przy zastosowanych wagach, przez Ośrodek Rewalidacyjno- Wychowawczy.

Mając powyższe na uwadze, wskazana w zaskarżonej decyzji kwota podlegająca zwrotowi do budżetu państwa, została określona zasadnie.

Zdaniem organu nie znajduje uzasadnienia zarzut Skarżącego dotyczący naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez rażące naruszenie prawa wobec niezastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa.

Minister Finansów, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, potwierdził fakt ustalenia dla P. W. części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej. W związku z powyższym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2015 r. w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut Strony Skarżącej naruszenia art. 11 kpa poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej i faktycznej organ ustalił wysokość nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej.

Minister Finansów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł wyjaśnienia dotyczące zebranego materiału dowodowego, niezbędnego do ustalenia stanu faktycznego.

Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Finansów szczegółowo wyjaśnił, w jaki sposób ustalił wysokość kwoty nienależnej części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. oraz dowody, które prowadziły do ustalenia nienależnej kwoty. Decyzja zawierała więc wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut Strony Skarżącej naruszenia art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez niewykazanie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości, iż należna P.W. część oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. jest wyższa od należnej, które miało istotny wpływ na wynik postępowania.

Dane dotyczące zawyżonej liczby uczniów przy poszczególnych wagach (P5 i P36) Minister Finansów ustalił na podstawie znajdującego się w aktach sprawy protokołu kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Kuratorium Oświaty w K. oraz wyjaśnień Ministerstwa Edukacji Narodowej. Liczba uczniów błędnie wykazanych w sprawozdaniu systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r. została ustalona przez wskazane podmioty w oparciu o badane dokumenty. Dokumenty, na podstawie których Minister Finansów dokonał ustalenia stanu faktycznego, zostały sporządzone przez organ nadzoru pedagogicznego i organ administracji publicznej w zakresie ich działania. Zatem w myśl art. 76 1 Kpa stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dane te są wiarygodne i wystarczające do wyliczenia podlegającej zwrotowi części oświatowej subwencji ogólnej.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut Strony Skarżącej naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego w związku z przepisami ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. Nr 49, poz. 463; z 2005 r. Nr 64, poz. 565 oraz z 2007 r. Nr 42, poz. 273) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. Nr 227, poz.2746, z 2005 r. Nr 53, poz. 473 oraz z 2007 r. Nr 161,poz. 1141).

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz. U. Nr 288, poz. 1693 z późn.zm.) podstawą kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego na rok 2012, w tym dla P. W., były m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów/wychowanków w roku szkolnym 2011/2012, wykazywane w systemie informacji oświatowej (według stanu na dzień 30 września 2011 r. i na dzień 10 października 2011 r.), zweryfikowane przez organy prowadzące (dotujące) szkoły i placówki. Należy podkreślić, iż także w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były dane o liczbie uczniów/wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (§ 6 lit. k rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych - Dz. U. Nr 277, poz. 2746, z późn. zm.).

Minister podkreślił, że Strona sama przyznawała, iż uczniowie Szkoły Podstawowej Specjalnej, uczestniczący w zajęciach rewalidacyjno- wychowawczych, zostali ponownie wykazani jako wychowankowie Ośrodka Rewalidacyjno- Wychowawczego. Tym samym przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 rok dla P. W. została zawyżona o 28 wychowanków, liczba wychowanków przeliczona wagą P36.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd stwierdził, iż skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Ministra Finansów, nakładającej na Skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r.

W ocenie Sądu organ nie naruszył art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Sąd podkreśla, iż wysokość części subwencji dla jednostek samorządu terytorialnego uzależniona jest wyłącznie od liczby uczniów przeliczeniowych a stan zdrowia i rozwoju ucznia przekłada się na zastosowanie zróżnicowanych wag dla wybranych kategorii uczniów, typów i rodzajów szkół.

Tak więc za całkowicie błędne Sąd uznaje stanowisko Skarżącego, iż ten sam uczeń może zostać wykazany w sprawozdaniu systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września kilkakrotnie, w sytuacji (jak ma to miejsce w P. W. dwukrotnie), gdy jednostka samorządu terytorialnego dysponuje kilkoma placówkami, w których nauka lub przebywanie dziecka jest nie tylko możliwe ale przede wszystkim wskazane dla jego rozwoju.

Nie do przyjęcia są zatem argumenty Skarżącego odnoszące się do instrukcji wprowadzania i przeprowadzania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 według stanu na dzień 30 września 2011 r.

Z faktu, iż system informatyczny technicznie "przyjmował" dane nie można wyprowadzać wniosku, iż ich wprowadzenie do systemu (dwukrotnie danych tego samego dziecka) było uprawnione.

Do zadań własnych Powiatu należy zakładanie i prowadzenie szkół, przedszkoli i placówek, m. innymi ośrodków rewalidacyjno - wychowawczych, których celem jest zapewnienie dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim oraz ze sprzężeniami udziału w zajęciach edukacyjno – terapeutycznych, rewalidacyjno – wychowawczych oraz zajęciach specjalistycznych, prowadzonych indywidualnie lub w zespołach. W tym zakresie Powiat jako jednostka samorządu terytorialnego realizuje konstytucyjne zadanie Państwa jakim jest oświata. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt K 13/10, (dotyczącym zgodności art. 30a ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela z art. 2, art. 7 oraz z art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP, jednakże mającym bezpośrednie odniesienie do rozpoznawanej sprawy) w finansowaniu tego zadania znaczący udział mają środki pochodzące z budżetu państwa, ale nie są one jedyne. Władze lokalne ponoszą dodatkowe wydatki ze swoich dochodów własnych, bowiem subwencja oświatowa nie musi pokrywać 100% wydatków oświatowych i samorząd terytorialny musi w tych wydatkach partycypować. Dysponujący takimi możliwościami powiat mógł realizować cele zajęć rewalidacyjno wychowawczych w kilku placówkach w ramach dochodów własnych.

W rozpoznawanej sprawie jest natomiast bezsporne, bo przyznane przez Skarżący Powiat, że uczniowie wykazani w systemie jako korzystający z zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w Szkole Podstawowej Specjalnej, zostali także uwzględnieni w kalkulacji subwencji ogólnej na rok 2012 przy zastosowanych wagach P36, przez Ośrodek Rewalidacyjno- Wychowawczy.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest w tej sytuacji, czy organ prawidłowo ustalił zakres zajęć lub godzin, w których uczestniczyli oni w Ośrodku. Minister Finansów prawidłowo uznał, że bezprzedmiotowe byłyby dodatkowe dowody, skoro na podstawie zgromadzonych już ustalono, iż uczniowie, korzystający z zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w Szkole Podstawowej Specjalnej, zostali uwzględnieni dwukrotnie w kalkulacji subwencji ogólnej na rok 2012 przy zastosowanych wagach przez Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy.

Wbrew zarzutom skargi z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, iż organ stanął na stanowisku, że zajęcia rewalidacyjno - wychowawcze dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim P. W. mógł prowadzić wyłącznie w szkole specjalnej albo w ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych, przez co naruszył § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 1997 r. w sprawie zasad organizowania zajęć rewalidacyjno - wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim. Wynika wyłącznie podzielane przez Sąd stanowisko, iż niezależnie od liczby placówek do których uczęszcza dziecko – wykazane może zostać tylko w jednej.

Zdaniem Sądu organ dokonał oceny wszystkich dowodów zebranych w sprawie z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa i wbrew zarzutom skargi nie dopuścił się naruszenia art. 7, 8, 77 ani 107 kpa.

Podzielając stanowisko organu I instancji, co wykazane zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Minister prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Sąd nie dopatrzył się także rażącego naruszenia prawa przez Ministra Finansów przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, które skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności z mocy art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W ocenie Sądu, po stronie Powiatu zdaje się zachodzić niezrozumienie istoty systemu przyznawania i ustalania wysokości części oświatowej subwencji ogólnej dla JST, która jest obliczana w oparciu o corocznie wydawane Rozporządzenie MEN w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej na dany rok.

Na ucznia niepełnosprawnego kwota subwencji jest uzupełniona o dodatkową kwotę, wynikającą z rodzaju niepełnosprawności. Subwencja dla jednostki samorządu jest naliczana w oparciu o zasadę "pieniądz idzie za uczniem" a ponieważ na szczeblu placówki zasada ta już nie obowiązuje, to samorządy mają swobodę wydatkowania środków pochodzących z subwencji, o ile realizują zadania oświatowe wynikające z odrębnych przepisów. Tak więc dla Powiatu związanie wysokości uzyskanej subwencji z ilością wykazanych uczniów (niezależnie od ilości placówek, do których dany uczeń uczęszcza) powinno nie budzić żadnych wątpliwości.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.