Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1603/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 23 czerwca 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1419/19 w sprawie ze skargi J. Z., A. Z., W. Z., J. Z., M. Z., L. Z. i M.Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 października 2020 r., I SA/Wa 1419/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. Z., A. Z., W.Z., J.Z., M.Z., L. Z. i M. Z. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody M. nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 1992 r. K. Z. wystąpił w imieniu własnym oraz rodzeństwa: A. Z., J. Z., W. Z., J. Z. i H. Z. o wypłacenie rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i H. małżonków Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda M. postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. dokonał pozytywnej oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.169.1418 ze zm.), dalej jako "ustawa o rekompensacie". Następnie Wojewoda M., decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. potwierdził A. Z., J. Z., J. Z. oraz M.Z. przysługiwanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. Z. budynku mieszkalnego o kubaturze 1.428 m3, stanowiącego pensjonat "M." w Z. oraz ziemi ogółem 2,7030 ha, położonej w B., zaś decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. – utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. – potwierdził A. Z., J. Z., J. Z. oraz M.Z. przysługiwanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i H. małżonków Z. nieruchomości położonych w Z. i jednocześnie w pkt 5 odmówił ww. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia sklepu oraz części kamienicy usytuowanych przy ul. J. w Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2013 r., I SA/Wa 1272/12 oddalił skargę A.Z., J.Z. i J. Z. od ww. decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2012 r., natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., I OSK 1092/13, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2015 r., I SA/Wa 214/15, uchylił ww. decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. Następnie Minister ten, decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. uchylił ww. decyzją Wojewody M. z dnia [...] lutego 2012 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wojewoda M. ponownie rozpatrując sprawę powinien starannie zebrać a następnie ocenić dowody odnoszące się do wielkości, rodzaju i stanu pozostawionych przez J. i H. małżonków Z. nieruchomości położonych w Z., w tym również odnoszące się do sklepu i części kamienicy przy ul. J. oraz parametrów budynku gospodarczego, uwzględniając m.in. pominiętą wcześniej funkcję tego budynku jako pawilonu gastronomicznego do obsługi pensjonatu "M." - na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, rozpatrywanego we wzajemnej łączności. Ponadto, Wojewoda powinien uwzględnić ocenę prawną zawartą w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2015 r., I SA/Wa 214/15, zgodnie z którą wniosek o objęcie rekompensatą również części kamienicy i sklepu uznać należy za złożony w terminie. Powinien również ocenić ewentualne zgłoszone przez strony dodatkowe informacje, co do składników mienia pozostawionego przez J. i H. małżonków Z. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej, aby zbadać w sposób niebudzący wątpliwości skład majątku pozostawionego przez poprzedników prawnych stron.

W związku z powyższym Wojewoda M. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. uzupełnił własne postanowienie z dnia [...] października 2008 r. przez dodanie nowego dowodu świadczącego o rodzaju i powierzchni budynku gospodarczego pozostawionego przez J. Z. w Z. – protokołu przesłuchania A.Z. oraz wezwał wnioskodawców do dołączenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości w Z., sporządzonego na podstawie materiału dowodowego wskazanego w ww. postanowieniu z dnia [...] października 2008 r. wraz z uwzględnieniem dowodu wskazanego w tym postanowieniu.

W załączeniu do pisma z dnia [...] października 2017 r. A. Z. złożył operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] września 2017 r. przez rzeczoznawcę majątkowego T. J. określający wartość nieruchomości położonej w Z., woj. t. Natomiast w załączeniu do pisma z dnia [...] listopada 2017 r. M.W., córka M.Z. złożyła operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] sierpnia 2017 r. przez rzeczoznawcę majątkowego P.F. określający wartość nieruchomości położonej w Z., woj. t. W ocenie Wojewody M. operat szacunkowy sporządzony przez T.J. był niezgodny z wytycznymi zawartymi w ww. postanowieniu z dnia [...] października 2008 r., uzupełnionym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. W tej sytuacji wyliczenia dotyczące kwoty należnej rekompensaty Wojewoda oparł o operat szacunkowy sporządzony przez biegłego P. F.

Następnie w dniu [...] stycznia 2019 r. Wojewoda M. wydał trzy decyzje:

1) decyzję nr [...], którą potwierdził prawo do rekompensaty A.Z., M. Z., J. Z., W. Z., J. Z., L. Z. i M. Z. z tytułu pozostawienia przez małżonków J. i H.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego w miejscowości Z. (zgodnie z wielkością wymienionego mienia w wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 stycznia 2004 r., I C 1551/02;

2) decyzję nr [...], którą odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty A. Z., M. Z., J.Z., W.Z., J.Z., L.Z. i M.Z. z tytułu pozostawienia przez małżonków J. i H.Z. nieruchomości oraz ich części składowych określonych we wniosku o rekompensatę, a nie objętych decyzjami Wojewody M. z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] oraz nr [...];

3) decyzję nr [...], którą odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty A. Z., M. Z., J. Z., W. Z., J. Z., L. Z. i M. Z. z tytułu pozostawienia przez J. i H. małżonków Z. udziału wynoszącego 14/100 części we współwłasności nieruchomości położonej poza obecnymi granicami RP, obejmującej lokal sklepowy w kamienicy naprzeciw magistratu, trzeci od rynku w Z., powiat z., województwo t.

Nie zgadzając się z tym decyzjami A. Z., działający w imieniu własnym oraz w imieniu M. Z., J. Z., W. Z., J. Z., L. Z. i M. Z., zaskarżył wszystkie trzy decyzje, zaś W. Z. złożył odwołanie wyłącznie od ww. decyzji Wojewody M. nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. W odwołaniach tych zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przez niewłaściwe rozpoznanie materiału dowodowego, a także nie respektowanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r., I OSK 1092/13 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2015 r., I SA/Wa 214/15. Strony podniosły, że organ wojewódzki nie uwzględnił kontraktu kupna-sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1926 r., a w konsekwencji wykluczył z pozostawionego mienia, za które należy się rekompensata, udział we współwłasności wynoszący 14/100 części nieruchomości, obejmującej lokal sklepowy w kamienicy naprzeciw magistratu. Ponadto błędne zakwalifikował parcele jako tereny zielone, a nie jako tereny budowlane oraz nie uwzględnił części oświadczeń świadków, co w ich opinii ma zdecydowany wpływ na wysokość wyceny pozostawionych nieruchomości. Strony zarzuciły również, iż organ przyjął do obliczeń wysokości rekompensaty niewłaściwy operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę P. F., a nie T. J. Po rozpatrzeniu odwołań, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu organ wyliczył dowody składające się na zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wśród tych dowodów Minister wymienił wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r., I C 1551/02, ustalający, że J. i H. małżonkowie Z., w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawili w Z.:

1. budynek gospodarczy, parterowy, murowany,

2. sad o pow. 0,8712 ha, wieloowocowy i z winoroślami,

3. sad o pow. 0,6760 ha, z drzewami moreli,

4. sad o pow. 0,1847 ha, wieloowocowy,

5. sad o pow. 0,10 ha z drzewami jabłoni,

6. działkę o pow. 0,25 ha, przeznaczoną pod zabudowania i sad o pow. 0,15 ha - stanowiące własność J. Z.;

7. działkę o pow. 0,10 ha, wraz z sadem z drzewami wieloowocowymi i budynkiem mieszkalnym, parterowym, murowanym, krytym blachą, o kubaturze 470 m3,

8. budynek mieszkalny parterowy, murowany, kryty blachą, o kubaturze 315,4 m3 - stanowiące własność H. Z.

Minister wskazał dalej, że z treści uzasadnienia ww. wyroku Sądu Okręgowego w K. wynika, iż J. i H. małżonkowie Z. pozostawili w Z. dwa budynki mieszkalne, pensjonat "M." oraz cztery sady owocowe i pole orne we wsi B. o pow. 2,7030 ha. Budynek mieszkalny, parterowy, murowany z cegły, kryty blachą, o siedmiu pokojach, kuchni i sieni, położony był na działce przy ul. G. o pow. 10 arów, w części obsadzonej drzewami wieloowocowymi. W budynku tym zamieszkiwali J. i H. małżonkowie Z. wraz z dziećmi. Drugi budynek mieszkalny, parterowy, murowany, kryty blachą, o czterech pokojach, kuchni oraz sieni, położony był przy ul. C. na działce o pow. 0,25 ha, na której znajdował się pensjonat "M." oraz parterowy murowany budynek gospodarczy, jak również rosły drzewa morelowe. W budynku mieszkalnym zamieszkiwali rodzice J. Z., natomiast budynek gospodarczy służył do obsługi pensjonatu "M.". J. Z. posiadał nadto: sad morelowy o pow. 0,6760 ha przy ul. K., sady wieloowocowe z drzewami moreli, jabłoni, czereśni i z winoroślą - przy ul. C.o pow. 0,8712 ha, przy ul. N.o pow. 0,1847 ha oraz przy ul. C., naprzeciwko pensjonatu "M." o pow. 0,10 ha. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku, Sąd Okręgowy oparł swoje ustalenia na zeznaniach świadków: U.M., Z.B. i T.T., zeznaniach powodów: J. Z. i A. Z., dwóch opisach mienia pozostawionego oraz orzeczeniu [...] z dnia [...] sierpnia 1945 r. W dalszej części uzasadnienia Minister wskazał, że ze względu na ilość nieruchomości, obszerny materiał dowodowy oraz wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r., I OSK 1092/13, a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2015 r., 214/15, Wojewoda M. wydał trzy decyzje, a w każdej z nich odniósł się do innego mienia. Organ podkreślił, że rozpatrywana sprawa dotyczy wyłącznie nieruchomości opisanych w wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r., I C 1551/02. Dalej zaznaczył, że w sprawie tej organ I instancji potwierdził prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i H. małżonków Z. następującego mienia położonego w Z., w powiecie z., województwie t.:

a) budynku gospodarczego,

b) sadu o powierzchni 87 a 12 m2 wieloowocowego i nasadzeniami z winorośli,

c) sadu o powierzchni 67 a 60 m2 z drzewami morelowymi,

d) sadu o powierzchni 18 a 47 m2 wieloowocowego,

e) sadu o powierzchni 10 a z drzewami jabłoni,

f) działki o powierzchni 25 a przeznaczonej pod zabudowania i sad o powierzchni 15 a,

g) działki o powierzchni 10 a wraz z sadem z drzewami wieloowocowymi i budynkiem mieszkalnym o kubaturze 470 m3,

h) budynku mieszkalnego o kubaturze 315,4 m3.

Powyższe organ I instancji ustalił wyłącznie w oparciu o treść wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r., I C 1551/02

W ocenie organu odwoławczego, Wojewoda M. dokonał prawidłowej oceny całości materiału dowodowego, a przede wszystkim uwzględnił całość mienia wymienionego w ww. wyroku Sądu Okręgowego w K. Następnie Minister stwierdził, odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewłaściwego zakwalifikowania działek jako sady, a nie parcele budowlane, iż w tej kwestii wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 kwietnia 2015 r. stwierdzając: "organy prawidłowo przyjęły, że parcele te stanowiły sady, a z uwagi na zakres związania wyrokiem Sądu Okręgowego w K. oraz ocenę prawną wskazaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1092/13, nie jest możliwe prowadzenie dalszego postępowania dowodowego w tym zakresie". Dlatego też inne zakwalifikowanie nieruchomości niż sady byłoby naruszeniem przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Organ podkreślił też, iż przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowo-administracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowo-administracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. To bezwzględne związanie oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem sądu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia aktu, wydanego w kolejnym postępowaniu administracyjnym, gdy strona akt ten zaskarży do sądu administracyjnego. Dlatego też nie jest możliwe przyjęcie innego przeznaczenia spornych nieruchomości, jak wyłącznie jako "terenów zielonych". Na marginesie sprawy Minister dodał, iż badając całokształt życia zawodowego małżonków Z. można stwierdzić, że ich źródłem utrzymania była szeroko rozumiana branża turystyczna. Prowadzili oni pensjonat wypoczynkowy, sklep z pamiątkami oraz oferowali wina i miody własnej produkcji jako produkt regionalny. Odnosząc rozpatrywaną kwestię do powyższych informacji organ stwierdził, że charakter przedmiotowych działek nie mógł być budowlany, gdyż prawdopodobnie stanowiły źródło pozyskiwania owoców i miodu do produkowania swoich wyrobów alkoholowych. Minister nie podzielił też twierdzeń stron wskazujących na okoliczność, że wyrok ww. Sądu Okręgowego w K. obejmował również część kamienicy ze sklepem. Z uzasadnienia tego wyroku wynika bowiem, że: "Małżonkowie J. Z. i H. Z. posiadali nieruchomości położone w Z. województwo t., w skład których wchodziły dwa budynki mieszkalne, pensjonat o nazwie "M." oraz cztery sady owocowe i pole orne położone we wsi B. Budynek mieszkalny położony przy ul. G. postawiony był na działce o pow. 10 arów. Był to budynek parterowy, murowany z cegły, kryty blachą, składał się z czterech pokoi, kuchni i sieni. W budynku tym mieszkali J. i H. Z. wraz z dziećmi. Na części tej działki rosły drzewa wieloowocowe. Drugi budynek, parterowy murowany, kryty blachą, składał się z czterech pokoi, kuchni oraz sieni i był położony na działce o powierzchni 25 arów, na której również został wybudowany pensjonat o nazwie "M.", a także parterowy murowany budynek gospodarczy. Nieruchomości te były położone przy ul C. W budynku mieszkalnym zamieszkiwali rodzice J. Z. Budynek gospodarczy służył do obsługi pensjonatu "M." do którego przyjeżdżali letnicy". Z powyższego jednoznacznie wynika, iż drugi budynek mieszkalny znajdował się obok pensjonatu "M." na ulicy C.i mieszkali w nim rodzice J. Z. Dlatego też nie można go w żaden sposób utożsamiać z lokalem usługowo-sklepowym znajdującym się przy rynku w Z. Ponadto charakterystyka tegoż budynku, opisanego w ww. wyroku Sądu Okręgowego w K. tj. "składał się z czterech pokoi, kuchni oraz sieni" nie jest adekwatna dla lokali przeznaczonych pod działalność handlową jaką jest sklep. Organ uznał także, że twierdzenia stron - aby zakwalifikować drugą nieruchomość mieszkalną wymienioną w ww. wyroku Sądu Okręgowego jako nieruchomość opisaną w kontrakcie kupna-sprzedaży sporządzonym w 1926 r. przed Sądem Powiatowym w Z., nie mają żadnego poparcia ani w dokumentach, ani w racjonalnej ocenie wynikającej z wiedzy oraz doświadczenia życiowego. W końcowej części uzasadnienia Minister, odnosząc się do zarzutów dotyczących nieuwzględnienia przez organ I instancji operatu szacunkowego sporządzonego przez T.J., stwierdził, że był on niezgodny z postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. oraz postanowieniem zmieniającym z dnia [...] czerwca 2016 r. Ponadto, organ I instancji prawidłowo w postanowieniu o spełnieniu wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o rekompensacie uznał za mienie, za które należy się rekompensata, składniki majątkowe wymienione w ww. wyroku Sądu Okręgowego w K. Następnie Minister stwierdził, odnosząc się do zarzutu, że decyzja organu I instancji nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nie jest zgodna z ustaleniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2014 r., I OSK 1092/13 oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 kwietnia 2015 r., 214/15, iż Wojewoda dopełnił wszystkich zaleceń wskazanych w ww. wyrokach w zakresie dotyczącym mienia, w przedmiocie którego została wydana decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Wskazał również, że zarzuty zawarte w odwołaniach, które nie dotyczyły nieruchomości objętych decyzją organu I instancji nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. – podlegają rozpoznaniu w ramach postępowań odwoławczych od decyzji tego organu nr [...] oraz nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Minister podkreślił przy tym, że postępowanie odwoławcze zakończone przedmiotowa decyzją ograniczało się do badania prawidłowości decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., która nie dotyczy innego mienia, niż to opisane w ww. wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. Z., J.Z., M.Z., W. Z., J. Z., L. Z. i M.Z., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

a) art. 153 p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu, tj. pominięciu przez organ II instancji tego, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2014 r., I OSK 1092/13 stwierdził, że działka o powierzchni 25 arów pozostawiona przez J. Z. oraz działki o powierzchni 10 arów i pozostawione przez H. Z. były działkami budowlanymi, a nie rolnymi, co z kolei doprowadziło do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami RP w zaniżonej wysokości,

b) art. 7, art. 10, art. 76 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na dokonaniu przez organ II instancji całkowicie dowolnej i nieuwzględniającej zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego - oceny dowodów, w tym m. in. operatu szacunkowego autorstwa P. F. oraz operatu szacunkowego autorstwa T. J., a także polegające na nieuprawnionym przerzuceniu ciężaru dowodu na strony postępowania administracyjnego oraz nieprawidłowym uznaniu, iż postanowienie Wojewody M. z dnia [...] października 2008 r. oraz postanowienie zmieniające z dnia [...] czerwca 2016 r. obejmuje wszystkie składniki mienia pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej wymienione w ww. wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r. i jest prawidłowe. Skarżący wskazali, iż ww. wyrok Sądu Okręgowego nie obejmuje natomiast całości udokumentowanego mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP, gdyż brakuje tam dwóch budynków mieszkalnych J. Z., a naruszenia te spowodowały wydanie przez organ II instancji decyzji nieodpowiadającej prawu,

c) art. 12 § 1 k.p.a. przez jego nieprawidłową wykładnię, tj. uznanie, iż zasada ekonomiki postępowania, na którą powołał się organ I instancji "odrzucając" operat szacunkowy autorstwa T. J., wyprzedza zasadę wnikliwego, zgodnego z prawdą materialną, rozpatrzenia sprawy, a co w konsekwencji doprowadziło do zaniżonego (nie uwzględniającego budowlanego charakteru niektórych działek) ustalenia wysokości rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami RP.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumentację na poparcie swoich zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując oceny zaskarżonej decyzji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne – a tylko jeden. Sąd I instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], na mocy której organ wojewódzki:

1) potwierdził, że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. i H. małżonków Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w miejscowości Z. przysługuje: A. Z. w 6/24 części, M. Z. w 6/24 części, J. Z. w 6/24 części, W. Z. w 2/24 części, J.Z. w 2/24 części, L.Z. w 1/24 części i M.Z. w 1/24 części;

2) ustalił wartość ww. nieruchomości na kwotę [...]zł;

3) ustalił wysokość rekompensaty stanowiącej 20% wartości ww. nieruchomości na kwotę [...]zł, w tym stosownie do posiadanych udziałów, na rzecz: A. Z. kwotę [...]zł, M. Z. kwotę [...] zł, J. Z. kwotę [...]zł, W. Z. kwotę [...]zł, J. Z. kwotę [...]zł, L.Z. kwotę [...]zł, M. Z. kwotę [...]zł.

Przy czym, Sąd I instancji podkreślił, że przedmiotem niniejszej sprawy jest potwierdzenie prawa do rekompensaty wyłącznie za nieruchomości opisane w wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r., I C 1551/02. Dalej Sąd wskazał, iż zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zapadła w ponownie prowadzonym postępowaniu, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2015 r., I SA/Wa 214/15, wydanym po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r., I OSK 1092/13, uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2013 r., I SA/Wa 1272/12. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd podkreślił, iż powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący - co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Cytowana regulacja wykracza poza prawo procesowe, zawierając wskazania interpretacyjne także dla prawa materialnego, na podstawie którego następuje załatwienie sprawy. W konsekwencji Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, a wcześniej także organy orzekające obu instancji, związane były oceną prawną i wskazaniami zawartymi ww. orzeczeniach.

Sąd I instancji wskazał następnie, iż z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak i z treści decyzji organów obu instancji wynika, że zastosowano się do wytycznych i wskazań przedstawionych w ww. wyrokach. Ustalono bowiem, iż wniosek o prawo do rekompensaty został złożony w terminie, określono też prawidłowo składniki majątku pozostawionego poza obecnymi granicami RP przez poprzedników prawnych wnioskodawców, do których przysługiwało im prawo do rekompensaty. W tym zakresie Sąd I instancji uznał, iż ustalenia te są prawidłowe i odpowiadają treści ww. wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r. Zgodnie z wytycznymi zawartymi w ww. wyrokach sądów administracyjnych, organy w toku prowadzonego postępowania ustaliły parametry budynku gospodarczego, uwzględniając jego funkcję jako pawilonu gospodarczego do obsługi pensjonatu "M.", a zatem także w tym zakresie decyzje organów obu instancji są prawidłowe i nie budziły zastrzeżeń Sądu I instancji. Dlatego też zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. Sąd ten uznał za niezasadny.

Sąd I instancji podniósł zastrzeżenia wobec ustalenia wartości nieruchomości w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego P.F. z dnia [...] sierpnia 2017 r. i wskazał, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Wojewody M. z dnia [...] października 2008 r. zobowiązujące do przedłożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego na podstawie materiału dowodowego zebranego w trakcie postępowania i wskazanego w tym postanowieniu. Powyższe postanowienie zostało uzupełnione postanowieniem Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2016 r. przez dodanie nowego dowodu dotyczącego rodzaju i powierzchni budynku gospodarczego pozostawionego przez J. Z. w Z. W oparciu o te postanowienia zostały sporządzone dwa operaty szacunkowe. Jeden sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. J. w dniu [...] września 2017 r. określający wartość nieruchomości na łączną kwotę [...]zł Organ I instancji odrzucił powyższy operat z uwagi na to, że zostały w nim wycenione nieruchomości i ich części składowe nie ujęte ww. postanowieniach. Drugi operat szacunkowy sporządzony został przez rzeczoznawcę majątkowego P. F. z dnia [...] sierpnia 2017 r. określający wartość nieruchomości na łączną kwotę [...]zł. W oparciu o ten operat organy ustaliły wartość nieruchomości, a w konsekwencji również wysokość rekompensaty przysługującej skarżącym.

Oceniając operat szacunkowy sporządzony jest rzeczoznawcę majątkowego P. F. Sąd I instancji uznał, że jest on prawidłowy. Został sporządzony i podpisany przez osobę uprawnioną, zawiera określenie przedmiotu, zakresu i celu wyceny. Biegły przedstawił podstawy opracowania operatu, w tym podstawę prawną i źródła danych merytorycznych. Przy czym sporządził on operat w granicach określonych w postanowieniu Wojewody M. z dnia [...] października 2008 r., uzupełnionego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Biegły prawidłowo przyjął istotne daty dla procesu wyceny, w szczególności datę na którą określono i uwzględniono stan przedmiotu wyceny, tj. 1945 r., w sposób szczegółowy opisał i określił stan przedmiotowych nieruchomości gruntowych, opisując stan prawny nieruchomości gruntowych i stan techniczno-użytkowy nieruchomości. Ponadto w procesie wyceny dokonał analizy rynku i charakterystyki rynku nieruchomości w zakresie dotyczącym celu i sposobu wyceny. Wskazał, że analizie poddano transakcje przeprowadzone w obrębie województwa porównywalnego do przedmiotowego, tj. województwa małopolskiego, koncentrując się na miejscowościach o charakterze rekreacyjno-turystycznym oraz uzdrowiskowym - przyjmując do porównania miejscowości: R. P., K., M. i S. Dla określenia wartości przedmiotu wyceny w zakresie nieruchomości gruntowych niezabudowanych użytkowanych jako sady, biegły przeprowadził analizę rynku obejmującą nieruchomości gruntowe niezabudowane stanowiące grunty rolne, zieleń, zlokalizowane w powiecie nowotarskim i nowosądeckim w miejscowościach o podobnej charakterystyce do przedmiotowej lokalizacji – R., P., K., M. i S. Zdaniem Sądu I instancji dokonana przez biegłego analiza rynku jest prawidłowa. Biegły przedstawił wybór podejścia, metody i techniki szacowania, wskazując, że wartość rynkową przedmiotowych nieruchomości określono stosując podejście porównawcze, metodę porównania parami. Natomiast wartość odtworzeniową budynku gospodarczego określono stosując podejście kosztowe, metodę kosztów zastąpienia, technikę wskaźnikową. W ocenie Sądu I instancji, opinia biegłego opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanych nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości porównawczych oraz właściwym ustaleniu współczynników korygujących.

Pomimo tego Sąd I instancji uznał, że jeden z zarzutów skargi okazał się uzasadniony. Biegły w operacie z dnia [...] sierpnia 2017 r., przy ustaleniu wartości przedmiotu wyceny w zakresie nieruchomości gruntowych niezabudowanych użytkowanych jako sady, nie wziął pod uwagę faktu, iż na tych nieruchomościach znajdowały się drzewa owocowe: wiśnie, jabłonie, grusze, śliwy i morele oraz winorośl. W konsekwencji pominął ich wartość przy dokonywaniu wyceny tych nieruchomości, co w ocenie Sądu i instancji doprowadziło do zaniżenia ich wartości. Sąd zauważył również, że z treści operatu wynika, iż biegły dokonywał wyceny nieruchomości gruntowych niezabudowanych użytkowanych jako sady (str. 27 operatu). Jednakże z tego stwierdzenia nie wynika w sposób jednoznaczny, czy przedmiotem wyceny były same nieruchomości gruntowe użytkowane jako sady, czy też jej przedmiotem były nieruchomości gruntowe użytkowane jako sady wraz ze znajdującymi się na nich drzewami owocowymi. Przy czym okoliczność tej nie można domniemywać i musi ona wynikać wprost z treści sporządzonego operatu. Sąd podkreślił, że uszło uwadze organów obu instancji, iż biegły P.F. w sporządzonym operacie szacunkowym całkowicie pominął w wycenie wartość nasadzeń w postaci drzewostanu owocowego i winorośli na parcelach użytkowanych jako sad. Natomiast biegły T. J. w swoim operacie dokonał wyceny tego drzewostanu owocowego. W ocenie Sądu I instancji z powyższego wynika, że organy nie dokonały prawidłowej analizy operatu sporządzonego przez biegłego P. F. pod tym względem, gdyż w wydanych rozstrzygnięciach w ogóle nie ustosunkowały się do braku wyceny drzewostanu owocowego i winorośli w kontekście dokonania takiej wyceny przez biegłego T. J., co oznacza, że w tym zakresie decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Sąd I instancji wskazał dalej, iż rozpoznając ponownie sprawę organ zleci wykonanie nowego operatu szacunkowego, z uwagi na upływ ważności sporządzonego operatu i uzupełnienie treści tego operatu przez wzięcie pod uwagę wartości nasadzeń w postaci drzewek owocowych i winorośli znajdujących się na tych nieruchomościach gruntowych niezabudowanych użytkowanych jako sady.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przez stwierdzenie, że decyzje obu organów administracji publicznej zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż organy nie dokonały prawidłowej analizy operatu szacunkowego sporządzonego przez biegłego P. F., który w ocenie Sądu I instancji całkowicie pominął w wycenie wartość nasadzeń w postaci drzewostanu owocowego i winorośli na parcelach użytkowanych jako sad, w sytuacji kiedy operat ten zawierał wycenę drzewostanu owocowego i winorośli, określanych w operacie jako sad, a tym samym nie było podstaw do stwierdzenia w zaskarżonym wyroku, że doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przez organy administracji publicznej art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji do zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zaś brak podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przy braku stwierdzenia jakichkolwiek innych naruszeń, doprowadzić powinien do zastosowania przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. i oddalenia skargi.

2. art. 10 ust. 2 ustawy o rekompensacie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przez błędną (nieuwzględniającą zastosowanego w tym przepisie wyłączenia) wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że doszło do upływu ważności operatu szacunkowego sporządzonego przez biegłego P. F., co doprowadziło Sąd do wniosku, że istnienie konieczność zlecenia nowego operatu szacunkowego, w sytuacji kiedy takiej potrzeby nie ma, gdyż w sprawach o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie nie stosuje się przepisów określonych w art. 156 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2020.1990 ze zm.), dalej jako "u.g.n."

Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez jej oddalenie, oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wnieśli o "utrzymanie w mocy" zaskarżonego wyroku, argumentując tak jak w toku dotychczasowego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna.

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Przechodząc zatem do oceny zarzutów kasacyjnych wypada uznać, iż odnoszą się one wyłącznie do podniesionej przez Sąd I instancji kwestii wadliwie ustalonej wartości nasadzeń na niezabudowanych gruntach użytkowanych jako sady. Przy czym, wskazując na powyższą wadę, naruszającą – w ocenie Sądu I instancji – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., odwołano się do porównania wyceny sporządzonej przez P. F., będącej w niniejszym postępowaniu podstawą oszacowania nieruchomości pozostawionych przez J. i H. małżonków Z. poza obecnymi granicami państwa Polskiego, z wyceną dokonaną przez T.J., konstatując, iż w tej ostatniej odrębnie od gruntu oszacowana została wartość nasadzeń. Wyceny tegoż elementu brak jest natomiast w oszacowaniu nieruchomości przyjętym za podstawę rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Odnosząc się do powyższej kontrowersji należy na wstępie przywołać treść art. 11 ust. 1 ustawy o rekompensacie, który stanowi, iż wartość rynkową nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się na podstawie nieruchomości podobnych, położonych na obszarze porównywalnych rynków lokalnych funkcjonujących obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowi także, że przy określaniu wartości nieruchomości uwzględnia się przeciętne ceny transakcyjne uzyskane za nieruchomości podobne, zbywane w miejscowości o zbliżonej liczbie mieszkańców, porównywalnym stopniu urbanizacji i charakterze administracyjnym do miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona, położonej na obszarze województwa lub miasta wydzielonego, przy uwzględnieniu współczynników określających różnice w poziomie rozwoju gospodarczego tych województw lub miast w okresie przed 1939 r. Treść tegoż przepisu, Istotna z punktu widzenia wskazanej powyższej kontrowersji, oznacza, iż wartość rynkową nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się generalnie na podstawie wartości nieruchomości podobnych do wycenianych. Powyższe potwierdza generalną zasadę obowiązującą także na gruncie art. 134 u.g.n., wskazującą, iż podstawę określenia wartości nieruchomości stanowi co do zasady wartość rynkowa nieruchomości. Natomiast jeżeli nie da się określić wartości rynkowej nieruchomości, bo nieruchomości określonego rodzaju nie występują w obrocie rynkowym, określa się wartość odtworzeniową nieruchomości (art. 135 ust. 1 u.g.n.). Wówczas oddzielnie określa się wartość gruntu i oddzielnie wartość jego części składowych (vide: E.Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, uwagi do art. 134 i art. 135). Jakkolwiek, art. 11 ust. 3 ustawy o rekompensacie wskazuje, iż wartość nieruchomości stanowiących lasy lub plantacje kultur wieloletnich określa się jako sumę wartości gruntu i odpowiednio wartości drzewostanu albo kultur wieloletnich, a przy określaniu wartości gruntu stosuje się metodę wskaźników szacunkowych gruntów, a przy określaniu wartości drzewostanu i kultur wieloletnich stosuje się przepisy art. 135 ust. 5 i 6 u.g.n., to jednak powyższa regulacja pozostaje aktualną jedynie w sytuacji gdy nie jest możliwe określenie wartości rynkowej nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wartości nieruchomości podobnych, o czym stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o rekompensacie. Ten sposób wyceny najpełniej odwzorowuje wartość wycenianej nieruchomości, pozwalając ustalić jej wartość rynkową. Tylko stwierdzony brak możliwości oszacowania wartości rynkowej nieruchomości pozwala na jej oszacowanie metodą odtworzeniową (vide: P.Czechowski (red.), Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, WK 2015, uwagi do art. 135)

Powyższy wymóg wypełnia operat szacunkowy sporządzony przez P.F., który szacuje wartość rynkową nieruchomości J. i H. małżonków Z. pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej odwołując się do wartości nieruchomości podobnych, położonych na obszarze porównywalnych rynków lokalnych funkcjonujących obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej. Odpowiada to treści art. 11 ust. 1 ustawy o rekompensacie i koresponduje ze sposobem oszacowania nieruchomości wskazanym w art. 134 ust. 1 i 2 oraz art. 135 ust. 1 u.g.n. (a contrario art. 10 ust. 2 ustawy o rekompensacie). Tym samym, na gruncie opisu rynku przyjętego do wyceny w operacie szacunkowym P. F., brak było możliwości oszacowania przedmiotowych nieruchomości przez uzyskanie wartości odtworzeniowej, a zatem odrębnie wartość gruntu i nasadzeń. Skoro z treści operatu szacunkowego wynika istnienie, na obszarach województw wskazanych w art. 11 ust. 2 ustawy o rekompensacie, nieruchomości podobnych do wycenianych, to trafnie oszacowano te nieruchomości w podejściu porównawczym, przyjmując metodę porównania parami, z uwagi na ilość transakcji nieruchomościami podobnymi. Zarówno okoliczności związane z występowaniem na rynkach lokalnych, wskazanych w art. 11 ust. 2 ustawy o rekompensacie, odpowiedniej ilości nieruchomości podobnych do wycenianych sadów, jak i wskazujące na ilość transakcji tego rodzaju nieruchomościami, nie były kwestionowana w toku dotychczasowego postępowania, a tym samym brak jest aktualnie podstaw do podważania podejścia i metody oszacowania nieruchomości zastosowanej w operacie P. F. w odniesieniu do sadów. Nietrafne są zatem uwagi Sądu I instancji wskazujące na wątpliwości co do tego, czy operat ten odnosi się wyłącznie do wartości samego gruntu, czy także uwzględnia wartości nasadzeń. Przyjęte podejście i metoda wyceny w operacie P. F. nie powinna budzić wątpliwości, iż przedmiotem wyceny pozostawał sad, określony wg rodzaju nasadzeń. W tej sytuacji należy potwierdzić trafność zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Trafny jest także zarzut naruszenia art. 10 ust. 2 ustawy o rekompensacie. Jakkolwiek zarzut ten odnosi się jedynie do błędnie udzielonych przez Sąd I instancji wskazań co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., to wypada skonstatować, iż wadliwość stanowiska o dezaktualizacji operatu szacunkowego przyjętego przez organy dla ustalenia wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. i H. małżonków Z., wynika z naruszenia art. 10 ust. 2 ustawy o rekompensacie w związku z art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. Przepisy te wskazują, iż w przypadku operatów szacunkowych sporządzanych w sprawie rekompensaty za mienie zabużańskie, nie stosuje się przepisów limitujących okres w jakim operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony.

Konstatując zatem trafność zarzutów kasacyjnych, Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę orzekając o jej oddaleniu (art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a.). Z wyjątkiem wskazanej powyżej kwestii odnoszącej się do sposobu oszacowania sadów, wypada generalnie zgodzić się z oceną sprawy zaprezentowaną przez Sąd I instancji. Należy także odnotować, iż ocena prawna wyrażona w tym zakresie w zaskarżonym wyroku nie spotkała się z krytyką ze strony skarżących, którzy nie zakwestionowali powyższego wyroku stosownym środkiem zaskarżenia, pomimo iż wyrok ten w bardzo wąskim zakresie podważał ocenę prawną, która legła u podstaw zaskarżonej decyzji. Tak więc wypada jedynie zauważyć, iż trafnie w toku dotychczasowego postępowania wskazano, iż postępowanie w badanej sprawie ma ograniczony zakres i odnosi się wyłącznie do tych składników mienia pozostawionego przez J. i H. małżonków Z. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które wynikały z wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r., I C 1551/02. Tym samym kwestie wyceny dalszych nieruchomości, których istnienie zostało zgłoszone po dacie wydania tegoż wyroku, nie były objęte niniejszym postępowaniem i ich pominięcie podczas wydawania kwestionowanych decyzji w nie podważa legalności decyzji Wojewody M. nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Nadto przeznaczenie poszczególnych nieruchomości pozostawionych przez J. i H. małżonków Z. wynika jasno z treści ww. wyroku Sądu Okręgowego w K. i ocena tych okoliczności w toku badanego postępowania zgodna jest z oceną prawną zaprezentowaną w ww. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r. i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2015 r., które przesądziły o konieczności związania w dalszym postępowaniu treścią ww. wyroku Sądu Okręgowego w K., tak w zakresie składników mienia, jak i ich przeznaczenia. Nie można także podważyć prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego P.F., w szczególności przez jego porównanie do operatu sporządzonego przez T.J. Z uwagi na odmienny zakres wyceny, przyjęte podejście oraz metodę wyceny takie porównanie nie jest możliwe. Natomiast wyjście poza zakres dowodów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o rekompensacie, uniemożliwiło wykorzystanie w toku niniejszego postępowania operatu szacunkowego sporządzonego przez T. J. Obowiązek przedłożenia przez stronę postępowania operatu szacunkowego, wynika bezpośrednio z art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o rekompensacie i nie może być traktowany jako bezpodstawny. Ponadto wypada skonstatować, iż organ I instancji obok operatu szacunkowego autorstwa T. J., dysponował także operatem sporządzonym przez P. F. Okoliczność, iż operat ten wypełniał warunki dowodowe wynikające z postanowień tegoż organu z dnia [...] października 2008 r. i [...] czerwca 2016 r., pozwala uznać go za dowód w sprawie, przydatny do jej rozstrzygnięcia. Odpowiada on bowiem zasadzie prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Tym samym w okolicznościach badanej sprawy brak było podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstępując od uwzględnienia żądania skargi kasacyjnej w tym zakresie z uwagi na przedmiot sprawy.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.