Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 508/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2018 poz 998
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2018 poz 771
law: Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
journal: Dz.U. 2017 poz 682
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2017 poz 2206
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2018 poz 138
law: Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa
Teza: 1. Choć prawodawca nie przewidział, że mogą zaistnieć sytuacje, w których to dziecko (cudzoziemiec), nie zaś rodzic (cudzoziemiec) ma kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” – to nie powinno dla Organu stanowić  przeszkody dla uznania, że świadczenie „Dobry start” w takiej sytuacji przysługuje dzieciom. Wniosek taki wyprowadzić należy w tej sytuacji z brzmienia § 2 pkt 2 lit. d). Nie można  tracić z pola widzenia celu świadczenia, jakim jest wsparcie rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Świadczenie to jest skierowane do dzieci i ma na celu częściowe pokrycie tych wydatków na utrzymanie dziecka, które związane są z realizacją obowiązku szkolnego. Charakter i cel tego świadczenia, nie zaś względy formalne, winny mieć, nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy bowiem zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę.

2. Skoro Państwo zapewnia ochronę praw dziecka, systemowo wspiera rodziny w wychowywaniu i utrzymaniu dzieci, a świadczenie „dobry start” przysługuje cudzoziemcom, w których karcie pobytu widnieje adnotacja „dostęp do rynku pracy", to również rodzic będący cudzoziemcem, którego dzieci legitymują się wymaganą przez przepisy polskiego prawa kartą pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka.

3. W takiej sytuacji ograniczenie uprawnień w dostępności do świadczeń przysługujących w ramach programu „Dobry start” stanowi istotne naruszenie praw, wynikających wprost z Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP) i Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1).

TEZY

1. Choć prawodawca nie przewidział, że mogą zaistnieć sytuacje, w których to dziecko (cudzoziemiec), nie zaś rodzic (cudzoziemiec) ma kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy” – to nie powinno dla Organu stanowić  przeszkody dla uznania, że świadczenie „Dobry start” w takiej sytuacji przysługuje dzieciom. Wniosek taki wyprowadzić należy w tej sytuacji z brzmienia § 2 pkt 2 lit. d). Nie można  tracić z pola widzenia celu świadczenia, jakim jest wsparcie rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Świadczenie to jest skierowane do dzieci i ma na celu częściowe pokrycie tych wydatków na utrzymanie dziecka, które związane są z realizacją obowiązku szkolnego. Charakter i cel tego świadczenia, nie zaś względy formalne, winny mieć, nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy bowiem zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę.

2. Skoro Państwo zapewnia ochronę praw dziecka, systemowo wspiera rodziny w wychowywaniu i utrzymaniu dzieci, a świadczenie „dobry start” przysługuje cudzoziemcom, w których karcie pobytu widnieje adnotacja „dostęp do rynku pracy", to również rodzic będący cudzoziemcem, którego dzieci legitymują się wymaganą przez przepisy polskiego prawa kartą pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka.

3. W takiej sytuacji ograniczenie uprawnień w dostępności do świadczeń przysługujących w ramach programu „Dobry start” stanowi istotne naruszenie praw, wynikających wprost z Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP) i Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję S. K. O. w S. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie świadczenia "[...]" uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., Nr [...]


UZASADNIENIE

1. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r., nr [...]\[...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej przywoływana jako: "K.p.a."), § 2 pkt 2 lit. d, § 3 pkt 4 lit. a, § 4, § 8, § 10 oraz § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" oraz § 1 uchwały Rady Miasta S. z dnia 23 marca 2009r. nr XXXIII/829/09 w sprawie utworzenia jednostki budżetowej Gminy Miasto S. pn. S. Centrum Świadczeń oraz uchwał Rady Miasta S. nr XXXIX/1142/18 z dnia 27 marca 2018 r. i XLII/1216/18 z dnia 26 czerwca 2018 r. w sprawie nadania statutu S. Centrum Świadczeń, oraz na podstawie udzielonego przez Prezydenta Miasta S. upoważnienia do wydawania decyzji - po rozpatrzeniu wniosku E. S. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), z dnia [...] r. – odmówił przyznania świadczenia "Dobry start" dla dzieci:

- V. S., w wysokości 300 zł płatne jednorazowo na rok szkolny 2018/2019

- A. S., w wysokości 300 zł płatne jednorazowo na rok szkolny 2018/2019

W uzasadnieniu decyzji Organ powołał się na treść przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", w szczególności jego § 2 pkt 1 lit. d, oraz podniósł, że z dokumentów zgromadzonych przez Organ wynika, iż wnioskodawca posiada Kartę Pobytu bez adnotacji "dostęp do rynku pracy", która straciła ważność w dniu 8 sierpnia 2018 r.

2. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji. Podniósł, że nie miał możliwości dostarczyć ważnego dokumentu (karty pobytu) ze względu na to, że termin rozpatrzenia ich wniosków o pobycie w Z. Urzędzie Wojewódzkim przeniesiony został na 3.01.2019 r., ze względu na duży wpływ wniosków. Podał, że wnioski o wydanie karty pobytu (rodzicom) zostały złożone w ZUW jeszcze w czerwcu 2018 r., a wnioski o wydanie zezwoleń na pobyt długoterminowy (dzieci) zostały złożone w ZUW jeszcze w lutym 2018 r. Dalej potwierdził, że jego córka kontynuuje naukę w Liceum Ogólnokształcącym w Ł., a jego syn - w specjalnym ośrodku w S., bo ma orzeczenie o niepełnosprawności.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.) oraz art. 187a ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 998, ze zm.), a także uchwały nr 80 Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu "Dobry start" (M. P. z 2018 r. poz. 518) i § 2 pkt 2 lit. d, § 3 pkt 6, § 4 ust. 1 i 2 oraz § 10 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1061), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że zastosowanie w sprawie znajduje § 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start", bowiem Skarżący i członkowie jego rodziny posiadają obywatelstwo rosyjskie, zaś Rosja nie jest członkiem Unii Europejskiej. W momencie składania wniosku o świadczenie "Dobry start", Skarżący legitymował się kartą pobytu, która jednak utraciła swoją ważność w dniu 8 sierpnia 2018 r., dodatkowo nie była opatrzona adnotacją "dostęp do rynku pracy". Pismem z dnia 15 marca 2019 r. Kolegium zobowiązało Skarżącego do uzupełnienia wniosku o ważną kartę pobytu. W dniu 21 marca 2019 r. do Kolegium wpłynęło pismo Skarżącego, do którego dołączył on między innymi swoją kartę pobytu wydaną przez Wojewodę Z. w dniu 18 stycznia 2019 r. i ważną do dnia 2 stycznia 2020 r. Jednakże, także ta karta pobytu nie ma adnotacji "dostęp do rynku pracy". Tymczasem, jak zauważył Organ odwoławczy, jak stanowi § 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia, świadczenie dobry start przysługuje cudzoziemcowi, który posiada kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Jest to zatem warunek niezbędny do przyznania żądanego przez Skarżącego świadczenia.

Z powyższego, w ocenie Organu wynika, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania Skarżącemu świadczenia "Dobry start" na dwoje dzieci.

4. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę na powyższą decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną wykładnię § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" oraz brak uwzględnienia wszelkich istotnych okoliczności w sprawie.

W uzasadnieniu wskazał, iż jest obywatelem Rosji, który wraz z żoną i trójką dzieci zamieszkuje na terytorium Polski od [...] lat. Pobyt w Polsce związany jest bezpośrednio z chorobą syna A. , który jest dzieckiem niepełnosprawnym i wymagającym stałej pomocy. Wyłącznie dzięki staraniom polskich lekarzy i rehabilitantów syn żyje.

Wskazał, że w Rosji, kiedy urodził się A. , tamtejsi lekarze nie dawali mu żadnych szans. Poinformowali, że syn jest chory i wkrótce umrze. Dzieci z takimi ułomnościami nie podlegają tam leczeniu ani rehabilitacji. Kiedy syn miał [...] lat, nie siedział, nie jadł samodzielnie, nie było z nim żadnego kontaktu. Jedyną szansą dla niego był wyjazd z Rosji i poszukiwanie pomocy na zachodzie Europy. Stąd Skarżący z rodziną przeniósł się na terytorium Niemiec. Tam otrzymali bardzo dużą pomoc, jednak postępy w leczeniu były dość nieznaczne. W Niemczech synem zajmowali się także rehabilitanci polskiego pochodzenia i zajęcia z nimi miały na syna bardzo korzystny wpływ. Skarżący z rodziną postanowili przenieść się wraz z rodziną do Polski i poddać syna leczeniu tutaj.

Skarżący podkreślił, że aktualnie syn chodzi, nawiązuje kontakt, uczęszcza do szkoły, czasem samodzielnie spożywa posiłki. Ogrom pracy i serca polskich lekarzy i rehabilitantów doprowadził do tak wielkich postępów w rozwoju dziecka. Dzięki ich wysiłkom syn żyje i każdego dnia czyni postępy. Wskazał, że rehabilitacja A. będzie trwać do końca jego życia. Przerwy w rehabilitacji powodują regres i znacznie osłabiają kondycję syna.

Skarżący wskazał także na trudną sytuację życiową, podkreślając, że wraz z żoną porzucili życie w Rosji i przenieśli się do Polski, bowiem tego wymagało dobro dziecka. Żona nie pracuje, opiekuje się trójką dzieci, A., V. i P., który również jest niepełnosprawny. Skarżący oprócz tego, że także większą część czasu poświęca na opiekę nad dziećmi, to dodatkowo jest właścicielem i prezesem spółki z o.o. ". " z siedzibą w S., której działalność przynosi skromne dochody. Rodzina utrzymuje się z czynszu za wynajem ich samochodu oraz stałej pomocy od rodziny w Rosji i świadczeń uzyskiwanych z Rosji.

Skarżący uwypuklił, że decyzja o zamieszkaniu w Polsce podyktowana jest chorobą syna, gdyż tylko w Polsce ma on szansę na godne życie. W Rosji nie przysługuje mu prawo do leczenia, rehabilitacji ani edukacji. Na potwierdzenie powyższego Skarżący załączył dokument w języku rosyjskim wraz z jego polskim tłumaczeniem.

Skarżący ocenił, że sytuacja rodziny w pełni zasługuje na możliwość uzyskania zgody na pobyt na terytorium Polski ze względów humanitarnych, nie stara się jednak o uzyskanie takiego statusu, bowiem od początku pobytu w Polsce chce żyć w zgodzie z porządkiem prawnym i poddaje się wszelkim rygorom związanym z posiadaniem legalnego prawa do pobytu. Obecnie toczą się postępowania o przyznanie dzieciom Skarżącego statusu długoterminowych rezydentów UE, jednak decyzje nie zostały jeszcze wydane.

W ocenie Skarżącego jest głęboko krzywdzące, że gdyby zdecydował się nie wypełniać obowiązków związanych z posiadaniem prawa do legalnego pobytu w Polsce i w konsekwencji uzyskał zgodę na pobyt ze względów humanitarnych, to dzieci uzyskałyby świadczenie "Dobry start", zaś w sytuacji, kiedy czyni wszelkie starania, aby pobyt rodziny był legalny, odmawia się im tego świadczenia. Z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia wynika, że cudzoziemiec, który posiada zgodę na pobyt ze względów humanitarnych, jest uprawniony do wykonywania pracy na terenie RP, co jest równoważne z adnotacją "dostęp do rynku pracy" w karcie pobytu.

Skarżący wskazał, że prowadzi przecież działalność gospodarczą na terenie Polski jako właściciel spółki z o.o. i odprowadza z tego tytułu wszelkie należne podatki, a ta okoliczność nie jest uznawana jako dostęp do rynku pracy.

Zaskarżona decyzja odmowna jest w ocenie Skarżącego przejawem nadmiernego formalizmu i brakiem dokonania celowościowej wykładni przepisów, a jedynie wykładni literalnej sprzecznej z założeniami rządowego programu "Dobry start". Osoba znajdująca się w analogicznej sytuacji życiowej i rodzinnej, a pozostająca na terytorium Polski na podstawie zgody na pobyt z przyczyn humanitarnych ma pełne prawo do uzyskania świadczenia, zaś dzieciom Skarżącego świadczenia się odmawia, bowiem nie dopuszcza on do sytuacji, w której pobyt na terytorium Polski stałby się nielegalny. Ocenia to jako dyskryminujące i naruszające zasadę równego traktowania.

5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

6. Na rozprawie Skarżący złożył jako załącznik do protokołu pismo zatytułowane "wyjaśnienie".

Wskazał, że w dniu 29 listopada 2018 r. złożył wniosek o wypłatę "Dobry start" na dwoje dzieci: na córkę, która uczy się w liceum ogólnokształcącym – szkole sportowej [...] (w Ł.), i na średniego syna, który jest dzieckiem niepełnosprawnym i uczęszcza do ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego [...] Stowarzyszenia Osób z upośledzeniem Umysłowym (w S.).

Podniósł, że wypłaty odmówiono, gdyż brak było na karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy". Uwypuklił, że rodzina mieszka w Polsce od [...] r., zaś w lutym 2018 r. złożyli (wraz z żoną) wnioski do Urzędu Wojewódzkiego o pozwolenie na pobyt stały, jednak w oficjalnie wyznaczonym terminie (do trzech miesięcy) wnioski rodziny nie zostały uwzględnione. Wskazał, że on i żona (rodzice) otrzymali karty pobytu w styczniu 2019 r., dzieci w maju i czerwcu 2019 r., czyli dopiero po upływie 1 roku i trzech miesięcy po złożenia wniosków. Stąd, w listopadzie 2018 r., przy składaniu wniosków o przyznanie świadczenia "Dobry start", nie byli w stanie dostarczyć karty pobytu i dostarczyli tylko potwierdzenia złożenia wniosków. Przy tym dzieci kontynuowały naukę i posiadały aktualne szkolne legitymacje.

Z pisma wynika, że obecnie dzieci mają status "rezydenta długoterminowego UE" i w kartach pobytu dzieci znajduje się adnotacja "dostęp do rynku pracy".

Skarżący i jego żona zaś mają karty czasowego pobytu, w których nie ma adnotacji "dostęp do rynku pracy", ponieważ głównym celem ich pobytu w Polsce jest "konieczność rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego".

Skarżący podniósł także kwestię humanitarnej ochrony dziecka, wskazał że sytuacja rodziny nie jest standardem, i że nie z winy rodziny nie dostarczyli karty pobytu we właściwym czasie. Skarżący uwypuklił, że świadczenie "Dobry start" jest przeznaczone dla dzieci, które uczyły się i nadal uczą się niezależnie od opóźnień w uzyskaniu przedłużenia uprawnień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej przywoływana jako: "P.p.s.a.").

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje naruszają przepisy prawa w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia.

8. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Materialnoprawną podstawę orzekania przez organy administracji publicznej stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (dalej przywoływane jako: "rozporządzenie").

W myśl § 2 ww. rozporządzenia świadczenie dobry start określone w programie, o którym mowa w § 1, zwane dalej świadczeniem "dobry start", przysługuje zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

1) obywatelom polskim;

2) cudzoziemcom:

a) obywatelom Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Szwajcarii,

b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym,

c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 i 2282 oraz z 2018 r. poz. 107, 138 i 771), jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,

e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie:

- zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

- dokumentu pobytowego, o którym mowa w art. 1 ust. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1030/2002 z dnia 13 czerwca 2002 r. ustanawiającego jednolity wzór dokumentów pobytowych dla obywateli państw trzecich (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2002, str. 1, z późn. zm.- Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 6, str. 3, z późn. zm.), z adnotacją "ICT", wydanego przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej, i gdy celem ich pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest wykonywanie pracy w charakterze pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa, o którym mowa w art. 3 pkt 13b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach przez okres nieprzekraczający 90 dni w okresie 180 dni

- jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający dziewięciu miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Z kolei stosownie do § 4 ww. rozporządzenia świadczenie na dobry start przysługuje rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych.

9. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w każdym przypadku brak adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu cudzoziemca (rodzica), determinuje odmowę przyznania świadczenia "dobry start".

10. Jak wynika z uchwały Rady Ministrów nr 80 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu "Dobry start" (M.P. z 2018 r. poz. 514), program ten został ustanowiony w celu wsparcia rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Świadczenie to ma zatem na celu częściowe pokrycie tych wydatków na utrzymanie dziecka, które związane są z realizacją obowiązku szkolnego. Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują. Należy zauważyć, że co do zasady bieżącą pieczę nad osobą dziecka sprawują rodzice. Zasadę tę statuuje art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r. poz. 682), zgodnie z którym rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

Wskazano powyżej, że świadczenie "dobry start" przysługuje cudzoziemcom zamieszkującym na terenie RP posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wśród uprawnionych do ubiegania się o świadczenie "dobry start" w przepisach rozporządzenia wskazano m.in. rodziców, co wydaje się uzasadnione o tyle, że reprezentują oni swoje dzieci, będąc jednocześnie ich ustawowym przedstawicielem.

Sytuacja jest w zasadzie oczywista, jeśli zastosowanie w praktyce obu przepisów jest komplementarne, to znaczy ubiegający się o świadczenie na dzieci jest cudzoziemcem, w jego karcie pobytu jest stosowna adnotacja "dostęp do rynku pracy" (§2 pkt 2 lit. d) rozporządzenia) oraz jednocześnie jest rodzicem (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

W rozpatrywanej natomiast sprawie rodzic, będący cudzoziemcem, legitymuje się wprawdzie kartą pobytu, ale bez stosownej adnotacji, którą z kolei wraz z kartą pobytu długoterminowego rezydenta UE mają dzieci, spełniające warunki do uzyskania świadczenia.

I choć prawodawca nie przewidział, że mogą zaistnieć sytuacje, w których to dziecko (cudzoziemiec), nie zaś rodzic (cudzoziemiec) ma kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" – jak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – to w ocenie Sądu nie powinno dla Organu stanowić to przeszkody dla uznania, że świadczenie "Dobry start" w takiej sytuacji przysługuje dzieciom. Wniosek taki wyprowadzić należy w tej sytuacji z brzmienia § 2 pkt 2 lit. d). Nie można jednocześnie tracić z pola widzenia podnoszonego wyżej celu świadczenia, jakim jest wsparcie rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Świadczenie to jest skierowane do dzieci i ma na celu częściowe pokrycie tych wydatków na utrzymanie dziecka, które związane są z realizacją obowiązku szkolnego. Charakter i cel tego świadczenia, nie zaś względy formalne, winny mieć, nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy bowiem zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę.

11. W ocenie Sądu Organy obu instancji, nie pochylając się dostatecznie nad wskazywanym powyżej celem pozbawiły rodzica dzieci, legitymujących się stosownymi pozwoleniami i adnotacjami, możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na ich utrzymanie, mimo że wsparcie rodzin z dziećmi w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego jest nadrzędnym celem świadczenia. Uznać więc należy, że nieprawidłowa, zawężająca i zbyt formalistyczna interpretacja przepisów rozporządzenia, dokonana przez Organy obu instancji skutkuje w tej sprawie niedostateczną ochroną praw dzieci, na rzecz których świadczenie jest przewidziane, prowadząc do ich nierównego traktowania, z czym w demokratycznym państwie prawa zgodzić się nie można.

12. W tym przypadku, poszukując lepszej ochrony interesów dzieci, należy odnieść się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka.

Konstytucję Rzeczpospolitej Polskiej, jako najwyższe prawo w hierarchii systemu źródeł prawa, należy stosować bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (na co wskazuje jej art. 8), także w sferze praw i wolności jednostki (por. J. Trzciński, Bezpośrednie stosowanie zasad naczelnych Konstytucji przez sądy administracyjne, wykład). Konstytucja RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka (art. 72 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526), we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.

Skoro zatem Państwo zapewnia ochronę praw dziecka, systemowo wspiera rodziny w wychowywaniu i utrzymaniu dzieci, a świadczenie "dobry start" przysługuje cudzoziemcom, w których karcie pobytu widnieje adnotacja "dostęp do rynku pracy", to w ocenie Sądu również rodzic będący cudzoziemcem, którego dzieci legitymują się wymaganą przez przepisy polskiego prawa kartą pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka.

W takiej sytuacji ograniczenie uprawnień w dostępności do świadczeń przysługujących w ramach programu "Dobry start" stanowi istotne naruszenie praw, wynikających wprost z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka. Państwo ma bowiem obowiązek uznawać prawo każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu. Rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie (w ramach swych możliwości, także finansowych) warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka. Natomiast Państwo, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, ma obowiązek podejmować właściwe kroki dla wspomagania rodziców w realizacji tego prawa oraz udzielać, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy (...) - art. 27 Konwencji.

13. Uwzględniając powyższe uregulowania Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" ograniczenie w dostępności rodzica do świadczenia "dobry start", mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka a przejawiające się uzależnieniem przyznania świadczenia od adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu rodzica w sytuacji, w której dzieci legitymują się kartą pobytu długoterminowego rezydenta UE z adnotacją "dostęp do rynku pracy", uznać należy za naruszające wskazywane powyżej normy.

14. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uwzględniając skargę, przyjął jako materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego przepisy Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 oraz art. 32 ust. 1) oraz Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1, art. 20 i art. 27) i uznał za zasadne bezpośrednie zastosowanie tych unormowań. Nie budzi wątpliwości, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej przez rozpatrywanie spraw sądowoadministracyjnych, na podstawie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem, w tym również zgodności z Konstytucją RP, która jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i której przepisy, co wskazano wcześniej, stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. W konkretnej sprawie podlegającej kognicji sądu administracyjnego ten sąd ma zatem nie tylko prawo, ale także obowiązek wykładni zastosowanego przepisu prawnego z uwzględnieniem przepisów Konstytucji, z konsekwencjami rzutującymi na sposób rozstrzygnięcia tej sprawy.

15. Jako że przyjęte przez Organy obu instancji ograniczenia w dostępności do świadczenia "dobry start" wynikające z § 2 pkt 2 lit. d) w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" dla rodzica dziecka posiadającego kartę pobytu długoterminowego rezydenta UE wraz z adnotacją "dostęp do rynku pracy" nie tylko godzą w interes dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, ale i pozwalają na uznanie tak zastosowanego przepisu rozporządzenia za dyskryminujący, w konsekwencji konieczne stało się wywiedzenie uprawnienia do świadczenia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka, co uwzględni Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę.

16. Sądowi znany jest także fakt nieposiadania stosownych kart pobytu rodzica i dzieci na moment składania wniosku o przyznanie świadczenia, jednak procedowanie przez właściwe organy przez okres 1 roku i 3 miesięcy w sprawach o wydanie tych kart nie może, w ocenie Sądu negatywnie wpływać na Skarżącego i jego dzieci. Mógł on bowiem oczekiwać, że Organ załatwi sprawy w terminie przewidzianym stosownymi przepisami tym bardziej, że wnioski, co wynika z akt sprawy złożył ze stosownym wyprzedzeniem.

17. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a). P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.