Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 122/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], w której orzeczono o zwrocie nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] (dawniej ulica [...]), oznaczonej jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] (wydzielonej z działki ewidencyjnej nr [...]) na rzecz R. N. w [...] udziału w prawie własności, A. O. w [...] udziału w prawie własności, B. N. w [...] udziału w prawie własności, K. R. w [...] udziału w prawie własności oraz A. R. w [...] udziału w prawie własności; oraz zobowiązano wymienione powyżej osoby do przekazania na rzecz Miasta [...] kwoty [...] tytułem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania otrzymanego za wywłaszczoną nieruchomość w częściach odpowiadających wysokości udziału w prawie własności.

Decyzja Wojewody [...] została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1971 r., nr [...] ustalona została lokalizacja osiedla mieszkaniowego [...] na terenie położonym w [...], w obrębie ulic [...] o łącznej powierzchni [...] ha.

Na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1973 r., Repertorium Nr [...], w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. Z 1961 r., Nr 18, poz. 94), Skarb Państwa nabył prawo własności nieruchomości położonej w [...], w [...], przy ulicy [...] o powierzchni [...] m2. Przedmiotowy grunt pochodził z nieruchomości ujętej w tabeli likwidacyjnej [...]. W chwili spisywania umowy nieruchomość była oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] na planie i w rejestrze pomiarowym osiedla [...], wpisanym do ewidencji w składnicy Map i Dokumentacji Geodezyjnych [...] Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1972 r. pod numerem [...]. Tym samym numerem działka ta została oznaczona na mapie sytuacyjnej dla celów wywłaszczeniowych. W treści aktu notarialnego zaznaczono, iż samoistnymi posiadaczki przedmiotowej nieruchomości byli W. i J. małżonkowie R. Cena nieruchomości sprzedawanej na rzecz Skarbu Państwa została ustalona na kwotę [...] zł, w tym wartość zabudowań określono na kwotę [...] zł, wartość gruntu na kwotę [...] 2ł, a wartość roślin na kwotę [...] zł.

Z kolei, ze znajdującej się w aktach sprawy kopii umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 1937 r., A Repertorium [...] wynika, że W. i J. małżonkowie R. nabyli nieruchomość położoną we [...] ([...]) zapisaną w tabeli likwidacyjnej tejże wsi pod numerem [...], której stan prawny uregulowany był w księdze, wieczystej [...] prowadzonej przez Wydział Hipoteczny Sądu [...]. W skład powyżej nieruchomości wchodziła położona oddzielnie od reszty gruntów działka o powierzchni [...] m2.

W niniejszej sprawie z wnioskiem o zwrot nieruchomości wystąpiły legitymowane spadkobierczynie W. i J. małżonków R. (w dniu 19 lutego 1991 r. R. N., w dniu 4 lutego 2002 r. K. R., A. R. i B. N., w dniu 25 września 2007 r. A. O.).

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r., Nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] do rozpatrzenia ww. wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Zgodnie z opracowaniem geodezyjnym sporządzonym przez uprawnionego geodetę S. S. (nr uprawnień [...]) "obecnie działce gruntu o pow. [...] ha opisanej w akcie notarialnym z dnia [...] lutego 1937 r. oraz działce [...] z obrębu [...] opisanej na mapie [...] numerem rejestru [...] o pow. [...] ha i opisanej w akcie notarialnym z dnia [...] czerwca 1973 r., odpowiada część dz. ew. [...] o pow. [...] ha oraz część dz. ew. [...] o pow. [...] ha z obrębu [...]. Powierzchnia obliczona nieruchomości w odtworzonych granicach wynosi [...] ha". Powyższe opracowanie zostało sporządzone w wyniku zawarcia umowy z dnia [...] czerwca 2007 r., której przedmiotem było wykonanie: "Mapy do celów prawnych dla nieruchomości wywłaszczonej aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1973 r. wydanym przez Państwowe Biuro Notarialne w [...], która stanowiła fragment nieruchomości opisanej w akcie notarialnym z dnia [...] lutego 1937 r. wraz z naniesieniem granic nieruchomości opisanych w powyższych aktach na aktualną mapę ewidencyjną" i zostało przyjęte w dniu [...] listopada 2007 r. protokołem zdawczo-odbiorczym przez Geodetę Powiatowego i Kierownika Referatu Gospodarki Nieruchomościami i Ochrony Gruntów Rolnych Starostwa Powiatowego [...].

Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] została podzielona na działki ewidencyjne nr [...]. Nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, położona w [...] przy ul. [...] (dawna ul. [...]), została oznaczona więc jako część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...]. Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], oznaczona jako działki ewidencyjne nr [...], stała się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy [...], co zostało potwierdzone deklaratoryjną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...] a aktualnie stanowi własność Miasta [...].

Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...] - dawna [...], stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Starostę [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, położonej w [...] przy ul. [...] - dawna ul. [...], oznaczonej jako część działki ewidencyjnej nr [...] oraz o zwrocie działki projektowanej nr [...], która powstała w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1873/11 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w części dotyczącej zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (dawna [...]), oznaczonej jako projektowana działka nr [...], która powstała w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...]. Natomiast, w części dotyczącej odmowy zwrotu gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] obie decyzje zostały utrzymane w mocy. W ocenie Sądu "w przedmiotowej sprawie powstała zasadnicza rozbieżność, a mianowicie, - czy przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona celem [...] czy też na cele [...] - w ramach osiedla mieszkaniowego. Jest to zasadnicza w sprawie okoliczność, która w sposób nie budzący wątpliwości powinna zostać wyjaśniona. Sąd wskazał, aby ponownie rozpoznając sprawę organ administracji w oparciu o materiał dowodowy jednoznacznie sprecyzował na jaki cel, w ramach inwestycji budowy osiedla mieszkaniowego, miał być przeznaczony sporny grunt, a następnie rozpozna wniosek o zwrot tej nieruchomości (działka nr [...]).

Ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Starosta [...], w punkcie pierwszym decyzji, orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] (dawniej ulica [...]), oznaczonej jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha - na rzecz uprawnionych następców prawnych stosownie do przypadających im udziałów w prawie własności.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty wniosło Miasto [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przywołał treść art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz, 651 ze zm.) - dalej "u.g.n.", stwierdzając że jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Stosownie natomiast do art. 136 ust. 3 u.g.n. podstawową zwrotu nieruchomości jest zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przez zbędność nieruchomości należy rozumieć nierozpoczęcie prac zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia w ciągu 7 lat od dnia zawarcia umowy lub niezrealizowanie tego celu w ciągu 10 lat od dnia zawarcia umowy. Wojewoda wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż dla ustalenia celu wywłaszczenia nieruchomości (jak i odpowiadającego mu celu jej zbycia na podstawie umowy) wskazane jest oparcie się na takich dowodach, jak przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym obowiązującym w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej, czy analiza dokumentacji dołączonej do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, jak i zbadanie dokumentacji rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, które poprzedziły zawarcie umowy albo decyzji administracyjnych, które umowę taką poprzedziły. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest również pogląd, iż ustalony cel wywłaszczenia powinien być rozumiany bardzo ściśle i nie należy go interpretować rozszerzająco, jak i to, że dla oceny zbędności nieruchomości lub jej części na cel wywłaszczenia - w ramach art. 137 ustawy - nie mają znaczenia rozstrzygnięcia administracyjne lub jakiekolwiek inne dokumenty określające sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli zostały wydane po dniu, w którym ww. umowa sprzedaży została zawarta.

Następnie, Wojewoda zaznaczył, iż organ pierwszej instancji, wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt ISA/Wa 1873/11 uzupełnił zebrany w sprawie materiał dowodowy o dokumenty powstałe przed dniem nabycia przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości (t.j. przed dniem [...] czerwca 1973 r.). Dokumenty te pozwalają na jednoznaczne określenie planowanego sposobu zagospodarowania wywłaszczonego gruntu. W aktach niniejszej sprawy znajduje się kopia wydanej przez Prezydium Rady Narodowej [...] decyzji z dnia [...] listopada 1972 r. zatwierdzającej plan realizacyjny-ogólny zagospodarowania terenu inwestycji osiedla mieszkaniowego [...]. Ponadto organ pierwszej instancji pozyskał również kopię Ogólnego Planu Realizacyjnego Zagospodarowania Terenu sporządzonego w skali 1:1000, którym objęty był teren osiedla mieszkaniowego [...] (teren pomiędzy ulicami [...]), w tym nieruchomość oznaczona jako projektowana działka nr [...]. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji zgodnie, z którymi przywoływany plan wskazuje jednoznacznie, iż przedmiotowy grunt przeznaczony był pod [...], natomiast [...]. Ponadto, zdaniem Wojewody, słusznie Starosta zaznaczył, iż zgodnie z mapą pn. [...] na przedmiotowym gruncie planowano dokonanie [...]. W ocenie organu odwoławczego przywołane powyżej kopie dokumentów zasługują na wiarygodność - zostały przekazane przez [...] wraz z pismem przewodnim z dnia [...] maja 2013 r. i zostały opatrzone pieczęciami i podpisami [...]. Wskazano również datę wykonania kopii.

Następnie, organ odwoławczy podzielił także ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji co do aktualnego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z protokołem oględzin sporządzonym w dniu [...] września 2012 r. grunt oznaczony jako część działki nr [...] odpowiadający projektowanej działce nr [...] jest nieruchomością niezagospodarowaną, na której znajduje się zieleń niska. W oględzinach uczestniczył geodeta uprawniony M. L. (nr uprawnień [...]). Do protokołu załączona została dokumentacja fotograficzna, na której widoczna jest trawa i wydeptane ścieżki. Zdaniem Wojewody, aktualny sposób zagospodarowania przedmiotowego gruntu nie odpowiada w pełni planowanemu - do dnia dokonania oględzin nie wykonano bowiem planowanych [...]. Co więcej zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż znajdująca się na przedmiotowej nieruchomości zieleń była poddawana zabiegom pielęgnacyjnym już po upływie okresów przewidzianych w art.137 ust. 1 u.g.n. ([...]). Organ odwoławczy podzielił również stanowisko Starosty [...], iż dowodem świadczącym o nie zrealizowaniu celu wywłaszczenia są również zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu wykonane w roku 1982 i w roku 1987, przesłane do Starostwa Powiatu [...] przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. Wskazują one, iż w okresie 9 i 15 lat od wywłaszczenia nie podjęto działań zmierzających do realizacji [...] i na terenie pomiędzy ulicami [...] nadal istniały [...]. Z uwagi na fakt sporządzenia przez geodetę uprawnionego graficznego opracowania synchronizacyjnego polegającego na oznaczeniu na zdjęciu lotniczym, wykonanym w dniu [...] maja 1982 r., projektowanej działki nr [...] nie można kwestionować przydatności zdjęć lotniczych dla oceny sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości - granice przedmiotowego gruntu zaznaczone zostały w sposób precyzyjny na zdjęciu lotniczym. W ocenie Wojewody [...]zdjęcie lotnicze z naniesionymi granicami przedmiotowego gruntu nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż nieruchomość w okresie 9 lat od dnia wywłaszczania nie była zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia - na przedmiotowej nieruchomości nie dokonano bowiem jakichkolwiek [...]. Nie sposób również przyjąć, iż opracowanie przedstawia nieruchomość zajętą pod [...].

Wojewoda podkreślił, że zieleń osiedlowa może zostać uznana za realizację celu użyteczności publicznej polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego jedynie w ściśle określonej sytuacji. Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje bowiem, iż przyjęcie założenia o zrealizowaniu celu użyteczności publicznej polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego poprzez zagospodarowania danego gruntu zielenią jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy przejawia ona odpowiedni stopień zorganizowania i nosi znamiona celowej, ukierunkowanej ingerencji w substancję gruntu. W żadnym wypadku nie można uznać, iż jest ona wyłącznie wynikiem samoczynnego oddziaływania sił przyrody. Zieleń osiedlowa też musi wyrażać pewien stopień; planowej aktywności ludzkiej, a nie stanowić samoczynną i pospolitą trawę. Brak ingerencji w substancję nieruchomości przesądza o jej zbędności. Ponadto należy mieć ha uwadze, iż park osiedlowy powinien mieć charakter uporządkowany, nie zaś samoczynny i przypadkowy - regułą bowiem jest, iż powstaje on na skutek realizacji określonego projektu (planu realizacyjnego).

Z kolei, odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów dotyczących terminów realizacji celu wywłaszczenia Wojewoda zaznaczył, iż orzecznictwo sądów administracyjnych jest w tej kwestii rozbieżne. Co prawda strona przywołuje wyroki, w których wyrażono pogląd, iż zrealizowanie celu wywłaszczenia, niezależnie od terminu realizacji skutkuje brakiem podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w tym również do zastosowania art. 137 ust. 1 u.g.n., jednakże stanowisko to często bywało kwestionowane w orzecznictwie. W tym miejscu organ odwoławczy przywołał m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1594/09 w którym Sąd stwierdził, że: " nie chodzi o to, czy określone zamierzenia w ogóle i kiedykolwiek zostały osiągnięte, lecz czy inwestycja stanowiąca podstawę wywłaszczenia konkretnej nieruchomości została wykonana na tej właśnie nieruchomości oraz następnie czy nastąpiło to w ściśle określonym czasie", oraz wyrok z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 747/11, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "znany jest mu pogląd wyrażany niejednokrotnie w orzecznictwie sądowym, że o zbędności terenu nie może świadczyć sam fakt nawet wieloletniego niezagospodarowania wywłaszczonego terenu zwłaszcza w sytuacji, gdy chodzi o wielkie zadania inwestycyjne, które wymagają długotrwałego procesu realizacji, tym niemniej trzeba zwrócić uwagę, iż realizacja przedsięwzięcia nawet bardzo znaczącego i skomplikowanego nie może trwać w zasadzie w nieskończoność. W sprawie rozpatrywanej, celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego, wywłaszczenie zostało dokonane w 1975 r., zatem trzydzieści kilka lat temu. Przy tak znacznym upływie czasu, nie sposób twierdzić, że takie zadanie inwestycyjne nie zostało jeszcze ukończone."

Podsumowując, Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie aktualny sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości nie odpowiada planom realizacyjnym powstałym przed wywłaszczeniem. Ponadto wątpliwości organu odwoławczego nie budzi okoliczność, iż na przedmiotowym gruncie nie dokonano planowanych [...] - nie zachodzi zatem sytuacja, w której na nieruchomości cel wywłaszczenia zostałby zrealizowany i przez pewien okres byłaby ona wykorzystywana zgodnie z takim celem. W konsekwencji, organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha (wydzielona z działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha) stała się zbędna dla realizacji celu użyteczności publicznej uzasadniającego wywłaszczenie.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się wykonane na zlecenie Starosty opracowanie geodezyjne wykonane przez geodetę uprawnionego S. G. dotyczące projektowanego podziału nieruchomości, położonej w [...], w rejonie ul. [...], oznaczonej aktualnie w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], której stan prawny został uregulowany w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...]. Przywołana powyżej mapa została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nr [...] w dniu [...] stycznia 2011 r. W wyniku podziału powstały dwie działki ewidencyjne: działka ewidencyjna nr [...] oraz działka ewidencyjna nr [...]. Zwrotowi podlega jedynie część wywłaszczonej nieruchomości oznaczona jako projektowana działka ewidencyjna nr [...], na której cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Przy czym, zgodnie z art. 96 ust. 1 b) u.g.n. w przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, albo w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się odrębnej decyzji zatwierdzającej podział wykonany przez uprawnionego geodetę. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział. W podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji wskazano art. 96 ust. 1 b) u.g.n.

Następnie Wojewoda stwierdził, że wysokość odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Miasta [...], wynoszącego: [...]zł została ustalona w oparciu o dane zawarte w operacie szacunkowym sporządzonym dnia [...] kwietnia 2013 r., przez rzeczoznawcę majątkowego E. J. (nr uprawnień [...]). W ocenie organu odwoławczego powyższy operat spełnia wymogi określone w art. 134 ust. 2, art. 140, art. 150 ust. 2 i art. 154 u.g.n., a także zgodnie z § 3 ust. 1, § 4 ust. 1, § 4 ust. 2, § 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. stała się przedmiotem skargi Miasta [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona skarżąca kwestionowanej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie w toku postępowania odwoławczego zarzutów i wniosków podniesionych w odwołaniu od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], co pozostaje w sprzeczności z wyrażoną we wskazanym przepisie zasadą prawdy obiektywnej,

b) art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania w sprawie koniecznych dowodów i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy,

c) art. 80 k.p.a. poprzez wykroczenie poza granice swobodnej oceny dowodów, polegające na formułowaniu wniosków nie znajdujących oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) poprzez orzeczenie o zwrocie nieruchomości na rzecz osób nie legitymujących się statusem spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości,

b) art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę ew. nr [...] z uwagi na zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Wskazując na ww. naruszenia Miasto [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona zaprezentowała argumentację na potwierdzenie zasadności zarzutów skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest żądanie zwrotu nieruchomości (tj. działki ewidencyjnej nr [...]) położonej w [...] przy ul. [...] (dawniej ulica [...]), stanowiącej część dawnej działki ujętej w tabeli likwidacyjnej [...], o powierzchni [...] m2, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Umowa sprzedaży nieruchomości obejmująca aktualnie oznaczona działkę nr [...] została zawarta w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 1975 r., zaś wywłaszczenia dokonano zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1971 r., nr [...] polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego [...] na terenie położonym w [...], w obrębie ulic [...] o łącznej powierzchni [...] ha.

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było m.in. w oparciu o przepis art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zaś decyzja Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1873/11, w którym Sąd ten wskazał, aby ponownie rozpoznając sprawę organ administracji w oparciu o materiał dowodowy jednoznacznie sprecyzował na jaki cel, w ramach inwestycji budowy osiedla mieszkaniowego, miał być przeznaczony sporny grunt (działka nr [...]). Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, było pierwotnie przedmiotem zaskarżenia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Taka sytuacja zaś, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie miała miejsca.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadza się więc do oceny czy organy administracji wykonały zalecenia wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 14 lutego 2012 r., a w przypadku odpowiedzi pozytywnej do ustalenia czy cel na jaki została wywłaszczona nieruchomość oznaczona aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...] został zrealizowany.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy administracji powołały się na kopię decyzji z dnia [...] listopada 1972 r. wydanej przez Prezydium Rady Narodowej [...] zatwierdzającej plan realizacyjny-ogólny zagospodarowania terenu inwestycji osiedla mieszkaniowego [...] oraz kopię Ogólnego Planu Realizacyjnego Zagospodarowania Terenu sporządzonego w skali 1:1000, którym objęty był teren osiedla mieszkaniowego [...] (teren pomiędzy ulicami [...]), a który to plan wskazuje, iż sporny grunt przeznaczony był pod [...], natomiast [...]. Organy wskazały także na mapę pn. [...], na której na przedmiotowym gruncie zaplanowano dokonanie [...]. Kopie powyższych dokumentów zostały przekazane organowi przez [...] za pismem przewodnim z dnia [...] maja 2013 r., opatrzone zostały pieczęciami i podpisami osób upoważnionych, a także wskazują na datę ich wykonania W ocenie organu odwoławczego nie ma więc podstaw do kwestionowania wiarygodności powyższych dokumentów.

Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu, zalecenia wypływające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 14 lutego 2012 r. zostały przez Starostę [...] wykonane, a ustalenia w tym zakresie prawidłowo podzielone przez organ odwoławczy.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. stanowiącym podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust. 1 (obowiązujący w dacie wydania decyzji Starosty) przesądza natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest zatem to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany.

Oceniając realizację celu wywłaszczenia w kontekście przesłanki zbędności nieruchomości organy administracji stwierdziły, że materiał dokumentacyjny sprawy prowadzi do wniosku, iż na przedmiotowym gruncie nie dokonano planowanych [...]- nie zachodzi zatem sytuacja, w której na nieruchomości cel wywłaszczenia zostałby zrealizowany i przez pewien okres byłaby ona wykorzystywana zgodnie z takim celem. Na tę okoliczność przywołano protokół oględzin sporządzony w dniu [...] września 2012 r., z którego wynika że grunt oznaczony jako część działki nr [...] odpowiadający projektowanej działce nr [...] jest nieruchomością niezagospodarowaną, na której znajduje się zieleń niska, zaś z załączonej dokumentacji fotograficznej wynika, iż na działce widoczna jest trawa i są wydeptane ścieżki. Innym dowodem świadczącym o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia (w ocenie organów administracji) są zdjęcia lotnicze spornego terenu wykonane w roku 1982 i 1987. Wskazują one bowiem iż w okresie 9 i 15 lat od wywłaszczenia nie podjęto działań zmierzających do realizacji [...], a na terenie pomiędzy ulicami [...] nadal istniały [...]. Z uwagi na okoliczność, że granice przedmiotowego gruntu zaznaczone zostały w sposób precyzyjny na zdjęciu lotniczym przez uprawnionego geodetę, organy nie znalazły podstaw do kwestionowania przydatności powyższych zdjęć lotniczych dla niniejszego postępowania.

W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona w decyzji o zwrocie jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] (wydzielona z działki ewidencyjnej nr [...]) stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy materiału dokumentacyjnego (opisanego wyżej) jednocześnie bowiem wynika, że sporna część wywłaszczonej nieruchomości nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Nie urządzono tam bowiem [...]. Należy podzielić stanowisko Wojewody [...], poparte bogatym orzecznictwem administracyjnym, że zieleń osiedlowa powinna mieć charakter uporządkowany, nie zaś samoczynny i przypadkowy, zwłaszcza w konfrontacji z precyzyjną specyfikacją wynikającą z mapy pn. [...]. Ponadto, protokół oględzin nieruchomości i załączona fotografia potwierdzają, że działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawą, działkę przecinają samowolnie wydeptane ścieżki. Zdaniem Sądu dziko rosnąca roślinność, nieuporządkowana i utrzymywanie tego terenu ze strony stosownych służb poprzez wywóz śmieci i koszenie trawy nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia, do czego zmierza stanowisko strony skarżącej. O jego realizacji można by mówić jedynie w przypadku gdyby zieleń ta została "urządzona" i w takim kształcie była pielęgnowana. Sam fakt, że zrealizowano główny cel wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego - wbrew twierdzeniom skarżącej - nie może zostać uznany za realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej działce.

Wobec powyższego, zarzut naruszenia przez organy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Sąd uznał za nieuzasadniony. Zdaniem Sądu Starosta w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy, oraz prawidłowo uzasadnił swoją decyzję, zaś organ odwoławczy słusznie zaakceptował jego rozstrzygnięcie. W rozpatrywanej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dlatego też Sąd uznał, że stanowisko organów stwierdzające, iż działka nr [...] podlega zwrotowi na rzecz uprawnionych osób jest prawidłowe i oparte na dokumentacji. Sąd nie podzielił także stanowiska strony skarżącej co do zarzutu naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez orzeczenie o zwrocie nieruchomości na rzecz osób nie legitymujących się statusem spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

-----------------------

11