Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 44/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 12 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 2031
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania  i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity
article: art. 132 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Beata Łomnicka Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A. M. kwotę [...]zł (słownie: siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 13 marca 2017 r., wydaną na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2031- zwaną dalej specustawą), art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 – dalej u.g.n.) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) umorzył postępowanie z wniosku A. M. o "ustalenie odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania (...) w wysokości odpowiadającej odsetkom ustawowym za opóźnienie od kwoty 1 269 863 zł za okres od dnia po upływie 2,5 miesiąca od złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania do dnia faktycznej zapłaty odszkodowania - dotyczący nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], która przeszła na rzecz Miasta K. - miasta na prawach powiatu z mocy prawa, w trybie "specustawy" na podstawie ostatecznej decyzji nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2009 r. znak: [...] o ustaleniu lokalizacji drogi dla inwestycji pn.: "Budowa węzła drogowego z budową torowiska tramwajowego wraz z infrastrukturą oraz infrastrukturą obsługującą drogę i tereny przyległe (...)".

W uzasadnieniu decyzji podano, że postępowanie administracyjne o ustalenie odsetek zostało wszczęte na wniosek A. M. z dnia 19 października 2016 r. skierowany do Starosty [...], a przekazany do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta K. przez Wojewodę postanowieniem z dnia 23 grudnia 2016 r. znak [...]

Na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ uznał, że żądanie nie dotyczy uregulowanej w art. 132 ust. 2 u.g.n. instytucji odsetek z tytułu zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, ale nie wydania w terminie decyzji ustalającej odszkodowanie za pozbawienie własności nieruchomości. Dlatego też przyjął, że skoro w przepisach obowiązującego prawa materialnego nie istnieje norma prawna, która mogłaby stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnej dotyczącej naliczenia i wypłacenia odsetek za zwłokę w wydaniu decyzji o odszkodowaniu w trybie "specustawy" (w odróżnieniu od decyzji dotyczącej naliczenia i wypłacenia odsetek za zwłokę w samej wypłacie ustalonego już w decyzji administracyjnej odszkodowania), to postępowanie jako bezprzedmiotowe winno ulec umorzeniu. Organ stwierdził, że postępowanie w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] zakończone zostało prawomocną decyzją, której wykonanie nastąpiło w terminie.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła A. M. zarzucając, że Starosta [...] w sposób niedopuszczalny i sprzeczny z regułami wykładni zawęził zakres stosowania art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brzmienie tego przepisu nie upoważnia bowiem do przyjęcia, że nie znajduje on zastosowania do wszelkich, lecz tylko do wybranych skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania. Zwłoka i opóźnienie to zarówno uchybienie terminowi zapłaty odszkodowania ustalonego w ostatecznej decyzji, jak i uchybienie terminowi zapłaty odszkodowania spowodowane przedłużającym się, z przyczyn nieleżących po stronie odwołującej, postępowaniem administracyjnym, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Wojewoda decyzją z dnia 9 listopada 2017 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ II instancji podał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Roszczenie o odsetki, o którym mowa w art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest co prawda realizowane w postępowaniu administracyjnym, jednakże zawarte w art. 132 ust. 2 u.g.n. stwierdzenie: "zwłoka lub opóźnienie w zapłacie odszkodowania" dotyczy tylko i wyłącznie sytuacji, w której odszkodowanie zostało już ustalone ostateczną i wykonalną decyzją, ale nie doszło do jego wypłaty w terminie wynikającym z przepisów prawa. Tym samym, aby można było mówić o zwłoce lub opóźnieniu w spełnieniu świadczenia, to najpierw świadczenie to musi w ogóle być wymagalne.

Podkreślił, że ustalenie odszkodowania nastąpiło ostateczną decyzją Wojewody z dnia 16 czerwca 2016 r. nr [...] Na decyzję tę A. M. wniosła w dniu 28 lipca 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. Wojewoda wstrzymał z urzędu wykonanie ww. decyzji odszkodowawczej do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Powyższe oparte zostało na treści art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu mającym zastosowanie w tej sprawie, zgodnie z którym w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122 i art. 126 wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. Postanowieniem z dnia 2 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1000/16, sprostowanym postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1000/16, które stało się ostateczne w dniu 24 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił ww. skargę A. M.. Z kolei zapłata przedmiotowego odszkodowania na rzecz A. M. przez Miasto K. - miasto na prawach powiatu, nastąpiła w dniu 5 stycznia 2017 r.

A. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody, domagając się jej uchylenia, jak i uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- przepisów prawa materialnego tj. art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak zastosowania i przyjęcie, że nie jest dopuszczalne na drodze administracyjnej w oparciu o wskazaną podstawę prawną, ustalenie odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania, za okres od dnia upływu terminu do wydania rozstrzygnięcia do dnia faktycznej zapłaty odszkodowania;

- przepisu postępowania tj. art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że postępowanie w sprawie wydania decyzji jest bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu skarżąca nie zgodziła się z zawężającą wykładnią przepisu art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyjętą przez organ. Brzmienie tego przepisu nie upoważnia bowiem do przyjęcia, że nie znajduje on zastosowania do wszelkich, lecz tylko do wybranych skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania. W okresie od dnia po upływie 2,5 miesiąca od złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania do dnia faktycznej wypłaty odszkodowania Gmina K. dysponowała środkami pieniężnymi przysługującymi skarżącej, pobierając z pewnością od kwoty odpowiadającej wysokości odszkodowania pożytki, bądź wykorzystując ją w inny sposób. Skarżącą nie miała natomiast wpływu na tempo postępowania administracyjnego. Problem powyższy został dostrzeżony przez ustawodawcę, który znowelizował art. 12 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przez dodanie ust. 5a. W przypadku skarżącej przepis ten nie znalazł jednak zastosowania z uwagi na treść przepisu przejściowego tj. art. 2 ustawy z dnia 4 stycznia 2013 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, obowiązującej od dnia 25.02.2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 118). Zdaniem skarżącej, skoro odszkodowanie ustalane jest w trybie administracyjnym, to tym bardziej kwestia odsetek od odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powinna być rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).

Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Postawą prawną decyzji były przepisy art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie do pierwszego z nich do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za nieruchomości, które skutkiem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Zgodnie z art.132 ust.1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku o odszkodowanie (Dz.U.2004.261.2603 t.j.) w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Zgodnie zaś z art.132 ust.2 ustawy do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

Zauważyć należy, że cytowany przepis art. 12 ust. 5 ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów u.g.n., ale jedynie w zakresie ustalenia i wysokości odszkodowania.

W ustawie o gospodarce nieruchomościami kwestie dotyczące zapłaty odszkodowania zostały kompleksowo uregulowane w art. 132 ustawy, umieszczonym w rozdziale 5 ustawy – Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

W dniu złożenia wniosku o odszkodowanie przepis art.9 ustawy o gospodarce nieruchomościami miał natomiast brzmienie: "W sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122 i art. 126, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie".Zaznaczyć należy, że przepis ten, zamieszczony w rozdziale 1 ustawy - Przepisy ogólne - nie odnosi się do kwestii ustalenia i wysokości odszkodowania, ale wstrzymania wykonania decyzji. Cytowane wyżej brzmienie art.9 u.g.n. wskazuje, że stanowi on instrument służący ochronie obywatela, któremu odebrano własność: 1) w drodze decyzji o podziale nieruchomości, jeżeli jest on niezbędny do realizacji celów publicznych (art.97 ust.3 pkt 1 a), 2) decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości (art.122) oraz 3) decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy (art.126 u.g.n.). Obligatoryjne wstrzymanie wykonania decyzji miało zatem chronić obywatela przed ewentualnymi skutkami decyzji odbierającej własność, wydanej z naruszeniem prawa. Jej wykonanie mogło bowiem nastąpić dopiero po sprawdzeniu jej zgodności z prawem przez sąd administracyjny. Z tych też powodów, gdy utrata własności nastąpiła na podstawie "specustawy", przepis art.9 nie mógł mieć zastosowania do odrębnie wydawanych decyzji odszkodowawczych. Dlatego też wypłata odszkodowania winna nastąpić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia też zmiana jego treści dokonana art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. (Dz.U.10.200.1323), zmieniającej ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Wówczas to art.9 uzyskał brzmienie: W sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie". Tak więc zgodnie z aktualną treścią art.132 ust.1 a u.g.n., z regulacji art.9 ustawy wyłączone są sprawy, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od dnia 27 listopada 2010 r., ze względu na treść art.2 ustawy zmieniającej, nie znajdował zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Niemniej jednak dokonana wykładnia zgodna jest z jego aktualnym brzmieniem, wyłączającym – w stosunku do odrębnych decyzji odszkodowawczych – stosowanie zasady, że w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego organ, który wydał decyzję o odszkodowaniu wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, a może ono nastąpić dopiero po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. Ratio legis tego przepisu jest bowiem ochrona obywatela przed wykonaniem decyzji odbierającej własność przez wstrzymanie jej wykonania, a nie wstrzymywanie wykonania decyzji przyznającej odszkodowanie. Wynika to również z regulacji art.132 ust.3a u.g.n., zgodnie z którą jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu.

Z kolei wyjaśnić należy znaczenie i zakres obowiązywania przepisu art.132 ust.2 u.g.n., stanowiącego, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.

Podkreślić trzeba, że mowa w nim o odpowiednim stosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego do skutków zwłoki lub opóźnienia wyłącznie w zakresie zapłaty odszkodowania. Tak więc tylko skutki powstałe z opóźnienia lub zwłoki w samej wypłacie odszkodowania mogą powodować zastosowanie art.132 ust.2 u.g.n.

Powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że skoro wywłaszczenie nieruchomości (tym jest przecież odjęcie własności w trybie "specustawy") następuje za odszkodowaniem ustalanym w trybie administracyjnym, to również roszczenie o odsetki za zwłokę lub opóźnienie w zapłacie tego odszkodowania, jako roszczenie akcesoryjne, załatwiane jest w tym samym trybie. Jeżeli zatem obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnego (art.112, art.119 u.g.n.), to również obowiązek zapłaty odsetek od odszkodowania orzeczonego w postępowaniu administracyjnym zachowuje administracyjny charakter (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.03.2006 r., I OSK 525/05, z dnia 15.05.2014 r., I OSK 2440/12 oraz z dnia 9.03.2017 r. I OSK 1404/15 - dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Identyczne stanowisko prezentowane jest w judykaturze. Mając na uwadze fakt, że ustalenie roszczeń związanych z opóźnieniem (zwłoką) w wypłacie odszkodowania jest roszczeniem pochodnym od roszczenia głównego – ustalenia odszkodowania, a odszkodowanie to ustala właściwy starosta, to właśnie ten organ jako organ pierwszej instancji zobowiązany jest do ustalenia w decyzji zobowiązania co do wypłaty odsetek (zob. Komentarz Ewy Bończak- Kucharczyk do art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Podobne stanowisko zajął Marian Wolanin w Komentarzu do Ustawy o gospodarce nieruchomościami: J.Jaworski, A.Prusaczyk, A.Tułodziecki, M.Wolanin, Wwydawnictwo Beck, Warszawa 2009, s. 873, stwierdzając: "Przyjmując zachowanie administracyjnego trybu dochodzenia roszczeń związanych z opóźnieniem lub zwłoką w wypłacie odszkodowania, starosta – działający jako organ pierwszej instancji – zobowiązany jest do wydania w tym względzie osobnej decyzji administracyjnej, na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami o ustaleniu zobowiązania do wypłaty odsetek w określonej kwocie".

Nadto wskazać należy, że stosownie do art. 11a ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych wydaje starosta. W miastach na prawach powiatu, funkcje przypisane staroście sprawuje prezydent miasta (art.92 z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym). Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 marca 2010 r. II OSK 88/10 (cbois.nsa.gov.pl) "ustawa o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nie wprowadza wyłączenia prezydenta miasta na prawach powiatu w sprawach wydania decyzji o lokalizacji drogi gminnej." Skoro roszczenie o odsetki jest pochodne od roszczenia o wypłatę odszkodowania, organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie odsetek jest organ właściwy do wydania decyzji o odszkodowaniu. Dlatego też prawidłowo decyzję w I instancji wydał, sprawujący w miastach na prawach powiatu funkcje przypisane staroście, Prezydent Miasta K..

Wykładnia przepisu art.132 ust.2 polegająca na przyjęciu, że sformułowanie "zapłata odszkodowania" obejmuje również wydanie decyzji odszkodowawczej jest nieuprawniona. W ocenie Sądu art.132 ust.2 u.g.n. nie normuje kwestii odsetek za opóźnienie w wydaniu decyzji ustalającej odszkodowanie Służą temu inne środki prawne. Korzystanie z instrumentów cywilistycznych na gruncie administracyjnym, jako wyjątkowe, a więc wymaga wykładni ścieśniającej.

Konkludując, stwierdzić należy, że regulacja z art.132 ust.2 u.g.n. dotyczy jedynie usunięcia skutków opóźnienia (zwłoki) w zapłacie odszkodowania i uprawnia do żądania odsetek, ale tylko za okres po upływie terminu do wypłaty należności z tego tytułu.

Zgodnie z przepisem art. 481 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Odsetki należą się za okres opóźnienia, liczony od dnia, w którym miała nastąpić wypłata odszkodowania, do dnia, w którym wypłata ta rzeczywiście nastąpiła.

Jeżeli zatem organ winien zapłacić odszkodowanie w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna (art. 132 ust. 1a u.g.n), to żądanie odsetek jest zasadne, o ile zapłata należnej kwoty nastąpiła po upływie 14 dni od ostateczności decyzji przyznającej odszkodowanie.

Organy obydwu instancji przyjęły, że w przepisach prawa nie istnieje norma prawna, która mogłaby stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnej dotyczącej naliczenia i wypłacenia odsetek za zwłokę w wydaniu decyzji o odszkodowaniu w trybie "specustawy" i dlatego postępowanie jako bezprzedmiotowe winno ulec umorzeniu.

Zauważyć zatem należy, że postępowanie administracyjne toczyło się z wniosku A. M. o "ustalenie odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania (...) w wysokości odpowiadającej odsetkom ustawowym za opóźnienie od kwoty 1 269 863 zł za okres od dnia po upływie 2,5 miesiąca od złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania do dnia faktycznej zapłaty odszkodowania".

W myśl przepisu art.105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak wynika z przytoczonego wyżej żądania skarżącej wbrew stanowisku organu wniosek nie dotyczył wyłącznie wypłacenia odsetek za zwłokę w wydaniu decyzji o odszkodowaniu w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Wyraźnie w pierwszej części wniosku posłużono się zwrotem z art.132 ust.2 u.g.n. : "ustalenie odsetek za opóźnienie w wypłacie odszkodowania", by dalej - określając okres za jaki winny być ustalone – podać : "za okres od dnia po upływie 2,5 miesiąca od złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania do dnia faktycznej zapłaty odszkodowania". Okres ten "zazębia się" z początkiem okresu, o którym mowa w art.132 ust.1 a ustawy - 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.

Tak więc rzeczą organu było wydanie decyzji merytorycznej, a nie umorzenie postępowania w całości.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi: naruszenia art. 132 ust. 2 u.g.n. oraz art. 105 § 1 k.p.a., w oparciu o wyżej przedstawioną argumentację stwierdzić należy, że są one zasadne jedynie w części dotyczącej okresu rozpoczynającego się od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna do dnia wypłaty odszkodowania.

Odnośnie do żądania odsetek za okres od dnia po upływie 2,5 miesiąca od złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania do dnia następującego po dniu w którym upłynął termin 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna, było ono niezasadne.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie zastosowanie się do wyżej przedstawionego poglądu prawnego Sądu.

W oparciu o powyższe, na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit a i c orzeczono jak w punkcie I wyroku. Wskazane naruszenia w oczywisty sposób nie tyle mogły, co miały istotny wpływ na wynik sprawy.

O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.