Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 47/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Daniela Kozłowska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi K.M. i J.P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. oddala skargę J.P.; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego K.M. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku Z.G. i K.M. wspólników spółki cywilnej [...] "D." w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] uchylającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], oraz stwierdzającej w całości nieważność decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2005 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...] Starosta P. orzekł o zwrocie na rzecz F.D. prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...] oraz o zwrocie kwoty zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości nie większej niż [...] % aktualnej wartości nieruchomości, tj. [...] zł na rzecz Gminy Miasta L.

Pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. K.M. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2005 r., nr [...], orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2005 r., w części ustalającej, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości następuje za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania F.D. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] oraz stwierdził nieważność decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2005 r. w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Budownictwa wskazał, iż decyzja Starosty P. rażąco narusza prawo - art. 140 ust. 4 i art. 217 ust. 2 ustawy gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie organ ocenił, że w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne określane w art. 156 § 2 Kpa, które stałyby na przeszkodzie wycofaniu wadliwej decyzji z obrotu prawnego.

Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. Z.G. i K.M. wspólnicy spółki cywilnej [...] "D." w L. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z

Sygn. akt I SA/Wa 47/10

dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], podnosząc, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. i decyzja Starosty P. z dnia [...] grudnia 2005 r. wywołały nieodwracalne skutki prawne z powodu zbycia przez F.D. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz prawidłowości wydania tej decyzji w oparciu o przepisy prawa. Wnioskodawcy zarzucili, że decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. zastała wydana z rażącym naruszeniem prawa bowiem nie zostało uwzględnione to, że w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, a ponadto w znacznej części nie zaskarżonej przez stronę organ prowadził postępowanie z urzędu naruszając prawo stron do czynnego udziału w postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w uzasadnieniu wskazując, iż podniesione przez strony argumenty wypełniają przesłankę wznowienia postępowania określoną w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i wobec powyższego nie mogą być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 Kpa.

Od powyższej decyzji Z.G. i K.M. wspólnicy spółki cywilnej [...] "D." w L. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 156 § 1 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Organ podkreślił, że dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 Kpa do stwierdzenia nieważności decyzji organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności.

Minister wskazał, że decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. orzeczono o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2005 r. nie stwierdzając zaistnienia w sprawie nieodwracalnych) skutków prawnych, uniemożliwiających wycofanie tej decyzji z obrotu prawnego.

Sygn. akt I SA/Wa 47/10

Organ ustalił, że umową sprzedaży z dnia [...] grudnia 2005 r., Rep. [...] nr [...] F.D. zbył na rzecz K.M. i Z.G. wspólników spółki cywilnej [...] "D." w L. nieruchomość zabudowaną, położoną w L. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objęta księgą wieczystą KW nr[...]. Prawo własności wspólników spółki cywilnej K.M. i Z.G. ujawnione zostało w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu [...] czerwca 2006 r.

Minister zauważył, że ani F.D., na rzecz którego dokonano zwrotu nieruchomości, ani jej współwłaściciele K.M. i Z.G. wnioskując do organów administracji pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. nie poinformowali Wojewody [...], czy też Ministra Budownictwa o dokonanym obrocie prawnym w zakresie własności przedmiotowej nieruchomości.

W świetle powyższych ustaleń organ stwierdził, że okoliczność zbycia przedmiotowej nieruchomości i zaistnienia w tym zakresie obrotu prawnego nie była znana Ministrowi Budownictwa w dacie wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Okoliczność ta ujawniła się dopiero w dniu [...] lipca 2008 r. wraz z wpływem do Ministra Infrastruktury wniosku Z.G. i K.M. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. W związku z powyższym Minister uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, tj. że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję.

Zdaniem Ministra, taką okolicznością jest bez wątpienia obrót prawny działką nr [...]. Powyższe oznacza, że wystąpienie w sprawie jednej z przesłanek do wznowienia postępowania nie może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 Kpa). Organ zauważył, że system weryfikacji decyzji administracyjnej na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Żadna z przesłanek wznowienia postępowania nie może jednocześnie skutkować nieważnością decyzji administracyjnej, a naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa.

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, iż decyzja Ministra

Sygn. akt I SA/Wa 47/10

Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nie jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 Kpa, która uzasadniałaby stwierdzenie jej nieważności, a więc rozstrzygnięcie Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. należało uznać za zasadne.

Od decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. K.M. i J.P. (współspadkobierczyni po Z.G.) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], a także stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) art. 156 § 2 Kpa przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., o której nieważność wnoszono w dacie jej wydania stwierdzała nieważność decyzji o zwrocie nieruchomości, tj. decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2005 r., podczas gdy decyzja ta wywołała już nieodwracalne skutki prawne, tj. w dniu [...] grudnia 2005 r. nastąpiła sprzedaż prawa własności nieruchomości; 2) art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w zw. z art. 77 § 4 Kpa przez jego zastosowanie do sprawy i błędną wykładnię polegającą na ustaleniu, że nowym dowodem lub nową okolicznością w sprawie jest stan prawny nieruchomości, tj. że wnioskodawcy Z.G. i K.M. w dniu wydania decyzji Ministra Budownictwa byli właścicielami nieruchomości podczas, gdy okoliczność ta i dowód na tą okoliczność nie są nowe oraz powinny być uznane za okoliczności znane organowi w dniu wydawania decyzji jako fakty powszechnie znane; 3) art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece i art. 77 Kpa przez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy przepisy te powinny były być zastosowane gdyż to na organie administracji ciąży obowiązek przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego oraz organ nie może zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej, ani wniosków, o których uczyniono wzmiankę; 4) art. 9 i 10 Kpa przez ich pominięcie w ocenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy przepisy te były wskazane jako niezastosowane przy załatwianiu sprawy przez Ministra Budownictwa, a ich niezastosowanie rażąco narusza prawo; 5) art. 107 § 1 i 3 Kpa przez ich pominięcie w ocenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy Minister Budownictwa mimo ustawowego obowiązku nie wskazał w decyzji zasadniczych elementów decyzji, tj. podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ani dowodów, ani faktów, które uznał za udowodnione czym rażąco naruszył prawo przez co decyzję oparto na teoretycznych założeniach zamiast na ustalonych faktach i przepisach; 6) art. 156 § 1 pkt 2 i 5 Kpa przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że: - zaniechanie

Sygn. akt I SA/Wa 47/10

przez organ, tj. Ministra Budownictwa zastosowania art. 156 § 2 Kpa nie jest rażącym naruszeniem prawa podczas, gdy narusza to w sposób rażący prawo gdyż przepis ten jest ustawowym zakazem, który organ musi uwzględnić z urzędu, - zaniechanie ustawowego obowiązku wyjaśnienia sprawy przez organ i to z winy organu obciąża stronę i nie jest rażącym naruszeniem prawa, - decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. była wykonalna w dniu jej wydania podczas, gdy była niewykonalna gdyż na skutek unieważnionej decyzji o zwrocie nieruchomości właściciel skutecznie zbył nieruchomość i jest to skutek nieodwracalny. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. błędnie utrwala absurdalną sytuację spowodowaną decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. Absurdalność zaistniałej sytuacji polega na tym, że nieruchomość (której dotyczą decyzje położona w L. przy ul. [...]) została najpierw wykupiona na rzecz Skarbu Państwa (komunalizacja na rzecz Gminy Miejskiej L.), potem zwrócona poprzedniemu właścicielowi, a później właściciel ten sprzedał nieruchomość Z.G. i K.M., a następnie unieważniono zwrot nieruchomości poprzedniemu właścicielowi.

Skarżący zauważyli, że własność nieruchomości przysługuje już jednak skutecznie nabywcom nieruchomości, a zatem Gmina Miejska L. nie może stać się ponownie właścicielką na skutek decyzji Ministra Budownictwa unieważniającej zwrot. Zdaniem skarżących, w dacie wydania decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], decyzja Starosty P. z dnia [...] września 2005 r., nr [...] o zwrocie nieruchomości wywołała już nieodwracalne skutki prawne poprzez sprzedaż własności nieruchomości na rzecz osób trzecich. Minister Budownictwa nie mógł więc stwierdzić nieważności decyzji Starosty P., ponieważ przepis art. 156 § 2 Kpa uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. W tym przypadku decyzja Starosty P. była podstawą przeniesienia własności nieruchomości przez poprzedniego właściciela na osoby trzecie.

Skarżący zauważyli, że Minister Infrastruktury pominą całkowicie ten ustawowy zakaz w ocenie decyzji Ministra Budownictwa. W toku postępowania przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Minister Budownictwa powinien z urzędu ustalić, czy nie zachodzą przesłanki negatywne do wydania decyzji stwierdzającej nieważność. Ponadto Minister zobowiązany był wyjaśnić sprawę własności tej nieruchomości, skoro decyzja dotyczy także własności nieruchomości. Ustalenie stanu prawnego nieruchomości było konieczne dla załatwienia sprawy poza kwestiami oceny procedury zastosowanej przez niższy organ. Wiedza w przedmiocie

Sygn. akt I SA/Wa 47/10

ustalenia stanu prawnego nieruchomości jest powszechnie dostępna i nikt, także Minister, nie może zasłaniać się nieznajomością wpisów w księgach wieczystych. Gdyby Minister sprawdził dane z ksiąg wieczystych nawet wzywając strony do złożenia odpisu z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości ustalił by nie tylko kto jest właścicielem, czyli istotną w sprawie, ale także to, że zachodzi negatywna przesłanka do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.

Skarżący wskazali, że jeden ze wspólników spółki cywilnej ,która nabyła nieruchomość będącą przedmiotem decyzji o zwrocie nieruchomości zmarł, na dowód czego załączono postanowienie spadkowe z dnia [...] kwietnia 2009 r.). Skarżący podali, że na podstawie art. 872 K.c. K.M. był uprawniony do prowadzenia spraw spółki do czasu wskazania spadkobiercy wykonującego prawa spadkobierców. Skarżący podali, że wedle stanu na dzień wniesienia skargi spółka została rozwiązana i spadkobiercy są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Drugi spadkobierca D.G. przebywa na stałe za granicą Polski i upoważnił K.M. do wskazania jego adresu do doręczeń w Polsce, adresu działalności prowadzonej przez upoważnionego.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga K.M. jest uzasadniona.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Infrastruktury, że skoro F.D. (osoba na rzecz której dokonano zwrotu nieruchomości) oraz K.M. i Z.G. (nabywcy zwróconej nieruchomości) nie poinformowali Ministra Budownictwa o dokonanym w 2005 r. obrocie gruntem oznaczonym jako działka nr [...], zapisanym w Kw nr [...], przed wydaniem w 2007 r. decyzji, to okoliczność ta świadczy o wystąpieniu w sprawie wyłącznie podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] i w ten sposób -zgodnie z zasadą niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych - nie może mieć znaczenia w sprawie o stwierdzenie [...].

Sąd zauważa, że faktem jest, iż podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa występuje wówczas, gdy w sprawie ujawniony zostaje nowy, istotny dla sprawy i istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany wcześniej organowi dowód. Przy oparciu wniosku o wznowienie postępowania na tej przesłance nie ma bowiem znaczenia, to o jakiego rodzaju dowód chodzi i z jakiego powodu dany dowód nie został ujawniony.

Sygn. akt I SA/Wa 47/10

tzn. czy brak ujawnienia określonego dowodu wynika z zaniechania strony, czy z zaniedbań organu, (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 19/98, LEX nr 38139). Nie można się jednak zgodzić z Ministrem Infrastruktury, że zgłoszone we wniosku Z.G. i K.M. z dnia [...] lipca 2008 r. o stwierdzenie w całości nieważności kwestionowanej decyzji Ministra Budownictwa zarzuty naruszenia przez organ naczelny przepisów art. 156 § 1 pkt 2 i 5 i art. 156 § 2 w zw. z art. 77 § 1 Kpa zwalniały organ nadzoru od ich oceny w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r.

Uszło uwadze Ministra Infrastruktury to, że K.M. i Z.G. we wniosku z dnia [...] lipca 2008 r. nie wnosili o wznowienie postępowania, lecz o stwierdzenie kwestionowanej decyzji Ministra Budownictwa. Minister nie wziął także pod uwagę tego, że prowadząc postępowanie na wniosek strony nie mógł z urzędu zmienić żądania zawartego w podaniu, bez uzyskania w tej kwestii wyraźnego stanowiska strony, zwłaszcza, gdy ów wniosek złożył profesjonalny pełnomocnik, który miał świadomość jaki tryb postępowania nadzwyczajnego zamierza uruchomić. Nawet gdyby przyjąć (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca), że we wniosku z dnia [...] lipca 2008 r. skarżący domagał się jednocześnie wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji, to i tak postępowanie wznowieniowe należało by zawiesić, ponieważ pierwszeństwo ma tryb postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, co wynika z tego, że skutki stwierdzenia nieważności są dalej idące, niż skutki decyzji wydanej w sprawie o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 1998 r., sygn. akt II SA 4/98, LEX nr 41832). Poza tym zarzut nie zbadania przez organ stanu prawnego gruntu może być zgłoszony jako zarzut wskazujący na kwalifikowaną wadliwość samego postępowania administracyjnego oraz jako zarzut wskazujący na ciężką wadliwość samej decyzji administracyjnej. W tym zatem zakresie oba te postępowania nadzwyczajne nie wykluczają się.

Należy zgodzić się ze skarżącym K.M., że Minister Infrastruktury w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. winien wyjaśnić kwestię legalności kwestionowanej decyzji i ocenić, czy brak wyjaśnienia przez Ministra Budownictwa z urzędu stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości (do czego obliguje organ zasada oficjalności postępowania - art. 7 Kpa) i pominięcie przez to przy ocenie legalności decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2005 r. dokonanego w grudniu 2005 r. obrotu cywilnoprawnego świadczy o rażącym naruszeniu przez Ministra Budownictwa przepisu art. 156 § 2 w zw. z art. 7 i

Sygn. akt I SA/Wa 47/10

77 § 1 Kpa, w sytuacji gdy organ ten stwierdził wystąpienie w sprawie nieodwracalnych! skutków prawnych. W niniejszej sprawie ma to bardzo istotne znaczenie, ponieważ w sytuacji dokonanego obrotu gruntem po wydaniu decyzji i wpisaniu nabytego prawa własności do księgi wieczystej organ administracji nie może własnym działaniem skutku tego odwrócić na drodze postępowania administracyjnego, a zatem w tym sensie skutki prawne tego zdarzenia (sprzedaży nieruchomości) będą nieodwracalne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa (por. uchwała SN z dnia 28 maja 1992 r., sygn. akt III AZP 4/92, OSNC 1992/12/211; wyrok SN z dnia 6 kwietnia 1995 r., sygn. akt III ARN 8/95, OSNP 1995/18/223; uchwała NSA z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. akt OPK 4/98, ONSA 1999/1/13).

Słuszny jest także zarzut K.M., że nie wyjaśnienie przez Ministra Budownictwa stanu prawnego gruntu winno być wzięte pod uwagę przez Ministra Infrastruktury przy ocenie decyzji Ministra Budownictwa przez pryzmat podstawy nieważności zawartej w art. 156 § 1 pkt 5 Kpa. Istotne znaczenie ma bowiem to, czy w sytuacji dokonanego obrotu cywilnoprawnego gruntem oznaczonym jako działka nr [...], ujawnionego w dniu [...] czerwca 2006 r. w Kw nr [...], decyzja Ministra Budownictwa mogła spowodować powrót do stanu prawnego istniejącego przed wydaniem przez Starostę P. decyzji z dnia [...] września 2005 r.

Istotne znaczenie dla oceny legalności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. miało też to, czy Minister zgodnie z prawem stwierdził nieważność decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2005 r. w całości, w sytuacji gdy F.D. w odwołaniu kwestionował część decyzji o zwrocie nieruchomości odnoszącą się do obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Odnosząc się do tego zagadnienia należy jedynie zasygnalizować, że z przepisów Rozdziału 6 Działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 140 i 142 ugn wynika że sprawa o zwrot nieruchomości i sprawa o zwrot wypłaconego odszkodowania są samodzielnymi z punktu widzenia materialnoprawnego sprawami administracyjnymi i nie ma przeszkód aby decyzja orzekająca łącznie o zwrocie i odszkodowaniu była uchylona w części dotyczącej odszkodowania (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 798/08, LEX nr 552326).

Zdaniem Sądu, analizie w postępowaniu nadzorczym winno również podlegać to, czy Minister Budownictwa prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 Kpa i zasadnie uznał, że Starosta P. wadliwie interpretując przepisy art. 140 ust. 4 i art. 217 ust. 2 ugn przepisy te rażąco naruszył w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Sygn. akt I SA/Wa 47/10

Ocenie winno zwłaszcza podlegać to, czy kwestia błędnej interpretacji wskazanych wyżej przepisów mogła być oceniona jako rażące naruszenie prawa, w sytuacji gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa może odnosić się jedynie do sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, nie budzącym mniej lub bardziej uzasadnionych wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 404/08, LEX nr 505307).

Sąd podziela stanowisko Ministra Infrastruktury zawarte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., który twierdzi że K.M. we wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. zawarł żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty P. z dnia [...] września 2005 r. i kwestionował tę decyzję zarzucając organowi zwrot naniesień budowlanych bez odszkodowania dla K.M. jako dzierżawcy przedmiotowego gruntu z tytułu poniesionych nakładów na budowę obiektu [...]. Zgodzić należało się też z Ministrem Infrastruktury, że Starosta P. w decyzji z dnia [...] września 2005 r. nie orzekał o zwrocie na rzecz skarżącego odszkodowania w tym zakresie. Nie można się jednak zgodzić z Ministrem, że w takiej sytuacji należało z góry - bez uzyskania wyraźnego stanowiska K.M. - przyjąć, iż wnioskodawca domaga się stwierdzenia nieważności całej decyzji z dnia [...] września 2005 r.

Wobec braku wyjaśnienia i oceny przez Ministra Infrastruktury w obu wydanych w sprawie decyzjach wskazanych wyżej okoliczności Sąd uznał, że organ wydał w sprawie decyzje z istotnym i mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 158 § 1, a działając jako organ odwoławczy z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 Kpa - oba naruszenia w związku z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.

Sąd nie uwzględnił wniosku K.M. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r., ponieważ zgodnie z zasadą pierwszeństwa postępowania administracyjnego przed postępowaniem sądowym (wynikająca np. z art. 54 § 3 i art. 56 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Sąd nie mógł wyręczać organu nadzoru w ocenie ważności wskazanej wyżej decyzji, zwłaszcza w sytuacji zupełnego pominięcia przez Ministra Infrastruktury zbadania kwestionowanej decyzji w kontekście art. 156 Kpa i wielości zgłoszonych przez Sąd zastrzeżeń, co do działania Ministra w niniejszej sprawie.

Sąd nie uwzględnił skargi J.P.

Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,

poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Z przepisu tego wynika, że aby Sąd przeszedł do fazy orzekania na podstawie przepisu art. 145 § 1 - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osoba wnosząca skargę musi wpierw wykazać związek między jej sytuacją prawną, a zaskarżonym aktem. Legitymacja czynna osoby wnoszącej skargę musi przy tym istnieć zarówno w momencie jej wniesienia jaki i w chwili rozpoznawania skargi przez Sąd (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 461/06, LEX nr 339469).

Sąd stwierdza, że J.P. nie spełniła tego wymogu.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 6 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącej okazał Sądowi akt notarialny z dnia [...] grudnia 2009 r.. Rep. [...] nr [...], z którego wynika, że J.P. (współspadkobierca po zmarłym w dniu [...] listopada 2008 r. Z.G.) zbyła na rzecz K.M. swój udział w przedmiotowym gruncie.

Wobec tego należało uznać, że J.P. utraciła więź prawną z gruntem, którego dotyczyły zaskarżone decyzje Ministra Infrastruktury, a fakt ten miał miejsce przed wydaniem przez Sąd wyroku.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Infrastruktury dokona oceny legalności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. z uwzględnieniem zaprezentowanej w niniejszym orzeczeniu oceny prawnej. Organ weźmie również pod uwagę ujawnione w toku postępowania sądowego zmiany podmiotowe (ujawnienie się następców prawnych Z.G., zbycie przez J.P. udziału w gruncie na rzecz K.M. oraz informację o zamiarze zbycia przez D.G. (spadkobiercę po Z.G.) swego udziału na rzecz K.M.

Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd rozpoznając skargę K.M. orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast w odniesieniu do skargi J.P. na podstawie art. 50 § 1 i art. 151 tej ustawy.