Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1163/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 4, art. 64 par. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Dorota Kozłowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych i obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, organ nadzoru) postanowieniem z [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 64c § 4 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm., dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna), po rozpoznaniu zażalenia Wójta Gminy Z. (dalej: wierzyciel, skarżący), uchylił w całości postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z [...] r.

- nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł, powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec J. P. (dalej: zobowiązany) na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],

- nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł, powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec J. P. na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...].i orzekł o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie [...] zł, przypisanymi do następujących tytułów wykonawczych:

- nr [...]- [...]zł,

- nr [...]- [...] zł,

- nr [...]- [...]zł,

- nr [...]- [...]zł,

- nr [...]- [...]zł,

- nr [...]- [...]zł,

- nr [...]- [...]zł,

- nr [...]- [...]zł,

- nr [...]- [...]zł,

- nr [...]– [...] zł.

Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ pierwszej instancji prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego, w toku którego dokonał czynności egzekucyjnych w postaci doręczenia odpisów tytułów wykonawczych i zajęcia zawiadomieniem z [...] r. nr [...] rachunku bankowego w A S.A. oraz zawiadomieniem z [...] r. nr [...] rachunku bankowego w B S.A.

Za te czynności egzekucyjne organ egzekucyjny naliczył opłaty, na podstawie art. 64 u.p.e.a.

Banki nie przekazały żadnych kwot, informując o braku środków na rachunkach, a C także o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową.

W związku z tym, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanego nie ujawniono żadnego majątku pozwalającego na zaspokojenie choćby kosztów egzekucyjnych, organ pierwszej instancji umorzył je postanowieniami z [...]r. nr [...] oraz nr [...], wydanymi na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. i jednocześnie powiadomił wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego odpowiednio w kwotach [...] zł i [...]zł.

Wierzyciel pismami z 5 stycznia 2018 r. nr [...], [...]zwrócił się do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W dniu [...]r. organ egzekucyjny wydał postanowienia: nr [...] w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, określając ich wysokość odpowiednio na kwotę [...] zł oraz na kwotę [...] zł.

Na powyższe postanowienia organu egzekucyjnego zażalenie złożył wierzyciel.

Organ nadzoru postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] r.

Na powyższe postanowienie organu nadzoru wierzyciel złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 14 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 540/18 uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie organu nadzoru z [...] r. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko wierzyciela, że ani organ egzekucyjny, ani też organ odwoławczy przy wydawaniu rozstrzygnięć w ogóle nie uwzględniły skutków powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył także, że organ egzekucyjny bezpodstawnie obciążył wierzyciela opłatami naliczonymi na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.: [...] zł i [...] zł oraz kwotami: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł. Nie można bowiem uznać, że w toku egzekucji doszło do "zajęcia wierzytelności", ponieważ od momentu wszczęcia egzekucji do jej zakończenia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego na zajętych rachunkach bankowych nie było żadnych środków pieniężnych. Żadne kwoty nie zostały zajęte, bowiem żadnych środków nie było. Skoro przepisy ustawy egzekucyjnej nie przewidują opłaty za "zajęcie rachunku bankowego", a jedynie za "zajęcie wierzytelności pieniężnych", to dopóki nie dojdzie do zajęcia wierzytelności, dopóty nie ma podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

Od powyższego wyroku została wniesiona przez organ nadzoru skarga kasacyjna do Naczelnego Sadu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2392/19 uwzględnił skargę - uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji, który przyjął w ślad za poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, że opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy wystąpi zajęcie wierzytelności pieniężnych. Ustawodawca na gruncie art. 64 u.p.e.a. wyraźnie rozróżnia pobieranie opłat za samą czynność zajęcia od pobierania ich za dokonanie czynności faktycznej, rzeczywiste jej dokonanie, czyli faktyczną realizację środka egzekucyjnego. Sąd drugiej instancji nie zgodził się więc z poglądem, zawartym w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także z tożsamym poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16. Tymczasem z art. 80 § 1 u.p.e.a. wynika - wbrew poglądowi Sądu pierwszej instancji - nie tylko to w jaki sposób dokonuje się czynności zajęcia rachunku bankowego i to, że czym innym jest zajęcie rachunku bankowego, a czym innym zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, ale i to, że obowiązkiem banku jest zawiadomienie organu egzekucyjnego o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Podobna zwarta jest konstrukcja art. 72 § 1 i § 4 pkt 2 lit. b), art. 73 § 1 i § 4 pkt 2 lit. b), czy art. 89 § 1 i § 3 pkt 1, lit. b) u.p.e.a. w odniesieniu do (odpowiednio) zajęcia wynagrodzenia za pracę, zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, czy zajęcia wierzytelności pieniężnej innej niż określonej w art. 72–85. Co więcej, odpowiadające tym czynnościom przepisy odpowiednio art. 64 § 1 pkt 3 o zajęciu wynagrodzenia za pracę, art. 64 § 1 pkt 2 o zajęciu świadczeń z zabezpieczenia społecznego, art. 64 § 1 pkt 4 o zajęciu innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych – a więc tylko z art. 80 § 1 ale i art. 89 § 1 u.p.e.a. nie pozwalają, tak jak to przyjmuje Sąd pierwszej instancji na możność pobrania opłat od skuteczności albo nieskuteczności dokonanego zajęcia.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 23 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1179/20 uwzględnił skargę wierzyciela i ponownie uchylił postanowienie organu nadzoru z [...]r.

Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznający sprawę, w pierwszej kolejności wskazał, że wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie dokonał przy uwzględnieniu art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. I tak Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że skutkiem wymienionego wyroku Trybunału nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłat w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Organy stosujące prawo – a więc w nawiązaniu do realiów danej sprawy, którą rozstrzygają – muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z kolei z poglądem Sądu pierwszej instancji, że opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy wystąpi zajęcie wierzytelności pieniężnych.

Zatem, Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznający sprawę, będąc związany oceną prawną przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. może być pobrana nie tylko wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Powołując się na podglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który rozpoznawał skargę kasacyjną, Sąd pierwszej instancji uznał, że nie było podstaw do odstąpienia od obciążenia wierzyciela opłatą za zajęcie wierzytelności pieniężnej z rachunku bakowego (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.).

Ponadto Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznający sprawę stwierdził, że mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 zasadnie organ nadzoru przyjął, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), jako metody określenia wysokości kosztów egzekucyjnych (zob. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17; z 28 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 2094/18). Niemniej organy obu instancji całkowicie pominęły kwestię stwierdzonej niekonstytucyjności wskazanych przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć nie odniosły się bowiem w żaden sposób do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych, w odniesieniu do poziomu skomplikowania czynności, podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, jak również nie ustosunkowały się do tego, czy wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat, powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego.

Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznający sprawę uznał, że rolą organu nadzoru będzie zatem uwzględnienie argumentacji zawartej w niniejszym wyroku, dotyczącej konieczności zapewnienia adekwatności wysokości pobieranych opłat do rodzaju czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, tak by zachowana była równowaga między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Jeśli w czasie orzekania wejdzie już w życie nowelizacja u.p.e.a. wprowadzona ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553), to organ powinien ocenić w oparciu o jej regulacje intertemporalne, czy w tej sprawie zastosowanie znajdują przepisy nowe, czy też w dalszym ciągu należy stosować przepisy dotychczasowe.

Organ odwoławczy postanowieniem z [...] r. uchylił w całości postanowienia organu pierwszej instancji z [...] r. i orzekł o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie [...] zł.

Organ nadzoru na wstępie swoich rozważań wyjaśnił, że uwzględnił wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawarte w wyroku z 23 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/GI 1179/20 oraz obowiązujące obecnie uregulowania prawne w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec dłużnika dokonał czynności egzekucyjnych i doręczył odpisy tytułów oraz dokonał zajęcia rachunków bankowych zobowiązanego, zatem obowiązany był na mocy art. 64 § 1 pkt 4 i art 64 § 6 ustawy egzekucyjnej, w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., naliczyć stosowne opłaty. I tak w art. 80 i nast. ustawy egzekucyjnej, opisujących procedurę zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego, wyraźnie zostało wskazane, że polega on na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Nie jest to wobec powyższego "zajęcie rachunku bankowego", lecz "wierzytelności" związanych z prowadzeniem rachunku bankowego. Dlatego za dokonanie takiej czynności, pobierana jest opłata egzekucyjna, przewidziana w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., który przewiduje, że opłata pobierana jest za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności. Z przepisów tych wynika zatem, że opłata jest pobierana za zajęcie wierzytelności, a nie za zajęcie rachunku bankowego. Ponadto w regulacji tej nie ma żadnego powiązania pomiędzy możliwością pobierania opłaty, a wysokością środków znajdujących się na rachunku bankowym. Wynika to z faktu, że dokonana czynność egzekucyjna związana jest z zajęciem wierzytelności dłużnika egzekwowanego wobec banku, nie zaś z zajęciem jego środków, które aktualnie na rachunku się znajdują. Nie bez znaczenia pozostaje także unormowanie zawarte w § 4 art. 64 ustawy egzekucyjnej, w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., przewidujące, że opłaty za zajęcia, o których mowa w § 1 pkt 2-6, pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane. Wynika z niego, że między innymi opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, powinna zostać pobrana przy dokonaniu pierwszej czynności, gdyż stwierdzenie o "ponowieniu czynności" oznacza, iż przy pierwszym zastosowaniu środka egzekucyjnego nie uzyskano pełnego zaspokojenia egzekwowanego świadczenia i dlatego czynność musi zostać ponowiona. Potwierdza to zatem tezę, że opłata za zajęcie wierzytelności nie ma związku z efektywnością zastosowanego środka egzekucyjnego. Nie można również pomijać uregulowania zawartego w art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, w brzmieniu obowiązującym do 19 lutego 2021 r., który przewiduje, że obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Obowiązek uiszczenia opłaty uzależniony zatem został od samego zajęcia, a nie od skuteczności tego zajęcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 2270/19).

Dalej organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 23 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/GI 1179/20 podkreślił, że organy obu instancji pominęły kwestie niekonstytucyjności przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej, w zakresie w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, nie odniosły się bowiem do adekwatności ustalonych kosztów do poziomy skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy, nie uwzględniając racjonalnej zależności między wysokością opłat a czynnościami organów. W myśl jednak art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniach sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jednakże obecnie ustawodawca, uwzględniając wytyczne Trybunału Konstytucyjnego dotyczące niekonstytucyjności przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej, w zakresie w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553), która obowiązuje w obrocie prawnym od dnia 20 lutego 2021 r. zmienił przepisy regulujące koszty egzekucyjne w sposób kompleksowy, ustalając nowe zasady naliczania i ich poboru. W ustawie przyjęto odmienny od dotychczasowego sposób naliczania opłaty manipulacyjnej, odstępując od procentowego sposobu naliczania tej opłaty od wysokości dochodzonego obowiązku poprzez przyjęcie dwóch kwotowych stawek tej opłaty (40 zł lub 100 zł). Stosownie do art. 1 pkt 19 ww. ustawy nadano nowe brzmienie przepisowi art. 64 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z art. 64 § 1 i § 2 w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata manipulacyjna wynosi 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego oddzielnie do każdego tytułu wykonawczego. Z kolei w odniesieniu do opłaty egzekucyjnej ustawodawca zrezygnował z dotychczasowego systemu naliczania opłat w egzekucji należności pieniężnej za dokonanie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W celu uproszczenia tego systemu w art. 64 § 4 u.p.e.a. wprowadzono regulację stanowiącą podstawę do naliczania, co do zasady, opłaty egzekucyjnej pobieranej w wysokości proporcjonalnej do wyegzekwowanych środków pieniężnych. Obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej uzależniono od efektów czynności egzekucyjnych prowadzących do ściągnięcia dochodzonych należności pieniężnych. Natomiast w myśl art. 6 ustawy z dnia 4 lipca

2019 r. w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a takim jest postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11 ww. ustawy.

W myśl art. 7 ust. 1 ww. ustawy niewyegzekwowaną lub niepobraną przed dniem wejścia w życie ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł.

Zgodnie z ww. art. 7 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (czyli do dnia 20 lutego 2021 r.) opłata, o której mowa w ust. 1 została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł, a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej, natomiast w myśl art. 7 ust. 3 nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł.

Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. 20 lutego 2021 r.) opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1 a i 5 ustawy egzekucyjnej w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40.000 zł.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1 została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40.000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40.000 zł, a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej. Natomiast w myśl art. 8 ust. 3 ww. ustawy nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40.000 zł.

Reasumując, organ nadzoru stwierdził, że kierując się zarówno wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2392/19, jak i wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 listopada 2020 r., sygn. akt 1179/20 oraz uwzględniając obecnie obowiązujące przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie kosztów egzekucyjnych i stan faktycznym polegający na tym, że w dniu [...] r. wierzyciel wpłacił kwotę [...] zł, określoną postanowieniem nr [...] jak i kwotę [...] zł, określoną postanowieniem nr [...] - na kwotę kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela będą się składać następujące koszty przypisane do poszczególnych tytułów wykonawczych:

- nr [...] : opłata manipulacyjna 100 zł (było [...] zł), opłata za zajęcie rachunku bankowego [...] zł, wydatek egzekucyjny [...] zł - razem [...] zł,

- nr [...]: opłata manipulacyjna 100 zł (było [...] zł), opłata za zajęcie rachunku bankowego [...] zł, sporządzenie protokołu o stanie majątkowym [...] zł - razem [... zł,

- nr [...]: opłata manipulacyjna [...] zł, opłata za zajęcie rachunku bankowego [...] zł - razem [...] zł,

- nr [...]: opłata manipulacyjna 100 zł (było [...] zł), opłata za zajęcie rachunku bankowego [...] zł - razem [...] zł,

- nr [...]: opłata manipulacyjna 100 zł (było [...] zł), opłata za zajęcie rachunkowego bankowego [...] zł - razem [...] zł,

- nr [...]: opłata manipulacyjna 100 zł (było [...] zł), opłata za zajęcie rachunku bankowego [...] zł - razem [...] zł,

- nr [...]: opłata manipulacyjna 100 zł (było [...] zł), opłata za zajęcie rachunku bankowego [...] zł, sporządzenie protokołu o stanie majątkowym [...] zł, wydatek egzekucyjny [...] zł - razem [...] zł,

- nr [...]: opłata manipulacyjna 100 zł (było [...] zł), opłata za zajęcie rachunku bankowego [...] zł, sporządzenie protokołu o stanie majątkowym [...] zł - razem [...] zł,

- [...]: opłata manipulacyjna 100 zł (było [...] zł), opłata za zajęcie rachunku bankowego [...] zł - razem [...] zł,

- nr [...]: opłata manipulacyjna 100 zł (było [...] zł), opłata za zajęcie rachunku bankowego [...] zł - razem [...] zł.

Łącznie koszty egzekucyjne wynoszą zatem [...] zł.

Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając postanowienie organu odwoławczego w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP w zakresie, w jakim zaskarżone postanowienie pomija wytyczne dotyczące wykładni i zastosowania ww. przepisów Konstytucji RP zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w szczególności poprzez ich niezastosowanie podczas stosowania przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., w konsekwencji obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi niewspółmiernymi do faktycznie podjętych czynności;

2. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie aktualnego poglądu, iż opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona tylko wtedy, gdy zajęto środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 899/20, jak i wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 929/20, a w konsekwencji niezasadne obciążenie wierzyciela opłatami egzekucyjnymi za zajęcie rachunku bankowego, podczas gdy egzekucja z zajęcia wierzytelności rachunku bankowego zobowiązanego okazała się nieskuteczna;

3. art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. polegające na określeniu kosztów egzekucyjnych na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 za niezgodne z Konstytucją RP, w wyniku czego organ błędnie zinterpretował treść wyroku Trybunału i nie dokonał miarkowania wysokości kosztów egzekucyjnych;

4. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 64c § 4 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia i ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych na poziomie [...] zł oraz obciążenia nimi wierzyciela, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 i wyrażonej w nim zasadzie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, oraz wbrew aktualnemu poglądowi, iż opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona tylko wtedy, gdy zajęto środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku, a to zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 899/ 20, jak i wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 929/20;

5. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym zostały podjęte i jaki był ich wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w określonej przez organ wysokości, jak i brak wykazania, iż ustalone koszty egzekucyjne którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego oraz brak pełnego, jednoznacznego i przekonującego wykazania, że określona wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela realizuje wszystkie wytyczne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, w kontekście taktycznego nakładu pracy i rzeczywiście poniesionych kosztów finansowych, przy uwzględnieniu czasochłonności i stopnia skomplikowania podjętych czynności egzekucyjnych.

Skarżący w uzasadnieniu skargi opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie podniósł, że Sąd po przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania wskazał, iż w niniejszej sprawie organy obu instancji całkowicie pominęły kwestię stwierdzonej niekonstytucyjności wskazanych przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć nie odniosły się bowiem w żaden sposób do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych, w odniesieniu do poziomu skomplikowania czynności, podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, jak również nie ustosunkowały się do tego, czy wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat, powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego. Dalej Sąd wskazał, iż organy egzekucyjne zupełnie pominęły te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów, wobec czego nie sposób jest stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Ustalając wysokość opłaty za czynności egzekucyjne należy bowiem wykazać, jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego toczącym się postępowaniu egzekucyjnym zostały podjęte i jaki był ich wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w określonej przez organ wysokości. Każdorazowo jednak organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego.

Tym samym, w ocenie pełnomocnika skarżącego, organ naruszył art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym zostały podjęte i jaki był ich wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w określonej przez organ wysokości, jak i brak wykazania, iż ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego.

Następnie pełnomocnik skarżącego zakwestionował zasadność naliczenia przez organ odwoławczy opłaty za zajęcie rachunku bankowego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w sytuacji, gdy egzekucja z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego okazała się nieskuteczna. Autor skargi zauważył, że w tej kwestii wykształciły się dwie linie orzecznicze sądów administracyjnych:

- pierwsza z nich uznaje, że opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona tylko wtedy, gdy zajęto środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku,

- druga z nich uznaje, że opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona także wtedy, gdy nie zajęto żadnych środków pieniężnych z tego rachunku.

Natomiast aktualnie za pierwszym ze wskazanych poglądów, że opłata za zajęcie rachunku bankowego może być naliczona tylko wtedy, gdy zajęto środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku, przemawia najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - np.: wyroki z 18 listopada 2020 r., sygn. akt l GSK 899/20; z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 929/20; z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1435/20.

Dalej pełnomocnik skarżącego w zakresie wykładni art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. odwołał się pomocniczo do zmian jakie ustawodawca wprowadził w zakresie zasad ustalania wysokości opłat za czynności egzekucyjne na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553). W nowym brzmieniu ustawa egzekucyjna uzależnia wysokość opłat od efektywności czynności egzekucyjnych, tj. wprowadza zasadę naliczania ich od kwoty wyegzekwowanych środków. Jest to dodatkowy argument przemawiający za słusznością poglądu, że niezasadnym jest naliczanie opłaty za nieefektywne zajęcie rachunków bankowych, które nie wiązało się z pozyskaniem żadnych środków pieniężnych.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd wskazuje, że niniejsza sprawa podlega kontroli sądowej po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 23 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1179/20 postanowienia organu nadzoru z [...] r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniach sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Rzeczą Sądu jest więc zbadanie, czy organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji zastosował się do oceny prawnej i wskazań co dalszego postępowania zawartych w powyższym wyroku.

W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że kwestia, iż opłata egzekucyjna za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego może być naliczona także wtedy, gdy nie zajęto żadnych środków pieniężnych na rachunku bankowym została już prawomocnie przesądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 23 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1179/20 (wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tym zakresie Sąd orzekający odwoła się więc do oceny prawnej, zaprezentowanej w powyższym wyroku. I tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 23 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1179/20, będąc związany oceną prawną przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2392/19 uznał, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., może być pobrana nie tylko wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Nie można bowiem zgodzić się z poglądem, że warunkiem pobrania opłaty egzekucyjnej za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest skuteczne zastosowanie tego środka egzekucyjnego, w razie zaś jego bezskuteczności opłaty się nie pobiera. Zgodnie z jednym z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 2270/19, wśród wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. środków egzekucyjnych stosowanych przy egzekucji należności pieniężnych, wskazano m.in. na egzekucję z rachunków bankowych. Uszczegółowienie zastosowania tego środka nastąpiło w Rozdziale 4 Dziale II u.p.e.a., który zatytułowany został "Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych". W art. 80 i nast. u.p.e.a., opisując procedurę zastosowania tego środka egzekucyjnego, wyraźnie zostało przewidziane, że polega on na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Nie jest to wobec powyższego "zajęcie rachunku bankowego", lecz "wierzytelności" związanych z prowadzeniem rachunku bankowego. Dlatego za dokonanie takiej czynności, pobierana jest opłata egzekucyjna, przewidziana w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., który przewiduje, że opłata pobierana jest za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych – 5% kwoty egzekwowanej należności. Z przepisów tych wynika zatem, że opłata jest pobierana za zajęcie wierzytelności, a nie za zajęcie rachunku bankowego. Ponadto w regulacji tej nie ma żadnego powiązania pomiędzy możliwością pobierania opłaty, a istnieniem na rachunku bankowym środków pieniężnych. Wynika to z faktu, że dokonana czynność egzekucyjna związana jest z zajęciem wierzytelności dłużnika egzekwowanego wobec banku, nie zaś z zajęciem jego środków, które aktualnie na rachunku się znajdują. Przez wierzytelność należy w tym przypadku rozumieć prawo domagania się przez wierzyciela (dłużnika egzekwowanego) wobec swojego dłużnika (banku) wypłaty określonych środków związanych z prowadzonym rachunkiem bankowym. Prawo to istnieje przez cały okres posiadania rachunku bankowego przez dłużnika. Jednocześnie posiadacz rachunku bankowego może wystąpić z roszczeniem wobec banku wypłaty określonych środków, jedynie wówczas, gdy są one dostępne na tym rachunku. Niemniej jednak jest to już roszczenie o konkretne zachowanie banku, którego źródłem jest posiadanie określonej wierzytelności. W konsekwencji poprzez dokonanie czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, organ egzekucyjny "nabywa uprawnienia" posiadacza rachunku bankowego do wypłaty środków pieniężnych, które aktualnie się na nim znajdują, bądź w przyszłości wpłyną na rachunek. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie polega zatem na zajęciu "konkretnych środków" na rachunku się znajdujących, lecz na zajęciu praw posiadacza rachunku do domagania się wypłaty środków z rachunku bankowego. Czynność taka zostaje dokonana w momencie doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Wynika to wprost z art. 80 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Treść powyższego przepisu nie może pozostawiać żadnych wątpliwości, kiedy dana czynność została dokonana. Czym innym jest natomiast skuteczność takiej czynności, która uzależniona jest od pozostawania na rachunku bankowym środków pieniężnych. Niemniej jednak opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. pobierana jest za samą czynność zajęcia wierzytelności, nie zaś za przekazanie środków pieniężnych przez bank, wypłaconych organowi podatkowemu w związku z dokonanym zajęciem.

Uzasadnieniem takiego wniosku jest też treść kolejnych przepisów. Określenie wysokości pobieranych opłat egzekucyjnych oraz sposoby obliczania ich wysokości zostały opisane w art. 64 § 1 u.p.e.a. Na podstawie tego przepisu wyróżnić można dwa sposoby obliczania wysokości opłat stosunkowych. Pierwszy z nich związany jest z efektywnością dokonanej czynności, czyli koszty obliczane są od: pobranej należności (pkt 1) lub kwoty uzyskanej ze sprzedaży (pkt 11). Kolejny sposób odnosi się do kwoty egzekwowanej należności (pkt 2, 3, 4, 5, 6 i 14), czyli oderwany jest od efektywności i skuteczności dokonanej czynności, skoro jest w nim mowa o kwocie "egzekwowanej" a nie o kwocie "wyegzekwowanej" należności.

Potwierdzeniem takiego podziału pobierania opłat stosunkowych jest § 7 art. 64 u.p.e.a., w którym wyraźnie wyodrębniono określanie opłaty stosunkowo do egzekwowanej lub pobranej należności pieniężnej.

Nie bez znaczenia pozostaje także unormowanie zawarte w § 4 art. 64 u.p.e.a., przewidujące, że opłaty za zajęcia, o których mowa w § 1 pkt 2-6, pobiera się tylko raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane. Wynika z niego, że między innymi opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, powinna zostać pobrana przy dokonaniu pierwszej czynności, gdyż stwierdzenie o "ponowieniu czynności" oznacza, iż przy pierwszym zastosowaniu środka egzekucyjnego nie uzyskano pełnego zaspokojenia egzekwowanego świadczenia i dlatego czynność musi zostać ponowiona. Potwierdza to zatem tezę, że opłata za zajęcie wierzytelności nie ma związku z efektywnością zastosowanego środka egzekucyjnego.

Nie można również pomijać uregulowania zawartego w art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a., który przewiduje, że obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności – z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Obowiązek uiszczenia opłaty uzależniony zatem został od samego zajęcia, a nie od skuteczności tego zajęcia. Legalna definicja dłużnika zajętej wierzytelności została podana w art. 1a pkt 3 u.p.e.a., który stanowi, że jest to dłużnik zobowiązanego, jak również bank, pracodawca, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasat oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. W rozpatrywanej sprawie dłużnikiem zajętej wierzytelności był bank w którym dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi.

Jak wynika z wszystkich wyżej powołanych przepisów, ustawodawca nie uzależnił wysokości opłaty egzekucyjnej z tytułu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego od efektywności tej czynności, czyli w praktyce od tego, aby na rachunku bankowym znajdowały się środki pieniężne. Istotne jest jedynie, aby doszło do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i już wówczas powstaje obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej obliczonej procentowo od kwoty "egzekwowanej" należności.

Na brak związku pomiędzy skutecznością podjętych czynności, a wyliczeniem stosunkowych opłat egzekucyjnych, zależnych od egzekwowanej należności, zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14. Wyraźnie zaznaczył on, że opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjne ponosi się za podejmowane i dokonywane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne. Ich wysokość określona została stosunkowo, jako określony procent od kwoty egzekwowanej, a nie wyegzekwowanej należności. Taki sposób ukształtowania wysokości analizowanych opłat z założenia powoduje, że mają one charakter opłaty ryczałtowej – ponoszonej "za" wskazane w nich czynności, ale niezależnie od ich intensywności, rezultatów czy innych czynników, które mogłyby wpływać na ich wysokość. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Analiza uzasadnienia tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że to oderwanie wysokości opłaty egzekucyjnej od skuteczności podejmowanych czynności - czyli między innymi zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, miało istotne znaczenie dla podjętego końcowego rozstrzygnięcia. Wobec powyższego również w świetle wyroku Trybunału nie można bronić poglądu, że jedynie skuteczne dokonanie zajęcia w sensie uzyskanie kwoty znajdującej się na rachunku bankowym, upoważnia organ egzekucyjny do pobrania opłaty egzekucyjnej na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.

W świetle przytoczonych rozważań niezasadny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Nie mogła okazać się skuteczna argumentacja skargi, odwołująca się do najnowszego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro sporna kwestia została już przesądzona prawomocnym wyrokiem, wydanym w sprawie.

Organ nadzoru prawidłowo określił wysokość opłaty manipulacyjnej oraz egzekucyjnej, naliczonej do każdego tytułu wykonawczego, mając na uwadze, iż przepisy prawa uległy zmianie.

Obecnie ustawodawca, uwzględniając wytyczne Trybunału Konstytucyjnego dotyczące niekonstytucyjności przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., w zakresie w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553), która obowiązuje od 20 lutego 2021 r., zmienił przepisy regulujące koszty egzekucyjne w sposób kompleksowy, ustalając nowe zasady ich naliczania i poboru.

W ustawie nowelizującej przyjęto odmienny od dotychczasowego sposób naliczania opłaty manipulacyjnej, odstępując od procentowego sposobu naliczania tej opłaty od wysokości dochodzonego obowiązku. Przyjęto dwie kwotowe stawki tej opłaty (40 zł lub 100 zł). Stosownie do art. 1 pkt 19 ustawy z 4 lipca 2019 r. nadano nowe brzmienie przepisowi art. 64 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 64 § 1 i § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej i wynosi ona 40 zł, a w przypadku wszczęcia egzekucji administracyjnej ulega podwyższeniu i wynosi 100 zł. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego oddzielnie do każdego tytułu wykonawczego.

Z kolei w odniesieniu do opłaty egzekucyjnej ustawodawca zrezygnował z dotychczasowego systemu naliczania opłat w egzekucji należności pieniężnej za dokonanie przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W celu uproszczenia tego systemu w art. 64 § 4 u.p.e.a. wprowadzono regulację stanowiącą podstawę do naliczania, co do zasady, opłaty egzekucyjnej pobieranej w wysokości proporcjonalnej do wyegzekwowanych środków pieniężnych. Obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej uzależniono od efektów czynności egzekucyjnych prowadzących do ściągnięcia dochodzonych należności pieniężnych.

Natomiast w myśl art. 6 ustawy z 4 lipca 2019 r. w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a takim jest postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych wierzyciela, stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11 ustawy z 4 lipca 2019 r.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy z 4 lipca 2019 r. niewyegzekwowaną lub niepobraną przed dniem wejścia w życie ustawy opłatę manipulacyjną, naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z 4 lipca 2019 r., jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy (czyli do 20 lutego 2021 r.) opłata, o której mowa w ust. 1 została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, pobiera się ją w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł, a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej.

Natomiast w myśl art. 7 ust. 3 ustawy z 4 lipca 2019 r., nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z 4 lipca 2019 r., niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. 20 lutego 2021 r.) opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1 a i 5 u.p.e.a. w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40.000 zł.

Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z 4 lipca 2019 r., jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1 została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 40.000 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 40.000 zł, a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej, natomiast w myśl art. 8 ust. 3 nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 40.000 zł.

W rozpoznawanej sprawie wierzyciel wpłacił zarówno kwotę [...] zł określoną postanowieniem organu egzekucyjnego z [...] r. nr [...] jak i kwotę [...] zł określoną postanowieniem tego organu z [...] r. nr [...]. Zatem prawidłowo organ nadzoru obniżył wysokość opłat manipulacyjnych, zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 1 ustawy z 4 lipca 2019 r.

Nie doszło także do naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, skoro Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 uznał, że dopuszczalne jest stosowanie stawek stosunkowych (procentowych), jako metody określenia wysokości kosztów egzekucyjnych (zob. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17; z 28 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 2094/18), a naliczone opłaty egzekucyjne są stosunkowo niskie i są oczywiście niższe niż 40.000 zł.

Nie doszło także do naruszenia przepisów postępowania i to w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 107 § 3 K.p.a. Organ nadzoru wskazał czynności organu egzekucyjnego (doręczenie odpisów tytułów wykonawczych, sporządzenie i doręczenie zawiadomień z [...] r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A. oraz z [...] r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w B S.A., sporządzenie protokołów o stanie majątkowym) i ich wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w określonej w zaskarżonym postanowieniu wysokości.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.