Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 321/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Kuba Czesława Socha Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] K. C. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 2629/04 w sprawie ze skargi [...] K. C. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 października 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 2629/04 oddalił skargę [...] K. C. (zwanego dalej: skarżącym) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lipca 2004 r., nr [...]. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy. Decyzjami z października i listopada 2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. wymierzył skarżącemu opłaty manipulacyjne dodatkowe za wykonanie czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego w Miejscu Uznanym [...] zlokalizowanym w W. k/ B. a, w kwotach wymienionych w tych decyzjach.

W dniu [...] stycznia 2003 r. skarżacy, w trybie art. 265- § 1 k.c., złożył do Naczelnika Urzędu Celnego I w W. wnioski o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. oraz o zwrot pobranych opłat.

Decyzjami z [...] czerwca 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w W. odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego.

Po rozpatrzeniu odwołań [...] K. C. Dyrektor Izby Celnej w W., decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] do [...] utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący podkreślił, że wydanie decyzji dotyczących wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych nie było poprzedzone wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie, nie zagwarantowano również czynnego udziału strony w tym postępowaniu. W związku z tym, w ocenie skarżącego nie było podstaw do wymierzenia i poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych. Organy celne niezasadnie traktują zatem kwoty pobrane bez tytułu prawnego jako opłaty dodatkowe manipulacyjne, a w konsekwencji organ błędnie przyjęły, iż zwrot pobranych opłat następuje w trybie art. 277 kodeksu celnego. W odniesieniu do regulacji prawa procesowego skarżący podniósł, iż organy nie ustosunkowały się do wszystkich zgłaszanych przez niego zarzutów, a w szczególności nie doniosły się do wątpliwości związanych z pojęciami "kontrola celna" i "czynności służbowe". Skarżący wskazał również, że załączone do akt sprawy protokoły z przeprowadzanych czynności nie określają wartości odprawianych towarów, co powinno mieć miejsce ze względu na treść art. 276 § 1 kodeksu celnego. W ocenie skarżącego organy celne niezasadnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej nastąpiło na wniosek strony w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego. Skarżący podkreślił również, iż organy obydwu instancji nie ustosunkowały się do zarzutów nierównego traktowania miejsc uznanych w stosunku do oddziałów i posterunków celnych. Skarżący podniósł, że wskazał na czym polegał jego ważny interes w uchyleniu decyzji, tj. odwrócenie skutków niekorzystnego i nieuzasadnionego obciążenia z tytułu przedmiotowych opłat.

Wojewódzki Sad Administracyjny oddalając skargę podkreślił, iż postępowanie w niniejszej sprawie dotyczyło decyzji wydanych na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego, a więc w trybie nadzwyczajnym. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Przedmiotem oceny w takim postępowaniu było zatem wyłącznie zaistnienie przesłanek związanych z występowaniem tych dwu okoliczności, a nie kwestia merytorycznego badania słuszności lub prawidłowości decyzji ostatecznej i powstałej w wyniku jej wydania sytuacji prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, iż decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W. wymierzające skarżącemu opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nieskorzystania przez zainteresowana ze środków odwoławczych, o których Agencja została prawidłowo pouczona.

Sąd stwierdził, że możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 265- kodeksu celnego uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką jest natomiast zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych. Niespełnienie chociażby jednej z przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej skutkuje niedopuszczalnością wzruszenia decyzji w tym trybie, bez względu nawet na wolę organu.

Sąd zwrócił uwagę, że w zarzutach sformułowanych we wniosku oraz w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I, skarżący nawet nie nawiązał do przesłanek z art. 265- kodeksu celnego warunkujących możliwość wzruszenia decyzji w tym trybie. W szczególności zaś nie wykazał czy interes publiczny czy też ważny interes strony miałby przemawiać za uchyleniem decyzji wymiarowych.

Sąd stwierdził, że przesłanka "ważnego interesu strony", nie została prawnie zdefiniowana, podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu publicznego". Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 265- Kodeksu celnego tryb ma charakter nadzwyczajny Sąd przyjął, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony", jak i "interesu publicznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej.

Biorąc pod uwagę, że celem trybu nadzwyczajnego z art. 265- Kodeksu celnego nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji, Sąd przyjął, że w ramach wszczętego na wniosek strony postępowania zmierzającego do wzruszenia decyzji ostatecznej, "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "ważny interes" lub "interes publiczny", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy.

Zdaniem Sądu, w postępowaniu wszczętym na wniosek strony, prowadzonym w trybie art. 265- Kodeksu celnego, nie można przy ocenie "ważnego interesu strony" jako przesłanki umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej pominąć zachowania samej strony i tego, jak strona rozumie swój "ważny" interes. To czy ma ona "interes" i czy jest to interes "ważny" jest przede wszystkim kwestią oceny samej strony, a więc to ona musi wskazać, na czym ten interes polega i dlaczego jest on ważny.

Biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 265- kodeksu celnego tryb jest trybem nadzwyczajnym oraz że stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, należy zdaniem Sądu przyjąć, że ów "ważny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał zastosowanie trybu nadzwyczajnego.

Sąd odniósł się także do kwestii występowania w sprawie "interesu publicznego" wskazując, że pojęcie to oprócz aspektu społecznego, obejmuje również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. W interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej - nawet wadliwej.

W kontekście interesu publicznego Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organy celne na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 kodeksu celnego pobierały opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności wykonywane na wniosek skarżącego w miejscowości znajdującej się niewątpliwie poza siedzibą urzędu celnego. W związku z tym, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występuje "interes publiczny", który umożliwiałby wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego.

Wskazując na powyższe Sąd uznał, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała ani interesu publicznego ani swojego ważnego interesu, który uzasadniałby wzruszenie ostatecznej decyzji i wobec braku podstawowej przesłanki z art. 265- § 1 Kodeksu celnego wniosek strony o zmianę lub uchylenie tej decyzji nie mógł być uwzględniony przez organy celne.

Wojewódzki Sąd podniósł również, że decyzja wydawana na podstawie art. 2651 kodeksu celnego jest decyzją o charakterze uznaniowym, bowiem w przepisie tym ustawodawca stwierdził, że przy spełnieniu określonych przesłanek decyzja ostateczna "może" być uchylona lub zmieniona. W judykaturze oraz w doktrynie przyjmuje się zatem, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanek określonych w art. 2651 kodeksu celnego, organ może ale nie musi wzruszyć decyzję ostateczną. Tak szeroko zakreślona sfera możności postępowania organu sprawia, że sądowa kontrola wspomnianej decyzji jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy w sprawie orzekał organ właściwy, czy zastosowano odpowiednie przepisy prawa oraz czy nie miały miejsca tego rodzaju naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. W związku z tym, że takich uchybień w zaskarżonej decyzji nie stwierdzono, również i z tej przyczyny skarga strony nie mogła zostać uwzględniona.

W odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących art. 277 kodeksu celnego Wojewódzki Sąd stwierdził, iż kwestia czy w wyniku ewentualnego uchylenia decyzji wymiarowych byłaby możliwość wydania decyzji orzekającej o zwrocie pobranych kwot na zasadach przewidzianych dla zwrotu należności celnych jest zagadnieniem wtórnym w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do podniesionego przez skarżącego zarzutu braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej oraz niezagwarantowania czynnego udziału strony, Sąd stwierdził, że organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie funkcjonariuszy celnych do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. W kontekście powyższego Sąd stwierdził, że organ celny II instancji trafnie zauważył, że strona brała udział w postępowaniu, gdyż podpisywała bez jakichkolwiek zastrzeżeń stosowne protokoły, stanowiące podstawę do wydania decyzji.

Za nietrafny Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji, bowiem jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Celnej w W., istotą miejsca uznanego jest uzyskanie przez podmiot zainteresowany korzyści w postaci ułatwienia w dokonywaniu odprawy towarów, a wiec podmioty posiadające takie miejsca miały możliwości uzyskania przewagi rynkowej nad podmiotami pozbawionymi udogodnień związanych z prowadzeniem miejsc uznanych. Dokonując wyboru, czy zgłoszenie celne będzie dokonane w oddziale celnym czy w miejscu uznanym, strona skarżąca musiała liczyć się z określonymi skutkami w postaci konieczności poniesienia dodatkowych opłat manipulacyjnych, zwłaszcza, iż została ona poinformowana o tym decyzją dotyczącą uznania proponowanego miejsca [...] Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów dotyczących równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.

Za trafne Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał wskazanie przez Dyrektora Izby Celnej w W., że wszystkie czynności mające na celu zapewnienie przestrzegania przepisów prawa celnego mieszczą się w pojęciu dozoru celnego i kontroli celnej stanowią czynności służbowe funkcjonariusza celnego.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 276 § 1 kodeksu celnego Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał, aby opłaty manipulacyjne dodatkowe zostały wyliczone nieprawidłowo. Organy celne wyliczyły opłaty na podstawie § 7 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r. (Dz. U. Nr 139, poz. 937 ze zm.), a skarżący nie wykazał, ażeby przekraczały one 40% wartości towaru, w związku z czym zarzut ten, w ocenie Sądu, jest chybiony.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że naruszenie polegające na nieustosunkowaniu się przez Naczelnika Urzędu Celnego do wszystkich zarzutów podniesionych we wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 2651 kodeksu celnego, zostało w całości konwalidowane w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie.

[...] K. C. wniósł skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, zaskarżając je w całości i zarzucając, że zostało ono wydane z naruszeniem:

I. Przepisów postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzje organów celnych, które naruszyły art. 265- ustawy Kodeks celny w ten sposób, że błędnie odmawiając zastosowania tego przepisu bezpodstawnie odmówiły uchylenia i zmiany decyzji wymierzającej firmie opłaty manipulacyjne;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na decyzje organów celnych naruszające rażąco przepisy o postępowaniu, tj. art. 263- Kodeksu celnego, art. 120 - 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 Kodeksu celnego, które to naruszenia, wbrew osądowi WSA, miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem:

- decyzja Dyrektora Izby Celnej (jak również decyzja organu I instancji) nie zawierała dostatecznych ustaleń faktycznych i prawnych, w zakresie wnioskowanym przez stronę, a odnoszących się do przesłanek wymiaru opłat tj. rodzaju czynności wykonywanych przez funkcjonariuszy celnych (czynności służbowe - czynności kontroli celnej) w miejscu uznanym [...] oraz wartości celnej towarów, mającej bezpośredni wpływ na wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych, przez co decyzja ta naruszała art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej;

- Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 265- Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia przez niewłaściwe zastosowanie (Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.) był Dyrektor Izby Celnej; tym samym postępowanie organów celnych w przedmiotowej sprawie naruszało art. 120 Ordynacji podatkowej;

- organy celne błędnie przyjęły, że wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nastąpiło na wniosek skarżącego w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego oraz, że postępowanie prowadzące do wydania decyzji nie wymagało zachowań zgodnych z normami wyrażonymi w art. 122, art. 123 § 1, 200 § 1 Ordynacji podatkowej;

- materialno-prawną podstawa zaskarżonych decyzji był art. 264 § 2 kodeksu celnego formułujący jednoznaczną dyspozycję zwrotu należności celnych w przypadku, gdy w chwili ich uiszczenia nie były one prawnie należne. Zdaniem skarżącej jakkolwiek przepis ten może stanowić punkt odniesienia dla oceny przesłanek zastosowania instytucji uchylenia lub zmiany decyzji, to nie powinien stanowić podstawy materialno-prawnej decyzji wydanej w trybie art. 2651 kodeksu celnego co niewątpliwie naruszyło zasadę praworządności wyrażoną w art. 120 Ordynacji podatkowej oraz zasadę zaufania wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej i kwalifikowało decyzje organów celnych do uchylenia;

3. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezbadanie zasadności zarzutu skarżącego, dotyczącego niewystąpienia istotnej przesłanki poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych, określonej w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, tj. wykonywania "czynności służbowych" przez funkcjonariuszy celnych w miejscu uznanym;

4. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie w granicach sprawy oraz art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do istoty zawartego w skardze zarzutu dyskryminacyjnego traktowania miejsc uznanych i w konsekwencji nie odniesienie się do niego.

II. Naruszeniem przepisów prawa materialnego, o których mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:

1. § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów przez akceptację niewłaściwego zastosowania, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 265- Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych był, zgodnie z § 4 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów, Dyrektor Izby Celnej;

2. art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez akceptację błędnego jego zastosowania w wyniku przyjęcia, że na wniosek [...] w miejscu uznanym wykonywane były jakiekolwiek czynności służbowe;

3. art. 265- Kodeksu celnego przez jego błędną interpretację, tj.:

- poprzez przyjęcie, że na firmie jako wnioskodawcy spoczywał ciężar przeprowadzania oczywistych dowodów na to, że wnioskowane uchylenie decyzji skutkować będzie zaspokojeniem zarówno ważnego, finansowego interesu strony, jak i interesu publicznego,

- poprzez przyjęcie, że przesłanka interesu publicznego zasadzającego się na eliminowaniu wadliwych i szkodzących porządkowi prawnemu decyzji nie jest wystarczająca by decyzje takie uchylać ponieważ eliminowanie decyzji godzi w pewność obrotu prawnego i gospodarczego;

4. art. 277 Kodeksu celnego poprzez akceptację niewłaściwego zastosowania i przyjęcie, iż ma on zastosowanie także do zwrotu kwot uprzednio pobranych jako opłaty manipulacyjne dodatkowe;

5. art. 276 § 1 Kodeksu celnego poprzez akceptację niestosowania przez organy celne zawartej tam normy, w przypadkach gdy wysokość opłat manipulacyjnych dodatkowych stanowi iloczyn liczby godzin przepracowanych przez funkcjonariuszy celnych i stawki godzinowej określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z 14 listopada 1997 r.;

6. art. 32 oraz art. 217 Konstytucji, w związku z art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, poprzez pominięcie normatywnej treści tych przepisów, w zakresie w jakim wynika z nich fundamentalna dla państwa prawa zasada równości wobec prawa, albowiem pobór opłat manipulacyjnych dodatkowych poza granicami administracyjnymi W. realizowany był wyłącznie w miejscach uznanych, mimo że odprawy celne na wniosek stron dokonywane były także w jednostkach organizacyjnych administracji celnej oraz pominięcie fundamentalnej zasady nakładania danin jedynie w drodze ustawy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący oparł skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), zarzucając że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że skarżący wniósł o uchylenie w nadzwyczajnym trybie ostatecznych decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności służbowe wykonywane przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego IX w B. podejmowane na wniosek poza siedzibą urzędu celnego. Wobec tego przesłanki uchylenia decyzji należy oceniać stosownie do art. 2651 § 1 kodeksu celnego.

Sąd I instancji trafnie stwierdził, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek zastosowania powołanego przepisu, a mianowicie tego, że za uchyleniem decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony. Ważnego interesu skarżącego nie można zrozumieć tylko w ten sposób, że uchylenie decyzji ostatecznej o wymiarze opłat, a następnie zwrot tych opłat, jest korzystne dla sytuacji finansowej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że według takiego rozumowania, żądanie uchylenia każdej decyzji ostatecznej, nakładającej obowiązki lub inne ciężary na jednostki, spełniałoby niemal automatycznie omawiane wymaganie, zawarte w art. 2651 § 1 kodeksu celnego.

Trafne jest także stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące tego, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje kolejna przesłanka: interesu publicznego, który miałby przemawiać za uchyleniem ostatecznej decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego, interes publiczny miałby polegać na wyeliminowaniu z obrotu decyzji ostatecznych, które, jego zdaniem, naruszają prawo.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że niewątpliwie w interesie publicznym leży, aby wydawane przez organy administracji publicznej decyzje były zgodne z prawem. Istnieją przy tym rozwiązania proceduralne, które pozwalają osiągnąć taki pożądany stan rzeczy. Należy do nich przede wszystkim uprawnienie strony do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, jak również skarga do sądu administracyjnego. Należy zauważyć, że skarżący z tych uprawnień nie skorzystał.

Jak wynika z art. 128 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego, decyzje od których nie służy odwołanie są ostateczne, są trwałe i ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach. W tym kontekście należy stwierdzić, że interes publiczny przemawia za pewnością prawa i trwałością decyzji ostatecznych. Jeśli chodzi natomiast o wyjątki od trwałości decyzji ostatecznej, to trzeba zauważyć, że w odniesieniu do decyzji organów administracji celnej zawierających wady, przepisy ustawowe przewidują je w razie wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 247 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego) albo wznowienia postępowania (art. 240 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego). Skarżący, kwestionując decyzje o wymiarze opłat manipulacyjnych dodatkowych, nie powołał się jednak na przytoczone wyżej przepisy, ale oparł się na art. 2651 § 1 kodeksu celnego. Ten przepis stanowi odmienną podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej, opartej na innych przesłankach. W kontekście powołanych wyżej przepisów art. 247 i 240 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 kodeksu celnego, nie jest zatem prawidłowe powołanie się przez skarżącego na podstawie art. 2651 § 1 kodeksu celnego na interes publiczny, który miałby polegać na uchylaniu ostatecznych decyzji, według twierdzeń skarżącego, niezgodnych z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza wobec tego, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę nie dopatrując się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa. Przemawiają za tym zarówno ogólne względy wskazane wyżej, jak i okoliczność, że w skardze kasacyjnej nie wykazano, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył prawo dokonując kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej.

Sąd I instancji trafnie stwierdził, że czynności funkcjonariuszy celnych, za które zostały pobrane opłaty manipulacyjne dodatkowe są czynnościami mieszczącymi się w ramach art. 275 § 4 pkt 5 kodeksu celnego. Organy administracyjne wydające decyzje były właściwe w sprawie, której przedmiotem było uchylenie decyzji, a nie zwrot opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo orzekł, że odprawa towarów w miejscu uznanym była dokonywana na wniosek strony. Miejsce uznane było usytuowane poza siedzibą urzędu celnego, wobec czego pobranie opłaty było uzasadnione. Trafnie orzekł Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Dokonywanie odprawy celnej na wniosek strony w miejscu uznanym oznacza korzystniejszą sytuację, w porównaniu z dokonywaniem zgłoszeń w oddziale celnym. Korzyściom zainteresowanych podmiotów towarzyszy przy tym ponoszenie przez nich opłat manipulacyjnych dodatkowych.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.