Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2315/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] października 2016 r., nr [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23.; dalej zwanej "k.p.a.") oraz art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774; dalej "u.g.n.") utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2016 r., nr [...], orzekającą o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 91 m², zajętą pod część drogi publicznej.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Starosta [...] decyzją nr [...] z [...] września 2016 r. odmówił uwzględnienia wniosku K. S. działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik P. S. z dnia [...] października 2015 r. w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 91 m2, zajętą pod część drogi publicznej z uwagi na fakt, iż wniosek w przedmiotowej sprawie złożony został z uchybieniem terminu wskazanego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej jako ustawa z dnia 13 października 1998 r.).

Odwołanie od ww. decyzji w ustawowym terminie wnieśli K. S. działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik P. S.. Odwołujący wskazali, że o fakcie zajęcia części gruntu stanowiącego ich własność pod drogę publiczną dowiedzieli się dopiero z decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] maja 2015 r. stwierdzającej nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda [...] wskazał, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji Starosty [...] stanowi art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie zaś z ustępem 4 ww. artykułu, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że postępowanie w sprawie administracyjnej zakończonej decyzją organu pierwszej instancji zostało wszczęte wnioskiem K. S. działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik P. S. z dnia 7 października 2015 r. Zatem odwołujący terminowi określonemu w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., który nie podlega przywróceniu uchybili.

Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że ww. ustawa z dnia 13 października 1998 r. w jakikolwiek sposób nie odnosi się, ustalając termin wygaśnięcia roszczenia, do daty wydania decyzji o przejściu nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Wobec tego wydanie decyzji w tym przedmiocie po dniu 31 grudnia 2005 r. w jakikolwiek sposób nie niweczy skutku uchybienia ustawowego terminu do wystąpienia z odpowiednim żądaniem.

Brzmienie przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jednoznacznie wskazuje, że nie jest możliwe przyznanie odszkodowania osobie, która złożyła stosowny wniosek po dniu 31 grudnia 2005 r, ponieważ wygaśnięcie roszczenia jest definitywne i nieodwracalne. Roszczenie, które wygasło, nie może odzyskać bytu prawnego bez względu na okoliczności. W szczególności bez znaczenia jest kwestia świadomości i wiedzy strony ubiegającej się o odszkodowanie oraz jej ewentualnego zawinienia w przekroczeniu terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z [...] października2016 r. wniósł P. S.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - dalej jako P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli sądowej była ocena legalności decyzji Wojewody [...] z [...] października 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] września 2016 r. nr [...], którą orzeczono o odmowie ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], stanowiącą działkę nr [...] o pow. 91 m², zajętą pod drogę publiczną.

Z akt administracyjnych wynika, że Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 73 ust. 1, 3 oraz art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stwierdził nabycie przez Powiat [...] z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., własności nieruchomości, zajętej pod drogę publiczną Nr [...] [...]-[...]-[...]-[...]-granica województwa ([...]) (obecnie Nr [...] [...]-[...]-[...]-[...]- od DW Nr [...] - gr. [...]), zaliczoną do kategorii dróg powiatowych, położonej w obrębie [...], [...], jednostce ewidencyjnej [...]-[...]-Obszar Wiejski, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0091 ha. Wyżej wymieniona nieruchomość pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa i stanowiła współwłasność J. S. oraz K. S., których następcami prawnymi są: D. S., P. S., L. i B. R..

Organy prawidłowo ustaliły, że za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne przejęte na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego przysługuje odszkodowanie ustalone i wypłacone wg zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.

Z treści przepisu art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, że muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki dające podstawy do stwierdzenia w drodze deklaratoryjnej decyzji wojewody przejścia własności nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z nimi dana nieruchomość winna w dniu 31 grudnia 1998 r. być: zajęta pod drogę publiczną, pozostawać we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, stanowić własność innych podmiotów niż Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek powoduje niemożność zastosowania trybu wynikającego z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przysługuje zatem właścicielowi nieruchomości, który utracił prawo własności w dniu 1 stycznia 1999 r. i który zgodnie z zapisem art. 73 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 13 października 1998 r. w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania. Odszkodowanie bowiem jest rekompensatą za odebrane prawo własności.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżący wnioskiem z 7 października 2015 r. wystąpił do organu o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, wykazanego jako działka nr [...] o powierzchni 91 m² z obrębu [...] [...], w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Zdaniem Sądu orzekające w niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły, że w ustawowym terminie, tj. w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005 r., nie został złożony wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Nie ulega wątpliwości, że wniosek z 7 października 2015 r. był spóźniony, jako że roszczenie o odszkodowanie po upływie 31 grudnia 2005 r. wygasło.

Regulacja zapisana w art. 73 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 13 października 1998 r. wyznaczyła granice czasowe, w których było możliwe skuteczne złożenie wniosku o przyznanie odszkodowania. Zachowanie zaś terminu do złożenia wniosku było podstawową przesłanką do ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Termin ten obejmował okres od dnia 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005 r., co oznacza, że tylko w tych granicach czasowych możliwe było skuteczne złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Wskazanie w przepisie art. 73 ust. 4 ww. ustawy terminu do składania wniosków ma takie znaczenie, iż nie można było złożyć skutecznie wniosku przed dniem 1 stycznia 2001 r., a po dniu 31 grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 lutego 2007 r. w sprawie I OSK 394/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1611/10, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 15 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 558/08, LEX nr 531041).

Podkreślić przy tym należy, że termin określony w przepisie art. 73 ust.4 ustawy jest terminem zawitym prawa materialnego. Oznacza to, że termin ten nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa. I to niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała tego terminu. Dla biegu terminów prawa materialnego nie są bowiem istotne przyczyny jego uchybienia. Dlatego też wskazanie przez skarżącego, że o fakcie przejęcia przedmiotowej działki gruntu na cel drogi publicznej dowiedział się dopiero z decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] maja 2015 r., nie może mieć wpływu na zachowanie terminu oraz na skutki jego upływu.

Wobec sankcji wygaśnięcia roszenia po dniu 31 grudnia 2005 r. wniosek nie może być interpretowany rozszerzająco. Roszczenie o odszkodowanie za grunt przejęty pod drogę publiczną, wykazanego jako działka nr [...] o powierzchni 91 m² z obrębu [...] [...] z dniem 1 stycznia 2006 r. wygasło.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 i art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.