Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2092/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 9, art. 10 ust.. 1 pkt 7, art. 25 ust. 1-3, 4a, art. 25a ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 12 ust. 1 pkt 7, art. 14 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2011 nr 74 poz 397
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 154 par. 3, art. 309 par. 1, art. 396 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1577
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Olesińska, Protokolant referent stażysta Agnieszka Dominiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi E.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz E. W. kwotę 5 617 zł (słownie: pięć tysięcy sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez E. W. (dalej "Skarżąca") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno - Skarbowego w B. z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 17 kwietnia 2013 r. Skarżąca złożyła w Urzędzie Skarbowym W. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy 2012 (PIT-38), w którym wykazała:

- przychody w kwocie 1.035,43 zł

- koszty uzyskania przychodu w kwocie 0,00 zł

- dochód w kwocie 1.035,43 zł

- podstawa obliczenia podatku w kwocie 1.035,00 zł

- stawka podatku 19%

- należny podatek w kwocie 197,00 zł.

Na podstawie postanowienia z dnia [...] listopada 2016 r. przeprowadzono postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. od dochodów uzyskanych z odpłatanego zbycia papierów wartościowych, pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka) lub pochodnych instrumentów finansowych i z realizacji praw z nich wynikających oraz odpłatanego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że przychód w wysokości 1.035,43 zł wykazany w zeznaniu podatkowym za roku 2012 powstał w związku z objęciem w dniu 20 kwietnia 2012 roku 250 udziałów zwykłych o wartości nominalnej 1 Euro każdy w kapitale zakładowym N. Limited w zamian za przeniesienie na rzecz tej spółki praw wynikających z opcji kupna z dnia 21 października 2010 roku akcji w kapitale zakładowym C. S.A. (dawniej O. S.A.). Zgodnie z treścią tej umowy Akcjonariusze spółki O. S.A. złożyli Skarżącej nieodwołaną ofertę sprzedaży, w ramach której Akcjonariusze mieli sprzedać Skarżącej łącznie 250.000 sztuk akcji O. S.A., przy czym cena sprzedaży została ustalona na 1 złoty a oferta była nieodwołalna i wiązała Strony umowy do dnia 31 grudnia 2012 roku.

W toku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. poz. 307 – dalej "u.p.d.o.f."), bowiem na dzień wniesienia aportu do wskazanej Spółki N. Limited - spółki prawa cypryjskiego, tj. 30 kwietnia 2012 r.:

1) Skarżąca była podmiotem krajowym,

2) w dniu wniesienia aportu posiadała bezpośrednio udział nie mniejszy niż 5% w N. Limited kapitału zakładowego przedsiębiorstwa położonego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

3) transakcja podwyższenia kapitału zakładowego pokrytego wkładem niepieniężnym, zawarta pomiędzy podmiotami powiązanymi została przeprowadzona na warunkach odbiegających od warunków na jakich zawierają takie transakcje podmioty niezależne.

Ponadto stwierdzono, że Skarżąca nie dokonała wyceny przenoszonego prawa i bez uzasadnionej przyczyny nie wynikającej z rzeczywistych i obiektywnych przesłanek określiła w umowie przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy opcji jego wartość na kwotę 250 euro, tj. 1.045,43 zł. W rzeczywistości cena, którą mogła uzyskać na wolnym rynku przy zbyciu przedmiotu aportu w dniu zawarcia umowy przeniesienia znacznie odbiegała od ceny wskazanej w umowie przeniesienia, wynosiła ona bowiem 1.145.275,00 zł.

Zatem, stwierdzono, że Skarżąca nie wykazała dochodu jakiego należałoby oczekiwać, gdyby dana transakcja nie była zawarta pomiędzy podmiotami powiązanymi - Skarżąca przenosząc na podmiot powiązany majątek w postaci opcji na akcje, przeniosła prawo nabycia akcji polskiej spółki na spółkę prawa cypryjskiego, która zrealizowała to prawo i nabyła akcje po preferencyjnej cenie 1,00 zł za akcje. Zatem stwierdzono, że celem ekonomicznym przedmiotowej transakcji nie było rzetelne wykazanie dochodu podatkowego z tej transakcji, a jedynie przerzucenie majątku na zagraniczny podmiot zależny opodatkowany na preferencyjnych zasadach, umożliwiający korzyści w postaci realizowania zysków z kapitałów, w tym wypłatą dywidendy w obcym państwie, o korzystniejszych warunkach opodatkowania.

Przedstawiony cel ekonomiczny potwierdzają informacje wynikające z raportu bieżącego Nr 15/2012 r. z dnia 22 maja 2012 r. C. S.A., z którego wynika, że spółka będąca blisko związana z zobowiązanymi, tj. N. Limited skorzystała z prawa przysługującego z opcji kupna akcji i zakupiła akcje po 1,00 zł a następnie w dniu 12 czerwca 2012 r. czyli 21 dni później sprzedała wszystkie nabyte akcje po cenie 4,47 zł (raport bieżący Nr 20/201) osiągając zysk netto ze sprzedaży wszystkich 1.750.000 szt. akcji w kwocie 6.072.500,00 zł (wśród 1.750.000 szt. akcji - 250.000 szt. były to akcje nabyte na podstawie opcji jakie przysługiwały pierwotnie Skarżącej).

Mając na uwadze powyższe ustalenia, na podstawie przepisów art. 25 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., dochód Skarżącej uzyskany w 2012 r. określono w drodze oszacowania bez uwzględnienia warunków wynikających z istniejących powiązań pomiędzy podmiotami biorącymi udział w transakcjach. W niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że przedmiotem aportu było prawo, które nie zostało wycenione przez Skarżącą z chwilą wniesienia do spółki prawa cypryjskiego, dokonano wyceny tego prawa i przy zastosowaniu metod oszacowania wskazanych w opinii z dnia 20 lutego 2017 r. ustalono wartość rynkową opcji kupna 1 akcji C. S.A. (dawniej O.) w wysokości 4,5811 zł, co daje łączną wartość rynkową prawa przysługującego posiadaczowi opcji kupna 250.000 szt. akcji Spółki C. S.A. (dawniej O.) wygasającej w dniu 31 grudnia 2012 r. z ceną wykonania 1,00 zł, na kwotę 1,145.275,00 zł.

Stwierdzono, że wniesienie aportu w wartości przewyższającej wartość nominalną objętych udziałów powinno być uzasadnione istnieniem obiektywnych przyczyn, dla których przychód z takiej transakcji będzie odbiegał od wartości rynkowej. W przedmiotowej sprawie takie obiektywne przyczyny nie wystąpiły. W transakcji wniesienia aportu nie określono rzeczywistej wartości N. Limited, tj. podmiotu, do którego wnoszony jest aport, nie określono też faktycznej wartości wnoszonego wkładu niepieniężnego. Tym samym wniesienie przez Skarżącą aportu o wartości 1.145.275,00 zł do nowo powstałego podmiotu i objęcie w zamian udziałów w wartości nominalnej 1.045,50 zł wnoszonego wkładu nie ma uzasadnienia ekonomicznego. Jak wynika z przeprowadzonej analizy podmioty niezależne na rynku w takich transakcjach, obarczonych sporym ryzykiem, nie zawierały (transakcji z uwzględnieniem tak niskiego parytetu - 0,0912%). W przypadku dwóch porównywalnych podmiotów (T. S.A. oraz G.S.A.) parytet ten wynosił 100% i 74,03 %.

Ustalając przychody na podstawie transakcji jakie zawierają na rynku podmioty niepowiązane dokonano korekty ustalonej wartości aportu, w oparciu o parytet ustalony jako średnią z dwóch porównywalnych transakcji wynoszący 87,015 % [(100% +74,03 %)/2], Stąd przychody ustalone z zastosowaniem powyższego parytetu dla aportu wniesionego przez Skarżącą w dniu 30 kwietnia 2012 r. wynoszą 996.561,04 zł, według wyliczenia: opcje na akcje O. S.A. wg wyceny - 1.145.275,00 zł x 87,015 % = 996.561,04 zł.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 27 lutego 2018 r. Naczelnik L. Urzędu Celno - Skarbowego w B.określił Skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok podatkowy 2012, w wysokości 189.347,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że aby można było oszacować dochód podatnika jakiego należałoby oczekiwać, gdyby nie wystąpiły powiązania, które miały wpływ na warunki jakie ustaliły pomiędzy sobą podmioty zależne, a tym samym na wysokość tego zobowiązania, konieczne jest kumulatywne ustalenie przesłanek zawartych w art. 25 u.p.d.o.f., tj. istnienia relacji gospodarczych pomiędzy dwoma podmiotami, wykonania określonego świadczenia na warunkach korzystniejszych niż ogólnie stosowane oraz wykazania przez te podmioty dochodów niższych od tych jakich należałoby oczekiwać, bądź niewykazania dochodów. Uwzględniając ustalenia w powyższym zakresie stwierdzono, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 25 u.p.d.o.f. Stwierdzono, że wniesienie aportu w wartości przewyższającej wartość nominalną objętych udziałów nie ma uzasadnienia ekonomicznego. W wyniku przeprowadzonej analizy podmioty niezależne na rynku w takich transakcjach, obarczonych sporym ryzykiem, nie zawierały transakcji z uwzględnieniem tak niskiego parytetu. W przypadku dwóch porównywalnych podmiotów (T. S.A. oraz G.S.A.) parytet ten wynosił odpowiednio 100% i 74,03 %. Ustalając przychody w niniejszej sprawie zastosowano zatem parytet ustalony jako średnia z dwóch porównywalnych transakcji wynoszący 87,015 %.

Wartość rynkową opcji kupna 1 akcji C.S.A. przyjęto według opinii z dnia 20 lutego 2017 r. w wysokości wartości godziwej 4,5811 zł, co daje łączną wartość rynkową prawa przysługującego posiadaczowi opcji kupna 250.000 szt. akcji C.S.A. wygasającej w dniu 31 grudnia 2012 r. z ceną wykonania 1,00 zł, w kwocie 1.145.275,00 zł. Wartość tę przyjęto jako bazę i przychody z dokonanej w dniu 30 kwietnia 2012 r. transakcji, ustalono w drodze oszacowania na podstawie art. 25 ust. 1 i ust. 2 u.p.d.o.f., bez uwzględnienia warunków wynikających z istnienia powiązań pomiędzy podmiotami biorącymi udział w transakcjach w kwocie 996.561,04 zł (1.145.275,00 zł x 87,015%).

Natomiast koszty uzyskania przychodu przyjęto w wysokości zeznanej, wykazanej w zeznaniu PIT-38, tj. w kwocie 0,00 zł, mając także na uwadze pismo z dnia 20 stycznia 2017 r., w którym wskazano, że "w związku z transakcją Podatnik nie poniósł kosztów do ujęcia w rozliczeniu podatkowym transakcji".

W związku z transakcją wniesienia aportu do spółki prawa cypryjskiego powiązanej kapitałowo ze Skarżącą, Skarżąca wykazała w korekcie zeznania PIT-38 za 2012 r. przychód w wysokości 1.045,50 zł. Jak ustalono przychody ustalone w trakcie postępowania wynoszą 996.561,04 zł. W związku z powyższym przychody zwiększono o kwotę 995.515,54 zł (wg wyliczenia 996.561,04 - 1.045,50 zł).

Zatem zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu uzyskanego dochodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych określono w wysokości 189.347,00 zł.

Od powyższej decyzji, w dniu 14 marca 2018 r., Skarżąca złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

1) art. 25 ust. 1 w zw. z art. 25a u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepisy te pozwalają określić dochód podatnika niedziałającego w charakterze przedsiębiorstwa w odniesieniu do czynności wniesienia wkładu do spółki kapitałowej, a w konsekwencji poprzez ich błędne zastosowanie;

2) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – dalej "O.p.") w związku z § 6 ust. 3 pkt 1 i pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób fizycznych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób fizycznych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, polegające na nieustaleniu na jakich warunkach przeprowadzane były podwyższenia kapitału zakładowego w cypryjskich spółkach kapitałowych, w ramach których dochodziło do wniesienia wkładów niepieniężnych przez podmioty niepowiązane;

3) art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., przez jego błędne zastosowanie w sprawie polegające na określeniu wysokości przychodu z tytułu objęcia udziałów w N. Limited w zamian za wkład niepieniężny w oparciu o wartość niebędącą nominalną wartością tych udziałów.

Ponadto Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu "Share certyficate no. 8" na okoliczność tego, że Skarżąca w dniu 30 kwietnia 2012 r. objęła 250 udziałów N. Limited o wartości nominalnej 1 euro każdy.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. na podstawie art. 216 §1O.p. , art. 200 § 1 O.p. w zw. z art. 123 § 1 O.p., wyznaczył Skarżącej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W piśmie z dnia 16 maja 2018 r., będącym odniesieniem się do zebranego materiału dowodowego Skarżąca podniosła, że podtrzymuje w całości żądania oraz twierdzenia zawarte w złożonym odwołaniu z dnia 14 marca 2018 r., zgodnie z którymi uznać należy, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem i powinna zostać uchylona w całości.

W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Natomiast w kwestii złożonego wniosku o przeprowadzenie dowodu na okoliczność tego, że Skarżąca w dniu 30 kwietnia 2012 r. objęła 250 udziałów N. Limited o wartości nominalnej 1 euro każdy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, że w niniejszej sprawie, podjęte rozstrzygnięcie opiera się na całokształcie materiału dowodowego. Zatem przeprowadzenie dodatkowych dowodów nie jest uzasadnione.

W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem zaistnienia przesłanek niezbędnych do zastosowania art. 25 i art. 25a u.p.d.o.f. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. przychyla się do stanowiska organu pierwszej instancji, który w uzasadnieniu wydanej decyzji wskazał, że w niniejszej sprawie bezspornie zaistniały przesłanki, o których mowa w tym przepisie, a operacja objęcia udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny wypełnia znamiona transakcji. Skarżąca - podmiot, w stosunku do którego dokonano oszacowania dochodu, jest podatnikiem podatku dochodowego, mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwany w ustawie podmiotem krajowym - posiadała w kapitale innego podmiotu udział nie mniejszy niż 5% (w dniu 30 kwietnia 2012 r., posiadała 25% udziałów w spółce prawa cypryjskiego N. Limited). Nie wykazała dochodów, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione wyżej powiązania nie istniały. W sprawie doszło do transakcji, tj. do przeniesienia własności praw w postaci opcji na akcje wnoszonych jako aport do spółki powiązanej (N. Limited z siedzibą na Cyprze), przez podmiot krajowy - Skarżącą, która zidentyfikowała i wykazała w zeznaniu PIT-38 za 2012 r. przychód z dokonania tej czynności.

W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w zw. z § 6 ust. 3 pkt 1 i pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób fizycznych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób fizycznych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, polegające na nieustaleniu na jakich warunkach przeprowadzane były podwyższenia kapitału zakładowego w cypryjskich spółkach kapitałowych, w ramach których dochodziło do wniesienia wkładów niepieniężnych przez podmioty niepowiązane,

2) art. 2a O.p. w zw. z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie), polegające na nierozstrzygnięciu na korzyść podatnika uwidocznionych w toku postępowania wątpliwości co do treści art. 25 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 25a ust. 1 u.p.d.o.f., w zakresie użytego w nich terminu "transakcja",

3) art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., przez jego błędne zastosowanie (niezastosowanie), polegające na określeniu wysokości przychodu z tytułu objęcia udziałów w N.Limited w zamian za wkład niepieniężny w oparciu o wartość niebędącą nominalną wartością tych udziałów,

4) art. 25 ust. 1 w zw. z art. 25a u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że termin "transakcja" użyty w art. 25a ust. 1 u.p.d.o.f. obejmuje również czynności dysponowania prywatnym majątkiem celem wyposażenia spółki kapitałowej przez jego wspólnika w majątek pozwalający na rozpoczęcie przez nią działalności podjętą przez podatnika niedziałającego w charakterze przedsiębiorcy.

Ponadto Skarżąca wskazała, że podtrzymuje swoje stanowisko prezentowane w toku postępowania przed organami podatkowymi, zgodnie z którym:

a) do ustalenia dochodu związanego z objęciem przez Skarżącą 250 udziałów w podwyższonym kapitele zakładowym N.w 2012 r. znajduje zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym z 2012 r.,

b) do ustalenia dochodu związanego z objęciem przez Skarżąca 250 udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym N.w 2012 r. nie znajdują zastosowania art. 25 oraz art. 25a u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w 2012 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W ocenie Sąd skarga jest uzasadniona, chociaż nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługiwały na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy w stanie prawnym obowiązującym w roku 2012, przychód (z kapitałów pieniężnych) z tytułu udziałów obejmowanych w spółce mającej osobowość prawną w zamian za wkład niepieniężny stanowi zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. wartość nominalna udziałów (i wyłączone w związku z tym jest określanie przychodu w inny sposób, tj. w następstwie zastosowania art. 25 u.p.d.o.f.) – jak uważa Skarżąca, czy też przychód ten może zostać inaczej określony w następstwie zastosowania art. 25 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. – jak uważa Organ.

Bez wątpienia czynność wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki kapitałowej mającej osobowość prawną, generuje przychód z kapitałów pieniężnych. Przepis art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. zawiera generalną kwalifikację przysporzeń majątkowych (w tym pkt 7 zawiera regulację, wg której źródłem przychodów są kapitały pieniężne), której uszczegółowienie znajduje się w przepisach następnych. Konkretyzacja art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. została zawarta w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., który dotyczy przychodów z kapitałów pieniężnych. W zamian za wniesienie wkładu niepieniężnego podatnik otrzymuje udziały w spółce kapitałowej. Wniesienie wkładu niepieniężnego do spółki, niezależnie od tego, co było przedmiotem aportu, tworzy przychód z kapitałów pieniężnych. Art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. określa moment powstania obowiązku podatkowego (objęcie udziałów) oraz sposób identyfikacji wysokości osiągniętego przychodu - przychodem jest wartość nominalna objętych udziałów (por. też wyrok NSA z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 1838/11; LEX nr 1335243 oraz: wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1149/08 i wyrok WSA w Gdańsku o sygn. akt I SA/Gd 917/07 - dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.p.d.o.f. jeżeli

1) podatnik podatku dochodowego mający siedzibę (zarząd) lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej "podmiotem krajowym", bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem położonym za granicą lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego przedsiębiorstwa, albo

2) osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania albo siedzibę (zarząd) za granicą, zwana dalej "podmiotem zagranicznym", bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego podmiotu krajowego, albo

3) te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów

- i jeżeli w wyniku takich powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, i w wyniku tego podmiot nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały - dochody danego podmiotu oraz należny podatek określa się bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań.

Zanim Sąd odniesie się do wykładni wskazanych przepisów u.p.d.o.f., zasadne jest przywołanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w poszerzonym składzie z dnia 20 lipca 2015 roku, sygn. akt II FSK 1772/13, który dotyczy braku możliwości na tle przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm.) , dalej zwana "u.p.d.o.p", określania przychodu z tytułu obejmowanych udziałów (akcji) w innej wysokości niż wartość nominalna objętych udziałów (akcji) (art. 12 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 14 ust. 1 – 3 tej ustawy).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p. przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce albo wartość wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część; przepisy art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Zgodnie natomiast z art. 14 tej ustawy przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej (ust.1). Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia (ust. 2).

We wspomnianym wyroku z 20 lipca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż "wśród możliwych reguł interpretacyjnych dyrektywy wykładni językowej powinny mieć zawsze pierwszeństwo (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2000 r., FSA 2/00, ONSA 2001, nr 2, poz. 49; wyrok TK z 28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000, nr 5, poz. 141). Taka kolejność wykładni przepisów prawa nie budzi wątpliwości w piśmiennictwie (por. R. Mastalski, Wykładnia językowa w interpretacji prawa podatkowego, Przegląd Podatkowy 1999, nr 8, str. 3-5; L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów, Toruń 2002, str. 85; B. Brzeziński, Wstęp do nauki prawa podatkowego, Toruń 2003, str. 194). W szczególności zasada ta dotyczy prawa podatkowego, którego przepisy powinny być interpretowane ściśle i w jak największym stopniu odpowiadać ich literalnemu brzmieniu. Oczywiście w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który się wydaje językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik (por. postanowienie SN z 26 kwietnia 2007 r., I KZP 6/07, OSNKW 2007, nr 5, poz. 37; postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r., II FSK 1885/07; wyrok NSA z 2 marca 2010 r., II FSK 1553/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 25 czerwca 2007 r., I FPS 4/06, ONSAiWSA 2007, nr 5, poz. 112; M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, str. 291 i nast.; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, str. 74 – 83; R. Mastalski, Wprowadzenie do prawa podatkowego, Warszawa 1995, str. 106).

Z treści art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p. wynika, że ustawodawca określa przychód z tytułu objęcia udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, jako ich wartość nominalną. Jednocześnie pojęcia "wartość nominalna" ustawodawca nie zdefiniował, co przy braku takiej definicji w innych aktach prawnych obliguje Sąd do poszukiwania jego znaczenia w języku polskim. Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku języka polskiego PWN, "wartość nominalna" oznacza "wartość emisyjną banknotów, papierów wartościowych, znaczków pocztowych itp. uwidocznioną na nich" (patrz: www.sjp.pwn.pl) . Należy zatem uznać, że wartość nominalna to taka wartość, która uwidoczniona została na określonym dokumencie (nominale), a więc już ze swej istoty ma charakter stały.

Na gruncie analizowanego przepisu wartość nominalna nie odnosi się wprost do ceny rynkowej, nie musi być więc z nią tożsama (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 września 2011 r., I SA/Po 522/11; A. Dembiński, Rozpoznanie przychodu w postaci wartości nominalnej udziałów objętych za aport, Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2015, nr 1, str. 51). Wskazuje na to również kontekst językowy innych przepisów ustawy. Ich analiza pozwala przyjąć, że ustawodawca rozróżnia znaczenie użytych w ustawie słów, skoro przy określeniu przychodów podatkowych posługuje się zarówno określeniem wartość rynkowa (np. w art. 12 ust. 1 pkt 9, art. 12 ust. 5, art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p.), jak i określeniem wartość nominalna (np. w art. 10 ust. 1 pkt 6 i ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 19 u.p.d.o.p.). Założyć więc należy, że zgodnie z zasadami techniki prawodawczej używał on różnych zwrotów na określenie różnych pojęć, a wobec ich niezdefiniowania na potrzeby ustawy podatkowej - używa tych zwrotów w ich podstawowym i powszechnie przyjętym znaczeniu (por. § 8 ust. 1 i § 10 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"- Dz. U. Nr 100, poz. 908).

Istota wartości nominalnej udziałów (akcji), jako wielkości stałej, jeszcze bardziej widoczna jest na gruncie ustawy Kodeks spółek handlowych, gdzie wartość nominalna wynika wprost z umowy lub statutu danej spółki. Zmiana wartości nominalnej udziałów (akcji) może nastąpić wyłącznie w trybie przewidzianym w tym Kodeksie, na podstawie decyzji podjętej przez zgromadzenie wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością lub walne zgromadzenie akcjonariuszy w spółce akcyjnej. Wartość nominalna udziału (akcji) jest określana w momencie tworzenia spółki, podwyższenia wartości udziału lub obniżenia jego wartości. W pierwszym przypadku odpowiada ona kwotom wnoszonym na kapitał zakładowy, stanowiąc określoną część tego kapitału przypisaną do wspólnika (akcjonariusza). W przypadku podwyższenia kapitału zakładowego wartość nominalna odpowiada wartości wniesionych do spółki wkładów na podwyższenie. Wartość nominalna przy obniżeniu obliczana jest w ten sposób, że pierwotna wartość udziału jest pomniejszana o ustaloną kwotę zapisaną w umowie i bilansie.

Z powyższego wynika, że wartość nominalna udziałów (akcji) co do zasady nie podlega mechanizmom rynkowym. Niezależnie od tego, jakim spółka dysponuje majątkiem, jaką zajmuje pozycję na rynku, czy wykazuje zyski, czy straty - wartość nominalna jej udziałów (akcji ) nie ulega zmianie, poza sytuacją w której dochodzi do utworzenia spółki, podwyższenia wartości udziałów lub obniżenia jego wartości. Dlatego też badanie, jaką wartość rynkową ma wartość nominalna udziałów (akcji) jest po prostu niemożliwe (J. Pustoł, Przychód z tytułu objęcia udziałów (akcji) w zamian za aport - jak rozumieć przepisy dotyczące odpowiedniego stosowania art. 14 ust. 1 - 3 PDOPrU i odpowiednio art. 19 PDOFizU?, Monitor Podatkowy 2008, nr 5, str. 18).

Przy czym z uwagi na brak odniesienia do wartości rynkowej, wartość nominalna udziałów (akcji) może być zarówno wartością rynkową, jak i odbiegającą od wartości rynkowej. Jak wynika bowiem z uregulowań zawartych w Kodeksie spółek handlowych, możliwe jest ustalenie wartości nominalnej udziałów (akcji) spółki kapitałowej wydanych w zamian za wkład niepieniężny w wartości innej niż ich wartość rynkowa. Należy wskazać, że w świetle postanowień art. 154 § 3 oraz art. 309 § 1 K.s.h., udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcje w spółce akcyjnej nie mogą być obejmowane poniżej ich wartości nominalnej. A contrario, ustawodawca dopuścił możliwość objęcia udziałów lub akcji powyżej ich wartości nominalnej. W takiej sytuacji, spółka kapitałowa otrzyma nadwyżkę (agio). Jednocześnie przepisy art. 154 § 3 oraz art. 396 § 2 K.s.h. obligują spółkę kapitałową, której kapitał jest podwyższany, do przelania nadwyżki na jej kapitał zapasowy.

Z powyższych rozważań wynika, że organy podatkowe nie mogą zmieniać wartości nominalnej udziałów (akcji), także wówczas, gdy wartość ta odbiega od wartości rynkowej przedmiotu wkładu

Powstaje więc pytanie, jak traktować drugą część art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p., że przepisy art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio.

Zastosowanie w pierwszym z wymienionych przepisów techniki legislacyjnej odesłania do drugiego z tych przepisów, nakazuje rozważenie interpretacyjnych implikacji takiego zabiegu. Istotą odesłania jest zastosowanie przepisu należącego do innej instytucji prawnej ze względu na podobieństwo pomiędzy instytucją regulowaną przepisem odsyłającym i instytucją regulowaną przepisem, do którego następuje odesłanie. Obliguje także do uwzględnienia ewentualnych różnic między tymi instytucjami. W rezultacie odpowiednie zastosowanie przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost, zastosowaniu z odpowiednimi modyfikacjami lub na odmowie jego zastosowania ze względu na określone różnice (por. L. Morawski, "Zasady wykładni prawa", Toruń 2010, str. 244; J. Nowacki, "Odpowiednie stosowanie przepisów prawa", PiP 1964, nr 3, str. 273). Jednocześnie w prawie podatkowym zasadne wydaje się odpowiednie stosowanie przepisów w taki sposób, aby w najmniejszym możliwym zakresie wiązało się to z modyfikacją tak hipotez, jak i dyspozycji tychże przepisów (K. Lasiński - Sulecki, W. Morawski, Glosa do wyroku WSA w Gdańsku z 12 czerwca 2012 r., I SA/Gd 439/12, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2013 r., nr 1, str. 17). Odpowiednie zastosowanie do określenia przychodu powstałego wskutek objęcia udziałów (akcji) w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci, niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część (art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p.), przepisów odnoszących się do przychodu z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych (art. 14 ust. 1-3 u.p.d.o.p.), wymaga więc rozważenia relacji zachodzących pomiędzy tymi instytucjami prawnymi. Można zauważyć, że w przypadku zbycia rzeczy lub praw majątkowych wartość wyrażona w cenie określonej w umowie może odbiegać od wartości rynkowej przedmiotu zbycia ze względu na zamiar zaniżenia przychodu i zniekształcenia w ten sposób rachunku podatkowego. Inaczej natomiast wygląda sytuacja w przypadku objęcia udziałów lub akcji w świetle regulacji zawartych w Kodeksie spółek handlowych, wśród których brak jest unormowań, które obligowałoby zgromadzenie wspólników lub walne zgromadzenie akcjonariuszy do ukształtowania wartości nominalnej udziałów (akcji) w wysokości równej wartości rynkowej aportu (por. wyroki NSA z:18 grudnia 2013 r., II FSK 3032/11; 17 kwietnia 2013 r., II FSK 1678/11, czy 22 maja 2014 r., II FSK 1442/12). Należy podkreślić, że zgodnie z art. 154 § 3 K.s.h. udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością nie mogą być obejmowane poniżej ich wartości nominalnej. Analogicznie akcje w spółkach akcyjnych nie mogą być obejmowane poniżej ich wartości nominalnej (art. 309 § 1 K.s.h.). Ustawodawca wprowadził zatem wyraźny zakaz obejmowania udziałów (akcji) poniżej ich wartości nominalnej. Uregulował jednocześnie sytuację, gdy wartość aportu przekroczy wartość nominalną udziałów. Nadwyżkę wartości aportu ponad wartość nominalną udziałów lub akcji (tzw. agio) przekazuje się na kapitał zapasowy. Z powołanych regulacji wyprowadzić należy wniosek, że ustawodawca dopuszcza objęcie udziałów czy akcji w zamian za aport o wartości rynkowej przewyższającej wartość nominalną udziałów lub akcji. Przyczyną wnoszenia aportów o wartości wyższej od wartości nominalnej objętych w zamian udziałów (akcji) może być potrzeba (chęć) dokapitalizowania spółki, uprzywilejowania udziału bądź akcji, podwyższenia wartości rynkowej (bilansowej) udziałów (akcji). Wskazywaną w orzecznictwie granicą dowolności przekazywania aportu o znacznej wartości jest jedynie rażąca jej niewspółmierność w stosunku do nominalnej wartości nabywanych udziałów (akcji), porównywalna z wyzyskiem (por. wyrok SN z 9 września 2010 r., I CSK 69/10). Tak więc, jeżeli ustawodawca - na gruncie prawa handlowego- zezwala na wniesienie do spółki kapitałowej wkładu niepieniężnego o wartości rynkowej przekraczającej nominalną wartość objętych udziałów (akcji), wskazując na sposób ujawnienia agio, to nie można uznać, że jednocześnie obliguje organy podatkowe do podwyższenia wartości przychodu z tytułu objęcia udziałów w każdej sytuacji, gdy wartość rynkowa aportu będzie wyższa od wartości nominalnej udziałów (akcji), ale nadwyżka taka zostanie ujawniona i przeniesiona na kapitał zapasowy. Nie można bowiem założyć, że ustawodawca zastawia na podatnika swoistą pułapkę, wywodząc niekorzystne dla niego skutki podatkowe z zachowania zgodnego z prawem.".

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni zgadza się z cyt. powyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego i uważa, że argumentację w nim zawartą należy wprost odnieść do art. 17 ust. 1 pkt 9 oraz art. 19 u.p.d.o.f. w zw. z art. 17 ust. 2, a w konsekwencji również do art. 25 u.p.d.o.f.

I tak, przyznając zasadniczo pierwszeństwo dyrektywie wykładni językowej należy zauważyć, że z treści art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. wynika, że ustawodawca określa przychód z tytułu objęcia udziałów w zamian za wkład niepieniężny jako ich wartość nominalną. Jednocześnie pojęcia "wartość nominalna" ustawodawca nie zdefiniował, co mając na uwadze przytoczoną wyżej definicję słownikową, należy uznać, że to taka wartość, która uwidoczniona została na określonym dokumencie (nominale), a więc już ze swej istoty ma charakter stały. Na gruncie analizowanego przepisu wartość nominalna nie odnosi się wprost do ceny rynkowej, nie musi być więc z nią tożsama . Wskazuje na to również kontekst językowy innych przepisów ustawy. Ich analiza pozwala przyjąć, że ustawodawca rozróżnia znaczenie użytych w ustawie słów, skoro przy określeniu przychodów podatkowych posługuje się zarówno określeniem wartość rynkowa (np. w art. 11 ust. 2 i ust. 2a pkt 4 u.p.d.o.f. mowa o cenach rynkowych, art. 19 u.p.d.o.f. mowa o wartości rynkowej i cenach rynkowych), jak i określeniem wartość nominalna (we wskazanym art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f). Założyć więc należy, że zgodnie z zasadami techniki prawodawczej używał on różnych zwrotów na określenie różnych pojęć, a wobec ich niezdefiniowania na potrzeby ustawy podatkowej - używa tych zwrotów w ich podstawowym i powszechnie przyjętym znaczeniu.

Istota wartości nominalnej udziałów (akcji), jako wielkości stałej na gruncie ustawy Kodeks spółek handlowych została szczegółowo omówiona w cytowanym wyżej wyroku. Uznać należy zatem, że wartość nominalna udziałów (akcji) co do zasady nie podlega mechanizmom rynkowym.

W tym miejscu należy zauważyć, że art. 17 u.p.d.o.f. w ustępie 2 odsyła (analogicznie jak 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p. odsyła do art. 12 u.p.d.o.p.) do odpowiednio stosowanych przepisów art. 19 dotyczących ustalania przychodu na podstawie wartości rynkowej rzeczy lub praw majątkowych. Odpowiednie zastosowanie tych przepisów może polegać na ich zastosowaniu wprost, zastosowaniu z odpowiednimi modyfikacjami lub na odmowie ich zastosowania ze względu na określone różnice. Przyjmując argumentację zaprezentowaną w cytowanym wyżej wyroku należy wskazać, że skoro ustawodawca - na gruncie prawa handlowego- zezwala na wniesienie do spółki kapitałowej wkładu niepieniężnego o wartości rynkowej przekraczającej nominalną wartość objętych udziałów lub akcji (ustawodawca wprowadził jedynie wyraźny zakaz obejmowania udziałów (akcji) poniżej ich wartości nominalnej), wskazując na sposób ujawnienia agio, to nie można uznać, że jednocześnie obliguje organy podatkowe do podwyższenia wartości przychodu z tytułu objęcia udziałów w każdej sytuacji, gdy wartość rynkowa aportu będzie wyższa od wartości nominalnej udziałów (akcji), ale nadwyżka taka zostanie ujawniona i przeniesiona na kapitał zapasowy. Nie można bowiem założyć, że ustawodawca zastawia na podatnika swoistą pułapkę, wywodząc niekorzystne dla niego skutki podatkowe z zachowania zgodnego z prawem. Powyższe wyłącza możliwość stosowania art. 19 w odniesieniu do przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Należy podkreślić, że ten kierunek wykładni znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym stricte wskazanych przepisów (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 roku, sygn. akt II FSK 558/05, z dnia 25 listopada 2008 roku, sygn. akt II FSK 1165/07, z dnia 19 stycznia 2011 roku, sygn. akt II FSK 1691/09).

Sąd zwraca również uwagę, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż ustalenie wartości rynkowej odnosi się do wartości przedmiotu zbycia, zatem określenie wartości rynkowej dotyczyć może wartości aportu, a nie wartości obejmowanych udziałów (akcji). W konsekwencji, przesądzenie, że możliwe jest określenie przychodu z tytułu objęcia (udziałów) w wysokości innej niż nominalna wartość udziałów, nie oznacza, że przychód ma zostać określony w wysokości innej niż nominalna (zob. podobnie wyrok z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1688/09).

Z tego powodu sporna w sprawie "transakcja" wniesienia do spółki N. Limited wkładu w postaci opcji na akcje spółki O. powinna być wyceniana zgodnie z wartością (nominalną), zamiast, jak przyjęły organy na podstawie art. 25 i art. 25a u.p.d.o.f. – wartością rynkową. Słusznie bowiem Skarżący uznał, że jego przychód stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., winien był zostać rozpoznany w wysokości nominalnej wartości objętej w zamian za ten wkład udziałów w spółce cypryjskiej, które Skarżący objął. Konsekwencją uznania, że w świetle cytowanych przepisów, przychodem wspólnika z tytułu objęcia udziałów w zamian za wniesiony aport jest zawsze nominalna wartość udziałów jest to, że organy podatkowe nie mogą określać tego przychodu stosownie do (domniemanej) wartości rynkowej, chociażby uważały, że ta wartość nominalna w sposób znaczny i bez uzasadnionej przyczyny odbiegała od wartości rynkowej.

Wskazana wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. w zw. z art. 19 u.p.d.o.f. (i argumentacja leżąca u podstaw tej wykładni) nie pozostaje bowiem bez wpływu na wykładnię rozpatrywanego art. 25 tej ustawy.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.p.d.o.f. jeżeli występują określone w tym przepisie powiązania między podatnikiem podatku dochodowego mającego siedzibę (zarząd) lub miejsce zamieszkania w Polsce a podmiotem zagranicznym (pkt 1-3) i – co szczególnie istotne w niniejszej sprawie - jeżeli w wyniku takich powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty (co skutkuje zaniżeniem lub niewykazywaniem dochodów), wówczas dochody oraz należny podatek określa się bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań. Hipoteza normy prawnej wynikającej z art. 25 ust.1 u.p.d.o.f. obejmuje sytuację gdy łącznie spełnione są trzy warunki, tj. występują powiązania, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1-3 u.p.d.o.f. (warunek pierwszy); zostały ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty – co jest wynikiem tych powiązań (warunek drugi) oraz w następstwie powyższego dochodzi do niewykazywania dochodów albo wykazywania zaniżonych dochodów (warunek trzeci).

Z powyższego wynika, że zastosowanie przepisu art. 25 ust. 1 i nast. u.p.d.o.f. uzależnione jest m.in. od tego, że zostały ustalone (narzucone) warunki inne niż ustaliłyby między sobą niezależne podmioty (warunek drugi), czyli warunki nierynkowe. Jak wskazuje się w doktrynie regulacja z art. 25 u.p.d.o.f. należy do regulacji prawnych – przewidzianych w ramach walki ze zjawiskiem przerzucania dochodów w prawie międzynarodowym, jak i w ustawodawstwach krajowych – których istotą jest przede wszystkim możliwość oszacowania dochodów z transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi na takim poziomie, jaki byłby osiągnięty z transakcji mającej miejsce na warunkach rynkowych. (por. Bartosiewicz Adam, Kubacki Ryszard, PIT. Komentarz, wyd. V, LEX 2015, komentarz do art. 25).

Zastosowanie art. 25 ust. 1 i nast. u.p.d.o.f. do przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f, który to przychód z udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny ustala się, zgodnie z tym przepisem, według nominalnej wartości udziału (akcji), wymaga zatem ustalenia (gdyż jest to jeden z warunków zastosowania wspomnianego przepisu), że nominalna wartość udziału (akcji) – objętych w zamian za wkład niepieniężny – ma charakter nierynkowy. Jednocześnie jak wskazano wyżej (co stwierdził w cytowanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny) wartość nominalna udziałów (akcji) co do zasady nie podlega mechanizmom rynkowym. Niezależnie od tego, jakim spółka dysponuje majątkiem, jaką zajmuje pozycję na rynku, czy wykazuje zyski, czy straty - wartość nominalna jej udziałów (akcji ) nie ulega zmianie, poza sytuacją w której dochodzi do utworzenia spółki, podwyższenia wartości udziałów lub obniżenia jego wartości. Dlatego też badanie, jaką wartość rynkową ma wartość nominalna udziałów (akcji) jest po prostu niemożliwe.

Zważywszy na to, że wartość nominalna udziałów (akcji) co do zasady nie podlega mechanizmom rynkowym (i nie bada się w związku z tym jaką wartość rynkową ma wartość nominalna udziałów (akcji)), względem przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f, który to przychód z udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny zgodnie z tym przepisem, ustala się, według nominalnej wartości udziału (akcji), nie znajduje, w ocenie Sądu, zastosowania art. 25 ust. 1 u.p.d.o.f., gdyż warunkiem zastosowania art. 25 ust. 1 u.p.d.o.f. jest ustalenie, że wartość nominalna udziałów (akcji) ma wartość nierynkową – czego nie ustala się.

W tym miejscu należy wskazać, że z dniem 1 stycznia 2017 roku dokonano zmiany art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który od tego dnia otrzymał następujące brzmienie "za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się wartość wkładu określoną w statucie lub umowie spółki, a w razie ich braku wartość wkładu określoną w innym dokumencie o podobnym charakterze - w przypadku wniesienia do spółki albo do spółdzielni wkładu niepieniężnego; jeżeli jednak wartość ta jest niższa od wartości rynkowej tego wkładu albo wartość wkładu nie została określona w statucie, umowie albo innym dokumencie o podobnym charakterze, za przychód uważa się wartość rynkową takiego wkładu określoną na dzień przeniesienia własności przedmiotu wkładu niepieniężnego; przepis art. 19 ust. 3 stosuje się odpowiednio".

Jak wskazano w uzasadnieniu do przekazanego przy piśmie z dnia 24 czerwca 2016 roku rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druk sejmowy 669) "W obecnie obowiązujących przepisach art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy updof określone zostały skutki w podatku dochodowym od osób fizycznych, jakie u podatnika tego podatku wiążą się ze szczególną formą zbywania (przenoszenia własności) posiadanych składników majątkowych, to jest poprzez ich wniesienie tytułem wkładu niepieniężnego do spółki lub spółdzielni. (...) Przepisy obowiązującego obecnie art. 17 ust. 2 ustawy updof wskazują wprawdzie, iż w przypadku gdy wartość nominalna odbiega od wartości rynkowej obejmowanych udziałów (akcji), organ podatkowy może dokonać zmiany wysokości przychodu (określonego w wysokości wartości nominalnej udziałów (akcji)) na kwotę odpowiadającą ich wartości rynkowej, to jednak orzecznictwo sądowe podważyło to prawo. Sądy wskazały jednoznacznie, iż "wartość nominalna udziałów (akcji) co do zasady nie podlega mechanizmom rynkowym. Niezależnie od tego, jakim spółka dysponuje majątkiem, jaką zajmuje pozycję na rynku, czy wykazuje zyski, czy straty – wartość nominalna jej udziałów (akcji) nie ulega zmianie, poza sytuacją w której dochodzi do utworzenia spółki, podwyższenia wartości udziałów lub obniżenia jego wartości. Dlatego też badanie, jaką wartość rynkową ma wartość nominalna udziałów (akcji) jest po prostu niemożliwe." (wyrok poszerzonego składu NSA z dnia 20 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1772/13).

Tego rodzaju interpretacja, dokonywana w orzecznictwie, oznacza, iż cel przepisu art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy updof, który uwzględniał możliwość zmiany wysokości przychodu w sytuacjach zmierzających do unikania opodatkowania, nie zostaje osiągnięty w praktyce. Propozycja zmiany odchodzi zatem od ustalania wartości przychodu poprzez odnoszenie się do wartości nominalnej obejmowanych udziałów, na rzecz określenia tego przychodu w wartości wkładu ustalonego w umowie spółki lub w podobnym akcie". W ocenie Sądu powyższa zmiana wraz z uzasadnieniem potwierdza, że w stanie prawnym sprzed ww. zmiany brak było możliwości zmiany przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.

Mając na uwadze powyższe uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. poprzez jego błędne zastosowanie (niezastosowanie) polegające na określeniu wysokości przychodu Skarżącej z tytułu objęcia udziałów w zamian za wkład niepieniężny w oparciu o wartość niebędącą nominalną wartością tych udziałów. Z przepisu art. 17 ust. 1 pkt 9 wynika, że przychód (z kapitałów pieniężnych) z tytułu udziałów obejmowanych w spółce mającej osobowość prawną w zamian za wkład niepieniężny stanowi zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. wartość nominalna udziałów i tak winna była zostać ustalona wartość przychodu. W ocenie Sądu doszło również do naruszenia art. 25 u.p.d.o.f. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie do przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Z powodów szczegółowo wyjaśnionych wcześniej (warunkiem zastosowania art. 25 ust. 1 u.p.d.o.f. jest ustalenie, że wartość nominalna udziałów (akcji) ma wartość nierynkową – czego nie ustala się) brak jest możliwości określania przychodu (i w następstwie tego dochodu i podatku należnego), o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f., poprzez zastosowanie przepisu art. 25 u.p.d.o.f.

Nie ma zastosowania w sprawie art. 25 ust. 4a i art. 25a u.p.d.o.f., ponieważ Strona jednoznacznie zadeklarowała "nominalną wartość udziałów/akcji" uzyskaną w zamian za wniesiony wkład pieniężny. Wobec niedokonania zbycia praw do N. Limited (do których wniesiono opcje na akcje O.), w stanie prawnym na 2012 r., Skarżący nie uzyskał żadnego, poza zadeklarowanym przychodem, który, z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f był związany wyłącznie z "wartością nominalną", jednoznacznie ustaloną i nie podlegającą zmianom.

Konsekwencją uznania braku możliwości stosowania przepisu art. 25 u.p.d.o.f. względem przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. i stwierdzonego naruszenia w tym zakresie, jest brak konieczności dokonywania wykładni terminu "transakcja", o którym mowa w art. 25a ust. 1 u.p.d.o.f. celem ustalenia, czy termin ten obejmuje również czynność dysponowania prywatnym majątkiem celem wyposażenia spółki kapitałowej przez jej wspólnika w majątek pozwalający na rozpoczęcie przez nią działalności podjętą przez podatnika niedziałającego w charakterze podatnika (Skarżąca z powyższego w ramach skargi wywodziła brak zasadności zastosowania art. 25 u.p.d.o.f.). Dokonana przez Sąd wykładnia art. 25 powoduje, że przepis ten nie znajduje zastosowania względem przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. również wówczas, gdy przedmiotowa czynność (wniesienia wkładu niepieniężnego w zamian za udziały) realizowana jest w ramach dysponowania prywatnym majątkiem celem wyposażenia spółki kapitałowej przez jej wspólnika w majątek pozwalający na rozpoczęcie przez nią działalności podjętą przez podatnika niedziałającego w charakterze podatnika niezależnie od tego, czy czynność jest czy nie jest kwalifikowana jako transakcja, o której mowa w art. 25a ust. 1 u.p.d.o.f. Uznając, że art. 25 u.p.d.o.f. w zw. z art. 25a u.p.d.o.f. znajduje zastosowanie względem przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. Organ naruszył te przepisy.

Wobec braku możliwości stosowania art. 25 u.p.d.o.f. względem przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. brak było podstaw do stosowania przez Organ w tym celu przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 roku w sprawie sposobu i trybu określenia dochodów osób fizycznych w drodze oszacowania oraz sposobu i tryby eliminowania podwójnego podatkowania osób fizycznych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (t.j. Dz. U. z 2014, poz. 1186 ze zm.) i stosując te przepisy Organ je naruszył (w tym zakresie stwierdzone naruszenie ma szerszy zakres niż sformułowany w pierwszym zarzucie skargi -gdzie zarzucono naruszenie art. 122, art. 187 §1 i art. 191 O.p. w związku z §3 ust. 3 pkt 1 i 4 tego rozporządzenia poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego raz załatwienia sprawy).

Jednocześnie nie doszło, w ocenie Sądu, do naruszenia art. 2a O.p. w zw. z art. 84 Konstytucji (każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie) w zw. z art. 217 Konstytucji (nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy) polegającego na nierozstrzygnięciu na korzyść Podatnika uwidocznionych wątpliwości co do treści art. 25 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25a ust. 1 u.p.d.o.f. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do sytuacji, w której występowałyby niedające się usunąć wątpliwości co treści przepisów prawa podatkowego (czego wyrazem jest przedstawiona wyżej interpretacja przepisów art. 25 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25a ust. 1 u.p.d.o.f. dokonana bez zastosowania art. 2a O.p.), a co za tym idzie brak było przesłanek do zastosowania przedmiotowej zasady (i jej niezastosowanie nie stanowi naruszenia).

Rozpatrując ponownie sprawę Organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności uwzględni to, że przychodem Skarżącej w związku z objęciem udziałów w kapitale zakładowym N. Limited w zamian za przeniesienie na rzecz tej spółki praw wynikających z opcji kupna jest nominalna wartość udziałów zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., która to wartość nie podlega określeniu (modyfikacji) wskutek zastosowania art. 25 u.p.d.o.f. w zw. z art. 25a u.p.d.o.f.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i nast. p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składały się: wpis od skargi w wysokości 2000 zł, pobrany od Skarżącej na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3600 zł ustalone na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U Nr 31, poz. 153) i opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.