Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 6/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 182  ust. 1,  art. 193, art. 194
journal: Dz.U. 2013 poz 135
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2013 r. (data wpływu do organu) B. O. zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (dalej w skrócie: PCPR) w Nysie o umorzenie długu z tytułu odpłatności za pobyt dziecka P. O. w rodzinie zastępczej. Nawiązując we wniosku do otrzymanego w dniu 21 grudnia 2012 r. pisma organu o rozłożeniu na raty kwoty 1 345,75 zł B. O. podał, że nie jest w stanie spłacać rat ze względu na wydatki związane z utrzymaniem rodziny i domu oraz płaceniem alimentów w kwocie 236 zł, a także zakup paszy dla zwierząt, opłaty za energię i rat z tytułu zadłużenia w KRUS. Wskazał również, że córka otrzymuje zasiłek w kwocie 653 zł, który przeznacza na zakup mleka i odżywek. Natomiast żona ma rentę w kwocie 542 zł i choruje na epilepsję. W związku z chorobą wydaje 100 zł na leki oraz dojazdy do lekarzy. Z kolei syn G. od września będzie uczęszczał do szkoły, co spowoduje dodatkowe wydatki. Wnioskodawca podał również, że koszt uprawy ziemi w kwocie od 3 do 4 tysięcy zł oraz konieczność spłaty rat z tytułu zaciągniętego kredytu w kwocie 900 zł powodują, że jego sytuacja finansowa jest tragiczna i gdyby nie pomoc siostry, to nie miałby za co kupić jedzenia. Również posiadane hektary przeliczeniowe w niczym mu nie pomagają.

Decyzją z dnia 19 marca 2013 r., nr [...], Dyrektor PCPR w Nysie, działając z upoważnienia Starosty Nyskiego, odmówił B. O. umorzenia należności w wysokości 1 345,75 zł z tytułu odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją z dnia 24 sierpnia 2012 r., nr [...], ustalono B. O. odpłatność za pobyt córki P. O. w rodzinie zastępczej w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r. w wysokości 280,00 zł miesięcznie oraz w wysokości 225,75 zł za okres od 1 maja 2012 r. do 25 maja 2012 r. Natomiast decyzją z dnia 19 grudnia 2012 r., nr [...], rozłożono spłatę należności na raty, jednakże wnioskodawca nie dokonał żadnej wpłaty. Następnie organ, przytaczając treść przepisów § 3 ust. 1 i § 2 ust. 4 uchwały Rady Powiatu w Nysie z dnia 27 stycznia 2012 r. Nr [...], zwanej dalej uchwałą Nr [...], wskazał, że z przedłożonego oświadczenia z dnia 19 marca 2013 r. wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. O. oraz dwojgiem dzieci, źródłem utrzymania rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku jest dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,4785 ha przeliczeniowych (8,4785 ha x 250 zł), świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 520 zł łącznie z dodatkiem w kwocie 100 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł oraz renta w wysokości 542,18 zł. Łącznie dochód stanowi kwotę 3 230,46 zł z uwzględnieniem alimentów na córkę P. w kwocie 204,35 zł, a na osobę w rodzinie wynosi 646,09 zł i jest niższy od 300% kryterium dochodowego ustalonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, które dla osób w rodzinie wynosi 456 zł. Dalej, organ stwierdził, że B. O. nie spełnia żadnej z pozostałych przesłanek określonych w § 3 ust. 1 uchwały, stąd rozstrzygnięcie decyzji jest zasadne.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. O. ponowił argumentację prezentowaną we wniosku o umorzenie długu, akcentując, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 26 września 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował stan faktyczny sprawy, a następnie przytoczył przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o wspieraniu rodziny, w tym art. 193 ust. 1 pkt 1 oraz art. 194 ust. 1-3. Kolegium odwołało się również do zapisów uchwały Rady Powiatu w Nysie Nr [...]i zacytowało jej postanowienia zawarte w § 3, określające sytuacje, w których może nastąpić umorzenie w całości lub w części opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Dalej, Kolegium, akceptując sposób wyliczenia dochodu przez organ pierwszej instancji, stwierdziło, że łączny dochód rodziny B. O., po uwzględnieniu płaconych na córkę alimentów w kwocie 204,35 zł, wynosi 3 230,46 zł i przewyższa 300% kryterium dochodowego ustalonego dla rodziny w wysokości 1 368 zł (456,00 zł x 5 osób = 1 368 zł), co ma ten skutek, iż strona nie spełnia podstawowej przesłanki uzyskiwania dochodu w wysokości nie wyższej od kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, umożliwiającej umorzenie należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ponadto Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż w sytuacji rodziny nie występuje również żadna z pozostałych przesłanek wymienionych w uchwale Nr [...] uzasadniająca umorzenie należności z tytułu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami, rozpatrzył cały materiał dowodowy i dokonał prawidłowej oceny tego materiału.

Skargę na powyższą decyzję wywiódł B. O. wskazując, że jest ona bardzo krzywdząca. Ponownie opisując swoją trudną sytuację rodzinną i finansową skarżący domagał się zwolnienia z opłaty z pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Ponadto zarzucił, że w sprawie orzekł niewłaściwy organ, którym ze względu na jego miejsce zamieszkania powinien być PCPR w [...].

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Op 6/14, referendarz sądowy ustanowił skarżącemu w ramach prawa pomocy radcę prawnego z urzędu.

W piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2014 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz przyznanie pełnomocnikowi nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym: art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z § 3 ust. 1 i § 1 pkt 4 uchwały Nr [...] w związku z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przez nieustalenie dochodu za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku lub ustalenia go za inny okres oraz pominięcie obowiązku ustalenia rzeczywistego dochodu skarżącego i posłużenie się hipotetycznym dochodem w wysokości 250 zł od hektara. Ponadto sformułował zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z § 3 ust. 1, ust. 2 uchwały Nr [...] poprzez nie przyjęcie, że za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku po uiszczeniu opłaty na członka rodziny skarżącego zostałoby mniej niż kryterium dochodowe oraz art. 268a K.p.a. poprzez wydanie decyzji przez podmiot nieuprawniony wobec braku upoważnienia dla Dyrektora PCPR w Nysie do wydawania takich decyzji. Pełnomocnik podniósł również zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z § 1 ust. 4 i § 3 uchwały Nr [...] polegający na przyjęciu przez organy, że kryterium dochodowe wynosi 1.368 zł (3 osoby), podczas gdy kwota ta powinna wynosić co najmniej 5 x 456 zł = 2280 zł. Formułując zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego pełnomocnik zarzucił naruszenie:

- § 3 ust. 1 i ust. 2 uchwały Nr [...] w związku z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w związku z wadliwym określeniem dochodu skarżącego, przez co organ niezgodnie z przepisami prawa odmówił umorzenia skarżącemu opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a także przyjęcie, że brak jest spełnienia drugiej przesłanki do udzielenia skarżącemu ulgi w zapłacie opłaty;

- przepisów Konstytucji RP w związku z zastosowaniem ograniczenia z art. 3 § ust. 1 uchwały Nr [...] do 300 % kryterium dochodowego, co narusza zasadę równości obywateli w dostępie do pomocy społecznej, a przy tym stanowi dyskryminację rodzin wielodzietnych, ponadto wyliczenie podstawy do odmowy umorzenia w oparciu o kryterium dochodowe z ustawy o pomocy społecznej i z rozporządzenia w wysokości, w której nie jest możliwa codzienna egzystencja, jest naruszeniem podstawowych praw socjalnych skarżącego.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów dowodzono, że organy w sposób nieuprawniony przyjęły dochód z gospodarstwa rolnego w oparciu o zryczałtowane kwoty, gdyż uchwała Nr [...] odwołuje się jedynie do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej pomocniczo, ale nakazuje ustalenie dochodu skarżącego (rzeczywistego). Ponadto, jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji dochód był badany za okres trzech ostatnich miesięcy, jednakże nie ustalono sytuacji dochodu z rodziny skarżącego z gospodarstwa rolnego za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku. Poza tym w kontekście gwarancji zawartych w Konstytucji RP - w ocenie pełnomocnika - uzasadnione wątpliwości budzi fakt, że organy posługują się kryterium dochodowym z ustawy o pomocy społecznej, czym ograniczają prawo do żądania umorzenia od osiągania dochodu na rodzinę w wysokości 300% kryterium dochodowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego poparł skargę oraz wnioski w niej zawarte i wniósł o przyznanie kosztów niepłaconej pomocy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu.

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że wydane akty nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i skutkującym koniecznością ich uchylenia.

Na wstępie przypomnieć przyjdzie, że materialnoprawną podstawę decyzji odmawiającej B. O. umorzenia należności w wysokości 1 345,75 zł z tytułu odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej, ustalonej decyzją z dnia 24 sierpnia 2012 r., nr [...], stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135, z późn. zm.), zwanej nadal ustawą o wspieraniu rodziny. Zgodnie z art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. Stosownie zaś do ust. 2 ww. przepisu szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia tej opłaty, określa w drodze uchwały rada powiatu. Na podstawie zawartego w przytoczonym przepisie upoważnienia ustawowego Rada Powiatu w Nysie podjęła uchwałę z dnia 27 stycznia 2012 r., Nr [...], w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Opolskiego poz. 673), zwana nadal uchwałą Nr [...]. Warunki dotyczące umorzenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej zostały określone w § 3 ust. 1 tej uchwały, zgodnie z którym umorzenie opłat za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i powstałych z tego tytułu należności w całości lub w części łącznie z odsetkami może nastąpić na wniosek osób zobowiązanych w przypadku, gdy dochód tej osoby lub dochód na osobę w rodzinie, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosi nie więcej niż 300% kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej oraz wystąpienia równocześnie minimum jednej z poniższych przesłanek:

1) długotrwała choroba osoby zobowiązanej udokumentowana zaświadczeniem lekarskim;

2) orzeczona niepełnosprawność w stopniu znacznym osoby zobowiązanej;

3) pobyt osoby zobowiązanej w domu pomocy społecznej lub innych placówkach pomocy społecznej;

4) pobyt osoby zobowiązanej w areszcie śledczym lub zakładzie karnym;

5) samotne wychowywanie dziecka przez osobę zobowiązaną;

6) ubezwłasnowolnienie osoby zobowiązanej;

7) faktyczne ponoszenie przez osobę zobowiązaną odpłatności za pobyt dziecka lub innego członka rodziny w domu pomocy społecznej;

8) faktyczne ponoszenie przez osobę zobowiązaną odpłatności za pobyt drugiego dziecka w pieczy zastępczej;

9) straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

10) utrata głównego źródła dochodu skutkująca obniżeniem dochodu osoby lub dochodu na osobę w rodzinie;

11) dochód osób lub dochód na osobę w rodzinie, osób zobowiązanych do ponoszenia opłat przez minimum 3 miesiące poprzedzające złożenie wniosku wynosi po uwzględnieniu miesięcznej odpłatności nie więcej niż kryterium dochodowe określone przepisami ustawy o pomocy społecznej.

12) pobyt w pieczy zastępczej został zakończony w wyniku odzyskania przez osoby zobowiązane możliwości zapewnienia dziecku opieki i wychowania, a utrzymanie zobowiązania mogłoby prowadzić do ponownej utraty możliwości sprawowania opieki i wychowania oraz ponownego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

Wskazać również trzeba, że starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając powyższą uchwałę, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia przedmiotowej opłaty (art. 194 ust. 3). Podkreślenia wymaga, że decyzja wydana na podstawie art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny - jak słusznie zauważył organ odwoławczy - ma charakter uznaniowy. W związku z tym odnotować wypada, że kontrola zgodności z prawem decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania, czy organ administracji orzekający w sprawie nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Ponadto w przypadku decyzji wydanych w tym trybie zbadania wymaga, czy decyzja taka podjęta została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia określonej treści. Sąd administracyjny kontroluje zatem prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodność z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a.

Oceniając prawidłowość kwestionowanych rozstrzygnięć przez pryzmat powyższych powinności organu należało stwierdzić, że organy decyzyjne przeprowadziły wszechstronną i kompletną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem wystąpienia, określonych w § 3 ust. 1 uchwały Nr [...], przesłanek, których spełnienie umożliwia umorzenie przez organ opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Organy dokonały szczegółowego wyliczenia poszczególnych składników dochodu, czemu dały wyraz w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowo również pomniejszyły uzyskany przez skarżącego w grudniu 2012 r. dochód w kwocie 3 434,81 zł o kwotę 204,35 zł uiszczaną przez skarżącego tytułem alimentów na córkę i ustaliły łączny dochód rodziny na kwotę 3 230,46 zł. Zgodnie bowiem z § 1 uchwały Nr [...] definicję dochodu należy rozumieć jako dochód ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wedle tego przepisu dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Wyjaśnić również przyjdzie, w związku z podniesioną w tym zakresie szeroką argumentacją pełnomocnika skarżącego, że wszystkie składniki dochodu ustala się według zasad określonych w poszczególnych ustępach art. 8. W ust. 4 tego przepisu ustawodawca wskazał jakich świadczeń nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3. Jednocześnie też, ustalając w art. 8 ust. 10 ustawy o pomocy społecznej, że sumuje się dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej, z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł, przyjął w art. 8 ust. 9 ustawy, w związku z zapisem § 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823), że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł. Przywołane uregulowania, wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, uzasadniają stwierdzenie, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu jego rodziny, przyjmując że w jego skład wchodzi również dochód z gospodarstwa rolnego stanowiącego własność skarżącego. Wskazany składnik, uzyskany w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, nie należy do świadczeń określonych w art. 8 ust. 4 ustawy, niepodlegających wliczeniu do dochodu. Z art. 8 ust. 10 ustawy jednoznacznie wynika, że dochody ze wszystkich źródeł podlegają zsumowaniu. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela utrwalony już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem liczby hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Powołany przepis, dla celów udzielenia świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 17 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1103/11; 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1154/11; 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09; 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09; zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznać tym samym należy, że ustawodawca przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. W związku też z tym nawet, gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były czerpane, to i tak względem zainteresowanego będzie działać domniemanie co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OSK 302/09, zamieszczony na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sprawy skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 8,4758 ha przeliczeniowych. Zgodnie zatem z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej organy zasadnie przyjęły, że z gospodarstwa tego strona uzyskała dochód, którego ryczałtowo ustalona wysokość wynosi 2 119,63 zł (8,4785 ha x 250 zł). Dodatkowo już tylko zauważyć można, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05 (OTK-A 2008 Nr 4, poz. 56) orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.

Z poczynionych przez organy prawidłowych ustaleń, znajdujących potwierdzenie w materiale dokumentacyjnym sprawy wynika zatem, że B. O. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. grudniu 2012 r. uzyskał łączny dochód w wysokości 3 230,46 zł, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 646,09 zł, a więc jest niższy od kwoty 1 368 zł stanowiącej 300% kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej, które dla osoby w rodzinie wynosi 456 zł (§ 1 pkt 1 lit. b cyt. wyżej rozporządzenia z dnia 17 lipca 2012 r.). Skarżący spełnia więc - wbrew twierdzeniom organu odwoławczego - określoną w § 3 ust. 1 uchwały Nr [...] przesłankę uzyskiwania dochodu w wysokości nie wyższej od kryterium dochodowego określonego przepisami ustawy o pomocy społecznej. Taki wniosek Kolegium wynika z popełnionego przez organ błędu matematycznego przy dokonanym w tym zakresie wyliczeniu. Jednakże dostrzeżone uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, ponieważ po pierwsze organ pierwszej instancji wyraził prawidłowe stanowisko w tej kwestii, a po drugie - jak prawidłowo ustaliły organy - skarżący nie spełnia żadnej z pozostałych 12 przesłanek wymienionych w uchwale uzasadniających umorzenie przedmiotowej opłaty. W szczególności dotyczy to 3 ust. 1 pkt 11 uchwały ustanawiającego dodatkowe kryterium dochodowe. Natomiast w § 3 ust. 1 uchwały wyraźnie postanowiono, że umorzenie może nastąpić przy spełnieniu kryterium dochodowego oraz równoczesnego wystąpienia jednej z przesłanek w nim określonych.

Nie można również zgodzić się z zarzutem skargi, że w niniejszej sprawie decyzja wydana została przez niewłaściwy organ. Jak stanowi art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ustala w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. W niniejszej sprawie decyzję w tym przedmiocie z dnia 24 sierpnia 2012 r. wydał, działający z upoważnienia Starosty Nyskiego, Dyrektor PCPR w Nysie. Również ten sam organ, co wynika z treści art. 194 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny, jest właściwy do wydania orzeczenia w sprawie umorzenia tej opłaty. Zgodnie z art. 182 ust. 1 ustawy "Zadania powiatu w zakresie pieczy zastępczej starosta wykonuje za pośrednictwem powiatowego centrum pomocy rodzinie oraz organizatorów rodzinnej pieczy zastępczej. Do zakresu działania powiatowego centrum pomocy rodzinie należą wszystkie sprawy z zakresu pieczy zastępczej niezastrzeżone na rzecz innych podmiotów (ust. 2). W indywidualnych sprawach z zakresu pieczy zastępczej, należących do właściwości powiatu, decyzje wydaje starosta, upoważniony przez niego kierownik powiatowego centrum pomocy rodzinie lub inni pracownicy powiatowego centrum pomocy rodzinie upoważnieni na wniosek kierownika (ust. 3)". Wbrew zarzutom skargi, w podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej, wskazano datę oraz numer upoważnienia udzielonego przez Starostę Nyskiego dla Dyrektora PCPR w Nysie do wydawania decyzji administracyjnych z zakresu pomocy społecznej i pieczy zastępczej.

Reasumując, skonstatować należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie oceniły materiał dowodowy, dokonując jego oceny zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, a więc zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo też odmówiły skarżącemu umorzenia należności w wysokości 1 345,75 zł z tytułu odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Natomiast wydane akty zostały wyczerpująco uzasadnione, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Jeszcze raz natomiast podkreślić trzeba, że stwierdzone przez Sąd uchybienie w wyliczeniu organu odwoławczego nie stanowi takiego naruszenia przepisów, które mogło by mieć wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpatrzenia z tego względu, w istocie nie wpłynęłoby na zmianę ustaleń faktycznych i prawnych w sprawie, a tym samym na zmianę treści podjętej decyzji. Zdaniem Sądu, organom obu instancji nie można również postawić zarzutu dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Z kolei odnosząc się do podniesionej przez pełnomocnika strony skarżącej kwestii niekonstytucyjności przepisów ustawy o pomocy społecznej i rozporządzenia z dnia 17 lipca 2012 r. wskazać przyjdzie, że instytucja pytania prawnego, przewidziana art. 193 Konstytucji RP, nie daje skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez Sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała w składzie orzekającym, co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W niniejszej sprawie Sąd nie miał takich wątpliwości.

W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeknie referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 pkt 8 P.p.s.a.

-----------------------

10