Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 662/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 9, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 23, art. 74 ust. 2, ust. 6, art. 68
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 28 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; 1. oddala skargę 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz radcy prawnego D. M. z Kancelarii Prawnej [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 292, 80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A. H. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z [...] stycznia 2009 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu stronie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] maja 2004 r. A. H. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, deklarując do płatności [...] działek o łącznej powierzchni [...] ha położonych w powiecie [...].

Dnia [...] listopada 2004 r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w W. akt notarialny z [...] listopada 2004 r. rep. [...] nr [...], z którego wynika, że A. i T. H. przekazali umową darowizny własność posiadanej nieruchomości rolnej na rzecz swojej córki – E. C.. Zgodnie z treścią § 4 powyższej umowy darowizny: "strony oświadczyły, że wydanie nieruchomości w posiadanie obdarowanej nastąpi w dniu zawarcia tej umowy". Ponadto jak wynika z § 9 ww. aktu notarialnego, umowa darowizny gospodarstwa rolnego została zawarta w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej w celu uzyskania renty strukturalnej. Dodatkowo A. H. w dniu [...] listopada 2004 r. złożył w Biurze Powiatowym w W. oświadczenie o przekazaniu wszystkich użytków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej z dniem [...] listopada 2004 r.

Mimo istniejącego, wskazanego powyżej, stanu faktycznego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. w dniu [...] grudnia 2004 r. wydał decyzję nr [...] przyznającą wnioskodawcy – A. H. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu JPO (jednolitej płatności obszarowej) [...] zł, uzupełniającej płatności obszarowej [...] zł. W decyzji wskazano, iż płatność w ustalonej wysokości zostanie przekazana na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów, w terminie wynikającym z przepisów unijnych. Orzeczenie to zostało doręczone stronie 21 stycznia 2005 r. i wobec nie złożenia środka odwoławczego stało się ostateczne.

Następnie w dniu [...] grudnia 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego z [...] grudnia 2004 r.

Następnie decyzją z [...] stycznia 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.) - dalej: k.p.a., stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 2004 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego, przyznającej A. H. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści Dyrektor Oddziału wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) producent rolny ma prawo do ubiegania się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, jeżeli spełnia łącznie określone w ustawie przesłanki: jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami jest nie mniejsza niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Natomiast na mocy art. 4 ust. 1 powoływanej ustawy, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Mając powyższe przepisy na uwadze organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie A. H. przekazał posiadanie gospodarstwa rolnego córce na podstawie aktu notarialnego z [...] listopada 2004 r. w zamian za rentę strukturalną. A zatem w dniu [...] grudnia 2004 r., tj. w dacie wydania decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2004, A. H. nie był już posiadaczem użytków rolnych, wskazanych do płatności obszarowych w złożonym wniosku z [...] maja 2004 r. przez co nie był już uprawnionym do otrzymania płatności z uwagi na treść art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. H. wniósł o jej uchylenie uzasadniając to tym, że składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004 spełniał wszystkie warunki do otrzymania dopłat i faktycznie uprawiał wskazane we wniosku grunty prawie przez cały 2004 rok. Dopiero w listopadzie 2004 r. otrzymał prawo do renty strukturalnej. Wskazał, iż otrzymane dopłaty wykorzystał w całości na uprawę przekazanych gruntów, zakup nawozów i innych niezbędnych środków do produkcji rolnej. Aktualnie z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną nie jest w stanie zwrócić otrzymanych kwot bez poniesienia uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania.

Decyzją z [...] marca 2009 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego. W uzasadnieniu decyzji powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił m.in., że o rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Powołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, iż cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą.

W ocenie Prezesa Agencji za rażące naruszenie prawa w decyzji Kierownika Biura Powiatowego z [...] grudnia 2004 r. należało uznać przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych A. H. pomimo przekazania przez niego gospodarstwa rolnego na rzecz córki – E. C., w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie złożenie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych przez A. H. miało miejsce [...] maja 2004 r., natomiast przekazanie posiadania gospodarstwa nastąpiło w dniu [...] listopada 2004 r., czyli przed wydaniem decyzji o przyznaniu A. H. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, co miało miejsce w dniu [...] grudnia 2004 r. Przyznanie tych płatności A. H., pomimo przekazania własności gospodarstwa rolnego w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru.

Następnie Prezes Agencji stwierdził, że zarzuty podnoszone przez stronę w odwołaniu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. I tak wskazał, że przesłanką warunkującą uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest posiadanie działek rolnych na dzień wydania decyzji, a nie tylko na dzień złożenia stosownego wniosku. Z akt sprawy wynika natomiast, że w dniu [...] grudnia 2004 r., czyli w dniu wydania decyzji, A. H. nie był już posiadaczem zadeklarowanych we wniosku gruntów, gdyż w dniu [...] listopada 2004 r. przekazał je córce.

Wskazał następnie, że przepis art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru odnosi się do wyjątkowej sytuacji, związanej ze zmianą posiadacza gospodarstwa rolnego w okresie pomiędzy złożeniem wniosku o płatność, a dniem wydania decyzji w tej sprawie. Regulacja ta odnosi się do sprawy zainicjowanej wnioskiem A. H. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, które to postępowanie administracyjne na dzień zawarcia umowy darowizny nie zostało jeszcze zakończone. Powyższy przepis daje możliwość przyznania płatności tylko temu producentowi rolnemu, który objął gospodarstwo rolne w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, zawartej z producentem rolnym, który złożył wniosek o przyznanie płatności. Niezłożenie przez producenta rolnego przejmującego gospodarstwo rolne wniosku o przyznanie płatności w terminie 14 dni od dnia uzyskania posiadania w drodze umowy zawartej z producentem rolnym, który złożył pierwszy wniosek powoduje, że uprawnienie do płatności wygasa. W takiej sytuacji płatności nie przysługują ani przekazującemu wobec wyzbycia się przez niego gospodarstwa, ani przejmującemu, ponieważ nie złożył on w ustawowo określonym terminie stosownego wniosku.

W tym miejscu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie przejmujący gospodarstwo – E. C. nie złożyła w terminie 14 dni wniosku o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.

W skardze z 10 kwietnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. H. zarzucił Kierownikowi Biura Agencji ARiMR wydanie decyzji przyznającej mu płatności na rok 2004 bez uprzedniego przeprowadzenia prawidłowego postępowania administracyjnego, co z kolei stanowiło rażące naruszenie przepisów prawa przez organ. Podniósł, że on wywiązał się z ciążących na nim obowiązków, tj. złożył wniosek o przyznanie płatności w ustawowym terminie, a także niezwłocznie po przekazaniu gruntów rolnych córce zgłosił fakt zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w Biurze Powiatowym ARiMR w W.. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, to organ naruszył prawo nie ustalając wszystkich okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, a zatem nie może być on obciążany skutkami błędu organu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Następnie wyznaczony w sprawie pełnomocnik skarżącego pismem procesowym z 1 października 2009 r. podtrzymał złożoną uprzednio skargę, zarzucając jednocześnie Prezesowi Agencji naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Ponadto zauważył, że zastosowanie się przez orzekające w sprawie organy do terminów przewidzianych w k.p.a. spowodowałoby wydanie decyzji przed dniem [...] listopada 2004 r., a wtedy zostałby spełniony warunek przekazania gospodarstwa po wydaniu decyzji o wypłacie dopłat i wówczas decyzja taka nie była by przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego podniósł, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji pominięty został mający zastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18), będący rozwinięciem tez z punktów 67 i 68 preambuły tego rozporządzenia. Zgodnie z treścią ww. przepisu sankcji w postaci obniżek i wyłączeń nie stosuje się gdy rolnik wykaże, że jest niewinny zaistniałej nieprawidłowości, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa.

Niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji nr [...] wydanej [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Postępowanie to, będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczone więc było przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniającymi stwierdzenie nieważności ww. aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., Nr 1, poz. 35 oraz z 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, Nr 23, s. 43) i jak wynika z obu wydanych w tej sprawie decyzji podstawą stwierdzenia nieważności było uznanie, że ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

W wyroku z 28 listopada 1997 r. (sygn. akt III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż dla dokonania oceny, czy zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, rozstrzygający jest stan prawa, który obowiązywał w dniu wydania tej decyzji. Zaznaczając powyższe NSA stwierdził też, iż na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa.

Nadto, należy wskazać, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego naruszenia prawa. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, Lex Nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zatem, ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych.

Jak wynika z powyższego organy orzekające w niniejszej sprawie - prowadząc postępowanie wyjaśniające - obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji z [...] grudnia 2004 r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny, biorąc przy tym pod uwagę argumentację podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień w kontrolowanym postępowaniu. Wprawdzie dla oceny decyzji z [...] grudnia 2004 r. znaczenie miał przede wszystkim materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym tą decyzją, ale stanowisko skarżącego zaprezentowane w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności również należało w tym postępowaniu uwzględnić i ocenić, co - zdaniem Sądu - zostało prawidłowo dokonane przez organy orzekające.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, Prezes Agencji, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, uznał, że decyzja Kierownika Biura z [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tejże decyzji.

Zgodnie z dyspozycją ww. przepisów, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 1 i 2). Natomiast na mocy art. 4 ust. 1 powoływanej ustawy, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.

Mając na względzie treść ww. przepisów organy orzekające uznały, iż przyznanie A. H. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych decyzją z [...] grudnia 2004 r., pomimo przeniesienia przez niego posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz córki – E. C. w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przyznającej płatność, stanowi rażące naruszenie ww. przepisów, dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Stanowisko to, zdaniem Sądu, jest prawidłowe.

Po pierwsze, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 został złożony przez A. H. w dniu [...] maja 2004 r. Natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej A. i T. H. zawarli w dniu [...] listopada 2004 r., a więc przed wydaniem decyzji o przyznaniu wnioskodawcy płatności na rok 2004, umowę darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz córki – E. C., przy czym - jak wynika z treści umowy - wydanie nieruchomości obdarowanej do posiadania nastąpiło w dacie zawarcia tej umowy. Nadto, w dniu [...] listopada 2004 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym w W. oświadczenie o przekazaniu wszystkich użytków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej z dniem [...] listopada 2004 r. A zatem fakt zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego w dniu [...] listopada 2004 r. jest okolicznością bezsporną w sprawie. Bezsporny jest również fakt, że w dniu wydania decyzji przyznającej skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2004 r. nie był on już posiadaczem gruntów rolnych.

Po drugie, zdaniem Sądu, treść art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy określa warunki uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, przy czym jednym z nich jest posiadanie przez producenta rolnego składającego wniosek o przyznanie płatności gospodarstwa rolnego – działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Z kolei przepis art. 4 ust. 1 ww. ustawy ma charakter szczególny, albowiem dotyczy szczególnego przypadku, gdy płatność zostaje przyznana innemu podmiotowi niż ten, który złożył wniosek pomocowy. Prawo do wystąpienia o przyznanie płatności stanowi w tym wypadku wyjątek od sztywnej reguły obowiązku przestrzegania przez kraje członkowskie wiążącego określenia terminu składania wniosków oraz przyznawania pomocy tylko temu producentowi rolnemu, który wystąpił na dany rok o taką pomoc (v. wyrok NSA z 15 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 217/07, ONSAiWSA 2008/6/115). Z przepisu art. 4 ust. 1 wynika nie tylko uprawnienie nowego posiadacza gruntów rolnych do uzyskania płatności, lecz również jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie między złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji. Przepis ten stoi na przeszkodzie przyznaniu płatności bezpośrednich pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa, jeżeli przekaże to gospodarstwo przed rozstrzygnięciem o płatnościach w jego sprawie.

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdzie skarżący – pierwszy posiadacz gospodarstwa rolnego, przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta przed wydaniem decyzji przyznającej mu płatności do gruntów rolnych. Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne i prawne słusznie organy orzekające w sprawie przyjęły, iż decyzja z [...] grudnia 2004 r. przyznająca - wbrew dyspozycji art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - płatności pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego, jest dotknięta wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Powyższej oceny Sądu nie zmieniają zarzuty podniesione w skardze.

Po pierwsze nieuzasadniony jest zarzut naruszenia w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] grudnia 2004 r. przepisów postępowania administracyjnego dotyczących terminów załatwiania spraw, gdyż tryb i warunki udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich zdeterminowane są przepisami prawa wspólnotowego, m.in. przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18), które nakładają na Państwa Członkowskie m.in. obowiązek przeprowadzania szeregu kontroli (administracyjnych i kontroli na miejscu) w stosunku do wszystkich producentów rolnych wnioskujących o płatności (art. 23 i nast. rozporządzenia). Realizacja ww. obowiązków determinuje z kolei ramy czasowe, w których właściwy organ (Agencja) może przekazywać płatności na rzecz producentów rolnych. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. UE L z dnia 21 października 2003 r.) płatności są przekazywane raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego. Termin ten jest jednolity dla wszystkich państw Unii Europejskiej. Zauważyć należy, iż decyzja z [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich została wydana z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ww. rozporządzenia. Natomiast przyznanie skarżącemu płatności w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, stanowi - jak wywiedziono powyżej - rażące naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, a tym samym uzasadnione jest stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa nie może ograniczać prawidłowe działanie strony, która wypełniła ciążące na niej zobowiązanie, a organ mimo to w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania przyznał skarżącemu płatności bezpośrednie w stanie faktycznym, który nie uzasadniał ich przyznania, gdyż producent rolny nie spełniał przesłanek wskazanych w przepisach ustawy z dnia 18 marca 2003 r.

Ponadto organ wydający decyzję z [...] grudnia 2004 r. nie naruszył również art. 8 i art. 9 k.p.a., gdyż art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, w przytoczonym powyżej brzmieniu, obowiązywał już w dniu składania wniosku, a także w dniu wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Ponadto skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów na rok 2004 złożył również oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

W tym miejscu Sąd zauważa, iż ustawodawca krajowy na gruncie ustawy z dnia 18 marca 2003 r. o płatnościach bezpośrednich, w sposób jednoznaczny powiązał uprawnienie producenta rolnego do płatności z faktem rzeczywistego posiadania gruntów rolnych. Wskazuje na to nie tylko art. 2 ust. 1 ww. ustawy, ale również konstrukcja pozostałych instytucji przewidzianych w przepisach ustawy. I tak stosownie do art. 4 ust 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, w sytuacji tzw. wniosku transferowego (wniosek składany w przypadku, gdy dochodzi do przekazania posiadania gruntów rolnych) ustawodawca jednoznacznie stwierdza, iż w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Regulacja zacytowanego przepisu powiązana jest z art. 74 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 21 kwietnia 2004 r. nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, z którego wynika, iż w przypadku, gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa. Zgodnie z art. 74 ust. 6 rozporządzenia Państwa Członkowskie mogą zdecydować, tam, gdzie ma to zastosowanie, o przyznaniu pomocy przekazującemu (...). - z delegacji tej ustawodawca krajowy nie skorzystał na gruncie obowiązujących w 2004 roku przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Cytowany wyżej art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2003 roku oraz wskazany przepis rozporządzenia 796/2004 potwierdzają, iż art. 2 ust. 1 i 2 ww. ustawy należy interpretować w ten sposób, iż zasadą jest, że płatności mogą zostać przyznane tylko producentowi rolnemu, który aktualnie jest posiadaczem gruntów zadeklarowanych do tych płatności.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, niezasadne jest powoływanie się przez pełnomocnika skarżącego w piśmie procesowym z 1 października 2009 r. na art. 68 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, gdyż przepis ten dotyczy wyjątków od stosowania obniżek i wyłączeń. Obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości (art. 68 ust. 1). Ponadto obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku (art. 68 ust. 2 akapit 1). Zgodnie jednak z akapitem 2 ww. przepisu informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują, że wniosek pomocowy jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji.

W związku z powyższym przyznanie skarżącemu płatności w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, a tym samym uzasadnione jest stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygniecie.

Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).