Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 685/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Robert Sawuła SO del. Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Pani Z. W. pismem z dnia 20 września 2011 r. (data wpływu 23.09.2011 r.) zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] z prośbą o przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej granic jej działki nr 1568 na podstawie posiadanych dokumentów.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...].01.2012r. nr [...] orzekł o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów obręb [...] dla działek nr 1568 i 1567/5.

Od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Pani Z. W. złożyła odwołanie. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...].03.2012 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał oprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

We wskazaniach do dalszego postępowania zalecił organowi I instancji:

- prawidłowo ustalić strony postępowania po nieżyjącym M. J.,

- zbadać stan faktyczny na gruncie i odnieść go do stanu wykazanego w ewidencji.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji ustalił, że po zmarłym M. J. następcą prawnym jest córka E. J. i po ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów obr. [...] dla działek nr nr 1568 i 1567/5, podając w uzasadnieniu motywy swojego rozstrzygnięcia.

Od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Pani Z. W. złożyła odwołanie. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym WINGiK decyzją z dnia [...].06.2012 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ zalecenia organu odwoławczego wskazane w decyzji z dnia [...].03.2012 r. nie zostały w pełni zrealizowane.

Na decyzję WINGiK z dnia [...].06.2012 r. nr [...] Pani I. P. złożyła skargę do WSA w Rzeszowie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 11 października 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 680/12 skargę oddalił.

W przeprowadzonym ponownie po wyroku sądu z dnia 11 października 2012 r. postępowaniu Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów obr. [...] dla działek nr 1568 i 1567/5. W uzasadnieniu decyzji podał, że przedmiotowe działki zostały ujawnione w odrębnych księgach wieczystych w granicach obecnie obowiązujących w ewidencji gruntów i budynków. Stwierdził, że "przedłożone przez Panią Z. W. akty notarialne zostały spisane w latach 60-tych i 70-tych ubiegłego wieku w oparciu o obowiązujące wówczas w ewidencji gruntów parcele gruntowe i mapę katastralną w skali 1:2880. W latach 80-tych po przeprowadzeniu odnowienia ewidencji gruntów parcele gruntowe zmieniły oznaczenie na działki oraz została opracowana nowa mapa ewidencyjna dla wsi Z. w skali 1:2000. Mapa ta obowiązywała do dnia 9 listopada 2010 r. tj. do dnia wprowadzenia map numerycznych po przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...]. Konfiguracja działki nr 1568 wykazana na mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 z lat 80-tych nie odbiegała od konfiguracji parcel gruntowych nr 1048/2, 1049/1 i 1048/4 wykazanych na mapie katastralnej wsi Z. w skali 1:2880. Podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...] powstała mapa numeryczna dla obrębu [...] oraz utworzono rastry (numeryczną postać mapy papierowej) map katastralnych gm. kat. [...] i map analogowych ewidencji gruntów. W wyniku ich porównania poprzez nałożenie obowiązującej mapy ewidencji gruntów na kolejne rastry stwierdzono, iż wykazane na mapie granice działek nr 1568 i 1567 są inne niż uwidocznione na mapach gminy katastralnej [...]. Stan taki potwierdziły również przeprowadzone w dniu 17 stycznia 2013r. oględziny działki nr 1567/5 na gruncie. Z czynności tych został sporządzony protokół, z którego wynika, że "po wyznaczeniu granic działki nr 1567/5 na podstawie danych z ewidencji gruntów stwierdzono, że działka ta jest użytkowana przez Panią Z. W. i stanowi część ogrodzonej posesji". "Pani Z. W. użytkuje nieruchomość zgodnie z mapą katastralną dla wsi katastralnej Z., natomiast użytkowanie działek nie odpowiada stanowi prawnemu wykazanemu w ewidencji gruntów obrębu [...]".

Od decyzji Prezydenta Miasta [...] Pani Z. W. złożyła odwołanie wnosząc o wykonanie pomiarów kontrolnych w ramach obowiązującej rękojmi i prawidłowe wyznaczenie granic należącej do niej działki nr 1568 oraz wykazanie w operacie ewidencji gruntów i budynków powierzchni tej działki wynoszącej 0,1536 ha. Ponadto podnosi, że na mapie nieprawidłowo wrysowany został budynek gospodarczy, studnia oraz ogrodzenie. Skarżąca domaga się przesłuchania w charakterze świadków, Pana S. C. i Panią I. P. w zakresie dotyczącym protokołu granicznego z dnia 10 września 1988 r., Panią B. M., geodetów, którzy wykonywali pomiary oraz pomiary kontrolne.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że żądania Pani Z. W. zmierzające do wykazania w operacie ewidencji gruntów, na jej rzecz działki nr 1567/5 stanowiącej własność M. J. ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] - zainteresowana twierdzi, iż obszar tej działki objęty jest działką nr 1568 ujawnioną w księdze wieczystej nr [...] i stanowi jej własność. Następstwem takiej zmiany, byłaby zmiana podmiotowa w zakresie działki nr 1567/5, ponadto działka ta miałaby zniknąć z księgi wieczystej nr [...].

Jak wynika z art. 22 ust 1 i 2 Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej Pgik), z § 44 - 49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) i jak wynikało z § 30 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813 ze zm.) oraz z § 54 i § 55 załącznika do zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r.w sprawie ewidencji gruntów (MP Nr 11, poz. 98 ze zm.) do obowiązków organów prowadzących gruntów należało i należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w aktualności, czyli i jego aktualizowanie i wprowadzanie w nim zmian zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Aktualizacja ta dotyczy danych, o jakich mowa w art. 20 ustawy Pgik, tj. między innymi danych dotyczących właścicieli względnie władających. Aktualizacji tej organy dokonują i dokonywały z urzędu lub na wniosek. Są one dokonywane w oparciu przewidziane prawem dokumenty. Jeżeli chodzi o dane dotyczące właścicieli gruntów, to ich prawa uwidacznia się w ewidencji na podstawie dokumentów, o jakich mowa w § 12 ww. rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r., tj. między innymi wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych i umów zawartych w formie aktów notarialnych dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości oraz ostatecznych decyzji administracyjnych.

Z ww. przepisów wynikało i wynika, że wpisy w ewidencji gruntów i zmiany tych wpisów miały i mają charakter ewidencyjny, odzwierciedlający stan prawny wynikający z dokumentów.

Dokonując aktualizacji ewidencji organy ewidencyjne nie są uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w nich praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty, m.in. sądy powszechne i organy administracji publicznej.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie przedstawiła nowych dokumentów wymienionych w § 46 ust. 2 powołanego rozporządzenia, wskazujących na zmiany danych podlegających ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków, a analiza dowodów zebranych w sprawie wykazała, że dane figurujące w ewidencji są aktualne w znaczeniu zgodnym z przepisami § 44 ust. 2 rozporządzenia -podstawę wpisów stanowiły posiadane przez organ dokumenty.

Biorąc powyższe pod uwagę w przedmiotowym postępowaniu nie ma podstaw do uwzględnienia żądań Z. W. - wykonania pomiarów kontrolnych i wyznaczenia powierzchni działki nr 1568 zgodnie z aktami notarialnymi nr. [...] i [...]. W tym miejscu zaznaczyć należy, że żądania skarżącej dotyczą ustalenia zasięgu własności odmiennie niż to wynika z zebranych w sprawie dokumentów.

W tej sytuacji, słusznie przyjął organ I instancji, że w żadnym wypadku nie można dokonać zmian w ewidencji gruntów na podstawie dokumentów, na które w chwili obecnej powołuje się skarżąca. Takie zmiany mogą zostać dokonane dopiero po rozstrzygnięciu sprawy o zasięg własności. Sprawy dotyczące prawa własności, w tym jego zasięgu podlegają przepisom ustawy Kodeks cywilny i należą do wyłącznej właściwości sądów powszechnych.

Skargę od powyższej decyzji złożyła Pani Z. W. zaskarżając ją w całości i zarzucając:

I. Naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 75 § 1 i 78 k.p.a., polegające w szczególności na :

- nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na jej rozstrzygnięcie poprzez nie dołączenie do akt prowadzonego postępowania administracyjnego dokumentacji z ustalenia w terenie granic działek 1567/5 oraz 1568, jakie w 2010 r. przeprowadzała na zlecenie Prezydenta Miasta firma Usługi Geodezyjno-Kartograficzne [...], w konsekwencji nie ustalenie, na jakiej podstawie firma ta sporządziła operat ewidencji gruntów, na którym w miejsce działki o poprzednim numerze 1048/4, stanowiącej własność skarżącej, wyznaczono działkę o numerze 1567/5, stanowiącą własność M. J., wbrew treści aktów własności dla w/w działek, ujawnionych w księgach wieczystych, tj. aktu własności ziemi nr [...] z dnia 25 stycznia 1975 r. (dla działki 1567/5) oraz aktu notarialnego nr [...] z dnia 26 lutego 1974 r. dla działki 1568;

- nie rozpoznanie złożonego w toku postępowania administracyjnego wniosku o dołączenie dokumentacji źródłowej z ustalania w terenie granic działek 1567/5 oraz 1568, jakie w 2010r. przeprowadzała na zlecenie Prezydenta Miasta [...] firma Usługi Geodezyjno-Kartograficzne [...] oraz poprzestanie na dołączeniu pisemnej informacji z w/w firmy, która pozostaje w sprzeczności z faktem, że pracownicy w/w firmy w 2010 r. dwukrotnie dokonywali ustaleń w terenie, w trakcie których poprzedni właściciel działki 1568 B. W. podpisywał dokumenty dla w/w firmy;

II. Naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 11, 12, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., polegające w szczególności na :

- nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez brak wnikliwego i wyczerpującego zapoznania się ze stanem prawnym działek 1568 i 1567/5, stosownie do zapisów w księgach wieczystych w/w nieruchomości oraz ujawnionych w nich aktach notarialnych, określających ich wielkość, położenie oraz podstawę nabycia własności oraz nie przeprowadzeniu wnikliwej analizy stanu prawnego w/w działek;

- wybiórczej ocenie zgromadzonych dowodów oraz oczywiście błędnych ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez poprzestanie na stwierdzeniu, że stosownie do treści księgi wieczystej nr [...] M. J. jest właścicielem działki nr 1567/5 w oderwaniu od pozostałych zapisów w/w księgi, z treści których wynika, że podstawą uzyskania własności w/w działki przez M. J. jest akt własności ziemi nr [...] z dnia 25.01.1975 r., w związku z czym w operacie ewidencji gruntów i budynków, działka ta powinna zostać wyznaczona w granicach nieruchomości objętej w/w aktem własności, a nie na obszarze sąsiedniej działki o poprzednim numerze 1048/4, stanowiącej własność skarżącej;

- pominięciu okoliczności, że sporządzony przez Prezydenta Miasta [...] operat ewidencji gruntów i budynków dla działek 1568 oraz 1567/5 pozostaje w sprzeczności z poprzednio obowiązującymi mapami dla w/w działek, pomimo że ich granice od dnia nabycia, nie uległy zmianie (dla działki 1567/5 - akt własności ziemi nr [...] z dnia 25.01.1975 r., a dla działki 1568 - akt notarialny nr [...] z dnia 26 lutego 1974 r.);

- dowolności w wydaniu decyzji poprzez niepełne jej uzasadnienie, ograniczające się do fragmentarycznego przywołania zgromadzonych dowodów bez ich wnikliwej oceny (treść ksiąg wieczystych działek 1568 i 1567/5) oraz bez wskazania przez organ, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez skarżącą dowodom, w szczególności w postaci aktu notarialnego nr [...] z dnia 26 lutego 1974 r., ujawnionego w księdze wieczystej nr [...];

III. Obrazę przepisów prawa materialnego mającą wpływ na wynik sprawy, tj. art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 1989 r., Nr 30, poz. 163) oraz art. 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Z 2001, Nr 38, poz. 454) poprzez sporządzenie operatu ewidencji dla działek 1568 oraz 1567/5 wbrew treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla w/w działek, (zgodnie z którymi działka 1567/5 powinna być wyznaczona w granicach aktu własności ziemi nr [...] z dnia 25 stycznia 1975 r., a działka 1568 w granicach określonych przez akt nr [...] z dnia 26 lutego 1974 r.)., w rezultacie czego operat ewidencji gruntów i budynków sporządzony przez Prezydenta Miasta [...] z 2010r. wbrew treści w/w aktów prawnych i jedynie ewidencyjnej funkcji, zmienił granice działek 1568 i 1567/5, pozbawiając skarżącej własności działki o poprzednim numerze 1048/4, a czyniąc jej właścicielem M. J.;

IV. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo naruszenia przepisów prawa mających wpływ na wynik sprawy, przedstawionych j w.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o :

- uchylenie ostatecznej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w sprawie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb [...] dla działek nr 1568 i 1567/5 oraz poprzedzającej ją w/w decyzji Prezydenta Miasta [...] i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania;

- na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20.09.2002 r.) wniosła o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego toku postępowania, które wiązać będą organ;

- na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20.09.2002 r.) w przypadku uwzględnienia skargi, wniosła o zwrot kosztów od organu, który wydał zaskarżoną decyzję.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. nr 126, poz. 714) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. Nr 270) zwanej dalej p.p.s.a. kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. 1 p.p.s.a.), jak tez rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego aktu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ustawy).

Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Dokonując kontroli na podanych wyżej zasadach Sąd uznał skargę Z. W. za nieuzasadnioną.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest starosta (art. 22 ust. 1).

Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1), oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje .ewidencja gruntów. Powyższe informacje o gruntach, budynkach i lokalach, zarówno- podmiotowe, jak i przedmiotowe, zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych" rejestrów (art. 24 ust. 1 ustawy). W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, rodzaju użytków gruntowych i klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych - innych osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Dane podmiotowe służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), dalej rozporządzenie. Z przepisów ustawy oraz rozdziału 3 rozporządzenia wynika, że zawarte w ewidencji dane podlegają aktualizacji dwojaki sposób:

1. w trybie czynności materialno-technicznej z urzędu - § 46 ust. 2 rozporządzenia, lub na wniosek zobowiązanego – art. 22 ust. 2 i 3 ustawy,

2. w drodze decyzji administracyjnej kończącej postępowanie wszczęte w trybie § 47 ust. 3 rozporządzenia, przy czym decyzja może mieć charakter merytoryczny, tj. rozstrzygać o wprowadzeniu zmiany lub odmowie jej uwidocznienia, bądź proceduralny - w przypadku umorzenia wszczętego z urzędu postępowania w sprawie.

Z powyższego wynika również, ze zmiany w zapisach ewidencji mające za przedmiot aktualizację ewidencji wprowadzane są z urzędu lub na wniosek.

Zgodnie z § 46 ust. 2 rozporządzenia z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z:

1. prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych,

2. opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych,

3. dokumentacji architektoniczne - budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,

4. ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.

Z przepisów tych wynika, że inicjatywa wszczęcia postępowania w sprawie wymiany danych ewidencyjnych należy do organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, tj. do starosty, bądź do podmiotów posiadających interes prawny we wszczęciu i prowadzeniu postępowania w przedmiocie aktualizacji danych ewidencyjnych. Podkreślenia wymaga, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3, (§ 44 i nast.) rozporządzenia. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji a nie jej prostowania. Jednakże usuwanie błędów lub pomyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać a nie tworzyć (wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2008 r., Ul SA/Kr 119/08, Lex nr 510289). Należy nadto wskazać, że zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków wynikające z ustawy i rozporządzenia nie stanowią wystarczającej gwarancji wykluczającej możliwość istnienia w rejestrze i wpisów niedopuszczalnych, bezprawnych lub błędnych. Wskazać więc należy, ze wpis błędny, to wpis niezgodny z treścią dokumentu urzędowego stanowiącego jego podstawę, lub wpis niezgodny ze złożonym wnioskiem. Wadliwość taka może być wadliwością nieistotną, możliwą do usunięcia w przewidzianym w postępowaniu administracyjnym postępowaniu rektyfikacyjnym, lub istotną, wymagająca wydania decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (tak. D. Felcenloben, Kataster nieruchomości rejestrem publicznym, Wyd. Gali, Wyd. l , 2009 r., str. 88 i nast.). W sytuacji zatem, kiedy uwidoczniony w katastrze nieruchomości wpis jest niezgodny z dokumentem źródłowym, organ rejestrowy winien podjąć niezwłocznie czynności zmierzające do usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości, z urzędu lub na wniosek strony, stosując w tym zakresie odpowiednio przepisy kpa. Usunięcie wad nieistotnych wpisów w rejestrze w wyniku sprostowania może dotyczyć: błędów pisarskich, błędów rachunkowych, innych oczywistych omyłek (tak D. Felcenloben, op. cit., także wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r. II SA 566/99, Lex nr 46217). O zmianie takiej organ prowadzący ewidencję powinien poinformować podmioty wymienione w § 49 ust. 1 rozporządzenia, a także osoby, których wpis dotyczył. Nieuczynienie tego nie stanowi jednak przesłanki skutkującej nieważnością czynności wpisu w rejestrze (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r., III SA/Kr 237/11). Także NSA w wyroku z dnia 7 maja 2008 r. I OSK 719/07 stwierdził, że w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Tym niemniej czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję m.in. przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu, co do tego czyją własnością jest nieruchomość, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że prawidłowość zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości. Nie były kwestionowane ustalenia organu zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, iż Państwo M. i B. W. na podstawie aktów notarialnych [...] z dnia 14.09.196lr. i [...] z dnia 26.02.1974r. stali się właścicielami działek gruntowych nr nr 1048/2 i 1049/1 i 1048/4 o łącznej pow. 0,1536 ha ujawnionych w księdze wieczystej nr [...]. Na podstawie wyrysu z mapy ewidencji gruntów z dnia 14.04.2010r. nr [...] pgr 1048/2, 1049/1 i 1048/4 zmieniły oznaczenie na działkę nr 1568, której obecną właścicielką jest Pani Z. W.

Na postawie aktu własności ziemi nr [...] Pan M. J. stał się właścicielem działki nr 1048/1 o pow. 0,4467 ha. Działka ta na podstawie mapy uzupełniającej z 1984 roku zmieniła oznaczenie na działkę nr 1567 o pow. 0,42 ha i podzieliła się na działki nr nr 1567/1 i 1567/2. Następnie na podstawie mapy uzupełniającej z dnia 16.09.1988r. nr [...] działka nr 1567/2 podzieliła się na działki nr nr 1567/3, 1567/4 i 1567/5. Działka nr 1567/5 została ujawniona w księdze wieczystej nr [...] obejmującej nieruchomości stanowiące własność Pana M. J.

W przeprowadzonym na wniosek Pani Z. W. postępowaniu organ I instancji po przeprowadzeniu porównania obecnie obowiązującej mapy numerycznej z mapami obowiązującymi przed modernizacją ewidencji gruntów i budynków oraz dokonanych na gruncie w dniu 17 stycznia 2013r. ustaleniach stwierdził, że działka o nr 1567/5 (własność M. J.) łącznie z działką nr 1568 (własność Z. W.) jest ogrodzona i użytkowana przez zainteresowaną. W tym miejscu należy stwierdzić, że stan faktycznego użytkowania nie jest tożsamy ze stanem prawnym wynikającym z zebranego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2013r. organ podał, że zaistniały stan prawny dla działek nr nr 1568 i 1567/5 powstał przed podjęciem prac związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, a granica pomiędzy przedmiotowymi działkami ze względu na brak możliwości ustalenia jej w terenie została przyjęta zgodnie z § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454) na podstawie dotychczasowej mapy ewidencji gruntów w skali 1:2000.

Sporne w postępowaniu administracyjnym były granice działek nr 1567/5 i nr 1568. Z jednej strony z postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 9 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] wynikało, ze należąca do Z. W. działka nr 1568 powstała m.in. z pgr 1048/4. Z drugiej strony z AWZ nr [...] wynikało, że następcy prawni M. J. są właścicielami działki nr 1567/5 powstałej w wyniku podziałów działki nr 1567, którą utworzono z pgr 1048/1.

Sedno sporu tkwi w tym, że pgr 1048/4 powstała z podziału pgr 1048/1 na pgr 1048/1 i pgr 1048/4 na podstawie mapy z dnia 20 listopada 1973 r., Lks zam. [...] włączonej do zasobu ewidencji gruntów (karta 58 akt organu I instancji). W związku z tym powstało pytanie o zasięg własności działki nr 1567. Czy powstała ona z macierzystej pgr 1048/1 przed podziałem na pgr 1048/1 i 1048/4 czy też z pgr 1048/1 powstałej z opisanego podziału. Oznaczałoby to także konieczność udzielenia odpowiedzi na pytanie, na jaką pgr 1048/1 przed czy po podziale uwłaszczył się M. J. oraz czy działka nr 1567/5 odpowiada pgr 1048/4, a w efekcie jaka jest granica pomiędzy działkami nr 1567/5 i nr 1568. Skarżąca oczekuje od Sądu rozstrzygnięcia, warunkiem którego byłoby czynienie powyższych ustaleń przez Sąd, czy też ewentualne nakazanie organom administracji ich poczynienia. Z uwagi na opisany wyżej charakter niniejszego postępowania jest to niemożliwe.

Opisana na wstępie niniejszych rozważań możliwość sprostowania błędu w ewidencji gruntów w trakcie postępowania aktualizacyjnego jest w niniejszej sprawie niemożliwa do zastosowania. Nadto na przestrzeni ostatnich 30 lat działka 1567 uległa podziałowi, była przedmiotem obrotu.

Zarówno działka 1567/5 jak i działka 1568 są wpisane w księgach wieczystych na różne podmioty.

Organ administracji w postępowaniu o dokonanie wpisu zmiany w ewidencji gruntów nie może samodzielnie ustalać i rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu, o zasięgu prawa własności, czy też prawidłowości tytułów prawnych, będących podstawą wpisu.

O charakterze prawnym ewidencji rozstrzyga m.in. przepis art. 26 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, w myśl którego ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów, ich położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych, klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych, budynków, właściciel, jego miejsca zamieszkania i wartość nieruchomości.

Właściciele gruntów i budynków zgodnie z art. 22 ust. 2 powołanej ustawy mają obowiązek zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawiera operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie stwierdzono, iż z przepisów art. 20, 22 i 24 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa gruntów, ani nie nadaje tych spraw.

Spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością, Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. W świetle powyższego uznaje się, ze przepisy ustawy – prawo geodezyjne i kartograficzne nie daje podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanymi z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków.

Stanowisko takie wyrażono m.in. w wyrokach NSA I OSK 84/07, I OSK 350/97, I OSK 1839/10, I OSK 1764/10, I OSK 1628/10 (wszystkie dostępne w Internecie cbois.nsa.gov.pl/doc).

Podziela je Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę.

Z wpisem w ewidencji gruntów i budynków nie wiąże się żadne domniemanie jego zgodności z prawem i wpis taki nie przesądza o tytule prawnym. W konsekwencji nie można w drodze postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 czerwca 2007 r., IV SA/Wa 698/07, Lex nr 351329, wyrok NSA z 20 listopada 1998 r., II SA 914/98, Lex nr 41816,). Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 1993 r., II SA 1155/92, ONSA 1994/2/61, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r., IV SA/Wa 94/08, Lex nr 477578, wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1998 r., II SA 258/98, Lex nr 41288, wyrok z dnia 20 sierpnia 1998 r., li SA 766/98, Lex nr 82005).

Ewidencja gruntu odzwierciedla stan aktualny, nie służy zaś ewidencjonowaniu wszystkich dokumentów historycznie związanych ze stanem własnościowym gruntów, co oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji.

Konkludując stwierdzić należy, iż aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną, czego wprost dotyczyło żądanie sformułowane we wniosku. Wskazane uwarunkowania nie wyłączają podjęcia właściwych czynności w celu uzyskania przed sądem powszechnym stosownego orzeczenia, które potwierdzałoby prawa do gruntów konkretnych osób w konkretnych granicach. Orzeczenie takie stanowiłoby podstawę dokonania wpisu w ewidencji (tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 11 lipca 2012 r. III SA/Łd 411/12).

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.