Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 731/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6059 Inne o symbolu podstawowym 605
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1 ust. 1 i 2 , art. 6 ust. 1, art. 7 pkt 2 , art. 23 ust. 1 pkt 2, art. 5
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: Art. 44h ust. 2 pkt 1 i 3, art. 44i ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
Teza: 1. Przy odczytaniu treści normatywnej przepisu art. 44i ust. 5 ustawy trzeba mieć na uwadze treść przepisu art. 44h, który w ust. 2 pkt 1 i 3 formułuje pozytywne przesłanki zezwalające na odstępstwo od zasady niedopuszczalności przetwarzania danych osobowych na rzecz wnioskodawców będących osobami fizycznymi.

2. Zupełnie inne przesłanki faktyczne stanowią podstawę dla decyzji odmawiającej udostępnienia osobie fizycznej danych z powodu niewykazania interesu prawnego w ich uzyskaniu (art. 44h ust. 2 pkt 1) czy nieuwiarygodnienia interesu faktycznego lub nawet uwiarygodnienia go ale przy braku zgody osoby, której dane dotyczą (art. 44h ust. 2 pkt 3), a inne stanowią podstawę dla odmowy opartej na przepisie art. 44i ust. 5 ustawy.

3. Przepis art. 44i ust. 5 ma zastosowanie wówczas, gdy przewidziane art. 44h ust. 2 pkt 1 lub 3 przesłanki zachodzą, ale organ ustali, że udostępnienie określonych danych naruszy konkretne dobro osobiste zindywidualizowanej osoby.

TEZY

1. Przy odczytaniu treści normatywnej przepisu art. 44i ust. 5 ustawy trzeba mieć na uwadze treść przepisu art. 44h, który w ust. 2 pkt 1 i 3 formułuje pozytywne przesłanki zezwalające na odstępstwo od zasady niedopuszczalności przetwarzania danych osobowych na rzecz wnioskodawców będących osobami fizycznymi.

2. Zupełnie inne przesłanki faktyczne stanowią podstawę dla decyzji odmawiającej udostępnienia osobie fizycznej danych z powodu niewykazania interesu prawnego w ich uzyskaniu (art. 44h ust. 2 pkt 1) czy nieuwiarygodnienia interesu faktycznego lub nawet uwiarygodnienia go ale przy braku zgody osoby, której dane dotyczą (art. 44h ust. 2 pkt 3), a inne stanowią podstawę dla odmowy opartej na przepisie art. 44i ust. 5 ustawy.

3. Przepis art. 44i ust. 5 ma zastosowanie wówczas, gdy przewidziane art. 44h ust. 2 pkt 1 lub 3 przesłanki zachodzą, ale organ ustali, że udostępnienie określonych danych naruszy konkretne dobro osobiste zindywidualizowanej osoby.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody z dnia 15 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100,- ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją nr [...] z dnia 15 kwietnia 2010 r., po rozpatrzeniu odwołania M. C., z powołaniem na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009 r. znak [...], którą orzeczono o odmowie udostępnienia M. C. danych ze zbiorów meldunkowych dotyczących okresu zameldowania A. C. w lokalu Nr [...] położonym przy ul. B w A.

Uzasadniając decyzję Wojewoda wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.

Podaniem pisemnym z dnia 18 czerwca 2008 r. M. C. wskazując sygn. akt toczącego się przed Sądem Rejonowym z jego wniosku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej Matce K. C. ostatnio zamieszkałej w A przy ul. C właścicielce mieszkania Nr [...] w budynku przy ul. B, zwrócił się do Prezydenta Miasta o udostępnienie danych dotyczących:

- daty i podstawy wymeldowania K. C.,

- daty i podstawy zameldowania w lokalu Nr [...] przy ul. B A. C. ( bratanicy),

- oraz aktualnego wykazu osób zameldowanych w tym lokalu.

Wniosek uzasadnił niezbędnością tych informacji w toku postępowania spadkowego po matce K. C. Do podania dołączono kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku oraz odpisy aktu zgonu rodziców i odpisy aktów urodzenia wnioskodawcy i jego brata M. C.

Organ I instancji uznając, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego do czego zobowiązuje (w ówczesnym brzmieniu) przepis art. 44 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pismem z dnia 19.06.2008 r. poinformował wnioskodawcę o treści tego przepisu wskazując na potrzebę uwiarygodnienia potrzeby posiadania danych przez przedłożenie dokumentu, z którego ściśle wynika obowiązek wskazania żądanych danych ( np. wezwanie sądowe, postanowienie, decyzja innego organu) uznając, że wniosek może być uwzględniony ( po złożeniu opłaty) bez potrzeby przedkładania innych dokumentów jedynie w zakresie informacji dotyczących wymeldowania K. C.

Po złożeniu opłaty 9 lipca 2008 r. udostępniono wnioskodawcy informację o dacie przemeldowania matki K. C. w dniu 8.12.2004 r. do Domu Pomocy Społecznej, przy ul. C w A na pobyt stały.

Dnia 7 grudnia 2009 r., datowanym na 1.12.2009 r. pismem wnioskodawca złożył do Urzędu Miasta kolejny wniosek o udostępnienie danych dotyczących:

- okresu zameldowania A. C. pod adresem przy ul. B mieszkanie [...],

- danych dotyczących zameldowania (na stałe lub czasowo) pod w/w adresem innych osób począwszy od 2001 r. do daty złożenia wniosku.

Uzasadniając ten wniosek, wnioskodawca wykazał dokumentami sądowymi, że toczy się z jego powództwa przeciwko A. C. postępowanie przed Sądem Rejonowym o zapłatę z tytułu zachowku, w którym uzyskał zabezpieczenie roszczenia przez obciążenie hipoteką przymusową nieruchomości stanowiącej lokal Nr [...] w budynku przy ul. B. Wskazywał, że wobec podniesionego przez zobowiązaną do zachowku zarzutu nakładów na mieszkanie, co jego zdaniem ma mieć wpływ na wartość należnego zachowku, ze swej strony uzyskanymi danymi chce wykazać, że zobowiązana uzyskiwała pożytki z udostępnienia lokalu osobom trzecim, a zatem ma interes prawny w przedstawieniu sądowi dowodu, że w mieszkaniu były zameldowane inne też niż A. C. i K. C. osoby.

Następnie dnia 15 grudnia 2009 r. M. C. na urzędowych formularzach złożył datowany na 14.12.2009 r. wniosek o udostępnienie danych:

- dotyczących zameldowania A. C. w lokalu nr [...] przy ul. B oraz

- danych osobowych – imion i nazwisk osób, które w tym lokalu poczynając od 2001 były zameldowane na pobyt stały lub czasowy.

Rozpoznając wniosek Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2009 r. z powołaniem na przepis art. 44i ust. 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o odmowie udostępnienia wnioskodawcy danych ze zbiorów meldunkowych dotyczących okresu zameldowania A. C. w opisanym wyżej lokalu.

Organ wskazał, że skarżący podstawy prawnej do żądania udzielenia informacji upatrywał w służącym mu roszczeniu o zachowek przeciwko A. C. Zdaniem Prezydenta przepis art. 44h ust. 2 daje podstawę do udostępnienia danych ze zbiorów meldunkowych ( podmiotom innym niż wymienione w ust. 1) jeżeli wykażą interes prawny lub jeżeli uwiarygodnią interes faktyczny w otrzymaniu danych. Opisując przedstawione na poparcie wniosku dokumenty, Organ I instancji ustalił, że właścicielem lokalu nr [...] przy ul. B w A jest nadal A. C. z tytułu spadkobrania po K. C. i zajął stanowisko, że skoro wnioskodawca nie ma tytułu prawnego do lokalu to nie ma podstaw do udostępnienia informacji o osobach tam zameldowanych. Zdaniem organu I instancji, skarżący nie wykazał, że informacja o osobach zameldowanych w lokalu jest istotna dla toczącego się postępowania, a szczególności nie złożył pisemnego wezwania sądu lub kserokopii rozprawy, gdyby wezwanie miało charakter ustnego zarządzenia.

Prezydent Miasta wskazując na przepis art. 44i ust. 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ostatecznie zajął stanowisko, że udostępnienie informacji " o okresie zameldowania A. C. w/w lokalu, oraz informacji na temat zameldowania innych osób w przedmiotowym lokalu mogłoby spowodować naruszenie dóbr osobistych osób" i orzekł o odmowie udostępnienia wnioskodawcy danych ze zbiorów meldunkowych dotyczących okresu zameldowania A. C.

W odwołaniu od tej decyzji M. C. podnosił, że dane, o które się zwrócił dotyczącą okresu kiedy właścicielką była jego matką K. C. tj. do 2008 r., a co do innych osób za okres 2001 do 2008, przy czym ważna była co do innych osób informacja potwierdzająca fakt i czasookres zameldowania a nie dane osobowe. Za nieuzasadnione uznawał stanowisko, że realizacja wniosku mogła by spowodować naruszenie dóbr osobistych. Opisując stosunki majątkowo – rodzinne, odwołujący podniósł, że wykazał interes faktyczny w rozumieniu art. 44h ust. 2 ustawy w otrzymaniu żądanych danych, których nieudzielanie jest bezpodstawnym utrudnieniem dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda uzupełnił postępowanie dowodowe uzyskaną z Sądu Rejonowego Wydział Cywilny informacją w piśmie z dnia 26.10.2010 r., że w sprawie [...] o zachowek nadal toczy się postępowanie, oraz że w sprawie tej Sąd nie zobowiązywał M. C. do dostarczenia dokumentów dotyczących okresu zameldowania A. C. w/w lokalu. Informacji tej udzielono w odpowiedzi na zapytanie czy w sprawie o zachowek Sąd zobowiązywał M. C. jako powoda o dostarczenie dokumentów dotyczących okresu zameldowania A. C. oraz innych osób zameldowanych w przedmiotowym lokalu w okresie od 2001 do 2008 r.

Przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia Organu I instancji co do treści dokumentów przedłożonych przez składającego odwołanie, uzupełnione informacją uzyskaną w postępowaniu odwoławczym Wojewoda uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania i zmiany zaskarżonej decyzji.

Organ przyjął, że "adres danej osoby jako sfera prywatności człowieka stanowi nie tylko dane osobowe, lecz także jest dobrem osobistym". Nieuprawnione ujawnienie tych danych stanowiłoby naruszenie dóbr osobistych A. C. oraz informacji dotyczących innych osób zameldowanych w przedmiotowym lokalu. Wskazał, że przepis art. 44i ust. 5 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie pozwala na udostępnienie danych osobowych, których ujawnienie spowodowało by naruszenie dóbr osobistych osoby, której dane dotyczą lub innych osób.

Za prawidłowe uznał stanowisko Organu I instancji, że osobom lub jednostkom organizacyjnym dane mogą być udostępnione jeżeli wykażą w tym interes prawny.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda podkreślił, że organ I instancji z naruszeniem art. 107 § 3 kpa nie przytoczył treści przepisu art. 44i ust. 5, z powołaniem na który odmówił udostępnienia danych oraz wytknął organowi I instancji, że udostępnił wnioskodawcy dane dot. K. C., co do okresu zameldowania w lokalu bez uzupełnienia braków wniosku w postaci złożenia go na stosownym formularzu zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2002 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbiorów PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych ( Dz. U. Nr 201, poz. 1702).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję z wnioskiem o uznanie, że narusza przepis art. 44h ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i stwierdzenie wyrokiem, iż po stronie skarżącego istnieje interes prawny w uzyskaniu żądanych danych złożył M. C.

Opisując okoliczności faktyczne, które doprowadziły do wystąpienia z powództwem przeciwko A. C. bratanicy- o zachowek i do uzyskania zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżący podkreślił, że zarzuty zobowiązanej do spłaty zachowku co do poniesionych przez nią nakładów na lokal, w mniemaniu pozwanej – ograniczają prawa skarżącego do zachowku.

Zdaniem skarżącego w tej sytuacji ma prawo wnioskować do sądu powszechnego by uwzględnił, że pozwana uzyskiwała nienależne korzyści z majątku nieruchomego jego matki jeszcze przed otwarciem spadku przez udostępnienie lokalu innym osobom w zamian za korzyści.

Podkreślono w skardze, że zwracał się o udostępnienie danych dotyczących okresów zameldowania w oznaczonym lokalu A. C., a także informacji czy na przestrzeni lat 2001-2008 inne osoby były tam meldowane czasowo na pobyt stały, a z uwagi przywoływaną zasadę ochrony danych osobowych, za wystarczające uznał informację o samym fakcie i okresie zameldowania w tym lokalu innych osób niż matka lub A. C.

Skarżący wskazał, że organy wydały decyzję z powołaniem na brak po jego stronie interesu prawnego i zarzucił, że w opisanych okolicznościach ma interes faktyczny w pozyskaniu tych danych do wykorzystania jako dowodu w procesie o zachowek.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, a przy jego braku uzyskanie danych zależne jest od uzyskania zgody osoby, której dotyczą.

W ustosunkowującym się do odpowiedzi na skargę piśmie z 12.08.2010 ( data wpływu) skarżący podniósł, że interes prawny wykazał, a łączenie interesu prawnego z czynnością wezwania przez Sąd powszechny o zebranie tych danych uznał za bezprawne. Podnosił, że jego interes prawy znajduje oparcie w art. 226 § 1 kc., w myśl którego samoistny posiadacz rzeczy może powołać się na poniesienie nakładów tylko w takim zakresie w jakim nie mają pokrycia w korzyściach uzyskanych z rzeczy, a zatem ma interes prawny w wykazaniu, że brak podstaw do pomniejszenia jego zachowku.

Zdaniem skarżącego odmowa udzielenia informacji oznacza brak możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń majątkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż podniesione na jej poparcie.

I. Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i stosują środki określone w ustawie. W myśl przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a.- Sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Granice sprawy wyznacza zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy, oraz z uzasadnienia decyzji organów I i II instancji wynika, że skarżący wnosił do Prezydenta Miasta o udostępnienie danych dotyczących A. C. – swej bratanicy – ale także o udostępnienie danych innych osób zameldowanych na stałe lub czasowo w tym lokalu.

Jednakże utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009 r. rozstrzyga w przedmiocie żądania udostępnienia ze zbiorów meldunkowych danych co do okresu zameldowania w lokalu wcześniej należącym do matki skarżącego dotyczących tylko A. C. - bratanicy skarżącego - odmawiając udostępnienia tych danych. Decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia odmawiającego wnioskowi w pozostałym zakresie.

Z tych względów kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, ogranicza się do przesłanek faktycznych i prawnych, które organy uznały za podstawę rozstrzygnięcia o żądaniu udostępnienia danych dotyczących A. C.

Wniosek skarżącego co do udostępnienia danych dotyczących innych osób zameldowanych w tym lokalu, modyfikowany zresztą na pewnym etapie postępowania co do zakresu żądanych danych, nie został załatwiony decyzją.

W odwołaniu skarżący podnosił argumenty za zasadnością swego wniosku o udostępnienie danych dotyczących A. C. jak i innych osób.

Należy tu wskazać, że Sąd Najwyższy jeszcze w postanowieniu z dnia 1988.07.07 III AZP 10/88 (OSNC 1990/9/116), a następnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1998.04.01 I Sa/Wr 796/96 ( Lex nr 32938) wyraził stanowisko, że w razie wniesienia odwołania dotyczącego części żądań strony nie rozstrzygniętych w decyzji, organ I instancji powinien potraktować jego treść jako żądanie uzupełnienia decyzji co do rozstrzygnięcia (art. 111 § 1 kpa). Natomiast organ odwoławczy, któremu przedstawiono takie odwołanie, powinien wyjaśnić rzeczywiste intencje strony; w razie popierania odwołania winien stwierdzić jego niedopuszczalność ( art. 134 kpa), w razie zaś oświadczenia, że chodzi o żądanie uzupełnienia decyzji organu I instancji – umorzyć postępowanie odwoławcze ( art. 138 § 1 pkt 3 i 105 § 1 i 2 w zw. z art. 140 kpa). Stanowisko to jest powszechnie przyjęte w orzecznictwie i piśmiennictwie.

W świetle powyższych okoliczności poza granicami sprawy, przy rozpoznaniu niniejszej skargi pozostają zarzuty skarżącego, iż w odniesieniu do innych osób modyfikował wniosek, zaznaczając, że za wystarczające uzna dane o okresie zameldowania innych osób bez wskazania ich danych co do imion i nazwisk, oraz że wykazał interes prawny względnie interes faktyczny w żądaniu objętym wnioskiem co do tych osób.

Rodzaje rozstrzygnięć jakie może podjąć Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę określa przepis art. 145 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W szczególności w myśl przepisu art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję ( w całości lub części), jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Dostrzeżenie przez Sąd administracyjny w/w uchybień przepisom prawa daje jednak tylko podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu, a sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu przez organy administracji, które zgodnie z art. 153 p.p.s.a. związane są oceną prawną jak i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu. Sąd administracyjny nie zastępuje natomiast organu przy załatwieniu sprawy.

Z tych względów zawarty w skardze wniosek o wydanie wyroku stwierdzającego istnienie interesu prawnego, rozumiany jako żądanie stwierdzenia w sentencji istnienia tego stanu, nie mieści się w kompetencji Sądu.

Rozpoznanie skargi na odmowę udzielenia danych dotyczących A. C. na powyższych zasadach prowadzi do konstatacji zasadności skargi z przyczyn określonych art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

II. Wyjść należy od przypomnienia , że ogólne zasady ochrony danych osobowych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych ( tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 109, poz. 926 z późn. zm.) stanowiąc w przepisach art. 1, że każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych (ust. 1) oraz, że przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą lub dobro osób trzecich w zakresie i trybie określonym ustawą (ust.2).

Ustawa ta definiuje m.in. dane osobowe jako wszelkie informację dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej ( art. 6 ust. 1) oraz definiuje pojęcie przetwarzania danych –przez które rozumie się jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przekazywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te operacje, które wykonuje się w systemach informatycznych (art. 7 pkt 2).

Jako zasadę ustawa o ochronie danych osobowych przyjmuje niedopuszczalność przetwarzania a więc m.in. także udostępniania danych osobowych, określając w przepisach Rozdziału 3 ( art. 23 i n) zasady przetwarzania danych, a więc w istocie zasady odstępstw od zakazu udostępniania danych osobowych. W szczególności przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 tej ustawy dopuszcza przetwarzanie danych tylko wtedy gdy m.in. jest to niezbędne do zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Obowiązujący w dacie wydania decyzji art. 29 określał przesłanki i sposób udzielania takich danych.

Zarazem przepis art. 5 ustawy o ochronie danych osobowych stanowi, że jeżeli przepisy odrębnych ustaw, które odnoszą się do przetwarzania danych przewidują dalej idącą ich ochronę, niż wynika to z niniejszej ustawy, stosuje się przepisy tych ustaw.

Do takich przepisów niewątpliwie zaliczyć należy przepisy zawarte w Rozdziale 8b ( art. 44g -44j) ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj. dz. u. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm. - dalej ustawa) regulującym udostępnianie danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych. Zawarty w nim art. 44h ustawy w brzemieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji w przepisie ust. 1 pkt 1-5 określa podmioty, którym udostępnia się dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań. Tym podmiotom organy administracji dysponujące danymi są obowiązane te dane udostępnić pod warunkiem, że są niezbędne do realizacji ustawowych zadań danego podmiotu.

Natomiast regulacja zawarta w art. 44h ust. 2, określa inne podmioty, którym dane z powyższych zbiorów mogą być udostępnione, a zarazem statuuje przesłanki udostępnienia tych danych.

W myśl przepisu art. 44h ust. 2, dane o których mowa w ust. 1 mogą być udostępnione:

1) osobom i jednostkom organizacyjnym – jeżeli wykażą w tym interes prawny;

2) jednostkom organizacyjnym – jeżeli po ich wykorzystaniu w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej lub rynku, dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli na ustalenie tożsamości osób, których dane dotyczą;

3) innym osobom i podmiotom – jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą.

W świetle przepisu art. 44h ust. 2 pkt 1 i 3 udostępnienie osobie fizycznej danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych jest możliwe tylko w dwóch sytuacjach; tzn. wówczas gdy wykaże interes prawny w udostępnieniu jej danych, albo gdy uwiarygodni interes faktyczny w otrzymaniu takich danych ale wówczas niezbędna jest zgoda osób, których dane dotyczą, na udzielenie tych danych wnioskodawcy. Powyższe stanowisko znajduje poparcie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2009.02.025, II OSK 95/08 ( Lex nr 518254).

W myśl przepisu art. 44h ust. 3 ustawy, w stanie prawnym obowiązującym od 15 listopada 2008 r. ( art. 1 pkt 13 ustawy z 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o dowodach osobistych oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 195, poz. 1198) wniosek o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych musi być złożony w formie pisemnej lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jednakże nie musi już być złożony na formularzu urzędowym.

Zawarte bowiem w przepisie art. 44h ust. 6 upoważnienie dla Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do określenia w drodze rozporządzenia formularza wniosku, od 15 listopada 2008 r. zastąpione zostało ulokowanym w art. 44h ust. 8 upoważnieniem tego Ministra do określenia wzoru wniosków o udostępnienie danych określonych tym przepisem.

Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie określenia wzorów wniosku o udostępnienie danych z ewidencji ludności, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych (Dz. U. Nr 214, poz. 1353) m.in. wprowadzono wzór wniosku o udostępnienie w/w danych bez korzystania z pomocy urządzeń teletransmisji określony załącznikiem Nr 1. Z wydanego już po wydaniu zaskarżonej decyzji Rozporządzenia Ministra SWiA z dnia 21 maja 2010 r. zmieniającego powyższe rozporządzenie ( Dz. U. Nr 105, poz. 667) wynika, że wzór wniosku określony załącznikiem nr 1 zastąpiono nowym wzorem, a formularze wniosku według wzoru określonego w załączniku Nr 1 poprzedniego rozporządzenia mogły być wykorzystywane do wyczerpania zapasów, nie dłużej jednak niż przez okres 3 m-cy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do dnia 29 czerwca 2010r.

Przepis art. 44 ust. 3 zd.II ustawy stanowi, że dane są przekazywane w formie odpowiadającej złożonemu wnioskowi.

W świetle brzmienia art. 44h ust. 3 ustawy uwzględnienie wniosku w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów o których mowa w ust. 1 tego przepisu, ma charakter czynności materialno-technicznej i następuje w formie odpowiadającej wnioskowi, którym o te dane się zwrócono.

Natomiast odmowa udostępnienia osobie fizycznej danych osobowych ze zbiorów, o których mowa w art. 44h ust. 1 ustaw, z powodu niewykazania przesłanki interesu prawnego w ich uzyskaniu ( art. 44 h ust. 2 pkt 1) albo nieuwiarygodnienia interesu faktycznego lub braku zgody osoby, której dane dotyczą, na ich udostępnienie wnioskodawcy, choćby nawet uwiarygodnił interes faktyczny w ich pozyskaniu ( art. 44h ust. 2 pkt 3) następuje w formie decyzji. Podstawę takiej decyzji stanowi jednak przepis art. 104 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 lub 3, a nie przepis art. 44i ust. 5 ustawy jak to przyjęły organy w swych decyzjach.

Przepis art. 44i ust. 5 ustawy stanowi, że organ rozpatrujący wniosek, odmawia w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych osobowych, jeżeli udostępnienie danych osobowych spowodowałoby naruszenie dóbr osobistych osoby, której dane dotyczą lub innych osób.

Przy odczytaniu treści normatywnej przepisu art. 44i ust. 5 ustawy trzeba mieć na uwadze treść przepisu art. 44h, który w ust. 2 pkt 1 i 3 formułuje pozytywne przesłanki, zezwalające na odstępstwo od zasady niedopuszczalności przetwarzania danych osobowych na rzecz wnioskodawców będących osobami fizycznymi.

Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyczerpująco wyliczają dane osobowe zawarte w zbiorach meldunkowych ( art. 44a ust. 2 i 3 w zw. z art. 11 ust. 1 i 15 ust. 1a, art. 44b), w zbiorze PESEL (art. 31b ust. 3 w zw. z art. 31a ust. 1), czy w ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych (art. 44e ust. 3 w zw. z ust. 1). Nie wdając się w szczegółową analizę katalogu danych osobowych objętych poszczególnymi zbiorami można jednak skonstatować, iż wspólne dla wszystkich tych zbiorów są m.in. dane dotyczące imienia i nazwiska, płci, daty i miejsca urodzenia, a także adres miejsca pobytu stałego lub czasowego.

Niektóre dane są specyficzne dla określonego rodzaju zbioru np. stan cywilny – tylko dla zbiorów meldunkowych (art. 44a ust. 2 pkt 6), wzrost czy kolor oczu – tylko dla ewidencji dowodów osobistych (art. 44e ust. 3 pkt 7), a obywatelstwo – dla zbiorów PESEL (art. 31 b ust. 3 pkt 7 ) i dla zbiorów meldunkowych (art. 44a ust. 2 pkt 10).

Przepis art. 51 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że nikt nie może być zobowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawnienia informacji dotyczących jego osoby, zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji muszą być określone ustawą (art. 51 ust. 4 Konstytucji ).

Udzielenie zatem informacji o danych dotyczących konkretnej osoby ze zbiorów danych osobowych jako odstępstwo od konstytucyjnej zasady prawa do prywatności (art. 47 Konstytucji) może nastąpić tylko przy spełnieniu warunków przewidzianych przez ustawę i ma wówczas charakter działania dozwolonego.

Z tych przyczyn należy przyjąć, że przepis art. 44i ust. 5 ustawy stanowi samodzielną podstawę dla decyzji odmawiającej udostępnienia danych osobowych i ma zastosowanie wówczas gdy mimo spełnienia przez wnioskodawcę przesłanki przewidzianej art. 44h ust. 2 pkt 1 tj. wykazania interesu prawnego, organ ustali, że udostępnienie danych spowodowało by naruszenie dóbr osobistych osoby, której dane dotyczą lub innych osób. Przepis dopuszcza jednak odmowę udostępnienia danych tylko wówczas gdy organ ustali, że udostępnienie danych pozostaje w związku przyczynowym z naruszeniem dóbr osobistych ( "spowodowałoby"), a nie że zachodzi tylko możliwość takiego skutku, jak to przyjął Organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji.

Kategorię dóbr osobistych, wymienionych w Konstytucji RP i przepisach rangi ustawy przykładowo (np. art. 23 kodeksu cywilnego), których katalog nie jest ustawowo zamknięty ani definiowany, stanowią wartości niematerialne, ujmowane w piśmiennictwie i orzecznictwie ( por. np. Tomasz Sokołowski w Komentarzu do art. 23 kod. cyw. – praca zbiorowa pod red., Andrzeja Kidyby, lex 2009, notki 4,10,14, czy Paweł Księżak w Komentarzu do art. 23 kc., praca zbiorowa notki 6,7,13 i powołane tam orzecznictwo Lex 2009) jako stany ze sfery psychicznej, duchowej człowieka, choćby odnoszące się do materialnych stanów rzeczy (jak np. nietykalność cielesna, mir domowy, tajemnica korespondencji), lub do informacji o człowieku, w tym indywidualizujących osobę ( np. nazwisko, pseudonim, wizerunek, stan cywilny) powszechnie w społeczeństwie akceptowane i podlegające ochronie prawnej.

Kategoria dóbr osobistych jest zatem znacznie szersza, niż zamknięty katalog danych osobowych objęty zbiorami danych przewidzianymi w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Nadto dane osobowe zawarte w zbiorach, materializują pewne stany rzeczy, które mogą ale nie muszą wchodzić w sferę dobra osobistego. Trudno bowiem przyjąć by dane osobowe np. w postaci informacji dotyczących obowiązku wojskowego, stopnia wojskowego (art. 44a ust. 2 pkt 7), płci, wzrostu i koloru oczu ( art. 37 ust. 1 pkt 5), rodzaj, seria czy numer dokumentu tożsamości ( art. 31b ust. 3 pkt 9) stanowiły same w sobie dobro osobiste jako wartość niematerialną ze świata uczuć, choćby mogły służyć identyfikacji człowieka.

Podkreśla się także w piśmiennictwie (Por. Paweł Księżak jw. notka 59), że wymienienie nazwiska i imienia jako dobra powszechnego objętego publiczną zgodą na posługiwanie się nim w życiu społecznym, czyli znaku umożliwiającego identyfikację człowieka, samo w sobie nie jest bezprawne o ile nie łączy się z tym naruszenie innego dobra osobistego np. czci, prawa do prywatności, godności osobistej.

W świetle powyższego zupełnie inne przesłanki faktyczne stanowią podstawę dla decyzji odmawiającej udostępnienia osobie fizycznej danych z powodu niewykazania interesu prawnego w ich uzyskaniu (art. 44h ust. 2 pkt 1) czy nieuwiarygodnienia interesu faktycznego lub nawet uwiarygodnienia go ale przy braku zgody osoby, której dane dotyczą (art. 44h ust. 2 pkt 3), a inne stanowią podstawę dla odmowy opartej na przepisie art. 44i ust. 5 ustawy.

Odmowa udostępnienia danych na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 1 i 3 z powodu niewykazania przez wnioskodawcę przesłanek przewidzianych tym przepisem, bezprzedmiotowym czyni stosowanie przepisu art. 44i ust. 5. Ma on zastosowanie tylko wówczas, gdy przewidziane art. 44h ust. 2 pkt 1 przesłanki zachodzą, ale organ ustali, że udostępnienie określonych danych naruszy ( a nie stwarza możliwość) konkretne dobro osobiste, które organ musi zindywidualizować co do istoty – rodzaju- jak i osoby, której służy. Wzajemna relacja przepisu art. 44h ust. 2 pkt 3 do art. 44i ust. 5 prowadzi do wniosku, że nawet zgoda osoby, której dotyczą dane objęte wnioskiem o udostępnienie, nie przesądza o uwzględnieniu żądania, gdyż organ obowiązany jest na podstawie art. 44i ust. 5 odmówić udostępnienia tych danych jeśli ustali, że spowodowało by to naruszenie konkretnego dobra osobistego innej osoby.

Przepisy prawa materialnego określają przesłanki niezbędne do załatwienia sprawy. Na organie zatem spoczywa przewidziany art. 7 i 77 kpa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy w zakresie niezbędnym dla jej załatwienia przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

Zaskarżona decyzja Wojewody nie jest konsekwentna w zajętym stanowisku, na tle poczynionych ustaleń.

Oparcie decyzji na przepisie art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oznacza przyjęcie za własne ustaleń organu I instancji i akceptację stanowiska organu I instancji, że skarżący w okolicznościach sprawy nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych, gdyż nie wykazał, że są one istotne dla toczącego się postępowania o zachowek. Ustalenie to uzupełnił organ II instancji informacją uzyskaną z Sądu Rejonowego.

Zarazem przyjęte przez organ I instancji z powołaniem na przepis art. 44i ust. 5 stanowisko prawne, że udzielenie żądanych informacji mogłoby spowodować naruszenie bliżej nieokreślonego dobra osobistego, Wojewoda precyzuje w tym kierunku, że adres " jako sfera prywatności stanowi nie tylko dane osobowe, lecz także jest dobrem osobistym człowieka", a jego udzielenie stanowiłoby naruszenie dóbr osobistych A. C., w związku z powyższym przyjmuje brak podstaw do uchybienia decyzji.

Tego stanowiska prawnego nie sposób zaakceptować. Adres zamieszkania niewątpliwie należy do sfery danych osobowych objętych zbiorami prowadzonymi na podstawie i w trybie przepisów ustawy. Można też zgodzić się z tym, że adres zamieszkania, jako zmaterializowany stan rzeczy, stanowi element dobra osobistego jakim jest prawo do prywatności. Jednakże adres sam w sobie nie może być dobrem osobistym, gdyż nie mieści się w sferze niematerialnej, uczuciowej, psychicznej człowieka. Z tych samych powodów nie można przyjąć innego ogólnego dobra osobistego ujmowanego jako "dane osobowe".

Udzielenie informacji o adresie jest zaś dozwolone osobie fizycznej ale przy spełnieniu warunków z art. 44h ust. 2 pkt 1 lub 3 i przy braku przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 44i ust. 5. Należy mieć też na uwadze, że w sprawie nie chodziło o informację o adresie, który był znany lecz o okres zameldowania pod tym adresem.

Z tych względów organy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winny przede wszystkim w oparciu o dokonane ustalenia zająć jednoznaczne stanowisko, czy skarżącemu służy interes prawny w uzyskaniu żądanych danych co do A. C.

Czyniąc te ustalenia będą organy miały na uwadze, że wykazanie interesu prawnego polega na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego kreują ten interes prawny, tzn. że zachodzi związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym w postaci uprawnienia lub obowiązku wnioskodawcy a danymi, które dla realizacji tego prawa chce uzyskać. ( Por. wyrok WSA w Krakowie z 14.01.2008 III SA/Kr 945/07, Lex nr 465054, Wspólnota 2008/43/43).

W przypadku braku interesu prawnego dokonają organy oceny czy w świetle zebranego materiału skarżący uwiarygodnił, (co jest formą słabszą niż udowodnienie), że ma interes faktyczny w otrzymaniu tych danych oraz czy osoba której dane dotyczą wyraziła zgodę na ich udzielenie wnioskodawcy.

Dopiero w sytuacji gdyby organy uznały za wykazaną przesłankę do udostępnienia danych przewidzianych art. 44h ust. 2 pkt 1 lub 3 ustawy, dokonują oceny czy udzielenie danych spowodowało by naruszenie konkretnego dobra osobistego A. C. lub innych osób.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w I punkcie sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie o kosztach oparto na przepisach art. 200 i 209 w/w ustawy.