Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1979/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 232/13 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości we wznowionym postępowaniu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 232/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. W. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 4 lutego 2013 r., nr [...].

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy:

Wymienioną wyżej decyzją Wojewoda Świętokrzyski, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 i art. 151 k.p.a. oraz art. 9a w związku z art. 136 ust 3 oraz art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. z 2010 r., Dz. U. Nr 102, poz. 651, ze zm., dalej jako u.g.n.), po rozpatrzeniu odwołania A. W. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 14 listopada 2012 r., znak: [...] wydaną we wznowionym postępowaniu orzekającą o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: [...] odmawiającej zwrotu na rzecz A. W. części nieruchomości oznaczonej w dacie przejęcia numerem [...], a obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów miasta K. jako działka nr [...] o pow. [...] ha położonej w K. przy ul. [...] (obręb [...]), ujawnionej w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K..

W uzasadnieniu wskazano, że umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r., sporządzoną w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64) M. S. sprzedała na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2 położoną w K. przy ul. [...]. W § 3 aktu notarialnego zapisano, iż zgodnie z decyzją o lokalizacji wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskie Rady Narodowej w K. Nr [...] z dnia [...] września 1969r, działka oznaczona numerem [...] o pow. [...] m2 przeznaczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego [...].

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że działka oznaczona w dacie wywłaszczenia nr [...] o pow. [...] ha, w wyniku modernizacji ewidencji gruntów miasta K., została włączona do sąsiednich działek, w wyniku czego weszła w skład działki nr [...] o pow. [...] ha obręb [...], dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K. prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...].

Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów, jak również z odpisem z ww. księgi wieczystej, działka nr [...] o pow. [...] ha stanowi własność Gminy K., na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1992 r., znak: [...].

Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2005 r. A. W.- spadkobierca M. S. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia . listopada 1995r., sygn. akt [...], wystąpił do Prezydenta Miasta K. o zwrot części nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1971 r., oznaczonej w dacie przejęcia jako działka nr [...], a obecnie stanowiącej część działki oznaczonej w ewidencji gruntów miasta K. numerem [...] o pow. [...] ha (obręb [...]).

Wojewoda Świętokrzyski - działając jako organ wyższego stopnia, na podstawie art. 26 § 2 k.p.a. wyznaczył Starostę [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Po przeprowadzeniu postępowania, Starosta [...] prawomocną decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmówił zwrotu części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów m. K. jako działka nr [...] obręb [...] stanowiącej własność Gminy K., nabytej na rzecz Skarbu Państwa w 1971 r., oznaczonej w dacie przejęcia jako działka nr [...] o pow. [...] m2.

Wnioskiem z dnia 20 lipca 2010 r. A. W. wystąpił do Prezydenta Miasta K. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., znak: [...], wskazując, iż wyszły na jaw nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydał decyzję rozstrzygającą kwestię zwrotu przedmiotowej nieruchomości w 2006 r. W uzasadnieniu wniosku A. W. podniósł, iż odnalazł pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1969 r. skierowane do M. S., wskazujące przeznaczenie terenów objętych decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] września 1969 r., znak: [...], z którego wynikało, iż zgodnie z Planem Ogólnym Miasta K. zatwierdzonym Uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1966 r., nr [...] teren przy ulicy [...] i [...] w K. bezpośrednio przyległy do ulicy[...] , przeznaczony był pod zabudowę wysokiej intensywności oraz mieszkalnictwo zbiorowe. Obowiązywać tam miał zakaz innej zabudowy i podziału terenu. W ocenie A. W. dokument ten stanowi przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...] Starosta [...] wznowił postępowanie w sprawie.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. tenże organ odmówił uchylenia swej wcześniejszej ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2006r.

Starosta [...] stwierdził, iż przedłożone przez stronę nowe dowody w sprawie nie dają podstaw do poczynienia nowych ustaleń faktycznych, które skutkowałyby uchyleniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. Organ uznał w oparciu o posiadany materiał dowodowy, iż wnioskowana do zwrotu nieruchomość zajęta była w latach 70-tych, a obecnie nie istniejącym już placem zabaw z piaskownicą i huśtawką oraz koszem na śmieci. Aktualnie działka nr [...] stanowi strefę ochronną osiedla mieszkaniowego w postaci pasa zieleni. Ponadto przez wymienioną działkę przebiegają podziemne linie energetyczne i gazowe.

Uwzględniając powyższe okoliczności Starosta [...] stwierdził, iż pomimo powołania nowych faktów, w jego ocenie, cel przejęcia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości został zrealizowany. Wskazał również, iż o spełnieniu warunków wywłaszczenia nie przesądza ocena stanu zagospodarowania nieruchomości na dzień złożenia wniosku.

Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i wskazał, że cel przejęcia nieruchomości określony w akcie notarialnym został zrealizowany. Cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego wiąże się również z budową infrastruktury technicznej w postaci sieci wodociągowych, ciepłowniczych, kanalizacyjnych, ciągów komunikacyjnych i parkingów. Celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne czy parkingi. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom, w tym między innymi wytyczenie terenów zieleni osiedlowej. Budowa osiedla mieszkaniowego wiąże się bowiem również z budową infrastruktury technicznej w postaci sieci wodociągowych, ciepłowniczych, kanalizacyjnych, ciągów komunikacyjnych i parkingów. W tym zakresie organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że inwestycje mieszkaniowe są inwestycjami o charakterze długotrwałym, w związku z czym o zbędności nie może świadczyć sam fakt nawet wieloletniego niezagospodarowania wywłaszczonego terenu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. W., domagając się uchylenia ww. decyzji Wojewody Świętokrzyskiego, zarzucił temu rozstrzygnięciu:

- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. polegające na niezasadnym przyjęciu, że okoliczność, iż na wywłaszczonej nieruchomości znajduje się roślinność i ścieżki, z których korzystają mieszkańcy sąsiednich bloków, oraz że były na niej w przeszłości usytuowane urządzenia w postaci piaskownicy, huśtawki i pojemnika na śmieci, świadczy o tym, że został zrealizowany cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, zgodnie z którym to celem wywłaszczona nieruchomość przeznaczona była pod zabudowę o wysokiej intensywności oraz mieszkalnictwo zbiorowe;

- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. polegające na niezasadnym przyjęciu, iż wybudowanie na wywłaszczonej nieruchomości podziemnych linii energetycznych i gazowych stanowi negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi;

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedokonaniu dostatecznych ustaleń, czy znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości zieleń, ścieżki oraz usytuowane tam w przeszłości urządzenia placu zabaw stanowią lub stanowiły elementy infrastruktury towarzyszącej osiedlu [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zatem wskazana podstawa dotyczy wyłącznie nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nie znanych organowi, który ją wydał.

Sąd wyjaśnił, że o ile w postępowaniu zwykłym, przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym i poprzedzającego jej wydanie postępowania administracyjnego.

W toku rozpatrywania sprawy we wznowionym postępowaniu nadal funkcjonuje w obrocie prawnym ostateczna decyzja administracyjna wydana w postępowaniu, co do którego sformułowano zarzut jego wadliwości, o której mowa w art. 145 § 1 k.p.a.

Sąd wskazał, iż w świetle powołanej przez skarżącego podstawy wznowienia dla oceny zgodności z prawem wydanych decyzji istotne jest czy wskazane we wniosku o wznowienie postępowania pismo i okoliczności związane z realizacją celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Innymi słowy, czy w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji przeprowadziły postępowanie administracyjne w zgodzie z wymogami procedury. Z materiału zebranego w sprawie wynika, że nieruchomość oznaczona obecnie jako działka [...] zajęta była urządzonym w latach 70-tych, a obecnie nie istniejącym już placem zabaw dla dzieci z piaskownicą i huśtawką oraz koszem na śmieci. Aktualnie teren ten stanowi strefę ochronną osiedla mieszkaniowego w postaci pasa zieleni. Przez przedmiotową działkę przebiegają ciągi piesze umożliwiające mieszkańcom bloków nr [...] i nr [...] dojście do ulicy [...] i [...] oraz podziemne linie energetyczne i gazowe.

W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organu, że cel wywłaszczenia określony w akcie notarialnym został zrealizowany i zostały zachowane terminy określone w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Ocena sposobu zagospodarowania nieruchomości w dacie wydawania decyzji w przedmiocie jej zwrotu nie ma istotnego znaczenia. Z przedłożonego przez skarżącego pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1969 r. wynika, iż teren na którym znajduje się wnioskowana do zwrotu część nieruchomości przeznaczony został pod zabudowę wysokiej intensywności i budownictwo zbiorowe. Na terenie tym obowiązywał zakaz innej zabudowy i jego podziału.

W ocenie Sądu, dokument ten w niczym nie podważa ustaleń organów, iż cel wywłaszczenia określony w akcie notarialnym z 1971 r. został zrealizowany z zachowaniem terminów określonych art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. i nie podważa celu wywłaszczenia określonego w tym akcie. Celem tym była budowa osiedla mieszkaniowego, która została zrealizowana. W tym kontekście dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia zarzut, iż doszło do podziału nieruchomości, który według treści pisma z dnia 26 września 1969 r. miał być zakazany. Skarżący przyznaje bowiem, że do podziału nieruchomości doszło w 1996 r. i w 1997 r. w związku z orzeczonym zwrotem na jego rzecz części wywłaszczonej nieruchomości.

Sąd podzielił również stanowisko organów, zgodnie z którym cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego wiąże się także z budową infrastruktury technicznej w postaci sieci wodociągowych, ciepłowniczych, kanalizacyjnych, ciągów komunikacyjnych i parkingów, przy czym celu tego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne czy parkingi. Przy ocenie bowiem realizacji celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, należy uwzględniać nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę infrastruktury osiedla i urządzeń służących mieszkańcom jak ciągi komunikacyjne, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze oraz tereny zieleni osiedlowe.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł A. W., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami polegające na niezasadnym przyjęciu, że znajdowanie się na wywłaszczonej nieruchomości roślinności i ścieżek, z których korzystają mieszkańcy sąsiednich bloków oraz usytuowanie na niej w przeszłości urządzeń w postaci piaskownicy, huśtawki i pojemnika na śmieci mogą być uznane za realizację celu wywłaszczenia polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego zgodnie z którym to celem wywłaszczona nieruchomość przeznaczona była pod zabudowę o wysokiej intensywności oraz mieszkalnictwo zbiorowe i znajdowała się na terenie, co do którego obowiązywał zakaz podziału oraz zakaz innej zabudowy,

naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami polegające na niezasadnym przyjęciu, iż wybudowanie na wywłaszczonej nieruchomości podziemnych linii energetycznych i gazowych stanowi negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedniemu właścicielowi,

naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 p.p.s.a i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niezastosowaniu środka określonego w ustawie i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, mimo niedokonania przez organ administracyjny niezbędnych ustaleń, czy znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości zieleń, ścieżki oraz usytuowane na niej w przeszłości urządzenia placu zabaw stanowią lub stanowiły elementy infrastruktury towarzyszącej osiedla mieszkaniowego [...], w szczególności przez kogo zostały one urządzone, czy były funkcjonalnie powiązane z budową osiedla [...] i czy wszystkie te elementy były zaplanowane i stanowiły wytwór świadomej działalności człowieka.

W uzasadnieniu wskazano, że Sąd bezkrytycznie zaaprobował argumentację organów administracyjnych, zgodnie z którą usytuowanie w przeszłości na nieruchomości placu zabaw oraz fakt, iż obecnie znajduje się tam pas zieleni i ścieżki, z których korzystają mieszkańcy pobliskich bloków, przesądza o tym, że określony w akcie notarialnym z 1971 r. cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego został zrealizowany. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie została przeprowadzona wnikliwa analiza, czy rzeczywiście wywłaszczona nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z tym celem, w szczególności czy znajdujące się na niej w przeszłości oraz obecnie elementy mogą być uznane za składniki infrastruktury towarzyszącej osiedla. Sąd nie rozważył podniesionego przez skarżącego zarzutu, że nie każdy sposób zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości służący w jakiejś mierze mieszkańcom osiedla może być uznany za infrastrukturę, której powstanie stanowi realizację celu wywłaszczenia. Nie wziął też pod uwagę okoliczności, że warunkiem uznania określonych urządzeń za element tego rodzaju infrastruktury jest ich powstanie w wyniku zaplanowanego procesu związanego funkcjonalnie z budową osiedla, jak również niezbędny jest pewien stopień zorganizowania tych urządzeń. Warunków takich nie spełniają elementy powstałe w sposób spontaniczny niejako "przy okazji" budowy osiedla, charakteryzujące się niewielkim stopniem zorganizowania i zagospodarowania. W ocenie skarżącego w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że realizację celu wywłaszczenia stanowiło utworzenie placu zabaw, składającego się z nielicznych urządzeń, zajmujących tylko bardzo niewielką część wywłaszczonej powierzchni, zwłaszcza, że w toku postępowania administracyjnego nie zostało ustalone, iż rzeczywiście postawiono je na wywłaszczonej nieruchomości w związku z budową osiedla ani nawet z czyjej inicjatywy powstał plac zabaw i kto go urządził. W sprawie celem odjęcia własności właścicielowi była budowa osiedla mieszkaniowego. Wbrew stanowisku Sądu, będący podstawą wznowienia postępowania, a nieznany wcześniej stronom i organom dowód w postaci pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. rzuca nowe światło na rzeczywiste zamiary, będące podstawą podjęcia rozstrzygnięć w przedmiocie wywłaszczenia. Określone w tym dokumencie przeznaczenie terenu obejmującego przedmiotową nieruchomość zdefiniowane jako "zabudowa wysokiej intensywności" oraz "mieszkalnictwo zbiorowe" determinowały pewną intensywność zagospodarowania, a obowiązujący w momencie wywłaszczenia zakaz podziału terenu wskazywał, że wywłaszczenie miało służyć jego kompleksowemu zagospodarowaniu. Sąd I instancji nietrafnie przyjął, że z uwagi na fakt, że do podziału nieruchomości doszło w 1996 i w 1997 r., a więc po upływie terminów określonych w art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n., dla rozstrzygnięcia skargi nie miał znaczenia podniesiony przez skarżącego zarzut dotyczący tej kwestii. Byłoby tak w sytuacji, gdyby skarżący argumentował wyłącznie, że sam fakt podziału wykluczał uznanie, że osiągnięto cel wywłaszczenia. Skarżący wywodził jednak przede wszystkim, iż obowiązujący w przeszłości zakaz podziału terenu ma kluczowe znaczenie dla interpretacji i odtworzenia rzeczywistego, szczegółowego celu wywłaszczenia, którym musiało być zorganizowane zagospodarowanie całości lub przynajmniej przeważającej części tego terenu, bowiem tylko takie zamiary mogły uzasadniać zakaz podziału. Tymczasem nigdy, a więc także w przeszłości, wywłaszczona nieruchomość nie była w ten sposób wykorzystywana, nie można więc twierdzić, że w terminach określonych w art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. zrealizowano cel wywłaszczenia. Tym bardziej znajdująca się obecnie na nieruchomości zieleń oraz ścieżki nie mogą być zakwalifikowane jako elementy stanowiące realizację tego celu, z oczywistej przyczyny, że nie powstały one w sposób celowy i zaplanowany. Zieleń ta składa się bowiem wyłącznie z dziko rosnących roślin, które nie są przez nikogo pielęgnowane, a wskazywane w uzasadnieniach decyzji organów administracyjnych i uzasadnieniu sądu ciągi piesze są spontanicznie wydeptanymi przez mieszkańców ścieżkami. Aktualny stan nieruchomości, który zarówno przez organy administracyjne jak i przez Sąd został uznany za przejaw realizacji celu wywłaszczenia, jest więc wyłącznie wynikiem braku zagospodarowania działki i jej oczywistego zaniedbania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zaaprobował również stanowisko organów administracyjnych, iż realizację celów wywłaszczenia, sprzeciwiającą się zwrotowi nieruchomości, stanowi także wybudowanie na nieruchomości, której dotyczy sprawa, podziemnej infrastruktury gazowej i elektrycznej, co stanowi również naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. Pogląd taki pozostaje w sprzeczności z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, na co skarżący powoływał się w uzasadnieniu swej skargi.

W sprawie w ogóle nie dokonano ustaleń dotyczących tego, kto postawił urządzenia placu zabaw, czy były one zamierzone przy wywłaszczeniu i czy rzeczywiście powstały one w związku z budową osiedla mieszkaniowego, czy tylko przy okazji tej inwestycji jako np. prywatna inicjatywa określonych osób. Nie przeprowadzono też w ogóle postępowania dowodowego na okoliczność sposobu powstania znajdujących się obecnie na nieruchomości roślin i ścieżek. Uchybienie to mogło mieć niewątpliwie istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem wskazane okoliczności są kluczowe dla możliwości zaliczenia poszczególnych elementów do infrastruktury towarzyszącej osiedla. Nie można wykluczyć, że w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego zostałoby ustalone, że jedynymi urządzeniami, jakie powstały na przedmiotowej działce w wyniku zaplanowanego, zorganizowanego procesu związanego z budową osiedla były instalacje podziemne, których istnienie nie stanowi przeszkody dla zwrotu nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna pozbawiona była usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że postępowanie, które doprowadziło do wydania zaskarżonej do sądu I instancji decyzji było postępowaniem prowadzonym w trybie wznowieniowym. Wniosek skarżącego o zwrot nieruchomości został bowiem rozstrzygnięty w postępowaniu zwykłym ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r.

Skarżący w swym podaniu o wznowienie postępowania powoływał się na ujawnienie się dowodu nieznanego organowi administracji w czasie orzekania w postępowaniu zwykłym, a mianowicie pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1969 r. skierowanego do jego prawnej poprzedniczki, z którego wynika, iż zgodnie z Planem Ogólnym Miasta K. zatwierdzonym Uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] kwietnia 1966 r. teren przy ulicy [...] i [...] w K. bezpośrednio przyległy do ulicy [...], przeznaczony był pod zabudowę wysokiej intensywności oraz mieszkalnictwo zbiorowe, przy zakazie innej zabudowy i podziału terenu.

Podanie to zostało trafnie uznane przez organ administracji za wniosek o wznowienie postępowania oparty na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

W tej sytuacji słuszna była ocena sądu I instancji, że zakres merytorycznego badania sprawy przez organy administracji ogranicza się do ustalenia, czy powołany przez skarżącego dowód ma istotne znaczenie dla sprawy, a zatem, czy okoliczności z niego wynikające mogły doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia niż dokonane przez organ administracji w postępowaniu zwykłym. Nie było natomiast rzeczą organów administracji ponowne rozważanie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które zostały ocenione przez orzekający decyzją z [...] kwietnia 2006 r. organ administracji.

W skardze kasacyjnej nie podniesiono jednak procesowego zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zamiast tego zarzucono sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie niezbędnych ustaleń, czy znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości zieleń, ścieżki oraz usytuowane na niej w przeszłości urządzenia placu zabaw stanowią lub stanowiły elementy infrastruktury towarzyszącej osiedla mieszkaniowego [...], w szczególności przez kogo zostały one urządzone, czy były funkcjonalnie powiązane z budową osiedla i czy były zaplanowane i stanowiły wytwór świadomej działalności człowieka.

Zarzut ten uznać należy za całkowicie bezzasadny, bowiem sposób zagospodarowania działki, której zwrotu domaga się skarżący nie należał do okoliczności podlegających ponownemu badaniu w postępowaniu wznowionym na wniosek skarżącego. Okoliczność ta została już wyjaśniona w postępowaniu zwykłym, zakończonym ostateczną decyzją, a podstawa wznowieniowa powołana przez skarżącego dotyczyła wyłącznie przeznaczenia nieruchomości, a nie jej faktycznego zagospodarowania po przejściu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa.

Pozbawione podstaw były także zarzuty naruszenia prawa materialnego - art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Podkreślenia wymaga to, że powołany jako przesłanka wznowieniowa dokument z [...] września 1969 r., znajdujący się w aktach administracyjnych zawiera cytat z regulacji zawartej w Planie Ogólnym miasta K. zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] kwietnia 1966 r. określającej przeznaczenie terenu w obrębie którego znajduje się przedmiotowa nieruchomość (przy ul. [...] i [...] bezpośrednio przyległej do ul. [...]) pod zabudowę mieszkaniową wysokiej intensywności i zawierającej zakaz podziału nieruchomości.

Budowa osiedla mieszkaniowego [...] (będąca celem wykupu gruntu określonym w akcie notarialnym) stanowi w istocie realizację ogólnie określonego przeznaczenia gruntu pod zabudowę wysokiej intensywności. Zatem treść dokumentu, mającego być zgodnie z wnioskiem skarżącego nowym dowodem istotnym dla sprawy, nie wnosi żadnych znaczących nowych elementów do stanu faktycznego, który legł u podstaw rozstrzygnięcia dokonanego ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r.

Ocena tego, czy cel umowy z 1972 r. polegający na budowie osiedla mieszkaniowego został zrealizowany na działce, której zwrotu domaga się skarżący została już dokonana w postępowaniu zakończonym określoną wyżej ostateczną decyzją administracyjną. Dokument powołany przez skarżącego jako nowy dowód w sprawie, mający stanowić podstawę wznowieniową nie może oceny tej w żadnej mierze zmienić, gdyż jak wskazano wyżej nie definiuje odmiennie celu wywłaszczenia w stosunku do ustaleń dokonanych w decyzji ostatecznej.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.