Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1412/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8a ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Danuta Kania Sędziowie: sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.) sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. W. decyzją z [...] czerwca 2022 r. (nr [...]), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] listopada 2020 r. (nr [...]) o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm.), na podstawie art. 8a tej ustawy.

W uzasadnieniu organ przytoczył przepis prawa będący podstawą wydania zaskarżonej decyzji i stwierdził, że zawiera dwie przesłanki formalne: krótkotrwałość służby przed 31 lipca 1989 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków w służbie po 12 września 1989 r. oraz trzecią - tzw. szczególnie uzasadniony przypadek.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podał, że krótkotrwałość służby powinna być rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Organ administracji podniósł, że "krótkotrwałość" jest pojęciem nieostrym i należy utożsamiać ją z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Odwołując się do wykładni autentycznej, zwrócił uwagę, że w toku prac legislacyjnych nad regulacją zawartą w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, nie zaakceptowano propozycji wprowadzenia jednoznacznego progu 20% całego okresu służby. Dlatego, jak skonstatował Minister, należy zakładać, że wolą projektodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Odnosząc się do art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, organ administracji wywiódł, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Podobnie, jak w odniesieniu do pojęcia "krótkotrwałości" Minister odwołał się do literalnego znaczenia "rzetelności" i stwierdził, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza cechuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację obowiązków, ale także wykazywanie inicjatywy w służbie oraz gotowość do realizacji zadań dodatkowych. Organ administracji zaznaczył ponadto, że zawarty w drugiej przesłance zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza.

Podsumowując powyższe, organ administracji skonstatował, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ustawowe przesłanki można uznać za spełnione oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Jak zaznaczył, "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek, co oznacza, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy jest zasadne. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził ponadto, że aby można było rozpatrywać zaistnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, obie przesłanki formalne, wskazane w art. 8a ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie (o czym świadczy użycie spójnika "oraz"). W sytuacji jeżeli pierwsza z nich nie jest spełniona, bezcelowa jest analiza potencjalnego spełnienia drugiej.

Odnosząc wywiedzione w powyższy sposób rozumienie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej do okoliczności rozpatrywanej sprawy, Minister stwierdził, że odmówił zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wobec K. W. w związku z faktem, że jego służba na rzecz totalitarnego państwa nie była krótkotrwała. Minister wyjaśnił, że K. W. pełnił tę służbę od [...] lutego 1979 r. do [...] lipca 1990 r., a zatem niekrótkotrwale, zarówno w ujęciu bezwzględnym (11 lat i 6 miesięcy) jak i w odniesieniu do łącznego okresu jego niespełna 28 letniej służby (41% okresu całej służby). Na poparcie powyższego stanowiska przywołał, m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2125/19. Organ administracji dodał, że K. W. podjął tę służbę z własnej woli (w raporcie z 3 listopada 1978 r., skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego MO w [...] zwrócił się o przeniesienie do Samodzielnej Sekcji " [...]" KWMO w [...]), nieprzypadkowo i w pełni świadomie, a przez wskazany okres z całą pewnością dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Skarżący zakończył służbę na rzecz totalitarnego państwa z dniem [...] lipca 1990 r., nie z własnej woli, ale z powodu likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Konkludując, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że pierwsza powołana przesłanka z art. 8a ustawy nie została spełniona. Tym samym sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", a zatem organ nie ma możliwości wyłączenia w stosunku do ww. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji odniósł się do kwestii rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego po dniu 12 września 1989 r. i stwierdził, że z pism Komendanta Głównego Policji z [...] kwietnia 2018 r. oraz z [...] marca 2018 r., dotyczących służby K. W. wynika, że rzetelnie, wzorowo i z zaangażowaniem wykonywał zadania i obowiązki służbowe w trakcie pełnienia służby w Policji; był awansowany na kolejne stopnie i stanowiska służbowe, nagradzany finansowo i odznaczany (Brązową Odznaką Zasłużony Policjant, Brązowym Krzyżem Zasługi, Srebrną Odznaką Zasłużony Policjant). W świetle powyższego, zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie ma podstaw do stwierdzenia, że przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona.

W dalszej części uzasadnienia odwołał się do wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 (w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nie zawiera trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę szczególnie uzasadnionych przypadków, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia) i podał, że K. W. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego powołanego przepisu. K. W. pełnił służbę w Sekcji " [...]" KWMO i WUSW w [...] oraz w Wydziale " [...]" WUSW w [...] – ważnych ogniwach dla SB, zajmujących się m. in. zabezpieczeniem łączności szyfrowej SB i MO, a więc przyczyniających się do realizowania typowych dla reżimu totalitarnego jego zadań i funkcji, był funkcjonariuszem stricte operacyjnym, nie wykonywał obowiązków o charakterze technicznym, niewymagających zaangażowania, ale zadania merytoryczne. Organ dodał, że K. W. był słuchaczem Szkoły [...] MSW [...] w [...], (której zadaniem było kształcenie i wychowanie kadry do objęcia stanowisk oficerskich w Służbie Bezpieczeństwa i której kierunek kształcenia w znacznej mierze wyspecjalizowany był w umacnianiu ówczesnej władzy poprzez m.in. wpajanie słuchaczom szkoły komunistycznych ideologii, członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (ZSMP) - masowej, ideowo-wychowawczej organizacji młodzieży, której głównym zadaniem była indoktrynacja młodzieży i przygotowanie jej do przyszłej kariery w PZPR, a następnie był aktywnym członkiem PZPR. To zaś oznacza, zdaniem organu, że skarżący angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji.

W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że jest związany treścią informacji o przebiegu służby skarżącego, sporządzoną przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, odnośnie okresu jego służby na rzecz totalitarnego państwa. Jeżeli strona nie zgadza się z informacją o przebiegu służby wydaną przez Instytut Pamięci Narodowej, to powinna tę kwestię podnieść nie w ramach postępowania prowadzonego przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ale poinformować o tym IPN i ewentualnie wnosić o zmianę sporządzonej informacji.

K. W. w skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2022 r. (nr [...]) zarzucił, że wydana została z naruszeniem art. 2 i art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieproporcjonalne i nieuzasadnione naruszenie przysługującego mu prawa do zaopatrzenia społecznego w pełnej wysokości, z wyłączeniem stosowania art. 15c, art. 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej, art. 30 i art. 47 Konstytucji RP w zw. z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na naruszeniu godności skarżącego, prawa do ochrony czci, dobrego imienia, prawa do prywatności i prawa do poszanowania życia rodzinnego poprzez przyjęcie, że pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, art. 64 ust 1 i 2 w zw. z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust 3 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez naruszenie jego osobistych praw majątkowych i prawa do poszanowania mienia i nieuzasadnionej represji ekonomicznej.

Skarżący zarzucił ponadto, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Organ administracji nieprawidłowo przyjął, że aby można było rozpatrywać zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" obie przesłanki wskazane w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą zostać spełnione łącznie.

K. W. odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3748/21 (LEX nr 3244403), podniósł, że definicja ustawowa "służby na rzecz totalitarnego państwa" zawarta w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, przedstawia się jako kryterium wyjściowe dla analizy sytuacji prawnej indywidualnych funkcjonariuszy, mające w istocie konstrukcję domniemania o istnieniu podstawy prawnej do obejmowania wszystkich funkcjonariuszy pełniących służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji, restrykcyjnymi unormowaniami w zakresie ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Domniemanie to może być obalone w konkretnym stanie faktycznym, między innymi z uwagi na charakter i rodzaj wykonywanych czynności, których nie można ocenić negatywnie.

W związku z tym organ powinien przede wszystkim zbadać, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, a pomocniczą rolę w ustaleniu tej okoliczności pełnią dwa kryteria, tj. kryterium krótkotrwałej służby oraz kryterium rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., przy czym sam brak spełnienia któregoś z tych kryteriów nie wyłącza możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Istotne jest bowiem to, czy dany funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, czy też jego działalność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego.

K. W. zarzucił, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonej decyzji w sposób nieuzasadniony założył, że pełniąc służbę w określonych formacjach, z całą pewnością utożsamiał się z ustrojem totalitarnym. Zdaniem skarżącego, organ administracji dokonując analizy służby w sposób nieprawidłowy skupił się na miejscu jej pełnienia, natomiast nie pochylił się nad faktycznie wykonywanymi przez niego czynnościami.

Zdaniem skarżącego, charakter jego służby przemawia za zastosowaniem wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej.

K. W. podał, że w okresie od lutego 1979 r. do [...] lipca 1990 r. wykonywał przede wszystkim prace techniczne oraz zajmował się bieżącą konserwacją sprzętu szyfrowo-kodowego, a ponadto podnosił swoje kwalifikacje w zakresie obsługi komputera, nie był aktywnym działaczem PZPR, nie uczestniczył w szkoleniach polityczno-zawodowych organizowanych przez Wydział Szkolenia oraz Samodzielną Sekcję " [...]".

Skarżący podkreślił, że Sąd Okręgowy w [...] Wydział [...] wyrokiem z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...] (jak wynika z notatki urzędowej pracownika sądu z dnia [...] grudnia 2022 r. - nieprawomocnym w dniu wydania zaskarżonej decyzji), zmienił zaskarżoną przez niego decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2017 r. (nr [...]) i zobowiązał organ do przeliczenia od dnia [...] października 2017 r. wysokości jego emerytury z pominięciem art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał m. in., że pełniąc służbę w okresie wskazanym w informacji IPN z [...] kwietnia 2017r. (tj. od [...] lutego 1979 r. do [...] lipca 1990 r.) w Służbie Bezpieczeństwa Sekcji " [...]" w KWMO w [...] na stanowisku [...] oraz w Wydziale " [...]" WUSW [...] na stanowisku starszego inspektora, nie służył na rzecz totalitarnego państwa, ponieważ wykonywał czynności organizacyjno-techniczne, a następnie związane z rozwojem technologicznym przy komputerze. Sąd zwrócił uwagę, że z informacji znajdujących się w karcie przebiegu jego służby wynika, że jego przynależność do Wydziału [...] wynikała z braku etatu w Wydziale " [...]" odpowiadającego posiadanym kompetencjom i kwalifikacjom oraz że był zawieszony w tym wydziale i przygotowywał się do pracy w Wydziale " [...]".

Skarżący podkreślił, że nigdy nie dopuścił się naruszenia praw człowieka czy też jego wolności. Organ administracyjny nie wskazał jakie dokumenty, czy też inne dowody przemawiają za przypisaniem mu odpowiedzialności za czyny, których dopuszczali się niektórzy funkcjonariusze Służb Bezpieczeństwa pełniący służbę na rzecz państwa totalitarnego. Zdaniem skarżącego, w jego aktach osobowych nie ma informacji o tym, że podejmował jakiekolwiek działania ukierunkowane na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Takie działanie organu stanowi, zdaniem skarżącego, przejaw nieuzasadnionej represji ekonomicznej, jest niepoparte żadnymi dowodami, które takie naruszenie by usprawiedliwiały.

Z tych wszystkich powodów K. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zaskarżona przez K. W. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2022 r. (nr [...]) oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] listopada 2020 r. (nr [...]) wydane zostały z naruszeniem art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), które miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Jak już wielokrotnie zaznaczał Naczelny Sąd Administracyjny, definicja ustawowa "służby na rzecz totalitarnego państwa" zawarta w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej przedstawia się jako kryterium wyjściowe dla analizy sytuacji prawnej indywidualnych funkcjonariuszy, mające w istocie konstrukcję domniemania o istnieniu podstawy prawnej do obejmowania wszystkich funkcjonariuszy pełniących służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji, restrykcyjnymi unormowaniami w zakresie ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Domniemanie to może być obalone w konkretnym stanie faktycznym, między innymi z uwagi na charakter i rodzaj wykonywanych czynności, których nie można ocenić negatywnie (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 24 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4747/21, z 30 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 1511/21, z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 3026/21 i z 5 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 532/20 – niepublikowane; dostępne: https://cbois.nsa.gov.pl).

Regulację zawartą w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy rozumieć jako instrument prawny, w który wyposażono ministra właściwego do spraw wewnętrznych po to, by wszechstronnie zbadał sprawę określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten - objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" - w istocie jest osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie rygorystycznych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie w odniesieniu do osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie.

Przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawiera zatem jedną przesłankę, tj. "szczególnie uzasadniony przypadek", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów pomocniczych, tj. "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". Kryteria te, poprzez zwrot "ze względu na", wyłącznie dookreślają bowiem treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", a nie stanowią oddzielnych przesłanek stwierdzenia takich "przypadków". Brak spełnienia któregoś z kryteriów opisanych w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nie wyłącza więc automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", lecz wymaga ustalenia, czy służba określonej osoby, mimo to że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań i czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej - służbie na rzecz państwa jako takiego.

Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji kilkakrotnie stwierdzając w uzasadnieniu tak zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji, że art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej zawiera dwie przesłanki formalne, które muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie jednej z nich powoduje, że sprawa nie może stanowić szczególnie uzasadnionego przypadku, dokonał błędnej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek, co oznacza, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy jest zasadne i wreszcie wprost skonstatował (s. 6) że właśnie z powodu niespełniania jednej z dwóch "przesłanek" (określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej) nie miał możliwości wyłączenia w stosunku do skarżącego stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, a stwierdzone naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Co prawda w innym miejscu uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwołał się do wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 i podał, że K. W. utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy sprawa wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, niemniej jednak okoliczność ta nie może prowadzić do przyjęcia, że w Minister dokonał wykładni przepisu art. 8a ustawy w sposób odmienny od zaprezentowanej powyżej.

Nie jest również prawidłowe stanowisko organu administracji odnośnie tego, że jest związany treścią informacji o okresie służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, sporządzoną przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Wyżej przedstawione rozumienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" oznacza, że informacja z IPN, o której mowa w art. 13a ustawy nie stanowi, niepodważalnego i ostatecznego orzeczenia przesądzającego kwestie związane z pełnieniem służby przez byłego funkcjonariusza na rzecz totalitarnego państwa. W istocie, co wynika z treści art. 13a ust. 1 ustawy taka informacja ma jedynie charakter dokumentu urzędowego potwierdzającego fakt oraz okres służby w wymienionych w art. 13b ustawy instytucjach i formacjach i nie przesądza o tym, czy służba w tym okresie miała charakter realizacji zadań polegających na bezpośrednim zaangażowaniu w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru. Informacja sporządzana na podstawie art. 13a ustawy stanowi zatem dokument urzędowy. Zgodnie zaś z art. 76 § 1 i 2 k.p.a., dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania lub inne podmioty w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Nie wyłącza to jednak możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów (art. 76 § 3 k.p.a.). Należy przy tym zauważyć, że k.p.a. nie wprowadza ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi, jednakże strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego, powinna tę okoliczność udowodnić. W razie zaś obalenia domniemania zgodności z prawdą lub domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego nie może on być potraktowany jako dowód w sprawie (por. np. wyroki NSA z 12 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1631/19, sygn. akt I OSK 1711/19 i sygn. akt I OSK 2125/19).

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie orzekając w tej sprawie zastosuje się do wytycznych Sądu zawartych w niniejszym wyroku. Organ administracji weźmie pod uwagę, że służba "na rzecz" państwa nie musi być tożsama ze służbą pełnioną w okresie istnienia tego państwa i w ramach istniejących w tym państwie organów i instytucji. Nie każde bowiem nawiązanie stosunku prawnego w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie ze zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji (tak też Naczelny Sąd Administracyjny np. w powołanych wyżej wyrokach: z 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 2470/21, z 24 listopada 2021 r. sygn. akt III OSK 4747/21, z 23 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3815/21, z 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19). W konsekwencji zasadniczym elementem stanu faktycznego sprawy rozstrzyganej w oparciu o przepis art. 8a ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy służba określonej osoby była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań i czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej - służbie na rzecz państwa jako takiego, natomiast niespełnienie przez byłego funkcjonariusza któregoś z kryteriów wymienionych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Organ administracji powinien mieć na uwadze, że formalna przynależność do określonych organizacji nie może być traktowana jako równoznaczna z bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powinien również ustalić, czy w chwili rozstrzygania o wniosku skarżącego o wyłączenie stosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] marca 2022 r., sygn. akt [...] jest prawomocny.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez K. W. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] listopada 2020 r.