Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 812/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2013r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia [...] r. o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od stycznia 2007r. do czerwca 2010r. A. P. (skarżący) podał, że jego zaległości spowodowane zostały błędnymi informacjami udzielonymi przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w trakcie załatwiania spraw dotyczących przekazania gospodarstwa następcy. Wskazał, że informacja

o prowadzeniu w niewielkim zakresie działalności gospodarczej po otrzymaniu renty strukturalnej bez konieczności opłacania składek na cele społeczne została potwierdzona w rozmowie telefonicznej przez pracownika Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Podniósł, że mając pełne przeświadczenie

o profesjonalizmie pracowników instytucji obsługujących rolników, miał pełne zaufanie do informacji, które uzyskał. W ocenie Wnioskodawcy udzielanie błędnych informacji przez ww. pracowników świadczy o rażącym naruszeniu przez nich art. 7 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r.

Nr 98, poz. 1071 ze zm.; aktualna publikacja: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a. Skarżący stwierdził, że wystosowane do niego zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy jest "karą za zaufanie", którym obdarzył ARiMR oraz KRUS.

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu ww. składek. Organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej: u.s.u.s., jednakże konkretyzują się przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), dalej: rozporządzenie. Odmowę uwzględnienia wniosku organ uzasadnił możliwością prowadzenia egzekucji ze świadczenia emerytalnego-rentowego lub za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, powołując się na instytucję uznania administracyjnego.

W dniu [...] r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, w którym podniósł on okoliczności tożsame ze wskazywanymi w pierwotnym wniosku. Wyjaśnił, że jego zaległości spowodowane zostały błędnymi informacjami udzielonymi przez pracowników ARiMR oraz KRUS.

Postanowieniem z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiesił postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na to, że jego rozpatrzenie uzależnione było od bezspornego ustalenia zobowiązania i uprzedniego prawomocnego zakończenia sporu przed sądem powszechnym, co pozwoliłoby na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego czy zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie przedmiotowych należności z tytułu składek. Po rozpatrzeniu przez sąd powszechny sprawy obowiązku uiszczenia składek, postanowieniem z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął zwieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...]. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. odmawiającą umorzenia należności składkowych.

W uzasadnieniu podał, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną A. P. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł netto oraz z renty strukturalnej w wysokości [...] zł brutto. Żona wnioskodawcy pobiera emeryturę w wysokości [...] zł netto. W związku z bieżącym utrzymaniem ponoszone są wg oświadczenia następujące wydatki: energia elektryczna – [...] zł, woda – [...] zł, gaz – [...] zł, węgiel (rocznie) – [...] zł (ok. [...] zł/m-c), środki czystości –[...] zł, koszty utrzymania (żywność dla dwóch osób) – [...]zł, paliwo do samochodu – [...] zł, odzież, obuwie – [...] zł, telefon – [...] zł, zakup leków i leczenie –[...] zł miesięcznie. Ustalono, że skarżący nie ma żadnych udziałów w firmach, wierzytelności oraz nieruchomości. Posiada natomiast samochód osobowy V., rok prod. [...], poj. silnika [...]. Organ stwierdził, że nie jest jednak możliwe wycenienie pojazdu, gdyż w systemie INFO-EKSPERT nie figurują samochody tej marki wyprodukowane w [...]r. Najstarszy z nich o podobnych parametrach wyprodukowano w [...] r., a jego wartość wynosi [...] zł. Przyjęto więc, że wartość ww. samochodu jest niższa.

Zdaniem Zakładu, przedłożone przez skarżącego w toku postępowania dokumenty nie wskazują nowych okoliczności, które powinny być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku. Organ wyjaśnił, że w przedmiocie zaległości skarżącego obecnie jest prowadzona egzekucja. Podał, że w dniu [...] r. strona złożyła wniosek o umorzenie zaległości na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Decyzją z dnia [...]r. określono kwoty, które będą podlegały umorzeniu po spełnieniu warunków ustawowych.

Rozpatrując ponownie przedstawioną przez skarżącego argumentację pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiących podstawę do umorzenia należności z tytułu składek, Zakład stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłanki takie nie zostały spełnione. Podał, że działalność gospodarcza nie jest już prowadzona.

Organ zauważył, że z uwagi na złożony przez zobowiązanego wniosek o umorzenie należności składkowych na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r., postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu. Zaznaczył, że w przypadku zakończenia tego postępowania, w razie braku ustawowych przesłanek do umorzenia, istnieje możliwość prowadzenia egzekucji ze świadczenia emerytalno-rentowego,

a także za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, zatem nie będzie znajdował tu zastosowania zarówno art. 28 ust. 3 pkt 5, jak pkt 6 u.s.u.s. Ponadto Zakład wskazał, że wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia tego postępowania, wobec czego nie konkretyzuje się przesłanka umorzenia zawarta w pkt 4a ww. ustawy. Nie toczyło się też postępowanie upadłościowe ani też likwidacyjne, tak więc nie zostały spełnione przesłanki ustawowe wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 4 u.s.u.s. Organ podniósł, że w przypadku skarżącego jednorazowa spłata zadłużenia nie jest możliwa, przez co należy przyjąć, że konkretyzuje się przesłanka umorzenia zawarta w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Z uwagi na to, że jak podał skarżący, jest on osobą schorowaną, która leczy się z powodu cukrzycy, nadciśnienia, choroby wieńcowej, jaskry, żylaków oraz miażdżycy, co zostało potwierdzone zaświadczeniem lekarskim

z dnia [...]., jak również ze względu na to, iż żona skarżącego wymaga stałej farmakoterapii oraz opieki specjalistycznej, organ przyjął, że w sprawie wystąpiła także przesłanka umorzenia zawarta w § 3 ust. 1 pkt 3 przywołanego powyżej rozporządzenia.

Zakład zaznaczył, że powstały dług nie jest następstwem żadnej klęski żywiołowej.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, ZUS stwierdził, że nie można jednoznacznie wykluczyć spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu, w ratach ustalonych w takiej wysokości by stanowiły jak najmniejsze obciążenie budżetu domowego. Wobec tego, mając na względzie możliwość prowadzenia egzekucji ze świadczenia emerytalno-rentowego, a także za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego oraz instytucję uznania administracyjnego, Zakład odmówił umorzenia zaległych składek.

W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej:

- bezpodstawne przyjęcie, że odmowa umorzenia składek dotyczy okresu od [...]., co jest sprzeczne z treścią decyzji ZUS z dnia [...]. umarzającej w części należności z tytułu składek za ten okres w stosunku do kwot należnych ZUS od dłużnika, a ujętych w decyzji ZUS z dnia [...].;

- bezpodstawne niezastosowanie w stosunku do dłużnika art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, tj. nie uwzględnienie jako podstawy umorzenia należności, stanu majątkowego dłużnika i jego sytuacji rodzinnej, co ma wpływ na zbyt ciężkie dla niego skutki finansowe.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzją z dnia [...]. ZUS odmówił mu umorzenia składek w kwotach wynikających z decyzji z dnia [...]. Wskutek jego odwołania od decyzji z dnia [...]., ZUS decyzją z dnia [...]. wyraził zgodę na umorzenie części długu wskazując kwoty, które po umorzeniu skarżący powinien zapłacić, a dotyczące nieopłaconych składek na dzień [...]. za okres od stycznia 2007r. do lutego 2009r. W ocenie strony, skoro kwoty do zapłaty wynikające z decyzji ZUS z dnia [...]. zostały obniżone do kwot ujętych w decyzji z dnia [...]., to zaskarżona decyzja z dnia [...]. nie może dotyczyć kwot wynikających z decyzji z dnia [...].,

a jedynie różnicy, gdyż kwoty umorzone decyzją z dnia [...]. mają powagę rzeczy osądzonej (decyzja ta jest prawomocna).

Ponadto, skarżący zarzucił organowi, że nie uwzględnił jego trudnej sytuacji materialnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując zarzuty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...]. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi udzielonej przez organ na jego skargę i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie. Dodatkowo nadmienił, że w grudniu 2012r. za pośrednictwem ZUS Oddział w T. wysłał wniosek do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże jak dotąd nie otrzymał odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) dalej: p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi i daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia należności. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi, który może, ale nie musi umorzyć należności. Trzeba dodać przy tym, że ulga taka jest przywilejem, który może być wnioskodawcy przyznany decyzją, ale nie jest jego prawem, a sądowa kontrola w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, lecz do zbadania, czy organ wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwala bowiem na wyczerpujące i pełne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. W szczególności sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.), czy zapewniony został stronie czynny udział

w postępowaniu, a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione (art. 107 § 3 k.p.a.).

Podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 u.s.u.s. Powyższy przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach,

w stosunku do składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i ubezpieczenie zdrowotne.

O całkowitej nieściągalności, zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., można mówić, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ analizując stan faktyczny prawidłowo uznał, że żadna z wyżej wymienionych okoliczności nie miała miejsca. Organ uzasadniając swoje stanowisko podał, że wprawdzie działalność gospodarcza nie jest prowadzona, jednakże istnieje możliwość egzekucji za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, która obecnie została zawieszona ze względu na złożenie wniosku w trybie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzenie należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Istnieje jednak możliwość prowadzenia egzekucji ze świadczenia emerytalno-rentowego, a także za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego. Obecnie nie można przesądzić o braku możliwości uzyskania

w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia tego postępowania. Nie toczyło się też postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Z tą oceną organu co do stanu sprawy w kontekście przesłanek całkowitej nieściągalności składek należy się zgodzić.

Zdaniem tut. Sądu nie ma również podstaw do zakwestionowania ustaleń organu odnośnie oceny wniosku o umorzenia należności w kontekście § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z treści powyższego przepisu wynika, że pomimo braku całkowitej nieściągalności po stronie zobowiązanego, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Mając na uwadze powyższą regulacje prawną należy podać, że nie zostało wykazane, aby miała miejsce klęska żywiołowa, która spowodowałaby straty u skarżącego. Jednocześnie organ uznał, że w sprawie wystąpiła przesłanka przewlekłej choroby skarżącego i jego żony. Ponadto organ przyznał, że w sprawie zaszła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, gdyż jednorazowa spłata należności z tytułu składek pozbawiłaby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ podał, że wspólne gospodarstwo domowe skarżący prowadzi z żoną. Skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł (netto) oraz rentę strukturalną w wysokości [...] zł (brutto). Natomiast żona skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł. Organ podał także wydatki ponoszone z tytułu nabycia energii elektrycznej – [...] zł, wody – [...] zł, gazu – [...] zł, węgla (rocznie) – [...] zł (ok. [...] zł/m-c), środków czystości – [...]zł, kosztów utrzymania (żywności dla dwóch osób) – [...] zł, paliwa do samochodu – [...] zł, odzieży, obuwia – [...] zł, telefonu – [...] zł, zakupu leków i leczenia – [...] zł miesięcznie. Podano, że skarżący nie ma żadnych udziałów w firmach, nieruchomości oraz wierzytelności. Posiada natomiast samochód osobowy V., rok prod. [...], którego wartości organ nie był

w stanie ustalić, ze względu na odległy rok jego produkcji. Organ stwierdził, że w tej sytuacji wprawdzie skarżący nie jest w stanie zapłacić jednorazowo należności, jednak nie wykluczył zapłaty zaległości w systemie ratalnym. Zaznaczył, że skarżący jako osoba prowadząca działalność gospodarczą była zobowiązana do terminowego opłaca składek. Działalność gospodarcza jest prowadzona na własny rachunek i własne ryzyko, zatem skarżący powinien uwzględnić ten element w kosztach swojej działalności. Z tą oceną należy się zgodzić i stwierdzić, że nie narusza ona granic uznania administracyjnego, nie ma charakteru dowolnego, mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Mając na uwadze przywołane okoliczności w tym osiąganie przez skarżącego i jego żonę regularnych dochodów powoduje, że odmowa umorzenia zaległych składek mieści się w granicach uznania administracyjnego.

Odnośnie powołania się przez stronę skarżącą na błędne informacje ze strony Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz KRUS-u, co do obowiązku opłacania składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, Sąd stwierdza, iż nie może to stanowić podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Zauważyć należy, że spór co do istnienia obowiązku zapłaty podatku został prawomocnie rozstrzygnięty wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] r. (k. 100 akt administracyjnych), którym ten Sąd oddalił odwołanie skarżącego w sprawie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Nie budzi zatem wątpliwości, że zagadnienie obowiązku zapłaty składek zostało już prawomocnie rozstrzygnięte i nie może być weryfikowane w tut. postępowaniu. Sąd zauważa, że obecnie powoływanie się na uzyskanie błędnej telefonicznej informacji

z instytucji, która nie jest właściwym organem w sprawie ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą, powoduje, iż argumentacja strony skarżącej nie może zostać uwzględniona. Przywołana okoliczność nie wyczerpuje też żadnej przesłanki umożliwiającej umorzenie zaległości z tytułu składek.

W przedmiocie podniesienia w skardze, że organ błędnie wskazał okresy, za które orzekał o odmowie umorzenia zaległych składek, tj. od stycznia 2007r. do czerwca 2010r., a powinien pominąć okres od stycznia 2007 r. do lutego 2009 r., za który to okres już "wyrażono zgodę na umorzenie części długu", należy stwierdzić, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. W tym zakresie strona powołała się na decyzję z dnia [...] r. W konsekwencji skarżący uważa, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca powinny obejmować wyłącznie pozostałe okresy. Podać należy, że

z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z pisma strony skarżącej z dnia [...]r. (k. 98-99 akt administracyjnych) wynika, że w dniu [...] r. została wydana decyzja określająca kwoty, które będą podlegały umorzeniu, ale dopiero po spełnieniu warunków w niej określonych. Decyzja ta została wydana na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Stosownie do art. 1 ust. 1 tej ustawy na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu

i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności

w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

1) która przed dniem 1 września 2012 r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8,

2) innej niż wymieniona w pkt 1

- umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego. Zgodnie z art. 1 ust. 8 Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję określającą warunki umorzenia, w której ustala także kwoty należności, o których mowa w ust. 1 i 6, z wyłączeniem kosztów egzekucyjnych. Warunkiem umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6, jest nieposiadanie na dzień wydania decyzji, o której mowa w ust. 13 pkt 1, niepodlegających umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 stycznia 1999 r., do opłacenia których zobowiązana jest osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub płatnik składek, o którym mowa w ust. 2, oraz należnych od tych składek odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego (art. 1 ust. 10).

W myśl art. 1 ust. 13 ww. ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję o:

1) umorzeniu należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - po spełnieniu warunku,

o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12, lub

2) odmowie umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12.

Z powyższego wynika, że wydanie decyzji określającej warunki umorzenia zaległości

z tytułu składek, nie jest równoznaczne z ich umorzeniem. Podkreślić należy, że dopiero po spełnieniu warunków w niej określonych następuje umorzenie zaległości z tytułu składek. Dopóki warunki nie zostaną spełnione i nie zostanie wydana decyzja o ich umorzeniu, dopóty zaległości nadal istnieją. Nie ma zatem przeszkód, aby wnioskodawcy zwracali się o ewentualne umorzenie zaległych składek na zasadach ogólnych wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która przewiduje inne przesłanki przyznania tej ulgi niż ustawa z 9 listopada 2012r. Mając zatem na uwadze treść wniosku strony skarżącej z dnia [...] r., w którym zwróciła się o umorzenie zaległości z tytuł składek za okres od stycznia 2007 r. do czerwca 2010 r. oraz okoliczność, że zaległości nadal istniały na dzień wydania zaskarżonej decyzji, prawidłowo organ określił przedmiot sprawy z uwzględnieniem ww. okresu, którego dotyczą zaległe składki.

W przedmiocie zarzutu, że skarżący złożył wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy (k. 88-89 akt administracyjnych) i nie otrzymał odpowiedzi należy zauważyć, że zaskarżoną decyzją został załatwiony ten wniosek. Podnieść należy, że

z analizy przepisów u.s.u.s., regulujących ustrój, zadania i kompetencje ZUS (art. 66-79a) wynika, że ZUS jest jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną (art. 66 ust. 1 zd. pierwsze), w skład której wchodzi centrala i terenowe jednostki organizacyjne (art. 67 ust. 1). Organami ZUS są: Prezes Zakładu; Zarząd, którego przewodniczącym jest z urzędu Prezes Zakładu oraz Rada Nadzorcza Zakładu (art. 72). W ramach wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych ZUS przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej (art. 66 ust. 4), w tym prawo do wydawania decyzji. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. ZUS wydaje decyzje

w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. (art. 83 ust. 4). Innymi słowy Prezes ZUS jako jeden z organów ZUS nie może występować w roli samodzielnego organu administracyjnego, uprawnionego do wydawania decyzji. Jak wynika z art. 66 ust. 4 u.s.u.s., środki prawne właściwe organom administracji państwowej ustawodawca przyznał jedynie ZUS i tylko on (niezależnie od tego, kto in concreto w jego imieniu działa) jest uprawniony do występowania w tym charakterze. Stąd też należy przyjąć, że użyty w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" wskazuje jedynie podmiot, do którego należy skierować wniosek, a nie organ właściwy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Znajduje to także potwierdzenie

w treści art. 83 ust. 6 i ust. 7 u.s.u.s., w myśl którego kompetencje do rozpatrzenia "odwołania", czyli wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznano ZUS, a nie Prezesowi Zakładu (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 796/10). Zauważyć należy również, że zaskarżona decyzja została podpisana przez Dyrektora B. P. działającego

z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (s. 8 zaskarżonej decyzji). Nie można wymagać, aby jedna osoba załatwiała fizycznie wszystkie wnioski złożone

w Kraju, stąd zasadne jest korzystanie z instytucji upoważnienia (art. 268a kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej może

w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Ponadto, zgodnie

z § 2 ust. 2 pkt 2 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 28, poz. 164), Prezes Zakładu może upoważnić pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych przez niego sprawach. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 16/07, Lex nr 351057, powyższa regulacja dopuszcza możliwość ograniczenia kompetencji Prezesa Zakładu, jako piastuna organu, na rzecz innych pracowników tego organu. Prezes Zakładu, udzielając upoważnienia pracownikowi organu, nie upoważnia go do działania w swoim imieniu, lecz w imieniu Zakładu, jako organu. Zatem pracownik organu staje się, na podstawie upoważnienia udzielonego przez Prezesa, podmiotem personifikującym Zakład jako organ, a nie pełnomocnikiem Prezesa Zakładu. Z powyższych regulacji wynika zatem, że decyzje administracyjne mogą być wydawane w imieniu Zakładu przez Prezesa Zakładu lub przez działających z upoważnienia Prezesa pracowników Zakładu.

Nie budzi zatem wątpliwości, że wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy został rozpatrzony.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi

i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym, stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji nie jest dowolne,

Nadmienić także należy, że Sąd nie ma kompetencji do umorzenia zaległości

z tytułu składek, jak również nie może zalecić organowi ich umorzenie, wyłącznie kontroluje decyzję pod kątem jej zgodności z prawem.

Odnośnie do pisma z dnia [...] r. z datą wpływu do tut. Sądu [...] r. należy stwierdzić, że skarżący nie złożył wniosku o odroczenie rozprawy, a Sąd z urzędu przyczyn odroczenia się nie doszukał.

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

L. Kleczkowski H. Adamczewska-Wasilewicz M. Łent