Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1344/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia WSA del. do NSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008r. sygn. akt I SA/Wa 237/08 w sprawie ze skargi M. J. J., B. J. S., H. R., M. V. A.-Z., M. T. P., J. E. P., D. A. S. i W. J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2007r. nr[...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 237/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. i J. J., B. J. S., H. R., M. V. A.-Z., M. T. P., J. E. P., D. A. S. i W. J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1996 r. o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni 384 m2 uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...] d.c. wykazu hip. [...][...], oznaczonego obecnie jako działka nr [...] obręb [...], położonego w Warszawie przy ul. [...] oraz zwrotu budynku znajdującego się na tym gruncie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

W dniu [...] kwietnia 1986 r. W. S., M. J., T. P. i H. R. wystąpili z wnioskiem o zwrot budynków i ustanowienie na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], lecz decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego i zwrotu budynku znajdującego się na działce gruntu nr [...] obręb [...], położonego w Warszawie przy ul. [...]. Następnie, w dniu [...] stycznia 2006 r. wnioskodawcy wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1996 r. wskazując, iż budynki połączone są wspólną ścianą oraz stanowią jeden układ funkcjonalny; wskazany grunt nie był - ich zdaniem - objęty działaniem dekretu, bowiem nie zrealizował celu racjonalnego przeprowadzenia odbudowy stolicy dlatego wnioskodawcy nie złożyli w terminie wniosku w sprawie przyznania własności czasowej przedmiotowego gruntu. Błąd ten naprawili w dniu [...] kwietnia 1986 r. składając wniosek o ustanowienie prawa wieczystej dzierżawy, jednakże organ pierwszej instancji nie zbadał sprawy w sposób kompleksowy, przyznając prawo tylko do połowy budynku oraz gruntu przy ul. [...], z pominięciem rozstrzygnięcia co do wieczystej dzierżawy gruntu, na którym znajduje się druga część budynku, pod adresem ul. [...]. Utrzymanie dotychczasowego stanu faktycznego nie jest zaś celowe, ponieważ uniemożliwia korzystanie z części budynku, którego własność wnioskodawcom przyznano.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1996 r. wskazując, że podstawą rozstrzygnięcia decyzji był art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, według którego możliwy był zwrot tylko jednej nieruchomości jednemu właścicielowi, przy czym następcy poprzedniego właściciela wycofali swój wniosek do nieruchomości położonej przy ul. [...], podtrzymując jedynie wniosek w odniesieniu do gruntu położonego przy ul. [...]. W ocenie Kolegium nie budził wątpliwości fakt, iż w sprawie istnieją dwie odrębne nieruchomościami, dla których prowadzone są odrębne księgi wieczyste (odpowiednio KW [...] - dla ul. [...] i KW [...] - dla ul. [...]). Na działkach tych, pomimo wzniesienia jednego budynku, jest on podzielony wewnętrzną ścianą, tworząc dwa oddzielne domy mieszkalne, czego skarżący uprzednio nie kwestionowali, wycofując swoje roszczenie do ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości położonej przy ul. [...].

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. stwierdzając, iż oceny legalności decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. dokonano w ramach ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, na podstawie której wydano tę decyzję, nie zaś na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, jak oczekiwali tego wnioskodawcy. Postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. nie toczyło się bowiem na podstawie powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., skoro skarżący nigdy nie złożyli stosownego wniosku w tym przedmiocie. Granice rozpatrzenia wniosku skarżących złożonego w dniu [...] kwietnia 1986 r. wyznaczał zaś art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zastosowanie tego przepisu do wniosku skarżących nie miało zatem charakteru rażącego naruszenia prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2007 r. zakwestionowano twierdzenie organu nadzoru o zastosowaniu przez Prezydenta m.st. Warszawy wobec wniosku skarżących złożonego w dniu [...] kwietnia 1986 r. przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł natomiast o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 237/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Przytaczając bowiem treść art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Sąd stwierdził, iż właściciele przedmiotowej nieruchomości nie złożyli wniosku dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej do tego gruntu, dlatego prawidłowo wniosek złożony w dniu [...] kwietnia 1986 r. został rozpatrzony w ramach powołanego art. 82. Nie budzi przy tym wątpliwości okoliczność, potwierdzona stosownymi zaświadczeniami, iż nieruchomości znajdujące się przy ul. [...] oraz ul. [...] są dwiema odrębnymi nieruchomościami, opisanymi w dwóch odrębnych księgach wieczystych, a nie - jak twierdzą skarżący - jednym budynkiem wybudowanym na dwóch działkach ewidencyjnych. Słusznie więc – w ocenie Sądu pierwszej instancji – przyznano wnioskodawcom prawo użytkowania wieczystego tylko do jednej odrębnej nieruchomości oznaczonej adresem ul. [...], odmawiając inną decyzją ustanowienia takiego prawa do drugiej nieruchomości oznaczonej adresem ul. [...]. Także obecnie, według art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, możliwy jest zwrot tylko jednej nieruchomości, w oparciu o wniosek złożony przez poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r.

W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 237/08 zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości polegające na uznaniu, że jeden budynek mieszkalny usytuowany na dwóch działkach, nie wydzielonych na gruncie, chociaż wpisanych do dwóch ksiąg wieczystych, można uznać za dwa budynki samodzielne, co zostało spowodowane dokonaniem wykładni tego przepisu bez uwzględnienia konieczności odróżnienia nieruchomości gruntowej od nieruchomości budynkowej oraz bez uwzględnienia konieczności ustalenia znaczenia nieruchomości gruntowej według przepisów kodeksu cywilnego, tj. art. 46 §1 kc w zw. z art 47 §1 i art. 48 kc, a w konsekwencji niesłuszne przyjęcie, że zgodne jest z treścią art. 82 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości odmówienie skarżącej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej o pow. 384 m2 położonej w Warszawie przy ul. [...] oraz zwrotu usytuowanej na tej nieruchomości połowy budynku, która jest trwale, konstrukcyjnie, funkcjonalnie i użytkowo związana z drugą połową tegoż budynku (wcześniej zwróconą skarżącym z mocy decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1996 r. Nr [...]) oznaczoną adresem ul. [...], a która jest pozbawiona wejścia do mieszkań usytuowanych na pierwszym i drugim piętrze oraz wejścia na strych budynku, ponieważ klatka schodowa wiodąca do zwróconej części budynku znajduje się w części budynku oznaczonej adresem ul. [...]. W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 §1 pkt 2 i 5 kpa, polegające na oddaleniu skargi B. S. i in. przez Sąd pierwszej instancji w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły wydanie prawidłowego orzeczenia, ponieważ rozstrzygnęły one sprawę bez uwzględnienia jej stanu faktycznego. Zarzucono również naruszenie art. 269 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na nie zauważeniu przez sąd meriti występującego w tej sprawie i wymagającego rozważenia przez Naczelny Sąd Administracyjny - ze względu na utrwalone orzecznictwo sądów powszechnych ugruntowane uchwałami Sądu Najwyższego - zagadnienia prawnego dotyczącego rozumienia "nieruchomości", będącej instytucją prawa cywilnego, co było konieczne ze względu na oczywistą potrzebę jednolitego rozumienia litery prawa przez wszystkie organy stosujące prawo.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż Sąd pierwszej instancji bez dostatecznego rozważenia stanu faktycznego sprawy zaaprobował wadliwe ustalenie organów administracyjnych, jakoby skarżącej została zwrócona w całości przysługująca jej jedna nieruchomość wraz z usytuowanym na niej budynkiem. Przysługujące skarżącej roszczenie o zwrot budynku mieszkalnego wraz z przyznaniem prawa użytkowania wieczystego działek gruntu, na których budynek ten jest usytuowany odnosiło się bowiem do nieruchomości budynkowej, rozumianej jako dom mieszkalny wraz z działkami gruntu, na których jest on wybudowany. Budynek ten wybudowany jest zaś na dwóch działkach geodezyjnych nigdy nie wydzielonych na gruncie, chociaż wpisanych do dwóch ksiąg wieczystych, którym nadano sztucznie dwa adresy: ul. [...]. Obie części jednego budynku są względem siebie integralnymi częściami składowymi, dlatego zwrócona część budynku nie mogła być potraktowana jako wypełniająca - przyjętą za materialną podstawę skarżonych orzeczeń - normę zawartą w art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ponieważ ani "budynek" zwrócony, ani "budynek" będący przedmiotem niniejszej sprawy nie nadają się do uznania ich za budynki samodzielne lub nadające się do wyodrębnienia. Do części budynku już zwróconej, w istniejącym aktualnie stanie prawnym, nie ma bowiem wejścia na kondygnację pierwszą i drugą oraz na strych, a do części budynku będącej przedmiotem niniejszej sprawy, nie ma - poprzez teren działki, na której jest usytuowana - dojścia od ulicy. Dla jego zapewnienia należałoby ustanowić służebność drogi koniecznej na działce należącej do strony skarżącej. Nie istnieje możliwość rozwiązania kwestii "brakującego wejścia" na pierwsze i drugie piętro oraz strych "budynku" przy ul. [...] bez konieczności jednoczesnego naruszenia elementów konstrukcyjnych obu części nieruchomości budynkowej. Także wielkość działki gruntu, na której usytuowana jest część budynku będąca przedmiotem niniejszej sprawy, wynosząca zaledwie 384 m2, jednoznacznie wskazuje na niemożność uznania jej za wystarczającą do spełniania funkcji samodzielnej nieruchomości budynkowej, a ewentualne podjęcie próby fizycznego rozdzielenia obu części całej nieruchomości budynkowej musiałoby stać się źródłem sąsiedzkich konfliktów, ponieważ wiązałoby się ono z istotnym uszczupleniem stanu posiadania utworzonego dotychczasowymi rozstrzygnięciami organów administracyjnych.

Z tych powodów, art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości należało rozumieć, jako przewidujący zwrócenie dawnym właścicielom jednej nieruchomości budynkowej wraz z użytkowaniem wieczystym gruntu, na którym wybudowany jest budynek mieszkalny. Teren nieruchomości budynkowej wyznacza usytuowanie na gruncie budynku mieszkalnego. Zmiana zaś kolejności w dochodzeniu do sensu wskazanego przepisu, polegała na przyjęciu, że pierwszoplanowe jest ustalenie znaczenia "jednej nieruchomości gruntowej", bez koniecznego w tych sprawach uwzględnienia znaczenia "jednej nieruchomości budynkowej". Doprowadziło to do teoretycznego podziału nieruchomości budynkowej i teoretycznego podziału budynku, celem dopasowania tegoż podziału do przyjętej koncepcji "jednej nieruchomości". Możliwość fizycznego podziału przedmiotowego budynku nie była w ogóle rozważana w postępowaniu przed organami administracyjnymi, mimo, że dla legalności wydanego w sprawie orzeczenia, konieczne było dokonanie fizycznego podziału budynku.

Przepisy obu ustaw, określając przedmiot zwrotu owej "jednej nieruchomości", charakteryzują właśnie nieruchomość budynkową, a nie gruntową. Określają ją jako tą, która jest zabudowana "domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20 oraz domami, w których przed dniem [...] listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych". W zaskarżonym wyroku okoliczności tych nie rozważono, nie dostrzegając konieczności dokonania rozróżnienia w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy pomiędzy nieruchomościami: budynkową i gruntową.

Sąd nie uwzględnił faktu, że skarżący wobec swoistego szantażu wynikającego z otrzymanej od organu decyzyjnego jednoznacznej alternatywy: "jedna działka albo nic", zgodzili się wycofać wniosek co do mniejszej części "nieruchomości", zaznaczając wszakże, iż jest to rezygnacja na ówczesną chwilę dotyczącą wydawania decyzji w przedmiocie działki, która na dzień dzisiejszy jest zwrócona. Sąd nie uwzględnił również faktu, że tzw. wspólna ściana istnieje jedynie na poziomie parteru. Nie wiadomo natomiast, czy ta "wspólna ściana" przebiega wzdłuż geodezyjnej granicy działek, ponieważ na gruncie granice te nie były wydzielone. Nie uwzględniono także okoliczności, iż nieruchomość gruntowa położona przy ul. [...] i [...] została zakupiona w dniu [...] maja 1947 r. przez J. P., jako jedna nieruchomość budynkowa składająca się z dwóch działek położonych "na [...] w Warszawie przy ul. [...] pod Nr policyjnym [...] ", zabudowana jednym budynkiem mieszkalnym i wówczas nieruchomość ta miała jeden numer ewidencyjny.

Przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisy poprzedzającej ją ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie tworzą na swój użytek instytucji prawnych w oderwaniu od obowiązującego systemu prawa. Przy ustalaniu znaczenia "nieruchomości", nie można zatem odejść od jego określenia dokonanego przez przepisy kodeksu cywilnego. W przeciwnym wypadku dochodzi do sytuacji, iż część składową budynku czyni się przedmiotem odrębnej własności, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Pominięcie znaczeniowego związku pomiędzy regulacją zawartą w ustawach dotyczących gospodarowania nieruchomościami, a przepisami kodeksu cywilnego określającego merytoryczną treść poszczególnych segmentów prawa cywilnego, w tym określenia znaczenia "nieruchomości", doprowadziło do błędnej wykładni art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Na konieczność takiego właśnie ustalania znaczenia pojęcia "nieruchomości" wskazał również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt III CZP 27/07 i w uchwale z dnia 23 stycznia 2007 r. sygn. akt III CZP 136/06. Uchwały te wiążą wprawdzie sądy powszechne w sprawach, w których zostały podjęte, jednakże to właśnie sądy powszechne muszą ostatecznie rozstrzygać konflikty będące często wynikiem wadliwych rozstrzygnięć zapadłych ostatecznie przed organami administracyjnymi. Z tego względu oraz ze względu na oczywistą potrzebę jednolitego rozumienia litery prawa przez wszystkie organy stosujące prawo, uprawnione jest przyjęcie, że w niniejszej sprawie naruszony został również art. 269 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązujący sąd meriti do zauważenia występującego w tej sprawie zagadnienia prawnego wymagającego przedstawienia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej ppsa, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Stwierdzając zatem, iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki nieważności postępowania przy wydaniu zaskarżonego wyroku, wykładnia art. 82 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.) dokonana w tym wyroku jest prawidłowa.

Z powołanego art. 82 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynika, iż poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, lub ich następcy prawni mogą zgłosić w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste. Według zaś art. 82 ust. 3 powołanej ustawy, na rzecz osoby fizycznej może być dokonany zwrot tylko jednej nieruchomości.

Przedmiotem wniosku określonego w powołanym art. 82 ust. 2 ustawy mogło być zatem oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu zabudowanego w sposób określony w tym przepisie, stanowiące formę przywrócenia prawnej możliwości korzystania z tego gruntu i ze znajdujących się na nim obiektów przez byłego właściciela lub jego następców prawnych. Nie jest to wprawdzie pełna restytucja praw przejętych w przeszłości od byłych właścicieli, skoro przedmiotem przejęcia było prawo własności tych gruntów, ale skutkująca możliwością korzystania i dysponowania tym gruntem z wyłączeniem innych osób. Nie ulega więc wątpliwości, iż uprawnienie przysługujące byłym właścicielom i ich następcom prawnym w ramach art. 82 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ukierunkowane zostało na uzyskanie prawa do korzystania z gruntu wraz z obiektami znajdującymi się na tym gruncie, co w konsekwencji skutkuje przyznaniem uprawnienia do uzyskania praw do nieruchomości gruntowej. W art. 82 ust. 3 powołanej ustawy ograniczono jednak to uprawnienie do możliwości uzyskania tylko jednej nieruchomości, przez co należy rozumieć, iż pojęcie "nieruchomość" użyte w tym przepisie odnosi się do przedmiotu uprawnienia przyznanego w art. 82 ust. 2 ustawy, a więc do nieruchomości gruntowej zabudowanej określonymi obiektami.

Nie można więc podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, jakoby pojęcie nieruchomości użyte w omawianym art. 82 ust. 3 ustawy odnosiło się do budynku, i przez to miało oznaczać nieruchomość budynkową, skoro przedmiotem wniosku było ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, a to prawo może przysługiwać jedynie do nieruchomości gruntowej, z którym – w przypadku nieruchomości zabudowanej – związane jest prawo odrębnej od gruntu własności obiektów znajdujących się na tym gruncie (art. 232 i 235 kc). Uzyskanie prawa własności do obiektów znajdujących na gruncie jest zatem pochodne wobec ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do tego gruntu. Jeżeli więc wniosek mógł być skierowany na uzyskanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, to prawo własności wobec obiektów znajdujących się na tym gruncie powstawało w konsekwencji ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu.

Według art. 46 §1 kc nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Natomiast z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm.) wynika, iż dla każdej nieruchomości prowadzi się odrębną księgę wieczystą, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 21 powołanej ustawy o księgach wieczystych i hipotece, właściciel kilku nieruchomości stanowiących całość gospodarczą lub graniczących z sobą może żądać połączenia ich w księdze wieczystej w jedną nieruchomość.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż nieruchomością gruntową jest taki obszar gruntu, który objęty jest jedną księgą wieczystą. Natomiast ujęcie poszczególnych obszarów gruntu w odrębnych księgach wieczystych skutkuje uznaniem ich za odrębne nieruchomości gruntowe, nawet w przypadku, gdy obszary te są zabudowane w taki sposób, iż korzystanie z zabudowy znajdującej się na jednym z tych obszarów wymaga przejścia przez zabudowę znajdującą się na drugim z tych obszarów.

W przyjętym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym sprawy, znajdującym potwierdzenie w zebranym przez organy administracji materiale dowodowym, nieruchomość oznaczona adresem ul. [...] – w dniu wydania decyzji przez Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1996 r. o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu tej nieruchomości – była ujęta w księdze wieczystej KW nr [...] d.c. wykazu hip. [...][...], jako zabudowana działka gruntu oznaczona nr ew. [...] obręb [...]. Natomiast nieruchomość oznaczona adresem ul. [...] była ujęta w odrębnej księdze wieczystej KW nr [...] d.c. wykazu hip. [...] [...], jako zabudowana działka gruntu oznaczona nr ew. [...] obręb [...].

Nie ulega więc wątpliwości, iż teren położony przy ul. [...] oraz teren położony przy ul. [...] stanowił - w chwili wydawania przez Prezydenta m. st. Warszawy decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. - odrębne nieruchomości. Prawidłowo zatem przyjął Sąd pierwszej instancji, iż odmowa stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1996 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie narusza prawa, skoro decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...] na podstawie art. 82 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ze względu na ustanowienie już takiego prawa na rzecz tych samych osób do odrębnej nieruchomości położonej przy ul. [...].

Zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 82 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jako przepisu prawa materialnego, należy zatem uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Z tych samych względów nie można również uznać zarzutu kasacyjnego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 §1 pkt 2 i 5 kpa. Prawidłowo bowiem Sąd pierwszej instancji ocenił, iż decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie odpowiadają prawu, a ustalony stan faktyczny odnoszący się w szczególności do wykazania, iż teren położony przy ul. [...] i teren położony przy ul. [...] stanowił odrębne nieruchomości w rozumieniu art. 82 ust. 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, został należycie udokumentowany w aktach sprawy. Skoro bowiem we wniosku z dnia [...] stycznia 2006 r. zgłoszone zostało żądanie wzruszenia decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 1996 r. wydanej na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z powodu nieuwzględnienia okoliczności, jakoby działki gruntu położone przy ul. [...] i przy ul. [...] były zabudowane jednym budynkiem, przez co stanowiły jedną nieruchomość, to mając na uwadze iż status prawny tych nieruchomości odpowiadał hipotezie art. 82 ust. 2 i 3 powołanej ustawy w chwili wydania decyzji z dnia [...] listopada 1996 r., brak było podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Za niezrozumiały należy natomiast uznać zarzut kasacyjny naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 269 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro przepis ten dotyczy niezaistniałej w rozpatrywanej sprawie sytuacji, gdy skład sądu administracyjnego miałby nie podzielić poglądu wyrażonego w uchwale składów powiększonych Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosowanie art. 82 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie było bowiem przedmiotem uchwały powiększonego składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc się zaś do złożonych przez pełnomocnika skarżącej kasacyjnie na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym kopii stosownych dokumentów, Naczelny Sąd Administracyjny ocenia wyrok Sądu pierwszej instancji według stanu faktycznego, w jakim wyrok ten zapadł. Jeżeli więc złożone kopie dokumentów miałyby stanowić nowe dowody w sprawie, to rzeczą skarżącej jest podjęcie stosownych działań procesowych przed organem administracji dla dokonania oceny tych dowodów.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.