Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SAB/Gl 12/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
658
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Oddalono skargę w części
Zobowiązano do dokonania czynności
Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 1 i 3, art. 149 par. 1a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Beata Machcińska, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na bezczynność Burmistrza Miasta P. w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 r. i 2014 r. wraz z oprocentowaniem 1) stwierdza, że Burmistrz Miasta P. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązuje Burmistrza Miasta P. do zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 i 2014 rok w terminie 30 dni od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, 3) w pozostałym zakresie skargę oddala, 4) zasądza od Burmistrza Miasta P. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest bezczynność Burmistrza Miasta P. (dalej: organ pierwszej instancji, Burmistrz) polegająca na niedokonaniu zwrotu na rachunek bankowy A S.A. w B. (dalej: skarżąca, spółka) nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 i 2014 rok wraz z oprocentowaniem.

2. Postępowanie przed organami administracji.

2.1. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] nr [...] określił B S.A. w K. (dalej: B) wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2012 r. w kwocie [...] zł, a decyzją z dnia [...] nr [...] określił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie [...] zł.

Powyższe decyzje zostały następnie uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, Kolegium) decyzjami z dnia [...] o nr [...] oraz [...]. Organ odwoławczy w powyższych decyzjach określił jednocześnie podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...] zł i za 2014 r. w kwocie [...] zł.

Kwoty zaległości wynikające z decyzji organu pierwszej instancji zostały w całości zapłacone przez B.

2.2. W dniu [...] organ pierwszej instancji wydał decyzje o nr [...] oraz [...], którymi umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 r. i za 2014 r. wszczęte na wniosek Spółki, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu tych decyzji organ powołał się na brak następstwa prawnego Spółki względem B w zakresie nadpłat w podatku od nieruchomości od budowli zlokalizowanych w podziemnych wyrobiskach górniczych (w odniesieniu do kwot zapłaconych przed dniem 29 czerwca 2019 r.).

Powyższe decyzje zostały utrzymane w mocy przez organ odwoławczy decyzjami z dnia [...] o nr [...] oraz [...], jednak z innej przyczyny niż wskazana przez Burmistrza. Powołując się na wyroki WSA w Gliwicach I SA/Gl 442/17 i I SA/Gl 1158/17, Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie nadpłata powinna zostać zarachowana lub zwrócona w terminie 30 dni wskazanym w art. 77 par. 1 pkt 1 lit b. O.p. Spółka jest na podstawie art. 93 O.p. następcą prawnym B w pełnym zakresie w postępowaniach dotyczących zobowiązań i nadpłat w podatku od nieruchomości. Ponadto wskazano, że będąc związane przedmiotem rozstrzygnięcia, Kolegium nie będzie wypowiadało się co do oprocentowania nadpłaty. Przywołano wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017r. II FSK 1659/15, zgodnie z którym w sytuacji sporu co do wysokości oprocentowania czy też sporu co do przysługiwania stronie nadpłaty, organ podatkowy zobowiązany jest do rozstrzygnięcia tego sporu w drodze decyzji.

2.3. W dniu 21 czerwca 2018 r. spółka zwróciła się do organu pierwszej instancji o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2012 i 2014. Pismem z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił zwrotu nadpłaty wskazując na brak następstwa prawnego spółki.

2.4. W dniu 2 października 2018 r. spółka wniosła do organu odwoławczego ponaglenie na niezałatwienie sprawy przez organ pierwszej instancji, polegające na niedokonaniu we właściwym terminie zwrotu nadpłaty podatku na rachunek bankowy spółki wraz z oprocentowaniem, a nadto polegające na niewydaniu postanowienia w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych za inne lata.

Postanowieniem z dnia [...] o nr [...] organ odwoławczy uznał ponaglenie spółki za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wskazał, że zarówno zwrot nadpłaty jak i jej zaliczenie na poczet zaległości podatkowych jest czynnością materialno – techniczną, dlatego też na niedokonanie zwrotu nadpłaty nie przysługuje stronie ponaglenie.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. W piśmie z dnia 22 listopada 2018 r. spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność organu pierwszej instancji polegającą na niedokonaniu zwrotu na jej rachunek bankowy nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 r. i 2014 r. wraz z jej oprocentowaniem.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.). Wniósł o:

1) zobowiązanie do niezwłocznego zwrotu na rzecz spółki nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 r. i 2014 r. wraz z oprocentowaniem,

2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w powyższym zakresie,

3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów,

4) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącej podnosił, że jakkolwiek zwrot nadpłaty jest czynnością materialno – techniczną, to spełnia ona przesłanki uznania jej za czynność z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W konsekwencji, dopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność organu, który, będąc zobowiązanym do zwrotu nadpłaty nie dokonał go w terminie przewidzianym prawem. Pełnomocnik powołał w tym zakresie postanowienie NSA z dnia 19 września 2013 r. II FSK 2418/13, wyrok NSA z dnia 23 maja 2014 r. II OSK 1215/14 oraz postanowienie NSA z dnia 23 października 2014 r. II FSK 2708/14 i wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2017 r. I GSK 2282/15. Pełnomocnik zauważył również, iż spełniony został w niniejszej sprawie wymóg wyczerpania środków zaskarżenia, gdyż wniesione zostało ponaglenie, które organ odwoławczy rozpatrzył.

Następnie pełnomocnik skarżącej wskazywał, że skoro organ odwoławczy wydał decyzje uchylające decyzje wymiarowe organu pierwszej instancji w dniu [...], to organ pierwszej instancji miał obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty najpóźniej w dniu [...], a to zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1 O.p. Ponieważ organ ten nie wywiązał się z tego obowiązku, ani też nie rozliczył ze spółką w inny sposób, uzasadniony jest zarzut jego bezczynności.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił również, iż spółka posiada interes prawny we wniesieniu skargi, gdyż przysługuje jej prawo majątkowe w postaci otrzymania zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości wraz z oprocentowaniem.

Końcowo pełnomocnik zaznaczył, iż bezczynność organu ma w niniejszej sprawie charakter uporczywy i rażący, gdyż organ odwoławczy w wydanych w dniu [...] decyzjach jednoznacznie przesądził o istnieniu obowiązku dokonania z urzędu zwrotu na rzecz spółki nadpłat w podatku od nieruchomości za 2012 r. i 2014 r. Zasadne jest zatem zastosowanie dodatkowego środka dyscyplinującego organ w postaci zasądzenia sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.

3.2. Odpowiadając na skargę organ pierwszej instancji wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.

W uzasadnieniu wskazał, że zwrot nadpłaty stanowi czynność materialno – techniczną, która nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Powołując się na nowelizację p.p.s.a. obowiązującą od dnia 15 sierpnia 2015 r. organ ten podnosił, iż obecnie z kontroli sądów administracyjnych wyłączono wprost wszelkie inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a. akty lub czynności.

Niezależnie od powyższego organ pierwszej instancji podnosił, że skarga jest nieuzasadniona, gdyż w sprawie były podejmowane (i są podejmowane nadal) czynności zmierzające do ustalenia, czy spółka jest następcą prawnym B w zakresie nadpłat w podatku od nieruchomości za lata 2012 i 2014, przy czym spółka bezzasadnie odmawia udzielenia wyjaśnień w tej kwestii. Co więcej, w związku z odmową udzielenia odpowiedzi i wyjaśnień na spółkę nałożone zostały kary porządkowe, zatem organowi nie można zarzucić bezczynności w sprawie.

Następnie, wskazując w szczególności na podział B i jej Plan Podziału oraz art. 93c O.p. organ ten zaznaczył, że spółka w wyniku podziału przejęła zorganizowaną część przedsiębiorstwa, ale w jej skład nie wchodziły składniki majątkowe w postaci budowli zlokalizowanych w podziemnych wyrobiskach górniczych. Organ powołał się też na ekspertyzę prawnopodatkową z dnia [...] sporządzoną przez prof. dr hab. L.E. i dr hab. R.D. i zaznaczył, że jej autorzy doszli do wniosku, zgodnie z którym spółka nie jest następcą prawnym B w zakresie zobowiązań w podatku od nieruchomości, zapłaconego przez ten ostatni podmiot.

Ponadto, iż kwestię zwrotu nadpłaty rozstrzygnął już prawomocnie, wydając w dniu [...] decyzje umarzające postępowanie w sprawie zwrotu nadpłaty, które utrzymał w mocy organ odwoławczy.

3.3. W piśmie procesowym z dnia 29 marca 2019 r. pełnomocnik organu podnosił, w odpowiedzi na zapytanie Sądu, iż do dnia sporządzenia tego pisma nie została dokonana czynność rozliczenia nadpłaty podatku. Wskazywał również, że z uwagi na poważne wątpliwości co do tego, czy spółka jest uprawniona do otrzymania nadpłaty, prowadzone jest postępowanie podatkowe mające na celu wyjaśnienie następstwa prawnego skarżącej. Na dowód powyższego załączył dokumentację, wskazującą w szczególności na wezwanie przez organ członków zarządu skarżącej do stawienia się w charakterze świadków w celu ustalenia nabycia przez Spółkę składników majątkowych B z którymi pozostawało związane prawo do nadpłat.

3.4. W piśmie procesowym z dnia 26 września 2019 r. pełnomocnik organu podnosił, iż organ niezmiennie podejmuje czynności zmierzające do ustalenia następstwa prawnego skarżącej w zakresie prawa do zwrotu nadpłaty podatku. Poinformował, iż pozew Miasta P. o ustalenie nieistnienia zobowiązania do zapłaty na rzecz skarżącej został prawomocnie zwrócony przez Sąd. Zaznaczył, iż jak uznał organ, bardziej właściwą drogą jest powództwo ze strony organu podatkowego w trybie art. 199a O.p. W związku z tym, w prowadzonym postępowaniu podatkowym pismem z dnia 29 kwietnia 2019 r. wezwano Spółkę do złożenia zeznań na piśmie, przekazując jej listę pytań. Przedłużanie się postępowania jest przy tym wynikiem trudności w pozyskiwaniu materiału dowodowego oraz skomplikowanego charakteru sprawy. Pełnomocnik organu stwierdził, iż kwestia następstwa prawnego jak dotąd nie była przedmiotem badania organów administracji publicznej oraz sądów.

Pełnomocnik organu wskazał ponadto na zawisłą przed Sądem Okręgowym w K. sprawę o sygn. akt [...] z powództwa organu o ustalenie nieistnienia jakiegokolwiek prawa Spółki do składników majątkowych B, z którymi pozostawałoby w związku prawo do nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r., ewentualnie o nieistnienie wierzytelności Spółki wobec Miasta P. jako zwrotu (nienależnego) świadczenia stanowiącego nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2011 r. Organ wskazał też, iż postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu nadpłat i oprocentowania w podatku od nieruchomości za lata 2003 – 2014 do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest ww. postępowanie sądowe o sygn. akt [...]. Zawieszenie postępowania dotyczy także nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2012 i 2014. Zdaniem pełnomocnika organu postępowanie dotyczące ww. nadpłaty powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe, gdyby zaś Sąd nie dopatrzył się podstawy do takiego umorzenia, skarga winna zostać oddalona, gdyż organ nie pozostaje w sprawie bezczynny, dążąc do zebrania pełnego materiału dowodowego. Do pisma dołączone zostały dokumenty, wskazujące na prowadzone postępowanie dowodowe, w tym w szczególności pozew z dnia 19 sierpnia 2019 r. o którym mowa była w powyższym piśmie procesowym organu.

3.5. Na podstawie zarządzenia z dnia 7 października 2019 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącej do ustosunkowania się w terminie 7 dni do pisma pełnomocnika organu z dnia 26 września 2019 r.

3.6. W piśmie procesowym z dnia 15 października 2019 r. stanowiącym odpowiedź na pismo pełnomocnika organu z dnia 26 września 2019 r. pełnomocnik skarżącej stwierdził, iż brak jest podstaw do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie. Podnosił, iż postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. w sprawie zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu nadpłat w podatku od nieruchomości za lata 2003 – 2014 jest nieostateczne i zostało zaskarżone zażaleniem. Nadto, organ odwoławczy konsekwentnie stoi na stanowisku, iż skarżąca jest następcą prawnym B w zakresie prawa do zwrotu nadpłat w podatku od nieruchomości (w tym za lata 2012 i 2014). Pełnomocnik skarżącej stwierdził również, że kwestia stanowiąca żądanie pozwu w sprawie zawisłej przed Sądem Okręgowym w K. należy do wyłącznej kompetencji organu a nie sądów powszechnych. Dodatkowo, powództwo to dotyczy podatku za inny rok (2011) a nie sprawy niniejszej.

Ponadto pełnomocnik skarżącej, że przedmiotem niniejszej sprawy jest bezczynność polegająca na niedokonaniu czynności materialno – technicznej zwrotu na rachunek bankowy nadpłaty a nie bezczynność mająca polegać na niewydaniu decyzji w postępowaniu podatkowym, podczas gdy argumentacja organu zawarta w piśmie z dnia 26 września 2019 r. odnosi się do bezczynności polegającej na niewydaniu decyzji. W związku z tym zawieszenie postępowania pozostaje bez wpływu na postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie.

W kwestii niedokonania zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2012 i 2014 pełnomocnik skarżącej stwierdził, iż stan sprawy nie uległ zmianie i organ nadal pozostaje bezczynny. Zarzucił, iż działania podejmowane przez organ pierwszej instancji, na które organ ten powołał się w piśmie z dnia 26 września 2019r. mają na celu dalsze niewywiązywanie się z obowiązku organu i jedynie przedłużają stan bezczynności.

Ponadto, zdaniem pełnomocnika organ odwoławczy jednoznacznie już potwierdził, iż po stronie Burmistrza istnieje obowiązek dokonania z urzędu zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 r. i 2014 r. zaś organ pierwszej instancji nie był uprawniony do ponownego wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu ww. nadpłat, a wszczęcie takiego postępowania jest rażąco sprzeczne z art. 128 O.p.

3.3. Na rozprawie w dniu 13 stycznia 20201r. pełnomocnicy stron potrzymali dotychczasowe stanowisko.

Pełnomocnik spółki na poparcie swojego stanowiska dodatkowo przywołał wyrok NSA z dnia 23 października 2019r. II FSK 1580/19, którym oddalono skargę kasacyjną organu podatkowego od wyroku tut. Sądu z dnia 9 kwietnia 2019r. I SAB/Gl 10/18 stwierdzającego bezczynność organu.

Natomiast pełnomocnik Spółki podkreślił, że Burmistrz nie pozostaje w bezczynności, albowiem prowadzi postępowanie zmierzające do ustalenia kwestii następstwa podatkowego Spółki w sprawie zwrotu nadpłaty.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się częściowo zasadna.

4.2. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 pkt 8 tego artykułu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

4.3. Na wstępie wskazać należy, że Sąd rozpoznał sprawę albowiem podzielił pogląd skarżącej, że jakkolwiek zwrot nadpłaty jest czynnością materialno – techniczną, to spełnia ona przesłanki uznania jej za czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Dopuszczalne jest zatem wniesienie skargi na bezczynność organu, który, będąc zobowiązanym do zwrotu nadpłaty nie dokonał go w terminie przewidzianym prawem (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2013 r. II FSK 2418/13, wyrok NSA z dnia 23 maja 2014 r. II OSK 1215/14 oraz postanowienie NSA z dnia 23 października 2014 r. II FSK 2708/14 i wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2017 r. I GSK 2282/15).

Spełniony został również w niniejszej sprawie wymóg wyczerpania środków zaskarżenia, gdyż wniesione zostało ponaglenie, które organ odwoławczy rozpatrzył.

Ponadto spółka posiada interes prawny we wniesieniu skargi, gdyż przysługuje jej prawo majątkowe w postaci otrzymania zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości wraz z oprocentowaniem.

4.4. Odnosząc się do meritum sprawy wskazać należy, że przedmiotem sporu jest bezczynność Burmistrza polegająca na niedokonaniu zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 i 2014 r. wraz z oprocentowaniem.

Przedmiotem postępowania w sprawie skargi na bezczynność jest zatem zbadanie, czy organ podatkowy wywiązał się z obowiązku terminowego załatwienia konkretnej sprawy. Rola sądu administracyjnego badającego skargę na bezczynność ogranicza się do sprawdzenia, czy organ podjął stosowne działanie do którego był zobowiązany i nie może polegać na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy (por. wyroki NSA z dnia 28 października 2016r., I FSK 277/15; z dnia 9 grudnia 2016r., I OSK 490/15; z dnia 16 listopada 2018r., I FSK 1508/18). Zakres kognicji sądów administracyjnych, wyznaczających jednocześnie zakres rozpatrywanej sprawy, wynika z art. 3 p.p.s.a. W § 2 pkt 8 i 9 tego przepisu wskazano, że sąd administracyjny orzeka w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wymienionych w nim sprawach.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019r., I OSK 2660/18). Organ administracyjny pozostaje zatem bezczynny, jeżeli nie dokona wymaganej czynności w terminie określonym przez ustawodawcę, zaś sąd administracyjny rozpatrując skargę na bezczynność bada jedynie, czy organ rozpatrujący konkretną sprawę, przekroczył termin przewidziany do jej załatwienia.

Mając na uwadze powyższe obowiązkiem Sądu w rozpoznawanej sprawie jest zatem ustalenie czy organ pierwszej instancji w zakreślonym przez prawo terminie podejmował czynności zmierzające do zwrotu nadpłaty.

Dokonując kontroli legalności działań Burmistrza Sąd za podstawę orzekania przyjął wynikający z akt sprawy stan faktyczny sprawy.

W realiach rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że fakt istnienia nadpłaty nie jest sporny, co potwierdził także na rozprawie w dniu 13 stycznia 2020r. pełnomocnik Burmistrza.

Przypomnieć także należy, że z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] nr [...] określił B wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2012 r. w kwocie [...] zł, a następnie decyzją z dnia [...] nr [...] określił wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie [...] zł.

Obie powyższe decyzje organu pierwszej instancji zostały następnie uchylone przez organ odwoławczy decyzjami z dnia [...] o nr [...] oraz [...]. Organ ten jednocześnie określił podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...] zł i za 2014 r. w kwocie [...] zł.

Kwoty zaległości wynikające z decyzji organu pierwszej instancji zostały w całości zapłacone przez B S.A. w K.

Jako podstawę zwrotu skarżąca wskazała natomiast decyzje organu odwoławczego utrzymujące w mocy decyzje Burmistrza umarzające postępowanie w sprawie zwrotu nadpłaty, o wszczęcie którego zwróciła się skarżącą, tj. decyzję z dnia [...] o nr [...] oraz [...]. Podkreślić jednak należy, co istotne w rozpoznawanej sprawie, że w ich uzasadnieniu organ odwoławczy nie podzielił jednak stanowiska Burmistrza co do zaistnienia przyczyny bezprzedmiotowości postępowania tj. braku następstwa prawnego. Przeciwnie; organ odwoławczy jednoznacznie wskazał, że spółka jest na podstawie art. 93 O.p. następcą prawnym B w pełnym zakresie w postępowaniach dotyczących zobowiązań i nadpłat w podatku od nieruchomości.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd Kolegium oparty na wyrokach tut. Sądu w sprawach I SA/Gl 442/17 i I SA/Gl 1158/17, że w przedmiotowej sprawie nadpłata powinna zostać zarachowana lub zwrócona w terminie 30 dni wskazanym w art. 77 § 1 pkt 1 lit b. O.p.

Mając na uwadze powyższe zasadnie spółka w dniu 21 czerwca 2018 r. spółka zwróciła się do organu pierwszej instancji o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2012 i 2014. Pismem z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił zwrotu nadpłaty wskazując na brak następstwa prawnego spółki.

Rację ma zatem pełnomocnik skarżącej, że skoro organ odwoławczy wydał decyzje uchylające decyzje wymiarowe organu pierwszej instancji w dniu [...], to organ pierwszej instancji miał obowiązek dokonania zwrotu nadpłaty najpóźniej w dniu [...], a to zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1 O.p. Upływ tego terminu spowodował powstaniem bezczynności organu pierwszej instancji. Organ ten nie wywiązał się bowiem z obowiązku zwrotu, ani też nie rozliczył ze spółką w inny sposób nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012r. i 2014r.

Za termin załatwienia sprawy – dokonania czynności materialno-technicznej – zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 i 2014r. przyjąć należy [...]. Upływ tego terminu połączony z brakiem jakiejkolwiek czynności mającej na celu zwrot nadpłaty skutkował powstaniem stanu bezczynności organu pierwszej instancji.

Uzasadniony okazał się zatem zarzut bezczynności Burmistrza w sposób wskazany w skardze w odniesieniu do zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 i 2014r.

Spółka nie wykazała natomiast bezczynności organu pierwszej instancji w odniesieniu do oprocentowania nadpłaty. W powołanych decyzjach z dnia [...] wskazano bowiem, że będąc związane przedmiotem rozstrzygnięcia Kolegium nie będzie wypowiadało się co do oprocentowania nadpłaty, zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z dnia 22 czerwca 2017r. II FSK 1659/15, w sytuacji sporu co do wysokości oprocentowania czy też sporu co do przysługiwania stronie nadpłaty, organ podatkowy zobowiązany jest do rozstrzygnięcia tego sporu w drodze decyzji.

4.5. Odnosząc się do oceny charakteru bezczynności wskazać należy, że od daty powstania obowiązku zwrotu nadpłaty do dnia wniesienia skargi do tut. Sądu (27 listopada 2018r.) upłynęło prawie dwa lata.

W rozpoznawanej sprawie z decyzji Kolegium w sprawie zwrotu nadpłaty wynika jednoznacznie, że Burmistrz powinien dokonać zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2012 i 2014 rok. Decyzje te stały się ostateczne, a zatem podlegają wykonaniu. Sąd administracyjny rozpatrując skargę na bezczynność, nie ma podstaw prawnych do badania, czy skarżąca jest następcą prawnym B. Uprawnienie takie nie przysługuje również Burmistrzowi, który zobowiązany był dokonać zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 i 2014 rok.

W ocenie Sądu nie istnieją również jakiekolwiek wątpliwości co do tego, że powołane wyżej decyzje Kolegium z dnia [...] dotyczą zwrotu nadpłaty, a nie jak podnosił pełnomocnik Burmistrza na rozprawie w dniu 13 stycznia 2020r., stwierdzenia nadpłaty.

Zdaniem Sądu pismo skarżącej z dnia 21 czerwca 2018r. skierowane do Burmistrza stanowi żądanie dopełnienia przez organ pierwszej instancji obowiązku zwrotu nadpłaty: cyt. "zwracam się o niezwłoczne dopełnienie przez Burmistrza obowiązku dokonania z urzędu zwrotu na rachunek bankowy (...) nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012r. i 2014r. wraz z oprocentowaniem". W odpowiedzi Burmistrz pismem z dnia [...] [...] stwierdzi że Spółka (...) nie jest następcą prawnym B (...) w zakresie prawa do otrzymania zwrotu nadpłat w podatku od nieruchomości zapłaconym przez B (...)". (...) W tym stanie rzeczy wezwanie zawarte w piśmie A S.A. z dnia 21 .06.2018r. jest bezzasadne". Pomimo iż organowi pierwszej instancji znane było stanowisko Kolegium wyrażone w decyzjach z dnia [...], a decyzje te, co wynika bezsprzecznie z prezentaty wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu czerwca 2018r. i stała się ostateczna, organ ten w sposób nieuprawniony polemizował ze stanowiskiem Kolegium, którym był związany i nie dopełnił obowiązków na nim spoczywających.

Gdyby nawet przyjąć, za pełnomocnikiem organu pierwszej instancji, że w dniu 21 czerwca 2018r. skarżąca złożyła wniosek o zwrot nadpłaty, który jak wykazano wyżej w ocenie Sądu nie jest w realiach niniejszej sprawy warunkiem sine qua non zwrotu nadpłaty, to i tak przyjąć by należało, że Burmistrz pozostaje w bezczynności polegającej na niedokonaniu zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012r. i 2014r., gdyż pismem z dnia 19 lipca 2018r. wyraźnie wskazał, że skarżąca nie jest następcą prawnym B w zakresie zwrotu tego podatku. Po tej dacie organ ten podejmował różne, wskazane już powyżej czynności, mające na celu potwierdzenie zaprezentowanej w piśmie z 19 lipca 2018r. tezy, w tym w szczególności kierował powództwa do sądu powszechnego o ustalenie zobowiązania do zwrotu nadpłaty czy kwestii następstwa skarżącej. W tym ostatnim przypadku następstwo prawne dotyczyć ma jednak roku 2011.

Przedstawiony na wstępie uzasadnienia zakres postępowania w przedmiocie zwrotu nadpłaty, bądź zaliczenia jej na poczet innych zobowiązań, prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Sąd nie ma jednak podstaw do objęcia swoim rozstrzygnięciem jakichkolwiek kwestii zmierzających do podważenia następstwa prawnego Spółki.

Sąd podziela pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia z dnia 23 października 2019r. II FSK 1580/19, że dla uniknięcia stanu bezczynności, jeżeli z obiektywnych przyczyn brak jest możliwości czy to zwrotu nadpłaty, czy też zaliczenia jej na poczet zaległości podatkowych, organ powinien na podstawie art. 140 § 1 O.p. zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazać nowy termin załatwienia sprawy. W takim przypadku organowi nie można zarzucić bezczynności, co wynika z art. 141 § 1 O.p., który wskazuje, że ponaglenie (będące warunkiem wniesienia skargi na bezczynność) przysługuje w przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie (wskazanym przez ustawodawcę) lub terminie określonym na podstawie art. 140 O.p. Burmistrz zawiadomienia takiego nie sporządził, co jednoznacznie przesądza, że w sprawie zaistniał stan bezczynności.

Wbrew zarzutowi, że Burmistrz nie pozostawał w sprawie bezczynny, nie wykonał on w terminie do zwrotu nadpłaty żadnych czynności zmierzających czy to do zwrotu nadpłaty, czy też wydania postanowienia o zaliczeniu nadpłaty na poczet innych zobowiązań. Nie można także, zdaniem Sądu, uznać za przejaw aktywności Burmistrza zmierzający do dokonania zwrotu przedmiotowej nadpłaty, skierowane przez niego do prokuratora żądanie by wniósł skargę do sądu administracyjnego na postanowienie Kolegium uchylające postanowienie Burmistrza w przedmiocie zawieszenia postępowania o zwrot nadpłaty za lata 2003-2014.

W konsekwencji nie ulega wątpliwości, że do dnia wniesienia skargi na bezczynność, co nastąpiło pismem z dnia 27 listopada 2019r., Burmistrz nie podejmował żadnych czynności zmierzających do dokonania zwrotu nadpłaty. Powyższe rozważania prowadzą do również wniosku, że bezczynność Burmistrza, jak wskazał pełnomocnik ma w niniejszej sprawie charakter uporczywy i rażący, gdyż organ odwoławczy w wydanych w dniu [...] decyzjach jednoznacznie przesądził o istnieniu obowiązku dokonania z urzędu zwrotu na rzecz spółki nadpłat w podatku od nieruchomości za 2012 r. i 2014 r. i następstwie prawnym skarżącej, co organ pierwszej instancji neguje.

Nie bez znaczenia dla oceny charakteru bezczynności organu pierwszej instancji pozostaje również i to, że skarżąca spółka działała zarówno w zaufaniu do organów podatkowych jak i sądów administracyjnych. Podejmując czynności w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za 2012 i 2014 rok skarżąca przyjęła bowiem, że nadpłata jest należna, a jej zwrot przysługuje z urzędu. Ponadto potwierdzone zostało prezentowane przez skarżącą stanowisko, że jest ona następca prawnym B.

W konsekwencji, Sąd stwierdzając bezczynność organu uznał, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zamiast bowiem dokonać zwrotu nadpłaty w terminie do jej załatwienia, Burmistrz podejmował czynności mające na celu wykazanie braku następstwa prawnopodatkowego implikującego brak możliwości zwrotu należnej skarżącej nadpłaty.

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny czy naruszenie prawa ma rażący charakter, nie można poprzestać wyłącznie na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania, przede wszystkim wynikające z przepisów prawa materialnego obowiązki organu, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Zatem orzeczenie o kwalifikowanej (rażącej) formie przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z dnia 6 sierpnia 2019r., II OSK 1802/19; z dnia 4 czerwca 2019r., II OSK 3374/18; z dnia 17 maja 2019 r. I OSK 2171/17).

Jak wskazano bezczynność Burmistrza odpowiada powyższym cechom, gdyż nie miał on woli zwrotu nadpłaty, pomimo, że jej uprawnienia wynikały z ostatecznych i prawomocnych decyzji Kolegium z dnia [...], czyli w istocie wykonanie obowiązku wynikającego z wykonalnych decyzji administracyjnej, wynikała wprost z przepisów prawa.

W konsekwencji mimo wyraźnego przesądzenia przez organ wyższej instancji kwestii nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 i 2014 rok oraz obowiązku jej zwrotu z urzędu, organ pozostaje w bezczynności w zakresie dokonania jej zwrotu albowiem podejmuje czynności zmierzające w istocie do niewypłacenia spółce należnej nadpłaty takie jak kwestionowanie następstwa prawnego Spółki (wystąpienie o opinie prawne), zainicjowanie postępowania przed sądem powszechnym celem ustalenia istnienia lub nieistnienia obowiązku zwrotu nadpłaty –powództwo odrzucono, powództwo do Sądu Okręgowego w K. o ustalenia kwestii następstwa prawnego Spółki w odniesieniu do roku 2011r., co pozostaje bez znaczenia dla rozpoznania sprawy. Z przepisów O.p. bezpośrednio wynikają obowiązki organu podatkowego związane ze zwrotem nadpłaty, bądź wydaniem postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty. Jeżeli organ podatkowy obowiązków tych nie realizuje, podatnikowi przysługuje ochrona jego praw początkowo poprzez wniesienie ponaglenia, zaś następnie skargi do sądu administracyjnego. Kwestie związane z powstaniem nadpłaty, jej oprocentowaniem oraz podmiotem uprawnionym do otrzymania zwrotu nadpłaty, bądź jej zaliczenia, stanowią element stosunku prawno-podatkowego, który rozstrzygany jest na gruncie przepisów O.p. Należność z tytułu nadpłaty ma charakter publicznoprawny, czego odzwierciedleniem jest jej kompleksowa regulacja w przepisach O.p. Przepisy tej ustawy określają przypadki i moment powstania nadpłaty, zasady, według których dochodzi do stwierdzenia lub określenia wystąpienia i wysokości nadpłaty, terminy, w jakich powinno dojść do jej zwrotu lub innego rozliczenia z podatnikiem, oprocentowania nadpłat, a także terminy wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty oraz złożenia wniosku o zwrot nadpłat. Właściwymi w tych sprawach są organy podatkowe, działania których w tym przedmiocie pod względem zgodności z prawem kontrolowane są przez sądy administracyjne. W konsekwencji treść uprawnień i obowiązków publicznoprawnych w przedmiocie nadpłaty zdeterminowana jest regulacją zawartą w O.p., tak samo jak mechanizm ich konkretyzacji i wykonania (w zakresie możliwości wykorzystania instytucji prawa cywilnego w sprawach związanych z nadpłatą por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2019r., sygn. akt III CSK 40/17 – Lex nr 2657422). Dlatego też sąd administracyjny posiada uprawnienia do badania, czy organy podatkowe właściwie i terminowo realizują swoje obowiązku związane z nadpłatą i w tym zakresie na treść ich rozstrzygnięcia nie może mieć wpływu wynik zainicjowanego przez organ podatkowy sporu cywilnoprawnego (wyrok NSA z dnia 23 października 2019r. II FSK 1580/19).

Zdaniem Sądu wskazane wyżej czynności Burmistrza, szczegółowo opisywane przez niego w pismach procesowych i zaprezentowane przez pełnomocnika na rozprawie, jednoznacznie wskazuje na bezczynność organu polegająca na niedokonaniu zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 i 2014r. mającą charakter rażącego naruszenia prawa. Organ pierwszej instancji ignoruje bowiem podstawowe zasady w tym podniesioną w skardze a wynikającą z art. 218 O.p. zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Do czasu formalnego wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, wywołuje ona skutki prawne i jest wiążąca zarówno dla organów podatkowych, jak i sądów administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe Sąd punkcie 1 wyroku stwierdził bezczynność organu, mającą charakter rażącego naruszenia prawa. Przywrócenie stanu zgodnego z prawem wymaga podjęcia przez Burmistrza czynności materialnoprawnej – zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2012 i 2014 rok, przy uwzględnieniu art. 76 § 1 O.p. odnoszącego się do zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych i bieżących zobowiązań podatkowych. W ocenie Sądu trzydziestodniowy okres liczony od daty uprawomocnienia się wyroku i przekazania akt administracyjnych sprawy jest okresem wystarczającym do dokonania przez organ czynności materialnoprawnej – zwrotu nadpłaty za 2012 i 2014r.

4.6. Odnosząc się do żądania zasądzenia kwoty pieniężnej od organu, w oparciu o treść art. 149 § 2 p.p.s.a., należy podnieść, że przepis ten wskazuje na uprawnienie sądu administracyjnego wymierzenia grzywny organowi lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej ("Sąd może"). Nie pozostawia także wątpliwości, że przepis ten posługuje się spójnikiem "lub", a zatem alternatywą zwykłą. Jak z tego wynika, wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu, a powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi na bezczynność lub przewlekłość, którym jest zwalczenie bezczynności organów i przewlekłości postępowania oraz doprowadzenie do zakończenia postępowania w sprawie. Gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu określoną sumę pieniężną (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017 r., I OSK 1314/16, CBOSA).

Ponadto wskazana w tym przepisie suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny, przy czym ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie za oczekiwanie na załatwienie sprawy czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem WSA w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/17, iż uwzględnienie wniosku o przyznanie na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. sumy pieniężnej, poza funkcją represyjną i dyscyplinującą, ma również znaczenie kompensacyjne. Stanowi zatem swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma ona więc zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu, a której wysokość powinien uzasadnić w skardze (por. wyroki NSA z dnia 16 maja 2017 r. I OSK 2934/16; z dnia 7 września 2017 r. I OSK 798/17, z dnia 16 lutego 2018 r. I OSK 1161/16).

Tymczasem skarga wniesiona w niniejszej sprawie żadnej argumentacji w tej kwestii nie zawiera. W konsekwencji, pomimo uznania zarzutu bezczynności w niniejszej sprawie, jak również stwierdzania, że miała ona charakter rażący, Sąd odstąpił od orzeczenia od organu na rzecz Spółki kwoty wskazanej w tym przepisie.

4.7. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 206 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej koszty postępowania obejmujące wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego (wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r., poz. 265) oraz opłatę skarbową od udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa w wysokości 100 zł.