Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 939/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 4, art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 lipca 2021 r., nr (...) Burmistrz orzekł o wymeldowaniu Z. F. D. z pobytu stałego we W. , ul. (...).

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz.U. z 2021., poz. 510) – zwanej dalej ustawą oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r. poz. 735).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że Z.D. był zameldowany na pobyt stały we W. , ul. (...) od dnia 13 października 1981 r. W dniu 6 maja 2021 r. z wnioskiem o jego wymeldowanie z pobytu stałego wystąpiła H. D. motywując wniosek tym, że jej były mąż Z.D. wyprowadził się.

H. D. zeznała, że jej były mąż Z.D. wyprowadził się z budynku nr (...) przy ul. (...) we W. na początku maja 2021r. do lokalu socjalnego we W. przy ul. (...) ; w domu pozostawił swoje rzeczy, które jej zdaniem nie przedstawiają żadnej wartości. Były mąż przychodzi co jakiś czas do jej domu i zabiera po trochu swoje rzeczy.

Z.D. dwa razy został wezwany do złożenia wyjaśnień, kierowana do niego korespondencja została odebrana pod adresem zamieszkania, jednakże nie stawił się w wyznaczonym terminie w celu złożenia wyjaśnień.

Organ wskazał, że z informacji uzyskanych z Referatu Inwestycji i Gospodarki Komunalnej wynika, że Z.D. przyjął przyznany mu lokal mieszkalny w dniu 30 września 2019 r. i podpisał umowę najmu na czas oznaczony lokalu socjalnego, znajdującego się przy ul. (...) we W. . Klucze do lokalu otrzymał od zarządcy budynku.

Świadek A.K. zeznała, że Z.D. mieszkał w budynku nr (...) przy ul. (...) we W. , ale nie wie czy się wyprowadził. Nie widuje go od kilku miesięcy. A. D. zeznała, że jej ojciec Z.D. wyprowadził się z budynku nr (...) przy ul. (...) we W. na początku maja 2021 r. do lokalu socjalnego we W. przy ul. (...) . Czasami pojawia się w domu, zabiera pozostawione rzeczy, to co miało jakąś wartość już zostało zabrane, a teraz przychodzi, aby się pokazać.

Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt. 2 ustawy, obowiązek meldunkowy polega na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Natomiast stosownie do art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Organ podkreślił przy tym, że zameldowanie nie ma wpływu na jakiekolwiek prawa do lokalu.

W ocenie organu pomimo oświadczenia H.D. o pozostawieniu w lokalu rzeczy przez byłego męża Z. D. stan faktyczny sprawy potwierdza, że jego centrum życiowe skoncentrowane jest w obecnym miejscu zamieszkania, które jest inne niż miejsce zameldowania. Z.D. nie stawił się na przesłuchanie w żadnym z wyznaczonych terminów. Natomiast Referat Inwestycji i Gospodarki Komunalnej potwierdził, że Z.D. przyjął przyznany mu lokal socjalny i pod tym adresem odbiera korespondencję.

Decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r., nr (...) Wojewoda , po rozpatrzeniu odwołania Z.D. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podkreślił, że opuszczenie pobytu stałego lub czasowego musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Posiadanie pobytu stałego związane jest z przebywaniem pod danym adresem z zamiarem pobytu stałego. Organ podzielił pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w myśl którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Oznacza to, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby, a więc posiada ona w nim tzw. centrum życiowe. Zamiar przebywania osoby w takim lokalu musiałby być połączony z faktycznym przebywaniem w tym lokalu z zamiarem pobytu stałego i koncentrowaniu w tym miejscu swoich interesów życiowych.

W ocenie organu odwoławczego analiza materiału dowodowego zebranego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uzasadnia wymeldowanie Z.D. z miejsca pobytu stałego. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia lokalu konieczne jest, aby fizycznemu nieprzebywaniu osoby w tym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne jest z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (por. wyroki NSA z dnia 24.05.2012 r., sygn. akt II OSK 376/11; z dnia 22.02.2012 r., sygn. akt II OSK 2313/10).

Organ zaznaczył, że niesporne w sprawie było niezamieszkiwanie Z.D. w przedmiotowym lokalu. Strona potwierdziła ten fakt w odwołaniu. W odwołaniu Z.D. wskazał, że nie jest prawdą, że już całkowicie przeniósł swoje centrum życiowe do lokalu socjalnego przyznanego na mocy wyroku sądowego, wskazując między innymi na toczące się postępowania sądowe o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi nieruchomość przy ulicy (...) we W. Dodał, że nie wie, czy była żona będzie w stanie spłacić jego nakłady poniesione na wybudowanie domu, a wówczas konieczna będzie jej eksmisja i jego powrót na stałe do tego lokalu. Stwierdził, że rozpoczął przenoszenie swoich rzeczy do lokalu socjalnego od marca 2021 roku i cały czas jest w trakcie ich przenoszenia, gdyż wcześniej sam wykonał remont tego lokalu. Jego wymeldowanie może spowodować, że może napotkać trudności przy zabieraniu kolejnych rzeczy do lokalu socjalnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie rzeczywistego pobytu w lokalu. W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienia zawarte w odwołaniu i zgromadzony materiał dowodowy potwierdzają, że na dzień orzekania Z.D. zamieszkiwał w lokalu socjalnym, do którego regularnie przenosił swoje rzeczy. Nie można uznać, że Z.D. nadal zamieszkuje w budynku przy ulicy (...) we W. i tam znajduje się jego centrum życiowe. W ocenie organu odwoławczego sporny lokal nie jest dla Z.D. miejscem, w którym koncentruje się ogół jego spraw życiowych takich jak: mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłków, przyjmowanie gości, wychodzenie do pracy, powracanie. Takim centrum w ocenie organu jest lokal socjalny położony przy ulicy (...) we W. . Ponadto w stanie faktycznym niniejszej sprawy opuszczenie spornego lokalu nosi znamiona dobrowolności i trwałości, a podnoszone przez skarżącego kwestie ewentualnego podziału majątku wspólnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Z.D. wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że z uwagi na jego problemy zdrowotne i wysokość świadczeń emerytalnych nie przeniósł jeszcze swego centrum życiowego z domu przy ul. (...) we W. do tymczasowego lokalu socjalnego przy ul. (...) . Podkreślił, że nigdy nie przeniesie centrum życiowego na stałe do lokalu socjalnego, gdyż jest to lokal udostępniony na czas określony, co potwierdza umowa najmu lokalu socjalnego na okres lat 3, tj. od 1 października 2019 r. do 30 września 2022 r.

Ponadto skarżący zaznaczył, że nie przenosi dobrowolnie swojego centrum życiowego do lokalu socjalnego, gdyż jest to sytuacja wymuszona zachowaniem w stosunku do niego jego byłej żony, która przykładowo uniemożliwia mu dostęp do przyznanych przez Sąd Okręgowy w G. wyrokiem rozwodowym pomieszczeń piwnicznych, niszczy jego rzeczy, często odłącza prąd oraz zarzuca bezumowne zamieszkiwanie w lokalu, który został wybudowany przez skarżącego.

W ocenie skarżącego nie można twierdzić, że na stałe i dobrowolnie przeniósł swoje centrum życiowe do lokalu socjalnego, gdyż nie wiadomo, czy umowa najmu lokalu socjalnego zostanie skarżącemu przedłużona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz.137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm.), dalej jako "ustawa", z którego wynika, że decyzję w sprawie wymeldowania wydaje się wobec obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności.

Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34): "Niezależnie od zmian sposobu jego realizacji obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki".

Ponadto w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu".

Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 ustawy oraz przywołane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania jak i zameldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Dokonując zatem wykładni art. 35 ustawy należy również mieć na uwadze, że istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (wyroki NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 802/17; z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 283/17; z dnia 20 lipca 2018r., sygn. akt II OSK 2036/16).

W ocenie Sądu zastosowanie przepisu art. 35 ustawy przez Wojewodę odpowiada prawu i znajduje odzwierciedlenie w prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym.

Skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Zawarł on umowę najmu lokalu socjalnego, położonego pod innym adresem, który to lokal remontuje i do którego przeniósł i przenosi swoje rzeczy, pozostałe w poprzednim miejscu zamieszkania. Tak więc o zmianie centrum życiowego skarżącego świadczy zawarcie przez niego umowy najmu lokalu socjalnego, jego remont, posiadanie w nim rzeczy służących do codziennego życia.

Z treści skargi i pism, składanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego wynika, że kwestionuje on jednak dobrowolność i trwałość przeniesienia swojego centrum życiowego do lokalu socjalnego.

Odnosząc się do tych twierdzeń wskazać należy, że przepisy ustawy nie posługują się w istocie pojęciem "dobrowolności" opuszczenia lokalu. Jest to pojęcie wypracowane przez orzecznictwo i doktrynę w celu ochrony osób, które zostały w sposób nieprawny zmuszone do opuszczenia miejsca stałego pobytu. Skarżący nie wykazał, by do takiej sytuacji doszło w jego sprawie, nie powoływał się też na to, by występował o przywrócenie mu posiadania dotychczas zajmowanego lokalu. Wskazał natomiast, że zawarł umowę najmu lokalu socjalnego , by nie stać się bezdomnym, a sytuacja taka mieści się w pojęciu "dobrowolnego" opuszczenia lokalu. Nie można też utożsamiać, jak czyni to skarżący, wskazywanego przez organ odwoławczy centrum życiowego z posiadaniem centrum życiowego " na zawsze", czy też "na czas nieokreślony". Skarżący twierdzi, że lokal socjalny nie jest jego centrum życiowym, bowiem umowa została zawarta na czas jedynie określony. Tymczasem chodzi o skoncentrowanie czynności dnia codziennego w określonym miejscu, a takim miejscem nie jest , jak prawidłowo ustaliły organy, miejsce dotychczasowego stałego zameldowania skarżącego.

Okolicznościom tym nie przeczy fakt, że skarżący przechowuje niektóre swoje rzeczy w poprzednim miejscu stałego pobytu. Skarżący co jakiś czas je odbiera i przenosi do lokalu socjalnego, czyli nie korzysta z tych rzeczy na co dzień. Z faktu tego nie może zatem skarżący zasadnie wywodzić, że z nieruchomości tej się nie wyprowadził i ma zamiar stałego w niej przebywania, o jakim mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Także fakt, że skarżący odbiera korespondencję kierowaną do niego na oba adresy nie jest w ustalonym stanie faktycznym przejawem posiadania swego centrum życiowego w dotychczasowym miejscu zamieszkania.

Dołączony przez skarżącego do skargi wyrok Sądu Okręgowego w G. o sygn. akt [...] pochodzi z dnia 16 grudnia 2013 r. , natomiast decyzje organów obu instancji oparte były na stanie faktycznym, aktualnym w czasie wydania decyzji i ustalonym pod kątem spełnienia przesłanek z art. 25 ust.1 ustawy, mających wpływ na wydanie decyzji w oparciu o art.35 ustawy o ewidencji ludności .

Podkreślić też trzeba, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zasadnie wskazał, że kwestie ewentualnego podziału majątku wspólnego nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie.

W tym stanie rzeczy Sąd, nie podzielając zarzutów skargi , ani nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy , ani też naruszenia przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.