Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 971/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9, art. 89
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "organ odwoławczy" lub "Dyrektor"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17, art. 18 i art. 71a § 9 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zażalenia T. S. (dalej jako "dłużniczka zajętych wierzytelności"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej jako organ egzekucyjny") z dnia [...] r. m [...] o określeniu uznanej, wymagalnej i nieprzekazanej wierzytelności na rzecz H. S. (dalej jako "zobowiązany") na dzień [...] r. - w kwocie [...] zł.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym, które prowadzi wobec zobowiązanego na podstawie własnych oraz tytułów wykonawczych Wójta Gminy M., dokonał niżej wymienionymi zawiadomieniami zajęć wierzytelności przysługujących zobowiązanemu wobec dłużniczki zajętych wierzytelności:

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 8 sierpnia 2017 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 26 października 2017 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 12 grudnia 2017 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 9 stycznia 2018 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 27 marea 2018 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia [...] r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone Pani dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 7 sierpnia 2018 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 7 sierpnia 2018 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 31 lipca 2018 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 4 grudnia 2018 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 28 grudnia 2018 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 7 stycznia 2019 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 2 maja 2019 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 2 maja 2019 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 10 maja 2019 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 27 maja 2019 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 8 lipca 2019 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 4 listopada 2019 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. - nieuznane),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia [...] r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 4 listopada 2019 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 4 listopada 2019 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia [...] r.).

Na dzień [...] r. dłużniczka zajętej wierzytelności wpłatami uregulowała poniższe zajęcia wierzytelności:

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez mą pismem z dnia 8 sierpnia 2017 r.),

- z dnia [...] r. nr [...] (zajęcie doręczone dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. i uznane przez nią pismem z dnia 26 października 2017 r.).

Z kolei zajęcie z dnia [...] r. nr [...] doręczono dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r. W odpowiedzi na zajęcie dłużniczka zajętej wierzytelności nie uznała zajęcia. Wskazała, że nie ma jakikolwiek zobowiązań wobec zobowiązanego. W dalszej części pisma wyjaśniła, że jakkolwiek prowadzi z zobowiązanym wspólne gospodarstwo domowe, to od lat posiada z nim rozdzielność majątkową małżeńską, ustanowioną przed laty aktem notarialnym. Zwróciła przy tym organowi egzekucyjnemu oryginał zajęcia.

Z uwagi na fakt, że powyższe zajęcia wierzytelności, zostały uznane przez dłużniczkę zajętej wierzytelności jednak były zrealizowane w kwotach niższych niż wynikające z wystawionych faktur, organ egzekucyjny w dniu [...] r., - podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a., przeprowadził u dłużniczki zajętej wierzytelności, kontrolę zastosowanych środków egzekucyjnych.

Z protokołu dokumentującego ww. kontrolę wynika, że łączna kwota wierzytelności przysługujących zobowiązanemu wobec dłużniczki zajętych wierzytelności powstałych w okresie od 1 lipca 2017 r. do 31 października 2019 r wynosi [...] zł. Natomiast dłużniczka zajętych wierzytelności realizując dokonane zajęcia przekazała organowi egzekucyjnemu tylko kwotę [...] zł. Kwota wierzytelności pozostających do przekazania organowi egzekucyjnemu wyniosła na dzień kontroli wyniosła [...] zł.

Do protokołu z dnia [...] r. dłużniczka zajętej wierzytelności nie wniósł żadnych uwag, czy zastrzeżeń.

W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. określił dłużniczce zajętej wierzytelności na dzień [...] r. uznaną, wymagalną i nieprzekazaną kwotę wierzytelności na rzecz zobowiązanego w wysokości [...] zł.

Na to postanowienie dłużniczka zajętej wierzytelności złożyła zażalenie, w którym zarzuciła organowi rażąco wadliwą ocenę stanu faktycznego sprawy, która legła u podstaw wydanego orzeczenia, a w szczególności błędne uznanie, że zapłata przez dłużniczkę zajętej wierzytelności na rzecz Skarbu Państwa około 30% całej kwoty wierzytelności nie nosi znamion skutecznej realizacji spłaty zadłużenia i w związku z tym uchyla się on od przekazania zajętych wierzytelności.

W jej ocenie, konstatacja ta jest w zupełności nieadekwatna do rzeczywistego stanu ciążących na przedsiębiorcy dłużniku oraz do warunków związanych z okresowymi zatorami przepływów finansowych w poszczególnych ogniwach obrotu gospodarczego, na które zobowiązani przedsiębiorcy w zasadzie nie mają większego wpływu.

Zdaniem dłużniczki zajętej wierzytelności organ manipulując stanem faktycznym sprawy sugeruje wyłącznie pozorne okoliczności obliczone na zastosowanie w drodze podstępu przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a. Bezspornym jest, że jej firma oraz przedsiębiorstwo zobowiązanego od lat ponoszą majątkowe konsekwencje i następstwa m. in. nieobliczalnych i w zupełności bezprawnych zachowań urzędników aparatu skarbowego (Izby Celnej, UKS-u, Urzędu Skarbowego). Jakkolwiek część nadużyć prawa, których dopuścili się urzędnicy aparatu skarbowego została po latach skorygowana, niemniej jednak działania te rzutują nadal na kondycję i zdolność gospodarczą obu ww. przedsiębiorstw. Wskazała w tym kontekście na objęcie zastawami skarbowymi z [...] r. aż 34 jednostek transportowych na kwotę około [...] zł dla zabezpieczenia domniemanych wierzytelności na poziomie około [...] zł., co w zupełności, na lata, ujemnie wpłynęło na zdolność i kondycję gospodarczą obu współpracujących przedsiębiorstw.

Jej zdaniem, w zaskarżonym postanowieniu w zupełności pominięto fakt jednoczesnego borykania się obu przedsiębiorstw z trudnościami i następstwami owego bezprawia, a urząd skarbowy sprowadził postanowienie wyłącznie do jej osoby i osoby zobowiązanego. tak jakby obie firmy nie istniały, nie zatrudniały pracowników, nie płaciły żadnych innych zobowiązań publicznoprawnych, a ich utrzymanie było na garnuszku urzędu skarbowego i izby skarbowej. .

Dłużniczka zajętej wierzytelności podniosła, że organ w zaskarżonym postanowieniu nawet nie sili się, aby w należyty sposób, zgodnie z obowiązującym prawem i prawidłowo oznaczyć strony - uczestników postępowania, ich numerem NIP, tak jakby nakaz prawa w tym względzie dotyczył wyłącznie podatnika, albo sprawa dotyczyła innych uczestników postępowania. Wyjaśnia, że zapłaciła w bardzo trudnym okresie blisko [...] zł, jednak dla urzędników skarbowych ta kwota to byle co. Ponieważ urząd skarbowy objął u zobowiązanego zastawem skarbowym majątek ruchomy na kwotę blisko [...] zł, czyli ponad kwotę dochodzonych roszczeń, dalsze zajęcia, lub wyszukiwania sposobów łupienia przedsiębiorców stanowią naruszenie art. 7 u.p.e.a. . . . .

Wniosła zatem o uchylenie, jej zdaniem rażąco wadliwego postanowienia w całości, zaprzestanie bezprawnych działań i ponawia wniosek o zaspokojenie roszczeń Skarbu Państwa ciążących na zobowiązanym z majątku objętego zastawem skarbowym z [...] r. Poinformowała także, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach toczy się postępowanie skargowe na czynności organów skarbowych podjęte z naruszeniem art. 7 u.p.e.a., a dotyczące tej samej sprawy.

Dyrektor utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, w pierwszej kolejności wskazał na treść art. 91, art. 71a § 9 i ar. 71b u.p.e.a. Wyjaśnił, że wydanie ww. postanowienia możliwe jest więc po łącznym spełnieniu dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest przeprowadzenie kontroli, która ma na celu określenie, czy wobec dłużnika istnieje wymagalna wierzytelność zajęta w postępowaniu egzekucyjnym. Drugą przesłanką jest bezpodstawnie uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu.

Zadaniem organu egzekucyjnego w ramach postępowania zmierzającego do wydania ww. postanowienia jest przede wszystkim ustalenie, czy dłużnik zajętej wierzytelności rzeczywiście jest zobowiązany do zapłaty określonej kwoty, brak jest bowiem podstaw do żądania od niego przekazania kwoty, która nie istnieje jako wierzytelność, bądź jest sporna (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I SA/BCr 80/18, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. I SA/Gl 58/16), a jeśli jest zobowiązany i nie przekazuje tej kwoty organowi egzekucyjnemu, który ją zajął, to ustalenie także okoliczności wskazujących, czy nie uchylił się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Nie można zatem wydać rzeczonego postanowienia, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności co prawda uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności, ale miał do tego podstawy prawne, wynikające z okoliczności natury prawnej, nie zaś faktycznej. Na skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (zobowiązanego), pozwalają np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia, nieistnienia wierzytelności, itp. Innymi słowy, powoływanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności na okoliczności natury faktycznej, np. trudną sytuację ekonomiczną, stanowi podstawę do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty.

Dyrektor wskazał, że zajęcia wierzytelności, oprócz tego z dnia [...] r. nr [...], zostały uznane przez dłużniczkę zajętej wierzytelności, jednak były realizowane w kwotach niższych niż wynikające z wystawionych faktur, wobec czego organ egzekucyjny w dniu [...] r., na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a., przeprowadził u dłużniczki zajętych wierzytelności, kontrolę zastosowanych środków egzekucyjnych.

Jak wynika z wymienionych w zaskarżonym postanowieniu i przedłożonych w toku kontroli przez dłużniczkę zajętej wierzytelności faktur, wierzytelności zobowiązanego powstałe w okresie od 1 lipca 2017 r. do 31 października 2019 r. (z terminem płatności 30 dni) wynoszą łącznie [...] zł. Dłużniczka zajętej wierzytelności przekazała natomiast organowi egzekucyjnemu od momentu rozpoczęcia realizacji przedmiotowych zajęć wierzytelności, tj. od 8 grudnia 2017 r. do dnia [...] r. (do dnia kontroli) tylko kwotę [...] zł - kwota zatem wierzytelności pozostających do przekazania organowi egzekucyjnemu wyniosła na dzień kontroli [...] złotych.

Nieuznanie przez dłużniczkę zajętej wierzytelności w piśmie z dnia 12 sierpnia 2019 r. zajęcia z dnia [...] r. nr [...], z powodu jakoby nieposiadania przez nią jakichkolwiek zobowiązań wobec zobowiązanego, nie znalazło potwierdzenia w ustaleniach faktycznych dokonanych w toku ww. kontroli z dnia [...] r. w oparciu o przedłożone oryginały faktur oraz pliki JPK figurujące w aplikacji WRO-SYSTEM. Zobowiązany nadal figuruje jako stały kontrahent dłużniczki zajętej wierzytelności wystawiający co miesiąc faktury. Przedmiotowe zajęcie wierzytelności pozostaje więc w mocy i podlega realizacji. Ponadto, dłużniczka zajętej wierzytelności nie przedstawiła w toku postępowania dowodu pozwalającego jej skutecznie uchylić się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (zobowiązanego) objętego ww. zajęciem, dokumentującego podnoszone przez nią nieistnienie wierzytelności.

Dyrektor dodał także, że skarga zobowiązanego na powyższą czynność egzekucyjną została oddalona postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia [...] r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora z dnia [...] r. nr [...] z dnia [...] r., na które wniósł on skargę z dnia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która aktualnie oczekuje na rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy wyjaśnił jednocześnie, że zajęcie z dnia [...] r. nr [...], doręczone zostało dłużniczce zajętej wierzytelności w dniu [...] r., zaś uznane przez nią zostało pismem z dnia 28 grudnia 2018 r., a nie z dnia [...] r. jak to błędnie wskazano w zaskarżonym postanowieniu.

Dłużniczka zajętej wierzytelności w dniu [...] r. w trakcie kontroli poinformowała, że brak realizacji przedmiotowych zajęć wierzytelności podyktowany jest koniecznością regulowania własnych zobowiązań finansowych względem Skarbu Państwa, jak też koniecznością ponoszenia nakładów finansowych na bieżącą działalność gospodarczą (utrzymanie firmy) oraz opóźnieniami w regulowaniu płatności ze strony swoich kontrahentów.

Dyrektor podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednak jednolicie, że uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności z przyczyn faktycznych, na przykład z powodu trudnej sytuacji ekonomicznej (złej kondycji finansowej), stanowi podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 października 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 395/18, NSA z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 411/15, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2287/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 140/16).

Zauważył, że do protokołu z dnia [...] r. dłużniczka zajętej wierzytelności nie wniosła żadnych uwag, czy zastrzeżeń. Żadnego z ustaleń poczynionych w toku kontroli z dnia [...] r. dłużniczka zajętej wierzytelności de facto nie zakwestionowała także w zażaleniu.

Za niezasadny uznał organ odwoławczy argument dłużniczki zajętej wierzytelności, że zapłata przez nią, jako dłużnika zajętej wierzytelności, na rzecz Skarbu Państwa około 30% całej kwoty wymagalnych i uznanych przez nią zajętych wierzytelności, nosi znamiona skutecznej realizacji spłaty zadłużenia, szczególnie mając na uwadze wysokość obrotów między kontrahentami i w związku z tym nie uchyla się ona od przekazania zajętych wierzytelności. W jego ocenie argument powyższy nie stanowi wystarczającej podstawy do odstąpienia Organ odwoławczy wskazał na treść art. 67a § 1 i art. 89 u.p.e.a. i stwierdził, że bez wpływu na konieczność przekazania całości zajętych kwot pozostają podnoszone w zażaleniu argumenty o "warunkach związanych z okresowymi zatorami przepływów finansowych w poszczególnych ogniwach obrotu gospodarczego, na które zobowiązani przedsiębiorcy w zasadzie nie mają większego wpływu". Po raz kolejny odwołał się do orzecznictwa uprzednio przez siebie powołanego.

Podkreślił, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego. W przypadku egzekwowania należności pieniężnych postępowanie egzekucyjne co do zasady powinno doprowadzić do odzyskania świadczenia przez wierzyciela. O tym, czy i jakie czynności egzekucyjne należy podjąć, decyduje organ egzekucyjny.

Fakt częściowej realizacji dokonanych zajęć wierzytelności i całkowite zaprzestanie realizacji zajęć począwszy od dnia 29 sierpnia 2019 r., zdaniem organu odwoławczego, nie może być inaczej oceniony jak bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętych wierzytelności od ich przekazania organowi egzekucyjnemu.

Wskazał także, że w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo i w sposób wystarczający do ich identyfikacji oznaczone zostały strony postępowania. Powoływanie każdorazowo identyfikatorów takich jak NIP w ramach rozstrzygnięć zapadających w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Zarzuty w tym zakresie należy więc uznał za całkowicie bezpodstawne.

Reasumując powyższe Dyrektor stwierdził, że zasadnie organ egzekucyjny, wykorzystując uprawnienia wynikające z art. 71a § 9 u.p.e.a., określił dłużniczce zajętej wierzytelności na kwotę [...] zł. wysokość zajętej, a nieprzekazanej wierzytelności.

Na powyższe postanowienie dłużniczka zajętej wierzytelności wniosła skargę, zarzucając rażące naruszenie prawa, w szczególności z uwagi na wadliwe oznaczenie strony postępowania. Wniosła zatem o przyjęcie skargi, uwzględnienie jej, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia, zwrócenie sprawy organowi skarbowemu celem jej ponownego rozpoznania z uwzględnieniem zarzutów nin. skargi, obciążenie organu kosztami postępowania.

W jej ocenie, w wydanych postanowieniach organy podatkowe pominęły wszystkie znamiona konieczne dla prawidłowego oznaczenia przedsiębiorstwa zarejestrowanego w rejestrze Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, - jako podmiotu obrotu pranego; strony/adresata niniejszego postępowania administracyjnego. W zaistniałych warunkach określenie wierzytelności w obu postanowieniach, zdaniem skarżącej, rodzi poważne wątpliwości prawne, jako że objęte nimi zobowiązanie /wierzytelność/ dotyczy rozliczeń kooperujących przedsiębiorstw zarejestrowanych w CEIDG, nie zaś zobowiązań pomiędzy osobami fizycznymi, jak to wynika z oznaczenia stron w sposób zaprezentowany przez organ.

Nadto, skarżąca podtrzymała, że częściowe regulowanie zobowiązań pomiędzy uczestnikami obrotu prawnego tj. zapłata ok. 1/3 zaległości nie daje organowi podstaw do stosowania rygorów wypływających z art. 71a § 9 u.p.e.a., z uwagi na brak ustawowych znamion "bezpodstawności uchylania się dłużnika". Tym bardziej, że ze strony Skarbu Państwa /wierzyciela/ w nin. okresie stosowane Są powszechnie liczne działania zaradcze i pomocowe adresowane do przedsiębiorców. W kontekście zawieszenia realizacji szeregu kontraktów i powstałych na tym tle zatorów płatniczych, na które przedsiębiorstwa nie mają większego wpływu, skarżąca nie zgodziła się z argumentacją przeciwną organów, zawartą w obu objętych nin. skargą postanowieniach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko w sprawie stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo i w sposób wystarczający do ich identyfikacji oznaczone zostały strony postępowania administracyjnego. Jego zdaniem powoływanie każdorazowo innych identyfikatorów stron w ramach rozstrzygnięć zapadających w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Wskazał, że w świetle art. 124 k.p.a., postanowienie powinno zawierać m.in. oznaczenie strony. Stronami postępowania mogą być wyłącznie osoby prawne lub osoby fizyczne (art. 29 k.p.a.). Podniósł, ze nie może więc budzić wątpliwości, że prawidłowo adresatem postanowienia powinna dłużniczka zajętej wierzytelności, ewentualnie z dodatkowym oznaczeniem ,,prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą firmą "Handlowo-Usługowa A T. S.''. W Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako przedsiębiorcę wpisano imię i nazwisko dłużniczki zajętej wierzytelności, zatem postanowienie winno być skierowane do niej. Prowadzenie przez dłużniczkę zajętej wierzytelności jednoosobowej działalności gospodarczej pod firmą nie oznacza więc, że rozstrzygnięcia administracyjne winny być kierowane w stosunku do prowadzonej przez nią firmy, jako nie mającej podmiotowości prawnej w rozumieniu art. 29 k.p.a. Firma jest bowiem jedynie oznaczeniem przedsiębiorcy/ Zarzuty w tym zakresie uznał więc za całkowicie bezpodstawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 1a pkt 18 u.p.e.a. zajęcie egzekucyjne to czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W myśl art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy wierzytelności aktualnych jak również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Tak więc przepis ten umożliwia dochodzenie należności pieniężnych z wierzytelności przyszłych tj. takich, które w chwili zajęcia jeszcze nie istniały, ale powstaną po dokonaniu zajęcia.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r. [...] r., [...] r., [...] r., [...] i [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r., doręczonym skarżącej jako dłużnikowi zajętej wierzytelności odpowiednio w dniach [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] i [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] i [...] r., [...] r., [...] r., [...] r., [...] i [...] r. oraz [...] r. - dokonał skutecznego zajęcia innych wierzytelności pieniężnych, także przyszłych.

Wskazać należy, że art. 91 u.p.e.a. upoważnia organ egzekucyjny do zastosowania wobec dłużnika zajętej wierzytelności trybu przewidzianego w art. 71b u.p.e.a. tj. możliwości ściągnięcia zajętej kwoty wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a., a którego przesłankami do jego wydania jest ustalenie w wyniku przeprowadzonej kontroli, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się do przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

W orzecznictwie wskazuje się, że podstawą do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności, mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela, np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietni 2020 r., sygn. akt II FSK 23/20, por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 984/06).

Skoro zatem wierzyciel zajętej wierzytelności nie może nią dysponować, nie może także tą wierzytelnością zaspokajać innych swoich zobowiązań, w tym zobowiązań w stosunku do dłużnika wzajemnego. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności spełniając ją do rąk organu egzekucyjnego doprowadza zarazem do jej umorzenia w stosunku do swego wierzyciela.

Nie jest kwestionowanym w sprawie, że pomiędzy dłużniczką zajętej wierzytelności a zobowiązanym istnieje stosunek prawny skutkującym wystawianiem przez zobowiązanego na skarżącą faktur. Skarżąca wręcz przyznała jego istnienie. Tym samym, wobec dokonanych zajęć zobowiązana była ona dokonać wpłaty określonego w nich wynagrodzenia na rzecz organu egzekucyjnego zamiast zobowiązanemu. Tymczasem pomimo dokonanych skutecznie zajęć, przekazała ona jedynie kwotę [...] zł, mimo iż faktury opiewały na kwotę [...] zł. Okoliczność ta została stwierdzona w protokole kontroli dłużniczki zajętej wierzytelności przeprowadzonej w dniu [...] r., do którego to protokołu nie wniosła ona ani uwag, ani zastrzeżeń.

Argumentacja skarżącej dotycząca przyczyn nieprzekazania przez nią kwot, w ocenie Sądu nie może zmienić dokonanej przez organy oceny. Opóźnienia w płatnościach kontrahentów, konieczność zapłaty własnych zobowiązań nie jest bowiem okolicznością prawną uzasadniającą odmowę przekazania zajętych wierzytelności, a jedynie okolicznością faktyczną. Ocenia działania organów względem zobowiązanego również za taką nie może być uznana.

Zatem prawidłowo organ egzekucyjny uznał, a Dyrektor zaaprobował, że zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o określeniu dłużniczce zajętej wierzytelności wysokości kwoty nieprzekazanej wierzytelności, tj. w kwocie [...] zł.

Wskazać także trzeba, że argumentacja zawarta w skardze, a dotycząca oznaczenia skarżącej nie może zostać uznana za skuteczną. Wskazać należy, że z art. 29 k.p.a. znajdującego zastosowanie z uwagi na treść art. 18 u.p.e.a. wynika, że stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. K.p.a. w art. 29 nie posługuje się przy tym pojęciem przedsiębiorcy, a zatem koniecznym jest wskazanie, że z art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1292) wyraźnie wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Zatem w przypadku przedsiębiorców takich jak dłużniczka zajętej wierzytelności oznaczeniem strony w postępowaniu administracyjnym jest jej imię i nazwisko. Oznacza to, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo oznaczyły skarżącą.

Powyższe wskazuje, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a tym samym Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.