Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 195/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 74 ust. 1a
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 28 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Protokolant Starszy Referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z [...] października 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (Kierownik ARiMR, organ I instancji), biorąc za podstawę m.in. art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1, art. 21 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.; zwana dalej ustawą o płatnościach bezpośrednich), art. 4 ustawy z 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262) oraz art. 104 ustawy

z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), po ponownym rozpoznaniu sprawy, odmówił [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (skarżąca, spółka) przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2007 r., w tym jednolitej płatności obszarowej (JPO) i nałożył sankcję w kwocie [...] zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w W. (Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, akceptując w całości decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor ARiMR szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że [...] maja 2007 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2007 r. wraz z oświadczeniem o powierzchni upraw traw na trwałych użytkach zielonych przeznaczonych na susz paszowy. Wniosek obejmował deklarację gruntów na szeregu działek rolnych do przyznania płatności JPO i UPO (trwałe użytki zielone), położonych w kilku województwach, oznaczonych następującymi symbolami : [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do przyznania wnioskowanej płatności wynosiła [...] ha. Następnie [...] stycznia 2008 r. skarżąca dokonała zmiany wniosku (którego braki formalne uzupełniono [...] kwietnia 2008 r.) polegającej na wycofaniu wniosku o przyznanie płatności na 2007 r. w części dotyczącej płatności uzupełniającej do działek obejmujących uprawy przeznaczone na produkcję suszu paszowego.

W dniu [...] czerwca 2008 r. do organu I instancji wpłynęły wnioski (transferowe spółek cywilnych: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]") o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej

(w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego) oraz płatności ONW (w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części), w których spółki te wnioskowały o wstąpienie przez nie na miejsce skarżącej do toczącego się postępowania w zakresie przyznania płatności (bezpośrednich oraz ONW) na 2007 r. Na podstawie dołączonych do wniosków dokumentów, w tym protokołów stanowiących integralną część porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z [...] kwietnia 2008 r. oraz oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z [...] kwietnia 2008 r., organ I instancji stwierdził, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r., skarżąca przeniosła posiadanie części gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku

o przyznanie płatności na 2007 r. pozostawiając w swoim użytkowaniu działki rolne : [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]), [...] (położoną na działce ewidencyjnej nr [...]). W związku

z przejęciem od skarżącej posiadania gruntów rolnych o łącznej powierzchni [...] ha (działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]), grunty te zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania płatności bezpośrednich.

Organ odwoławczy wskazał, iż w toku rozpoznania sprawy do organu

I instancji wpłynęło z Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. (ANR) pismo dotyczące umów dzierżawy i sprzedaży działek deklarowanych przez skarżącą, z którego wynika, iż umowy dzierżawy działek nr [...], [...], [...], [...]

i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, wygasły z dniem [...] września 2007 r. Ustosunkowując się do wskazanej okoliczności skarżąca oświadczyła, iż pomimo faktu, że umowy dzierżawy dotyczące w/w działek wygasły we wskazanej wyżej dacie, grunty te w dalszym ciągu pozostawały w użytkowaniu spółki. Skarżąca złożyła wnioski dowodowe, wskazując ponadto osoby, które na w/w działkach na zlecenie spółki prowadziły prace agrotechniczne (M. D., A. R. i K. R.). Nadto złożyła delegacje w/w pracowników, faktury za noclegi w hotelu i faktury za paliwo (z [...] października 2007 r.). Analizując sprawę w tym zakresie, organ dopuścił dowód z zeznań wskazanych przez skarżącą świadków, którzy potwierdzili wykonywanie prac polowych na spornych działkach, na przełomie września i października oraz w połowie października 2007 r. Prace te polegały na zwożeniu zbelowanego siana, oraz ręcznym dokaszaniu działek, które w 2007 r. użytkowane były jako łąka. Oceniając wskazane dowody Kierownik ARiMR uznał, iż z uwagi na przekazanie spornych gruntów do zasobów ANR ([...] września 2007 r.) przed wydaniem decyzji w sprawie oraz przed końcem roku kalendarzowego, którego wniosek dotyczył, skarżąca miała obowiązek zawiadomienia organu I instancji o zmniejszeniu powierzchni użytkowanych gruntów.

Powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do JPO wynosiła [...] ha. Powierzchnia gruntów, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła [...] ha

(z pierwotnie deklarowanej powierzchni wykluczono działki o powierzchni [...] ha). Obszar zadeklarowanych działek rolnych spełniający warunki do przyznania płatności wyniósł [...] ha (po wykluczeniu działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha). Wobec ustalenia, iż różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 50%, organ zgodnie z regulacją art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach W i Wa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem Nr 1973/2004) odmówił skarżącej przyznania JPO i nałożył na skarżącą trzyletnie sankcje.

Powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do UPO, na 2007 r. wynosiła [...] ha. Powierzchnia gruntów, co do której wniosek został rozpatrzony wyniosła [...] ha (z pierwotnie deklarowanej powierzchni wykluczono działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o powierzchni [...] ha). Obszar zadeklarowanych działek rolnych spełniający warunki do przyznania płatności wyniósł [...] ha (po wykluczeniu działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha). Różnica pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekroczyła 50%, stąd organ zgodnie z regulacją art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. L 141, 30/04/2004 P. 0018 – 0058, zwane dalej rozporządzeniem Nr 796/2004) odmówił przyznania spółce w/w płatności i nałożył trzyletnie sankcje.

Organ odwoławczy wskazał także, iż skoro skarżąca podjęła decyzję

o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, co się wiąże z przekazaniem uprawnień i obowiązków z tym związanych, to niejako zrezygnowała z przyznania płatności na swoją rzecz.

Odnosząc się do argumentów odwołania Dyrektor ARiMR wskazał, iż płatności bezpośrednie o przyznanie których ubiega się przekazujący, są przyznawane przejmującemu: jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności, na wniosek złożony do dnia wydania decyzji w tym przedmiocie. Stwierdził, iż skoro w dniu wydania decyzji w sprawie skarżąca nie była w posiadaniu części działek rolnych objętych wnioskiem, a przekazanych na rzecz innych podmiotów, organ I instancji zasadnie odmówił przyznania przedmiotowych płatności. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja Kierownika ARiMR wydana została w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w oparciu

o żądanie skarżącego zgłoszone we wniosku.

Jednocześnie zauważył, iż składając wniosek o przyznanie płatności skarżąca zobowiązała się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, jak

i o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.

W skardze wniesionej na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła

o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Wskazała, iż wydana

w wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzja oparta została na tym samym materiale dowodowym, którym dysponował organ odwoławczy wydając kasacyjne decyzje uchylające. Nie znajduje więc podstawy faktycznej wyłączenie z płatności gruntów przekazanych innym podmiotom w 2008 r. oraz gruntów o powierzchni [...] ha. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, iż po [...] października 2007 r. skarżąca była nadal posiadaczem tychże działek. Utraciła jedynie tytuł prawny do gruntów, użytkowała jej jednak w dalszym ciągu.

Skarżąca podniosła, że w wydanych decyzjach kasacyjnych (dotyczących płatność bezpośrednich i ONW – uwaga Sądu) organ odwoławczy wskazał Kierownikowi ARiMR, iż dla ustalenia prawa do przedmiotowych płatności nie istotne są nie tylko zmiany w następnym roku kalendarzowym, ale także zaistniałe po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach czynności przez producenta rolnego. Władając przedmiotowymi działkami po [...] października 2007 r. skarżąca dokonała wszelkich niezbędnych czynności charakterystycznych dla upraw prowadzonych na tych gruntach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Istotę sporu w przedmiotowym postępowaniu stanowi ustalenie, czy skarżąca spełniła ustawowe warunki przyznania płatności bezpośrednich (JPO i UPO) na 2007 r., w szczególności, czy wpływ na prawo do przyznania pomocy finansowej miała dokonana w 2008 r. zmiana stanu faktycznego sprawy polegająca na przeniesieniu posiadania gruntów rolnych oraz formalny zwrot w dniu [...] września 2007 r. do zasobów ANR gruntów będących przedmiotem umowy dzierżawy.

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143 b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004, utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami, został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Na podstawie art. 74 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 796/2004 jednolita płatność obszarowa lub płatność uzupełniająca są przyznawane przejmującemu, jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności, na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji.

Zgodnie zaś z postanowieniami art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, wniosek o przyznanie płatności obszarowych składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja.

Stosownie natomiast do postanowień art. 28 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003, str. 1-69, ze zm.; Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem nr 1782/2003) płatności dokonywane w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przekazywane są na rzecz beneficjentów raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego.

Analiza powyższych przepisów wskazuje, że realizowana w ramach wsparcia bezpośredniego pomoc finansowa wypłacana jest za dany rok kalendarzowy i jak wynika z art. 28 ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003 wypłacana jest w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Tym samym, w ocenie Sądu decyzja w sprawie płatności bezpośrednich powinna, co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Powołane przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność obszarowa, ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku.

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w wyroku NSA z 16 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 208/10, które Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podziela. Zdaniem NSA, nawet zmiany stanu faktycznego zaistniałe po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego nie stanowią przeszkody do wypłaty płatności.

Odnosząc się do pierwszej wymagającej rozważenia kwestii (przeniesienia posiadania na rzecz innych producentów rolnych, części zadeklarowanych we wniosku działek rolnych) wskazać należy, iż złożony w niniejszej sprawie przez skarżącego wniosek dotyczył płatności obszarowych za 2007 r., natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta zaistniała dopiero w kwietniu 2008 r. Poza sporem

w przedmiotowym postępowaniu pozostaje fakt, że skarżący był posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności na 2007 r. w dacie złożenia tego wniosku. Bezspornym jest również, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r. skarżący przeniósł na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Do tego jednak czasu - co należy uznać za bezsporne, skarżący był w posiadaniu przedmiotowych gruntów. Oceniając, przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności, uprawnienie skarżącego do płatności bezpośrednich za 2007 r. stwierdzić należy, iż do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniał on przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Pierwotnie wydana w przedmiotowej sprawie decyzja została wydana dopiero w dniu [...] marca 2011 r. (zaś po ponownym rozpoznaniu sprawy [...] października 2011 r.) a więc z uchybieniem terminów zakreślonych do jej wydania. Tak więc, zwłoka organu w wydaniu tej decyzji wynosiła ponad 3 lata, czym niewątpliwie uchybiono art. 12 Kpa (zasada szybkości postępowania).

Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd uznał, iż zmiana stanu fatycznego sprawy zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, oceniana

w dniu wydania decyzji (tj. [...] października 2011 r.) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącego płatności. Skarżący miał bowiem prawo spełniając ustawowe warunki złożyć wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za 2007 r., przysługiwało mu także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów (por. wyrok NSA z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 208/10). Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego na który wnioskowano o przyznanie płatności. Błędna interpretacja dokonana przez organy w niniejszej sprawie spowodowała jednak odmowę przyznania skarżącej płatności bezpośrednich.

Zdaniem Sądu także data wydania decyzji w sprawach dotyczących przyznania płatności rolnych nie może mieć decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 3 lata. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik – producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych, aż do dnia wydania decyzji przez organ.

Nie mniej problem powyższy nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu, bowiem skarżący zgłosił jedynie zarzut wykluczenia z płatności gruntów co do powierzchni [...] ha (w tym zakresie skargę sprecyzowano na rozprawie).

Odnosząc się do zagadnienia, dotyczącego formalnego zwrotu w dniu [...] września 2007 r. do zasobów ANR gruntów będących przedmiotem umowy dzierżawy tj. działek [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż rozważenia wymaga, czy wobec treści złożonych przez skarżącą dowodów potwierdzających przeprowadzenie na w/w gruntach prac wieńczących konkretny cykl produkcyjny

w rolnictwie, właściwy zresztą dla tego rodzaju produkcji rolnej (zielone), a więc zebranie i zwiezienie belotów siana oraz ręczne dokaszanie samosiejek skarżąca mimo braku formalnego władztwa na w/w nieruchomościach de facto miała je

w posiadaniu, uprawniona byłaby do otrzymania płatności. Nie mniej dla organów jak wynika z dokonanych ustaleń powyższy fakt nie miał znaczenia.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie odniósł się do oceny dowodów zgłoszonych przez skarżącą, przede wszystkim nie wykazał dlaczego odmówił wiary tym dowodom.

Kwestią sporną zatem pozostaje jedynie ustalenie czy skarżąca ma prawo do płatności do gruntów tj. działek [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. W tej sytuacji należy odpowiedzieć na pytanie : w jakim okresie czasu rolnik powinien być posiadaczem gruntów, aby otrzymać do nich płatność na dany rok kalendarzowy. Zdaniem organu odwoławczego rolnik powinien być posiadaczem aż do dnia wydania decyzji o przyznaniu płatności, natomiast według rolnika okres ten należałoby odnosić do cyklu produkcyjnego w rolnictwie, liczonego od jesieni do jesieni, który nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Odpowiadając zatem na postawione pytanie należy uwzględnić, iż płatność do gruntów rolnych przysługuje osobie - jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt 383/08 – która faktycznie rolniczo użytkuje grunty rolne.

Ustawodawca zarówno krajowy jak i unijny decydując się na wsparcie udzielane rolnikom miał na celu wspieranie produkcji w sektorze rolnictwa.

W dotychczasowym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że decyzje administracyjne dotyczące przyznawania płatności bezpośrednich mogą być podejmowane dopiero po szczegółowym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności, po uprzednim ustaleniu czy producent rolny jest czy nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku.

W sytuacji gdy kontrola wniosku wykazuje nieprawidłowości dotyczące różnicy pomiędzy zadeklarowaną a rzeczywistą wielkością obszaru posiadanych gruntów rolnych, ustalenia organu dotyczące właściwej powierzchni, jaką winien zgłosić producent rolny, mają istotne znaczenie z powodu możliwości wymierzenia sankcji

w postaci zmniejszenia (odebrania) kwoty płatności obszarowych. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy pozostaje więc w bezpośrednim związku

z grożącą producentowi rolnemu dolegliwością ekonomiczną. Wobec tego istotne było szczegółowe odniesienie się organu do oceny wiarygodności dowodów przedłożonych przez skarżącego w toku postepowania administracyjnego.

Również w kontekście aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego ważne było ustalenie rodzaju użytków na zgłoszonym do płatności gruntach w związku z cyklem produkcyjnym.

Dlatego także, jak się zdaje, uzasadnione było, w przypadku upraw, podporządkowanie się cyklom produkcyjnym i wspieranie tych użytkowników, którzy faktycznie na przedmiotowych gruntach gospodarowali, ponosząc koszty upraw jak

i zbierając je z działek. Analiza stanu faktycznego wskazuje, iż skarżący po zakończeniu cyklu produkcyjnego w roku 2007 r. przekazał grunty do Agencji. Pomimo tego przekazania doszło jak wynika z ustaleń w sprawie do wykonywania prac na przedmiotowych gruntach polegających na zebraniu i zwiezieniu belotów siana oraz ręcznego dokaszania samosiejek.

Umknęło całkowicie organom odniesienie się do cyklu produkcyjnego upraw na gruntach skarżącej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji sporne grunty, tj. działki : [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiły łąki. Należało zatem ustalić czy na gruntach działkach [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha zakończył się cykl produkcyjny dla danego rodzaju upraw (łąki) z dniem ich zwrotu do ANR.

W uzasadnieniu wyroku z 11 stycznia 2012 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1390/10, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż za wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, działki do przyznania płatności powinny pozostawać w dyspozycji rolnika przez okres co najmniej 10 miesięcy, począwszy od daty, która zostanie określona przez dane Państwo Członkowskie, przy czym data ta nie może być wcześniejsza niż dzień 1 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku dotyczącego uczestnictwa w systemie płatności. W powołanym wyroku II GSK 1390/10 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął za wystarczające spełnianie przez rolnika warunku posiadania przedmiotowych gruntów od dnia 1 września 2006 r., tj. roku poprzedzającego złożenie wniosku i posiadanie gruntów do dnia 28 września 2007 r., gdyż po tym dniu po zbiorach wydał grunty nowemu właścicielowi. NSA uznał, iż taka argumentacja jest zgodna z nowelizacją polskiej ustawy, mianowicie art. 7 ustawy

z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych

i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262 ze zm.), gdzie wprowadzono wymóg w postaci obowiązku posiadania gruntów na dzień 31 maja roku dopłat. W konsekwencji określono, iż wymóg posiadania gruntów winien rozpoczynać się nie wcześniej niż dnia 1 września roku poprzedzającego złożenie wniosku, z obowiązkiem posiadania tych gruntów na dzień 31 maja roku, w którym producent występował o dopłaty.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację Sądu, w tym aktualne orzecznictwo NSA.

Po pierwsze organy dokładnie ustalą czasokres posiadania gruntów zwróconych do ANR w dniu [...] września 2007 r., tj. od jakiej daty w 2006 r. skarżąca była posiadaczem i dzierżawcą gruntów. Po drugie organy przy ocenie i analizie stanu faktycznego odniosą się do rodzaju produkcji na danych gruntach, cyklu produkcyjnego, ustalając kiedy nastąpiło zakończenie cyklu produkcyjnego. Ponadto rozważenia wymaga odniesienie się do dowodów zgłoszonych przez skarżącego na okoliczność posiadania działek po wygaśnięciu dzierżawy, przede wszystkim wskazania czy dowody te organy uznały za wiarygodne, czy też dowody zostały ocenione jako pozbawione mocy dowodowej, bądź też jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym w przypadku oceny negatywnej wskażą dlaczego dowody te nie są wiarygodne dla organów. Dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego (w tym także posiadaczem zależnym), ale ponadto należy je użytkować rolniczo. Tak więc, zbieranie plonów (belotów) mogło być uznane jako użytkowanie rolnicze przez skarżącą.

W kontekście powołanego wyroku NSA o sygn. akt II GSK 1390/10, wydaje się, że w przypadku ustalenia przez organy, iż cykl produkcyjny na działkach [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha zakończył się z dniem wygaśnięcia umowy dzierżawy, nie byłoby przeszkód do przyznania ewentualnych płatności co do tych gruntów.

Dopiero bowiem wówczas możliwe będzie ustalenie, czy i ewentualnie

w jakiej wysokości przysługują skarżącemu płatności bezpośrednie, w zakresie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. Co do sankcji, stwierdzić należy, iż rozważania na powyższe należy uznać za przedwczesne.

Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.