Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1189/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Publiczny obrót papierami wartościowymi
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 69 ust. 1 i ust. 2, art. 97 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 196
law: Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym - tekst jedn.
article: art. 531 §1, §2, art. 529
journal: Dz.U. 2020 poz 1526
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych F.S. w T., E. oraz I.S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1481/18 w sprawie ze skarg F.S.w P. oraz I. S.A. w P. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29 maja 2018 r. nr DPS-WPO.456.23.2018.MS w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych 1. oddala skargi kasacyjne 2. zasądza od F.S. w T., E. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 1481/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skarg F.E z siedzibą w P. (poprzednio: F. .A. z siedzibą w P., dalej: "Spółka", "Spółka skarżąca", "Spółka dzielona") oraz I. S.A. z siedzibą w P. (dalej: "Spółka przejmująca"), na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej w skrócie: Komisja, Organ) z dnia 29 maja 2018 r. nr DPS-WPO.456.23.2018.MS w przedmiocie kary pieniężnej, oddalił skargę F.E. i odrzucił skargę I. S.A.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: "Komisja", "KNF") decyzją z 29 maja 2018 r., nr DPS-WPO.456.23.2018.MS, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w związku z art. 11 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 196 z późn. zm., dalej: "u.n.r.f."), oraz art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 512, dalej: "u.o.p."), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. poz. 615, dalej: "ustawa zmieniająca") w zw. z art. 69 ust. 1 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w zw. z art. 87 ust. 5 pkt 1 u.o.p., po rozpoznaniu wniosku F. E. z siedzibą w P. z 12 czerwca 2017 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy: 1) uchyliła w całości decyzję KNF z 16 maja 2017 r., sygn. DPP/WPAI/476/40/13/16/17/AD, nakładającą na Spółkę karę pieniężną w wysokości 100 000 zł, 2) nałożyła na Spółkę karę pieniężną w wysokości 90 000 zł wobec stwierdzenia, iż Spółka nie dokonała w terminie zawiadomienia Komisji Nadzoru Finansowego i spółki Z.M.H. S.A. z siedzibą w H. (dalej: "Emitent") na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w zw. z art. 87 ust. 5 pkt 1 u.o.p. w związku z przekroczeniem 1 stycznia 2012 r. progu 90 % ogólnej liczby głosów w Emitencie.

Skargą z 3 lipca 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca F.E. zaskarżyła decyzję KNF z 29 maja 2018 r. w części dotyczącej pkt 2, wniosła o jej uchylenie w tej części oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skargą do WSA w Warszawie I. S.A. zaskarżyła decyzję KNF z 29 maja 2018 r. w części dotyczącej pkt 2, wniosła o jej uchylenie w tej części oraz przeprowadzenie dowodu z treści planu podziału majątku Skarżących spółek.

WSA w Warszawie stwierdził, że skargi nie są zasadne.

Sąd pierwszej instancji uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia przez Komisję art. 28 k.p.a. w zw. z art. 529 § 1 pkt 4 i art. 531 § 1 K.s.h., poprzez nieuwzględnienie, że 22 marca 2016 r. doszło do podziału Spółki skarżącej poprzez przeniesienie części jej majątku na Spółkę przejmującą. Dokonanie tej czynności prawnej nie wpłynęło bowiem na kwestię odpowiedzialności Spółki skarżącej za niewywiązanie się w terminie z obowiązku wynikającego z art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p. oraz na jej status strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie kary pieniężnej za niewywiązanie się z tego obowiązku. Wskutek umowy sprzedaży pomiędzy spółkami: T. sp. z o.o. i F. E. S.A., spółka F.E. S.A. nabyła 100 % udziałów w spółce T.P. sp. z o.o. . sp. z o.o. Spółka skarżąca natomiast była podmiotem dominującym wobec F.E. S.A., gdyż posiadała 52.51 % ogólnej liczby głosów w tej spółce. Z tego względu Spółka skarżąca była obowiązana na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie, do zawiadomienia w terminie określonym w tym przepisie, Komisji oraz Emitenta o przekroczeniu progu 90% ogólnej liczby głosów w Emitencie.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wynikająca z art. 531 § 1 i § 2 K.s.h. zasada częściowej sukcesji uniwersalnej, nie może stanowić podstawy przeniesienia administracyjnej odpowiedzialności za popełniony delikt administracyjny ze spółki dzielonej na spółkę przejmującą, jeżeli spółka dzielona, która dopuściła się tego deliktu, nie utraciła bytu prawnego. W takiej sytuacji spółka przejmująca nie może stać się stroną postępowania administracyjnego, w sprawie dotyczącej odpowiedzialności administracyjnej z a popełniony delikt administracyjny w miejsce pozostającej w obrocie prawnym spółki dzielonej, będącej sprawcą tego deliktu. Sąd pierwszej instancji także za niezasadne uznał zarzuty Spółki przejmującej, dotyczące naruszenia przez Komisję art. 28 k.p.a. w związku z art. 529 § 1 pkt 4 i art. 531 § 1 K.s.h. oraz w związku z art. 93c § 1 lub art. 117 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że Spółka przejmująca nie jest stroną postępowania administracyjnego. Sporne postępowanie administracyjne nie dotyczyło jej interesu prawnego lecz istniejącej Spółki skarżącej w związku z naruszeniem przez Spółkę skarżącą obowiązku wynikającego z art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p. Z tego powodu skarga Spółki I. S.A. została odrzucona.

Sąd pierwszej instancji zgodził się z Komisją, że w kwestii ustalenia zachowania określonego w art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p. terminu na wywiązanie się przez dany podmiot z obowiązku informacyjnego, nie znajdują zastosowania reguły unormowane w art. 57 § 5 k.p.a., gdyż termin określony w art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p., jest terminem materialnym, przewidzianym na dokonanie przez dany podmiot, materialnoprawnego obowiązku zawiadomienia Komisji oraz spółki publicznej o przekroczeniu określonego progu ogólnej liczby głosów w tej spółce publicznej. Brak jest natomiast przepisu prawa, który unormowałby zastosowanie art. 57 § 5 k.p.a. w kwestii wywiązania się przez ten podmiot z przedmiotowego obowiązku informacyjnego. Słusznie zatem uznała Komisja, że dla zachowania terminu na zawiadomienie Komisji i spółki publicznej o stanie posiadania w spółce publicznej, istotny jest dzień doręczenia zawiadomienia adresatowi, a nie dzień nadania zawiadomienia w placówce pocztowej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, termin realizacji obowiązku zawiadomienia Komisji oraz spółki publicznej "niezwłocznie", "nie później niż w terminie 4 dni roboczych" od dnia, w którym podmiot dowiedział się o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów, jest uregulowany w sposób jednoznaczny i precyzyjny.

Sąd pierwszej instancji nie zgodził się również ze stanowiskiem Skarżącej, że nałożona kara pieniężna jest nieproporcjonalna. WSA podkreślił, że na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 2 u.o.p., za niedokonanie w terminie zawiadomienia, o którym mowa w art. 69, lub dokonanie takiego zawiadomienia z naruszeniem warunków określonych w tych przepisach, Komisja mogła nałożyć karę pieniężną do wysokości 1.000.000 zł. Nałożona na Skarżącą kara pieniężna w wysokości 90.000 zł, stanowi 9% możliwej, maksymalnej kary pieniężnej wymierzanej na podstawie tego przepisu za delikt administracyjny popełniony przez Skarżącą.

Od przedmiotowego wyroku F.E. oraz I. S.A. złożyły skargi kasacyjne, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia zarzutów wymienionych w pkt 1-5 skargi kasacyjnej F.E. przy jednoczesnym uwzględnieniu zarzutu wskazanego w pkt 6, oraz ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia zarzutów wymienionych w pkt 1-6 skargi kasacyjnej IFERIA S.A. przy jednoczesnym uwzględnieniu zarzutu wskazanego w pkt 7 - o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w części oddalającej skargę w przedmiocie zarzutu dotyczącego wysokości wymierzonej kary ze względu na jej nieproporcjonalny wymiar w stosunku do wagi i skali naruszenia, jej celu represyjnego, prewencji indywidualnej i ogólnej, sytuacji finansowej Skarżącej, czasu trwania nieprawidłowości, oraz faktu, że Skarżąca ostatecznie dokonała zawiadomienia, gotowości Skarżącej do wnikliwego wyjaśnienia sprawy oraz współpracy w toku postępowania przed Organem i przekazanie sprawy w tej części Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Skargę kasacyjną F. E. oparto na podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), zarzucając:

1. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązku rozpoznania skargi na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29 maja 2018r., nr DPS-WPO.456.23.2018.MS (dalej w skrócie: Decyzja) w granicach sprawy, co skutkowało nierozpoznaniem wszystkich zarzutów objętych skargą, znajdujących oparcie w stanie faktycznym oraz prawnym, błędnie ocenionym przez Organ nadzoru tj. zarzutów:

a. naruszenia przez Organ nadzoru art. 28 k.p.a., w zw. z art. 529 § 1 pkt 4 i art. 531 § 1 k.s.h., poprzez nieuwzględnienie że w dniu 22 marca 2016 r. doszło do podziału spółki F..A. (obecnie F.E.) poprzez przeniesienie całości jej majątku na spółkę I. S.A. z wyłączeniem enumeratywnie wymienionych składników majątkowych, oraz tego że zgodnie z planem podziału, to spółka I. S.A. winna być stroną niniejszego postępowania, a w przypadku podziału dokonanego przez F..A. (obecnie F.E.) mamy do czynienia z sukcesją uniwersalną w zakresie określonym planem podziału;

b. naruszenia przez Organ nadzoru art. 69 ust. 1 u.o.p. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że określony w tym przepisie termin wykonania czynności zawiadomienia jest terminem prawa materialnego, a nie terminem proceduralnym do którego zastosowanie miałby art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., a także przyjęcie, że standardowe reguły wykładni prowadzą do skonstruowania na podstawie tego przepisu art. 69 ust. 1 u.o.p. normy prawnej stanowiącej, iż zawiadomienie o osiągnięciu przez akcjonariusza określonej liczbie głosów w spółce publicznej powinno być przekazane w taki sposób, aby dotarło do KNF i spółki publicznej niezwłocznie, nie później niż w ciągu 4 dni roboczych;

c. naruszenia przez Organ nadzoru art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 5 u.n.r.f. i w związku z art. 69 ust. 1 u.o.p., poprzez niezastosowanie art. 57 § 1 pkt 2 k.p.a. dla określenia skutków prawnych nadania zawiadomień wysłanych w dniu 4 stycznia 2012 r. i brak uznania, że fakt nadania zawiadomień w tym dniu stanowił o zachowaniu terminu do wykonania czynności zawiadomienia o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 1) u.o.p., a to niezastosowania w niniejszej sprawie art. 11 ust. 5 u.n.r.f., który stanowi, że do postępowania Komisji i przed Komisją stosuje się k.p.a., chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej;

d. naruszenia przez Organ nadzoru art. 97 ust. 1 pkt 2) u.o.p. w związku z naruszeniem art. 2 i 7 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z nie dającą jednoznacznych wyników wykładnią art. 69 ust. 1 u.o.p., poprzez nałożenie na spółkę F. .E kary pieniężnej bez pełnej i pewnej podstawy prawnej, co stanowi naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa i zasady praworządności oraz stosowanej na zasadzie analogii z art. 42 ust. 1 Konstytucji zasady nullum delictum sine lege certa;

e. naruszenia przez Organ nadzoru art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 43 (a contrario) i 45 (per analogiam) Konstytucji, a to poprzez nieuznanie przez Komisję że doszło do przedawnienia karalności za zarzucane Spółce naruszenie obowiązków informacyjnych, w sytuacji gdy Komisja o opóźnieniu w przekazaniu informacji wiedziała natychmiast, a wszczęła postępowanie w tym zakresie dopiero po upływie ponad 4 lat od tego zdarzenia, które to działanie może być postrzegane jako naruszające zasady zaufania podmiotów prawnych do organów władzy państwowej, gdyż bo upływie takiego czasu spółka mogła być przekonana, że postąpiła w sprawie prawidłowo, a także poprzez nałożenie kary po upływie tak znacznego czasu z naruszeniem zasad rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze, że zgodnie z Konstytucją tylko zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości nie podlegają przedawnieniu, a więc a contrario wszelkie inne delikty winny ulegać przedawnieniu;

f. naruszenia przez Organ nadzoru art. 7, art. 77 § 1 i 4, oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego oraz nienależytą ocenę materiału zgromadzonego, a to wobec przyjęcia przez Organ, iż oficjalne stanowisko Komisji odnośnie do wykładni art. 69 ust. 1 u.o.o.p. było opublikowane przez Komisję zanim Skarżący dopuścił się naruszenia, za które został ukarany przedmiotową karą oraz poprzez stwierdzenie, że Skarżący nie jest pierwszym i jedynym podmiotem ukaranym w analogicznym stanie faktycznym i prawnym związanym z wykładnią terminu zawiadomienia przewidzianego w art. 69 ust. 1 tej ustawy jako terminu materialnego a nie procesowego, pomimo braku zakomunikowania i wskazania konkretnych decyzji zapadłych uprzednio w stosunku do tych rzekomo analogicznie ukaranych podmiotów,

- co doprowadziło do niesłusznego oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi z dnia 3 lipca 2018 r. w trybie art. 151 p.p.s.a.;

2. naruszenie art. 189g § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przepis ten w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie;

3. naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a poprzez ich niezastosowanie, skutkujące oddaleniem skargi w trybie art. 151 p.p.s.a., a to w następstwie przeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonej decyzji Komisji Nadzoru Finansowego w sposób nieprawidłowy;

4. naruszenie art. 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i zaakceptowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoim rozstrzygnięciu sposobu przeprowadzenia przez Organ nadzoru oceny materiału dowodowego zawartego w sprawie w przypadku gdy ocena to została przeprowadzona w sposób nieprawidłowy, skutkujący błędnym uznaniem przez Komisję Nadzoru Finansowego, że w sprawie nie zachodziły podstawy do uznania, że działanie Skarżącej w postaci nadania zawiadomień wysłanych w dniu 4 stycznia 2012 r. stanowiło o zachowaniu terminu do wykonania czynności zawiadomienia o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 1) u.o.p.;

5. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 43 (a contrario) i art. 45 (per analogiom) Konstytucji, a to poprzez nieuznanie przez Sąd że doszło do przedawnienia karalności za zarzucane Spółce naruszenie obowiązków notyfikacyjnych, w sytuacji gdy zdarzenie miało miejsce dniu 4 stycznia 2012 r., a wszczęła postępowanie w tym zakresie dopiero w dniu 23 sierpnia 2016 r. po upływie ponad 4 lat od tego zdarzenia, które to działanie może być postrzegane jako naruszające zasady zaufania podmiotów prawnych do organów władzy państwowej, gdyż po upływie takiego czasu spółka mogła być przekonana, że postąpiła w sprawie prawidłowo, a także poprzez nałożenie kary po upływie tak znacznego czasu z naruszeniem zasad rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze, że zgodnie z Konstytucją tylko zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości nie podlegają przedawnieniu, a wiec a contrario wszelkie inne delikty winny ulegać przedawnieniu;

- które to naruszenia (wymienione w pkt 1-5 niniejszej skargi kasacyjnej) przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem prawidłowe zastosowanie wszystkich wskazanych wyżej przepisów winno skutkować uznaniem, że wskazane naruszenia były naruszeniami przepisów i to w stopniu rażącym, a tym samym winno skutkować uwzględnieniem skargi.

W przypadku nieuwzględnienia powyższych zarzutów, wymienionych w pkt 1 - 5 niniejszej skargi kasacyjnej, przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucono:

6. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 96 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p. poprzez błędne przyjęcie, iż wymierzona Decyzją kara finansowa ma wymiar proporcjonalny w stosunku do wagi i skali naruszenia, jej celu represyjnego, prewencji indywidualnej i ogólnej, sytuacji finansowej Skarżącej, czasu trwania nieprawidłowości, oraz faktu, że Skarżąca ostatecznie dokonała zawiadomienia, gotowości Skarżącej do wnikliwego wyjaśnienia sprawy oraz współpracy w toku postępowania przed Organem.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną I. S.A. oparto na podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając:

1. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązku rozpoznania skargi na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 29 maja 2018r., nr DPS-WPO.456.23.2018.MS w granicach sprawy, co skutkowało nierozpoznaniem wszystkich zarzutów objętych skargą, znajdujących oparcie w stanie faktycznym oraz prawnym, błędnie ocenionym przez Organ nadzoru tj. zarzut naruszenia przez Organ nadzoru art. 28 k.p.a. w zw. z art. 529 § 1 pkt 4 i art. 531 § 1 K.s.h., poprzez nie uwzględnienie, że w dniu 22.03.2016 r. doszło do podziału spółki F..A. (obecnie F.E.) poprzez przeniesienie całości jej majątku na Spółkę skarżącą z wyłączeniem enumeratywnie wymienionych składników majątkowych, oraz tego że zgodnie z planem podziału, to Spółka I. S.A. winna być stroną niniejszego postępowania, a w przypadku podziału dokonanego przez F.A. (obecnie F.E.) mamy do czynienia z sukcesją uniwersalną w zakresie określonym planem podziału, a ponadto zarzucono:

2. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązku rozpoznania skargi na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (dalej w skrócie: Komisja, Organ nadzoru, Organ) z dnia 29 maja 2018r., nr DPS-WPO.456.23.2018.MS (dalej w skrócie: Decyzja) w granicach sprawy, co skutkowało nierozpoznaniem wszystkich zarzutów objętych skargą, znajdujących oparcie w stanie faktycznym oraz prawnym, błędnie ocenionym przez Organ nadzoru tj. zarzutów:

a. naruszenia przez Organ nadzoru art. 69 ust. 1 u.o.p. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że określony w tym przepisie termin wykonania czynności zawiadomienia jest terminem prawa materialnego, a nie terminem proceduralnym do którego zastosowanie miałby art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., a także przyjęcie, że standardowe reguły wykładni prowadzą do skonstruowania na podstawie tego przepisu art. 69 ust. 1 u.o.p. normy prawnej stanowiącej, iż zawiadomienie o osiągnięciu przez akcjonariusza określonej liczbie głosów w spółce publicznej powinno być przekazane w taki sposób, aby dotarło do KNF i spółki publicznej niezwłocznie, nie później niż w ciągu 4 dni roboczych;

b. naruszenia przez Organ nadzoru art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 5 u.n.r.f. i w związku z art. 69 ust. 1 u.o.p., poprzez niezastosowanie art. 57 § 1 pkt 2 k.p.a. dla określenia skutków prawnych nadania zawiadomień wysłanych w dniu 4 stycznia 2012 r. i brak uznania, że fakt nadania zawiadomień w tym dniu stanowił o zachowaniu terminu do wykonania czynności zawiadomienia o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 1) u.o.p., a to niezastosowania w niniejszej sprawie art. 11 ust. 5 u.n.r.f., który stanowi, że do postępowania Komisji i przed Komisją stosuje się k.p.a., chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej;

c. naruszenia przez Organ nadzoru art. 97 ust. 1 pkt 2) u.o.p. w związku z naruszeniem art. 2 i 7 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z nie dającą jednoznacznych wyników wykładnią art. 69 ust. 1 u.o.p., poprzez nałożenie na spółkę F.E. kary pieniężnej bez pełnej i pewnej podstawy prawnej, co stanowi naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa i zasady praworządności oraz stosowanej na zasadzie analogii z art. 42 ust. 1 Konstytucji zasady nullum delictum sine lege certa;

d. naruszenia przez Organ nadzoru art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 43 (a contrario) i 45 (per analogiam) Konstytucji, a to poprzez nieuznanie przez Komisję że doszło do przedawnienia karalności za zarzucane Spółce naruszenie obowiązków informacyjnych, w sytuacji gdy Komisja o opóźnieniu w przekazaniu informacji wiedziała natychmiast, a wszczęła postępowanie w tym zakresie dopiero po upływie ponad 4 lat od tego zdarzenia, które to działanie może być postrzegane jako naruszające zasady zaufania podmiotów prawnych do organów władzy państwowej, gdyż bo upływie takiego czasu spółka mogła być przekonana, że postąpiła w sprawie prawidłowo, a także poprzez nałożenie kary po upływie tak znacznego czasu z naruszeniem zasad rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze, że zgodnie z Konstytucją tylko zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości nie podlegają przedawnieniu, a więc a contrario wszelkie inne delikty winny ulegać przedawnieniu;

e. naruszenia przez Organ nadzoru art. 7, art. 77 § 1 i 4, oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego oraz nienależytą ocenę materiału zgromadzonego, a to wobec przyjęcia przez Organ, iż oficjalne stanowisko Komisji odnośnie do wykładni art. 69 ust. 1 u.o.p. było opublikowane przez Komisję zanim Skarżący dopuścił się naruszenia, za które został ukarany przedmiotową karą oraz poprzez stwierdzenie, że Skarżący nie jest pierwszym i jedynym podmiotem ukaranym w analogicznym stanie faktycznym i prawnym związanym z wykładnią terminu zawiadomienia przewidzianego w art. 69 ust. 1 tej ustawy jako terminu materialnego a nie procesowego, pomimo braku zakomunikowania i wskazania konkretnych decyzji zapadłych uprzednio w stosunku do tych rzekomo analogicznie ukaranych podmiotów,

- co doprowadziło do niesłusznego oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi z dnia 3 lipca 2018 r. w trybie art. 151 p.p.s.a.;

3. naruszenie art. 189g § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa przepis ten w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie;

4. naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a poprzez ich niezastosowanie, skutkujące oddaleniem skargi w trybie art. 151 p.p.s.a., a to w następstwie przeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonej decyzji Komisji Nadzoru Finansowego w sposób nieprawidłowy;

5. naruszenie art. 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i zaakceptowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoim rozstrzygnięciu sposobu przeprowadzenia przez Organ nadzoru oceny materiału dowodowego zawartego w sprawie w przypadku gdy ocena to została przeprowadzona w sposób nieprawidłowy, skutkujący błędnym uznaniem przez Komisję Nadzoru Finansowego, że w sprawie nie zachodziły podstawy do uznania, że działanie Skarżącej w postaci nadania zawiadomień wysłanych w dniu 4 stycznia 2012 r. stanowiło o zachowaniu terminu do wykonania czynności zawiadomienia o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 1) u.o.p.;

6. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 12 § i k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 43 (a contrario) i art. 45 (per analogiom) Konstytucji, a to poprzez nieuznanie przez Sąd że doszło do przedawnienia karalności za zarzucane Spółce naruszenie obowiązków notyfikacyjnych, w sytuacji gdy zdarzenie miało miejsce dniu 4 stycznia 2012 r., a wszczęła postępowanie w tym zakresie dopiero w dniu 23 sierpnia 2016 r. po upływie ponad 4 lat od tego zdarzenia, które to działanie może być postrzegane jako naruszające zasady zaufania podmiotów prawnych do organów władzy państwowej, gdyż po upływie takiego czasu spółka mogła być przekonana, że postąpiła w sprawie prawidłowo, a także poprzez nałożenie kary po upływie tak znacznego czasu z naruszeniem zasad rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze, że zgodnie z Konstytucją tylko zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości nie podlegają przedawnieniu, a wiec a contrario wszelkie inne delikty winny ulegać przedawnieniu;

- które to naruszenia (wymienione w pkt 1-5 niniejszej skargi kasacyjnej) przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem prawidłowe zastosowanie wszystkich wskazanych wyżej przepisów winno skutkować uznaniem, że wskazane naruszenia były naruszeniami przepisów i to w stopniu rażącym, a tym samym winno skutkować uwzględnieniem skargi.

W przypadku nieuwzględnienia powyższych zarzutów, wymienionych w pkt 1 - 6 niniejszej skargi kasacyjnej, przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucono:

7. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 96 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p. poprzez błędne przyjęcie, iż wymierzona Decyzją kara finansowa ma wymiar proporcjonalny w stosunku do wagi i skali naruszenia, jej celu represyjnego, prewencji indywidualnej i ogólnej, sytuacji finansowej Skarżącej, czasu trwania nieprawidłowości, oraz faktu, że Skarżąca ostatecznie dokonała zawiadomienia, gotowości Skarżącej do wnikliwego wyjaśnienia sprawy oraz współpracy w toku postępowania przed Organem.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Odpowiedzi na powyższe skargi kasacyjne nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie posiedzenia na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Skargi kasacyjne F.E. i I. S.A. nie mają usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Skargi te zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a., jednak poszczególne zarzuty skarg kasacyjnych nie zostały zakwalifikowane do właściwych podstaw kasacyjnych z pkt 1 i 2 tego przepisu.

W pierwszej kolejności rozpoznaniu przez NSA podlegał zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 529 § 1 pkt 4 i art. 531 § 1 K.s.h. (punkt 1 petitum skargi kasacyjnej I. S.A. oraz pkt 1.a. petitum skargi kasacyjnej F.E.)

Nie mają racji skarżące kasacyjnie Spółki I. S.A. oraz F.E. zarzucając Sądowi I instancji niedopełnienie obowiązku rozpoznania skargi w granicach sprawy, co skutkowało nierozpoznaniem wszystkich zarzutów objętych skargą, poprzez nieuwzględnienie, że w dniu 22.03.2016 r. doszło do podziału spółki F..A. (obecnie F.E.) i że zgodnie z planem podziału to Spółka I. S.A. powinna być stroną niniejszego postępowania.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na wadliwą konstrukcję sformułowanego w skargach kasacyjnych zarzutu. Art. 134 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o którym mowa w tym przepisie, oznacza jedynie to, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Skuteczność zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. zależy zatem od wykazania, że Sąd rozpoznając skargę dokonał oceny zgodności z prawem innej sprawy lub z przekroczeniem granic rozpoznawanej sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 25 września 2009r., sygn. akt II FSK 629/08). Skarżące kasacyjnie Spółki nie wykazały, że Sąd dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy lub z przekroczeniem granic rozpoznawanej sprawy, dlatego tak skonstruowany zarzut nie mógł zostać uwzględniony.

Nie jest też trafna merytoryczna argumentacja skarżących kasacyjnie, że Spółka przejmująca powinna być stroną niniejszego postępowania, a więc i adresatem zaskarżonej Decyzji, a zatem że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 28 k.p.a.

Art. 28 k.p.a. przewiduje, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego, kształtujące związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującymi normami prawnymi, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonej Decyzji stanowiły art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p., w którym uregulowano materialnoprawny obowiązek zawiadomienia Komisji oraz spółki publicznej o osiągnięciu lub przekroczeniu określonego progu ogólnej liczby głosów w tej spółce publicznej oraz art. 97 ust. 1 pkt 2 u.o.p., w którym przewidziano sankcję za niewykonanie powyższego obowiązku, w terminie określonym w art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p.

Niekwestionowane przez skarżące kasacyjnie Spółki są ustalenia faktyczne w tej sprawie, które doprowadziły do uznania przez Komisję, że wskutek dokonanej umowy sprzedaży pomiędzy spółkami obowiązek, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p., ciążył w niniejszej sprawie na skarżącej Spółce F.E. W stanie faktycznym tej sprawy przepisy art. 69 ust. 1 pkt 1 i art. 97 ust. 1 pkt 2 u.o.p. kształtowały sytuację materialnoprawną skarżącej Spółki, stanowiąc o jej interesie prawnym w przedmiotowym postępowaniu. Spółka ta była obowiązana na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p. do zawiadomienia w terminie określonym w tym przepisie, Komisji oraz Emitenta o przekroczeniu progu 90% ogólnej liczby głosów w Emitencie.

Obowiązku tego nie zmienił podział Spółki skarżącej (F.E.) i przejęcie w trybie art. 529 § 1 pkt 4 K.s.h. części jej majątku przez Spółkę przejmującą (I. S.A.). Zdaniem NSA prawidłowo w tej sprawie przyjęła Komisja i zasadnie zaakceptował to Sąd pierwszej instancji, że skoro w związku z trybem dokonanego podziału majątku Spółki skarżącej, tj. przeniesieniem części jej majątku na Spółkę przejmującą (art. 529 § 1 pkt 4 K.s.h.), nie doszło do utraty bytu prawnego przez Spółkę skarżącą, to ta Spółka ponosi odpowiedzialność publicznoprawną za swoje działania, w tym przypadku za brak zawiadomienia w terminie Komisji oraz Emitenta o przekroczeniu progu 90% ogólnej liczby głosów w Emitencie, a więc naruszenie obowiązku wynikającego z art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy o ofercie.

Wprawdzie zgodnie z art. 531 § 1 K.s.h., spółki przejmujące lub spółki nowo zawiązane powstałe w związku z podziałem wstępują z dniem podziału bądź z dniem wydzielenia w prawa i obowiązki spółki dzielonej, określone w planie podziału, a z § 2 tego przepisu wynika, że na spółkę przejmującą lub spółkę nowo zawiązaną powstałą w związku z podziałem przechodzą z dniem podziału bądź z dniem wydzielenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, pozostające w związku z przydzielonymi jej w planie podziału składnikami majątku spółki dzielonej, a które zostały przyznane spółce dzielonej, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej, jednakże wynikająca z tych przepisów zasada częściowej sukcesji uniwersalnej, nie może stanowić podstawy przeniesienia administracyjnej odpowiedzialności za popełniony delikt administracyjny ze spółki dzielonej na spółkę przejmującą, jeżeli nie utraciła bytu prawnego spółka dzielona, która dopuściła się tego deliktu. W takiej sytuacji spółka przejmująca nie może stać się stroną postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej odpowiedzialności administracyjnej za popełniony delikt administracyjny w miejsce będącej sprawcą tego deliktu spółki dzielonej, pozostającej w obrocie prawnym. Przewidziana w art. 531 § 2 K.s.h. możliwość sukcesji uprawnień administracyjnoprawnych stanowi wyjątek od obowiązującej w prawie administracyjnym zasady, że "W prawie administracyjnym następstwo prawne, rozumiane jako pochodne nabycie praw i obowiązków administracyjnoprawnych jest co do zasady niedopuszczalne, co wiąże się z cechami stosunku administracyjnoprawnego, a mianowicie z osobistym, z reguły, charakterem uprawnień i obowiązków publicznoprawnych" (por. wyrok NSA z 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 1414/16). Co do zasady za niedopuszczalną uznaje się w prawie administracyjnym sukcesję praw i obowiązków wynikających z aktu administracyjnego (por. m.in. G. Łaszczyca, A. Matan, Następstwo w prawie administracyjnym (w:) Koncepcja systemu prawa administracyjnego, red. J. Zimmermann, Warszawa 2007, s. 279), co jest konsekwencją charakteru stosunku administracyjnoprawnego materialnego, z którego wynikają prawa i obowiązki o charakterze osobistym, odnoszące się wyłącznie do zindywidualizowanego podmiotu, a wyjątków od tej zasady nie można interpretować rozszerzająco. A zatem art. 531 § 2 K.s.h. wprowadzający wyjątek od tej zasady, którego nie można interpretować rozszerzająco, nie stanowi w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawy przeniesienia odpowiedzialności administracyjnoprawnej za popełniony delikt administracyjny ze spółki dzielonej na spółkę przejmującą.

Z tych względów za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 28 K.p.a. w zw. z art. 529 § 1 pkt 4 i art. 531 § 1 K.s.h., poprzez nieuwzględnienie dokonanego w dniu 22 marca 2016 r. podziału skarżącej Spółki. Dokonanie tej czynności prawnej nie wpłynęło bowiem na kwestię odpowiedzialności administracyjnoprawnej Spółki F.E. z tytułu niewywiązania się w terminie z obowiązku wynikającego z art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p. oraz na jej status strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie kary pieniężnej za niewywiązanie się z tego obowiązku.

Po przesądzeniu kwestii strony niniejszego postępowania, w dalszej kolejności rozpoznaniu przez NSA podlegały podniesione w skargach kasacyjnych zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej kolejności zarzuty naruszenia prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego jest uzależniona od uznania, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

W ocenie NSA nietrafne są zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p. w związku z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 97 ust. 1 pkt 2 u.o.p. w zw. z art. 2, art. 7 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji RP i w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a. (punkt 1 lit. b-d oraz f skargi kasacyjnej F.E. oraz punkt 2 lit. a-c oraz e skargi kasacyjnej I. S.A.).

W tym zakresie należy podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, że termin określony w art. 69 ust. 1 u.o.p. jest terminem prawa materialnego, którego niezachowanie pociąga skutki materialne dla nabywcy pakietów akcji polegające na nałożeniu sankcji (por. wyrok NSA z 24 listopada 2017r., sygn. akt II GSK 266/16; dostępny na stronie internetowej w CBOSA). Zachowanie tego terminu ma miejsce w sytuacji, gdy nabywca zawiadamia o tym podmioty wskazane w ustawie, niezwłocznie i nie później niż w terminie 4 dni roboczych od dnia, w którym dowiedziano się o zmianie udziału lub przy zachowaniu należytej staranności można się o niej dowiedzieć. NSA podkreśla, że zawiadomienie, o którym mowa w art. 69 ust. 1 u.o.p. ma być powiadomieniem o zaistniałym fakcie, które ma mieć miejsce w terminie wskazanym w przepisie. Nie ma do niego zastosowania art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.

Wymogu zawiadomienia z art. 69 ust. 1 u.o.p. nie spełnia zatem wysłanie takiej informacji nie później niż 4 dni robocze od dnia, w którym doszło do zmiany udziału w ogólnej liczbie głosów w udziałach procentowych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Zawiadomienie takie ma dotrzeć w tym terminie do podmiotów wskazanych przez przepisy prawa, nawet wówczas gdy istnieją obiektywne trudności ze względu na układ dni stanowiących okres, w którym biegnie termin powiadomienia. Z tego powodu nie mogą być podstawą odmiennej oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 69 ust. 1 u.o.p. okoliczności związane z działaniami podmiotu wynikające z kalendarzowo określonych dni świątecznych lub wolnych od pracy. Obowiązek informacyjny, w zakresie którego nałożono na Spółkę skarżącą karę, dotyczy podmiotu profesjonalnego jako uczestnika rynku wrażliwego, zatem wymaganie od niego w tym zakresie podwyższonej staranności nie jest naruszeniem jego praw. W konsekwencji stwierdzić należy, że nie narusza prawa stanowisko Sądu pierwszej instancji dokonujące takiej oceny uchybienia terminu przez Skarżącą kasacyjnie F.E.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. (punkt 4 petitum skargi kasacyjnej F.E. i pkt 5 petitum skargi kasacyjnej I. S.A.). Pozbawione usprawiedliwionych podstaw prawnych jest bowiem twierdzenie skarżących kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji zaniechał wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i zaakceptował nieprawidłową ocenę przez Organ materiału dowodowego skutkującą błędnym uznaniem, że nie zachodziły podstawy do uznania, że nadanie zawiadomień wysłanych w dniu 4 stycznia 2012 r. stanowiło zachowanie terminu przewidzianego w art. 69 ust. 1 pkt 1 u.o.p.

Całkowicie nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.p.s.a. Przepis ten w ogóle nie zawiera bowiem takiej jednostki redakcyjnej jak wskazano w skargach kasacyjnych tj. § 2. Art. 1 p.p.s.a. przewiduje, że "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne)". W skargach kasacyjnych nie zarzucono, że niniejsza sprawa nie ma charakteru sprawy sądowoadministracyjnej podlegającej regulacji zawartej w ustawie p.p.s.a. Przedmiotowa sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, została rozpoznana przez właściwy sąd, a fachowy pełnomocnik skarżących nie zakwestionował tego skutecznie w skardze kasacyjnej.

Nie ma usprawiedliwionych podstaw także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a byłby zatem zasadny jedynie wówczas, gdyby w skardze kasacyjnej wykazano, że Sąd rozpoznając skargę dokonał oceny zgodności z prawem innej sprawy lub z przekroczeniem granic rozpoznawanej sprawy. Tego zaś Skarżące kasacyjnie Spółki nie wykazały.

Nie mógł też zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. NSA zauważa, że Sąd pierwszej instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął art. 151 p.p.s.a., bowiem w tym zakresie oddalił skargę F.E. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji mógł naruszyć przepis art. 151 p.p.s.a. prze jego niewłaściwe zastosowanie, nie mógł natomiast naruszyć w ten sposób art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ta norma prawna mogłaby bowiem być naruszona, ale tylko przez jej niezastosowanie, zatem zarzut kasacyjny powinien podnosić wadę niezastosowania przepisu, który powinien być stosowany, a nie wadliwe stosowanie przepisu, który należało zastosować.

Skarga kasacyjna jest formalnym środkiem prawnym i z tego względu została ukształtowana jako środek profesjonalny. Niezależnie jednak od sposobu ujęcia tego zarzutu, stwierdzić należy, że jest on merytorycznie nietrafny, bowiem analiza akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że ocena zebranych w sprawie dowodów jest spójna i logiczna, a to oznacza, że nie można przypisać jej dowolności. Fakt, że ocena tych samych okoliczności jest odmienna w działaniach Organu i Sądu oraz Skarżących, nie jest równoznaczne z oceną wadliwą, jak próbują to uzasadniać skarżące kasacyjnie Spółki.

Analogicznie ocenić należy także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2, 7, 43 i 45 Konstytucji przez nieuznanie przez Sąd, że doszło do przedawnienia karalności (pkt 5 petitum skargi kasacyjnej F.E i punkt 6 petitum skargi kasacyjnej I. S.A.). Należy uznać, że nie mogło dojść do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., skoro Sąd pierwszej instancji tego przepisu nie stosował, oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Dokonana zaś przez Sąd ocena, że w tej sprawie nie doszło do przedawnienia, jest zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego merytorycznie prawidłowa.

Zdaniem NSA chybiony jest bowiem zarzut podnoszący naruszenie art. 68 § 1 o.p., zawarty dopiero w uzasadnieniach skarg kasacyjnych, co wymaga podkreślenia w kontekście wadliwości konstrukcyjnej ocenianych skarg kasacyjnych. W orzecznictwie NSA przesądzona jest zasada niestosowania art. 68 § 1 o.p. do kar pieniężnych, które mogą być wymierzane przez KNF. W ukształtowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych przyjmuje się obecnie jednolicie, że art. 68 § 1 o.p. nie ma do tych kar zastosowania. Przykładowo można wskazać wyrok NSA z 20 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1467/18 (orzeczenie dostępne na stronie internetowej w CBOSA). W tym zakresie trafny jest zatem pogląd Sądu pierwszej instancji, a NSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielając ten pogląd w całości, nie widzi potrzeby powtarzania w tym miejscu argumentacji przyjmowanej w orzecznictwie na jego uzasadnienie, która została trafnie przytoczona w kontrolowanym wyroku.

W konsekwencji niezasadny jest też podniesiony w skargach kasacyjnych zarzut naruszenia art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2, 7, 43 i 45 Konstytucji poprzez nieuznanie że doszło do przedawnienia karalności i wszczęcie postępowania dopiero po ponad 4 latach od popełnienia deliktu (punkt 1e petitum skargi kasacyjnej F.E. i punkt 2d petitum skargi kasacyjnej I. S.A.). Instytucja przedawnienia nie jest konstytucyjnym prawem podmiotowym jednostki, w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że nie istnieje konstytucyjne prawo do przedawnienia ani ekspektatywa takiego prawa, zasady przedawnienia nie można wyprowadzić z klauzuli demokratycznego państwa prawnego ani z art. 43 Konstytucji RP (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 maja 2005 r., sygn. akt SK 44/04).

Jako niezasadny należy również ocenić zarzut podnoszący naruszenie art. 189g k.p.a. (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej F.E oraz pkt 3 petitum skargi kasacyjnej I. S.A.). Analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, że przepis ten nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie ze względu na treść art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017, poz. 935). Z chwilą wejścia w życie tej noweli niniejsza sprawa była wszczęta lecz niezakończona, bowiem Decyzja – po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez KNF – została wydana po wejściu w życie noweli. Organ miał zatem obowiązek stosować w tej sprawie przepisy dotychczasowe, a te nie zawierały ogólnej reguły przedawnienia przy wymierzaniu administracyjnych kar pieniężnych.

Nie mógł też zostać uwzględniony przez NSA zarzut naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 96 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.o.p. poprzez błędne przyjęcie, iż wymierzona kara jest proporcjonalna (pkt 6 petitum skargi kasacyjnej F.E. i pkt 7 petitum skargi kasacyjnej I.S.A.), gdyż na uzasadnienie tego zarzutu nie powołano w skardze kasacyjnej żadnych argumentów dotyczących nieproporcjonalności nałożonej kary. W skargach kasacyjnych wskazano bowiem jedynie, że ponownego rozważenia wymaga celowość nałożenia na Spółkę kary po 4,5 roku od deliktu, gdyż nie zostanie spełniony prewencyjny cel sankcji. Argumentacja skarg kasacyjnych nie dotyczy zatem zarzucanej nieproporcjonalności, a Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony jedynie do weryfikacji zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej i nie może z własnej inicjatywy podejmować żadnych działań w celu samodzielnego poszukiwania wad zaskarżonego wyroku.

W konsekwencji, skoro podniesione w skargach kasacyjnych zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego nie mogły zostać przez NSA uwzględnione, za niezasadny uznać należy zarzut nieprawidłowej kontroli przez WSA zaskarżonej decyzji, naruszającej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące oddaleniem skargi w trybie art. 151 p.p.s.a. (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej F. E oraz pkt 4 petitum skargi kasacyjnej I. S.A.).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne na podstawie art. 184 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Zasądzona kwota 2700 zł stanowi zwrot kosztów za udział w rozprawie przed NSA pełnomocnika Organu, który występował przed sądem pierwszej instancji (pkt 2 sentencji wyroku).