Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1434/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Andrzej Czarnecki Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2005 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części nakładającej karę w kwocie 2000 (dwa tysiące) zł za samowolną zmianę wskazań urządzenia pomiarowo-kontrolnego (tachografu); 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. J. kwotę 222 (dwieście dwadzieścia dwa) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1434/05

Uzasadnienie

W dniu [...] listopada 2004 r. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. przeprowadzili kontrolę samochodu z przyczepą będącego w dyspozycji D. J. wykonującego działalność transportową. W wyniku kontroli ujawniono, iż kierujący pojazdem – D. J. – nie miał wypełnionej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, a nadto w samochodzie ujawniono przełącznik podłączony do instalacji tachografu, który zdaniem kontrolerów umożliwiał zmianę jego zapisów. Kontrolowany nie podpisał protokółu z powodu trudności w jego wydrukowaniu, w związku z tym protokół kontroli przesłano kontrolowanemu razem z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Przesłuchany w charakterze świadka D. J. wyjaśnił, iż w chwili zatrzymania do kontroli próbował wypisać kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych, a kiedy inspektor ITD zauważył przełącznik podłączony do tachografu przełącznik ten świadek wyrwał. D. J. dodatkowo złożył wyjaśnienia pismem z dnia [...] grudnia 2004 r., w którym przyznał, że w chwili kontroli próbował uzupełnić kartę opłaty, nie chodziło jednakże o jej całkowite wypisanie. Wyjaśniając istnienie przełącznika podłączonego do tachografu D. J. podał, że samochód kupił kilka miesięcy przed kontrolą i nie wiedział o istnieniu tego urządzenia. Nigdy z przełącznika tego nie korzystał, czego dowodem są okazane niezafałszowane wykresówki.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nałożył na D. J. kary pieniężne w kwocie 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i karę pieniężną w kwocie 2000 zł za samowolną zmianę wskazań urządzenia pomiarowo – kontrolnego w pojeździe.

Od decyzji tej D. J. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Organ administracji postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji.

Skarżący postawił zarzuty naruszenia przez decyzję przepisów postępowania – art. 7, art. 77, art. 80 i art. 86 kpa. oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, iż w chwili kontroli kierujący pojazdem próbował wypisać kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz, że dokonał samowolnej zmiany wskazań urządzenia kontrolno – pomiarowego. W uzasadnieniu odwołania skarżący podnosił, iż kartę opłaty miał wypisaną jednakże przez błąd nie były wpisane godziny co próbował uzupełnić w chwili kontroli. Ta okoliczność, w ocenie skarżącego, mogła stanowić podstawę do ukarania go karą w wysokości 500 zł za nieprawidłowe wypełnienie karty, a nie za nieuiszczenie opłaty, czyli tak jakby karty opłaty w ogóle nie posiadał. Odnosząc się do kary za dokonanie zmian w zapisach tachografu skarżący stwierdził, iż organ kontrolny nie udowodnił by kierowca dopuścił się dokonania takich zmian w zapisach urządzenia kontrolnego. Przeciwnie, jak wskazuje skarżący, okazane wykresówki dowodzą, iż nie dokonywano ingerencji w zapisu tachografu, a ponieważ ustawa nie określa kary za podłączenie do tachografu przełączników, nałożenie kary było wadliwe. Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 86 kpa przez przesłuchanie strony jako świadka, albowiem zdaniem skarżącego występowanie w charakterze strony wyłącza możliwość jej przesłuchania jako świadka.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzja z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 15 ust. 3 pkt 4, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp. 1.11.13. i lp. 1.4.1. załącznika do tej ustawy, art. 12, art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31. 12. 1985 r.), § 4 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 2, § 9 ust. 3 i § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań metrologicznych, jakim powinny odpowiadać tachografy samochodowe i wykresówki (Dz. U. Nr 230, poz. 1929), § 4 ust. 1 i 2 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy.

Powołując na treść § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych organ administracji stwierdził, iż okazana w czasie kontroli karta opłaty po drogach krajowych, jako niewypełniona w sposób określony przepisami rozporządzenia nie mogła stanowić dowodu uiszczenia opłaty.

Odwołując się do treści przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań metrologicznych, jakim powinny odpowiadać tachografy samochodowe i wykresówki, organ administracji stwierdził, iż przepisy te niedopuszczają jakiejkolwiek ingerencji osób nieupoważnionych w instalacje urządzenia kontrolno – pomiarowego jakim jest tachograf. Nadto dokonując oględzin wykresówek z dnia [...]/[...] października 2004 r. i [...]/[...] listopada 2004 r. organ ustalił, iż na wykresówkach tych nie jest widoczna aktywność kierowcy w pozycji odpoczynku, prędkość oraz zapis drogi. W ocenie organu odwoławczego zachowanie skarżącego w czasie kontroli wskazywało na używanie przełącznika podłączonego do tachografu, bowiem kierowca w chwili ujawnienia tego urządzenia wyrwał go z tachografu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. J., ponawiając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji, wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej i wstrzymanie jej wykonania.

Sąd postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2005 r. oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając zarzut braku podstaw do ukarania za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych skarżący przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji.

Odnosząc się do instalacji przełącznika skarżący ponownie wskazał, iż samochód zakupił stosunkowo niedawno przed kontrolą i nie wiedział o jego istnieniu. Co do kwestionowanych zapisów na wykresówkach, skarżący stwierdził, iż nie może się zgodzić z ocena organu administracji, bowiem przedłożone do kontroli wykresówki posiadają wszystkie wymagane zapisy. Powyższe, w ocenie skarżącego dowodzi, iż nie dokonywano zmian w zapisach tachografu za pomocą ujawnionego przełącznika, natomiast samo zainstalowanie jego nie daje podstaw do ukarania przedsiębiorcy.

Dodatkowo skarżący podniósł, analogicznie jak w odwołaniu od decyzji, zarzut naruszenia art. 86 kpa.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Uznając za bezsporne ujawnienie w toku kontroli niewypełnienie karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, organ administracji stwierdził, iż w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, oznacza to brak uiszczenia wymaganej opłaty.

Odnosząc się do ujawnionego przełącznika podłączonego do tachografu, organ administracji stwierdził, iż obowiązkiem przedsiębiorcy było dokonanie takich oględzin samochodu i jego urządzeń by po zakupie takie niedopuszczalne urządzenie odłączyć. Brak świadomości skarżącego o istnieniu przełącznika nie może wpływać, w ocenie organu, na zasadność nałożenia kary.

Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 86 kpa organ administracji nie dostrzegł w jaki sposób to "hipotetyczne" naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem skarżący został przesłuchany w charakterze strony, gdyż tak należy przesłuchanie to traktować.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna, aczkolwiek nie w całości.

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 15 ust. 3 pkt 4, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz lp. 1.11.13. i lp. 1.4.1. załącznika do tej ustawy, art. 12, art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31. 12. 1985 r.), § 4 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 2, § 9 ust. 3 i § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań metrologicznych, jakim powinny odpowiadać tachografy samochodowe i wykresówki (Dz. U. Nr 230, poz. 1929), § 4 ust. 1 i 2 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.).

Oddalając skargę, w zakresie nałożonej kary pieniężnej za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia wymaganej opłaty, Sąd miał na uwadze stan faktyczny ustalony przez organ administracji oraz odnoszące się do tego stanu faktycznego przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.).

Przedsiębiorca wykonujący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne uiszcza opłatę roczną, półroczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową (§ 3 w/w rozporządzenia). Stosownie do § 4 ust. 1 i ust. 2 powołanego rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu przed rozpoczęciem przejazdu zgodnie z § 5 i jedynie karta wypełniona zgodnie z § 5 w/w rozporządzenia stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący nie miał wypełnionej karty zgodnie z § 5 w/w rozporządzenia, którego ust. 3 i ust. 4 stanowią, iż kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Emisję spalin pojazdu samochodowego oznacza się przez ukośne skreślenie w rubryce "EURO" odpowiedniego pola "0" lub "1", tak aby właściwe oznaczenie emisji spalin pozostało nieskreślone. Termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema cyframi. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym.

Okazana do kontroli karta opłaty nie była wypełniona w rubrykach określających godziny ważności od i do. Zatem nie spełniała ona wymagań § 5 ust. 3 i ust. 4 w/w rozporządzenia, a jak stanowi § 5 ust. 6 w/w rozporządzenia karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W związku z powyższym Sąd orzekający w sprawie uznał, iż decyzja w zakresie nakładającym karę pieniężna na skarżącego za brak opłaty za przejazd po drogach krajowych, nie narusza prawa.

Organ administracji ujawniając podłączony do tachografu przełącznik arbitralnie stwierdził, iż okoliczność ta dowodzi dokonywanie, przez skarżącego, samowolnych zmian wskazań tego urządzenia kontrolnego. W związku z powyższym organ administracji ukarał skarżącego, według lp. 1.11.13. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo-kontrolnych zainstalowanych w pojeździe przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne.

Przepis ten wymaga dokonania zasadniczego ustalenia, a mianowicie takiego, że ujawnione podłączenie do tachografu miało wpływa na zmianę wskazań tego przyrządu. Ustawa o transporcie drogowym nie zawiera zapisu o możliwości ukarania za podłączenie jakiegoś urządzenia do tachografu, być może jest to luka w tych przepisach, nie zmienia to jednak faktu, iż nałożenie kary może nastąpić jedynie w sytuacji dokonania ustalenia, że jakieś urządzenie podłączone do urządzenia kontrolno-pomiarowego powoduje zmianę jego wskazań lub zapisów.

Skarżący wykazywał wykresówkami, że zapisy naniesione na nich nie są zafałszowane. Organ administracji próbował wykazać, że są do tych zapisów jakieś wątpliwości, jednakże okoliczność ta nie została udowodniona. Zatem w trakcie postępowania administracyjnego organ administracyjny powinien, kierując się treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, dokonać niezbędnych ustaleń wskazujących na to, że ujawniony przełącznik faktycznie wprowadzał zmiany we wskazaniach i zapisach tachografu znajdującego się w pojeździe skarżącego. Tymczasem organ administracji nie poczynił żadnych ustaleń mogących dać podstawę do stwierdzenia zawartego w zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji do nałożenia kary.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego o naruszeniu przez organ administracji art. 86 kpa, należy stwierdzić, iż nie jest on zasadny. Przepis ten pozwalał przesłuchać skarżącego w charakterze strony, co organ wykonał. W myśl tego przepisu do przesłuchania strony stosują się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Możliwość zastosowania środków przymusu w stosunku do świadka określa art. 88 § 3 kpa. Skarżący został co prawda przesłuchany na blankiecie protokółu przesłuchania świadka jednakże, przepis art. 86 kpa mówi także o przesłuchaniu strony, a nie o odebraniu od niej wyjaśnień. Zatem fakt przesłuchania strony na protokóle przesłuchania świadka nie stanowił, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w części nakładającej karę pieniężną za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo – kontrolnych, oddalając skargę na podstawie art. 151 tej ustawy w pozostałej części, oraz orzekł o kosztach postępowania na zasadzie art. 206 wymienionej ustawy. Na podstawie art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu.