Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1943/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 29 listopada 2016 roku R. K. (Skarżący) złożył wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się 22 września 2016 roku jego dziecka – M. K. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie lekarskie z 17 września 2016 roku, które potwierdzało pozostawanie matki dziecka pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.

Decyzją z [...] maja 2017 r. Prezydent miasta W. (Prezydent) odmówił Skarżącemu przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.

Prezydent ustalił dochód rodzinny za rok 2015 (rok poprzedzający okres zasiłkowy) na 80.656,30 zł na podstawie informacji uzyskanych z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów. Prezydent ustalił również, że U. K. – matka M. K. – przebywała na urlopie wychowawczym do dnia 12 maja 2016 r. W wyniku jej powrotu do pracy organ potraktował dochód przez nią osiągnięty za miesiąc następujący po miesiącu, w którym wróciła do pracy za dochód uzyskany.

Na podstawie powyższych ustaleń Prezydent ustalił, że miesięczny dochód rodziny Skarżącego wynosi 7.976,37 zł, co daje 1.994,09 zł na osobę i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 15b ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 roku, npoz. 1518 ze zm., dalej "ustawa").

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (SKO), zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 5 ust. 4b oraz 15b ust. 2 ustawy poprzez nieprawidłową metodę obliczenia miesięcznego dochodu rodzinny. W ocenie Skarżącego, dla ustalenia wysokości dochodu rodziny należało powiększyć dochód z 2015 roku o kwotę wynagrodzenia jego żony i tak uzyskaną kwotę podzielić przez 12 miesięcy. Skarżący podniósł także zarzuty naruszenia przez organ przepisów art. 8, art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji.

SKO decyzją z [...] września 2017 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta, podzielając w całości ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji. Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących nieprawidłowej metody wyliczenia średniego dochodu rodziny SKO przywołało stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 160/17. SKO wskazało również, że z art. 5 ust. 4b ustawy wynika, że w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ten należy dodać do dochodu członka rodziny, zdefiniowanego w art. 3 ust. 2a rodziny, to jest do przeciętnego miesięcznego dochodu. SKO podkreśliło, że operacje matematyczne z art. 5 ust. 4b ustawy dokonywane są wyłącznie na dochodach miesięcznych nie zaś rocznych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do tutejszego sądu zarzucając decyzji SKO naruszenie przepisów art. 8, art. 10 § 1 w związku z art. 81 k.p.a., art. 15, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz niezastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., jak również naruszenie przepisów praw materialnego to jest art. 5 ust. 4b oraz 15b ust. 2 ustawy oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w kwocie 268 złotych. W skardze zawarty został również wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy I SAB/Wa 299/17.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z 16 lutego 2018 roku sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Główny spór w sprawie dotyczył wykładni art. 5 ust. 4b ustawy. Skarżący, powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Szczecinie z 12 września 2013 roku, sygn. akt II SA/Sy 353/13 oraz WSA w Łodzi z 9 lipca 2013 roku, sygn. akt II SA/Łd 403/13 wskazywał, że dochód uzyskany przez jego żonę w czerwcu 2016 roku, to jest w miesiącu następnym po miesiącu jej powrotu do pracy z urlopu wychowawczego, winien być doliczony do dochodu rodziny z całego 2015 roku a następnie podzielony przez 12 miesięcy.

SKO poglądu tego nie podzieliło podkreślając, że operacje matematyczne o których mowa w art. 5 ust. 4b ustawy dokonywane są w odniesieniu do dochodu miesięcznego a nie do dochodu rocznego.

W ocenie sądu rację w tym sporze przyznać należało organowi.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy przez dochód rodziny rozumie się sumę dochodów członków rodziny. Z kolei dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a). Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W praktyce oznacza to, że w sytuacji, gdy nie mamy do czynienia z utratą lub uzyskaniem dochodu, tj. z sytuacjami wskazanymi w art. 5 ust. 4-4b ustawy należy po ustaleniu składu rodziny dokonać operacji matematycznych polegających na:

1) ustaleniu rocznego dochodu każdego pojedynczego członka rodziny (osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w rozumieniu art. 3 pkt 10),

2) podzieleniu rocznego dochodu każdego członka rodziny przez liczbę miesięcy, w których był uzyskiwany (tj. przez 12),

3) zsumowaniu przeciętnych miesięcznych dochodów wszystkich poszczególnych członków rodziny,

4) podzieleniu przez liczbę członków rodziny.

Uzyskany w efekcie tych czynności wynik należy porównać z obowiązującym kryterium dochodowym, w zależności od sytuacji, podstawowym bądź podwyższonym, którego przekroczenie zasadniczo będzie powodowało, że zasiłek rodzinny nie będzie się należał.

W art. 5 ust. 4-4b ustawy ustawodawca przewidział jednak sytuację zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać na uzyskaniu dochodu lub też na jego utracie. Definicję legalną uzyskania dochodu zawiera art. 3 pkt 24 ustawy. Zmiany polegające na uzyskaniu dochodu mogą nastąpić w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jak również po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

W zależności od charakteru zamian w strukturze dochodów, jak i czasu ich powstania ustawodawca przewidział różne zasady modyfikowania wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. W rozpoznawanej sprawie uzyskanie dochodu nastąpiło po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie zatem z art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, przewidziano zasadę doliczenia do ustalonego dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód przez te osoby został po raz pierwszy osiągnięty.

Oznacza to, że przedstawiony przez Skarżącego sposób liczenia dochodu rodziny w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, zgodnie z którym w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy dochód uzyskany powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny, jest niezgodny z jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości treścią art. 5 ust. 4b ustawy Zaznaczyć należy, że przepis ten został dodany do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 205, poz. 1212) z dniem 1 stycznia 2012 r. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (druk sejmowy Nr 3897) "zaproponowana zmiana pozwoli na precyzyjne określenie dochodu i przyznanie świadczeń rodzinom, których faktyczny dochód nie przekracza przyjętego w ustawach kryterium dochodowego. Wykazany zostanie dochód faktycznie otrzymywany, a nie dochód zaniżony, co miało miejsce w przypadku osób, które pod koniec roku podjęły dopiero pracę (po podziale ich rocznego dochodu przez liczbę miesięcy w roku wykazywany był dochód znacznie zaniżony względem dochodu faktycznie przez nich miesięcznie otrzymywanego)". Prawo do świadczeń rodzinnych ustalane jest na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w okresie pobierania świadczeń, a nie przeciętnego dochodu uzyskiwanego w roku poprzednim, chyba że od poprzedniego roku nie zaszły zasadnicze zmiany w sytuacji dochodowej rodziny.

Analogiczne stanowisko wyrażone zostało m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2015 roku sygn. akt I OSK 242/14 i I OSK 268/14, z 18 października 2016 roku, sygn. akt I OSK 416/15, z 23 czerwca 2016 roku, sygn. akt I OSK 2447/14, 7 lutego 2017 roku, sygn. akt. I OSK 1271/15, 8 listopada 2017 roku, sygn. akt I OSK 3/16 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela.

Wobec powyższego, zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego uznać należało za niezasadny.

Również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Sąd przypomina w tym miejscu, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji wyłącznie w sytuacji, w której naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący upatrywał zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. w nieodniesieniu się przez organ drugiej instancji do wszystkich podniesionych przez niego w odwołaniu zarzutów oraz w lakonicznym odniesieniu się do zarzutu naruszenia przez Prezydenta art. 10 k.p.a.

Rzeczywiście, w odwołaniu podniesione zostały zarzuty naruszenia ar. 71 ust. 1 Konstytucji, art. 8 i 10 § 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 4b i 15b ust. 2 ustawy. Analiza odwołania wskazuje jednak, że Skarżący kwestionował przyjęty przez organ sposób ustalenia dochodu przypadającego na jedną w jego rodzinie. Do tego zarzutu SKO odniosło się w swojej decyzji wyjaśniając, z jakich przyczyn podziela stanowisko organu pierwszej instancji. Nie ustosunkowanie się wprost do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu pozostaje w ocenie sądu bez wpływu na wynik sprawy.

W konsekwencji za niezasadny należało uznać, powiązany z powyższym zarzutem, zarzut naruszenia art. 15 k.p.a.

Skarżący zarzucał organom obu instancji naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, że zarzut ten jest uzasadniony, ani Prezydent ani SKO nie powiadomili Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Jednak Skarżący ani w odwołaniu ani w skardze nie wskazał na żadne nowe okoliczności czy też dowody, których nie mógł przedstawić z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że z zaświadczenia z 16 stycznia 2017 roku wynika, że żona Skarżącego zatrudniona jest od dnia 16 sierpnia 2010 roku w A. Sp. z o.o., od dnia 1 lipca 2011 roku umowa o pracę zawarta jest na czas nieokreślony w wymiarze pełnego etatu. Z kolejnego zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę żony Skarżącego wynika, że w okresie od dnia 13 czerwca 2013 roku do 12 maja 2016 roku przebywała ona na urlopie wychowawczym. Z zaświadczenia o zarobkach z 28 kwietnia 2017 roku wynika, że żona Skarżącego w czerwcu 2016 roku osiągnęła dochód w wysokości 1225,01 złotych.

Z art. 3 pkt 24 lit. a) ustawy wynika, że pod pojęciem uzyskania dochodu ustawodawca rozumie uzyskanie dochodu spowodowane zakończeniem urlopu wychowawczego. Fakt zakończenia urlopu wychowawczego przez żonę Skarżącego w dniu 12 maja 2016 roku wynika z zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę. Nie jest on również kwestionowany przez Skarżącego, który na stronie 10 odwołania wprost wskazał, że jego żona w okresie od 13 czerwca 2013 roku do 12 maja 2016 roku przebywała na urlopie wychowawczym.

Skarżący wskazał w odwołaniu, że jego żona od dnia 13 maja 2016 roku do 22 września 2016 roku przebywała na zwolnieniu lekarskim, następnie od dnia 23 września 2016 roku na urlopie macierzyńskim.

Zwrócić należy jednak uwagę, że okoliczność przebywania na zwolnieniu lekarskim czy też na urlopie macierzyńskim nie jest traktowana przez ustawodawcę jako uzasadniająca przyjęcie, że nastąpiła utrata dochodu. Na marginesie tylko wskazać należy, że zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży (art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Podobnie, zasiłek macierzyński przysługujący za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego wynosi 100 % podstawy wymiaru zasiłku.

Zatem organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że żona Skarżącego w związku z zakończeniem urlopu wychowawczego uzyskała dochód w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. a) ustawy. Organy prawidłowo również ustaliły wysokość tego dochodu na podstawie zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę.

Wobec powyższego uznać należy, że naruszenie przez organy art. 10 § 1 k.p.a. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

Skarżący uzasadniał zarzut naruszenia art. 71 ust. 1 Konstytucji w nieuwzględnieniem wartości konstytucyjnie chronionej przez co w jego ocenie rażąco naruszony został interes społeczny. Podnosił, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na jednym niekorzystnym dla Skarżącego orzeczeniu, przy pominięciu innych korzystnych orzeczeń sądów administracyjnych.

Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że przepisy ustawy w zakresie dotyczącym ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka mają charakter związany a nie uznaniowy. W konsekwencji, w sytuacji w której organy ustaliły, że przekroczone zostało kryterium dochodowe, nie mogły, nawet przy uwzględnieniu konstytucyjnie chronionych wartości przywołanych w art. 71 ust. 1 Konstytucji wydać rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem Skarżącego.

Jednocześnie sąd wyjaśnia, że wykładnia art. 5 ust. 4b ustawy dokonana przez organy jest zgodna z przeważającą linią orzeczniczą sądów administracyjnych. To orzeczenia przywołane przez Skarżącego uznać należy za odosobnione.

Rozstrzygnięcie SKO uznać należy zatem za odpowiadające prawu, co oznacza, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie uznać należało za niezasadny.

Sąd wyjaśnia końcowo, że odmówił przeprowadzenia dowodu z akt spraw I SAB/WA 299/17. Akta te dotyczą sprawy wywołanej skargą Skarżącego na bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu jego wniosku o przyznanie zapomogi. Dokumenty pozostające w aktach powyższej sprawy pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.