Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3068/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] września 2014 r. znak [...], dalej "zaskarżoną decyzją", Minister Skarbu Państwa (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania D. L. (dalej "skarżącej"), od decyzji Wojewody [...] (dalej "Wojewody") z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], potwierdzającej D. L. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S., pow. [...] w dawnym województwie [...], w 1/2 części, utrzymał decyzję Wojewody w mocy.

II. Stan faktyczny sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonej obecnie decyzji Ministra przedstawia się w sposób następujący:

1. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. Starosta [...] przekazał Wojewodzie, zgodnie z właściwością, wniosek skarżącej z dnia 3 listopada 1988 r., złożony w Urzędzie Miasta Z. o zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionej przez J. M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S., pow. [...] w dawnym województwie [...], w 1/2 części (dalej "pozostawiona nieruchomość").

2. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Wojewoda uznał, na podstawie art. 7 ust.1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r. nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), - dalej "ustawy zabużańskiej", "ustawy" albo "ustawy z 2005 r.", że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki niezbędne do potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jednocześnie wezwano skarżącą do przedstawienia operatu szacunkowego oraz wyboru jednej z form realizacji tego prawa.

3. Pismem z dnia 21 grudnia 2010 r. organ prowadzący sprawę wyjaśnił pełnomocnikowi skarżącej, iż oświadczenie o przekazaniu uprawnień przez W. K. nie spełnia wymagań obecnie obowiązującego prawa ze względu na brak zachowania formy, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej.

4. W piśmie z dnia 14 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącej przekazał Wojewodzie kopie dokumentów, mających świadczyć, iż forma sporządzenia spornego oświadczenia wynikała z wyraźnego wskazania przez ówczesny Wydział Konsularny polskiej Ambasady w [...].

4. Decyzją z dnia [...] października 2012 r., znak [...] Wojewoda odmówił potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty.

5. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...], Minister uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] października 2012 r. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.

6. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda potwierdził skarżącej, na podstawie art.5 ust.1 i ust.3 pkt 2 w związku z art.3 ust.2 i art.8 ustawy 2005 r. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S., pow. [...] w dawnym województwie [...], w 1/2 części.

7. Pismem z dnia 29 lipca 2014 r. adw. [...], pełnomocnik skarżącej, wniósł do Ministra, za pośrednictwem Wojewody, odwołanie od decyzji tego organu.

III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] września 2014 r. odwołanie skarżącej od decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2014 r., Minister utrzymał decyzję Wojewody w mocy.

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Minister wskazał w szczególności, co następuje:

1. Właścicielem pozostawionej nieruchomości był J. M., która to okoliczność wynika z opisu mienia pozostawionego wystawionego przez Rejonowe Pełnomocnictwo Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego ds. Ewakuacji w [...]. Dokument ten potwierdza także powierzchnię i rodzaj nieruchomości - [...] ha, wraz z budynkiem powstałym w 1939 r. Dokument umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1939 r. spisanej przed notariuszem, wraz z planem podziału parcel, sporządzonym [...] kwietnia 1939 r. świadczy o tym, że powierzchnia nieruchomości, stanowiącej pole rolne, wynosiła [...]a [...] m2. Kolejnym dowodem w tym zakresie jest także dokument zgłoszenia budowli do ubezpieczenia od ognia w Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych z dnia [...] września 1939 r. Dowód ten potwierdza także to, iż w dniu wydania tego dokumentu budynek znajdujący się na nieruchomości gruntowej był nowy, co oznacza, że nie istniał on w chwili sporządzania omawianej wyżej umowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego zasadnie organ I Instancji przyjął za udowodnioną powierzchnię budynku wynikającą z opisu mienia pozostawionego, natomiast co do powierzchni gruntu oparł się na treści umowy.

2. Zgodnie z dokumentem noszącym tytuł "Cesja i ogólne upoważnienie" z dnia [...] lutego 1958 r. W. K. upoważniła swoją siostrę, A. L. do prowadzenia w jej imieniu wszelkich spraw związanych z jej uprawnieniami wynikającymi ze spadku po ojcu, a ponadto zrzekła się na jej rzecz wszelkich uprawnień z nim związanych.

3. W toku ponownego procedowania w sprawie (po uchyleniu przez Ministra, kasatoryjną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., pierwszego orzeczenia Wojewody z dnia [...] października 2012 r.) Wojewoda wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni pełnomocnictwa od W. K. lub jej spadkobierców dla D. L. oraz do podania adresu pełnomocnika do doręczeń w Polsce W. K.

4. W związku z faktem, że właściciel pozostawionej nieruchomości nie żyje, zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie, dla potrzeb ustalenia kręgu osób uprawnionych do uzyskania stosownej rekompensaty, art.3 ust.2 ustawy zabużańskiej. W myśl przywołanego przepisu prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2, czyli posiadają obywatelstwo polskie. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

5. Spadek po zmarłym w dniu [...] marca 1956 r. J. M. nabyły, na podstawie ustawy A. L. oraz W. K. po 1/2 części spadku każda z nich (postanowienie Sądu Powiatowego w [...], Wydział Zamiejscowy w Z. z dnia [...] kwietnia 1958 r., sygn. akt [...]). Spadek po zmarłej w dniu [...] sierpnia 1973 r. A. L. nabyła na podstawie ustawy skarżąca D. L. w całości (postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1988 r., sygn. akt [...]).

6. Kwestią kluczową, z punktu widzenia oceny zasadności żądań skarżącej w kwestii istnienia podstaw do ustalenia wysokości należnej rekompensaty w wymiarze 20% od wartości całości pozostawionej nieruchomości, nie zaś tylko połowy tej wartości, jest ustalenie skuteczności oświadczenia W. K. z dnia 26 lutego 1958 r. dotyczącego przekazania uprawnień związanych rzecz poprzedniczki prawnej skarżącej, tj. jej matki A. L.

7. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż treść oświadczenia z 1958 r. nie jest jednoznaczna. Wprawdzie w drugim zdaniu W. K. oświadcza, iż przekazuje, daje i ceduje A. L. wszystkie uprawnienia, interesy i prawa, całkowite czy warunkowe, obecne czy przyszłe, jakiejkolwiek natury prawnej, do spadku po J. M. Jednak w następnym zdaniu oświadcza, że mianuje A. L. swoim pełnomocnikiem do prowadzenia wszelkich spraw w związku ze spadkiem po J. M. Nie sposób zatem przesądzić, czy intencją Pani W. K. było przeniesienie na rzecz Pani A. L. uprawnień związanych ze spadkiem po J. M., czy raczej udzielenie pełnomocnictwa o możliwie szerokim zakresie w sprawach dotyczących tego spadku.

8. Należy również wskazać, iż niezależnie od wątpliwości co do treści, w powyższym oświadczeniu nie ma żadnej wzmianki dotyczącej uprawnienia do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP, lecz jedynie szeroko ujętych uprawnień do spadku po J. M. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż prawo do rekompensaty nie wchodzi w skład spadku, (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2013r., sygn. akt I OSK 1856/12). Należy w tym zakresie podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012r. (sygn. akt I OSK 606/11) orzekł, iż "prawo do rekompensaty, określone w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie wchodzi w skład spadku. (...) brak jest w obecnej sytuacji społeczno-gospodarczej dostatecznego uzasadnienia dla utrzymywania poglądu przeciwnego, zwłaszcza, że żaden przepis prawa nie wskazuje na to by do spadku mogły wchodzić prawa publicznoprawne. Po to też ustawodawca w ustawie szczególnej wymienia w jej art. 2 i 3 ust. 2 podmioty uprawnione do wystąpienia z wnioskiem do wojewody o potwierdzenie prawa do rekompensaty, żeby w ten sposób wyznaczyć krąg osób, którym roszczenie to przysługuje. W przypadku wielości podmiotów sama również ustawa zabużańska reguluje możliwości sposobu realizacji przewidzianych nią świadczeń ( art. 3 ust. 1 ustawy). Wynikający z dziedziczenia tytuł prawny spadkobiercy właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest zatem konieczny do nabycia rekompensaty przewidzianej ustawą z dnia 8 lipca 2005 r., ale to nie fakt spadkobrania jest źródłem tego uprawnienia. Prawo to powstaje dopiero na mocy przepisów ustawy zabużańskiej".

9. Zgodnie z art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm. dalej: k.c.) prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą po jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej, jednak stosownie do art. 922 § 2 k.c., nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Tym samym przedmiotem dziedziczenia mogą być wyłącznie prawa cywilne i to prawa zbywalne.

10. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012r. (sygn. akt I OSK 606/11), "powszechnie przyjmuje się, że prawo do rekompensaty ( poprzednio tzw. "prawo zaliczenia") nie ma charakteru cywilnego a jest prawem publicznym (administracyjnym), gdyż, jak ujął to Sąd Najwyższy, (cyt.) " jeśli organ administracyjny nie zaliczy wartości (mienia zabużańskiego), nie można jego oświadczenia woli zastąpić sądowym orzeczeniem" (vide np: postanowienia z dnia 1 lutego 1974 r., sygn. akt I CR 768/73, OSPiKA 75, nr 1, poz. 7 i z dnia 12 lipca 1961 r. sygn. akt II Cz 70/61, PiP z 62 r. nr 12, str. 1104, oraz uchwały z dnia 10 października 1979 r. sygn. akt III CZP 63/79, OSNCP 1980, nr 1, poz. 7 i z dnia 1 lutego 1974 r. sygn. akt I CR 768/73 OSPiKA 1975, nr 1, poz. 7 ). Prawo to nie jest także ekspektatywą prawa ( vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1993 r. sygn. akt I CRN 162/92 niepubl.) a jest prawem majątkowym (choć niepodmiotowym - vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2002 r., sygn. akt K 33/02).

11. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż Wojewoda zasadnie odmówił uznania oświadczenia Pani W. K. z dnia 26 lutego 1958 r. za wskazanie w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. oraz prawidłowo ustalił, iż stronie przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionej przez J. M. w 1/2 części.

12. W ocenie organu odwoławczego, organ wojewódzki prawidłowo również uznał, iż przedłożony przez strony operat szacunkowy z dnia 20 marca 2014 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego [...], został sporządzony zgodnie z wymogami art. 11 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004r. Nr 207, poz. 2109 z późń. zm.) i w oparciu o ten operat określił wysokość rekompensaty przysługującej stronom przedmiotowego postępowania. Po przeanalizowaniu w/w operatu szacunkowego, należy stwierdzić, że sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania operat szacunkowy z dnia 20 marca 2014 r. nie zawiera nieprawidłowości, które mogłyby skutkować nieuznaniem tego dowodu z opinii biegłego.

IV. D. L. wniosła do Sądu skargę na decyzję Ministra, podnosząc przeciwko zaskarżonemu orzeczeniu następujące zarzuty:

1. naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art.3 ust.2 ustawy zabużańskiej w związku z art. 64 Konstytucji poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji:

a) przyznanie skarżącej wyłącznie 1/2 części świadczenia z tytułu rekompensaty, podczas gdy oświadczenie z dnia 26 lutego 1958 r., "Cesja i ogólne upoważnienie" jakim posługiwała się skarżąca poświadczało przekazanie na jej rzecz przez W. K., pełni uprawnień z tytułu rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej,

b) wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem w materiale dowodowym sprawy oświadczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 2 w/w ustawy, pomimo powoływania się przez skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego na oświadczenie z dnia 26 lutego 1958 r., "Cesja i ogólne upoważnienie", potwierdzające dokonanie przelewu wierzytelności całości praw z tytułu rekompensaty na rzecz D. L.,

2. naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, wbrew zasadom logicznego rozumowania, wbrew zgromadzonym w sprawie dowodom, nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść decyzji polegających na uznaniu, iż:

a) D. L. przysługuje wyłącznie 1/2 części świadczenia z tytułu rekompensaty (z uwagi na dziedziczenie ustawowe po A. L.), podczas gdy dokonanie przelewu wierzytelności na jej rzecz przez siostrę W. K. wskazuje, iż podstawą dochodzonego roszczenia objętego przedmiotowym postępowaniem winien być również przelew wierzytelności z dnia 26 lutego 1958 r., nie zaś wyłącznie prawo do spadku stwierdzone w postanowieniu Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] listopada 1988 r., sygn. akt [...].

b) prawo do rekompensaty jako prawo publicznoprawne nie wchodzi w skład spadku, a więc nawet przy przyjęciu stanowiska, iż oświadczenie W. K. stanowi przekazanie uprawnień związanych ze spadkiem po K. M., nie obejmowało ono bezpośrednio prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP, a zatem D. L. przysługuje to uprawnienie w wysokości wyłącznie [...] części.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje:

1. A. L. jako spadkobierczyni po J. M. wnioskiem z dnia 17 grudnia 1957 r. złożyła na gruncie ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. z dnia 11 czerwca 1957 r.), wniosek o sprzedaż nieruchomości jako ekwiwalent za mienie pozostawione w ZSRR. Jednocześnie siostra A.L. W.K. uzyskała ze strony wicekonsula przy Ambasadzie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w [...] Wydział Konsularny w piśmie z dnia 29 stycznia 1958 r. informację, iż wszelkie upoważnienia (pełnomocnictwa), które będzie przesyłać komuś do kraju należy sporządzić u miejscowego notariusza publicznego. Przedmiotowe pismo ze strony Ambasady było powiązane z chęcią uzyskania przez W. K. informacji dotyczącej rekompensaty za posiadłość rodziców położoną w [...].

2. Zgodnie z informacją otrzymaną od Wydziału Konsularnego, W. K. złożyła w dniu 26 lutego 1958 r. przed notariuszem [...] oświadczenie, które zostało sporządzone w języku polskim i angielskim, iż przekazuje wszelkie swoje prawa, tytuły uzyskane w teraźniejszości, jak i mogące powstać w przyszłości w związku z dziedzictwem po swoich wcześniej wspomnianych rodzicach, a to J. M. i N. M., swojej siostrze A.L. W.K. powyższy dokument przekazała swojej siostrze A. L., która na jego podstawie weszła w prawa i obowiązki jej przysługujące.

3. W związku z tym, iż po śmierci A. L. jej jedynym spadkobiercą stała się skarżąca D. L., wystąpiła ona z wnioskiem do Urzędu Miejskiego w Z. Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami, o ponowne rozpoznanie sprawy o przyznanie rekompensaty, wyjaśniając cały stan faktyczny.

4. W odniesieniu do prawidłowej wykładni art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej stwierdzić należy, że od dnia złożenia wniosku o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione wielokrotnie dochodziło do zmian prawnych w tym zakresie (obowiązywało kilka ustaw). W/w akty prawne nie regulowały kwestii w jakiej formie należy dokonać czynności prawnej "wskazania osoby uprawnionej do rekompensaty" (a więc już w tym miejscu podnieść trzeba, iż w/w pismo zostało sporządzone zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami prawa). Dopiero ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wprowadza określenie osoby "uprawionej". Jednakże w żaden sposób nie regulowała w jaki sposób należało dokonać wskazania osoby uprawionej. Sposób wskazania osoby uprawnionej w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa zostało po raz pierwszy wprowadzone przez ustawodawcę w ustawie z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004, Nr 6, poz. 39 ze zm.).

5. W kasatoryjnej decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. Minister wskazał, że wątpliwości w kwestii znaczenia oświadczenia o cesji z dnia 26 lutego 1958 r. wynikają ze zmiany stanu prawnego w trakcie postępowania, a nie z faktu, iż oświadczenie to nie jest wskazaniem osoby do realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Dopiero bowiem w trakcie postępowania, po sporządzeniu przez W. K. przedmiotowego oświadczenia, dokonano zmiany przepisów, która polegała na wprowadzeniu formalnych warunków wskazania osoby uprawnionej, o czym stanowi art. 3 ust. 2 ustawy. Natomiast przepisy już nieobowiązujące nie zawierały w tym zakresie żadnych ograniczeń. Odnośnie stwierdzonej przez Wojewodę konieczności spełnienia warunków dokonania wskazania osoby uprawnionej wprowadzonych w trakcie postępowania, Minister przytoczył tezy zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2011r., sygn. Akt I SA/Wa 1096, w którym Sąd podniósł, że "obowiązująca w dacie orzekania przez organy ustawa z 28 lipca 2005 r. o realizacji prawa (...) ograniczyła krąg osób uprawnionych do rekompensaty tylko do właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP (art. 2) a w przypadkach śmierci właściciela do wszystkich spadkobierców albo niektórych z nich wskazanych przez pozostałych spadkobierców (art. 3 ust. 2). Natomiast ustawa ta w ogóle nie odnosi się do tych wnioskodawców, którzy wnioski złożyli wcześniej, przed wejściem jej w życie, a wnioskodawcy w dacie składania wniosków byli uprawnieni w świetle obowiązujących wówczas przepisów" - jak w przedmiotowej sprawie. Minister podkreślił, że nie wynika z tego przepisu, ani pozostałych przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. by osoby uprawnione na skutek wskazania przez repatrianta i uprawnione do wszczęcia postępowania na gruncie obowiązujących w dacie wszczęcia przepisów, zostały pozbawione tych uprawnień. Co więcej, w art. 27 ustawy z 8 lipca 2005 r. zostało stwierdzone, że postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia jej w życie prowadzi się na podstawie jej przepisów, nie może więc służyć do podważenia okoliczności, że wskazanie dokonane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów stanowiły zgodnie z prawem wszczęcie postępowania. Omawiana norma rozciąga zaś jedynie do wszczętych wcześniej postępowań uregulowania wprowadzone na mocy obowiązującej ustawy.

6. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem złożonym jeszcze w latach pięćdziesiątych. Jak to zostało wcześniej stwierdzone w dacie złożenia wniosku skarżąca była uprawniona do przysługującego wówczas prawa. Powołany przepis art.27 jak wskazał organ drugiej instancji stanowi tylko, że postępowanie wszczęte wcześniej prowadzi się na podstawie jej przepisów. Ponadto organ dodał, że za powyższą interpretacją przemawia zasada praw nabytych, chroniona w art. 64 Ustawy Zasadniczej, co zostało podniesione w cytowanym wyżej orzeczeniu oraz podkreślił fakt, iż nawet przyjmując przeciwną interpretację organ byłby zobowiązany zwrócić uwagę Stronie na konieczność konwalidacji oświadczenia, a także powiadomić o toczącym się postępowaniu osobę, która dokonała wskazania bądź jej spadkobierców. Mając powyższe na uwadze, całkowicie odmienne stanowisko (od stanowiska zawartego w decyzji z dnia [...] listopada 2012 r.) Ministra Skarbu Państwa w zaskarżonej decyzji jest niczym nieuzasadnione, a tym samym niewłaściwe. Za powyższą interpretacją przemawia również cytowane powyżej orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym prawo do rekompensaty, które wykształciło się z wcześniejszego prawa zaliczenia jest bezsprzecznie prawem majątkowym o charakterze publicznoprawnym i tym samym korzysta z konstytucyjnej ochrony praw majątkowych określonej w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

7. Odnosząc się bezpośrednio do zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa nie sposób zgodzić się z tezą, iż prawo do rekompensaty nie wchodzi w skład spadku. Należy odnieść się do orzecznictwa, zgodnie z którym prawo do zaliczenia (z którego wykształciło się późniejsze prawo do rekompensaty - przyp. JG) nie jest ściśle związane z osobą spadkodawcy, nie jest ono bowiem prawem zmierzającym do zaspokojenia interesu tylko określonej jednostki, której przysługuje, ani też nie zależy od osobistych potrzeb podmiotu prawa. Ponadto ust. 4 art. 81 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30, poz. 127) odnosi się do sytuacji wywołanej śmiercią właściciela nieruchomości i wyraźnie stanowi, że uprawnienie do zaliczenia wartości mienia przysługuje spadkobiercom (tak jak i obecnie obowiązująca ustawa).

8. Artykuł 81 ust. 4 ustawy z 1985 r. nie może być więc rozumiany w ten sposób, że prawo zaliczenia wartości utraconej nieruchomości zostało w ogóle wyłączone spod działania przepisów księgi IV kodeksu cywilnego dotyczącej spadków i poddane regulacji pozakodeksowej, aczkolwiek należy zgodzić się z tym, że zachodzą tu określone modyfikacje w stosunku do znanej prawu spadkowemu zasady swobodnego korzystania z udziału spadkowego (taki pogląd wyraził już wcześniej SN w postanowieniu z dnia 15 stycznia 1993 r. I CRN 162/92 - nie publ.). Wszelkie wyjątki muszą być jednak interpretowane w sposób ścisły. Skoro art. 922 § 2 k.c. jest przepisem wyjątkowym, to nie można wykładać go w sposób rozszerzający i domniemywać dałszych jeszcze wyjątków, poza tymi, które wyraźnie wynikają z przepisów szczególnych (por. np. 645 § 1, art. 748 czy art. 823 § 2 k.c.).

Omawiane uprawnienie wchodzi zatem do spadku i jest dziedziczne. Stanowisko takie wyraził SN również w postanowieniu z dnia 1 lutego 1974 r. I CR 768/73 (OSPiKA 1975, z. 1, poz. 7) jeszcze na tle ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.

Powyższe rozważania zachowują aktualność i powinny mieć przełożenie na grunt niniejszej sprawy. Obecnie obowiązująca ustawa z 8 lipca 2005 r. również przewiduje możłiwość korzystania z uprawnienia do rekompensaty przez spadkobierców. Art. 3 ust. 2 w/w ustawy stanowi bowiem, iż w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2.

9. Ponadto, jeśliby przyjąć stanowisko przyjęte przez organ w zaskarżonej decyzji, iż prawo do rekompensaty nie jest prawem dziedzicznym i nie wchodzi w skład spadku, to wówczas należałoby dojść do wniosku, iż D. L. nie przysługuje również prawo do rekompensaty, które odziedziczyła po swojej matce A. L. Tak jednakże nie jest, co jednoznacznie potwierdził zarówno Wojewoda [...] i jak Minister Skarbu Państwa w zaskarżonej decyzji.

10. Warto w tym miejscu podkreślić, iż prawo do rekompensaty stanowi swoisty surogat utraconego prawa własności, nie będąc jedynie ekspektatywą prawa do rekompensaty, ale uznanym w porządku prawnym Rzeczypospolitej prawem majątkowym o charakterze publicznoprawnym. Prawo to korzysta z gwarantowanej konstytucyjnie ochrony praw majątkowych (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji). Szczególny charakter tego uprawnienia polega na tym, że przysługuje ono potencjalnie, tzn. do jego realizacji dochodzi w wypadku spełnienia określonych przesłanek ustawowych. Nie może również budzić wątpliwości, że prawo zaliczania należy do kategorii praw podlegających ochronie na gruncie art. 1 Protokołu nr 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

11. Art. 64 Konstytucji wprowadza konstytucyjną ochronę praw majątkowych. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, "każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia". Gwarancją konstytucyjną są więc objęte takie prawa podmiotowe, które mają realizować określony interes majątkowy. Warto w tym miejscu podkreślić, iż regulacja konstytucyjna nie może być interpretowana w ten sposób, iż dotyczy praw majątkowych wynikających jedynie ze stosunków cywilnoprawnych. Ochronie podlegają bowiem wszelkie prawa majątkowe, w tym tzw. publiczne prawa majątkowe. Prawo zaliczania wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Państwa Polskiego ma charakter publicznoprawny, jednak nie zmienia to faktu, iż mieści się ono w ramach kategorii praw majątkowych, o których mowa w art. 64 Konstytucji.

12. Rozwiązanie problemu, który dotyczy generalnej kwestii wyrównywania strat poszczególnych grup ludności, poniesionych w wyniku historycznych zmian terytorialnych kraju i przekształceń własnościowych dokonanych kilkadziesiąt lat temu, leży w gestii ustawodawcy. W istocie więc chodzi tu o realizację postulatu, zgodnie z którym tworzone powinny być takie regulacje prawne, które zapewniają jednostce nie tylko bezpieczeństwo prawne, ale w pełni zakładają przewidywalność co do tego, w jakim stopniu ich realizacja może wpływać na ukształtowanie pozycji prawnej jednostki w poszczególnych sytuacjach prawnych. Stworzony mechanizm kompensacji dla osób, które w wyniku przekształceń terytorialnych zostały pozbawione majątku, doprowadził do powstania uzasadnionych oczekiwań po stronie zainteresowanych, że problem ten w przyszłości zostanie ostatecznie rozwiązany z uwzględnieniem interesów wszystkich podmiotów, którym tak ukształtowane prawo zaliczania przysługuje. Stanowisko co do naruszenia zasady zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa umacniał dodatkowo brak w systemie prawnym alternatywnych form rekompensaty (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2002 r. sygn. akt K 33/02).

13. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy nie sposób zgodzić się z interpretacją przyjętą przez Ministra Skarbu Państwa w decyzji z dnia [...] września 2014 r., bowiem prowadzi ona naruszenia zasady praw nabytych. Skarżąca, a właściwie jej matka A. L. składając wniosek o wypłatę rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP, pozostawała w przekonaniu, iż w przyszłości zostanie jej wypłacona owa rekompensata, bowiem na dzień złożenia przedmiotowego wniosku spełniała wszystkie wymagane przesłanki do jej uzyskania. Wprowadzenie w późniejszym okresie formalnych ograniczeń co do przysługiwania tego uprawnienia, nie powinno mieć zastosowania do osób, które to prawo już wcześniej nabyły. W przeciwnym wypadku należałoby dojść do wniosku, że organ administracyjny (Minister Skarbu Państwa czy Wojewoda [...]) ma uprawnienia do prawotwórczej działalności poprzez odebranie D. L. przysługującego jej uprawnienia do wypłaty rekompensaty w całości.

14. Na marginesie należy wskazać, iż organ w sposób dowolny, a tym samym niepoparty żadnym uzasadnieniem, odmówił przyznania mocy dowodowej pismu "Cesja i ogólne upoważnienie" z 26 lutego 1958 r. Sam zresztą zwrócił uwagę na to, iż treść powyższego oświadczenia nie jest jednoznaczna. Minister Skarbu Państwa, podobnie jak Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. nie wziął w ogóle pod uwagę kontekstu sytuacyjnego złożenia przez W. K. w/w pisma. Należy mieć na względzie w szczególności zawarte tam sformułowanie "przekazuje, daje i ceduje mojej siostrze A. L. wszystkie moje uprawnienia, interesy i prawa, całkowite czy warunkowe, obecne czy przyszłe, jakiejkolwiek natury prawnej, do spadku po moich rodzicach J. M. i N. M.". Powyższe należy interpretować biorąc pod uwagę obowiązującą wówczas ustawę z dnia 18 lipca 1950 r. Przepisy ogólne prawa cywilnego, a dokładniej art. 47 § 1, zgodnie z którym oświadczenia woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają zasady współżycia społecznego (...). Mając powyższe na uwadze oczywistym jest, jakoby wyraźną intencją oraz zamiarem W. K. było przekazanie swojej siostrze A. L. wszelkich praw i obowiązków związanych ze spadkiem po ich rodzicach, w tym przede wszystkim praw związanych z mieniem położonym w miejscowości S. Pomimo to organ w przedmiotowej decyzji odmówił przyznania prawa do rekompensaty w części przysługującej W. K., nie uzasadniając co więcej w żaden sposób dłaczego w jego ocenie pismo "Cesja i ogólne upoważnienie" nie spełnia wymogów obecnie obowiązującej ustawy. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż "organ administracji, który w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia swym obowiązkom wynikającym m.in. z art. 8 k.p.a." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 1984 r., II SA 742/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 67).

15. Podsumowując powyższe rozważania należy wskazać na najistotniejsze okoliczności mające wpływ na wynik niniejszej sprawy:

- w chwili składania wniosku o rekompensatę 17 grudnia 1957 r. przez A. L. nie obowiązywały przepisy określające formalne wymogi dotyczące "wskazania osoby uprawnionej do rekompensaty", a zatem w chwili jego złożenia wnioskodawczym przysługiwało prawo do rekompensaty, co wykazało przeprowadzone później postępowanie administracyjne

- oświadczenie W. K. z dnia 26 lutego 1958 r. "Cesja i ogólne upoważnienie", jest przekazaniem A. L. przysługujących jej wszelkich praw spadkowych po K. M., w tym w szczególności prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP - o czym świadczy jego treść oraz wola W. K.

- w/w prawo do rekompensaty jest publicznoprawnym prawem majątkowym korzystającym z konstytucyjnej ochrony praw nabytych i wbrew twierdzeniom organu wchodzi w skład spadku i jest dziedziczne

- obecnie obowiązująca ustawa z 8 lipca 2005 r. w ogóle nie odnosi się do tych wnioskodawców, którzy wnioski złożyli wcześniej, przed wejściem jej w życie, a wnioskodawcy w dacie składania wniosków byli uprawnieni w świetle obowiązujących wówczas przepisów, a więc sama treść art. 27 ustawy nie może przesądzać o odebraniu wcześniej nabytego przez wnioskodawczynię prawa do rekompensaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie przez Sąd skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Ministra prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, zakończonego w drugiej instancji zaskarżoną obecnie do Sądu decyzją Ministra z dnia [...] września 2014 r., było potwierdzenie prawa skarżącej do rekompensaty, o której mowa w art.1 ust.1 ustawy zabużańskiej, należnej z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Orzekające w niniejszej sprawie organy uznały, że skarżąca, jako następca prawny spadkobierczyni właściciela opuszczonej nieruchomości jest uprawniona do rekompensaty z tytułu pozostawienia tej nieruchomości poza granicami RP w 1/2 części.

2. Istotą niniejszej sprawy jest konieczność oceny prawidłowości stanowiska organów obu instancji w zakresie ustalenia, że skarżąca uprawiona jest wyłącznie do 1/2 części rekompensaty należnej z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP, nie zaś do całości tej rekompensaty. Z powyższym wiąże się konieczność przesądzenia, czy fakt złożenia przez ciotkę skarżącej, tj. W. K. w dniu 26 lutego 1958 r. przed Rejentem [...] oświadczenia zatytułowanego "Cesja i ogólne upoważnienie" oraz późniejszego spadkobrania przez skarżącą po swojej matce A. L. (adresatce oświadczenia W. K. z dnia 26 lutego 1958 r.) spowodował nabycie przez skarżącą prawa do uzyskania rekompensaty nie w 1/2 jej części, a w całości.

3. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 3 listopada 1988 r., skierowanym do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w Z. We wniosku tym skarżąca zawarła żądanie wypłaty odszkodowania za nieruchomość pozostawioną przez jej dziadka w ZSRR, podnosząc że jest osobą wyłącznie uprawnioną do otrzymania przedmiotowego odszkodowania z tej racji, że jest wyłączną spadkobierczynią po swojej matce A. L., która w 1/2 części - obok swojej siostry W. K., dysponującej udziałem w takiej samej wysokości - była spadkobierczynią po ich ojcu (dziadku skarżącej) - właścicielu pozostawionej nieruchomości i jednocześnie na którą jej siostra W. K. scedowała wszelkie swoje uprawnienia, związane z przypadającym jej udziale w spadku. W przedmiotowym wniosku skarżąca zaznaczyła również, że jej w dniu 17 grudnia 1957 r. jej matka A. L. wniosła do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej podanie o stosowną rekompensatę, a wniosek ten nie został dotąd rozpoznany.

4. W pierwszej kolejności zauważyć należy brak dostatecznych podstaw do uznania, że wniosek skarżącej z dnia 3 listopada 1988 r., będący przedmiotem rozpatrzenia przez orzekające w niniejszej sprawie organy jest z formalnego punktu widzenia kontynuacją wniosku matki skarżącej, tj. A. L. złożonego w roku 1957 r. Okoliczności sprawy skłaniają bowiem do przyjęcia, że chodzi tu o wnioski dwóch różnych osób, złożone w kilkudziesięcioletnim odstępie czasowym, na różnych podstawach prawnych. W ocenie Sądu jednakże to, czy w niniejszej sprawie miało miejsce kontynuowanie postępowania wszczętego wnioskiem matki skarżącej z 1957 r., czy też przedmiotem kontrolowanego obecnie postępowania, posiadającego całkowicie odrębny byt prawny od postępowania wszczętego wnioskiem z 1957 r., było wyłącznie rozpoznanie wniosku skarżącej z 1988 r., nie ma zasadniczego znaczenia z punktu widzenia oceny kwestii stanowiącej istotę sprawy, albowiem zarówno w pierwszym, jak i drugim wariancie kwestia zakresu uprawnień skarżącej do rekompensaty byłaby oceniania wyłącznie w świetle przepisów obowiązujących w dacie rozstrzygania wniosku, tj. przepisów aktualnie obowiązującej ustawy zabużańskiej.

5. Zauważyć w tym kontekście należy, że wniosek skarżącej z dnia 3 listopada 1988 r. złożony został pod rządami art.81 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. nr 30, poz.127 z późn. zm.), przewidującego, iż rekompensowanie osobom uprawnionym faktu pozostawienia majątku nieruchomego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa następuje w formie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa osobom. Z dniem 1 stycznia 1998 r. przepis ten utracił moc, zastąpiony przepisem art.212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. nr 46, poz.543 z późn.zm.), który z kolei utracił moc w związku z wejściem w życie, z dniem 30 stycznia 2003 r., ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004 r. nr 6, poz.39 z późn. zm.). Ostatni z wymienionych aktów prawnych został ostatecznie zastąpiony z dniem 7 października 2005 r. obecnie obowiązującą ustawą zabużańską z dnia 8 lipca 2005 r.

Mając na uwadze opisane powyżej zmiany stanu prawnego stwierdzić należy, że do niniejszej sprawy ma zastosowanie intertemporalny przepis art.27 obecnej ustawy, w myśl którego postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Zasadnie zatem organy orzekające w niniejszej sprawie rozpatrzyły wniosek skarżącej na zasadach i w trybie uregulowanym w przepisach obecnie obowiązującej ustawy zabużańskiej (jak już wskazano wcześniej sytuacja w powyższym zakresie przedstawiałby się tak samo, gdyby wniosek skarżącej uznać za kontynuację wniosku złożonego przez jej matkę).

6. Z racji tego, że osobą wnoszącą o potwierdzenie prawa do rekompensaty zabużańskiej nie jest w niniejszej sprawie właściciel pozostawionej nieruchomości, zmarły w dniu [...] marca 1956 r., ustalenie kręgu osób uprawnionych do uzyskania rekompensaty w niniejszej sprawie następuje na zasadach określonych w art.3 ust.2 ustawy zabużańskiej. W myśl tego przepisu, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.

W wyroku z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 593/12 Naczelny Sąd Administracyjny stanął m.in. na stanowisku, że dokonując potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz współwłaścicieli lub spadkobierców organ administracji orzekający w sprawie, powinien uwzględniać wielkości udziałów we współwłasności lub udziałów w spadku. Wynika to, zdaniem sądu, z treści art. 3 ust. 1 i 2 ustawy.

Obowiązkiem orzekających w niniejszej sprawie organów było w związku z powyższym ustalenie, czy wniosek z dnia 3 listopada 1988 r. został złożony przez: 1) skarżącą oraz innych spadkobierców (działających za pośrednictwem skarżącej, jako ich pełnomocnik), 2) wyłącznie przez skarżącą, wskazaną jako osobę uprawnioną do otrzymania rekompensaty przez pozostałych spadkobierców, o ile spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadanie obywatelstwa polskiego), 3) wyłącznie przez skarżącą, nie legitymującą się wskazaniem przez pozostałych spadkobierców.

W ocenie Sądu trafnie przyjęły organy, że jedynym podmiotem wnioskującym w niniejszej sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest skarżąca, będąca w udziale wynoszącym 1/2 następczynią prawną właściciela nieruchomości (poprzez fakt wyłącznego spadkobrania po swojej matce A. L., będącej bezpośrednią spadkobierczynią po właścicielu w 1/2 części tego spadku), która jednocześnie nie została skutecznie wskazana – w rozumieniu art.3 ust.2 ustawy zabużańskiej – przez W. K., tj. drugą spadkobierczynię po właścicielu nieruchomości (ewentualnie przez jej następców prawnych), dysponującą pozostałym udziałem w spadku (również w 1/2 części) po właścicielu nieruchomości. Powyższe trafnie doprowadziło organy do oceny, że skarżąca jest uprawniona do otrzymania wyłącznie 1/2 części rekompensaty.

7. Prawidłowo przyjęły organy, że takie okoliczności sprawy, jak złożenie przez ciotkę skarżącej oświadczenia z 1958 r., jak też późniejsze spadkobranie przez skarżącą po swojej matce, będącej beneficjentką wspomnianego oświadczenia, nie wywołały skutku w postaci nabycia przez skarżącą uprawnienia do całości rekompensaty z tytułu pozostawienia przez dziadka skarżącej mienia poza granicami RP. Należy w tym kontekście wskazać, co następuje:

7.1. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że z oświadczenia W. K. z 26 lutego 1958 r. wynika intencja przelania na siostrę, tj. matkę skarżącej wszelkich uprawnień, mogących przysługiwać autorce oświadczenia z tytułu współspadkobrania z matka skarżącej po ojcu - właścicielu pozostawionej nieruchomości. Jednoznacznego wyrażenia takiej intencji nie można jednakże automatycznie utożsamiać z dopełnieniem wymogów prawnych, niezbędnych do wywołania objętych tą intencją skutków prawnych;

7.2. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że złożone za granicą oświadczenie ciotki skarżącej nie doprowadziło do przeniesienia na matkę skarżącej udziału w spadku po ich wspólnym ojcu. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1958 r. (a zatem postanowieniem wydanym niecałe dwa miesiące po złożeniu oświadczenia przez ciotkę skarżącej) właściwy sąd powszechny stwierdził bowiem nabycie spadku po właścicielu opuszczonej nieruchomości przez obie jego córki, tj. A. L. z d. M. oraz W. K., z d. M. w częściach równych. Nie można w tej sytuacji wywodzić, że matka skarżącej nabyła uprawnienia do całości spadku po ojcu, a tym samym, że skarżąca, jako jedyna spadkobierczyni po swojej matce, jest kolejnym następcą prawnym w odniesieniu do całości praw i obowiązków wchodzących w skład spadku po właścicielu pozostawionej nieruchomości;

7.3. Oświadczenie ciotki skarżącej z 26 lutego 1958 r. nie mogło skutkować również przeniesieniem pomiędzy autorką oświadczenia a jej siostrą prawa do rekompensaty (przyjmując nawet, że prawo to mogło powstać przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy zabużańskiej), które następnie na zasadzie dziedziczenia po matce nabyłaby skarżąca. Wynika to z faktu niezbywalności prawa do rekompensaty (art.4 ustawy zabużańskiej) jak i niewchodzenia w skład spadku (por. orzecznictwo NSA powołane przez organ odwoławczy);

7.4. Oświadczenia ciotki skarżącej z 1958 r. nie można traktować jako wskazania skarżącej, w rozumieniu art.3 ust.2 ustawy zabużańskiej, jako osoby uprawnionej do uzyskania całości rekompensaty. Nawet, gdyby przyjąć (z pełną świadomością ahistoryczności takiego rozumowania), że status taki uzyskała wymieniona w oświadczeniu matka skarżącej, to brak przesłanek do uznania, że status ten ma charakter dziedziczny i że w związku z powyższym z dniem otwarcia spadku po matce skarżącej (tj. z dniem 12 sierpnia 1973 r.) przeszedł w drodze dziedziczenia na skarżącą;

7.5. Analogicznie należałoby potraktować kwestię dopuszczalności zakwalifikowania oświadczenia ciotki z 1958 r. jako pełnomocnictwa dla skarżącej. Nawet w razie przyjęcia, że pełnomocnictwo tego rodzaju zostało udzielone matce skarżącej, to nie ulga wątpliwości, że nie przeszło ono – wraz ze spadkiem po A. L. - na jej następczynię prawną, tj. skarżącą.

8. Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, że w toku prowadzonego postępowania skarżąca była informowana przez organy o braku w niniejszej sprawie, skutecznego w świetle art.3 ust.2 ustawy zabużańskiej dokumentu, poświadczającego wskazanie skarżącej, jako osoby wyłącznie uprawnionej do uzyskania całości rekompensaty. W reakcji na powyższe skarżąca nie skorzystała z możliwości przedłożenia tego rodzaju dokumentu, który obejmowałby oświadczenie osób, o których mowa w art.3 ust.2 ustawy zabużańskiej, wskazujących skarżącą jako uprawnioną do całości rekompensaty.

9. W świetle powyższych uwarunkowań nie ulega w ocenie Sądu wątpliwości, że skarżąca jest uprawniona do uzyskania wyłącznie 1/2 części rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej dziadka nieruchomości poza granicami RP, co wynika z faktu, że poprzez wyłączne dziedziczenie po swojej matce, będącej w 1/2 części spadkobierczynią po dziadku skarżącej, jest ona wyłącznie w 1/2 części kolejnym sukcesorem prawnym w odniesieniu do praw i obowiązków wchodzących w skład spadku po swoim dziadku.

W powyższych okolicznościach stwierdzić należy, że wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w efekcie czego podlega oddaleniu.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.