Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1626/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie WSA - Emilia Lewandowska AWSA - Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha położonej w S. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2001r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego Województwa [...] kwotę 400 (czterysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

`

UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. wydaną na podstawie art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590) po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Województwa [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., odmawiającą przekazania nieodpłatnie na własność Województwa [...] mienia Skarbu Państwa, stanowiącego nieruchomość zabudowaną, położoną w jedn. ew. S. obr. S., oznaczoną nr działki [...] o pow. 0,1945 ha objętą księgą wieczystą nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Minister powołał się na to, że Zarząd Województwa [...] przekazał Wojewodzie [...] protokół zdawczo-odbiorczy mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu Centrum [...] w K. , obejmującego między innymi nieruchomość położoną w S. , oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,1945 ha, w trybie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa.

Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2001 roku znak [...] odmówił przekazania nieodpłatnie na własność Województwu [...] mienia Skarbu Państwa, obejmującego nieruchomość zabudowaną położoną w jedn. ew. S. , obr. S. I, oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,1945 ha, objętą księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla K., zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w S.

Od decyzji Wojewody [...] odwołał się Zarząd Województwa [...] zarzucając, iż w skład przejmowanego przez Samorząd Województwa [...] Centrum [...] wchodził w dniu 31 grudnia 1998 r. Ośrodek Zdrowia w S. , władający przedmiotową nieruchomością. Rozpatrując wniesione odwołanie oraz całość okoliczności sprawy Minister Skarbu Państwa stwierdził, że zarządzeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 roku Wojewoda K. przekształcił Centrum [...] w K. w Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Centrum [...], posiadający osobowość prawną.

W dniu 1 stycznia 1999 roku przekształcone Centrum stało się samorządową osobą prawną podległą Województwu [...] na podstawie art. 47 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r, - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 listopada 1998 roku w sprawie wykazu samodzielnych publicznych zakładów opieki oraz jednostek samorządu terytorialnego właściwych do przejęcia uprawnień organu, który je utworzył (Dz. U. Nr 145, poz. 941 ze zm.) pod pozycją Województwo [...] nr 2, wskazano Samorząd Województwa [...] jako właściwy do przyjęcia uprawnień organu, który utworzył Centrum [...] w K. . W skład Centrum [...] w K. wchodził również Gminny Ośrodek Zdrowia w S. .

Zgodnie z załączonym do akt sprawy odpisem z księgi wieczystej nr [...] i wypisem z rejestru gruntów właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest Skarb Państwa.

Istniejący w dniu 1 stycznia 1999 roku stan prawny przedmiotowej nieruchomości wskazuje, że Centrum [...] nie przysługiwał w tym dniu żaden tytuł prawny, co wykluczyło możliwość nabycia przedmiotowego mienia w trybie art. 60 ustawy przez Województwo [...].

Od listopada 1999 roku Gminny Ośrodek Zdrowia w S. funkcjonuje jako Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, który został wpisany do rejestru SPZOZ, postanowieniem Sądu Rejonowego Sąd Gospodarczy dla K. z dnia [...] listopada 1999 r. SPZOZ został utworzony przez Radę Gminy S. uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 1999 r.

Zgodnie z treścią art. 49 ustawy o samorządzie województwa przedmiotem przekazania na rzecz województwa może być mienie Skarbu Państwa służące realizacji zadań województwa, a w szczególności określonych w art. 14 cytowanej ustawy.

Na podstawie przedstawionych dokumentów wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. , nie można więc było uznać, że mienie objęte decyzją służy aktualnie do wykonywania zadań Województwa [...]. Nie można też, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, przekazać mienia, które ma tym zadaniem służyć w przyszłości. Zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ma więc przesłanek do stwierdzenia nabycia przedmiotowego mienia przez Województwo [...].

Skargę na powyższą decyzję wniosło Województwo [...] reprezentowane przez Zarząd zarzucając błędną wykładnię przepisu art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.).

W niniejszej sprawie ten przepis ma zastosowanie bowiem na podstawie ustawy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 listopada 1998 r. w sprawie wykazu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz jednostek samorządu terytorialnego, właściwych do przejęcia uprawnień organu, który je utworzył wskazany został samorząd województwa [...] jako właściwy do przejęcia uprawnień organu, który utworzył Centrum [...] w K. . W skład tego Centrum wchodził również Gminny Ośrodek Zdrowia S. , mający siedzibę w budynku usytuowanym na działce nr [...], objętej KW [...]. W dniu 1 stycznia 1999 r. Centrum [...] w K. stało się samorządową osobą prawną, co skutkowało zmianą prawa własności. Przesłanką nabycia własności nieruchomości jest władanie, a ponieważ ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia odpowiada mu także treść posiadania, o którym stanowi art. 336 kc. Użyte pojęcie władania dotyczy zarówno stanu faktycznego jak i prawnego. Powyższe akty władcze podejmowane przez wymienione organy Województwa – uchwała Sejmiku Woj. [...] z [...] września 1999 r. nr [...] w sprawie przekształcenia Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Centrum [...] w K. i likwidacji jego jednostek organizacyjnych – terenowych ośrodków zdrowia są wyrazem wykonywania funkcji właścicielskich i publicznych w zakresie ochrony zdrowia. Uchwała regulując tymczasowo sprawę tytułu prawnego jednostek zapowiadała uregulowanie stanu prawnego nieruchomości po zakończeniu procesu uwłaszczeniowego.

Skarżący twierdzi, że zgodnie z jego pismem z dnia 9 marca 2000 r. postępowanie administracyjne toczyć się powinno w oparciu o przepis art. 60 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające... gdy tymczasem toczyło się na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. Nr 91, poz. 576 z późn. zm.) Z naruszeniem art. 7 i 77 kpa nie przeprowadzono w sprawie wymaganego prawem wnikliwego postępowania dowodowego w przedmiocie ustaleń, co do władania nieruchomością. Przed dniem 1.01.1999 r. regulacja stanu prawnego należała do kompetencji organów administracji rządowej i tam znajdowały się wszystkie niezbędne dokumenty. Wydanie decyzji nastąpiło także z naruszeniem terminów załatwienia spraw wynikających z kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i stwierdził, że wykładania systemowa przepisu art. 60 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające... prowadzi do wniosku, że chodzi w tym przepisie o władanie oparte na tytule prawnym. Nie widząc podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa w oparciu o ten przepis organy prowadziły postępowanie w trybie art. 49 ustawy o samorządzie województwa. Ze względu zaś na brak przesłanki określonej w tym przepisie, gdyż nieruchomość nie służyła do wykonywania zadań województwa – obie decyzje odmowne są zgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dniem 1 stycznia 2004 r. – po wprowadzeniu reformy sądownictwa administracyjnego podlegała rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Kontrolując legalność zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, iż obie decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. Jak wynika z nadesłanych przez skarżącego dokumentów Skarbnik Województwa [...] złożył do Wojewody w dniu 9 marca 2000 r. działając w imieniu Województwa [...] wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie mienia Skarbu Państwa wykazanego w dokumentacji załączonej do wniosku. Domaganie się wydania decyzji stwierdzającej nabycie mienia Skarbu Państwa wskazywało w sposób nie budzący wątpliwości, że wnioskodawcy chodziło o wydanie przez Wojewodę decyzji w trybie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy refujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.). W oparciu o te przepisy w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 60 ust. 1 ustawy wydane są decyzje o charakterze deklaratoryjnym stwierdzające nabycie z mocy prawa mienia Skarbu Państwa przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. Tryb przewidziany w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. Nr 91, poz. 576 z późn. zm.) wskazany w podstawie decyzji organów obu instancji odnosi się do przekazania mienia Skarbu Państwa służącego realizacji zadań województwa.

Decyzja wydana na tej podstawie – przekazująca mienie stosownie do art. 49 ust. 3 ustawy o samorządzie województwa ma charakter konstytutywny i nabycie mienia następuje z dniem kiedy decyzja o przekazaniu stała się ostateczna.

Tak więc oba przedstawione wyżej tryby nabycia mienia Skarbu Państwa przez województwo różnią się zasadniczo. Inne są bowiem przesłanki nabycia mienia Skarbu Państwa, które organ wojewódzki musi badać w każdym z tych trybów i w inny sposób następuje nabycie mienia przez województwo. W sytuacji określonej w cytowanym art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nabycia mienia następuje – jak zaznaczono – z mocy samego prawa, a decyzja jedynie fakt ten potwierdza, natomiast w sytuacji przewidzianej w art. 49 ust. 1 ustawy z 5 czerwca 1998 r. nabycie następuje w oparciu o decyzję. Zatem występując o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie mienia Skarbu Państwa Województwo [...] wyraźnie wskazało drogę w jakiej chce to mienie nabyć. Można więc w świetle omawianego wniosku z 9 marca 2000 r. przyjąć, że wniosek ten zgodnie z art. 61 § 1 i 3 kpa wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] mienia Skarbu Państwa na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...). Potwierdzeniem na to, że postępowanie administracyjne w tym trybie było prowadzone przez organ jest pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. jedno z 15 marca 2000 r. skierowane do Centrum [...] w K. , adresowane do Starosty Powiatu K. ego, w którym jest mowa o toczącym się w stosunku do spornej nieruchomości postępowaniu na podstawie art. 60 ustawy z 13 października 1998 r. Wątpliwości budzi skierowanie w dniu 20 marca 2000 r. przez ten sam Urząd Wojewódzki pisma (pod innym numerem) do Urzędu Gminy w S. o nadesłanie informacji o nieruchomości nr [...] z powołaniem się na toczące postępowanie w trybie art. 49 ust. 1 ustawy z 5.06.1998 r. Postępowanie wszczęte na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. nie zostało jednakże zakończone w sposób przewidziany prawem.

W toku tego postępowania organ jednocześnie wszczął z urzędu i prowadził w stosunku do tej samej nieruchomości postępowania w oparciu o przepis art. 49 ust. 1 ustawy z 5.06.1998 r. o samorządzie województwa.

Potwierdzają to poza omawianym pismem z 20 marca 2000 r. również pisma Urzędu Wojewódzkiego z 9 sierpnia 2000 r. adresowane do Gminnego Ośrodka Zdrowia w S. i Urzędu Gminy w S. oraz z 1 września 2000 r. adresowane do Urzędu Gminy w S. .

Decyzja Wojewody z [...].09.2000 r. odmawiająca przekazania działki nr [...] została wydana z powołaniem się na przepis art. 49 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa.

W decyzji tej Wojewoda [...] jednocześnie stwierdził, że istniejący w dniu 1 stycznia 1999 r. stan prawny nieruchomości wykluczył możliwość nabycia jej z mocy prawa w trybie art. 60 ustawy z 13 października 1999 r. przez Województwo [...]. Na jakiej podstawie organ zajął takie zdecydowane stanowisko tego nie wiadomo, ponieważ po pierwsze postępowanie, w którym została wydana w/w decyzja toczyło się w trybie art. 49 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa i organ rozważał czy wystąpiły przesłanki określone w tym przepisie, a nie w art. 60 ustawy z 13 października 1999 r., które są inne, a po drugie to nie zostało zakończone ostateczną decyzją, postępowanie prowadzone na podstawie cytowanego art. 60, a tylko w przypadku zakończenia tego postępowania, ze skutkiem negatywnym dla wnioskodawcy, mógłby Wojewoda [...] zająć stanowisko w uzasadnieniu swojej decyzji o braku przesłanek do nabycia przez Województwo [...] mienia w trybie w/w art. 60.

W sytuacji kiedy nie zostało zakończone postępowanie dotyczące wydania – jak chciał wnioskodawca – decyzji stwierdzającej ( a nie przekazującej) nabycie mienia nie można było prowadzić w stosunku do tego samego mienia postępowania na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Mogłoby się bowiem okazać, że organ prowadzi postępowanie w przedmiocie przekazania województwu mienia w trybie w/w art. 49 ust. 1 podczas gdy województwo stało się już jego właścicielem z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie przepisu art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r.

Jeżeli Wojewoda przy rozpoznaniu wniosku Województwa [...] z 9 marca 2000 r. powziął wątpliwości co do trybu, w którym wnioskodawca chce pozyskać mienie Skarbu Państwa to winien zwrócić się o doprecyzowanie wniosku, a nie samodzielnie dokonywać wyboru podstawy prawnej jego rozstrzygnięcia.

Wobec niezakończenia postępowania prowadzonego w trybie art. 60 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. i rozstrzygnięcia wniosku strony w innym trybie i na innej podstawie prawnej doszło do naruszenia prawa skutkującego uchyleniem decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z powyższych względów Sąd w oparciu o powołane wyżej przepisy i przepis art. 152 oraz 200 tej ustawy orzekł jak w sentencji. W wyniku wydanego wyroku Wojewoda [...] winien ponownie rozpoznać wniosek Województwa zgodnie z treścią żądania w nim zawartego i wydać stosowne rozstrzygnięcie.