Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1942/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie: NSA Krystyna Kutzner ( spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2004 r sprawy ze skargi D. T. T. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 10 sierpnia 2001 r nr [...] w przedmiocie długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji 2. stwierdza , że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Krakowie na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 7.200,00 zł ( słownie : siedem tysięcy dwieście złotych).


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2000 r funkcjonariusze Urzędu Celnego w [...] przeprowadzając kontrolę na placu targowym "[...]" w [...] ujawnili oferowaną do sprzedaży odzież pochodzenia zagranicznego tj. biustonosze -10.562 szt. , majtki damskie - 4.450 szt. , golfy męskie - 21 szt. , półgolfy dziecięce - 55 szt. , podkoszulki bawełniane - 801 szt., rękawiczki - 747 pary, szaliki - 290 szt. , skarpety - 803 pary, bluzki damskie - 173 szt. , komplety dziecięce - 15 szt. oraz czapki z daszkiem - 357 szt. Właścicielem przedmiotowego towaru była skarżąca D. T. T..

Ujawniony towar został początkowo zajęty do postępowania karnego skarbowego przeciwko skarżącej o przestępstwo skarbowe określone w art.86 § 3 , art.54 § 2 i art.91 § 3 Kodeksu karnego skarbowego , które postanowieniem Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...].2000 r zostało umorzone wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia zarzucanego czynu. Zajęty towar został zwolniony w postępowaniu karnym i przekazany do postępowania celnego .

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z dnia [...].2000 r wszczął postępowanie celne w sprawie nielegalnego wprowadzenia w/w towarów na polski obszar celny , a następnie decyzją z dnia [...].2001 r wydaną na podstawie art.9 § 2 i 201 § 1 pkt.l ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) określił kwotę długu celnego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny podniósł, że zgodnie z art.9 § 2 Kodeksu celnego , jeżeli w trakcie kontroli celnej nie można ustalić , że wprowadzonym na polski obszar celny towarom , których rodzaj i ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej , zostało nadane przeznaczenie celne zgodnie z przepisami prawa celnego , uważa się , że towary te zostały nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny. Stosownie do art.10 w/w ustawy osoby posiadające dokumenty mające znaczenie dla kontroli celnej powinny je przechowywać przez 5 lat i udostępniać na każde żądanie organu celnego.

Organ celny stwierdził, że ujawniony towar, ze względu na rodzaj i ilość, wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, a zapisy na metkach znajdujących się przy towarach sugerują jego pochodzenie zagraniczne.

Skarżąca prowadzi w Polsce działalność gospodarczą, a oferując ujawnione towary do sprzedaży, nie okazała żadnego dokumentu świadczącego, iż towary te zostały poddane kontroli celnej, co uzasadnia przyjęcie, iż towary te zostały wprowadzone na polski obszar celny nielegalnie. Konsekwencją nielegalnego wprowadzenia towarów podlegającego należnościom celnym przywozowym jest powstanie długu celnego w przywozie .

Organ celny do określenia kwoty długu celnego ustalił wartość celną przedmiotowego towaru metodą wynikająca z art.29 Kodeksu celnego, czyli na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym. Postanowieniem z dnia [...].2000 r organ celny powołał z urzędu biegłego w osobie dr S. P. z Akademii Ekonomicznej w [...] w celu ustalenia składu surowcowego i jakościowego przedmiotowych towarów , kraju pochodzenia oraz jego wartości. Biegły dokonał badań w/w wyrobów tekstylnych pod kątem ustalenia jego właściwości i wartości rynkowej oraz ustalił hurtowe ceny brutto dla poszczególnych towarów. Ustalone ceny pomniejszono o 10% z tytułu prowizji, o 22% z tytułu podatku VAT i o 19,7 % z tytułu cła według stawki celnej konwencyjnej. Łączna wartość celna wszystkich towarów została ustalona w kwocie [...]zł.

Cło za przedmiotowy towar organ celny obliczył według stanu towaru w chwili ujawnienia nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny i przy zastosowaniu stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100% tj. w wysokości 120% wartości celnej towaru, gdyż dla w/w wyrobów tekstylnych nie można było ustalić kraju lub regionu ich pochodzenia . W związku z tym kwota długu celnego została określona w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zakwestionowała prawidłowość przyjętej przez organ I instancji metody ustalania wartości celnej towarów. Ponadto skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu celnego , że kwotę długu celnego określono według stanu towaru z chwili ujawnienia nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny . Towar ten - zdaniem skarżącej - nie ma wartości ustalonej w decyzji, gdyż był on "miernej jakości" i przechowywanie go przez długi czas w nieodpowiednich warunkach powoduje pogorszenie jego stanu. Ponadto skarżąca podniosła, iż postępowania karne skarbowe prowadzone przeciwko niej w związku z w/w towarem zostały umorzone .

Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] decyzją z dnia 10 sierpnia 2001 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził, że skarżąca była w posiadaniu towaru , którego rodzaj i ilość wskazywała na jego przeznaczenie do działalności handlowej i nie wykazała żadnymi dowodami nadania tym towarom przeznaczenia celnego. Oznacza to - zdaniem organu odwoławczego - że towary te zostały wprowadzone nielegalnie na polski obszar celny i domniemania tego skarżąca nie obaliła żadnym dokumentem. Tym samym stała się dłużnikiem, stosownie do art.210 § 3 pkt.3 Kodeksu celnego .

W niniejszej sprawie nie jest możliwe określenie dokładnej daty i miejsca wprowadzenia przedmiotowego towaru na polski obszar celny , dlatego też elementy kalkulacyjne do obliczenia należności celnych zostały przyjęte -zgodnie z art.222 § 2 Kodeksu celnego - z dnia ustalenia , iż towar znajduje się w sytuacji powodującej powstanie długu celnego tj. w dniu [...].2000 r , który jest dniem przeprowadzenia kontroli i ujawnienia tego towaru .

Odnośnie wartości celnej towaru Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż konsekwencją braku ceny transakcyjnej jest konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego towaru z wykorzystaniem jednej z metod określonych w Kodeksie celnym. Organ I instancji zasadnie ustalił tę wartość metodą określoną w art.29 Kodeksu celnego , posiłkując się opinią z dnia [...].2001 r sporządzoną przez biegłego. W ocenie organu odwoławczego , wbrew zarzutom skargi, nie ma podstaw do kwestionowania wskazanej ekspertyzy , gdyż biegły będąc zatrudniony w specjalistycznym instytucie , wykonał tę ekspertyzę prawidłowo.

Odnośnie zarzutu długotrwałego przechowywania towaru i pogorszenia jego wartości, organ odwoławczy zarzucił, iż skarżąca nie przedstawiła na tę okoliczność żadnego dowodu , a przyjęta przez organ I instancji wartość jest niższa od wartości towaru "w stanie idealnym".

Umorzenie postępowania karnego skarbowego w sprawie dotyczącej przedmiotowych towarów - zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - nie zwalnia skarżącą z obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację odnośnie zawyżenia wartości celnej towaru , a ponadto zarzuciła , iż nie ma jednoznacznych danych , by przyjąć iż towar ten jest towarem zagranicznym. Wbrew twierdzeniom organów celnych obcojęzyczna metka na bieliźnie nie oznacza , że jest ona pochodzenia zagranicznego . Wielu polskich producentów wszywa na ubrania metki z napisami w obcych językach , bowiem podnosi to atrakcyjność towaru w oczach klientów. Twierdzenie organów celnych , że towar pochodzi z zagranicy , w świetle materiału dowodowego i ustaleń prokuratury jest - w ocenie skarżącej - nieusprawiedliwione.

Skarżąca podniosła , że jest podatnikiem płacącym podatek zryczałtowany na podstawie karty podatkowej i nie musi uzyskiwać dokumentów zakupu towaru, dlatego nie była ona w stanie takich dokumentów przedłożyć. Mimo , iż okoliczność ta była podnoszona w toku postępowania , organy celne nie ustosunkowały się do niej. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odpowiadając na zarzuty skargi Prezes stwierdził, że skarżąca nie może przerzucać odpowiedzialności na urząd skarbowy za niewypełnienie przez siebie obowiązków wynikających z przepisów prawa celnego. W/w w sposób szczególny powinna dochować należytej staranności przy dokonywaniu transakcji kupna towarów pochodzenia zagranicznego .

W piśmie procesowym z dnia [...].2002 r skarżąca powtórzyła zarzut o braku dowodu na okoliczność , iż zakwestionowane towary były towarami zagranicznymi w świetle przepisów Kodeksu celnego i podniosła, że materiał dowodowy wyraźnie potwierdza , że towary te są do nabycia na bazarze w Tuszynie . W/w oświadczyła, że nigdy nie była importerem , a zaskarżona decyzja nie wskazuje dowodów, które pozwalałyby uznać za zasadne stosowanie wobec skarżącej domniemania z art.9 § 2 Kodeksu celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z akt sprawy wynika , że w wyniku kontroli funkcjonariusze celni ujawnili oferowany do sprzedaży przez skarżącą na placu targowym "[...]" w [...] towar , którego rodzaj i ilość wskazywał na przeznaczenie do działalności gospodarczej. W/w nie okazała żadnego dokumentu świadczącego , iż towarom tym nadano przeznaczenie celne zgodne z przepisami prawa celnego.

Do tak ustalonego stanu faktycznego organy celne zastosowały art.9 § 2 Kodeksu celnego , który stanowi , że jeżeli w trakcie kontroli celnej nie można ustalić, że wprowadzonym na polski obszar celny towarom , których rodzaj i ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej , zostało nadane przeznaczenie celne zgodnie z przepisami prawa celnego , uważa się , że towary te zostały nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny.

Zgodnie z art.2 w/w ustawy wprowadzenie towaru na polski obszar celny następuje w chwili faktycznego przywozu towaru na polski obszar celny, co powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego . Nie ma zatem wątpliwości , że omawiany art.9 § 2 w/w ustawy - co do zasady - ma zastosowanie do towarów wprowadzonych na polski obszar celny : 1/ całkowicie uzyskanych lub wyprodukowanych poza polskim obszarem celnym i niedopuszczonych do obrotu, 2/ uzyskanych lub wyprodukowanych na polskim obszarze celnym z towarów przywiezionych spoza polskiego obszaru celnego i niedopuszczonych do obrotu. W omawianym przepisie chodzi więc o towary niekrajowe.

Domniemanie wynikające z art.9 § 2 w/w ustawy o nielegalnym wprowadzeniu towarów na polski obszar celny ma zastosowanie wobec towarów niekrajowych . Domniemanie , o którym wyżej mowa , dotyczy wyłącznie nielegalnego wprowadzenia towarów na polski obszar celny i nie dotyczy statusu tych towarów . Status towarów jako niekrajowych musi być okolicznością udowodnioną i niedopuszczalne jest jego domniemanie.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji wydając w dniu [...] .2000 r postanowienie o powołaniu biegłego , w jego uzasadnieniu stwierdził m.in., że nie jest znany kraj pochodzenia towaru. W sporządzonej przez tego biegłego opinii stwierdzono , że "badania miały na celu ustalenie właściwości i wartości rynkowej wyżej wymienionych towarów określonej przez hurtową cenę brutto". W opisie niektórych towarów biegły wskazał na wszywki i przywieszki z napisem handlowym zależnym od producenta , natomiast nie odniósł się wprost do okoliczności ustalenia kraju pochodzenia poszczególnych towarów.

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdził w sposób jednoznaczny , iż wszystkie objęte zaskarżoną decyzją towary są towarami niekrajowymi. Okoliczność ta nie wynika również z Protokołu oględzin z dnia [...] .2000 r , sporządzonego przez funkcjonariusza celnego na potrzeby postępowania karnego skarbowego , pomimo iż celem tych oględzin było m.in. "ustalenie , czy towar wyprodukowano za granicą...". Funkcjonariusz celny w opisie poszczególnych towarów także wskazał na metki z nazwą producenta , a dodatkowo opisał kod paskowy kraju producenta, jednak informacji tych nie zamieścił w odniesieniu do wszystkich opisanych towarów np. brak tych informacji do towarów ujętych w pokwitowaniu nr [...], poz.2 - podkoszulki szt.290, czy w pokwitowaniu nr [...], poz. 1 czapki z daszkiem szt.357.

Na marginesie powyższych rozważań należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż organy celne w momencie ujawnienia towarów zatrzymali m.in. bieliznę z metką "[...]", której producentem był polski przedsiębiorca W. J.. Przedmiotowe towary nie zostały co prawda objęte zaskarżoną decyzją , jednak nie sposób pominąć zarzuty skarżącej , iż "wielu polskich producentów wszywa na ubrania metki z napisami w obcych językach, bowiem podnosi to atrakcyjność towaru w oczach klientów". Metka i wszywki nie mogą zatem mieć decydującego znaczenia dla oceny , czy towar jest krajowy , czy niekrajowe , a w szczególności czy jest wyprodukowany za granicą . Przyjąć jednak należy , że podanie na metce nazwy zagranicznego producenta , czy kraju produkcji może stanowić dowód na okoliczność co do zagranicznego pochodzenia towaru. Jak wynika z przedłożonego na rozprawie dowodu z opakowania rękawiczek ,obcojęzyczne napisy na opakowaniu towaru nie są wystarczającym dowodem na okoliczność zagranicznego pochodzenia towaru.

W związku z powyższym stwierdzić należy , że organy celne w toku prowadzonego postępowania celnego nie udowodniły, iż wszystkie zakwestionowane towary objęte zaskarżoną decyzją są towarami niekrajowymi, a jak wyżej wykazano , nie można statusu przedmiotowego towaru domniemywać. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy konieczne będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie w odniesieniu do poszczególnych towarów.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych , iż przy ustalaniu wartości celnej towarów , wobec których powstał dług celny , należało zastosować art.29 Kodeksu celnego tj. zastępczą metodę ustalania wartości celnej przy wykorzystaniu opinii powołanego w sprawie rzeczoznawcy . Przy obliczeniu wartości celnej towaru zastrzeżenia budzi jednak zastosowanie w odliczeniach od wartości rynkowej towaru cła według stawki celnej konwencyjnej w wysokości 19,7% tj. stawki właściwej dla towarów pochodzących z określonych krajów i regionów , natomiast przy określeniu kwoty długu celnego wobec tego samego towaru zastosowano stawkę celną autonomiczną w wysokości 60% podwyższoną o 100% tj. stawkę właściwą dla towarów przywożonych z zagranicy , dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia. Rozstrzygnięcia organów celnych nie wyjaśniają tych rozbieżności.

Argumentacja skarżącej odnosząca się do sposobu likwidacji zajętego towaru i cen uzyskanych z jego sprzedaży nie mogła odnieść skutku , bowiem dotyczy postępowania egzekucyjnego , przedmiotem skargi była natomiast decyzja dotycząca określenia długu celnego.

Odnośnie zarzutów dotyczących opodatkowania skarżącej w formie zryczałtowanego podatku dochodowego stwierdzić należy , że zgodnie z art.24 ustawy z dnia 20.11.1998 r o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz.930 ze zm.) podatnicy prowadzący działalność opodatkowana w formie karty podatkowej są zwolnieni od obowiązku prowadzenia ksiąg , składania zeznań podatkowych , deklaracji o wysokości uzyskanego dochodu oraz wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. W/w ustawa nie reguluje obowiązków i uprawnień celnych , dlatego zwolnienie, o którym mowa w przytoczonym przepisie dotyczy wyłącznie sfery obowiązków podatkowych. Wbrew zarzutom skarżącej wskazana ustawa nie zwalnia podatników tego podatku od obowiązków celnych , w tym od obowiązku posiadania dowodów pozwalających na ustalenie, że wprowadzonym na polski obszar celny towarom, których rodzaj i ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, zostało nadane przeznaczenie celne zgodnie z przepisami prawa celnego. Art.24 w/w ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne nie ma zastosowania w postępowaniu celnym , w którym podstawą żądania dokumentów mających znaczenie dla kontroli celnej jest art.10 Kodeksu celnego.

Sąd podzielił stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł , iż umorzenie postępowania karnego skarbowego nie ma wiążącego wpływu na wynik postępowania celnego dotyczącego towarów zajętych uprzednio w postępowaniu karnym skarbowym, niemniej jednak akta sprawy karnej skarbowej mogą stanowić dowód w postępowaniu celnym .

Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.l a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.209 tej ustawy.