Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 705/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 2,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15 ust. 2 pkt 12, art. 36 ust. 4, art. 58 ust. 2, art. 63, art. 37
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 11 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. L. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

J. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 czerwca 2008r. Nr [...] uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia 26 marca 2008r. Nr [...], którą ustalono jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości zbytych nieruchomości wskutek ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy i zagospodarowania terenu działki i zagospodarowania terenu działki nr [...] w L. przy ul. [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Skarżąca domaga się uchylenia wskazanej powyżej w części dotyczącej przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez Kolegium:

Organ I instancji w/w decyzją ustalił w stosunku do J. L. jednorazową opłatę w wysokości 89.460,00 zł z tytułu wzrostu wartości zbytych nieruchomości - działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], łącznego obszaru 15.975 m2 położonych w L., będącego następstwem ustalenia w drodze decyzji warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na każdej z tych działek. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż opłatę ustalono w wysokości 20% różnicy wartości nieruchomości, na podstawie Uchwały Rady Gminy z dnia 1 grudnia 2005r. Nr [...].

Od decyzji tej odwołanie złożyła J. L., reprezentowana przez radcę prawnego L. P., zarzucając, że decyzja narusza prawo materialne oraz przepisy postępowania. Podniesiono, iż naruszono art. 36 ust.4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy wartość nieruchomości stanowiącej pierwotnie działkę nr [...] nie wzrosła w związku z uchwaleniem przez Wójta Gminy decyzji o warunkach zabudowy dla tej nieruchomości oraz art. 36 ust. 3 w zw. z art. 36 i 37 w/w ustawy poprzez ich błędne zastosowanie polegające na wydaniu decyzji wymierzającej opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w sytuacji, gdy brak jest stawki tej opłaty określonej przez właściwy organ w odpowiednim trybie, oraz art. 37 ust. 1 poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości przy określeniu jej wartości przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy z dnia 8 marca 2007r. jako podstawy dla ustalenia wzrostu wartości nieruchomości, w sytuacji gdy działka nr [...] nie była objęta planem zagospodarowania przestrzennego przed dniem, kiedy decyzja ta stała się ostateczna.

Ponadto zarzucono naruszenia przepisów art.77 § 1, art. 7 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia sprawy i brak zbadania faktycznego wykorzystania przedmiotowej działki przed dniem ustalenia zagospodarowania nieruchomości na podstawie decyzji o warunkach zabudowy z dnia 8 marca 2007r. oraz przyjęcie, że wskazana nieruchomość była przeznaczona na cele rolne i jej wartość w wyniku wydania decyzji o warunkach zabudowy wzrosła mimo braku dowodów mogących być podstawą dla takich ustaleń; poprzez przyjęcie za podstawę ustaleń faktycznych w zakresie wzrostu wartości nieruchomości wadliwego operatu szacunkowego oraz naruszenie art. 10 ust. 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, wobec braku zawiadomienia o zakończeniu postępowania.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zasady naliczania opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości są zawarte w ustawie z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.).

W niniejszej sprawie została wydana w dniu 8.03.2007r. decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, na każdej nowo wydzielonej działce, powstałej z działki nr [...] położonej w L. przy ul. [...]. Zgodnie z art. 63 ust. 3 ustawy, jeżeli decyzja o warunkach zabudowy wywołuje skutki, o których mowa w art. 36 tej ustawy, przepisy art. 36 oraz art. 37 stosuje się odpowiednio.

Zatem w przypadku, gdy na skutek wydania decyzji o warunkach zabudowy wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty sprzedaje tę nieruchomość, wójt/burmistrz/prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca zbyła w okresie od 12 września 2007r. do 9 stycznia 2008r. - 13 działek o łącznej powierzchni 15.975 m2, powstałych z podziału działki nr [...]. Wysokość stawki procentowej opłaty ustalona została w drodze odrębnej uchwały Rady Gminy z dnia 1 grudnia 2005r. Nr [...]. Zgodnie § 1 pkt 1 tej uchwały, stawka dla zabudowy mieszkaniowej, zabudowy mieszkaniowej z usługami i zabudowy usługowej wynosi 20%. Opłatę naliczono zgodnie z w/w stawką. Kolegium wskazało, że uchwała Rady Gminy stanowi prawo miejscowe i do czasu jej uchylenia stanowi obowiązujące prawo. Kolegium natomiast nie ma kompetencji do uchylenia (choćby niezgodnej z prawem) w/w uchwały. Odnośnie kompetencji do ustalania stawek procentowych w sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wypowiedział się WSA w Rzeszowie wskazując, iż kompetencji do uchwalenia stawek procentowych służących naliczeniu opłat planistycznych rada gminy nie może realizować, bowiem takiego upoważnienia dla niej na gruncie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie można znaleźć. Gdy brak jest planu miejscowego ustalenie stawek procentowych służących ustaleniu opłat pianistycznych jest kompetencją wójta (burmistrza albo prezydenta miasta), a skorzystanie z niej przez ten organ powinno nastąpić poprzez wydanie decyzji o ustaleniu stawki procentowej opłaty planistycznej ( sygn. akt SA/Rz 763/05 wyrok z dnia 24 maja 2006r.).

Zgodnie z art. 37 ust. 6 wyżej cyt. ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta ustala opłatę, w drodze decyzji po otrzymaniu wypisu z aktu notarialnego. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji brak wskazania przepisów dot. podstawy wydania decyzji, tj. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Kolegium podało, że organ ustalając opłatę obowiązany jest wykazać, że zostały spełnione przesłanki, od których przepis uzależnia ustalenie opłaty tj., że nastąpiło zbycie nieruchomości oraz, że wartość tej nieruchomości wzrosła w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jedna z tych przesłanek nie budzi wątpliwości i bezsporne jest, że doszło do sprzedaży nieruchomości, jednakże drugi warunek budzi uzasadnione wątpliwości. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż faktycznie dotąd przedmiotowa nieruchomość była "wykorzystywana rolniczo", co skarżąca kwestionuje. W ocenie Kolegium organ nie wykazał w sposób dostateczny, aby w niniejszym przypadku doszło do wzrostu wartości nieruchomości w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy, skoro jak podniesiono w odwołaniu na nieruchomości nie była "faktycznie prowadzona działalność rolnicza". Zatem należy ustalić wartość działki, przy ustaleniu i uwzględnieniu faktycznego sposobu jej wykorzystywania. Stosownie do treści § 50 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U.04.207.2109 ze zm.) w przypadku, gdy przed uchwaleniem obowiązującego planu miejscowego nie obowiązywał plan miejscowy lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy określaniu wartości nieruchomości dla celów, o których mowa w ust. 1, przyjmuje się faktyczny sposób wykorzystywani a nieruchomości przed uchwaleniem tego planu.

Wydanie decyzji winno poprzedzać dokładne ustalenie i wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego. Postępowanie w tym względzie winno przebiegać według wszystkich reguł procedury administracyjnej.

Zgodnie z treścią art. 101 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zgodnie z aktualnym orzecznictwem strony przed wydaniem decyzji powinny być zawiadomione przez organ o fakcie sporządzenia operatu szacunkowego, aby mogły mieć możliwość przedstawienia w tym względzie swojego stanowiska. Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną tylko wówczas gdy strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Ponadto organy administracji publicznej są obowiązane do należytego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, pływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Zdaniem Kolegium obowiązkiem organu jest szczegółowe wyjaśnienie w trakcie postępowania i w uzasadnieniu decyzji, z powołaniem się na przepisy prawa do wszelkich wniosków i zarzutów składanych przez strony. W szczególności należy wyjaśnić wszystkie zarzuty podniesione przez stronę, co do kwestii faktycznego wykorzystania przedmiotowego prawa. Stanowisko organu powinno znaleźć odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym i uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Kolegium podało, że rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji winien wyczerpująco zebrać materiał dowodowy, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. a w szczególności zawiadomić strony o sporządzonym operacie, zapewnić stronom czynny udział w całym postępowaniu oraz prawo do ostatniego słowa w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Stanowisko znaleźć odzwierciedlenie w tym materiale i uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. oraz w oparciu o właściwą podstawę prawną. Obowiązkiem organu jest również szczegółowe wyjaśnienie w trakcie postępowania i ustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji, z powołaniem na przepisy do wniosków i zarzutów składanych przez strony.

J. L. we wniesionej skardze zarzuciła Kolegium naruszenie przepisów postępowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w sytuacji gdy zachodziły obligatoryjne przesłanki umorzenia postępowania pierwszej instancji. Ponownie wskazała na naruszenie art. 63 ust. 3 w zw. z art. 36 i 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), poprzez ich błędne zastosowanie polegające na wydaniu decyzji wymierzającej opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w sytuacji, gdy brak jest stawki procentowej tej opłaty określonej przez właściwy organ w odpowiednim trybie. W uzasadnieniu wskazała, że zgodnie ze wskazanym art. 63 § 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeśli decyzja o warunkach zabudowy wywołuje skutki, o których mowa w art. 36 i 37 ustawy, należy je stosować odpowiednio. W niniejszej sprawie organ I instancji przyjął, że wystąpiła okoliczność określona w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a mianowicie w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą (tym przypadku wydaniem decyzji o warunkach zabudowy) wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel zbył tę nieruchomość. W tym przypadku wójt (burmistrz, prezydent miasta) pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % tego wzrostu. Jak wynika zatem z powołanego przepisu, ustalenie stawki renty planistycznej następuje zasadniczo już w samej treści planu zagospodarowania przestrzennego. Potwierdza to także przepis art. 15 ust 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że ustalenie stawki procentowej opłaty jest elementem obligatoryjnym planu. Jeżeli zatem opłata jest związana ze wzrostem wartości zbywanych nieruchomości w wyniku uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to kompetencję do określenia wysokości procentowej tej opłaty przysługuje radzie gminy, przyjmującej w drodze uchwały ten plan, jako akt prawa miejscowego. W przedmiotowej sprawie, dla nieruchomości skarżącej nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania, a skutki określone w art. 36 ust. 4 ustawy mogły wystąpić jedynie w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy. W tym przypadku zgodnie z normą art. 63 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przepisy art. 36 i art. 37 stosuje się jedynie odpowiednio. Nie można zatem przyjąć, iż w badanym przypadku kompetencja do określenia stawki procentowej opłaty, tak jak w przypadku uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego, będzie przysługiwać radzie gminy. Decyzja o warunkach zabudowy może być wydana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w przypadku gdy dany teren nie jest objęty miejscowym planem. W ramach tej procedury rada gminy posiada uprawnienie do przyjęcia planu zagospodarowania, w przypadku zawieszenia postępowania zgodnie z art 62 ustawy. Jeżeli z tego uprawnienia rada nie skorzysta, dopiero wówczas wójt gminy realizuje kompetencję w zakresie ustalania sposobu zabudowy i zagospodarowania terenu. Z treści art. 15 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika ścisły związek i potrzeba jednoczesnego określenia przeznaczenia terenu i stawki procentowej opłaty. Skoro decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu powierzono wójtowi, to merytorycznie ten sam organ powinien rozstrzygać o wysokości opłaty związanej z treścią tej decyzji. Brak jest w tym zakresie jakiegokolwiek przepisu, który wskazywałby na kompetencję rady gminy do określenia wysokości stawki, skoro przepis art. 63 ust. 3 nie odsyła do art. 15 ustawy i innych przepisów kompetencyjnych. Należy zauważyć, że art. 63 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, iż przepisy art. 36 i 37 ustawy znajdują zastosowanie, dopiero gdy wystąpią okoliczności określone w pierwszym z tych przepisów. Określenie opłaty następuje zatem dopiero po wystąpieniu wzrostu wartości nieruchomości związanej ze zmianą sposobu zagospodarowania. W związku z powyższym niedopuszczalne wydaje się określanie przez radę gminy wysokości stawki procentowej renty planistycznej na przyszłość, we wszystkich przypadkach które mogą wystąpić. Uchwała taka musiałaby mieć charakter aktu prawa miejscowego, dla którego wydania nie zostało przewidziane jakiekolwiek upoważnienie. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP "Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów". Upoważnienia ustawowego do wydawania aktów prawa miejscowego nie można zatem domniemywać, ani rozszerzać. Kompetencja do określenia stawki procentowej opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości w przypadku, gdy ustalenie przeznaczenia terenu następuje na mocy decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania, przysługuje wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Wskazany pogląd znajduje potwierdzenie zarówno w rozstrzygnięciach organów nadzorczych (rozstrzygnięcie Wojewody z dnia 17 lipca 2007r., znak [...]), jak i w orzecznictwie sądowo-administracyjnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 maja 2006 r.. sygn. akt II SA/Rz 763/2005, LexPolonica nr 1713417). W powołanym orzeczeniu Wojewódzki Sad Administracyjny stwierdził wprost, że "Jeśli nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, rada gminy nie może zrealizować kompetencji do uchwalenia stawek procentowych służących naliczaniu opłat planistycznych. W takim wypadku ustalenie tych stawek należy do kompetencji wójta (burmistrza, prezydenta miasta)". Organ odwoławczy uznając co do zasady argumenty skarżącej zawarte w jej odwołaniu nie przychylił się jednak do żądania umorzenia postępowania w I instancji jako bezprzedmiotowego. Zamiast tego przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wójtowi Gminy. Zdaniem skarżącej, skoro w przedmiotowej sprawie uprawniony organ nie ustalił w wymaganej formie wysokości stawki procentowej opłaty, to brak było podstaw do wydania decyzji w I instancji. Nie jest bowiem możliwe określenie wysokości opłaty odnoszącej się do konkretnej nieruchomości i nakazanie jej uiszczenia konkretnemu podmiotowi, jeżeli zgodnie z prawem nie został ustalony istotny element konstrukcyjny opłaty, niezbędny dla jej wyliczenia. Wójt Gminy bezpodstawnie wydał jedynie wadliwą decyzję w zakresie wysokości tej opłaty. Wydanie kolejnej decyzji przez ten sam organ w oparciu o naruszającą prawo uchwałę Rady Gminy ustalającej stawkę procentową opłaty obarczone będzie zatem tą samą wadą co decyzja uchylona przez organ odwoławczy. A zatem w sytuacji braku podstawy wydania decyzji przez organ należy stwierdzić, że postępowanie w I instancji winno było zostać umorzone przez organ odwoławczy jako bezprzedmiotowe stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa powyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W rozpoznawanej sprawie jej istotą jest kwestia możliwości określenia stawek procentowych, na podstawie których ustala się opłatę planistyczną w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.)- zwaną w dalszej części uzasadnienia "ustawą p.z.p."- kompetencje do ustalania stawek, o których mowa w art. 36 ust. 4 ustawy p.z.p. przysługuje organowi stanowiącemu gminy (radzie gminy) i obowiązek ten nałożony został jako element obligatoryjny uchwały wprowadzającej lub zmieniającej plan zagospodarowania przestrzennego.

W sytuacji braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego obszaru, organ wykonawczy gminy (wójt, burmistrz, albo prezydent miasta), określa sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy terenu w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego albo w decyzji o warunkach zabudowy (art. 4 ust. 2 ustawy p.z.p.).

Jeżeli wydanie jednej z w/w decyzji spowoduje wzrost wartości nieruchomości, to zgodnie z treścią art. 58 ust. 2 i art. 63 ustawy p.z.p., przepisy art. 36 i art. 37 powołanej ustawy stosuje się odpowiednio.

Pozostaje zatem do rozstrzygnięcia, który z organów (stanowiący czy wykonawczy) na gruncie "odpowiedniego stosowania" art. 36 i art. 37 ustawy p.z.p. jest kompetentny do określenia stawki procentowej, na podstawie której ustala się opłatę planistyczną w związku z wzrostem wartości nieruchomości w warunkach braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma w tym względzie jedności stanowisk składów orzekających.

Prezentowany jest pogląd, na który powołuje się strona skarżąca (w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 maja 2006 r. – II SA/763/05- LEX 235589) – odmawiający tej kompetencji radzie gminy z braku upoważnienia dla niej na gruncie przepisów ustawy p.z.p.

Jednocześnie wskazuje się na konieczność ustalenia tych stawek w odrębnej decyzji organu wykonawczego.

Występują również poglądy odmienne upatrujące kompetencje rady gminy w treści art. 18 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.).

Uzasadnia się to stanowisko w ten sposób, że brak planu miejscowego nie powoduje odebrania radzie gminy kompetencji do ustalania stawek procentowych służących ustaleniu opłaty jednorazowej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości objętej decyzją o warunkach zabudowy, albo decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Jednym z ostatnich jest pogląd, zgodnie z którym stwierdza się, że rada gminy nie jest – w braku szczególnej podstawy prawnej – uprawniona do ustalania wysokości stawek procentowych opłaty planistycznej w przypadku braku planu i w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy. Uznaje się także, że nie jest uprawniony do ustalania tych stawek w konkretnych decyzjach organ wykonawczy gminy, albowiem brak jest w przepisach ustawy p.z.p podstawy prawnej wskazującej kompetencje tegoż organu do podejmowania czynności o której wyżej mowa (wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r. – sygn. akt OSK 1887/07- LEX-464945).

W rozpoznawanej sprawie Wójt Gminy określił decyzją z dnia 26 marca 2008 r. J. L. jednorazową opłatę stosując stawkę procentową ustaloną w odrębnej uchwale Rady Gminy z dnia 1 grudnia 2005 r., ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Województwa.

Uchwała ta weszła w życie w dniu 7 marca 2006 r.

Stosownie do treści § 1 pkt 1 w/w uchwały, dla zabudowy mieszkaniowej oraz zabudowy mieszkaniowej z usługami, stawka procentowa do naliczania opłaty z tytułu ustalenia sposobu zagospodarowania nieruchomości w drodze decyzji, ustalona została w wysokości 20% wzrostu wartości nieruchomości.

Pozostaje zatem do rozważenia, czy można uznać, że wskazana wyżej uchwała Rady Gminy w świetle powołanego art. 63 ust. 3 ustawy p.z.p. mogła stanowić dla organu I instancji podstawę do stosowania wynikającej z niej stawki procentowej dla ustalenia opłaty o której mowa w art.36 ust. 4 ustawy p.z.p.

Zdaniem Sądu, uchwała, o której wyżej, nie dawała takiej możliwości.

Uznając zatem za uzasadnione to stanowisko orzecznictwa, iż rada gminy nie jest uprawniona do ustalania stawek procentowych opłaty planistycznej w przypadku braku planu i w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że uprawnienie takie w świetle art. 63 ust. 3 ustawy p.z.p. przysługuje organowi wykonawczemu i powinno być elementem decyzji o warunkach zabudowy.

W konsekwencji wydania tego rodzaju decyzji mamy do czynienia z "odpowiednim" stosowaniem art. 36 oraz 37 w/w ustawy.

Art. 63 ustawy p.z.p. dotyczy decyzji o warunkach zabudowy, co powoduje, że to organ wykonawczy wydający taką decyzję powinien ocenić, czy w związku z jej wydaniem skutki, o których mowa w art. 36 w/w ustawy (tj. wzrost wartości nieruchomości) występują, a jeżeli tak - określić procent tego wzrostu.

Decyzja określająca wymiar i nakazująca uiszczenie opłaty ma na celu jedynie ustalenie należnej kwoty wyliczonej w oparciu o stawkę procentową wzrostu wartości nieruchomości, wynikającą z ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. .

W tym miejscu powołać należy się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2007 r. – sygn. akt II SA/Gd 338/06 (niepubl.).

Dokonując sądowej kontroli decyzji w przedmiocie warunków zabudowy terenu, w motywach wyroku Sąd m.in. stwierdza, że decyzja o warunkach zabudowy może wywoływać takie same skutki jak miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w zakresie określenia sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu.

Z uwagi na treść art. 63 ust. 3, należy rozważyć kwestię dotyczącą sposobu określenia stawki procentowej opłaty z tytułu wartości nieruchomości, dla której wydano decyzję o warunkach zabudowy powodującą wzrost wartości nieruchomości.

Analiza cytowanych wyżej przepisów art. 36, 37 i 63 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym prowadzi do wniosku, że stawkę tą winien określić organ wydający decyzję o warunkach zabudowy. Art. 36 należy stosować bowiem odpowiednio. Skoro zaś okoliczności uzasadniające zapłatę renty planistycznej wywołuje decyzja o warunkach zabudowy podjęta przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, to jednocześnie organ ten ustala stawkę procentową opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Należy nadto wskazać, że rada gminy ustalając stawkę renty planistycznej w uchwale o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ma możliwość ustalenia różnej wysokości stawek dla różnych obszarów terenu gminy objętych planem. W związku z tym uznać należy, że także organ wydający decyzję o warunkach zabudowy ustalając stawkę procentową opłaty ma możliwość "miarkowania" jej do wysokości 30%, zaś wysokość, którą przyjmie może zależeć od ustaleń decyzji o warunkach zabudowy w zakresie sposobu zagospodarowania nieruchomości, planowanej zabudowy, poprzedniego sposobu wykorzystania gruntu i jego przeznaczenia wynikającego z ewidencji gruntów. Nie ulega przy tym wątpliwości, że rozstrzygnięcie w zakresie stawki procentowej tejże opłaty powinno zostać w decyzji uzasadnione w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 kpa.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Stojąc na stanowisku, iż uchwała rady gminy o której wyżej mowa z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu nie wywołała skutków prawnych, Sąd uwzględnił żądanie skargi uznając za trafny, podniesiony w niej zarzut bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty.

W sytuacji w której w wydanej decyzji ustalającej warunki zabudowy brak jest określenia wysokości stawki procentowej opłaty, organ II instancji nie powinien kierować sprawy do ponownego rozpoznania, powinien natomiast orzec stosownie do treści art.138 § 1 pkt 2 k. p. a. in fine tj. uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie organu I instancji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wydanego orzeczenia.

Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane.

W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.