Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 283/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6334 Stypendia
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 86 ust. 1 pkt 4, art. 95
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 58
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi T.K. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nieprzywrócenia uchybionego terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w K. (dalej też jako "Odwoławcza Komisja"), działając na podstawie art. 58, art. 59, art. 123 oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r, poz. 256. - zwanej dalej "k.p.a.") oraz w oparciu o art. 86 ust. 1 pkt 4 i art. 95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 85. - zwanej dalej "ustawą"), a także § 3 ust. 1 pkt 4, § 19 ust. 2 oraz § 34 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w K. obowiązującego na podstawie Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] sierpnia 2020 r. (zwanego dalej "Regulaminem"), utrzymała w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] o nieprzywróceniu T. K. uchybionego terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Odwoławcza Komisja wskazała, że zgodnie z § 19 ust. 2 w zw. z § 34 ust. 1 Regulaminu termin składania wniosków o przyznanie świadczenia w formie stypendium rektora w roku akademickim 2020/2021 został wyznaczony na dzień 30 października 2020 r. T. K. w dniu 19 listopada 2020 r. złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu wraz z wnioskiem o przyznanie stypendium rektora. Komisja Stypendialna postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. odmówiła przywrócenia uchybionego terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora, powołując się na fakt, że regulamin nie przewiduje możliwości przywrócenia uchybionego terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora. Regulamin świadczeń wskazuje wprost, że termin składania wniosków o przyznanie stypendium rektora przypada na dzień 30 października 2020 r.

W dniu 4 grudnia 2020 r. student złożył zażalenie na ww. postanowienie podnosząc, że Komisja Stypendialna nie odniosła się w jakikolwiek sposób do argumentów dotyczących uprawdopodobnienia, że wniosek nie został wniesiony w terminie z przyczyn niezależnych od strony. Ponadto termin złożenia wniosku jest terminem instrukcyjnym i porządkowym i nie może niweczyć celu pomocy materialnej dla studentów wskutek ewentualnych ograniczeń wywołanych owym terminem.

Wobec powyższego organ drugiej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., aby organ przywrócił uchybiony termin strona musi wystąpić z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto wniosek ten zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. winien zostać wniesiony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. T. K., składając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, powołał się na trudną sytuację życiową spowodowaną chorobą ojca w 2018 r., pandemią oraz depresją. Student dostarczył zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że zmaga się z depresją i od października nasiliły się stany lękowe i objawy depresyjne.

Organ stwierdził jednak, że mimo zaświadczenia i argumentów studenta ukazujących ciężką sytuację życiową oraz zdrowotną T. K. w okresie od 12 października do 19 listopada 2020 r. brał udział w zajęciach dydaktycznych, które w tym okresie odbywały się w formie stacjonarnie. Student jedynie nie uczęszczał na zajęcia z przedmiotu Biochemia. Organ powołał się na linię orzeczniczą sądów administracyjnych, że o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi być niezależna od strony, a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu. Uprawnienie do przywrócenia uchybionego terminu jest niezależne od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa. Stosownie do art. 58 § 3 k.p.a. na stronie spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy.

Wobec tego na podstawie dokumentacji dołączonej do wniosku o przywrócenie uchybionego terminu tj. zaświadczenia lekarskiego oraz po ustaleniach, z których wynika, że odwołujący brał udział w zajęciach stacjonarnych w okresie od 12 października do 19 listopada 2020 r. Odwoławcza Komisja uznała, że niezłożenie w terminie wniosku o przyznanie stypendium rektora zostało zawinione przez odwołującego. Dlatego po ponownym przeanalizowaniu sprawy organ ten uznał, że postanowienie o nieprzywróceniu uchybionego terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora zostało wydane przez Komisję Stypendialną zgodnie z prawem.

Skargę na powyższe postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach T. K., który zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 § 1, art. 77 i art. 58 § 1 k.p.a., art. 7 i art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, a także przepisów prawa materialnego, a to w szczególności art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2020 poz. 86) w zw. z § 19 ust. 2 i § 34 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w Kielcach obowiązującego na podstawie Zarządzenia Rektora [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., poprzez uznanie, że ustanowiony w tym Regulaminie w § 34 ust. 1 termin składania wniosków o przyznanie stypendium rektora jest terminem materialnym zawitym, podczas gdy jest to termin co najwyżej instrukcyjny lub porządkowy. Na wypadek uznania przez Sąd, że ww. termin na składanie wniosków o stypendium rektora określony w Regulaminie jest terminem podlegającym przywróceniu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., skarżący zarzucił naruszenie tego przepisu poprzez uznanie, że przedstawione argumenty we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu wskazanego w § 34 ust. 1 Regulaminu na złożenie wniosku o przyznanie stypendium rektora.

W oparciu o te zarzuty T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Komisji Stypendialnej i zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania w postaci opłaty od skargi.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ odwoławczy w uzasadnieniu, przynajmniej w znacznej części, minął się z prawdą. Wyjaśnił, że zapewne listą obecności będącą w posiadaniu Uczelni można potwierdzić, że stacjonarnie uczestniczył w zajęciach tylko w dniu 15 października 2020 r. od godz. 8.00 do godz. 10.15 z języka łacińskiego i od godz. 14.00 z zajęć na hali sportowej pn. Kształcenie ruchowe. W pozostałych dniach miesiąca października zajęcia odbywały się wyłącznie "on line", a więc zdalnie. Zarzucił, że treść uzasadnienia organu odwoławczego sugeruje, że pomimo złego stanu zdrowia skarżącego przez okres około półtora miesiąca uczestniczył w zajęciach stacjonarnych na Uczelni, co absolutnie nie jest prawdą. Jego stan zdrowia natomiast pozwalał mu na bierne słuchanie wykładu na zajęciach zdalnych w warunkach domowego zacisza, choć było to dla skarżącego, jak podniósł, i tak niezwykle uciążliwe. Podkreślił, że jego myśli w tamtym czasie były skierowane zupełnie gdzie indziej i były skupione na sytuacji zdrowotnej ojca oraz jego dalszej egzystencji w sytuacji niepowodzeń sportowych oraz rozstania się z klubem sportowym, z którym wiązałem ogromne nadzieje i swoją przyszłość.

Dodatkowo wskazał, że w październiku 2020 r. rozpocząłem studia na [...] w okresie, jaki chyba nigdy nie wydarzył się w historii tej i innej uczelni, a więc w okresie pandemii. Spowodowało to, że nowym studentom bardzo trudno było zapoznać się z funkcjonowaniem Uczelni oraz z wszystkimi obowiązującymi na niej regulaminami. Ponieważ zajęcia odbywały się w znakomitej większości w sposób zdalny, brak było możliwości kontaktu z rówieśnikami oraz pracownikami Uczelni, gdzie na bieżąco można by wyjaśnić swoje wątpliwości, czy pytania co do przysługujących uprawnień np. w zakresie stypendiów. Można było przeoczyć, że istnieje możliwość starania się o przyznanie stypendium za wyniki sportowe. Jest to o tyle istotne, że stypendium dla medalistów współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski pojawiło się w Regulaminie [...] po raz pierwszy w roku studiów 2020/2021. Nigdy wcześniej takie stypendium nie było przyznawane studentom I roku. Aktualny Regulamin [...] obowiązuje na mocy Zarządzenia Rektora z dnia [...] sierpnia 2020r., a więc zaczął obowiązywać tuż przed rozpoczęciem studiów, co tym bardziej utrudniało wychwycenie w jego treści nowych zapisów, czy nowych uprawnień dla studentów szczególnie I roku. Jak dodał skarżący, stan zdrowia w tamtym okresie nie pozwalał mu na zajmowanie się sprawami Uczelni w takim wymiarze, w jakim zapewne powinien się zajmować. Gdy jego sytuacja zdrowotna w drugiej części listopada 2020 r. trochę się poprawiła zaczął skupiać swoje myśli wokół spraw Uczelni. Wtedy też dopiero zwrócił uwagę na możliwości uzyskania stypendium rektora dla medalistów współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski.

Strona podniosła także, że w jej ocenie termin na złożenie ww. wniosku wskazany w Regulaminie nie może być traktowany jako termin materialny. Z przepisu art. 95 ustawy wynika upoważnienie, a zarazem zobowiązanie rektora uczelni do wydania w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w postaci pozostających w gestii organów uczelni stypendiów i zapomóg. Stanowisko skarżącego co do charakteru terminu wskazanego w Regulaminie Uczelni wynika z analizy orzecznictwa sądów administracyjnych, że szkoła wyższa może w regulaminie wydanym w trybie art. 95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce może uregulować zagadnienia materialnoprawne, w tym może wprowadzić terminy dla składania wniosków o przyznanie stypendiów, przy czym terminy te winny mieć wyłącznie charakter instrukcyjny (porządkowy), tak by cel pomocy materialnej studentowi, wskutek ewentualnych ograniczeń wywołanych owym terminem, nie został zniweczony. Analizując powyższe orzecznictwo i przepisy Ustawy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, nie wynika z nich, aby ustawodawca w akcie regulaminowym lub jakimkolwiek innym akcie wewnętrznym uczelni wyższej przewidywał wprowadzenie materialnoprawnego terminu zawitego, którego upływ udaremniałby przyznanie świadczenia w postaci stypendium. Skarżący przyznał, że nie negując potrzeby wprowadzenia pewnej dyscypliny w celu sprawnego przeprowadzenia postępowania i określenia terminu składania wniosków o stypendium, nie można przyjąć, że ustawodawca przewidział ustanowienie materialnoprawnego terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie tego świadczenia. Zamieszczony w regulaminie lub wprowadzony w innej formie w akcie wewnętrznym uczelni przepis nie może mieć nawet charakteru przepisu procesowego, lecz jedynie terminu porządkowego, a więc niepodlegającego przywróceniu. W ocenie skarżącego, byłoby to także niezgodne z Konstytucją RP, a konkretnie art. 70 ust. 4, gdzie istnieje obowiązek zapewnienia równego dostępu do nauki oraz do systemu pomocy finansowej dla studentów.

W związku z tym, zdaniem autora skargi, nie było konieczne złożenie przez niego wniosku o przywrócenie terminu przy wniosku o przyznanie stypendium rektora, a Komisja winna wniosek stypendialny merytorycznie rozpatrzyć nawet, jeśli został on złożony po terminie wskazanym w Regulaminie. Strona wyjaśniła, że składając wniosek o przywrócenie terminu wskazanego w Regulaminie, działała z ostrożności i jej celem było wykazanie, że niedochowanie przez niego terminu do złożenia wniosku stypendialnego miało swoje uzasadnione podstawy wskazane we wniosku w części usprawiedliwiającej przekroczenie terminu.

Dodatkowo skarżący zaznaczył, że w dniu 18 stycznia 2021 r., a więc już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, Komisja Stypendialna wydała decyzję nr [...] o nieprzyznaniu stypendium rektora. W uzasadnieniu tej decyzji jako jedyny argument wskazany został ten dotyczący odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie stypendium. Oznacza to, że nie ma żadnych innych merytorycznych bądź formalnych argumentów stanowiących podstawę do odmowy przyznania skarżącemu stypendium, poza przekroczeniem przez niego terminu określonego w Regulaminie. Jest to zatem dla skarżącego decyzja bardzo krzywdząca. W tej sytuacji, skoro jedynym argumentem przemawiającym za odmową przyznania skarżącemu stypendium jest odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku stwierdzona zaskarżonymi postanowieniami, to konieczne staje się uchylenie zaskarżonych postanowień tak z powodu błędów w ocenie złożonego wniosku o przywrócenie terminu przez pryzmat art. 58 k.p.a., jak i ewentualnie z tego powodu, że są one wydanie niezgodnie z prawem.

Na wypadek gdyby Sąd nie podzielił argumentów skargi skarżący wniósł o nieobciążanie go innymi kosztami - ponad opłatę od skargi. Podniósł, że nigdzie nie jest zatrudniony w ramach pełnego etatu i pobiera jedynie niewielką kwotę (około 800 zł miesięcznie) z tytułu uczestnictwa w rozgrywkach piłki ręcznej. Pozostaje na utrzymaniu rodziców.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odwoławcza Komisja uznała, że skarżący nie wykazał braku swojej winy w niedochowaniu terminu na złożenie wniosku o stypendium. Organ wyjaśnił, że stosownie do § 20 ust 1 Regulaminu możliwe jest przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego i stypendium dla osób niepełnosprawnych. Wynika to z faktu, że zgodnie z art. 91 ust. 3 ustawy wprowadzony został limit stypendiów dla studentów danego kierunku. Po jego rozdysponowaniu nie można zatem przyznać dalszych stypendiów. Już z tego powodu nie było, zdaniem organu, podstaw do uwzględniania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora. Jednakże nawet gdyby uznać, że skarżącemu przysługiwało prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora wprost na podstawie art. 58 k.p.a (tym bardziej że jest studentem I roku, którego limit wskazany w art. 91 ust 3 ustawy nie dotyczy) to i tak w niniejszej sprawie nie było podstaw do przywrócenia uchybionego terminu.

Organy nie kwestionują prawdziwości złożonego zaświadczenia lekarskiego oraz choroby ojca. Jednak mimo argumentów studenta zarówno Komisja Stypendialna, jak i Odwoławcza Komisja uznały, że student nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Sam bowiem fakt choroby członka rodziny nie był sam w sobie przeszkodą do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora w terminie. Nie był też nim stan psychiczny skarżącego, skoro - jak sam wskazał w skardze - uczestniczył w zajęciach na Uczelni w październiku 2020r. i to nie tylko w formie zdalnej, ale także w formie stacjonarnej. Organ powołał się przy tym na sprawę rozstrzygniętą wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. II SA/Ke 762/20, gdzie wyraźnie wskazano, że same zaświadczenia lekarskie stwierdzające istnienie choroby, poparte jedynie oświadczeniem strony, nie są wystarczającym argumentem aby choroba skarżącego miała być przyczyną uchybienia przez niego terminowi. Skarżący - co sam potwierdził - był w stanie przyjść na uczelnię i uczestniczyć w zajęciach stacjonarnych w dniu 15 października 2020 r. Jak zaś wynika z załączonego pisma Dyrektora Instytutu Nauk o Zdrowiu student w okresie od 12 października do 19 listopada brał udział w zajęciach dydaktycznych, jedynie nie uczestniczył w zajęciach z przedmiotu Biochemia.

Organ wyjaśnił dalej, że względu na sytuację epidemiologiczną w kraju rok akademicki rozpoczął się 12 października 2020 r. i do daty, w której upływał termin na składanie wniosków o przyznanie stypendium rektora, zajęcia na kierunku Fizjoterapia odbywały się hybrydowo tzn. część zajęć była prowadzona w trybie stacjonarnym i część w trybie zdalnym. T. K. w dniu 1 października 2020r. został mailowo poinformowany (adres e-mail: [...]) o możliwości ubiegania się o pomoc materialną (w roku akademickim 2020/2021 na Collegium Medicum). Stypendium rektora dla studentów I roku wbrew twierdzeniom skarżącego nie zostało wprowadzone pierwszy raz w bieżącym roku akademickim, bowiem prawo ubiegania się o stypendium rektora dla studentów I roku obowiązuje na podstawie art. 91 ust. 2 ustawy, przepisy te weszły w życie 1 października 2019 r. Dodatkowo informacje dotyczące pomocy materialnej są ogólnodostępne na stronie internetowej uczelni www.uik.edu.pl/stypendia.html oraz na stronie internetowej wydziału: https://cm.uik.edu.pl/dziekanat/sprawv-socialne/. Wniosek o przyznanie stypendium mógł zostać złożony osobiście, za pośrednictwem poczty polskiej lub za pośrednictwem poczty elektronicznej. Zgodnie z § 34 ust. 3 Regulaminu, do dnia 30 września 2020 r. studenci ubiegający się o przyznanie świadczeń, o których mowa w § 3 ust. 1-3 Regulaminu, w tym stypendium rektora mogli złożyć wnioski, wraz z kompletem wymaganych dokumentów, za pośrednictwem podmiotu świadczącego usługi pocztowe (pocztą tradycyjną) lub za pomocą poczty elektronicznej na adresy e-mail pracowników dziekanatów właściwych do spraw socjalnobytowych studentów, opublikowanych na stronach internetowych wydziałów/filii. W przypadku skorzystania z poczty elektronicznej dopuszczono możliwość złożenia kompletu dokumentów w formie skanów. Za datę złożenia dokumentów uznawano datę ich wysłania. Uczelnia w związku z trudną sytuacją epidemiologiczną dokonała wszelkich starań aby studenci zostali poinformowani o przysługującym im prawach, w tym prawie do ubiegania się o stypendia, jak również do złożenia wniosków bez konieczności osobistego stawiennictwa, aby zminimalizować ryzyko narażania zdrowia studentów.

Przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia, jak też postanowienia go poprzedzającego nie doszło, jak wskazał organ, do naruszenia art. 86 ust 1 pkt 4 oraz art. 95 ustawy, § 19 i 34 Regulaminu, jak też jakichkolwiek przepisów k.p.a. czy Konstytucji. Skarżący nie wykazał bowiem, by bez swojej winy nie złożył wniosku o przyznanie stypendium rektora w terminie tym bardziej, że nie musiał tego robić osobiście.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., z uwagi na przedmiot jej zaskarżenia. Przedmiotem tym było bowiem postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] (dalej w skrócie "OKS [...]") z dnia [...] stycznia 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] (dalej w skrócie "KS [...]") z dnia [...] listopada 2020 r. o nieprzywróceniu uchybionego terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2020/2021.

Jako podstawę jego podjęcia wskazano art. 58, art. 59, art. 123 oraz art. 124 k.p.a., a także art. 86 ust. 1 pkt 4 i art. 95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85, dalej też jako "ustawa" "Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce"), a także § 3 ust. 1 pkt 4, § 19 ust. 2 oraz § 34 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...]obowiązującego na podstawie Zarządzenia Rektora [...]z dnia [...] sierpnia 2020 r. (dalej w skrócie "Regulamin").

W art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy przewidziano, że student może się ubiegać o stypendium rektora. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji (art. 86 ust. 2 i 3 ustawy). W art. 95 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce zamieszczono delegację dla rektorów wyższych uczelni do ustalenia w porozumieniu z samorządem studenckim szczegółowego regulaminu świadczeń dla studentów. Regulamin świadczeń dla studentów określa:

1) wysokość świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, lub sposób jej ustalania;

2) szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, oraz zakwaterowania i wyżywienia, o których mowa w art. 104, oraz sposób wypłacania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4;

3) sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta;

4) tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej.

Wykonując tę delegację Rektor [...] zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. ustalił Regulamin świadczeń dla studentów, w oparciu o który wydano zaskarżone postanowienie. Zgodnie z § 19 ust. 2 Regulaminu, termin składania wniosków o przyznanie stypendium rektora został określony w § 24 ust. 6 tego Regulaminu. Stosownie do § 34 ust. 1 Regulaminu, w roku akademickim 2020/2021 wniosek o przyznanie stypendium rektora należało złożyć do dnia 30 października 2020 r.

W § 20 Regulaminu określone zostały zasady postępowania na wypadek nie złożenia przez studenta wniosku o przyznanie świadczeń bez winy studenta i złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Regulacje te nie dotyczą stypendium rektora. Niemniej jednak z przytoczonych regulacji ustawy jednoznacznie, zdaniem Sądu, wynika, że przedmiotowy w niniejszej sprawie termin ma charakter procesowy. Za takim charakterem tego terminu przemawia to, że zgodnie z art. 86 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym przyznanie świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej, co powoduje, że do postępowania poprzedzającego wydanie takich decyzji, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym i przepisy dotyczące terminów i ich przywracania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych charakter terminów do składania wniosków o świadczenia, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym (obecnie art. 86 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), jest dyskusyjny. Odnotować bowiem można zarówno poglądy o procesowym charakterze takich terminów (wyrok WSA w Lublinie z 14 stycznia 2014 r., III SA/Lu 613/13), o ich prawnomaterialnej naturze (wyrok WSA we Wrocławiu z 3 kwietnia 2017 r., IV SA/Wr 414/16), jak i prezentujące pogląd, że terminy te mają charakter wyłącznie instrukcyjny (porządkowy), tak by cel pomocy materialnej studentowi, wskutek ewentualnych ograniczeń wywołanych owym terminem, nie został zniweczony (vide: wyrok NSA z dnia 26 września 2019 r. I OSK 78/18, wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 646/06; glosa do powyższego wyroku P. Chmielnickiego, Przegląd Prawa Publicznego, nr 2007/12/69; wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2327/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd przychyla się do poglądu, jaki zresztą ostatecznie zajęła Odwoławcza Komisja (kierując się zresztą regulacjami Regulaminu dotyczącymi stypendium socjalnego - § 20), że sporny termin ma charakter procesowy. Zasadnie więc organ drugiej instancji rozpoznał wniosek T.K. a także w aspekcie winy (braku winy) w uchybieniu terminu przez tego studenta (art. 58 k.p.a.), nie zaś tylko ocenił dopuszczalność wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

W tym aspekcie stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Bezspornie pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu T. K. wniósł do właściwego organu w dniu 19 listopada 2020 r. Jako powód uchybienia terminu do złożenia wniosku o przyznanie stypendium rektora skarżący wskazał przede wszystkim na stan swojego zdrowia. Podniósł, że cierpi na depresję, zażywa leki i pozostaje pod opieką lekarza specjalisty, załączając do wniosku zaświadczenie z poradni psychiatrycznej wystawione w dniu 20 listopada 2020 r. Izolacja spowodowana panującą w kraju pandemią, obawa o zdrowie ojca i o zakażenie się wirusem, zmiana klubu sportowego i brak możliwości spotykania się z ludźmi na uczelni miały spowodować depresję u skarżącego. Nie kwestionując takich twierdzeń strony, trzeba jednak zauważyć, co słusznie podniósł organ, że skarżący od października 2020 r. rozpoczął studia stacjonarne (na kierunku fizjoterapia).

Od dnia 12 października 2020 r. uczęszczał na zajęcia dydaktyczne (poza Biochemią). Zatem wskazywane we wniosku okoliczności nie miały bezpośredniego wpływu na możliwość podejmowania przez skarżącego aktywności na ww. Uczelni. Nawet jeżeli skarżący tylko w dniu 15 października 2020 r. uczestniczył w zajęciach w formie stacjonarnej, a w pozostałe dni zdalnie, to był on w stanie zdrowia na tyle dobrym, aby zadbać o swoje sprawy studenckie na uczelni. Z pewnością wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że w terminie do 30 października 2020 r. nie był w stanie złożyć wniosku o stypendium choćby w formie elektronicznej.

Nie można nie dostrzegać argumentacji organu odwoławczego, że o możliwości ubiegania się o świadczenia pomocy materialnej na rok akademicki 2020/2021 skarżący został elektronicznie poinformowany przez Uczelnię. Informacje miały być dostępne także na stronie internetowej Wydziału Collegium Medicum. Trudno znaleźć we wniosku o przywrócenie terminu czy też w skardze wyjaśnienia powodów, dla których niemożliwe było zapoznanie się przez skarżącego z powyższymi informacjami w sytuacji, gdy od 12 października 2020 r. uczestniczył zdalnie na zajęciach dydaktycznych (wymagających korzystania z komputera i programów komputerowych), a w dniu 15 października 2020 r. osobiście brał udział w zajęciach na uczelni od godz. 8.00 do 10.15 (język łaciński) i od 14.00 (zajęcia sportowe).

W każdym razie T. K. nie uprawdopodobnił, że przy zachowaniu obiektywnie możliwego w powyższych okolicznościach wysiłku, by dopełnić formalności w złożeniu wniosku o przyznanie stypendium, nie był w stanie do dnia 30 października 2020 r. złożyć takiego wniosku ani w formie pisemnej, ani elektronicznej. Chodzi o to, że o braku winy w uchybieniu terminu świadczy taka sytuacja, w której osoba dochowała wszelkich możliwych starań, aby nie uchybić terminowi, a jednak doszło do takiego uchybienia. Z taką sytuacją w tej sprawie nie mamy do czynienia. Należy chociażby zauważyć, że w obliczu wszystkich trudności życiowych skarżącego wskazywanych we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (depresja, izolacja, choroba ojca, zmiana klubu sportowego, lęk przed zakażeniem wirusem) nie było żadnych obiektywnych przeszkód ku temu, aby do załatwienia swoich spraw urzędowych (np. na uczelni) skarżący udzielił stosownego pełnomocnictwa innej osobie (np. osobie z grona rodziny), albo w innej formie skorzystał z pomocy takich osób w celu terminowego wywiązania się z obowiązującego na uczelni terminu na składanie wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej.

Zasadnie więc organ orzekający w drugiej instancji odmówił T. K. przywrócenia uchybionego terminu z powodu nieuprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu. W skardze zaś nie zostały przedstawione żadne takie argumenty, które pozwoliłyby na zakwestionowanie powyższej oceny organu. Trzeba w tym miejscu podnieść, że nawet okoliczności, że skarżący jest studentem I roku albo że pojawiła się w roku akademickim możliwość ubiegania się o stypendium dla medalistów współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski, nie mogły zmienić powyższej oceny Sądu, skoro zostały skarżącemu przez uczelnię przesłane niezbędne informacje potrzebne do pozyskania wiedzy na temat możliwości wnioskowania o stypendium.

Z podanych wyżej powodów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.