Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 742/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 16 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2016 roku sprawy ze skargi K. W. na decyzję K.-P. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu brojlerów kurzych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Inowrocławiu z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], 2. zasądza od K.-P. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii na rzecz K. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]2015 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Weterynarii utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...]2015r. w przedmiocie zakazu wprowadzania przez K. W. do obrotu brojlerów kurzych w celu zapobieżenia przeprowadzenia ich uboju z przeznaczeniem pozyskanego mięsa do spożycia przez ludzi.

Decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy:

W związku z czynnościami kontrolnymi w zakresie żywienia brojlerów kurzych w gospodarstwie K. W. w [...] w dniu [...]2012r. pobrano, w obecności właściciela, próbkę paszy pełnoporcjowej typu Grower bezpośrednio z karmideł, którymi były skarmiane brojlery kurze w kurniku nr K2 (hala górna), celem badania w kierunku wykrywania przetworzonego białka zwierzęcego w paszy. Z czynności tej uprawniony pracownik sporządził protokół nr [...] pobrania próbek pasz do badań (próbkę końcową zabezpieczono w kopercie bezpiecznej [...]). Próbka wraz z innymi została przekazana do badań laboratoryjnych do Zakładu Higieny Weterynaryjnej w [...]. Ze sprawozdania z wyniku badania laboratoryjnego powyższej próbki (nr [...] z dnia [...]2012r.) wynikało, że w stwierdzono składniki pochodzące ze zwierząt lądowych. Zdaniem organu świadczyło to, że do produkcji badanej paszy i żywienia brojlerów kurzych użyto przetworzonego białka zwierzęcego. Postanowieniem z dnia [...]2012r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] wydał wobec K. W., jako właściciela stada brojlerów kurzych znajdujących się w K2 – hala górna, zakaz wprowadzania do obrotu w celu zapobieżenia przeprowadzenia ich uboju i przeznaczenia pozyskanego mięsa do spożycia przez ludzi.

Decyzją z dnia [...]2012r. ([...]) organ, nałożył na K. W. zakaz wprowadzania do obrotu brojlerów kurzych znajdujących się w kurniku nr 2 (K2-hala górna) rasy Ross 308, wiek 8 tygodni w ilości 16 933 sztuk w celu zapobieżenia przeprowadzenia ich uboju z przeznaczeniem pozyskanego mięsa do spożycia przez ludzi oraz nakazał mu wykonać i udokumentować czynności czyszczenia, mycia i dezynfekcji wszystkich urządzeń oraz pomieszczeń, które miały kontakt z niedozwolonymi białkami pochodzenia zwierzęcego. Powyższej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Na skutek odwołania strony, decyzją z dnia [...]2012 r. ([...])[...]Wojewódzki Lekarz Weterynarii orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2013r. sygn. akt II SA/Bd 986/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uwzględniając skargę K. W. uchylił decyzję [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii z dnia [...]2012r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy administracyjne obu instancji orzekały w przedmiotowej sprawie z naruszeniem przepisów postępowania i to w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, organy nie spełniły wymogów związanych z obowiązkiem zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.). Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, stwierdzenie obecności włosów w jednej próbce paszy stanowić powinno jedynie asumpt do dalszych czynności dowodowych, a nie wyłączną podstawę do wydania decyzji o tak istotnych skutkach. Podobnie jak ustalenie o stworzeniu, na skutek zastosowania do produkcji mieszanki paszowej przetworzonego białka zwierzęcego, zagrożenia dla zdrowia człowieka. Sąd przy ponownym rozpoznawaniu sprawy zobowiązał także do wyjaśnienia kwestii ewentualnego sfałszowania znajdującego się w aktach sprawy protokołu pobrania próbek pasz do badań z dnia [...]2012 r. nr [...] poprzez przerobienie znajdującego się w nim zapisu K1 na zapis K2, a ponadto do poczynienia w sposób jednoznaczny i oparty na materiale dowodowym ustaleń czy okoliczność używania przez skarżącego do karmienia zwierząt niedozwolonych białek pochodzenia zwierzęcego potwierdzają faktury VAT.

Wyrokiem z dnia 3 października 2014r. sygn. akt II OSK 807/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu od powyższego wyroku.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Lekarz Weterynarii, decyzją z dnia [...]2015r. znak [...], na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz.U. Nr 144, poz. 1045 ze zm.), art. 54 ust. 1, ust. 2 lit. b rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.Urz.UE.L. 165 z 30 kwietnia 2004, str. 1, dalej jako rozporządzenie nr 882/2004), § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii (Dz.U. z 2007 r. Nr 2, poz. 20), zakazał K. W. wprowadzania do obrotu brojlerów kurzych znajdujących się w kurniku nr 2 (K2-hala górna) rasy Ross 308, wiek 8 tygodni w ilości 16 933 sztuk w celu zapobieżenia przeprowadzenia uboju z przeznaczeniem pozyskanego mięsa do spożycia przez ludzi.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. W., reprezentowany przez adwokata, zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 9, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez jednostronne przeprowadzenie postępowania dowodowego, zaniechanie przeprowadzenia koniecznych badań, nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, nie wyjaśnienie istoty sprawy oraz dowolną ocenę zebranych dowodów, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że strona stosowała w żywieniu kurcząt niedozwolone białko zwierzęce; naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie ocen i wskazań zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy z 15 stycznia 2013r. oraz naruszenie art. 7 ust. 2 rozporządzenia WE nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001r. w zw. z art. 11 ust. 1 lit. a sekcji 1 rozdziału II rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1069/2009 z dnia 16 grudnia 2005r. o produktach pochodzenia zwierzęcego poprzez ich stosowanie, mimo braku ku temu jakichkolwiek podstaw faktycznych

[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z [...]2015r., utrzymując w mocy powyższą decyzję stwierdził, że zakres jurysdykcji organów administracji weterynaryjnej wyznacza w sprawie norma art. 7 ust. 2 rozporządzenia WE nr 999/2001 ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli, zwalczania i niektórych pasożowalnych gąbczastych encefalopatii, zakazujący karmienia zwierząt hodowlanych przetworzonym białkiem zwierzęcym i paszami zawierającymi takie białka. Zakaz taki wynika także z art. 11 ust. 1 lit. a sekcja I rozdziału II rozporządzenia 1069/2009, określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, według którego zabrania się skarmiania zwierząt lądowych przetworzonym białkiem zwierzęcym pochodzącym z całych zwierząt lub z części zwierząt z tego samego gatunku. Natomiast art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego zabrania wprowadzania na rynek zwierząt, które były karmione paszami niespełniającymi wymagań określonych w przepisach o paszach. Tym samym badanie organów administracji w sprawie ograniczone jest do badania, czy pasza którą karmiono zwierzęta, była paszą spełniającą wymogi przepisów o paszach, czy też nie. Dla zastosowania art. 9 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy nie ma znaczenia ani okoliczność, jakie wymogi określone w przepisach o paszach nie zostały spełnione, ani to z jakich przyczyn doszło do naruszenia tych wymogów. Ustawodawca nie wiąże skutku prawnego ze stopniem zawinienia naruszenia przepisów o paszach, ze świadomością lub brakiem świadomości podmiotu odpowiedzialnego, nie ma również znaczenia waga naruszenia przepisów o paszach. Powyższe przepisy wprowadzają jasny zakaz karmienia zwierząt hodowlanych przetworzonym białkiem zwierzęcym. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność, iż w paszy, którą karmiono brojlery kurze w kurniku K2, znaleziono białka pochodzenia zwierzęcego pozostaje poza sporem. Pobrana próbka została poddana analizie akredytowanego laboratorium. Stwierdzono w niej istnienie białka pochodzenia zwierzęcego. Organ odwoławczy podkreślił, że dodatnie wyniki stwierdzono w paszy z każdego z 4 kurników (dowód wynik badan laboratoryjnych ZHW w [...] z dnia [...]2012r. nr [...], dotyczący kurnika nr K1 a także wyniki badań próbek pasz pobranych w trakcie prowadzonego dochodzenia wyjaśniającego tj. wyniki badań z dnia [...].2012r. nr [...] dotyczący kurnika K2 oraz nr [...] dotyczących kurników H1 i H2). Postępowanie administracyjne w stosunku do trzech kurników zostało umorzone, ponieważ pobranie próbek pasz nie nastąpiło w obecności właściciela kurnika. Próbki były pobierane przez tą samą osobę, w ten sam sposób i w tym samym czasie w obecności K. W.. Nie można zatem mówić, jak twierdzi skarżący, że tylko w jednym kurnika stwierdzono niedozwolone białko zwierzęce. Brak lub umorzenie postępowania nie jest bowiem równoznaczne z wynikiem ujemnym badania laboratoryjnego. Organ uznał zatem przeprowadzanie dalszych dowodów na okoliczność istnienia lub nieistnienia białka zwierzęcego w paszy w dniu kontroli za zbędne, bowiem przeprowadzenie dowodu na okoliczność przeciwną byłoby absurdalne. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego, że wynik badania jest metodologicznie błędny. Organ wskazał również, że nie ma wymogu prawnego przeprowadzenia dowodu w postaci badania tkanek kurcząt żywionych białkiem niedozwolonym. W sprawie nie chodzi o obecność czynnika zakaźnego w tkankach kurcząt, czy ich wpływ na zdrowie ludzi, lecz wyłącznie o naruszenie zakazu paszowego dotyczącego zakazu stosowania w żywieniu białka pochodzenia zwierzęcego.

Organ odwoławczy stwierdził, że w stanie prawnym, w którym dokonano kontroli nie było potrzeby różnicowania ilościowego stwierdzonych białek zwierzęcych w paszy. Dla takich substancji określono granice dopuszczalnej zawartości dopiero w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 51/2013 z dnia 16 stycznia 2013r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 152/2009 w odniesieniu do metod analitycznych oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz. Prawodawca europejski nie wiązał jakiegokolwiek skutku z ilością białka znajdującego się w paszy. Skarżący tak powinien zabezpieczyć proces dostarczania pasz, aby wyeliminować na wet przypadkowe dostanie się do niej białka pochodzenia zwierzęcego. Nie jest prawdą, że w próbkach paszy z gospodarstwa stwierdzono jedynie pojedyncze włosy, świadczące o rzekomym przypadkowym zanieczyszczeniu. Stwierdzono także kości oraz pióra w próbkach pobranych w trakcie prowadzonego dochodzenia wyjaśniającego. Nie ma więc mowy o przypadkowym zanieczyszczeniu paszy pojedynczym włosem. Podstawy ustalenia w zakresie stosowania niedozwolonych białek pochodzenia zwierzęcego w paszy nie stanowiły faktury, które bada się między innymi aby analizować skład zakupywanych do karmienia zwierząt komponentów, np. pasz białkowych, których brak dowodów zakupu może uprawdopodobnić celowe stosowanie niedozwolonych białek. Zdaniem organu wyniki badań pasz gotowych, wykonanych przez właściciela, a także badanie składników pasz wskazują, że mączki mięsno-kostne dodano celowo.

W ocenie organu drugiej instancji wykonano wskazania sądu administracyjnego, ustalając, że do błędnego zapisu w jednym tylko z protokołów oznaczenia kurnika K1 i poprawienia tej omyłki pisarskiej na właściwe oznaczenie kurnika K2 na podstawie przesłuchania i oświadczenia świadka – pracownika organu pobierającego w obecności skarżącego próbki i sporządzającego protokół. Także analiza innych dokumentów w sprawie potwierdza, że w istocie protokół ten dotyczył z pewnością pobranej w tym dniu próbki z kurnika K2, bowiem z kurnika K1 próbka była pobierana w ramach wcześniejszej kontroli, z której wyniki badania laboratoryjnego dodatniego stanowiły podstawę do dalszej kontroli. Skarżący nie złożył zeznań w tym zakresie.

Z tych powodów zdaniem organu odwoławczego istnienie białka zwierzęcego w badanej próbce z kurnika K2 zostało dostatecznie wykazane, wobec czego organ mógł zastosować wskazane przepisy i nałożyć zakaz wprowadzania do obrotu.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. W., reprezentowany przez adwokata, zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania art. 7 w związku z art. 9, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez jednostronne przeprowadzenie postępowania dowodowego, zaniechanie przeprowadzenia koniecznych badań, nie ustalenie prawidłowego stanu faktycznego, nie wyjaśnienie istoty sprawy oraz dowolną ocenę zebranych dowodów co skutkowało wyciągnięciem całkowicie dowolnych wniosków i wydaniem błędnych merytorycznie decyzji,

2. przepisów art. 75 § 1 K.p.a. poprzez oparcie zaskarżonych decyzji na dowodach sprzecznych z prawem, a w szczególności na przerobionym protokole pobrania pasz z dnia [...].2012r. nr [...], zeznaniu A. L. oraz na wynikach badań próbek pasz pozyskanych w sposób sprzeczny z prawem i wycofanych przez sam organ w innych postępowaniach administracyjnych,

3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że skarżący stosował w żywieniu kurcząt niedozwolone białko zwierzęce

4. art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie ocen i wskazań WSA w Bydgoszczy zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2013r. sygn. II SA/Bd 986/12

5. prawa materialnego tj. art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w zw. z art. 11 ust. 1 lit. a sekcja 1 rozdziału II rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1069/2009 z 21 października 2009r. w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego, poprzez ich stosowanie mimo braku ku temu jakichkolwiek podstaw faktycznych.

6. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej.

Wskazując na powyższe wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, ewentualnie o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności kontrolowanej decyzji z przepisami prawa materialnego oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania. Uchylenie decyzji administracyjnej albo stwierdzenie jej nieważności następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy. Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm., dalej jako "P.p.s.a.") sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając powyższe na względzie skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek jedynie częściowo z przyczyn w niej wskazanych.

Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...]2015r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...]2015r., którą zakazano skarżącemu wprowadzania do obrotu brojlerów kurzych znajdujących się w kurniku nr 2 (K2-hala górna) rasy Ross 308, wiek 8 tygodni w ilości 16 933 sztuk w celu zapobieżenia przeprowadzenia uboju z przeznaczeniem pozyskanego mięsa do spożycia przez ludzi.

W kontrolowanej w niniejszym postępowaniu sprawie administracyjnej, z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, zastosowanie miały zarówno przepisy prawa unijnego, jak i krajowego. W tym kontekście należy podkreślić, iż reguły prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego przedmiotu sprawy mają na celu zapewnienie bezpiecznych i zdrowych pasz i żywności oraz ochronę zdrowia publicznego, a sankcje przewidziane za naruszenia norm prawa paszowego i żywnościowego mają być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Owe ogólne reguły zawarte zostały w jednoznacznie sformułowanych preambułach do stosowanych w sprawie rozporządzeń wspólnotowych (nr 999/2001 i 882/2004). I tak w preambule rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE.L.2004.165.1) podkreśla się, że pasze i żywność powinny być bezpieczne i zdrowe, że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa paszowe i żywnościowe na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w ramach działalności pozostającej pod ich kontrolą są odpowiedzialne za zapewnienie, aby pasze spełniały wymagania prawa paszowego, które są właściwe dla ich działalności, że Państwa Członkowskie powinny egzekwować prawo paszowe oraz monitorować i sprawdzać, czy właściwe wymagania w tym zakresie są spełniane przez podmioty gospodarcze na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Instrumentem ku temu są kontrole urzędowe.

Rozpoznając niniejszą sprawę należy przywołać zapisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz.U.UE.L.2001.147.1 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, co do zasady, zabronione jest karmienie zwierząt białkami pochodzenia zwierzęcego i paszami zawierającymi takie białka. Zakaz taki wynika także z art. 11 ust. 1 lit. a sekcja I rozdziału II rozporządzenia 1069/2009, określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, według którego zabrania się skarmiania zwierząt lądowych przetworzonym białkiem zwierzęcym pochodzącym z całych zwierząt lub z części zwierząt z tego samego gatunku. Z przytoczonych przepisów prawa wynika zatem wprost zakaz karmienia zwierząt gospodarskich (w tym przypadku brojlerów kurzych) paszami zawierającymi białka pochodzenia zwierzęcego. Obecność tego rodzaju składników w paszy podawanej zwierzętom gospodarskim oznacza, że pasza nie odpowiada wymaganiom określonym w powołanych przepisach, a w konsekwencji właściwy organ upoważniony jest do zastosowania środków zaradczych, mających na celu wyeliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2014 r. poz. 1557) produkty takie mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zostały pozyskane od zwierząt lub ze zwierząt lub są zwierzętami, które: 1) spełniają wymagania weterynaryjne określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt; 2) były karmione paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach.

Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 w art. 2 definiuje między innymi pojęcie "niezgodność" które oznacza niezgodność z prawem paszowym i żywnościowym, oraz z regułami dotyczącymi ochrony zdrowia zwierząt i ich dobrostanu, a także "pobieranie próbek do analizy", które oznacza pobranie paszy lub żywności albo innej substancji (w tym ze środowiska) właściwej dla produkcji, przetwarzania oraz dystrybucji pasz lub żywności albo dla zdrowia zwierząt w celu sprawdzenia poprzez analizę zgodności z prawem paszowym i żywnościowym lub regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ww. rozporządzenia, w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Działanie takie zawiera, gdzie jest to stosowne, środki określone w ust. 2 lit. a – h ww. rozporządzenia, w tym: nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt (lit. a); ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt (lit. b).

W myśl art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006r. o paszach, powiatowy lekarz weterynarii, w zakresie zadań określonych we wskazanych przepisach unijnych wydaje decyzje administracyjne i wykonuje inne czynności związane z urzędową kontrolą pasz i innymi zadaniami określonymi w rozporządzeniu nr 882/2004 oraz w przepisach wydanych w trybie tego rozporządzenia, w tym stosowaniem środków, o których mowa w art. 54 tego rozporządzenia.

Wobec zasadniczej istoty sporu w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało dokonać oceny prawidłowości ustalenia przez organy inspekcji weterynaryjnej stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia czy zaistniały przesłanki dla stwierdzenia, że skarżący z naruszeniem przepisów prawa europejskiego oraz krajowego, stosował w karmieniu hodowanych brojlerów kurzych pasze zawierające niedozwolone substancje.

Niespornym pozostaje również to, że w niniejszej sprawie, zarówno organy administracji, jak i Sąd związane są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 stycznia 2013r. sygn. akt II SA/Bd 986/12 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2014r. sygn. akt II OSK 807/13, w zakresie w jakim nie uległ zmianie stan faktyczny sprawy i przepisy prawa.

WSA w Bydgoszczy, uchylając powyższym wyrokiem decyzje organów obu instancji, wskazał konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego, uznając, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy był niewystarczający. Sąd stwierdził, że zwłaszcza organ odwoławczy nie odniósł się do okoliczności i zarzutów wskazanych w odwołaniu, jak ten, że pasza dla wszystkich kurników (H1, H2, K1 i K2) była przygotowywana w jednym mieszalniku, że dystrybucja jej prowadzana była w sposób uniemożliwiający ingerencję w jej skład, w związku z tym wszystkie kurniki korzystały z tej samej mieszanki paszowej i że w takiej sytuacji niedozwolone białko zwierzęce w paszy powinno wystąpić we wszystkich kurnikach, tymczasem zostało ono stwierdzone jedynie w próbce paszy pochodzącej z kurnika K2. Sąd wskazał, że wobec stwierdzenia w próbce paszy tylko z jednego kurnika obecności jednej tylko tkanki zwierzęcej i to bez określenia jej ilości, przy niezweryfikowaniu zarzucanego sfałszowania protokołu pobrania próbek pasz do badań z [...]2012 r. nr [...] znajdującego się w aktach sprawy (poprzez przerobienie znajdującego się w nim zapisu K1 na zapis K2), materiał dowodowy wymaga uzupełnienia tak, aby w sposób jednoznaczny ustalić okoliczność używania przez skarżącego do karmienia zwierząt w kurniku K2 niedozwolonych białek pochodzenia zwierzęcego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 października 2013r. potwierdził, iż w sprawie jest rzeczą oczywistą, że niezbędne było wcześniejsze ustalenie, że w paszy, jaką były karmione brojlery z kurnika K2 znajdowały się białka pochodzenia zwierzęcego. Co, wbrew stanowisku organu, w realiach sprawy nie było bezsporne, skoro budzi wątpliwości zasadnicza kwestia, czy poddana badaniu próbka paszy, w której stwierdzono te białka, pochodziła z karmidła, z którego karmione były brojlery z kurnika nr 2. Okoliczność zmiany w ten sposób treści protokołu nr [...], sygnalizowana w toku postępowania przez skarżącego, nie została bowiem przez organy wyjaśniona.

Zważyć przyjdzie, że z akt sprawy pośrednio wynika, że w [...] zarejestrowani jako odrębni przedsiębiorcy prowadzili Fermy Drobiu H. W., K. W. oraz K. W. Pod adresem [...] działalność hodowlaną brojlerów kurzych prowadziła K. W. (kurniki H1 i H2) oraz jej syn K. W. (kurniki K1 i K2 (dolny i górny). W toku postępowania wielokrotnie skarżący podkreślał, że kurczaki we wszystkich tych kurnikach były skarmiane ta samą paszą, z tego samego mieszalnika, nie ma możliwości dodania niedozwolonych substancji na żadnym etapie transportu paszy do karmideł, wywodząc, że analogiczne winny być wyniki badań próbek na obecność niedozwolonych białek zwierzęcych we wszystkich tych kurnikach.

Nadto analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do stwierdzenia, że już badanie mikroskopowe próbek paszy pobranych z karmidła w kurniku K1 w trakcie kontroli przeprowadzonej wobec przedsiębiorstwa K. W. [...]2012r., w obecności jego ojca H. W. (skarżący poinformowany o kontroli inspekcji Weterynaryjnej wskazał na swoją nieobecność ale obecność ojca) odpowiednio protokół kontroli nr [...] – wykazało obecność składników pochodzących od zwierząt lądowych (kości zwierząt lądowych, włosy) (sprawozdanie z badań nr [...] z [...]2012r.)

W związku z otrzymanym wynikiem dodatnim potwierdzającym istnienie w paszy niedozwolonego białka zwierzęcego, w dniu [...]2012r. Inspekcja Weterynaryjna przystąpiła do kontroli obejmującej okres od [...]–[...].2012r. i pobrania dalszych próbek paszy z pozostałych kurników (K2, H1 i H2) na terenie gospodarstwa i komponentów paszowych. W trakcie kontroli i pobierania próbek obecny był i składał wyjaśnienia K. W., a próbki w kierunku badania obecności przetworzonego białka zwierzęcego w paszy pobierano zarówno z należącego do niego kurnika K2 (hala górna) jak i należących do jego matki K. W. kurników (H1 i H2). W trakcie tej kontroli na podstawie oświadczeń K. i K. W. ustalono, że pasza wyprodukowana na własne potrzeby ich gospodarstw [...].2012r. (5000 kg) została w całości skarmiona w dniach [...]. W dniu kontroli [...]. na fermie znajdowało się łącznie 35081 szt. kurcząt brojlerów, K. W. (K1-17515 szt. dół i K2-17566 szt. góra) oraz 35093 szt. kurcząt K. W. (H1 -17576 szt. dół i H2 – 17517 szt. góra). Nadto jak wynika z treści protokołu z dnia [...]2012r. K. W. oświadczył, że do produkcji paszy typu Grower wyprodukowanej [...]2012r. użyto mączki mięsno-kostnej. K. W., po odczytaniu protokołu wniosła zastrzeżenie, że nie zgadza się z oświadczeniem syna dotyczącym zastosowania mączki mięsno-kostnej do produkcji paszy. Oboje odmówili podpisania protokołu. W aktach sprawy znajduje się też notatka służbowa z [...].2012r. podpisana przez pracownice Inspekcji Weterynaryjnej przeprowadzające kontrolę w gospodarstwie, z której wynika, że po przedstawieniu pozytywnych wyników badań próbki paszy pobranej [...] w trakcie kontroli oświadczył on, że stosował mączkę mięsno-kostną pochodzącą z Niemiec (1200 zł za tonę), kierowca okazywał certyfikat jakości, od [...], podjął czynności w kierunku oczyszczania linii karmideł i mieszalnika.

Jak wynika z wyników badań próbek paszy pobranych [...].2012r. na obecność przetworzonego białka zwierzęcego w próbkach paszy pełnoporcjowej typu Grower: z karmidła kurnika K2 (protokół nr [...]) wynik jest dodatni tj. "stwierdzono z użyciem mikroskopu w badanej próbce składniki pochodzące ze zwierząt lądowych (włosy)" (sprawozdanie nr [...] z [...].2012r.), również wyniki badań próbek z kurników H1 i H2 należących do K. W. (protokoły nr [...] i [...]) są dodatnie, tj. stwierdzono z użyciem mikroskopu w badanych próbkach składniki pochodzące ze zwierząt lądowych (włosy i pióra)/(włosy) (sprawozdanie z badań [...] z [...].2012r.). Następnie w dniu [...].2012r. w trakcie kolejnej kontroli na terenie gospodarstwa w [...] przy ul. [...] poinformowano odpowiednio K. W. i K. W. o wynikach powyższych badań, ustalono stan kurcząt w poszczególnych kurnikach i odebrano oświadczenia producentów, że kontrolowana pasza została skarmiona w dniach [...]. 2012r. w kurnikach K2, H1 i H2.

Powyższe oznacza, że organy zgodnie ze wskazaniami zawartymi w prawomocnych wyrokach, uzupełniły materiał dowodowy sprawy, celem dokonania istotnych w sprawie ustaleń co do tego, czy K. W. karmił hodowane w kurniku K2 w dacie kontroli brojlery kurze paszą zawierającą niedozwolone substancje – przetworzone białko zwierzęce. Nadto, zgodnie ze wskazaniami sądu organ pierwszej instancji podjął niezbędne czynności dowodowe celem ustalenia tego czy doszło do zarzucanego przez skarżącego sfałszowania dokumentu urzędowego czyli protokołu pobrania próbek o nr [...]. Niesporna wszakże pozostaje okoliczność, że w treści oryginału tego dokumentu, otrzymanej przez skarżącego po dokonaniu kontroli w dniu [...].2012r., w pkt 14 wpisano "KARMIDŁA K1", natomiast na egzemplarzu znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy w miejscu oznaczenia cyfrowego "1", nadpisano cyfrę "2".

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie inspektora weterynaryjnego ds. pasz oraz ubocznych produktów zwierzęcych mgr. Inż. A. L. z [...]2014r. opisujące przebieg czynności kontrolnych oraz miejsca próbkobrania na fermie drobiu w [...] ul. [...] w dniu [...].2012r. – z kurnika K1 (nr protokołu pobrania próbki [...]), oraz w związku z negatywnym wynikiem w dniu [...]2012r. w kurnikach K. W. K2 (protokół pobrania nr [...] oraz K. W. H1 (protokół pobrania nr [...]) i H2 (protokół nr [...]). Oświadczyła, że błąd który popełniła w protokole nr [...] z [...]2012r. wpisując jako miejsce próbkobrania kurnik K1, zauważyła dnia następnego, wobec czego poprawiła oznaczenie kurnika K1 na K2 w posiadanych kopiach protokołu, a nie w oryginale, który posiadał właściciel kurnika. Uzasadniła, że postępowanie wyjaśniające trwało wiele godzin, pobrano w tym czasie wiele próbek pasz i błąd wynikał z przemęczenia i nerwowej atmosfery jaka towarzyszyła wynikowi dodatniemu. Nie byłoby uzasadnione pobranie ponownie w ramach postępowania wyjaśniającego próbki paszy z kurnika K1.

Nadto celem dalszego wyjaśnienia spornych okoliczności organ pierwszej instancji w dniu [...]2015r. przeprowadził rozprawę administracyjną, na którą wezwał skarżącego oraz pracowników dokonujących kontroli i poboru próbek do uczestnictwa i złożenia wyjaśnień. Skarżący oraz jego pełnomocnik odmówili udziału w tej czynności procesowej, uznając ją za zbędną i wnosząc o przesłanie protokołu z rozprawy. W toku rozprawy świadek A. L. opisała przebieg kontroli oraz okoliczności daty pobierania próbek z poszczególnych kurników K1 (w [...] 2012r.), a następnie K2, H1 i H2, jak również przyczyny dla których z uwagi na nieobecność podczas pobrania próbek z kurnika K2 K. W., pobrano je po kilku dniach ponownie, wtedy wynik był ujemny. Nadto po okazaniu protokołu pobrania próbek [...] z dnia [...].2012r. świadek zeznała, że kwestia dokonania poprawki wynika stąd, że doszło do oczywistej omyłki pisarskiej, polegającej na omyłkowym oznaczeniu w protokole jako miejsce pobrania próbek kurnika K1, gdy miejscem pobrania próbek były karmidła w kurniku K2. Omyłka została wykryta dopiero w dniu następnym, już po zostawieniu oryginału stronie. Świadek dodała, że do okazanego jej protokołu poboru próbki dołączony był ogólny protokół kontroli, w którym opisała, że pobrana zostanie próbka paszy z kurnika K2, w trakcie postepowania strona towarzyszyła świadkowi podczas pobieraniu próbki z tego kurnika. Kilka dni po sporządzeniu okazanego protokołu, w trakcie postępowania wyjaśniającego skarżący oświadczył, że kwestionowana pasza została skarmiona zwierzętom znajdującym się w kurniku K2, co zostało ujęte w protokole.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, na obecnym etapie postępowania, wszechstronna ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie daje żadnych podstaw, do kwestionowania prawidłowych i właściwie udokumentowanych stwierdzeń organu, iż w paszy którą skarżący karmił brojlery kurze rasy Ross 308, hodowane w dacie kontroli w dniu [...]2012r. w kurniku K2 (hala górna) stwierdzono białka pochodzenia zwierzęcego. Obecność tego rodzaju składników w paszy podawanej zwierzętom gospodarskim oznacza, że pasza nie odpowiadała wymaganiom określonym w powołanych przepisach, a w konsekwencji właściwy organ upoważniony był do zastosowania środków zaradczych, mających na celu wyeliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości.

Całkowicie niezasadne są zatem zarzuty i argumenty skarżącego dotyczące wydania decyzji bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa. Nie zasługują na uwzględnienie zarówno te argumenty, które kwestionują prawdziwość i prawidłowość dokumentu urzędowego - protokołu pobrania próbek nr [...] z dnia [...]2012r., którą zdaniem skarżącego podważać miałoby wadliwe poprawienie omyłki pisarskiej przez osobę sporządzającą. Aczkolwiek zasadnie skarżący twierdzi, że organ winien dokonać sprostowania dostrzeżonego błędu protokołu we właściwej formie, jednakże nie podaje jakichkolwiek kontrdowodów, które podważałyby domniemanie prawdziwości tego dokumentu urzędowego (art. 76 K.p.a.). W szczególności na żadnym etapie postępowania skarżący nie stwierdził, że w dniu [...]2012r. w jego obecności inspektor weterynaryjny nie pobierał próbek paszy z kurnika K2, a pobierał je z kurnika K1. Nie wywodził też, że np. zamieniono którykolwiek z protokołów poboru próbek paszy z [...].2012r. z trzech kurników K2, H1 i H2. To jednak i tak nie miałoby wpływu na wynik sprawy skoro to skarżący był obecny i podpisał wszystkie te protokoły, a wyniki badań próbek każdego z nich były dodatnie i wykazały obecność przetworzonego białka zwierzęcego. Także na rozprawie przed sądem w dniu [...]2016r. skarżący oświadczył, że w dniu [...]2012r. był obecny przy pobieraniu próbek, nie zaprzeczył że były pobierane też próbki z karmideł w kurniku K2, a nie były pobierane z kurnika K1. Nie ma również innego protokołu z tego dnia, który ujawniałby próbki pobrane z kurnika K2.

W ocenie sądu, uprawnione również było i konieczne w okolicznościach niniejszej sprawy, uzupełnienie ustaleń przez organy o szerszą dokumentację związaną z czynnościami kontrolnymi i wynikami próbek badań inicjującymi całe postępowanie wyjaśniające wobec hodowli brojlerów kurzych prowadzonej w istocie wspólnie na nieruchomości przy ul [...] w [...] przez skarżącego oraz jego matkę K. W. Skoro uchylając poprzednie decyzje, na podstawie twierdzeń skarżącego, że mimo wspólnego produkowania pasz i karmienia zwierząt jednym ciągiem technologicznym w kurnikach K1, K2, H1 i H2, tylko w jednym kurniku wynik badania próbki paszy na obecność składników pochodzenia zwierzęcego był dodatni, WSA w Bydgoszczy nakazał uzupełnić w tym zakresie postępowanie dowodowe. Z akt sprawy wynika obecnie jednoznacznie, że to twierdzenie skarżącego nie jest prawdziwe, bowiem zarówno w próbce pobranej w kurniku K1 w dniu [...]2012r., jak również w próbkach paszy pobranych w kurnikach H1 i H2 [...]2012r. stwierdzono na podstawie stosownych badań z użyciem mikroskopu składniki pochodzące ze zwierząt lądowych (włosy, pióra). Podkreślenia wymaga, że we wszystkich tych kurnikach hodowane w nich brojlery kurze były skarmiane jednocześnie tą samą paszą. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można pominąć tej istotnej okoliczności, że w sytuacji gdy członkowie najbliższej rodziny prowadzą wspólnie współpracując tę samą działalność polegająca na hodowli drobiu, nawet gdy każdy z nich formalnie jest odrębnym przedsiębiorcą, to od ich organizacji wewnętrznej i podziału obowiązku zależy też powodzenie tych przedsięwzięć. Oznacza to, że obecność ojca skarżącego H. W. podczas zapowiedzianej przez inspektorów weterynaryjnych kontroli prawidłowości żywienia zwierząt gospodarskich i czynności pobierania próbek paszy, w zastępstwie skarżącego odpowiadała dyspozycji przepisów art. 19c ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. Obowiązkiem skarżącego było umożliwienie inspektorom przeprowadzenia kontroli, wobec czego winien był być przy niej obecny osobiście lub zapewnić udział dowolnie upoważnionej przez siebie osoby. W okolicznościach sprawy istnieją podstawy aby uznać, że skarżący upoważnił swego ojca (także prowadzącego fermę drobiu, posiadającego stosowną wiedzę i obecnego na terenie tego gospodarstwa) do udziału w przedmiotowych czynnościach kontrolnych. Z kolei analogicznie należy ocenić istnienie stosownego upoważnienia K. W., dla możliwości uwzględnienia w niniejszej sprawie wyników badań próbek pobranych w jego obecności z kurników H1 i H2, formalnie należących do jego matki, skoro razem i wspólnie karmili hodowane zwierzęta tą samą paszą. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Uwzględniając powyższe Sąd nie podziela zarzutu zawartego w pkt 2 skargi, że wskazane w nim dowody są sprzeczne z prawem i nie mogły stanowić podstawy ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Nadto oczywistym jest, że brak w dokumentach handlowych dowodów potwierdzających zakup mączki mięsno-kostnej, lub innych niedozwolonych substancji (przetworzonego białka zwierzęcego) czy produktów, nie stanowi samoistnego dowodu na okoliczność ich niestosowania w karmieniu zwierząt.

W dalszej kolejności należało odnieść się do kwestii wyników badania stanowiącego podstawę stwierdzenia w próbce paszy pobranej z karmideł kurnika K2 [...]2012r. - obecności przetworzonego białka zwierzęcego.

Podkreślenia wymaga, że z treści żadnego z protokołów pobierania próbek, w tym protokołu nr [...] czy też protokołu kontroli z [...]2012r, nie wynika, iżby skarżący zgłaszał jakiekolwiek zastrzeżenia co do metody lub trybu pobierania próbek paszy i zapewnienia ich prawidłowej identyfikacji celem przeprowadzenia badań na obecność przetworzonego białka pochodzenia zwierzęcego w paszy. Nie może zatem już budzić uzasadnionych wątpliwości że próbki paszy z kurnika K2 (koperta bezpieczna nr [...], próba archiwalna nr [...] oraz kontrpróba [...]) zostały pobrane i zabezpieczone prawidłowo. Zgodnie ze sprawozdaniem z badań [...] z dnia [...].2012r. akredytowanego laboratorium Zakładu Higieny Weterynaryjnej w [...] w poddanej badaniu próbce mieszanki paszowej pełnoporcjowej typu Grower dla kurcząt brojlerów (nr prot [...]) stwierdzono przetworzone białko zwierzęce – wynik: dodatni, stwierdzono z użyciem mikroskopu w badanej próbce składniki pochodzące ze zwierząt lądowych (włosy).

Wspólnotowym aktem prawnym określającym zasady pobierania próbek pasz do badań urzędowych jest rozporządzenie Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiające metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.U.UE.L.2009.54.1 ze zm.). Zgodnie z art. 1 powyższego rozporządzenia pobieranie próbek do celów urzędowej kontroli pasz, w zakresie oznaczania składników, dodatków oraz niepożądanych substancji, z wyjątkiem pozostałości pestycydów i mikroorganizmów, przeprowadzane jest zgodnie z metodami opisanymi w załączniku I. W myśl art. 3 rozporządzenia badania dla celów urzędowej kontroli pasz przeprowadzane są z wykorzystaniem metod określonych w załącznikach III (Metody analizy składu materiałów i mieszanek paszowych, IV (Metody analizy do celów kontroli poziomów dopuszczonych dodatków w paszach). V (Metody analizy do celów kontroli zawartości niepożądanych substancji w paszach) oraz VI (Metody analizy dotyczące oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz).

Jak wynika z załącznika VI określa on warunki dotyczące mikroskopowego wykrywania, identyfikacji lub szacowania występowania składników pochodzenia zwierzęcego w paszach, które stosuje się podczas przetwarzania tusz lub części tusz ssaków, drobiu i ryb) przeprowadzonego z zastosowaniem badania mikroskopowego w ramach wspólnego programu inspekcji w dziedzinie żywienia zwierząt, zgodnie z rozporządzeniem (WE) 882/2004. O ile we wszystkich badaniach urzędowych stosuje się metody aby określić pochodzenie pewnych rodzajów składników pochodzenia zwierzęcego można przeprowadzić również drugie badanie, stosując metody wariantowe lub alternatywne. Metodą mogą być wykrywane bardzo małe ilości (<0,1 %) składników pochodzenia zwierzęcego zależnie od rodzajów tych składników w paszach (pkt I i II). Wyrażenie wyników badań regulował pkt 8, zgodnie z którym sprawozdanie musi zawierać co najmniej informacje o występowaniu składników pochodzenia zwierzęcego ze zwierząt lądowych i z mączki rybnej. W odniesieniu do występowania składników pochodzących ze zwierząt lądowych informacje należy sformułować odpowiednio nie stwierdzono/stwierdzono, z użyciem mikroskopu, w badanej próbce składniki pochodzące ze zwierząt lądowych (8.1.). Zgodnie z akapitem drugim pkt 8.2. w przypadku gdy zostanie stwierdzone występowanie składników pochodzących z ryb lub zwierząt lądowych, w sprawozdaniu z badań, jeżeli to konieczne, wskazać oszacowana ilość znalezionych składników (x%,<0,1%, 0,1-0,5%, 0,5-5% lub > 5%), dalszą specyfikację typu zwierzęcia lądowego, jeżeli to jest możliwe oraz zidentyfikowane składniki zwierzęce (włókna mięśniowe, chrząstkę, kości, rogi, sierść, szczecinę, pióra, krew, skorupy jaj, ości ryb, łuski).

Jak wynika z treści uzasadnienia przywoływanego wyroku WSA w Bydgoszczy z 15 stycznia 2013r. Sąd wskazał między innymi, że aby nałożyć tak dotkliwą sankcję konieczne jest zweryfikowanie ilości zidentyfikowanych w badanej próbce składników tylko jednego rodzaju tkanek pochodzących od zwierząt lądowych (włosy) pochodzenia zwierzęcego, aby wykluczyć zarzucaną w okolicznościach sprawy możliwość przypadkowego zanieczyszczenia paszy. Mimo zatem, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie pobierania i badania próbek oraz pierwotnego orzekania przez organy nie było koniecznym określenie w wyniku badania ilości znalezionych składników, jednak takiej możliwości przepisy nie wykluczały i przewidywały, w miarę możliwości procentowe szacowanie.

Zasadnie zatem w tym zakresie skarżący zarzuca organom wydanie decyzji z naruszeniem art. 153 P.p.s.a., czyli z naruszeniem związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku wydanym w niniejszej sprawie. Organy nie podjęły bowiem nawet próby poddania posiadanych prób pasz pobranej z kurników K. W. ponownemu badaniu i ocenie ilościowej składników pochodzenia zwierzęcego, nie wykazały tez by takie badanie było niemożliwe (wskazać przyjdzie, że kontrpróba winna być w posiadaniu organu, ewentualnie próbkę posiada też zapewne skarżący). Wyniki tych badań powinny pozwolić wyeliminować wątpliwości co do karmienia przez skarżącego przedmiotowych brojlerów kurzych paszami zawierającymi przetworzone białko zwierzęce.

Dodatkowym argumentem wspierającym powyższe stwierdzenie jest także wynikająca z art. 6 K.p.a. zasada praworządności i legalności działania organów administracji, które winny przy orzekaniu uwzględniać obowiązujący stan faktyczny i prawny. Tymczasem w dniu 13 lutego 2013r. weszło w życie rozporządzenie Komisji (UE) nr 51/2013 z dnia 16 stycznia 2013r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 152/2009 w odniesieniu do metod analitycznych oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.U.UE.L.2013.20.33). W preambule tego rozporządzenia wskazano, że zgodnie z załącznikiem VI rozporządzenia (WE) nr 152/2009 metoda mikroskopowa, która jest obecnie jedyną zatwierdzoną metodą wykrywania obecności białek zwierzęcych w paszach, można rozróżnić obecność składników pochodzących ze zwierząt lądowych od obecności składników pochodzących z ryb, ale nie można z wystarczającą dokładnością określić ilości składników zwierzęcych obecnych w paszy i w związku z tym metoda ta nie powinna być wykorzystywana do tego celu (3). Laboratorium referencyjne UE ds. białek zwierzęcych w paszach zatwierdziło nową metodę wykrywania składników zwierzęcych opartą na łańcuchowej reakcji polimerazy (PCR). Analiza wykonalności, zorganizowana z udziałem krajowych laboratoriów referencyjnych państw członkowskich, wykazała, że nowa metoda jest wystarczająco skuteczna, by ją stosować jako metodę urzędowej kontroli w Unii. Ta nowa metoda jest w stanie wykryć obecność składników pochodzenia zwierzęcego w paszach, a także zidentyfikować pochodzenia gatunkowe tych składników. Stosowanie nowej metody w połączeniu z metodą mikroskopową lub, w stosownych przypadkach, w jej zastępstwie byłoby bardzo pomocne w kontroli właściwej realizacji zakazów paszowych ustanowionych w rozporządzeniach (WE) nr 999/2001 i (WE) nr 1069/2009.

W znowelizowanym załączniku VI do rozporządzenia określono cel i zakres metod wskazując, że składniki pochodzenia zwierzęcego w paszach oznacza się metodą mikroskopii świetlnej lub łańcuchową reakcją polimerazy (PCR), zgodnie z przepisami określonymi w tym załączniku. (...) Metody te stosuje się do kontroli stosowania zakazów ustanowionych w art. 7 ust. 1 i w załączniku IV do rozporządzenia (WE) nr 999/2001 oraz w art. 11 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009. W zależności od rodzaju badanej paszy metody te mogą być stosowane, w ramach jednego protokołu operacyjnego, samodzielnie albo wspólnie, zgodnie ze standardowymi procedurami operacyjnymi, ustanowionymi przez laboratorium referencyjne UE ds. białek zwierzęcych w paszach (EURL-AP) i opublikowanymi na jego stronie internetowej.

W metodzie mikroskopowej sprawozdania dotyczące poszczególnych przypadków należy składać odpowiednio poprzez określenie, że:

- nie wykryto w badanej próbce żadnych cząstek zwierzęcych danego rodzaju używając mikroskopu optycznego (2.1.5.1),

- wykryto średnio od 1 do 5 cząstek zwierzęcych danego rodzaju: - używając mikroskopu optycznego w badanej próbce wykryto średnio na oznaczenie nie więcej niż 5 cząstek pochodzących ze zwierząt lądowych. Cząstki zostały zidentyfikowane jako ... [kości, chrząstki, mięśnie, sierść, rogi ...]. Ta niewielka obecność - poniżej granicy wykrywalności metody mikroskopowej - oznacza, że nie można wykluczyć ryzyka wyniku fałszywie dodatniego (...),

W przypadku wstępnego przesiewu próbki, sprawozdanie laboratoryjne musi określić w jakiej frakcji (sitowej, granulowanej czy ziarnistej) wykryto cząstki zwierzęce, ponieważ wykrycie cząstek zwierzęcych tylko we frakcji sitowej może wynikać z zanieczyszczenia środowiskowego (2.1.5.2).

- wykryto średnio ponad 5 cząstek zwierzęcych danego rodzaju - używając mikroskopu optycznego w badanej próbce wykryto średnio na oznaczenie ponad 5 cząstek pochodzących ze zwierząt lądowych. Cząstki zostały zidentyfikowane jako ... [kości, chrząstki, mięśnie, sierść, rogi ...]. (...)

W przypadku wstępnego przesiewu próbki, sprawozdanie laboratoryjne musi określić w jakiej frakcji (sitowej, granulowanej czy ziarnistej) wykryto cząstki zwierzęce, ponieważ wykrycie cząstek zwierzęcych tylko we frakcji sitowej może wynikać z zanieczyszczenia środowiskowego (2.1.5.3).

Zapis wyniku ujemnego oraz dodatniego badania PCR określono w pkt 2.2.6.1 i 2.2.6.2.

Wobec zatem nieokreślenia w próbce paszy z kurnika K2, badanej uprzednio metodą mikroskopową, ilości stwierdzonych substancji pochodzenia zwierzęcego, a jednocześnie jednoznacznych wskazań prawomocnego wyroku Sądu uchylającego uprzednie decyzje organów inspekcji weterynaryjnej, organy te w niniejszej sprawie winny uzupełnić dowody o dalsze szczegółowe wyniki badania. Nie wykazano, aby nie istniała obecnie taka możliwość. Niezasadnie jednakże skarżący zarzuca organowi nieprzeprowadzenie innych badań, w tym badań mięsa zwierząt. Przedmiotu postępowania w niniejszej sprawie nie stanowiło bowiem stwierdzenie stanu zdrowia brojlerów kurzych. Wystarczającą przesłankę nałożenia przez organy określonych obowiązków stanowiło stwierdzenie naruszenia przepisów prawa paszowego, czyli karmienia brojlerów kurzych przetworzonym białkiem zwierzęcym lub paszą zawierającą takie produkty. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, jako jedno z działań zaradczych podejmowanych przez organy, pasze i żywność powinny być bezpieczne dla zdrowia (pkt 1 preambuły). W preambule tego aktu zaznaczono, że naruszenia prawa paszowego i żywnościowego oraz reguł dotyczących zdrowia zwierząt i ich dobrostanu mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, zdrowia zwierząt i ich dobrostanu. Treść preambuły tego rozporządzenia nawiązuje do art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (DZ.U. UE.C.2012.326.47), u którego podstaw leży zasada prewencji i przezorności. Zasady te zostały wyrażone w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.). Szczególnie istotna w rozpoznawanej sprawie jest zasada przezorności zakazująca każdemu podejmowanie działań, których negatywne oddziaływanie na środowisko nie zostało jeszcze w pełni zbadane. W kontekście powyższej zasady prawnej właściwym środkiem chroniącym zdrowie i życie ludzkie jest zastosowanie zakazu wprowadzania do obrotu zwierząt, które karmione były przetworzonym białkiem pochodzenia zwierzęcego. Powyższy środek został wymieniony w art. 54 ust. 2 lit a rozporządzania (WE) nr 882/2004 (vide wyrok NSA z 15 maja 2015r. sygn. II OSK 2515/13).

W niniejszej sprawie zasadnie stwierdziły i eksponowały organy obu instancji, że wyniki badań próbek paszy potwierdziły obecność przetworzonego białka zwierzęcego wynikiem dodatnim, jednakże z uwagi na wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z 13 stycznia 2013r. sygn. II SA/Bd 986/12 oraz zmianę stanu prawnego, konieczne jest określenie ilości wykrytych składników zwierzęcych obecnych w badanych próbkach paszy i w miarę możliwości uszczegółowienie tych wyników.

Wydanie decyzji przez organy inspekcji weterynaryjnej obu instancji z naruszeniem art. 153 P.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz wskazanych wyżej przepisów znowelizowanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 152/2009 stanowi podstawę do ich uchylenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a.

Niezależnie od powyższego Sąd z urzędu zważył, że oczywista, aczkolwiek pominięta zarówno przez organy orzekające w sprawie, jak i skarżącego wadliwość decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia [...]2015r. tkwi w jej rozstrzygnięciu, stanowiącym nieadekwatne do zmienionych okoliczności sprawy powtórzenie pkt 1 rozstrzygnięcia uprzedniej decyzji tego organu.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...]2012r. organ pierwszej instancji zakazał K. W. ul. [...] wprowadzania do obrotu brojlerów kurzych znajdujących się w kurniku nr 2 (K2 – hala górna) rasy Ross 308, wiek 8 tyg. w ilości 16 933 szt. w celu przeprowadzenia uboju z przeznaczeniem pozyskanego mięsa do spożycia przez ludzi (pkt 1) oraz nakazał wykonanie czynności dezynfekcyjnych i ich udokumentowanie (pkt 2). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...]2012r. Decyzje organów obu instancji zostały następnie uchylone wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 13 stycznia 2013r., a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu wyrokiem z 3 października 2014r.

Faktem powszechnie znanym jest, że okres chowu brojlerów kurzych na fermie drobiu wynosi kilka tygodni, a nie kilka lat (106 § 4 P.p.s.a.). Nadto z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że przedmiotowe brojlery kurze, które znajdowały się w dacie kontroli i pobierania próbek w kurniku K2, najpóźniej [...]2012r. padły lub zostały ubite i zutylizowane (protokoły kontroli z [...]2012r.). Oznacza to, że niezależnie od ponowionych ustaleń powiatowego lekarza weterynarii co do stwierdzenia, że przedmiotowe brojlery kurze (znajdujące się w [...]2012r. w kurniku nr 2 (K2 – hala górna) rasy Ross 308, wiek 8 tyg. w ilości 16 933 szt.) były karmione z naruszeniem wskazanych przepisów prawa unijnego oraz krajowego, i że uzasadniało to zastosowanie wobec nich środka zaradczego w określonej pierwotnie postaci (tj. zakazania K. W. wprowadzania tych zwierząt do obrotu w celu przeprowadzenia uboju z przeznaczeniem pozyskanego mięsa do spożycia przez ludzi) – orzekając ponownie w [...]2015r. – winien uwzględnić w treści rozstrzygnięcia upływ czasu mający oczywisty wpływ na okoliczności faktyczne sprawy.

W sytuacji bowiem ponownego stwierdzenia, że istniały przesłanki aby wobec konkretnego stada hodowanych zwierząt, na podstawie art. 54 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 nałożyć stosownie do charakteru i wagi stwierdzonej niezgodności adekwatne środki zaradcze, należy także uwzględnić zmiany stanu faktycznego i prawnego. Nie można zatem wykluczyć, że nałożenie obecnie obowiązku określonego tak jak uprzednio byłoby bezprzedmiotowe (np. na skutek wykonania już nałożonych wcześniej obowiązków). Oczywiście organ może rozważyć konieczność zastosowania innych działań określonych w art. 54, lub sformułowania sentencji decyzji w odpowiednim do okoliczności sprawy zakresie, a jeżeli już nie widzi takiej potrzeby w dacie ponownego orzekania, winien rozważyć umorzenie postępowania jeżeli stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 P.p.s.a.).

W niniejszej sprawie tymczasem organ orzekł, że: "zakazuje się K. W. ul. [...] wprowadzania do obrotu brojlerów kurzych znajdujących się w kurniku nr 2 (K2 – hala górna) rasy Ross 308, wiek 8 tyg. w ilości 16 933 szt. w celu przeprowadzenia uboju z przeznaczeniem pozyskanego mięsa do spożycia przez ludzi". Powyższe sformułowanie rozstrzygnięcia jest wadliwe po pierwsze z sygnalizowanego już powodu, iż nie ma żadnych logicznych i niesprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego podstaw aby twierdzić, że przedmiotowe zwierzęta znajdowały się w dacie orzekania nadal w kurniku K2. Po wtóre organ, zakazując skarżącemu określonych czynności wobec brojlerów kurzych znajdujących się w kurniku K2, nie prowadził przed ponownym rozstrzygnięciem, jak wynika z akt sprawy, postępowania celem zaktualizowania ustaleń, chociażby co do tego czy K. W. nadal prowadzi działalność polegającą na hodowli brojlerów kurzych na fermie w [...], w szczególności kurniku nr K2. Po trzecie, a zarazem najistotniejsze, gdyby skarżący nadal w dacie ponownej decyzji prowadził przedmiotową działalność i hodował także w kurniku K2 brojlery kurze tego samego gatunku, to nałożony zakaz oznaczałby wprowadzenie wobec przedsiębiorcy drastycznej sankcji, nieznajdującej potwierdzenia w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Brak w aktach jakiegokolwiek dowodu, który wskazywałby bowiem na ewentualną nawet okoliczność stwierdzenia wobec zwierząt znajdujących się w dacie orzekania przez Powiatowego oraz Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w 2015r. w kurniku K2 na fermie drobiu przy ul [...] w [...], że miało miejsce ich karmienie niezgodne z obowiązującymi przepisami, lub jakiekolwiek inne niezgodności w rozumieniu analizowanych przepisów prawa.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższego uzasadnienie oraz uzasadnienia prawomocnego wyroku z dnia 13 stycznia 2013r. Obowiązkiem organu będzie uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie wskazanym w prawomocnym wyroku, a następnie aktualizacja ustaleń stanu faktycznego w zakresie koniecznym do rozważanie formy możliwego i celowego obecnie rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, z uwzględnieniem także tego czy skarżący nadal prowadzi działalność polegającą na hodowli drobiu w przedmiotowym kurniku K2.

Z tych powodów skarga podlegała uwzględnieniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 i art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec czego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu. Niezasadny okazał się zarzut kwalifikowanej wadliwości skarżonych decyzji, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., zatem brak było podstaw do stwierdzenia ich nieważności.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (200 zł wpis sądowy, 17 zł opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa oraz 240 zł wynagrodzenia adwokata - zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013r. poz. 461 z późn.zm.) w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800).