Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 203/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-04-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego /art. 260 par. 1 ustawy - PoPPSA/
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1 i par. 3 w zw. z art. 246 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 16 marca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł., obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany danych w zgłoszeniu celnym w zakresie metody płatności podatku VAT p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

W dniu 27 stycznia 2017 r. "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. - obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany danych w zgłoszeniu celnym w zakresie metody płatności podatku VAT.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że do tut. sądu wniosła 20 tożsamych skarg, w związku z powyższym zobowiązana jest do uiszczenia wpisów sądowych od skarg w łącznej wysokości 10 000 zł. Konieczność uregulowania powyższej kwoty, która nie była zaplanowana w budżecie spółki utrudni jej funkcjonowanie i może przyczynić się do zachwiania sytuacji finansowej. Spółka nadmieniła, że posiada wielu dłużników, od których nie jest w stanie wyegzekwować swoich należności, ponieważ podmioty zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczej i nie posiadają majątku, z którego można byłoby skutecznie prowadzić egzekucję. Ponadto spółka wskazała, że ponosi koszty sądowego dochodzenia swoich roszczeń, których niejednokrotnie nie udaje się odzyskać, co również wpływa negatywnie na jej kondycję finansową. W wyniku wydanych przez organ celny decyzji nałożono na spółkę obowiązek zapłaty odsetek w znacznej wysokości, tj. w kwocie około 90 000 zł. Zapłata powyższej kwoty stanowi dodatkowe, nieprzewidywalne obciążenie, które wpłynie na ogólną kondycję spółki i może spowodować, że spółka nie będzie w stanie prowadzić działalności gospodarczej.

W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wskazała, że prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego oraz części do niego. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 560 000,00 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 1 782.324,76 zł. Zysk za rok 2015, według bilansu, wyniósł 857 371,17 zł Spółka nie przedłożyła bilansu za rok 2016 ponieważ, jak wskazała bilans jest w trakcie przygotowywania. Podała, że posiada cztery rachunki bankowe: 1) w mBanku – saldo dodatnie 244 643,94 zł; 2) w ING Banku Śląskim – saldo ujemne – 4 424.248,72 zł; 3) w PEKAO S.A. – saldo dodatnie 44 414,22 zł; 4) w PKO BP – saldo ujemne 59,91 zł. Jako inne dane dotyczące majątku, dochodów oraz zobowiązań i wydatków spółka wskazała cztery umowy kredytowe: w mBanku na kwotę 3 000.000 zł; w PKO BP na kwotę 1 000.000 zł i na kwotę 959 000 zł, w ING Banku Śląskim na kwotę 4 500.000 zł. Wskazała, że ponoszone miesięczne wydatki wynoszą: wynagrodzenie pracowników w kwocie 161 602,46 zł, podatki – 38 402 zł, ZUS – 49 231,87 zł, umowy najmu – 128 357,66 zł, raty kredytów – 58 000 zł oraz leasing – 16 236,08 zł.

Postanowieniem z dnia 16 marca 2017 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, zwracając szczególną uwagę, że spółka w roku 2015 odnotowała zysk z tytułu prowadzonej działalności w kwocie 857 371,17 zł, co świadczy o zakresie i wielkości prowadzonego przedsiębiorstwa i faktycznych możliwościach gospodarczych i finansowych strony skarżącej.

Zdaniem Referendarza sądowego istotne znaczenie dla oceny możliwości płatniczych strony ma także fakt posiadania przez spółkę znacznego majątku ruchomego i nieruchomego, który według bilansu za ostatni rok określono na kwotę 1 782 324,76 zł. Z przekazanych przez spółkę informacji o zaciągniętych kredytach wynika, że spółka zaciągnęła zobowiązania kredytowe na łączną kwotę ok. 9 500 000 zł i jak sama podała miesięczna rata z tytułu ich spłat wynosi łącznie ok. 58 000 zł. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Referendarz sądowy podkreślił, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego

Nie bez znaczenia jest także fakt, że spółka posiada bieżące środki na rachunkach bankowych. Dysponuje czterema rachunkami bankowymi, z których na dwóch odnotowała na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku saldo dodatnie, tj. w mBanku na kwotę 244 643,94 zł i w PEKAO S.A. na kwotę 44 414,22 zł. Zestawienie powyższych kwot z wysokością kosztów sądowych, które spółka zobowiązana jest ponieść w 20 sprawach, tj. kwotą 10 000 zł pozwala na stwierdzenie, że kwota zgromadzonych na rachunkach bakowych środków pieniężnych wielokrotnie przewyższa wysokość wpisów sądowych od 20 skarg.

W ocenie Referendarza sądowego, w sytuacji posiadania wskazanych środków finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych skarżąca spółka nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Spółka na bieżąco reguluje wszystkie zobowiązania, zarówno publicznoprawne (podatki i ZUS), jak i prywatnoprawne – wydatki z tytułu najmu, leasing, wynagrodzenia pracowników. Kwota natomiast wydatków na wynagrodzenia pracowników (tj. 161 602,46 zł) wskazuje, że średnie wynagrodzenie pracownika zatrudnionego w spółce wynosi ok. 4 200 zł miesięcznie (spóła podała, że zatrudnia 38 pracowników).

Także okoliczność regulowania rat z tytułu umów leasingowych (16 236,08 zł miesięcznie) oraz wysokich kosztów najmu (128 357,66 zł) nie może pozostać obojętna dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Skoro bowiem spółka ponosi wysokie koszty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, to uznać należy, że posiada odpowiednie zabezpieczenie finansowe, a jej sytuacja finansowa jest na tyle stabilna, że jest w stanie ponosić tak wysokie koszty prowadzonej działalności i osiągać zysk.

Ponadto Referendarz sądowy zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 1578 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania lub koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę.

W świetle powyższych ustaleń Referendarz sądowy stwierdził, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Od powyższego postanowienia spółka złożyła sprzeciw, w którym podtrzymała argumentację przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podała, że wniosła do tut. sądu 20 tożsamych skarg, a zapłata wpisu sądowego od skarg w łącznej kwocie 10 000 zł, która nie była przewidziana w budżecie spółki utrudni jej funkcjonowanie i może przyczynić się do zachwiania sytuacji finansowej. W chwili obecnej spółka zatrudnia 38 pracowników, współpracuje z wieloma firmami zarówno na terenie kraju, jak i za granicą, uzależnionymi od działalności gospodarczej spółki. Podtrzymała stanowisko, że posiada wielu dłużników, od których nie jest w stanie wyegzekwować swoich należności, ponieważ podmioty zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczej i nie posiadają majątku, z którego można byłoby skutecznie prowadzić egzekucję. Podała, że ponosi koszty sądowego dochodzenia swoich roszczeń, których niejednokrotnie nie udaje się odzyskać, co również wpływa negatywnie na jej kondycję finansową. W wyniku wydanych przez organ celny decyzji nałożono na spółkę obowiązek zapłaty odsetek w znacznej wysokości, tj. w kwocie około 90 000 zł. Zapłata powyższej kwoty stanowi dodatkowe, nieprzewidywalne obciążenie, które wpłynie na ogólną kondycję finansową spółki i może spowodować, że spółka nie będzie w stanie prowadzić działalności gospodarczej.

Dodatkowo spółka podniosła jedynie, że jako podatnik w przedmiotowym zgłoszeniu celnym prawidłowo wskazała kwotę podatku VAT należnego z tytułu importu towaru, podając jednocześnie, że rozliczenie nastąpi w deklaracji podatkowej. Pośrednik, tj. B. nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, tj. nie dopilnował, aby spółka wywiązała się z obowiązku wynikającego z przepisu art. 33 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług i nie ustosunkował się w żaden sposób do wszczętej przez organ celny procedury, co pozwala domniemywać, że jest świadomy zaniedbania ze swojej strony.

W niniejszej sprawie organ celny nie podjął absolutnie żadnych procedur w celu uniemożliwienia podatnikowi korzystania z procedury uproszczonej, pomimo że posiada możliwość weryfikacji działań podatnika i zażądania dokonywania prawidłowych rozliczeń. Tymczasem w niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, działania podjęte zostały dopiero po upływie dłuższego okresu, co spowodowało, że za dłuższy okres czasu zostały naliczone odsetki. Procedura uproszczona do dnia dzisiejszego nie została cofnięta. W związku z powyższym spółka nie mogła przewidzieć w planowanych wydatkach konieczności poniesienia tak wysokich kwot na pokrycie kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).

Należy przede wszystkim zaznaczyć, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por. art. 199 p.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z powyższym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W przedmiotowej sprawie spółka ubiega się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd podzielił stanowisko Referendarza sądowego, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca nie wykazała, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i nie uczyniła tego również w złożonym sprzeciwie. Nie zmieniły się zatem okoliczności faktyczne leżące u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka wskazała, że prowadzi działalność w zakresie sprzedaży hurtowej sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego oraz części do niego. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 560 000,00 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 1 782.324,76 zł. Zysk za rok 2015, według bilansu, wyniósł 857 371,17 zł, a ostatni rok bilansowy, tj. rok 2016 spółka nie przedłożyła ponieważ, jak wskazała bilans jest w trakcie przygotowywania. Podała, że posiada cztery rachunki bankowe: 1) w mBanku – saldo dodatnie 244 643,94 zł; 2) w ING Banku Śląskim – saldo ujemne – 4 424.248,72 zł; 3) w PEKAO S.A. – saldo dodatnie 44 414,22 zł; 4) w PKO BP – saldo ujemne 59,91 zł. Jako "inne dane dotyczące majątku, dochodów oraz zobowiązań i wydatków" spółka wskazała cztery umowy kredytowe: w mBanku na kwotę 3 000.000 zł; w PKO BP na kwotę 1 000.000 zł i na kwotę 959 000 zł, w ING Banku Śląskim na kwotę 4 500.000 zł. Wskazała też, że ponoszone miesięczne wydatki wynoszą: wynagrodzenie pracowników w kwocie 161 602,46 zł, podatki – 38 402 zł, ZUS – 49 231,87 zł, umowy najmu – 128 357,66 zł, raty kredytów – 58 000 zł oraz leasing – 16 236,08 zł.

Za kluczową okoliczność w niniejszej sprawie należy uznać, że spółka posiada kapitał zakładowy w znacznej wysokości, tj. 560 000,00 zł, a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy wyniosła 1 782.324,76 zł. Szczególnie istotne jest również to, że strona skarżąca na bieżąco reguluje wszystkie zobowiązania o charakterze publicznoprawnym (podatki i ZUS), jak i prywatnoprawne z tytuły najmu, leasingu i zaciągniętych kredytów. Powyższym zobowiązaniom nie można jednak przyznać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi, jakie strona jest zobowiązana ponieść zarówno w niniejszej sprawie, jak w pozostałych 19 tożsamych przedmiotowo sprawach.

Spółka zatrudnia w chwili obecnej 38 pracowników. Kwota wydatków na wynagrodzenia pracowników wynosi 161 602,46 zł co wskazuje, jak słusznie zauważył Referendarz sądowy, że średnie miesięczne wynagrodzenie pracownika zatrudnionego w spółce wynosi ok. 4 200 zł. Z tytułu zaciągniętych zobowiązań kredytowych na łączną kwotę ok. 9 500 000 zł spółka spłaca miesięczną ratę w łącznej wysokości ok. 58 000 zł. Koszty z tytułu zawartych umów leasingowych wynoszą 16 236,08 zł miesięcznie, natomiast wydatki z tytułu najmu stanowi kwota 128 357,66 zł.

Przedstawione powyżej okoliczności świadczą o zakresie i rozmiarze prowadzonego przedsiębiorstwa oraz o faktycznych możliwościach finansowych strony. Z przedstawionych powyżej danych wynika, że sytuacja finansowa spółki jest stabilna. Spółka ponosi wysokie koszty prowadzonej działalności gospodarczej i osiąga z tytułu prowadzonej działalności zysk. Posiada też odpowiednie zabezpieczenie finansowe, o czym świadczy chociażby wysokość zaciągniętych zobowiązań kredytowych. Ponadto spółka dysponuje czterema rachunkami bankowymi, z których na dwóch odnotowała na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku saldo dodatnie, tj. w mBanku na kwotę 244 643,94 zł i w PEKAO S.A. na kwotę 44 414,22 zł. Zestawienie powyższych kwot z wysokością kosztów sądowych, które spółka zobowiązana jest ponieść w 20 sprawach, tj. kwotą 10 000 zł pozwala na stwierdzenie, że kwota zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych wielokrotnie przewyższa łączną wysokość wpisów sądowych, które spółka jest zobowiązana ponieść w 20 sprawach.

Zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w sprzeciwie spółka wskazała, że ponosi koszty sądowego dochodzenia swoich roszczeń, których niejednokrotnie nie udaje się odzyskać, co również wpływa negatywnie na jej kondycję finansową.

Przedstawione powyżej okoliczności nie zostały przez spółkę w żaden sposób udokumentowane. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, nie wszczęła postępowania upadłościowego, czy naprawczego. Pozostawanie w obrocie prawnym, jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Nie ma więc podstaw do traktowania skarżącej spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo, które pomimo trudności finansowych, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08).

Słusznie zauważył Referendarz sądowy, że istnieje możliwość pozyskania przez spółkę środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 Kodeksu spółek handlowych, umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011r., sygn. akt II FZ 701/11).

Podsumowując powyższe rozważania należy wskazać, że spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Skoro zatem to stronę skarżącą obciążał obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., z którego to obowiązku się nie wywiązała, a fakt ten nie został w sposób skuteczny zakwestionowany, to należy uznać, że konkluzja Referendarza sądowego o niespełnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie była prawidłowa. Powyższe stanowisko ma o tyle istotne znaczenie, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych.

Podniesiona natomiast w sprzeciwie okoliczność niewywiązania się przez pośrednika w stosunku do spółki z ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 33 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług oraz prowadzenie przez spółkę licznych postępowań sądowych i wynikający z tego obowiązek ponoszenia kosztów postępowania w konfrontacji z przedstawioną sytuacją majątkową strony, nie zasługuje na uwzględnienie.

Z powyższych względów na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł, jak w postanowieniu.

e.o.