Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 857/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1a
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 87 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca), Asesor WSA Marek Olejnik, Protokolant Kamila Paszowska-Wojnar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Kopalni A SA w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002r. oraz zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kopalnia A S.A. w B. w dniu [...] złożyła do Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W., datowany na dzień [...], wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. oraz odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r., wskazując w uzasadnieniu, iż przez niestabilną interpretację przepisów dokonaną przez organy podległe Ministrowi Finansów poniosła szkodę. Strona podniosła ponadto, iż nie jest beneficjentem pomocy w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, ponieważ nie zmierza do uzyskania przysporzenia, a jedynie wyrównania straty, jaka poniosła na skutek zastosowania się do interpretacji urzędu kontroli skarbowej.

Pismem z dnia [...] (doręczonym w dniu [...]) Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. wezwał stronę do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, po czym pismem z dnia [...] (doręczonym w dniu [...]) poinformował spółkę, że sprawa jest rozpatrywana w oparciu o przepisy dotyczące pomocy publicznej i wezwał ją do usunięcia braków w złożonym wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia tego wezwania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania, poprzez:

1) wskazanie przeznaczenia wnioskowanej pomocy,

2) przedstawienie informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierającej w szczególności dane o dacie jej udzielenia, podstawie prawnej, formie i przeznaczeniu, a nadto,

3) jeżeli wnioskodawca ubiega się o pomoc inną indywidualną, do złożenie informacji, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie informacji przekazywanych Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w celu wydania opinii o planowanej pomocy publicznej oraz w załączniku nr 16 do tego rozporządzenia, bądź też,

4) jeżeli wnioskodawca ubiega się o pomoc w ramach wyłączeń grupowych na szkolenia, do złożenia informacji, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy na szkolenia w zakresie niektórych ulg podatkowych.

Spółka pismem z dnia [...] (nadanym tego samego dnia, a które wpłynęło do urzędu skarbowego w dniu [...]), uzupełniła wniosek zgodnie z wezwaniem z dnia [...], przypominając jednocześnie, iż cała kwota zaległości podatkowej, wraz ze świadczeniami akcesoryjnymi, została uregulowana na rzecz Skarbu Państwa, zaś podstawą wniesienia wniosku o umorzenie świadczeń akcesoryjnych od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. jest istnienie ważnego interesu publicznego, nie zaś sytuacja gospodarcza jednostki, natomiast pismem nadanym w dniu [...] wniosła o przesunięcie terminu do złożenia dodatkowych informacji, w związku z wezwaniem z dnia [...], do dnia [...], uzasadniając wniosek tym, iż do dnia [...] pracownik merytoryczny spółki przebywał na zwolnieniu lekarskim, będąc obłożnie chorym, co uniemożliwiło sporządzenie przedmiotowych załączników.

Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. postanowieniem z dnia [...], nr [...], zawiadomił Kopalnię A S.A. w B., że rozstrzygnięcie w sprawie nie nastąpi w terminie i że przewidywany termin załatwienia sprawy ustalono na dzień [...], po czym postanowieniem z dnia [...], nr [...], pozostawił bez rozpatrzenia przedmiotowy wniosek spółki z dnia [...] wskazując w uzasadnieniu, że strona nie usunęła braków wniosku o udzielenie pomocy publicznej do dnia wydania tegoż postanowienia.

Na powyższe postanowienie z dnia [...] strona złożyła zażalenie zarzucając naruszenie art. 168, art. 169 i art. 121 Ordynacji podatkowej w postaci błędnej wykładni, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Naczelnikowi D. Urzędu Skarbowego do ponownego rozpatrzenia. W zażaleniu spółka podniosła, iż fakty niezbędne do udzielenia pomocy publicznej nie składają się na wymogi konieczne wniosku wszczynającego postępowanie w celu umorzenia świadczeń akcesoryjnych od zaległości podatkowej, dlatego też brak było podstaw do pozostawienia jej podania bez rozpatrzenia, gdyż wniosek spełniał minimalne wymogi określone w art. 168 Ordynacji podatkowej. Strona argumentowała przy tym, iż brak ustaleń, w trakcie postępowania, faktów dotyczących udzielenia pomocy i jej kwalifikacji jest podstawą do podjęcia decyzji odmownej, a nie pozostawienie podania bez rozpatrzenia, gdyż uzupełnienie braków, o których mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczy braków formalnych podania, a nie kwestii dowodowych. Spółka wskazała także, iż wykonała pierwsze wezwanie do uzupełnienia wniosku o konieczne dla rozstrzygnięcia informacje, zaś brak reakcji organu podatkowego na prośbę o przedłużenie terminu do wykonania wezwania z dnia [...], a następnie pozostawienie podania bez rozpoznania, pomimo skontaktowania się z organem podatkowym co do uzupełnienia materiału dowodowego niezbędnego dla rozpatrzenia sprawy, w jej ocenie narusza rażąco art. 121 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. wskazując w nim na prawidłowość wezwania z dnia [...] oraz bezskuteczny upływ terminu do usunięcia braków w dniu [...], co obligowało organ I instancji do wydania stosownego postanowienia bez prowadzenia dalszego postępowania w sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie naruszono uprawnień strony ani jej interesów w postępowaniu przed organem I instancji, bowiem czynności postępowania były prawidłowe, a podatnik otrzymał kompletną i wyczerpującą informację o przepisach mających zastosowanie w sprawie oraz o sposobie realizacji warunków dla skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku. Dyrektor Izby Skarbowej poinformował przy tym stronę, iż zastosowanie instytucji z art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej nie powoduje prawnej niemożności rozpatrzenia merytorycznego ponownego wniosku, o ile będzie spełniał wymogi ustawowe, a także pouczył, że instytucja określona w art. 67 Ordynacji podatkowej nie jest właściwym trybem dla ubiegania się o świadczenia odszkodowawcze z tytułu naruszeń prawa przez organy administracji publicznej, ani do korygowania decyzji określających wysokość zobowiązań podatkowych.

W skardze spółka wniosła o uchylenie w całości powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie:

1) art. 67 § 1a, art. 121, art. 168 i art. 169 Ordynacji podatkowej oraz art. 37 ust. 3 i ust. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, przez błędną wykładnię, co doprowadziło do pozostawienia podania strony o wszczęcie postępowania w sprawie umorzenia świadczeń akcesoryjnych bez rozpatrzenia, i miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2) art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej i art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, przez błędną wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącej z analizy przepisu art. 37 ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej wynika, że jedyną informacją, i to wraz z wnioskiem, a nie we wniosku, do złożenia której jest zobowiązany podmiot, ubiegający się o udzielenie pomocy publicznej innej niż de minimis, jest określenie jaką pomoc już otrzymał na dzień poprzedzający dzień złożenia wniosku, a nie o jaką pomoc się ubiega w złożonym wniosku. W przekonaniu strony konsekwencją nie złożenia takiego oświadczenia jest odmowa udzielenia pomocy publicznej, a nie pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia, gdyż skoro ustawodawca może w przepisach regulujących postępowanie w ramach pomocy publicznej określić, iż do wniosku należy dołączyć informacje o otrzymanej już pomocy, może także określić odmienny skutek ich niedostarczenia, jak to uczynił w art. 37 ust. 5 tejże ustawy. Strona skarżąca zarzuciła również, że organ rozpatrujący sprawę błędnie uznał, iż w stanie faktycznym sprawy ewentualne umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej może stanowić pomoc publiczną, ponieważ kierując się zakresem pojęciowym pomocy publicznej zawartym w art. 87 (1) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską uznać należy, ze spółka nie jest beneficjentem tej pomocy, gdyż zastosowanie instytucji umorzenia nie prowadzi do jakiegokolwiek przysporzenia, a jedynie do zniwelowania straty jaką ona poniosła wskutek zastosowania się do stanowiska wyrażonego w decyzji przez organ kontroli skarbowej.

Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. W ocenie organu odwoławczego prawidłowo organ I instancji zakwalifikował ulgę, której przyznania żądał podatnik, jako pomoc publiczną, a ponieważ do czasu przedstawienia przez beneficjenta wymaganej informacji o otrzymanej pomocy publicznej taka pomoc nie może zostać, w myśl art. 37 ust. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, udzielona, to zatem braki wniosku o udzielenie pomocy publicznej w postaci ulgi w zapłacie podatku w tym zakresie należy uzupełniać przy zastosowaniu art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ II instancji wskazał przy tym, iż z uwagi na to, że w wyniku korzystnego załatwienia sprawy podmiot uzyskałby przysporzenie w wysokości [...], to żądanie strony dotyczyło pomocy innej niż de minimis, o czym poinformowano ją w wezwaniu z dnia [...]. Organ ten podniósł także, iż wbrew stanowisku skarżącej, jej aktywność w zakresie dopełnienia wymogów wezwania z dnia [...] nie może zostać potraktowana jako aktywność wykazana w związku z wykonaniem wezwania z dnia [...] z uwagi na rodzaj podjętych przez nią czynności, które nie odpowiadają w swej treści zachowaniu, do którego organ podatkowy wezwał w dniu [...]. Organ odwoławczy wskazał też, iż w sprawie nie naruszono art. 121 Ordynacji podatkowej, gdyż organ podatkowy mając właśnie na uwadze zasady zaufania, pomimo braku obowiązku oczekiwania na wykonanie wezwania ponad termin ustawowy, wstrzymał wykonanie czynności związanych z zakończeniem postępowania w sprawie do dnia [...], o czym powiadomiono stronę postanowieniem z dnia [...], przez co podnoszony w zażaleniu zarzut "milczenia" jest również bezzasadny. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył w odpowiedzi, iż postępowanie w sprawach pomocy publicznej nie jest postępowaniem podatkowym sensu stricto, dlatego też odesłanie do tych przepisów nie oznacza, ze stają się one przepisami prawa podatkowego, a tym samym brak jest podstaw, na co powoływała się skarżąca, iż wymogi w nich określone podlegają zasadzie "ograniczonego formalizmu w zakresie pism w postępowaniu podatkowym". Na zakończenie organ odwoławczy podkreślił, iż proponowana przez pełnomocnika skarżącej spółki interpretacja, zgodnie z którą organy podatkowe winny wydawać decyzje odmawiające udzielenia pomocy publicznej osobom, które nie uzupełniły w terminie podania o informacje niezbędne dla podjęcia dla nich korzystnego rozstrzygnięcia, prowadziłaby niewątpliwie do pozbawienia podatników możliwości ponownego złożenia wniosku, tym razem kompletnego, oraz, z uwagi na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy decyzją, do faktycznego pozbawiania takich osób prawa do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W., nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż nie ma racji skarżąca strona co do twierdzenia, iż umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej nie może stanowić pomocy publicznej w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, skoro expressis verbis z przepisu art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 31 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r., wynika, że umarzanie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej na wniosek podatnika będącego beneficjentem pomocy następuje z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Z powołanego powyżej przepisu wnioskować zatem należy, iż organy podatkowe tylko w sytuacji, gdy z wnioskiem o udzielenie ulgi podatkowej występował podmiot nie będący beneficjentem pomocy publicznej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, mogły umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, nie kierując się przepisami cytowanej ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Warto podkreślić, iż zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 16 tejże ustawy beneficjentem pomocy publicznej jest podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na formę organizacyjno- prawną oraz sposób finansowania, który otrzymał pomoc prawną. Jak widać ustawodawca akcentuje w tej definicji tryb dokonany, czyli otrzymanie pomocy, nie zaś stan przed uzyskaniem takiej pomocy, co znajduje swoje odzwierciedlenie w dalszym przepisach tej ustawy, w których oprócz beneficjenta pomocy wymienia się także podmiot ubiegający się o pomoc.

Przeto po drugie wskazać należy, iż do rozpatrzenia każdego wniosku o udzielenie ulgi podatkowej składanego przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą koniecznym jest pierwotne ustalenie czy wnioskujący ma status beneficjenta pomocy publicznej, gdyż od tego ustalenia zależny będzie dalszy przebieg tego postępowania. Oznacza to tym samym, że organy podatkowe mają obowiązek, w przypadku braku lub wadliwości stosownego oświadczenia o posiadaniu statusu beneficjenta pomocy publicznej, wezwać wnioskodawcę w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do usunięcia braku wniosku w terminie 7 dni, poprzez wskazanie informacji o otrzymanej pomocy publicznej, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Pomocne przy określeniu treści wezwania o uzupełnienie braków formalnych wniosku o udzielenie ulgi podatkowej są zapisy art. 37 ust. 1 i ust. 3 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, które w zależności od rodzaju pomocy, o którą ubiega się podmiot (pomoc de minimis i pomoc inna, niż pomoc de minimis), przewidują obowiązek przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy, bądź to wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w ciągu 3 ostatnich lat poprzedzających dzień wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy, bądź to informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierającej w szczególności dane o dacie jej udzielenia, podstawie prawnej, formie i przeznaczeniu.

Po trzecie wreszcie zaakcentować powinno się, iż pomoc publiczna, jak to dobitnie wynika z treści art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, jest pojęciem niezmiernie szerokim, a tylko jedną z jej przejawów są ulgi podatkowe, dlatego też przepis art. 37 ust. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej zawiera jedynie normę ogólną o niemożności udzielenia pomocy beneficjentowi pomocy do czasu przekazania przez niego wymaganych zaświadczeń lub informacji o otrzymanej dotychczas pomocy publicznej, której konkretyzacja następuje dopiero w przepisach szczególnych dotyczących poszczególnych form tej pomocy. Zdaniem Sądu takim przepisem na potrzeby postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi podatkowej jest art. 169 Ordynacji podatkowej, który normuje procedurę wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku (podania) oraz skutki niewypełnienia wezwania do usunięcia tych braków.

W przedmiotowym postępowaniu wezwanie z dnia [...] zawierało w swej treści wezwanie przedstawienia informacji o otrzymanej pomocy publicznej, które jako brak formalny wniosku nie zostało uzupełnione w ustawowym terminie, dlatego też organ podatkowy I instancji prawidłowo pozostawił bez rozpatrzenia wniosek skarżącej spółki w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. oraz od zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.