Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1728/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, art. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1 i par. 2 pkt 3, art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 57 par. 1, par. 5 pkt 2, art. 134, art. 144art. 156 par. 1 pkt 2, art. 126
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 71a par. 9, art. 17 par. 1, art. 18
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. _ Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), art. 18 i art. 71a § 1 i § 9 w zw. z art. 1a pkt 3, art. 71b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") określił na [...] wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności – A z siedzibą w W, ul. R [...], [...] W, znajdującej się w dniu [...] na rachunku bankowym, należącym do AA i zajętej przez tut. organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia nr [...], z dnia [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego (data doręczenia do A – [...]).

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych i tytułów Burmistrza, zawiadomieniem nr [...] z dnia [...], dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w A, należących do AA i MA. Za pośrednictwem operatora pocztowego, zajęcie doręczono [...]. Zawiadomienie to zostało przesłane do A także za pośrednictwem fax-u w dniu [...] (data doręczenia do A – [...], wynik transmisji pozytywny). Z uwagi na to, że doręczenie pism sporządzonych w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego następuje na zasadach określonych w K.p.a, za datę doręczenia w.w zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego należy przyjąć [...]. W dniu [...] do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo z dnia [...], w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał do tut. organu (pomyłkowo wysłane do Urzędu Skarbowego) pismo A nr [...], sporządzone w dniu [...], w którym A poinformował, że brak środków pieniężnych na rachunku bankowym zobowiązanych stanowi przeszkodę w realizacji w/w zajęcia. A wskazał, że do rachunków zobowiązanych wystąpił zbieg egzekucji administracyjnych prowadzonych przez:

1) Izbę Celną,

2) Naczelnika Urzędu Skarbowego,

3) ZUS.

A stwierdził, że w przypadku wpływu środków pieniężnych na rachunek bankowy zobowiązanego, realizacja zajęć nastąpi na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego.

Organ egzekucyjny z uwagi na informację pozyskaną od wierzyciela (Burmistrza) o przewidywanym wpływie środków na rachunek zobowiązanego i brak realizacji w/w zajęcia przez A, działając na podstawie art. 36 § 1c u.p.e.a. pismem z dnia [...] wystąpił do A o wskazanie stanu rachunków prowadzonych dla zobowiązanych, obrotów wykazywanych na tych rachunkach oraz wpływów i obciążeń rachunków i ich tytułów oraz odpowiednio ich nadawców i odbiorców za okres od [...].

A pismem z dnia [...] poinformował, że AA posiada rachunek założony w dniu [...], na którym widnieje saldo [...] (stan na [...]), P. A. posiada rachunek założony w dniu [...], na którym widnieje saldo [...]. Od dnia otwarcia rachunku P. A. na tym rachunku nie odnotowano żadnych wpływów. Do pisma A dołączył historie rachunków za okres od dnia otwarcia, t.j. od [...] do [...].

Z historii rachunku należącego do AA wynika, że w okresie od dnia [...] do [...] na rachunku tym znajdowały się środki pieniężne – w dniu [...] było to [...].

Z informacji przekazanych przez A (w pismach z dnia [...], z dnia [...]) wynika również, że na dzień [...] – oprócz zajęcia tut. organu egzekucyjnego – A był w posiadaniu zajęć innych administracyjnych organów egzekucyjnych, które wpłynęły do A: zajęcie Izby Celnej – [...], zajęcia ZUS – [...]. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie wystąpił zbieg egzekucji administracyjnej.

Następnie, dopiero w dniu [...] (mimo wiedzy A o zaistnieniu zbiegu egzekucji administracyjnej i wskazania w piśmie z dnia [...], że zajęcia egzekucyjne będą realizowane na rachunek Urzędu Skarbowego) A przelał z rachunku bankowego zobowiązanego, zajętego przez trzy organy egzekucyjne, kwotę [...] na rachunek bankowy Izby Celnej. Organ egzekucyjny stwierdził, że powyższe oznacza działanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa i powołał się na art. 82, art. 63 § 1 u.p.e.a. Organ wskazał, że w sprawie wystąpił zbieg egzekucji administracyjnych pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego (właściwym według miejsca zamieszkania zobowiązanego), Dyrektorem Izby Celnej i Dyrektorem ZUS. Po stwierdzeniu zbiegu egzekucji, dalsze łączne postępowanie ze środka do którego wystąpił zbieg egzekucji – zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w A powinien kontynuować Naczelnik Urzędu Skarbowego, który winien dokonać rozliczenia kwoty uzyskanej z egzekucji zgodnie z zasadami określonymi w art. 115 u.p.e.a. Łączne prowadzenie egzekucji oznacza kontynuowanie postępowania egzekucyjnego na podstawie akt egzekucyjnych wszystkich wierzycieli, którzy uczestniczyli w zbiegu. Tym samym wszyscy wierzyciele sumy uzyskanej z egzekucji winni być uwzględnieni przy podziale kwoty uzyskanej z egzekucji. Działanie A spowodowało, że zaspokojone zostało roszczenie jednego wierzyciela – Dyrektora Izby Celnej, a pozostali wierzyciele zostali pozbawieni prawa do udziału w podziale sumy uzyskanej z egzekucji, mimo iż do tych tytułów przypisano koszty egzekucyjne, m.in. z zastosowaniem środka egzekucyjnego, objętego zbiegiem, które podlegają pierwszeństwu zaspokojenia (art. 115 § 1, § 6 u.p.e.a.).

Pismami z dnia [...] i [...] organ egzekucyjny zwrócił się do A z prośbą o zweryfikowanie zaistniałej sytuacji i przelanie na rachunek tut. organu egzekucyjnego kwoty [...], w celu jej rozliczenia w sposób przewidziany zgodnie z przepisami u.p.e.a. Organ egzekucyjny równocześnie poinformował A, że w przypadku braku wpływu w/w kwoty na rachunek tut. organu egzekucyjnego, będzie zobowiązany podjąć procedurę, o której mowa w art. 71b u.p.e.a.

A nie podjął próby skorygowania zaistniałej sytuacji (nie wystąpił do Izby Celnej o zwrot niesłusznie przekazanej kwoty), w pismach z dnia [...] i z dnia [...] A wyjaśnił, że w dniu [...] na konto zobowiązanego wpłynęły środki pieniężne, które zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. winny być niezwłocznie przekazane do Izby Celnej. A wskazał, że ze względu na problemy techniczne, które uniemożliwiały dokonanie przelewu we właściwym czasie, środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym zobowiązanego zostały przekazane do Izby Celnej w dniu [...], czyli niezwłocznie po usunięciu przeszkody (cyt.: "Księgowania zostały zrealizowane z opóźnieniem, t.j. [...], ale według stanu prawnego z dnia [...]). Słuszność swojego działania A uzasadnił tym, że wpływ zajęcia tut. organu egzekucyjnego (a w konsekwencji zbieg egzekucji administracyjnych) nastąpił w dniu [...], t.j. gdy środki pieniężne winny już znajdować się na rachunku Izby Celnej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że w dniu [...], kiedy A dysponował środkami pieniężnymi, zgromadzonymi na rachunku zobowiązanego, winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności, jakie zaistniały i w sprawie i podporządkować dalsze swoje działania przepisom prawa, które są adekwatne do faktycznego stanu sprawy, aktualnego na dzień dokonania przelewu, t.j. art. 63 u.p.e.a. Z przestrzegania tych przepisów nie zwalniają A (przywołane przez A) "problemy techniczne". Organ wskazał, że nie było podstaw prawnych, aby po dacie stwierdzenia zbiegu, wierzytelność pochodzącą z rachunku bankowego zobowiązanego przekazać na rachunek bankowy Izby Celnej. Przekazanie spornej kwoty, po dacie stwierdzenia zbiegu, innemu podmiotowi niż wyznaczony (z mocy ustawy) nie stanowi realizacji zobowiązania. Organ powołał przepisy art. 71b, art. 71a § 9, art. 1a pkt 3 u.p.e.a.

Pismem z dnia [...] A, reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego, złożył zażalenie na w.w postanowienie, w którym wniósł m.in. o uchylenie w całości w.w postanowienia i o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a. W uzasadnieniu podniesiono, że w sprawie nie wystąpił zbieg kilku egzekucji administracyjnych w rozumieniu art. 63 § 1 u.p.e.a. A wskazał, że w dniu [...] na rachunek bankowy AA wpłynęły środki pieniężne w wysokości [...]. W momencie wpływu pieniędzy na konto egzekucję do rachunku dłużnika prowadziła tylko Izba Celna. A wskazał, że zgodnie z przepisami i obowiązkami prawnymi zobowiązany był przekazać środki pochodzące z w.w wpływu na rachunek Izby Celnej niezwłocznie, t.j. następnego dnia po ich wpływie. Z przyczyn obiektywnych, jakimi była awaria systemu, środki nie mogły zostać przekazane w obowiązującym terminie. Przelewy do Izby Celnej zostały wygenerowane przez system i zrealizowane z opóźnieniem, t.j. [...], ale według stanu prawnego z dnia [...].

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz na podstawie art. 17 § 1, art. 18 i art. 71a § 1 i § 9 w zw. z art. 1a pkt 3, art. 71b u.p.e.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ II instancji powołał się na przepisy art. 71a § 1, § 9, art. 17 § 1u.p.e.a., art. 57 § 1, § 5 pkt 2 K.p.a. i stwierdził, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego doręczono stronie w dniu [...] (zwrotne potwierdzenie odbioru z pieczątką z danymi: [...] data: [...], data [...] podpis pracownika Poczty). Termin na wniesienie zażalenia upłynął zatem z dniem [...]. Po tym dniu wniesienie zażalenia staje się czynnością prawnie bezskuteczną, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie z uwagi na złożenie przez A zażalenia na w.w postanowienie w dniu [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, t.j. w zakresie dotyczącym stwierdzenia przez Dyrektora Izby Skarbowej, że doszło do uchybienia przez A terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] i merytoryczne rozpatrzenie zażalenia, o wstrzymanie wykonania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego i postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca stwierdziła, że stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące naruszenia art. 17 § 1 u.p.e.a. poprzez uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie opiera się na prawdzie. Skarżący podniósł, że jest w posiadaniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], na którym widnieje prezentata skarżącego, z której jednoznacznie wynika, że przedmiotowe postanowienie wpłynęło do skarżącego w dniu [...]. Skarżący podniósł, że mając na uwadze powyższe fakty i przepisy art. 57 § 1 Kpa upływ końcowy terminu do złożenia zażalenia przypadał na dzień [...]. Wskazał, że złożył zażalenie w dniu [...], co potwierdził w swoim postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej. W dalszej części uzasadnienia skarżący podniósł zarzuty na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 P.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.

Oceniając zaskarżone postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej z punktu widzenia legalności, Sąd uznał, że nie narusza ono prawa.

Istota sporu pomiędzy skarżącym o organem egzekucyjnym, która podlega rozpoznaniu przez Sąd, sprowadza się do kwestii, czy skarżący złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji w terminie, czy też nie.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie m.in. art. 71a § 9 u.p.e.a. określił na [...] wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności – A, znajdującej się w dniu [...] na rachunku bankowym AA i zajętej przez tut. organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z dnia [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego (data doręczenia do A – [...]). Sąd zauważa, że organ egzekucyjny w w.w postanowieniu pouczył prawidłowo stronę, że na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. na postanowienie przysługuje zażalenie, które wnosi się do Dyrektora Izby Skarbowej, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia.

Zasady obliczania terminu wyrażonego w dniach określa natomiast art. 57 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatorowi wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe.

Zauważyć należy, że termin do wniesienia zażalenia jest terminem zawitym, co oznacza, że po upływie tego terminu postanowienie organu I instancji staje się ostateczne, a wniesienie zażalenia jest z mocy prawa bezskuteczne i to bez względu na przyczyny spóźnienia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia.

W ocenie Sądu skoro zażalenie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, Dyrektor Izby Skarbowej nie miał innej możliwości jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, co wynika z przepisu art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i nie jest zależne od swobodnego uznania organu. Zauważyć bowiem należy, ze rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 K.p.a., przez dopuszczenie się przez organ odwoławczy rażącego naruszenia zasady trwałości ostatecznych rozstrzygnięć.

Sąd zauważa, że z akt sprawy wynika, iż zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego doręczono stronie w dniu [...] (por. zwrotne potwierdzenie odbioru z pieczątką z danymi: [...] data: [...], data [...] podpis pracownika Poczty – karta nr [...] akt administracyjnych). Oznacza to, że termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem [...]. Tymczasem strona zażalenie wniosła w dniu [...], przy czym nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności, a zatem po terminie. Okoliczność, na którą powołuje się skarżący, że na postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego widnieje prezentata skarżącego, z której wynika, że przedmiotowe postanowienie wpłynęło do skarżącego w dniu [...] nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Istotne jest natomiast, że z potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało doręczone stronie w dniu [...]. Na marginesie Sąd zauważa, że wbrew twierdzeniu skarżącego z dołączonej do skargi poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia nie wynika jednoznacznie, że przedmiotowe postanowienie wpłynęło do skarżącego w dniu [...]. Data na prezentacie jest bowiem nieczytelna.

W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia, a zatem nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania zażalenia,.

Wobec powyższego Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w skardze dotyczących naruszenia przepisów K.p.a. i przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.