Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 177/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 99
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: S WSA Jakub Makuch ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 listopada 2021 r., znak [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza na rzecz A. D. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 10 listopada 2021 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty orzekającej o skierowaniu A. D. na badanie psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania w zakresie prawa jazdy kat AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, C1, C, C+E, T. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm., dalej: "u.k.p.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 20 kwietnia 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji wystąpił do Starosty o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne w związku z uzyskaniem łącznie 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W uzasadnieniu wskazano, że w okresie od 12 września 2019 r. do 18 czerwca 2020 r. skarżący wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego: 12.09.2019r. – przekroczenie prędkości od 21 do 30 km – 4 punkty; 9.03.2020 r. niezastosowanie się do znaku B-25 lub B-26 zakaz wyprzedzania- 5 punktów; 29.05.2020 r. przekroczenie prędkości od 21 do 30 km - 4 punkty; 4.06.2020 r. przekroczenie prędkości od 31 do 40 – 6 punktów; 18.06.2020 r. spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego- kolizja drogowa- 6 punktów.

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Starosta orzekł o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Organ wskazał, że decyzja o skierowaniu na badanie psychologiczne została wydana ponieważ skarżący przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że przepisy, które zostały wskazane jako podstawa prawna decyzji – art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej Kodeks karny, art. 4 ustawy o zmianie p.r.d. oraz art. 139 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm.) nie stanowią materialnej podstawy rozstrzygnięcia, lecz są jedynie normami intertemporalnymi, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Skarżący podniósł, że w dniu 18 czerwca 2020 r. odbył szkolenie, które zmniejszyło liczbę punktów karnych. Skarżący dołączył do odwołania potwierdzenie odbycia szkolenia. Podniósł, że ukaranie punktami w dniu 18 czerwca 2020 r. nastąpiło nie w wyniku naruszenia przez skarżącego zasad ruchu drogowego lecz z powodu niesprawnego układu hamulcowego. Na potwierdzenie tej okoliczności dołączył do odwołania zaświadczenie o stanie technicznym pojazdu z dnia 19 czerwca 2020 r.

Decyzją z dnia 10 listopada 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Organ II instancji wskazał, że ustawa nakłada na starostę obowiązek skierowania na badania psychologiczne w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Kolegium podniosło, że z pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji wynika, że skarżący uzyskał 25 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, z którego wynika, że odbył on szkolenie zmniejszające liczbę punktów karnych, SKO wskazało, że z treści zaświadczenia wynika, że zostało ono przesłane Komendantowi Wojewódzkiemu Policji, a mimo to wystąpił on z wnioskiem o kontrolne skierowanie skarżącego na badania psychologiczne w dniu 20 kwietnia 2021 r., wskazując, że otrzymał on 25 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

- art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej Kodeks karny poprzez przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym Starosta winien wydać decyzję administracyjną o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że nie zaszły przesłanki legitymizujące orzeczenie, w tym w szczególności skarżący nie przekroczył liczby 24 punktów karnych otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego;

- § 4 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że skarżącemu należało zaliczyć do limitu punktów karnych otrzymanych w ciągu roku od pierwszego naruszenia 6 punktów karnych, które skarżący uzyskał na mocy wyroku Sądu Rejonowego z dnia 1 marca 2021 r. (sygn. akt [...]), podczas gdy ostateczny wpis punktów nastąpił już po wykreśleniu części otrzymanych punktów;

- art. 130 ust. 2 p.r.d. poprzez przyjęcie, że skarżący przekroczył dopuszczalną liczbę punktów karnych za wykroczenie drogowe, podczas gdy treść przepisu wskazuje, że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie roku od dnia naruszenia.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji. Kolegium podniosło, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby skarżący nie przyjął punktów karnych za wykroczenie z dnia 4 czerwca 2020 r., a także aby sprawa została skierowana do sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie choć Sąd nie podziela podniesionych w niej zarzutów.

Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b u.k.p. (obowiązującym w czasie wydania decyzji) starosta wydaje decyzję o skierowaniu na kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego.

Zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit b u.k.p. badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zwanym dalej "badaniem psychologicznym w zakresie psychologii transportu", podlega: między innymi kierujący pojazdem silnikowym, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450, dalej: "p.r.d.") Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy (art. 130 ust. 3). Przepis art. 130, w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130; zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.957)

Sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego oraz pozostałe kwestie związane z ewidencją, w tym szczególności dotyczące szkoleń, w których udział powoduje zmniejszenie liczby punktów, reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), które z dniem 4 czerwca 2018 r. utraciło moc na skutek utraty mocy obowiązującej podstawy prawnej, zgodnie z art. 125 pkt 13 i pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.2017.978), jednakże zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.957) przepisy rozporządzenia stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2018.1990). Zgodnie z § 8 ust. 1 szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, organizuje dyrektor wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego według programu, który jest określony w załączniku nr 8 do rozporządzenia. Jak stanowi § 8 ust. 4 kierowcy wpisanemu do ewidencji po przedstawieniu przez niego zaświadczenia o odbyciu szkolenia lub otrzymaniu tego zaświadczenia od dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, właściwy dla miejsca zamieszkania ewidencjonowanego komendant wojewódzki Policji zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, począwszy od wpisu odpowiadającego naruszeniu popełnionemu z datą najwcześniejszą, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Zgodnie z § 8 ust. 6 odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24.

W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością jest, że w dniu 20 kwietnia 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji zwrócił się do Starosty o sprawdzenie kwalifikacji skarżącego oraz o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne w związku z uzyskaniem w okresie od 12 września 2019 r. do 18 czerwca 2020 r. 25 punktów karnych. Należy jednak wskazać, że 6 punktów karnych skarżący uzyskał w dniu 18 czerwca 2020 r. Na etapie postępowania odwoławczego skarżący przedłożył kserokopię zaświadczenia wydanego przez Dyrektora Ośrodka Ruchu Drogowego, że skarżący w dniu 18 czerwca 2020 r. odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d.

Wskazać należy, że w świetle treści art. 138 oraz 136 k.p.a. obowiązkiem organu odwoławczego jest odniesienie do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, a także ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej z ewentualnym uwzględnieniem zmian w stanie faktycznym lub prawnym sprawy (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022). Zasadnie wskazuje się, że jedyną przesłanką skierowania na badanie psychologiczne jest przekroczenie 24 punktów karnych i jest to okoliczność, która powinna zostać ustalona w postępowaniu administracyjnym i zweryfikowana przez Sąd przy kontroli zaskarżonej decyzji. Równocześnie, ani Sąd, ani organ nie ma kompetencji do ustalenia ilości punktów karnych uzyskanych przez kierowcę.

W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedwcześnie, bez pełnego rozpatrzenia zarzutów zawartych w odwołaniu, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty. Skarżący zarzucił w odwołaniu, że odbył szkolenie zmniejszające liczbę punktów karnych. Sąd nie ma wątpliwości, że w świetle przepisów rozporządzenia zmniejszenie liczby punktów karnych może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w momencie szkolenia nie doszło do przekroczenia liczby 24 punktów karnych. Tymczasem, ani z treści wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji, ani z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, czy skarżący odbył szkolenie przed uzyskaniem 24 punktów karnych, czy też po ich uzyskaniu. Jak bowiem słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lutego 2020 r. (I OSK 3983/18, CBOSA) interpretowanie przepisów ustawy p.r.d. w taki sposób, że kierowca w drodze szkolenia mógłby zmniejszyć liczbę punktów po przekroczeniu limitu 24, niweczyłoby możliwość kontrolnego sprawdzenia jego kwalifikacji, a w konsekwencji udaremniałoby osiągnięcie celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ruchu drogowego. W rezultacie, z uprawnienia określonego w art. 130 ust. 4 p.r.d. mogą skorzystać tylko kierowcy, którzy przed przystąpieniem do szkolenia o którym mowa w art. 130 ust. 3 p.r.d. za naruszenie zasad ruchu drogowego otrzymali taką ilość punktów, która po ich stronie nie rodzi obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, a więc mniej niż 24 punkty. W przypadku przekroczenia tego limitu, odbycie przez kierowcę szkolenia pozostaje bez wpływu na liczbę uzyskanych punktów (por. wyrok NSA z 27 lutego 2020 r., I OSK 389/18, CBOSA).

W przypadku skarżącego sytuacja jest szczególna, ponieważ odbył on szkolenie w tej samej dacie (18 czerwca 2020 r.), w której uzyskał punkty skutkujące przekroczeniem 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie, winno było zwrócić się do Komendanta Wojewódzkiego Policji o wyjaśnienie czy otrzymał informację o szkoleniu odbytym przez skarżącego – na kserokopii zaświadczenia przedłożonego przez skarżącego widnieje jedynie informacja o przesłaniu go KWP, czy szkolenie miało miejsce przed czy po przekroczeniu przez skarżącego 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów drogowych. Wskazać również należy, że z pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 20 kwietnia 2021 r. nie wynika, aby skarżący brał udział w szkoleniu. W rezultacie, rozpoznając odwołanie organ powinien kwestię tę wyjaśnić. Za niewystarczające należy uznać zawarte w decyzji stwierdzenie, że z treści zaświadczenia o szkoleniu wynika, że zostało ono przesłane Komendantowi Wojewódzkiemu Policji.

Sąd podziela przyjmowany w orzecznictwie pogląd, że ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 p.r.d. jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Także tylko ten organ ma kompetencje do usuwania punktów karnych, przyznanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ww. ustawy. W sytuacji bowiem, gdy danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu, przy braku odmiennych postanowień w tym zakresie, tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów. Wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Oznacza to, że w przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Takich kompetencji nie posiada natomiast inny organ w toku prowadzonego przez siebie postępowania. Jest on związany treścią danych zawartych w ewidencji (tak słusznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2018 r., I OSK 221/17).

Mając na względzie powyższe, w sprawach o skierowanie kierowcy na badanie psychologiczne ani organ, ani Sąd nie mają kompetencji do ustalania ilości punktów karnych uzyskanych przez kierowcę, ani też weryfikowania prawidłowości ich wyliczenia przez organ prowadzący rejestr. Nie oznacza to jednak, że organ prowadzący postępowanie nie może się zwrócić do organu właściwego, w niniejszej sprawie do Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem o wyjaśnienie stanu ewidencji. W szczególności, gdy treść wniosku organu Policji nie daje podstaw do dokonania istotnych w sprawie ustaleń i odniesienie się do zarzutów odwołania. Postępowanie prowadzone jest bowiem w trybie k.p.a., a zatem na organie ciąży w szczególności obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, a zatem przede wszystkim liczby punktów za naruszenia przepisów prawa drogowego ujawnionych w ewidencji. Co więcej, prawidłowość postępowania w tym zakresie podlega również kontroli sądu, ponieważ w innym wypadku sądowa kontrola zaskarżonej decyzji byłaby całkowicie iluzoryczna.

Sąd nie podziela zawartych w skardze zarzutów dotyczących braku możliwości doliczenia punktów karnych otrzymanych przez skarżącego za naruszenie, które miało miejsce w dniu 4 czerwca 2020 r., ze względu na fakt, że wyrok sądu potwierdzający tę okoliczność zapadł dopiero 1 marca 2021 r. Przepis art. 130 ust. 2 p.r.d. ustanawia ogólną zasadę zgodnie z którą punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia. Punktów jednak nie usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, jeżeli przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Decydujące znaczenie ma data dopuszczenia się naruszenia, a nie to, kiedy w rzeczywistości wprowadzono dane do ewidencji, czy też kiedy ostatecznie zapadło orzeczenie skazujące za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego Wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., I OSK 2159/20).

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróci się Komendanta Wojewódzkiego Policji z wnioskiem o wyjaśnienie kwestii odbycia przez skarżącego szkolenia oraz jego ewentualnego wpływu na ilość punktów w ewidencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 379, dalej: "p.p.s.a.").

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.