Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1931/99
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2000-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 39, art. 262, art. 276 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ w art. 276 par. 2 odsyłając do art. 39 kodeksu w sprawie podmiotu zobowiązanego do poniesienia opłaty manipulacyjnej; kwestię wyboru podmiotu podlegającego sankcji z tego przepisu uzależnia od problemu odpowiedzialności za wprowadzony na polski obszar celny towar - albo odpowiedzialność ponosi osoba dokonująca jego wprowadzenia i przedstawienia organom celnym, względnie, jeżeli po wprowadzeniu na polski obszar celny towaru a przed jego przedstawieniem organowi celnemu odpowiedzialność za towar lub jego przewóz przejęła inna osoba niż wprowadzająca, kwestia wyboru podmiotu podlegającego obciążeniu tą opłatą uzależniona jest od oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie, na podstawie której organ celny ma obowiązek ustalenia czyje działanie doprowadziło do powstania sytuacji przewidzianej treścią przepisu art. 276 par. 2 kodeksu celnego /art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm. w zw. z art. 262 kodeksu celnego/.

TEZY

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ w art. 276 par. 2 odsyłając do art. 39 kodeksu w sprawie podmiotu zobowiązanego do poniesienia opłaty manipulacyjnej; kwestię wyboru podmiotu podlegającego sankcji z tego przepisu uzależnia od problemu odpowiedzialności za wprowadzony na polski obszar celny towar - albo odpowiedzialność ponosi osoba dokonująca jego wprowadzenia i przedstawienia organom celnym, względnie, jeżeli po wprowadzeniu na polski obszar celny towaru a przed jego przedstawieniem organowi celnemu odpowiedzialność za towar lub jego przewóz przejęła inna osoba niż wprowadzająca, kwestia wyboru podmiotu podlegającego obciążeniu tą opłatą uzależniona jest od oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie, na podstawie której organ celny ma obowiązek ustalenia czyje działanie doprowadziło do powstania sytuacji przewidzianej treścią przepisu art. 276 par. 2 kodeksu celnego /art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm. w zw. z art. 262 kodeksu celnego/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Państwowego Polskie Koleje Państwowe Zakład Przewozów Towarowych w R. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 stycznia 1998 r. (...) Dyrektor Urzędu Celnego w W. na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej oraz art. 276 par. 2 Kodeksu celnego wymierzył (...) D. O. K.P. K. opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości 21.261,00 zł. za przewóz towarów niezgłoszonych do odprawy celnej, a ujawnionych w trakcie rewizji celnej środka przewozowego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w trakcie kontroli celnej środka przewozowego - wagonu kolejowego (...), przeprowadzonej w dniu 21.01.1998 r., stwierdzono różnicę pomiędzy towarem przedstawianym, ujętym w kolejowym liście przewozowym CIM (...) a towarem ujawnionym. Stwierdzono nadwyżkę 31 szt. elementów wypalonych z blach o wadze łącznej 9.827 kg i łącznej wartości 11.016,07 DEM. Towar ten nie był objęty zgłoszeniem celnym, nie występował również w kolejowym liście przewozowym. Towar ten przyjęto zgodnie z dostarczoną fakturą z dnia 26.01.1998 r., a jego wartość, w oparciu o tabelę kursów NBP, przyjęto na kwotę 21.261 zł.

(...) Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych wniosła odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że, jak wynika z dokumentacji, przesyłka nie posiadała żadnych śladów naruszenia, zgłoszenie celne zostało sporządzone na. podstawie posiadanych faktur, na których była zadeklarowana nierzeczywista, zaniżona wielkość przesyłki. Z nienaruszonego stanu przesyłki należy wnosić, że nadawca załadował do wagonu więcej niż zadeklarował w fakturze. W tej sytuacji strona nie może ponosić odpowiedzialności za stwierdzoną nadwyżkę towaru.

Decyzją z dnia 17 czerwca 1999 r. (...) Prezes Głównego Urzędu Ceł na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 276 par. 2 Kodeksu celnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wyjaśniając w jej uzasadnieniu, że w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 276 par. 2 Kodeksu celnego, wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny. Powyższy przepis nie przewiduje odstępstw od wymiaru tej opłaty.

W skardze od powyższej decyzji Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Koleje Państwowe, zarzucając przedmiotowej decyzji rażące naruszenie postanowień par. 5 i par. 6 "Porozumienia" z 29.08.1997 r. zawartego między Prezesem GUC a Prezesem Zarządu PKP, w związku z art. 39, art. 101 i art. 276 Kodeksu celnego oraz rażące naruszenie przepisu art. 7 Kpa, wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że w protokole rozbieżności pomiędzy zawartością przesyłki a treścią zgłoszenia celnego stwierdzono jednoznacznie, że przesyłka była w stanie nienaruszonym. Skarżąca wywiązała się ze swoich zobowiązań określonych w przepisach prawa przewozowego, kodeksu celnego i zawartych w "Porozumieniu". W zaistniałej sytuacji, przy zachowaniu najwyższej staranności, strona skarżąca nie miała możliwości ustalenia, że istnieją rozbieżności pomiędzy treścią listu przewozowego CIM i zgłoszeniem celnym a stanem faktycznym.

W odpowiedzi na. skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł, wnosząc o jej oddalenie, powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wskazując, że zarzut skargi odnoszący się do naruszenia przez organy celne postanowień "Porozumienia" jest bezprzedmiotowy, ponieważ powołane postanowienia dotyczą obowiązku strony dostarczenia towaru, jako głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu do urzędu celnego, wskazanego w dokumencie przekazowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl treści art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r: o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ "sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej", co oznacza, że naruszenie prawa materialnego i procesowego Przy wydaniu decyzji, mające wpływ na wynik sprawy, powoduje, że zaskarżone decyzje poddane kontroli Sądu podlegają uchyleniu czyli wycofaniu z obrotu prawnego /art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy/.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że zarzuty skargi na uwzględnienie nie zasługują a wydając zaskarżoną decyzję organy celne należycie zgromadziły materiał dowodowy w sprawie i dokonując jego wnikliwej analizy, nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów.

Zaskarżając podlegającą kontroli Sądu decyzję strona podniosła, że wywiązała się ze swoich zobowiązań określonych w przepisach prawa przewozowego, kodeksu celnego i zawartych w "Porozumieniu". W zaistniałej sytuacji, przy zachowaniu najwyższej staranności, strona skarżąca nie miała możliwości ustalenia, że istnieją rozbieżności pomiędzy treścią listu przewozowego CIM i zgłoszeniem celnym a stanem faktycznym, w związku z czym nałożenie na skarżącą obowiązku zapłaty opłaty manipulacyjnej na Podstawie przepisu art. 276 kodeksu celnego stanowi rażące naruszenie prawa.

Przepis art. 276 par. 2 kodeksu celnego będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowi: "Jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej, to od osoby, o której mowa w art. 39, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy".

Poza sporem pozostaje fakt, że w dniu 21.01.1998 r. w trakcie przedstawiania do odprawy celnej towaru zgłoszonego przez firmę "F." S.A. w K.-K., przekazanego do Urzędu Celnego w W. przez Oddział Celny w Ch. według kolejowego dokumentu przewozowego CIM (...), stwierdzono w środku przewozowym - wagonie kolejowym różnicę pomiędzy towarem przedstawianym ujętym w zgłoszeniu a towarem ujawnionym w trakcie rewizji celnej, w postaci nadwyżki 31 szt. elementów wypalonych z blach. Towar ten nie był objęty zgłoszeniem celnym, nie występował również w kolejowym liście przewozowym.

Z powyższego wynika, że został spełniony warunek, od którego przepis art. 276 par. 2 kodeksu celnego uzależnia obowiązek pobrania opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Kwestią sporną podlegającą rozstrzygnięciu jest odpowiedź na pytanie, kto jest osobą zobowiązaną do poniesienia określonej przepisem art. 276 par. 2 kodeksu celnego opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Przepis art. 39 kodeksu, do którego odsyła cyt. przepis art. 276 par. 2, stwierdza: "Towary, które zgodnie z art. 36 par. 1 pkt 1 zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadzała je na polski obszar celny, lub przez osobę, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej".

Użyte w ustawie pojęcie "osoba" oznacza zarówno osobę fizyczną, osobę prawną jak i jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej /art. 3 par. 1 pkt 10 kodeksu celnego/.

Wprowadzenie towaru na polski obszar celny według przepisu art. 2 kodeksu celnego następuje w chwili faktycznego przywozu towaru na polski obszar celny, czyli jego fizycznego przemieszczenia przez granice Rzeczypospolitej Polskiej, wolnego obszaru celnego lub składu celnego. Moment wprowadzenia towaru na polski obszar celny skutkuje powstaniem obowiązków i uprawnień wynikających z kodeksu celnego i aktów wykonawczych. Natomiast przez "przedstawienie towarów organowi celnemu", o którym mówi art. 39 kodeksu, słowniczek zawarty w art. 3 par. 1 pkt 14 kodeksu określa "zawiadomienie organu celnego przez osobę, dokonane w wymaganej formie, o dostarczeniu towarów do urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny".

Przepis art. 36 kodeksu w par. 1 stanowi, że osoba wprowadzająca towary na polski obszar celny jest zobowiązana do niezwłocznego ich dostarczenia trasą określoną przez organ celny i zgodnie z jego instrukcjami /droga celna/ do : granicznego urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny lub (...).

Zawarty w art. 3 kodeksu słowniczek nie zawiera określenia osoby przedstawiającej towar celny. Jednakże znaczenie tego określenia wynika pośrednio z analizy cytowanych przepisów i oznacza osobę dokonującą faktycznego przywiezienia towaru na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, dostarczającą towar wskazaną drogą celną do granicznego urzędu celnego lub miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny (...) i zawiadamiającą organ celny w wymaganej formie o dostarczeniu towaru do urzędu celnego.

Przedstawienie towarów jest czynnością wstępną przed nadaniem towarom właściwego przeznaczenia celnego, a więc objęcia towaru procedurą celną, wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego lub do składu wolnocłowego, powrotnego wywozu towaru poza polski obszar celny, zniszczenia towaru lub zrzeczenia się towaru na rzecz Skarbu Państwa /art. 3 par. 2 kodeksu celnego/. Mówi o tym przepis art. 47 kodeksu stanowiąc: "Towary przedstawione organowi celnemu powinny otrzymać przeznaczenie celne dopuszczalne dla tych towarów".

Przepis art. 39 kodeksu do przedstawienia towarów organowi celnemu poza osobą, która wprowadziła je na polski obszar celny upoważnia osobę, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej.

Kodeks celny nie precyzuje bliżej kogo należy rozumieć pod określeniem osoby przejmującej odpowiedzialność za towary po ich wprowadzeniu na polski obszar celny. Zapewne, stosując wykładnię językową tego określenia za osobę taką, należy uważać każdą osobę, która "odbierze towar, weźmie na swój rachunek, użytek, do dalszego wykorzystania, na swoją odpowiedzialność" /por. Słownik Języka polskiego PWN Warszawa 1998 str. 930/. Mając zatem na uwadze językowe znaczenie tego określenia i analizując przepisy art. 36 par. 2 i art. 42 par. 2 pkt 1, art. 45 kodeksu celnego, osobą, która przejęta odpowiedzialność za towary po ich wprowadzeniu na polski obszar celny należy rozumieć każdą osobę, która odebrała towar od osoby, która je wprowadziła na polski obszar celny, wzięła je na "swój rachunek", czyli odpowiada za ich dalszy los, np. w wyniku przeładunku, rozładunku towarów i z tego tytułu jest zobowiązana do przedstawienia ich organowi celnemu.

Tak więc obowiązek przedstawienia towarów organowi celnemu, jeżeli nie uczyniła tego osoba wprowadzająca towar na polski obszar celny, obciąża osobę posiadającą ten towar i dysponującą nim, ponoszącą za niego odpowiedzialność:

Na tle art. 70 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ ukształtowała się praktyka orzecznicza uznająca, że dla. interpretacji art. 74 ust. 3 prawa celnego nie ma istotnego znaczenia kwestia winy przewoźnika lub spedytora, okoliczność czy przewoźnik przyczynił się czy też nie do zaistnienie sytuacji różnicy między przedstawionym towarem ujętym w zgłoszeniu a towarem ujawnionym w trakcie kontroli celnej /por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1994 r. SA/Lu 49/94 - Monitor Podatkowy 1995 nr 6 str. 189/, jednocześnie przyjęta interpretacja tego przepisu nie pozwalała na dowolność wyboru podmiotu I przewoźnika lub spedytora /, od którego organ celny zdecydował się pobrać taką opłatę, uzależniając ten wybór od oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy, uwzględniającej to, czyje działania doprowadziły do powstania sytuacji, o której mowa w tym przepisie /por. wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 r. III ARN 61/94 - OSNAP 1995 nr 7 poz. 84/.

Uwagi te pozostają aktualne pod rządami przepisu art. 276 par. 2 kodeksu celnego.

Kodeks celny w art. 276 par. 2 odsyłając do art. 39 kodeksu w sprawie podmiotu zobowiązanego do poniesienia opłaty manipulacyjnej; kwestię wyboru podmiotu podlegającego sankcji z tego przepisu uzależnia od problemu odpowiedzialności za wprowadzony na polski obszar celny towar - albo odpowiedzialność ponosi osoba dokonująca jego wprowadzenia i przedstawienia organom celnym, względnie, jeżeli po wprowadzeniu na polski obszar celny towaru a przed jego przedstawieniem organowi celnemu odpowiedzialność za towar lub jego przewóz przejęła inna osoba niż wprowadzająca, kwestia wyboru podmiotu podlegającego obciążeniu tą opłatą uzależniona jest od oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie, na podstawie której organ celny ma obowiązek ustalenia czyje działanie doprowadziło do powstania sytuacji przewidzianej treścią przepisu art. 276 par. 2 kodeksu celnego /art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 kodeksu celnego/.

Przechodząc na płaszczyznę rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż nie podlega kwestionowaniu fakt, że strona skarżąca jest osobą, która wprowadziła towary na polski obszar celny i przedstawiła je Urzędowi Celnemu w W.

W związku z tym, że w wyniku rewizji celnej środka przewozowego stwierdzono różnicę pomiędzy towarem przedstawianym ujętym w zgłoszeniu a towarem ujawnionym w trakcie rewizji celnej, w postaci nadwyżki 31 szt. elementów wypalonych z blach, organy celne zasadnie wymierzyły stronie skarżącej jako osobie wprowadzającej na polski obszar celny i przedstawiającej towary urzędowi celnemu, dodatkową opłatę manipulacyjną na podstawie przepisu art. 276 par. 1 kodeksu celnego.

Strona skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie wykazała, że przed przedstawieniem organowi celnemu wprowadzonego towaru na polski obszar celny nastąpiło przejęcie odpowiedzialności za przewożony towar przez inną osobę. Nie ma zatem znaczenia fakt, że nie miała ona wpływu na zaistnienie sytuacji, która doprowadziła do zastosowania art. 276 par. 2 kodeksu celnego.

W tej sytuacji należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA orzekł jak w sentencji wyroku.

Nawiązując do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia, poprzez wydane decyzje, postanowień "Porozumienia" z dnia 29 sierpnia 1997 r. zawartego między Prezesem GUC a Prezesem Zarządu PKP, należy wskazać, że celem zawartego porozumienia jest określenie obowiązków PKP względem administracji celnej wynikających ze stosowania w Rzeczypospolitej Polskiej zasad określonych w Konwencji z dnia 20 maja 1987 r. o wspólnej procedurze tranzytowej, do której Polska przystąpiła z dniem 1 lipca 1996 r. Porozumienie to nie wpływa na odpowiedzialność PKP wynikającą z przepisów kodeksu celnego.