Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 164/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
659
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Umorzono postępowanie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skargi R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta w przedmiocie wznowienia postępowania 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta do załatwienia wniosku R. S. z [...] listopada 2017r., 2. stwierdza, że Burmistrz Miasta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w załatwieniu wniosku R. S. z [...] listopada 2017r., 3. stwierdza, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. wymierza Burmistrzowi Miasta grzywnę w wysokości [...] zł ([...] złotych), 5. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

UZASADNENIE

Skarżący R. S. złożył w dniu [...] marca 2019r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Urząd Miejski w [...]. Zarzucił zaniedbania, nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy samorządowe i ich pracowników, terminów, naruszenie praworządności i interesu skarżącego, rażące naruszenie prawa a także przewlekłe i biurokratyczne załatwianie spraw.

Skarżący wniósł o:

1. Zwolnienie od kosztów sądowych.

2. Wyznaczenie pełnomocnika do reprezentowania skarżącego.

3. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Urząd Miejski w [...] dopuścił się ignorowania przepisów prawnych, wadliwości w wykonywaniu czynności, naruszenia zasad współżycia społecznego, zasad sprawiedliwości społecznej doprowadzając do przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie o numerze [...] po wyroku WSA w Poznaniu z 24 października 2018r., o sygn. akt IV SA/Po 322/18 w zakresie odwołania od decyzji o wznowienie postępowania administracyjnego w powyższej sprawie.

4. Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wymierzenie organowi grzywny w uzasadnionej wysokości [...] zł.

5. Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego odszkodowania, zadośćuczynienia w wysokości [...] zł za wadliwość wydawanych decyzji z rażący naruszeniem prawa, dopuszczenie się zaniedbania, nienależytego wykonywania zadania z naruszeniem praworządności i zapisów prawa oraz indywidualnego interesu skarżącego i doprowadzenie do przewlekłości postępowania, sprzeczność orzeczeń z Konstytucją RP naruszając zaufanie do administracji samorządowej, państwowej i wymiaru sprawiedliwości.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w związku z niezgodnym z prawem załatwieniem sprawy o wznowienie postępowania wydany został przez WSA w Poznaniu wyrok w sprawie o sygnaturze IV SA/Po 322/18. Sprawa nie została przez organ nadal załatwiona. Skarżący powołał się na uzasadnienie uchwały Rady Miejskiej w [...] nr [...] rozstrzygającej sprawę pokrzywdzonego na działanie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].

W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej oddalenie nieznajdując podstaw do uwzględnienia skargi w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Wnioski skargi i zarzuty zawarte w punkcie 3 skargi są całkowicie bezzasadne. Skarżący nie wskazał w żaden sposób na czym ma polegać bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarżący powołał się na przepis art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, który to przepis nie ma żadnego uzasadnienia w sprawie gdyż nie dotyczy spraw prowadzonych przed organami administracji publicznej. Organ dalej wskazał, że powiadamiał skarżącego, że w sytuacji gdy składa kolejne środki mające służyć ponagleniu, wówczas ten jest zmuszony przekazać całość akt do organu rozstrzygającego i nie ma możliwości by rozpoznać sprawę merytorycznie.

Z uwagi na oczywisty brak potwierdzenia zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania nie ma podstaw do wymierzania organowi grzywny czy zadośćuczenienia w kwocie po [...] każde.

Nadto organ wskazał, że skargę na przewlekłość postępowania składa się po wniesieniu ponaglenia. Skarżący złożył ponaglenie [...] kwietnia 2018r., a skarga została złożona [...] marca 2018r., zatem przedwcześnie.

Na wezwanie Sądu Burmistrz Miasta przekazał akta administracyjne sprawy o numerze [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna.

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 P.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 P.p.s.a., gdyż zarzucana przewlekłość dotyczy postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania związanego z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z [...] września 2010r. z sprawie skargi na działalność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] po zakończeniu postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 24 października 2018r. (sygn. akt IV SA/Po 322/18), w którym Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2018r. oraz poprzedzającego go postanowienia Burmistrza Miasta z [...] grudnia 2017r., nr [...]

Wprawdzie skarżący w swoich wielu i obszernych pismach podnosi zarzuty skierowane przeciwko pracownikom Urzędu Gminy, Burmistrzowi, a także innym podmiotom wskazując także na liczne postępowania administracyjne, karne i cywilne, to z wnikliwej analizy treści tych pism wynika, że skarżący swoje niezadowolenie odnosi do sposobu prowadzenia sprawy z jego wniosku o wznowienia postępowania zakończonego podjęciem uchwały nr [...] i dalszego toku załatwienia jego sprawy po wydaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 październiku 2918r. Sąd wskazał też wytyczne co do możliwych sposobów załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z [...] listopada 2017r. (data wpływu do Urzędu [...] listopada 2017r., akta adm. I inst.)

W tym miejscu sprecyzować należy, że w przedmiotowej sprawie chodzi o przewlekłość organu administracji publicznej, którym jest Burmistrz Miasta, a nie przewlekłość Urzędu Miasta [...], jak na to wskazywał skarżący. Organem gminy obok Rady Miejskiej jest bowiem Burmistrz, który wykonuje swoje zadania przy pomocy urzędu gminy.

Kolejny, wymagający zbadania na wstępnym etapie, warunek dopuszczalności skargi wynika z art. 52 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę, w tym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.).

W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 K.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie (art. 53 § 2b P.p.s.a.).

Skarżący wezwany przez Sąd do wykazania, czy złożył ponaglenie na przewlekłość organu przedłożył plik dokumentów, wśród których znajdowało się ponaglenie złożone do Urzędu Miejskiego w [...] w dniu [...] grudnia 2018r. (k. 31 akt sąd.). Ponaglenie zostało złożone do organu w związku z wyrokiem WSA w Poznaniu z 24 października 2018r. (sygn. akt IV SA/Po 322/18), skarżący domagał się informacji w odniesieniu do postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w związku z podjęciem uchwały nr [...] Rady Miejskiej [...] rozstrzygającej skargę pokrzywdzonego na działanie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].

Przyjąć zatem należy, że Skarżący wyczerpał tryb poprzedzający wniesienie skargi na przewlekłość postępowania przewidziany w art. 37 K.p.a. (art. 53 § 2b P.p.s.a.).

Przechodząc to merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pod pojęciem tym rozumie się również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować, więc będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (wyrok z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; dalej "K.p.a."). Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.

Zgodnie z 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).

Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z intencją skarżącego wyrażoną w skardze ocenie sądowej podlega sprawność postępowania administracyjnego prowadzonego przez Burmistrza Miasta po wydaniu wyroku WSA w Poznaniu z 24 października 2018r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 322/18. W ocenie Sądu postępowanie to prowadzone było dłużej niż było to niezbędne do jej załatwienia. Postępowania nie cechowała wymagana dynamika, a czynności organu w jego ramach nie były należycie skoncentrowane.

Z przedstawionych Sądowi, na wezwanie, akt administracyjnych dotyczących przedmiotowej sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z [...] listopada 2017r., nr [...] (datowane także na [...] listopada 2017r., data wpływu do organu [...] listopada 2017r.) wynika, że

- w dniu [...] października 2018r. skarżący zwrócił się do Gminy w [...] z informacją o wydaniu wyroku przez WSA w Poznaniu z 24 października 2018r. w sprawie IV SA/Po 322/18 i z propozycja ugodowego załatwienia sprawy,

- pismem z [...] listopada 2018r. Burmistrz odpowiedział skarżącemu, że orzeczenie w sprawie IV SA/Po 322/18 nie jest znane organowi – całość akt wraz z wyrokiem została przekazana Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] i nie została Gminie [...] zwrócona,

- pismem z [...] grudnia 2018r. organ przekazał do SKO w [...] ponaglenie skarżącego z [...] grudnia 2018r., w którym ten domagał się informacji o sposobie załatwienia sprawy zakończonej wyrokiem WSA w Poznaniu z 24 października 2018r.,

- w dniu [...] stycznia 2019r. do Urzędu Miejskiego w [...] zostały zwrócone przez SKO w [...] akta administracyjne sprawy nr [...] wraz z prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z 24 października 2019r., IV SA/Po 322/18

- pismem z [...] stycznia 2019r. Burmistrz przekazał do WSA w Poznaniu akta sprawy nr [...] w związku ze skargą do sprawy IV SA/Po 1256/18,

- [...] luty 2019r. – [...] luty 2019r. korespondencja z SKO w sprawie przekazania akt o numerze [...] w związku z kolejnymi skargami R. S. w sprawach IV SAB/Po 192/18

- [...] kwietnia 2019r. R. S. składa do Urzędu Miasta w [...] ponaglenie dotyczące wznowienia postępowania zakończonego uchwałą Rady Miejskiej w [...] nr [...],

- [...] kwietnia 2019r. Burmistrz przekazuje do SKO ponaglenie z [...] grudnia 2018r.

- [...] kwietnia 2019r. pismo skarżącego do Burmistrza w sprawie [...],

- pismem z [...] maja 2019r. Burmistrz odpowiada skarżącemu w zakresie postępowania z ponagleniem przed organem, jednocześnie wskazuje, że kolejne ponaglenia wiążą się z obowiązkiem ich przekazania organowi wyższego stopnia, co sprawia, że sprawa merytorycznie nie może być rozpatrzona,

- [...] kwietnia 2019r. rozpoznanie przez SKO ponaglenia skarżącego

- [...] maja 2019r. pismo Burmistrza do skarżącego stanowiące odpowiedź na maila skarżącego z [...] maja 2019r. w sprawie wątpliwości co do przekazania ponaglenia z [...] kwietnia 2019r.,

- [...] maja 2019r. doręczenie Burmistrzowi postanowienia WSA w Poznaniu z 28 maja 2019r. w sprawie skargi na bezczynność w sprawie wznowienia postępowania (IV SAB/Po 142/19),

- [...] czerwca 2019r. korespondencja z WSA w Poznaniu w sprawie oznaczonej znakiem IV DK/Po 33/19

- [...] czerwca 2019r. – odpowiedź Burmistrza na pismo skarżącego z [...] czerwca 2019r. o wyjaśnienie losów wniosku z [...] stycznia 2019r.

- [...] lipca 2019r. – doręczenie odpisu postanowienia WSA w sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie odmowy wszczęcia postępowania sygn. akt IV SAB/Po 62/19,

- [...] lipca 2019r. pismo Burmistrza do Prokuratora Generalnego w związku z przekazaniem wniosku o wniesienie skargi nadzwyczajnej R. S. z [...] lipca 2019r.

- [...] lipca 2019r. wezwanie skarżącego do sprecyzowania treści wniosku z [...] listopada 2017r. w związku ze wskazaniami WSA w Poznaniu zawartymi w wyroku z 24 października 2018r.

- [...] lipca 2019r. i [...] sierpnia 2019r. odpowiedź skarżącego na powyższe wezwanie organu,

- [...] sierpnia 2019r. zawiadomienie Burmistrza w trybie art. 36 § 1 K.p.a. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień [...] września 2019r. w związku z koniecznością rozpoznania sprawy przez Radę Miejską, której najbliższa sesja została wyznaczona na [...] września 2019r.

- [...] sierpnia 2019r. przekazanie przez Burmistrza Przewodniczącemu Rady Miejskiej w [...] wniosku skarżącego z [...] listopada 2017r. (datowany także na [...] listopada 2017r., doręczony organowi [...] listopada 2017r.), który organ potraktował jako nową skargę na Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].

Na wezwanie Sądu pracownik Urzędu Miasta w [...] wyjaśnił, że [...] września 2019r. podjęta została uchwała Rady Miejskiej w [...] Nr [...] uznająca za bezzasadną skargę na działalność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i podtrzymująca stanowisko zawarte w uchwale Rady Miejskiej w [...] z [...] września 2010r. Nr [...]

Powyższa okoliczność wskazuje, że organ, już po wniesieniu skargi na przewlekłość zakończył sprawę z wniosku skarżącego z [...] listopada 2017r. (datowanego także na [...] listopada 2017r., wniesionego do organu [...] listopada 2017r.), w tym zakresie więc, to znaczy w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, postępowanie ulegało umorzeniu, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.

Załatwienie przez organ sprawy już po wniesieniu skargi nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie orzekania czy organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), oraz czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Badając w powyżej ustalonym stanie faktycznym zasadność złożonej skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd miał w szczególności na uwadze, że ustawowy termin na załatwienie sprawy należało liczyć od dnia zwrotu organowi I instancji akt administracyjnych dotyczących sprawy nr [...] zakończonej wyrokiem WSA w Poznaniu z 24 października 2018r. (sygn. akt IV SA/Po 322/18) do dnia załatwienia sprawy zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w powyższym wyroku. Taki zakres badania sprawy zakreślił skarżący w skardze na przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie nr [...]

Przy czym Sąd wskazuje, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczący przewlekłego prowadzenia postępowania przez Burmistrza nie obejmuje kontroli sposobu załatwienia sprawy przez organ po wyroku WSA z 24 października 2018r.

Nieprawidłowości co do prowadzonego postępowania administracyjnego dotyczyły w niniejszej sprawie przede wszystkim przerwy pomiędzy datą zwrotu akt Burmistrzowi, a datą zakończenia postępowania, która w ocenie Sądu narusza zasadę szybkości działania organu wskazanej w art. 12 K.p.a. Sekwencja czynności podjętych przez organ po zwrocie akt wskazuje, że organ załatwił sprawę dopiero [...] września 2019r. podejmując w międzyczasie czynności zbędne, w nieuzasadnionych odstępach czasowych, które nie zmierzały do załatwienia sprawy bez narażenia się na zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania.

Wprawdzie przesłanką wyłączającą przewlekłość organu są przyczyny niezależne od organu, o jakich mowa w art. 35 § 5 k.p.a., to zdaniem Sądu te okoliczności niezależne od Burmistrza nie wystąpiły w niniejszej sprawie. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że taką przyczyną nie jest fakt braku akt administracyjnych sprawy w związku ich przekazaniem do innego organu, czy sądu administracyjnego. Okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności (przewlekłości) muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny. Brak akt sprawy, przesłanych innemu organowi albo sądowi, nie jest przyczyną niezależną od organu i nie stoi na przeszkodzie w rozpoznaniu sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1999 r., sygn. akt III SAB 83/98, Lex Omega nr 41155, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SAB 142/03, wyr., wyr WSA w Krakowie z 26 czerwca 2014r., sygn. akt II SAB/Kr 111/14, dostępne www.orzeczeni.nsa.gov.pl). Jest to bowiem przeszkoda usuwalna - w takiej sytuacji organ powinien wystąpić do sądu z wnioskiem o czasowe wypożyczenie akt administracyjnych w celu niezwłocznego rozpatrzenia sprawy lub też o skopiowanie tychże akt (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1503/10, wwworzeczenie.nsda.gov.pl). To rzeczą organu jest zorganizować pracę tak, by być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi. Tym bardziej, że na wezwanie Sądu organ przestawił kopie akt administracyjnych potwierdzonych za zgodność z oryginałem. Nie ulega wątpliwości, że dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwanie na ich zwrot jest zatem bezczynnością prowadzącą do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego (tak w postanowieniu z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 552/13 i wyroku z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1533/06, por. także w wyrokach WSA w Warszawie 21 listopada 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 146/06 i 17 listopada 2006 r., sygn. akt SAB/Wa 119/06, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie Burmistrz w powyższego powodu niewątpliwie prowadził postępowanie w sposób przewlekły, a jego wyjaśnienia o licznych skargach na bezczynność i przewlekłość oraz związana z tym koniczność przekazywania skarg wraz z aktami organowi wyższego stopnia oraz sądowi nie zasługują na uwzględnienie.

Nie jest, zatem okolicznością wyłączającą odpowiedzialność Burmistrza to, że akta administracyjne sprawy znajdowały się w SKO, czy w WSA w Poznaniu. Nawet bowiem w przypadku braku możliwości wypożyczenia przedmiotowych akt, organ mógł przejrzeć te akta w Sądzie, dokonać potwierdzenia posiadanych kserokopii oraz ewentualnie wystąpić o wydanie stosownych kserokopii z akt sprawy.

Nadto w ocenie Sądu w istocie akta administracyjne nie były organowi niezbędne do załatwienia sprawy, która została rozpoznana przez WSA w Poznaniu wyrokiem z 24 października 2018r. i wymagała podjęcia dalszych czynności zgodnie ze wskazaniami Sądu. Sprawa nie wymagała prowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie wymagającym wyjaśnienia szeregu istotnych okoliczności, czy gromadzenia dowodów, a tylko wezwania skarżącego do sprecyzowania wniosku i podjęcia dalszych czynności, które także wskazał Sąd w wyroku. Akta administracyjne przedstawione Sądowi, na które powoływał się organ w istocie nie zawierały żadnego materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy skarżącego.

W tej sytuacji wezwanie skarżącego do sprecyzowania wniosku datowanego na [...] listopada 2017r. (złożonego do organu [...] listopada 2017r. i opatrzonego także datą [...] listopada 2017r.), które nastąpiło dopiero pismem z [...] lipca 2019r. - podczas gdy treść wyroku WSA w Poznaniu z 24 października 2018r. była znana organowi już od [...] stycznia 2019r. (kiedy to zwrócono także akta administracyjne w sprawie), zatem po 6 miesiącach - uznać należy za przejaw przewlekłego prowadzenia postępowania.

Organ podnosił, że przyczyną opóźnienia były kolejne skargi zainteresowanego na bezczynność i przewlekłość Burmistrza. Oceniając jednak tok postępowania i podejmowane przez organ czynności stwierdzić należy, że to właśnie przewlekłe działanie organu było przyczyną tych skarg. Organ niezwłoczne po otrzymaniu wyroku Sądu i wtedy także akt sprawy, czyli jeszcze w styczniu 2019r. mógł wezwać skarżącego do sprecyzowania wniosku i z pewnością w terminie 2 miesięcy zakończyć sprawę, czego z naruszeniem art. 12 K.p.a., art. 35 § 1, 2, 3 K.p.a. nie uczynił.

Badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd nie może też ograniczyć się do samego tylko ustalenia, czy w sprawie wydano zawiadomienie o którym mowa w art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. ale musi dokonać oceny zasadności wydania tego zawiadomienia w kontekście konkretnych okoliczności badanej sprawy. Sąd musi ustalić jakie przyczyny wskazano jako uzasadniające przedłużenie terminu załatwienia sprawy i ocenić zasadność czynności, które były podejmowane pomiędzy wydaniem takiego zawiadomienia, a zakończeniem postępowania w danej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, negatywnie należy ocenić fakt, że dopiero pismem z [...] sierpnia 2019r. organ wskazał jako przyczynę niezałatwienia sprawy w terminie wyznaczenie najbliższego terminu sesji Rady Miejskiej na [...] września 2019r. Wprawdzie Sąd uwzględnia, że terminy sesji Rady Miejskiej wyznaczane są w zasadzie jeden raz w miesiącu, to nie do zaakceptowania jest przedłożenie sprawy skarżącego Radzie Miejskiej dopiero [...] września 2019r. – prawie 7 miesiącach od pierwszego zwrotu akt sprawy organowi. Wobec powyższego zawiadomienie z [...] sierpnia 2019r. w trybie art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. o terminie załatwienia sprawy nie może być uznane za prawidłowe i uchylające postawiony organowi zarzut przewlekłego prowadzenia przedmiotowego postępowania.

Reasumując, pomiędzy zwrotem akt sprawy po wyroku WSA w Poznaniu z 24 października 2018r. (25 stycznia 2019r.), a zakończeniem postępowania przez organ I instancji (12 września 2019r.) upłynęło pełne 7,5 miesiąca. Wszystko to prowadzi do wniosku, że przy zachowaniu należytej koncentracji czynności, a zwłaszcza rezygnacji z nieuzasadnionego oczekiwania na zwrot akt administracyjnych sprawy, kontrolowane postępowanie dałoby się przeprowadzić w ustawowym czasie dwóch miesięcy, zgodnie z art. 35 § 2 K.p.a. W tym stanie rzeczy można zasadnie zarzucić organowi przewlekłe prowadzenie postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko i skutecznie, uwzględniając ekonomikę podejmowanych działań. Innymi słowy, działania administracji winny się charakteryzować aktywnością nakierowaną na sprawne i prawidłowe załatwienie konkretnej sprawy. Tym wymogom organ w skarżonym postępowaniu nie uczynił w pełni zadość. W ocenie Sądu na gruncie zaistniałego stanu faktycznego należy więc stwierdzić, że skarżone postępowanie prowadzone było dłużej, niż to było niezbędne.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Burmistrz Miasta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 2 wyroku).

Dalej Sąd uznał, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., OSK 468/13; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15; dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie taka sytuacja zaistniała. Organ dysponując aktami sprawy nie podjął niezwłocznie właściwych czynności wynikających z treści wyroku Sądu z 24 października 2018r., a następnie argumentował, że nie może zakończyć postępowania, gdyż akta przekazał innym organom i sądowi w związku z kolejnymi skargami na przewlekłe prowadzenie postępowania, mimo, że na wezwanie Sądu w niniejszej sprawie organ przedłożył kopie akt potwierdzone za zgodność z oryginałem. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że przyczyny przewlekłości leżały wyłącznie po stronie organu oraz że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony. W tym stanie sprawy należało przyjąć, iż przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. W tej sytuacji należało orzec, jak w punkcie 3 wyroku.

Natomiast Sąd oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. wniosek skarżącego o zasądzenie sumy pieniężnej (punkt 4 wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania może bowiem orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Wyjaśnić należy, że grzywna ma charakter przede wszystkim dyscyplinujący i prewencyjny, zaś suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter kompensacyjny. Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił Sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego żądania, czy też na konieczność zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, czy przewlekłości. Skoro ostatecznie organ załatwił sprawą skarżącego, ale wniosek o wymierzenie grzywny złożył skarżący, to Sąd uznał za zasadne wymierzenie grzywny organowi na wniosek skarżącego w wysokości [...] zł mając na uwadze prewencyjny charakter tej instytucji.

Nieuzasadniony był natomiast wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej tytułem odszkodowania. Wniosku tego nie poparł szczególnym uzasadnieniem. Nie podał by poniósł rzeczywistą stratę majątkową, czy też szkodę spowodowaną przewlekłością organu. W kontekście roli kompensacyjnej wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w skardze nie wskazano na konkretne okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością złożonego wniosku w tym zakresie.

Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania, gdyż skarżący zwolniony jest z obowiązku ich ponoszenia w całości.

Nadto w myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.