Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 518/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 123, art. 264
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A.K., M.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr SKO/GN-415/9/2022 w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wywiedzionej przez A.K. i M.K. (dalej strona, skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy, (dalej - SKO, Kolegium, organ II instancji) w przedmiocie postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości. W świetle przedłożonych akt administracyjnych stan sprawy, w której zapadło kwestionowane rozstrzygnięcie kształtował się następująco.

Na wniosek U.D. Burmistrz P. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe w celu ustalenia granic i utrwalenia punktów granicznych w związku z zaistniałym sporem granicznym. Organ I instancji, po wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie, w dniu 18 maja 2021 r. wydał upoważnienie dla geodety posiadającego stosowne uprawnienia zawodowe do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego wskazanych nieruchomości. Geodeta sporządził stosowne opracowanie, zaś w oparciu o zawartą umowę dokonano protokolarnego odbioru prac geodezyjnych.

W niniejszej sprawie formalnie Burmistrz P. orzekł decyzją z dnia 21 października 2021 r., nr GPI.6830.1-21.2020, którą dokonano rozgraniczenia nieruchomości. Z uzasadnienia decyzji wynika, że jej podstawę stanowiły przeprowadzone przez wyznaczonego geodetę prace geodezyjne. Czynności ustalenia przebiegu granic wykonane przez upoważnionego geodetę oraz zgodność sporządzonych dokumentów z przepisami, według organu nie wykazały nieprawidłowości. Nadto w tej samej dacie wydano postanowienie nr GPI.6830.1- 22.2020, którym Burmistrz P. zobowiązał strony do poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego na łączną kwotę 6.950 zł, przy czym została ona rozdzielona po równo na skarżących i inicjatorkę postępowania. Wskazane postanowienie nie ostało się w obrocie prawnym, gdyż na skutek wniesionego zażalenia SKO w Legnicy w dniu 16 grudnia 2021 r. wydało postanowienie nr SKO/GN-415/56/2021, którym uchylono postanowienie organu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie badając sprawę Burmistrz P. w dniu 31 stycznia 2022 r. wydał postanowienie nr GPI.6830.1-27.2020, którym przyjmując w podstawie prawnej art. 123 i art. 264 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej – k.p.a.), ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości (koszty czynności geodety) na łączną kwotę 6.950 zł, do których poniesienia zobowiązał U.D. w kwocie 3.475 zł oraz A. i M.K. w kwocie 3.475 zł.

Po opisaniu we wstępnej części postanowienia przebiegu postępowania rozgraniczeniowego, organ I instancji wskazał na wykonane prace geodezyjne. Burmistrz P. przeprowadził ocenę działań geodety i podał, że ,,Czynności ustalenia przebiegu granic wykonane przez upoważnionego geodetę oraz zgodność sporządzonych dokumentów z przepisami, według naszej opinii, nie wykazały nieprawidłowości. (...). W wyniku wywiadu terenowego odnaleziono punkty osnowy geodezyjnej wykorzystane przy "nowym pomiarze" granic z 1969 r. Położenie punktu 5129 zostało obliczone. Punkty pomierzono metodą precyzyjnego pozycjonowania GNSS RTN, a następnie obliczono położenie punktów granicznych metodą ortogonalną, wykorzystując dane liczbowe uwidocznione na szkicach granicznych z "nowego pomiaru" nr 3, 10, 21, 15, 7 oraz szkicu nr 1 z podziału działki nr [...]. Wykonano również pomiar kontrolny na szczegółach I grupy (narożniki budynku, punkty bud7, bud8).".

Ustalone punkty graniczne nr A i B zostały zastabilizowane znakami PLASTMARK trzpień metalowy/głowica plastikowa z napisem "punkt graniczny uszkodzenie podlega karze" oraz pomierzone metodą precyzyjnego pozycjonowania GNSS RTN.

Wymienione dokumenty zawierają dane liczbowe, które w jednoznaczny sposób określają położenie punktów granicznych rozgraniczających nieruchomości i nie są zgodne z istniejącym ogrodzeniem, które zostało wskazane jako granica działek w wymienionym wyżej postępowaniu w 2018 r. W załączeniu mapa porównania z terenem, wykonana przez geodetę (zał. nr 2).

W postępowaniu ustalono, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykonany w 2018 r. został ustalony według ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie, bez przeprowadzenia analizy dokumentów znajdujących się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym, które w tym przypadku jednoznacznie wskazują przebieg linii granicznych. Przebieg granic został ustalony z pominięciem kolejności wskazanej w art. 31 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Nie jest możliwe korygowanie granic wynikających ze stanu prawnego przy zastosowaniu innych kryteriów. Dopiero w sytuacji gdy nie ma możliwości ustalenia stanu prawnego granic, można zastosować kryterium "ostatniego spokojnego stanu posiadania".

Kontynuując swoje wywody organ I instancji podał, że koszt postępowania stanowi wynagrodzenie upoważnionego geodety w kwocie 6.950 zł zgodnie z umową z dnia 13 maja 2021 r. Należność z tytułu realizacji umowy została uiszczona wykonawcy w dniu 10 września 2021 r. zgodnie z fakturą nr 75/2021 z dnia 25 sierpnia 2021 r. Na poczet ustalonych należności strony postępowania nie uiściły dotychczas żadnych kwot, stąd postanowiono obciążyć je kosztami w częściach równych, tj. w kwocie po 3.475 zł dla każdej ze stron postępowania. Podziału kosztów, dokonano zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., w myśl którego stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie, ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), zgodnie z którym, stosownie do art. 152, w przypadku postępowania o rozgraniczenie koszty obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości po połowie. Wskazano tez na niejednoznaczność orzeczeń sądów administracyjnych.

Końcowo Burmistrz P. wyjaśnił, że powstał spór graniczny polegający na odmiennym wyobrażeniu o przebiegu granic, a obydwie strony postępowania miały interes prawny w jego przeprowadzeniu. Przeprowadzone postępowanie służyło jednoznacznemu wskazaniu przebiegu spornej granicy, co niewątpliwie leżało w interesie obu stron postępowania rozgraniczeniowego. Strony były w równym stopniu zainteresowane zlikwidowaniem sporu granicznego i ustaleniem prawidłowej granicy, niezależnie od tego jak tę granicę rozumiały. Koszty postępowania zostały poniesione w interesie obojga uczestników i służyły ustaleniu granic ich nieruchomości, a obie strony odniosły korzyści w postaci pewności przebiegu granicy.

W terminie przewidzianym na wniesienie instancyjnego środka odwoławczego skarżący oprotestowali wydane postanowienie zażaleniem. Na tle opisanego konfliktu o granicę nieruchomości autorzy zażalenia kwestionowali w sposób oczywisty zasadność obciążania ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego. W szczególności podali, że nie oni byli inicjatorami postępowania, już raz ponieśli koszty prac geodety, informowali, że nie zgadzają się z koniecznością prowadzenia postępowania i poniesienia kosztów oraz wykazywali uchybienia i błędy w wykonanych pracach geodezyjnych. Żalący się wskazywali także, że w wyniku rozgraniczenia ich nieruchomość została zmniejszona, a nadto żądali oni przekazania sprawy do Sądu Rejonowego w G..

W dniu 19 kwietnia 2022 r. SKO w Legnicy wdało postanowienie nr SKO/GN-415/9/2022, którym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w pkt 1 sentencji postanowienia uchylono zaskarżone postanowienie w całości, w pkt 2 ustalono koszt postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 21 października 2021 r., nr GPI.6830.1-21.2020, działającego z upoważnienia Burmistrza P., Zastępcy Burmistrza o rozgraniczenie nieruchomości: objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w miejscowości W., gmina P., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...], stanowiącej własność U.D., z nieruchomością objętą księgą wieczystą nr [...], położoną w miejscowości W., gmina P., oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...], stanowiącą współwłasność A.K. i MK., w kwocie 6.950 zł, w pkt 3 obciążono kosztami, o których mowa w pkt. 2 strony postępowania, tj. U.D. w kwocie 3.475 zł A.K. i M.K. w kwocie 3.475, zł. Z kolei w pkt 4 sentencji postanowienia zobowiązano A.K. i M.K. do uiszczenia kosztów postępowania w kwocie 3.475 zł w terminie 21 dni od daty otrzymania postanowienia na wskazany rachunek bankowy Urzędu Miejskiego w P..

Uzasadniając wydane postanowienie organ II instancji w sposób szczegółowy przywołał istotne elementy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego oraz argumentację zażalenia. W dalszej kolejności odwołano się do regulacji dotyczących ponoszenia przez stronę kosztów postępowania rozgraniczeniowego, wykazując przy tym jego prowadzenie w interesie wszystkich stron. Kolegium wyjaśniło konieczność posiłkowania się w toku postępowania dotyczącego ustalenia granic opracowaniami wykonanymi przez geodetę, a koszty wykonanych przez niego czynności wchodzą w koszty postępowania rozgraniczeniowego. Wedle szeroko przywołanych twierdzeń skarżących zgłaszanych w toku postępowania SKO jako bezsporny uznało fakt istnienia sporu granicznego uzasadniającego przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Wykluczono także zasadność stanowiska dotyczącego poniesienia kosztów postępowania wyłącznie przez inicjatorkę postępowania.

Dalej organ II instancji odniósł się do stanowiska skarżących odnośnie ustaleń granic z 2018 r. i wyjaśnił, na tle przepisów prawa materialnego, problematykę kolejności stosowania kryteriów rozgraniczenia. Podzielając słuszność i zasadność ustalenia granic organ wyjaśnił jednak, że przedmiotem wydanego postanowienia są jedynie koszty postępowania rozgraniczeniowego.

Po przedstawieniu poglądu dotyczącego konieczności oddzielenia kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego od sprawy zawisłej przed sądem powszechnym, organ II instancji kontynuował omawianie zagadnień związanych z przeprowadzonym postępowaniem. W tym względzie Kolegium zauważyło, iż w zakresie zasad, jakimi winien się kierować organ ustalając koszty postępowania rozgraniczeniowego oraz przyjmując, że postępowanie rozgraniczeniowe potwierdziło istniejący pomiędzy stronami spór co do przebiegu granicy, postępowanie było prowadzone w interesie obu stron. Kolegium uznało za zasadne ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 6.950 zł i obciążenie nimi obu stron postępowania w równych częściach po 3.475 zł.

Dalej względem zarzutu dotyczącego zbyt wygórowanych kosztów wynagrodzenia geodety zawarto ocenę o jego bezzasadności. Organ posiłkując się orzecznictwem sądowoadministracyjnym wyprowadził konieczność wyboru firmy geodezyjnej poprzedzonej rozeznaniem rynku co do wysokości kosztów wykonania takich czynności, przy czym organ administracji winien dołożyć w tym zakresie należytej staranności. Zdaniem Kolegium organ I instancji przeprowadził postępowanie mające na celu oszacowanie wartości zamówienia. W postanowieniu opisano przebieg postępowania dotyczącego wyznaczenia geodety i oceniono, że Kolegium nie ma podstaw do kwestionowania wysokości ustalonych kosztów postępowania, albowiem wysokość ta znajduje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt sprawy. Wprawdzie, z przeprowadzonego szacowania wartości zamówienia koszty wynagrodzenia geodety kształtowały się na niższym poziomie, lecz trudno z tego powodu czynić zarzut organowi I instancji, który w rezultacie przeprowadzonego postępowania ofertowego wybrał najkorzystniejszą ofertę, o najniższej cenie, lecz wyższej od kwoty wstępnie szacowanej.

Końcowo SKO zasygnalizowało okoliczności uzasadniające uchylenie postanowienia pierwszoinstancyjnego i orzeczenia w sprawie. Argumentacja w tym zakresie sprowadzała się do wykazania wadliwości sentencji postanowienia pierwszoinstancyjnego wskazywanej już wcześniej w postanowieniu uchylającym uprzednio wydane postanowienie przez Burmistrza P..

W skardze na wyżej opisane postanowienie wywiedzionej imieniem skarżących przez profesjonalnego pełnomocnika wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz wstrzymanie przez organ wykonania zaskarżonego postanowienia. Żądania skargi oparto na następujących zarzutach:

1. Naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik spawy, a mianowicie:

a) art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz brak wszechstronnej analizy i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym brak analizy i wyjaśnienia wielkości zaoferowanego przez geodetę wynagrodzenia za wykonanie prac dotyczących rozgraniczenia nieruchomości oraz zaniechanie zwrócenia się do geodety przeprowadzającego czynności z wnioskiem o doprecyzowanie podjętych przez niego działań,

b) art. 262, art. 263 i art. 264 § 1 k.p.a. polegające na:

1. Zawyżeniu kosztów postępowania, które w zakresie wynagrodzenia geodety znacznie odbiega od średnich cen występujących na rynku w podobnych sprawach,

2. Nieprawidłowym ustaleniu wysokości wynagrodzenia należnego geodecie wobec dokonanej z naruszeniem art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne:

- nieprawidłowej oceny jakości wykonanej przez niego pracy oraz wobec nieterminowej realizacji przedmiotu umowy przez geodetę, co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym ustaleniem kosztów postępowania,

- nieprawidłowym ustaleniu osób zobowiązanych do poniesienia kosztów postępowania wobec nieuwzględnienia faktu, że wyznaczone punkty graniczne stanowiły jednocześnie punkty trójmiedzy stanowiące element rozgraniczający trzech działek należących do trzech różnych podmiotów oraz poprzez nienależyte wyjaśnienie i ocenę przyczyn złożenia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości,

3. Art. 29 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie przez organ administracyjny kręgu stron postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości, a tym samym nieprawidłowego ustalenia osób zobowiązanych do poniesienia kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi skarżący zwrócili uwagę na konieczność poprzedzenia wyboru firmy geodezyjnej rozeznaniem rynku, co w ich ocenie sprowadzało się do ,,dokonania jakiegoś rozeznania" lecz nie dokonano sprawdzenia zasadności określenia tak dużej kwoty wynagrodzenia, nie zażądano przedstawienia kalkulacji cenowej i nie skalkulowano czy jest to cena adekwatna do nakładu pracy geodety. W dalszej części uzasadnienia skargi nie podzielono stanowiska organu o braku możliwości badania prawidłowości wykonania prac przez geodetę w postępowaniu o ustalenie kosztów postępowania. Zarzucano przy tym błędy w sporządzonej dokumentacji, co skarżący odnosili do nie wzięciu pod uwagę szkicu podziału z 1975 r., pominięcia dokumentacji znajdującej się w zasobie geodezyjnym, wybiórczego doboru dokumentów oraz pomniejszenia działki skarżących o 2 ary. Dalsze twierdzenia w tym względzie skarżący opierali na analizie różnic w powierzchni nieruchomości dokonanej przy uwzględnieniu rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2020 r. Ministra Rozwoju w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Odnośnie nieprawidłowego ustalenia zobowiązanych do zapłaty, autor skargi ponowił twierdzenia dotyczące zainicjowania postępowania rozgraniczeniowego przez właścicielkę sąsiedniej nieruchomości i poniesienia przez nich kosztów rozgraniczenia z 2018 r. Dodatkowo zwracano uwagę na fakt, że ze względu na wyznaczenie punktów granicznych na styku trzech działek tj. trójmiedzy, koszty podziału powinny ponieść trzy strony.

W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację zbieżną z przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu.

Skarżący odnieśli się do odpowiedzi na skargę pismem procesowym z dnia 8 listopada 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie o ustaleniu wysokości kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją o rozgraniczeniu. Skarżący zakwestionowali wysokość tych kosztów, zasadność obciążenia ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które jak wynika z treści ich twierdzeń było niecelowe oraz wykazują nieprawidłowości w opracowaniu przedłożonym przez geodetę oraz nieprawidłowości w wyborze oferty geodety jako zawyżonej.

Zasadniczo wyjaśnić należy, że rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako: "u.p.g.k"), a także przepisy rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. z 1999 r., Nr 45, poz. 453). Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic (art. 29 ust. 1 u.p.g.k). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 tej ustawy - jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy - wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 14 kwietnia 1999 r.

Ze wskazanych przepisów niespornie wynika konieczność udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości, stąd też koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w postępowaniu. Koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego. Nadto przepisy u.p.g.k oraz przepisy rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1999 r. nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia. W tej kwestii znajdują zastosowanie przepisy działu IX k.p.a.

W myśl art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się między innymi koszty biegłych. Natomiast przepis art. 262 § 1 k.p.a. stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Na mocy art. 262 § 2 k.p.a. w uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.

Orzekające w sprawie organy zobligowane były do zastosowania art. 264 § 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., które określają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy strony. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Z kolei z unormowania art. 152 k.c., który również stanowił podstawę zaskarżonego postanowienia wynika, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.

Zaznaczyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 stwierdził, że: "organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". W uzasadnieniu powyższej uchwały przedstawiono uregulowania prawne dotyczące instytucji rozgraniczenia nieruchomości. Podkreślono, że okoliczności, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, nie zmienia fakt, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, to jest w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Uznano też, że nie do obrony jest teza, że w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się przepisów Kodeksu cywilnego, a w postępowaniu cywilnym – unormowań zawartych w Prawie geodezyjnym i kartograficznym. Przeciwnie, zarówno w jednym, jak i w drugim postępowaniu, tak organ administracji publicznej, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, co znajduje potwierdzenie w analizie porównawczej art. 152 i art. 153 Kodeksu cywilnego i art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 u.p.g.k. Ponadto w uzasadnieniu powołanej uchwały wskazano, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c. Natomiast interes prawny jest kategorią obiektywną, uznając, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Naczelny Sąd Administracyjny w konkluzji stwierdził, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku postępowania o rozgraniczenie obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady określonej w art. 152 k.c. Wyrażony w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd jest obecnie jednolicie przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych i jest aktualnie dominujący w judykaturze sądów administracyjnych.

W realiach badanej sprawy organ obciążył kosztami obie strony pozostające w niewątpliwym sporze granicznym. Co więcej, podziału tego dokonano w sposób równy. Orzekające organy przekonywały zresztą, że podział został dokonany w interesie stron postępowania. Niewątpliwie obciążenie kosztami rozgraniczenia wiążę się z koniecznością wyważenia interesów poszczególnych stron, a w szczególności zależy od tego, w czyim interesie rozgraniczenie jest dokonywane. Ustalenie interesu prawnego poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego podejścia do kwestii konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych, towarzyszących rozgraniczeniu.

Ustalając interes poszczególnych stron postępowania rozgraniczeniowego należy mieć też na uwadze, że właściciele nieruchomości sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty utrzymania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie (art. 152 k.c.). Dlatego właśnie można obciążyć kosztami właścicieli sąsiadujących nieruchomości objętych rozgraniczeniem, a nie tylko stronę wnioskującą o rozgraniczenie.

W niniejszej sprawie organy zasadnie oceniły, że zarówno inicjatorka postępowania jak i skarżący mieli interes prawy w rozgraniczeniu nieruchomości. Jak już to wyżej wskazano, zasadniczą przesłanką wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na wniosek jednego z właścicieli nieruchomości sąsiadujących jest stan sporności lub niepewności co do przebiegu granic tych nieruchomości. (art. 29 ust. 1 u.p.g.k). Powyższy stan sporności lub niepewności nie może być rozumiany subiektywnie, jako wyraz jednostkowej oceny jednego z właścicieli, lecz musi znaleźć następcze potwierdzenie w wynikach postępowania rozgraniczeniowego.

W tym miejscu należy wykluczyć zasadność argumentacji skargi, gdzie optowano za koniecznością obciążenia kosztami rozgraniczenia wyłącznie strony, która wniosła o dokonanie rozgraniczenia. Nie tracąc z pola widzenia dotychczas powiedzianego trzeba zdecydowanie podkreślić, że fakt wskazywania przez skarżących, że ponieśli oni wcześniej koszty związane z pracami geodezyjnymi mającymi na celu ustalenie granic w 2018 r. pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości postanowienia rozstrzygającego o kosztach aktualnie przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. Znaczenie ma jedynie to, że aktualnie istniał spór graniczny rozstrzygany w ramach postępowania rozgraniczeniowego. Podobnie nie może być brane pod uwagę przy określaniu sposobu ponoszenia kosztów tego postępowania stanowisko skarżących, że skarżący nie dali powodów do kwestionowania granicy, czy też spór nastąpił z przyczyn wyłącznie zawinionych przez wnioskodawczynię. W niniejszej sprawie nie można potwierdzić wywodzonych twierdzeń, a tym bardziej podzielić stanowiska, że tylko jedna ze stron powinna ponosić ciężary finansowe rozgraniczenia.

Co do zarzutu, że ze względu na wyznaczenie dwóch punktów granicznych stanowiących trójmiedzę należało uwzględnić więcej stron zobligowanych do poniesienia kosztów rozgraniczenia, nie można podzielić jego słuszności. Spór graniczny powstał pomiędzy wnioskodawczynią a skarżącymi. Stąd też tak organ I instancji zakreślił katalog stron postępowania. Działanie to było słuszne, bowiem organ zmierzał do wydania decyzji rozgraniczeniowej kończącej rzeczony spór. W tym tez celu ustanowiony geodeta zweryfikował granice nieruchomości należących do stron postępowania. Fakt, że w trakcie prac geodezyjnych zostały wskazane punkty graniczne nieruchomości nie objętych sporem nie powoduje automatycznie konieczności poniesienia kosztów prac geodezyjnych przez właścicieli nieruchomości, którzy nie są w sporze, czy też nie kwestionują aktualnych granic. Inaczej rzecz ujmując, skoro właściciel nieruchomości innej niż objęta sporem, nie kwestionuje granic, nie będzie miało miejsce opisywane wyżej istnienie po jego stronie interesu w rozgraniczeniu.

Istota skargi sprowadza się do szeregu zarzutów dotyczących prac geodezyjnych, a skupiają się one na zawyżeniu kosztów, nieprawidłowym ustaleniu wysokości wynagrodzenia, nieprawidłowej oceny pracy geodety czy nieterminowym wykonaniem umowy. Co do zasady powierzenie czynności geodecie, który wyznaczany jest przez organ administracji publicznej, a nie przez strony, daje rękojmię, że przedsięwzięte przez niego działania będą cechowały się obiektywizmem i profesjonalizmem. Z tego też względu obciążenia strony kosztami rozgraniczenia nie może być warunkowane wynikiem czynności geodety. Nadto nie może ujść uwadze, że właściwym etapem kwestionowania prawidłowości sporządzonych przez geodetę prac jest złożenie środka odwoławczego od decyzji dotyczącej rozgraniczenia. Skoro organ w oparciu o opracowanie geodety rozstrzygnął o rozgraniczeniu nieruchomości nie sposób przyjąć na etapie orzekania o sposobie poniesienia kosztów rozgraniczenia, że prace te były wykonane wadliwie czy błędnie. Dodatkowo Sąd analizując akta administracyjne nie dostrzegł uchybień w postępowaniu organów, w tym w szczególności organu I instancji. Burmistrz P. sporządził zapytanie ofertowe i wyłonił geodetę oferującego najniższą cenę, zawarł z nim stosowną umowę, zaś wykonane prace geodezyjne legły u podstaw decyzji rozgraniczeniowej, co w dalszej konsekwencji skutkowało orzeczeniem dotyczącym uiszczenia kosztów postępowania. Skarżący w sposób bardzo obszerny negują prawidłowość pracy geodety wskazując wręcz sposób w jaki ich zdaniem należało wyznaczyć granicę, czy jaka metodologia powinna być stosowana i jakie okoliczności czy fakty należało uwzględnić. W ocenie Sądu racjonalny ustawodawca założył konieczność udziału w postępowaniu geodety przewidując konieczność posiłkowania się przez organ profesjonalnym podmiotem posiadającym stosowne uprawnienia, doświadczenie zawodowe, czy mówiąc nieco potocznie dysponującego stosownym ,,warsztatem" w zakresie prawa geodezyjnego. Skarżący natomiast, zresztą w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów postępowania, ferują własne poglądy i prezentują argumentację, czyniącą z nich coś na podobieństwo superabitra i to we własnej sprawie. Sąd zauważa, że organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w sposób logiczny i spójny wyjaśnił okoliczności wyłonienia wykonawcy prac geodezyjnych, ustalenia ostatniego spokojnego stanu posiadania czy też odniósł się do nieuwzględnienia ustaleń przebiegu granic z 2018 r. Polemika skarżących dotycząca tych zagadnień na etapie skargi na postanowienie SKO nie może wpłynąć na ostateczną ocenę legalności wydanych postanowień. Skoro w odrębnym akcie administracyjnym tj. decyzji rozgraniczeniowej, organ uznał efekty pracy geodety za poprawne, nie można oczekiwać aby w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego rolą organu miało być ponowne weryfikowanie, badanie czy wręcz ocena sporządzonych pomiarów.

Z tego też względu trudno zakwestionować cenę ustaloną przez geodetę w niniejszej sprawie, a w szczególności stwierdzić, by była ona nieadekwatna względem nakładu pracy wykonanej podczas ustalania przebiegu granic. Rezultatem pracy geodety jest operat rozgraniczeniowy, obejmujący wszystkie dokumenty postępowania rozgraniczeniowego, na które składa się dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości i dokumentacja techniczna.

Końcowo należy podzielić trafność rozstrzygnięcia Kolegium podjętego w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ II instancji słusznie dopatrzył się wadliwości w sentencji rozstrzygnięcia Burmistrza P.. W efekcie wydania przez SKO w Legnicy rozstrzygnięcia reformatoryjnego obecnie nie budzi wątpliwości źródło kosztów, opis rozgraniczonych nieruchomości, wydana w sprawie decyzja z jej datą numerem i organem ją wydającym.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a. i art. 120 p.p.s.a.