Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 66/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 par 1 pkt 5, art. 146 par 1, art. 151 par 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skarg K. G. na decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2005, 2006, 2008, 2009 oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia (...) o nr (...), (...), (...) i (...) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.- na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 151 § 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołań K. G. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia (...), nr (...), z dnia (...), nr (...), z dnia (...), nr (...) i z dnia (...), nr (...) o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, 2006, 2008 i 2009, utrzymał zaskarżone decyzje w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

K. G. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, 2006, 2008 i 2009.

Decyzją z dnia (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005 w łącznej wysokości 13 028,75 zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 5 778 zł oraz uzupełniającą płatność obszarową w wysokości 7 250,75 zł. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 16 maja 2006r.

Decyzją z dnia (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 15 144,27 zł. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 1 grudnia 2006r.

Decyzją z dnia (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2008 w łącznej wysokości 14 375,84 zł. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 27 kwietnia 2009r.

Decyzją z dnia (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2009 w łącznej wysokości 20 394,69 zł. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 27 listopada 2009r.

Postanowieniami z dnia (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wznowił postępowanie w sprawach o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, 2006, 2008 i 2009 i odrębnymi postanowieniami z tej samej daty dołączył do akt sprawy pismo z dnia 3 lipca 2014r., nr [...] Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w K. oraz pismo z dnia 7 lipca 2014r. stanowiące uzupełnienie pisma z dnia 3 lipca 2014r.

Wezwaniami z dnia 5 lutego 2015r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w sprawach o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 i 2009.

W odpowiedzi na powyższe wezwania, w pismach z dnia 10 lutego 2015r. K. G. złożyła wyjaśnienia wskazując, że w roku 2008 i 2009 łączyła ją z M. S. umowa dzierżawy działki o nr ewidencyjnym 494 położonej w obrębie (...), S., gm. K. Podała, że czynsz dzierżawny stanowiła połowa kwoty dopłat przysługujących za dany rok. Zgodnie z umową kwota z tytułu przyznanych dopłat wpływała na konto skarżącej, która następnie połowę dotacji zwracała dzierżawcy. Tego rodzaju postępowanie miało być ułatwieniem dla dzierżawcy. Skarżąca nadmieniła, że do wydzierżawienia przedmiotowej nieruchomości zmusiła ją trudna sytuacja życiowa (samodzielnie wychowuje dwójkę małoletnich dzieci i nie była w stanie pracować na roli), a środki finansowe otrzymane z tytułu czynszu dzierżawnego pozwoliły na zaspokojenie podstawowych potrzeb dzieci. Wskazała, że wypełnianie wniosków obszarowych przez właścicieli jest utrwaloną i akceptowaną praktyką, a oddając grunty, do których przyznane zostały dopłaty w dzierżawę skarżąca działała w dobrej wierze, z zamiarem przekazania świadczenia dzierżawcy.

Wezwaniami z dnia 2 marca 2015r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w sprawach o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 i 2006.

W pismach z dnia 9 marca 2015r., stanowiących odpowiedź na powyższe wezwania K. G. złożyła wyjaśnienia wskazując, że w roku 2005 i 2006, była współwłaścicielką działki o nr ewidencyjnym 494 położonej w obrębie (...), S., gm. K. Podała, że działka znajdowała się w jej wyłącznym posiadaniu i była uprawiana w zakresie zgłoszonym we wniosku o przyznanie płatności obszarowych. Z uwagi natomiast na dobrą wiarę beneficjenta obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności uległ przedawnieniu.

Postanowieniami z dnia 20 maja 2015r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. dołączył do akt sprawy wyjaśnienia M. S. z dnia 15 maja 2015r., umowę dzierżawy działki ewidencyjnej nr 494 zawartej pomiędzy K. G. a M. S. na okres 7 lat, tj. od 2005 do 2012r. i wyrok Sądu Rejonowego dla (...) w Ł. IX Zamiejscowy Wydział Cywilny z/s w B. z dnia 7 czerwca 2013r. sygn. akt (...) w sprawie z powództwa M. S. przeciwko K. G. o zapłatę, w którym Sąd zasądził od pozwanej K. G. na rzecz powoda M. S. kwoty: - 10 485,67 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 2 marca 2011 r. do dnia zapłaty; - 9 472,64 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 7 grudnia 2011 r. do dnia zapłaty.

Decyzjami z dnia (...), (...), (...) i (...) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. stwierdził wydanie dotychczasowych decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, 2006, 2008 i 2009 z naruszeniem prawa.

Od powyższych decyzji K. G. złożyła odwołania, w których podniosła, że nie działała w złej wierze i nie zamierzała wyłudzić dopłat bezpośrednich na rok 2005, 2006, 2008 i 2009. Wskazała, że za dzierżawę gruntu M. S. nie wypłacał jej żadnych środków finansowych, ponieważ wspólnie ustalili, że skarżąca będzie pobierała połowę dopłat. Rozwiązanie to było korzystne dla dzierżawcy, ponieważ nie musiał wykładać własnych środków finansowych, a przedmiotem umowy dzierżawy było 25 ha. Powołując się na okoliczność nieznajomości prawa i trudną sytuację materialną i rodzinną skarżąca podkreśliła, że nie działa w złej wierze, nie wyłudziła przyznanych środków, a na zawartej umowie dzierżawy skorzystał jedynie M. S..

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymując zaskarżone decyzje w mocy wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Dokonując wykładni powyższego przepisu należy stwierdzić, że wznowienie postępowania może nastąpić w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek: 1) decyzja musi być ostateczna, 2) po jej wydaniu muszą wyjść na jaw nowe dowody (bądź okoliczności), które muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, 3) powyższe dowody (bądź okoliczności) muszą istnieć w dacie wydania decyzji, której wznowienie dotyczy, 4) dowody te (bądź okoliczności) nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję (której wznowienie dotyczy) w momencie jej wydawania.

Mając na uwadze powyżej określone warunki wznowienia postępowania, organ odwoławczy wskazał, że postępowania w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2005 i 2006 do gruntów rolnych o łącznej powierzchni 25,68 ha (płatność JPO) i 25,68 ha (płatność UPO), zostały zakończone wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu (...) i (...) decyzji o przyznaniu przedmiotowych płatności.

Decyzja z dnia (...) została doręczona stronie w dniu 7 kwietnia 2006 r. i uzyskała walor decyzji ostatecznej z dniem 22 kwietnia 2006r. Decyzja z dnia (...) została doręczona skarżącej w dniu 1 grudnia 2006r. i uzyskała walor decyzji ostatecznej z dniem 16 grudnia 2006r.

Postępowanie w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2008 do gruntów rolnych o łącznej powierzchni 23,88 ha (płatność JPO) i 23,88 ha (płatność UPO), zostało zakończone wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu (...) decyzji o przyznaniu przedmiotowej płatności. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 27 kwietnia 2009r. i uzyskała walor ostateczności z dniu 12 maja 2009r. Z kolei postępowanie w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2009 do gruntów rolnych o łącznej powierzchni 23,62 ha (płatność JPO) i 23,62 ha (płatność UPO), zostało zakończone wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu (...) decyzji o przyznaniu przedmiotowej płatności. Decyzja została doręczona stronie w dniu 27 listopada 2009r. i uzyskała walor decyzji ostatecznej z dniem 12 grudnia 2009r.

W dniu 3 lipca 2014r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęła informacja z Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w K., z treści której wynika, że K. G. wydzierżawiła M. S. na okres od 2005 do 2012 r. grunty rolne o powierzchni 25 ha, przy czym faktycznie uprawianych było 20 ha. Z przedstawionej informacji wynika, że M. S. sugerował skarżącej że to on będzie składał wniosek do ARiMR o dopłaty do gruntów rolnych jako faktyczny uprawiający, a połowę należności będzie jej dawał, ale skarżąca odmówiła, sama składała wnioski i pobierała dopłaty i rozliczała się z M. S., który zgodnie z umową nie płacił za dzierżawę gruntów. Opisana sytuacja trwała do roku 2009. Natomiast za lata 2010-2012 dzierżawca nie otrzymał żadnych pieniędzy, pomimo, że w dalszym ciągu uprawiał ziemię, aż do momentu zerwania umowy przez K. G., co miało miejsce wiosną 2011r. Ustalono również, że M. S. w związku z powyższym w 2011 r. złożył pozew w Sądzie Rejonowym w B. przeciwko K. G. o zwrot połowy dopłat. Wiosną tego roku uprawomocnił się wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia (...), w którym Sąd nakazał skarżącej zwrot na rzecz M. S. połowy równowartości dopłat za lata 2010 i 2011 (...) "Istniało bowiem podejrzenie, że w celu uzyskania dla siebie dotacji do gruntów rolnych składała wnioski o dopłaty do ARiMR poświadczając nieprawdę (...). " W dniu 7 lipca 2014r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęła informacja uzupełniająca z Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w K., z treści której wynika, że przedmiotem dzierżawy była działka ewidencyjna nr 494 o powierzchni 26,20 ha, położona w obrębie (...) S. w gm. K.

W wyjaśnieniach z dnia 15 maja 2015r. M. S. oświadczył, że był dzierżawcą gruntu rolnego, tj. działki o nr 494 (...) w latach 2005-2010". W roku 2010 przygotowywał pole pod zasiew w 2011 roku, lecz zostało mu to uniemożliwione przez K. G.. Na potwierdzenie powyższych okoliczności przedstawił umowę dzierżawy działki ewidencyjnej nr 494 zawartą na okres od 2005 do 2012 roku. Z treści dokumentu wynika, że dzierżawca zobowiązał się użytkować działkę zgodnie z jej przeznaczeniem, a wydzierżawiający zobowiązał się do zapłaty połowy dopłat bezpośrednich dzierżawiącemu przez 7 lat po wpłynięciu gotówki na konto. M. S. dołączył również wyrok Sądu Rejonowego w Ł. z dnia (...) sygn. akt (...), w którym Sąd uznał, że strony łączyła umowa dzierżawy w latach 2005-2011.

Organ odwoławczy stwierdził, że decyzje o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, 2006, 2008 i 2009 są ostateczne. Po ich wydaniu wyszły na jaw nowe dowody i nowe okoliczności, które mają istotne znaczenie dla spraw, bowiem wpływają na ustalenie, czy producent spełniał warunki przyznania przedmiotowych płatności. Powyższe dowody i okoliczności istniały w dacie wydania decyzji, których wznowienie dotyczy, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzje. Zostały zatem spełnione warunki określone w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, płatność przysługuje na wniosek producenta rolnego. Zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 1 i 2 cyt. ustawy, osobie fizycznej (...) będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Stosownie natomiast do treści art. 7 ust. 1 i ust. 2 płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1) chmielu, 2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 3) innych roślin - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wykazała, że w roku 2005 i 2006 K. G.nie znajdowała się w posiadaniu działki rolnej D (i odpowiednio działki rolnej H w roku 2006) o powierzchni 20 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 494 i tym samym nie spełniała warunków przyznania wnioskowanych płatności, o których mowa w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Natomiast w roku 2008 i 2009 skarżąca nie posiadała działki rolnej B/B1 o powierzchni 18,20 ha (i powierzchni 17,94 ha w roku 2009) położonej na działce ewidencyjnej nr 494 i tym samym nie spełniała warunków przyznania wnioskowanych płatności, o których mowa w cyt. powyżej art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że treść art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (i odpowiednio art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego) nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Pod pojęciem "posiadania" rozumiemy faktyczne użytkowanie gruntów. Pojęcie to ściśle wiąże się z produkcją rolną, której wspieraniu płatności do gruntów rolnych mają służyć. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2009r., sygn. akt II GSK 853/08, niepubl.). Płatność jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych, na których producent ten prowadzi działalność rolniczą. Niewątpliwie więc istotą płatności jest pomoc producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunty rolne. Chodzi tu o osobę, która decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Sama więc możność władania gruntami rolnymi nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym, korzystanie z gruntów, czyli faktyczne ich użytkowanie. Właściciel nie może otrzymać takich płatności za działki, których w danym roku objętym przyznawaną płatnością nie posiadał, nie prowadził na nich upraw. Przepisy w przytoczonym powyżej brzmieniu, obowiązywały już w dniu składania wniosku. Organ nie miał zatem obowiązku informowania strony o treści powszechnie obowiązujących przepisów prawa, zwłaszcza, że na str. 4 wniosków o przyznanie płatności znajduje się oświadczenie, z treści którego wynika, że K. G. zna zasady przyznawania płatności. Ponadto na str. 4 wniosków znajduje się zobowiązanie wnioskodawcy dotyczące, m. in. niezwłocznego informowania Agencji na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne przyznanie płatności. W szczególności na wnioskodawcy ciąży obowiązek poinformowania ARiMR na piśmie o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Wnioski wraz z zawartymi w nich zobowiązaniami i oświadczeniami zostały własnoręcznie podpisane przez skarżącą.

Odwołując się treści art. 146 § 1 K.p.a. organ wskazał, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 "(...) nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W niniejszej sprawie ze względu na upływ terminu 5 lat od dnia doręczenia ww. decyzji brak jest podstaw do ich uchylenia. Stosownie natomiast do brzmienia art. 151 § 2 K.p.a., w przypadku gdy w wyniku wznowienia posterowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

We wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 i 2006, tj. jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej strona zadeklarowała do płatności powierzchnię 25,68 ha. Powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosiła natomiast 5,68 ha. Z płatności wykluczona została działka rolna D o powierzchni 20 ha położona na działce ewidencyjnej nr 494. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynosiła 20 ha.

We wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 i 2009, tj. jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej strona zadeklarowała do płatności powierzchnię 23,88 ha (rok 2008) i 23,62 ha (rok 2009). Powierzchnia kwalifikująca się do płatności wynosi natomiast 5,68 ha w roku 2008 i 5 ha w roku 2009. Z płatności wykluczona została działka rolna B/B1 o powierzchni 18,20 ha w roku 2008 i 17,94 ha w roku 2009 położona na działce ewidencyjnej nr 494. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynosiła 18,20 ha w roku 2008 i 18,02 ha w roku 2009.

Procentowe zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej przekraczało we wszystkich przypadkach 50 %. Zgodnie z art. 138 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004, z wyjątkiem przypadków siły wyższej, bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli ta różnica przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Zgodnie natomiast z art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ,,(...) jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar ustalony dla danej grupy upraw, do obliczania pomocy zostanie zastosowany obszar ustalony dla tej grupy upraw. W myśl art. 51 ust. 2 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej,(..,) przekracza obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 i 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20 % obszaru stwierdzonego, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Jeśli dla całkowitego ustalonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, (...) obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia o więcej niż 30 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia zostanie cofnięta na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i lVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy".

Skarżąca występując o przyznanie płatności nie znajdowała się w posiadaniu (nie użytkowała) deklarowanej we wniosku działki rolnej D (i odpowiednio w roku 2006 działki rolnej H, a w roku 2008 i 2009 działki rolnej B/B1). Wobec powyższego decyzja z dnia (...) została wydana z naruszeniem prawa, tj. art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i art. 138 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004. Decyzja z dnia (...) narusza art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz art. 51 ust. 2 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Natomiast decyzje z dnia (...) i z dnia (...) zostały wydane z naruszeniem art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego i 51 ust. 2 akapit 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Gdyby organ w dacie wydania pierwotnych decyzji miał wiedzę dotyczącą faktycznego użytkowania działki ewidencyjnej nr 494, wydałby decyzje o odmowie przyznania skarżącej jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej oraz nałożyłby sankcje wieloletnie.

W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej, skutkujące nieważnością decyzji w związku z oparciem zaskarżonej decyzji na uchylonych w dniu 1 stycznia 2010r. aktach prawnych, tj.: rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1973/2004 i rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004;

- art. 3 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 53 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (i odpowiednio art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), których treść nie odpowiadała treści przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2015.308 ze zm.) w dacie wydania zaskarżonej decyzji,

- art. 6 oraz art. 7 K.p.a. polegające na wydaniu decyzji przez organ na podstawie uchylonych przepisów prawa oraz przepisów nie obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji, podczas gdy organ powinien działać na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów prawa,

- art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz braku wskazania w uzasadnieniu przyczyn, z powodu których dowodom przedstawionym przez skarżącą organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, tj.: nieuwzględnienie wyjaśnień skarżącej z dnia 12 lutego 2015r. dotyczących uzyskania od pracownika Biura ARiMR w K. informacji o poprawności złożenia wniosku przez właściciela nieruchomości w przypadku podpisania umowy dzierżawy oraz niepodjęcie przez organ innych działań (przeprowadzenia dowodów) zmierzających do wyjaśnienia tej kwestii i błędnym przyjęciu, że wnioskodawczyni nie poinformowała pracownika ARiMR o podpisaniu umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego, co stanowiło przyczynę wznowienia postępowania, podczas gdy skarżąca nie ukrywając okoliczności zawarcia umowy dzierżawy działała zgodnie z wytycznymi pracownika ARiMR w K.,

- art. 80 K.p.a. polegającego na dowolnej, a nie swobodnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i błędnym przyjęciu, że skarżąca nie poinformowała organu o wydzierżawieniu gospodarstwa rolnego, co stanowiło przyczynę wznowienia postępowania, podczas gdy zgodnie z wyjaśnieniem skarżącej z dnia 12 lutego 2015r. działała zgodnie z wytycznymi pracownika ARiMR informując o zawartej umowie dzierżawy, co prowadzi do wniosku, że organ był w posiadaniu informacji o wydzierżawieniu gospodarstwa w dniu wydania decyzji,

- art. 107 § 1 K.p.a. polegające na niewskazaniu przez organ istotnych elementów jakie powinna zawierać zaskarżona decyzja, tj.: niepowołanie prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a tym samym błędne wskazanie w podstawie uchylonych przepisów prawa oraz przepisów nieobowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji,

- art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję skutkujące wznowieniem postępowania, podczas gdy z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżąca informowała o fakcie podpisania umowy dzierżawy z M. S. pracownika ARiMR w K., a ponadto uzyskała informację, że fakt ten nie ma żadnego znaczenia dla przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że nie zaistniała przesłanka wyjścia na jaw istotnych dla sprawy okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi;

- naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego przez ich błędną wykładnię i uznanie, że status posiadania w rozumieniu powołanych przepisów należy rozumieć jako formę faktycznego użytkowania gruntów i tylko takiej osobie przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o wsparcie, podczas gdy skarżąca miała możliwość (pośredniego) władania gruntami oraz zgodnie z uzyskaną informacją od pracownika ARiMR w K., oraz porozumieniem zawartym z M. S. mogła wystąpić o przedmiotowe wsparcie,

- art. 3 ust. 2 pkt 1, 2, 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego poprzez naruszenie zasady praworządności polegającej na oparciu zaskarżonej decyzji na uchylonych przepisach prawa, niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a w szczególności na pominięciu wyjaśnień skarżącej z dnia 12 lutego 2015r. dotyczących kwestii informowania pracownika o zawartej umowie dzierżawy z M. S. oraz uzyskania od pracownika ARiMR w K. informacji o prawidłowości złożonego wniosku o dopłaty, nieudzielenie skarżącej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania polegających na braku informacji ze strony pracownika ARiMR w K. o zasadach prawidłowego wypełnienia wniosku o dopłaty w przypadku podpisania umowy dzierżawy gospodarstwa oraz udzielenie błędnych informacji w zakresie poprawności złożonego wniosku, podczas gdy organ do udzielenia takiej pomocy był zobowiązany.

W oparciu o sformułowane zarzuty wniosła o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, ewentualnie uchylenie decyzji w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr z 2012. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej są decyzje Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatu (...) Wschodniego ARiMR z siedzibą w K., który po wznowieniu postępowań w sprawach przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2005, 2006, 2008 i 2009 stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji w sprawie przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na ww. lata.

Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały po wznowieniu postępowań postanowieniami 26 lutego 2015 r. Kierownika Biura Powiatu (...) Wschodniego ARiMR z siedzibą w K., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w związku z uzyskaniem informacji z Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji z dnia 3 lipca 2014 r. (znak sprawy (...)) dotyczącej użytkowania działki ewidencyjnej nr 494 położonej w obrębie nr (...), S., gm. K., powiat (...) wschodni przez inną osobę niż wnioskodawca.

Podstawę prawną rozstrzygnięć stanowił art. 151 § 2 i art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej K.p.a. oraz przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r., nr 6, poz. 40), przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich (j.t. Dz.U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051) w związku z art. 50 ust. 3, art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U. UE.L. 2004.141.18) w zw. z art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U. UE.L. 2004.345.1) oraz w zw. z przepisami rozporządzenia nr 73/2009 Rady Unii Europejskiej z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. UE.L.2009.30.16).

Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 534/92, granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 K.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania zatem dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym (uchwała NSA z dnia 2 grudnia 2012 r. sygn. akt OPS 11/02, LEX nr 75104).

Jak stanowi przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. może nastąpić tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wymienione w tym przepisem przesłanki. Nastąpi to zatem wówczas, gdy nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne: są istotne dla sprawy; istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; nie były znane organowi, który wydał tę decyzję; wyszły na jaw po wydaniu decyzji. Podnieść należy także, że w przywołanym przepisie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. została użyta alternatywa, a nie koniunkcja, a zatem podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (zob. wyrok SN z 6 marca 2002 r., III RN 75/01 - OSNAP 2002, nr 17, poz. 401). Z powyższego wynika, że pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu.

Powołując cytowaną normę prawną organ wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, że taką nową istotną dla sprawy okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich na rok 2005, 2006, 2008 i 2009 było ustalenie w toku postępowań administracyjnych, że skarżąca składając wnioski o płatność faktycznie nie użytkowała rolniczo gruntów zgłoszonych do płatności. Potwierdzeniem powyższego jest umowa dzierżawy zawarta pomiędzy skarżącą a M. S..

W ocenie sądu, analizując argumentację organu i zgromadzony w sprawie materiał dowody, należy zgodzić się ze stanowiskiem, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzje o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na lata 2005, 2006, 2008 i 2009. Co za tym idzie - sąd uznał, że były podstawy faktyczne i prawne do wznowienia postępowania – postanowieniami z dnia 28 stycznia 2015r. oraz z dnia 26 lutego 2015 r., a w następstwie - do wydania zaskarżonych i poprzedzających je decyzji.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 18 grudnia 2003 r, płatność przysługuje na wniosek producenta rolnego. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 i 2 cyt. ustawy, osobie fizycznej (...) będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi".

Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 3 ust. 2 ustawy).

Stosownie natomiast do treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich płatnościach, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1) chmielu, 2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 3) innych roślin - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (art. 7 ust. 2 ustawy).

Przypomnieć należy, że instytucja wznowienia postępowania stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Mając jednak na uwadze jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów rozpatrujących niniejszą sprawę było postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 do art. 153) dotyczącymi wznowienia postępowania.

W rozpoznawanej sprawie podstawą do weryfikacji decyzji Kierownika Biura Powiatu (...) Wschodniego ARiMR była przesłanka opisana w cytowanym już przepisie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Z taką oceną, wobec przywołanych faktów, należy się zgodzić, a to z uwagi na to, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. przewiduje, że ma wyjść istotna dla sprawy nowa, nieznana organowi w dacie wydania decyzji okoliczność. Oznacza to, iż musi być to okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Za takim rozumieniem omawianej przesłanki przemawia wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych stanowisko judykatury. Nie można natomiast zapominać, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła (por. sygn. wyrok NSA z dnia 19 października 2010r., sygn. akt II GSK 889/09 - publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego (por. m. in. wyrok NSA z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08).

W ocenie sądu, prawidłowe jest stanowisko organów administracji w zakresie w jakim wywodziły one, że warunkiem przyznania płatności na dany rok kalendarzowy jest ich faktyczne użytkowanie. Posiadanie na gruncie prawa cywilnego polega na faktycznym władztwie nad rzeczą, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą, a efektywne korzystanie z rzeczy (nieruchomości) w sensie gospodarczym nie jest konieczną przesłanką posiadania. W związku z powyższym, na gruncie prawa cywilnego, o istnieniu posiadania nie przesądza rzeczywiste, faktyczne korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania. Stąd posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 337 k.c.), ani też nie przerywa posiadania niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą (art. 340 k.c.). Istotne zatem jest to, że tego rodzaju posiadanie nie jest równoznaczne z posiadaniem istotnym na gruncie przepisów dotyczących płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Posiadanie jako warunek przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przewidziany w art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności do cukru oraz w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ściśle wiąże się bowiem z produkcją rolną, a więc konieczne jest, zdaniem sądu, faktyczne, rolnicze użytkowanie gruntów rolnych.

Zatem analiza przesłanek przyznania przedmiotowego rodzaju pomocy - płatności bezpośrednich prowadzi do konkluzji, że pomoc ta jest udzielana "producentowi rolnemu" jako osobie, która faktycznie użytkuje dane grunty rolne, a nie tylko dysponuje tytułem prawnym do zadeklarowanych gruntów.

W wyroku z dnia 20 marca 2008 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 456/07 NSA stwierdził, że sama możność władania gruntami nie wystarczy, liczy się bowiem efektywne (rzeczywiste) rolnicze wykorzystywanie gruntów, z punktu widzenia gospodarowania nimi. Skoro chodzi tu zaś o udzielenie pomocy finansowej w stosunku do faktycznie prowadzonej, z zachowaniem określonych zasad, działalności rolniczej, to nawet właściciel nie może uzyskać takiej pomocy w powołaniu się tylko na tytuł prawny do gruntu, jeżeli określonych działek w danym roku nie posiadał (nie władał nimi faktycznie) i nie prowadził na nich upraw.

Podkreślić zatem należy, że wobec dokonania przez organy prawidłowej wykładni art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności do cukru oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego i zawartej w nim przesłanki posiadania gruntów rolnych, należy również zgodzić się z organami administracji, że istotą niniejszej sprawy było ustalenie, czy skarżąca wnioskująca o płatności bezpośrednie do spornych działek, była ich faktycznym posiadaczem w powyżej zaprezentowanym znaczeniu, a więc czy faktycznie je użytkowała.

W związku z zarzutami skargi jeszcze raz należy podkreślić, że istota problemu w tej sprawie dotyczy zagadnienia faktycznego użytkowania przez wnioskodawcę gruntów rolniczych w dniu składania wniosku do organu administracji publicznej. Taka interpretacja ww. przepisów ma racjonalne i logiczne uzasadnienie. Trudno bowiem przyjąć za racjonalnie uzasadnione, że ktoś kto nie użytkuje rolniczo na dzień złożenia wniosku danej działki mógłby mieć podstawę i prawo ubiegania się o przyznanie korzyści z niej przysługujących w postaci płatności. Nadto, już w dacie składania wniosku ubiegający się o pomoc finansową producent rolny powinien wskazywać tylko te grunty rolne, które spełniają warunki do przyznania tych płatności, to znaczy są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej i są przez niego faktycznie użytkowane.

Niewątpliwie, uwzględniając treść ww. przepisów ustaw zgodzić należy się z organem, iż wobec ustalenia, że dzierżawcą przedmiotowych działek był - na podstawie umowy dzierżawy – M. S. niezbędnym było ustalenie rzeczywistego stanu sprawy i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Umowa dzierżawy przedmiotowych działek i faktyczne ich użytkowanie przez dzierżawcę M. S., co do których przyznane zostały skarżącej jako właścicielowi działek ostatecznymi decyzjami płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005, 2006, 2008 i 2009 - jest nową okolicznością istniejącą w dacie wydania ostatecznych decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich nieznaną organowi.

Sąd podziela stanowisko organów, że skarżąca na dzień wydania rozstrzygnięć w sprawie przyznania płatności za rok 2005, 2006, 2008 i 2009 nie spełniała warunku faktycznego użytkowania przedmiotowych działek, które użytkowane były przez M.S..

Tym samym niezasadny jest zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie reguł i zasad ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Ustalony stan faktyczny na dzień składania wniosków jak i wydania rozstrzygnięć w sprawie w zakresie użytkowania (posiadania) spornych działek rolnych, pozwalał ocenić faktyczne ich użytkowanie. Za prawidłowe sąd uznał więc stanowisko organów, że deklarowane przez skarżącą we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2005, 2006, 2008 i 2009 działki nie były przez nią użytkowane, a tym samym brak było podstaw do przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na ww. lata.

Wskazać także należy, że na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności ciąży obowiązek, by udzielane informacje były zgodne z rzeczywistością. Nie jest rolą Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poszukiwanie dowodów w sprawie. Za niezasadny należy więc uznać zarzut naruszenia przez organy przepisów procesowych przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, jak też nieudzielenie skarżącej koniecznych pouczeń. Co do obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, to w świetle niekwestionowanych ustaleń faktycznych, trudno uznać, że obowiązkowi temu uchybiono. W przypadku gdy sfera faktów jest niesporna i ustalona w sposób zupełny, a więc dający podstawę do zastosowania przepisu prawa materialnego, niezasadne jest czynienie organom administracji zarzutu nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 3 ust. 2 ustawy)

Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Podobne uregulowania zawiera art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007, nr 64, poz. 427) , który stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 21 ust. 3 cyt. ustawy - strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W tym postępowaniu organ nie zatem ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. Ciężar dowodu spoczywa nie na organie, tylko na stronach oraz innych osobach uczestniczących w postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających inny stan faktyczny od tego, który został ustalony przez organy administracji. Skarżąca wbrew zasadom wynikającym z przepisu art. 3 ust. 3 ustawy nie przedstawiła w postępowaniu o przyznanie płatności żadnego dowodu, na podstawie którego skutecznie można byłoby podważyć ustalenia organów ARiMR stanowiące podstawę faktyczną wydanych w sprawach decyzji. Jak wynika z analizy akt sprawy, skarżąca nie zainicjowała i nie podjęła żadnych działań procesowych, które mogłyby skutkować podważeniem ustaleń organów administracji.

Nie było więc wystarczające jedynie lakoniczne stwierdzenie przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia 10 lutego, 9 marca oraz 25 marca 2015 r., że była właścicielką działki ewidencyjnej nr 494, a działka ta znajdowała się w jej wyłącznym posiadaniu i była uprawiana w zakresie zgłoszonym we wniosku o przyznanie płatności, oraz że wypełnianie wniosków obszarowych przez właścicieli było utrwaloną, akceptowaną praktyką, o czym dowiedziała się w Agencji, zasięgając opinii co do tego sposobu postępowania. Skarżąca nie przedstawiała żadnego dowodu na potwierdzenie powyższych twierdzeń.

Za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący wydania decyzji na podstawie nieobowiązujących przepisów prawa. Wskazać bowiem należy, że wprawdzie postępowanie wznowieniowe jest nowym postępowaniem administracyjnym w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym (głównym), zatem organ administracji publicznej, wydając decyzję co do meritum sprawy, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. rozpoznaje sprawę na nowo, a więc stosuje przepisy obowiązujące w chwili wydawania tej nowej decyzji. Jednak odstąpienie od powyższej zasady jest możliwe wówczas, gdy na podstawie wyraźnego upoważnienia zawartego w akcie prawnym, organ może stosować przepisy sprzed daty wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

W rozpoznawanej sprawie upoważnienie do stosowania przepisów w brzmieniu poprzednio obowiązującym wynika - jak wskazał organ II instancji w odpowiedzi na skargę, z upoważnień zawartych w innych aktach prawnych. I tak zgodnie z art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65) - rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

Ponadto w myśl art. 96 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do systemów wsparcia dla rolników, ustanowionych w jego tytułach IV i V - rozporządzenie (WE) nr 1973/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednak rozporządzenie to stosuje się nadal do wniosków o pomoc dotyczących 2009 roku i poprzedzających okresów premiowych.

W myśl art. 72 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608) - rozporządzenie (WE) nr 73/2009 traci moc. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o pomoc odnoszących się do lat składania wniosków rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.

Wobec powyższego, w rozpoznawanej sprawie miały zastosowanie przepisy w brzmieniu sprzed daty wydania nowych decyzji w wyniku wznowienia postępowania - stwierdzające wydanie uprzednich decyzji z naruszeniem prawa, w tym przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności do cukru oraz ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Reasumując stwierdzić należy, że wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Organ nie miał jednak możliwości uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Stosownie bowiem do treści art. 151 § 2 K.p.a. - w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Natomiast zgodnie z art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Organ prawidłowo zatem wyjaśnił, że podstawą wznowienia postępowań było ustalenie nowej okoliczności, tj. faktu użytkowania spornych działek przez dzierżawcę M. S., a więc braku możliwości użytkowania tych działek przez skarżącą. Wbrew zarzutom skargi powyższa okoliczność nie była znana Kierownikowi Biura Powiatu (...) Wschodniego ARiMR z siedzibą w K. przed wydaniem decyzji przyznających płatności bezpośrednie na rok 2005, 2006, 2008 i 2009. Ponadto organ prawidłowo stwierdził wydanie przedmiotowych decyzji z naruszeniem prawa.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę.

B.K.