Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 55/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-02-10 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej  decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3 p.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry - w zakresie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Pełnomocnik spółki T. P. S. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ, który ją wydał, ewentualnie przez sąd administracyjny. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że nie zachodzą przesłanki negatywne określone w art. 62 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Pełnomocnik uzasadnił wniosek okolicznościami wskazanymi w treści skargi – brakiem jednolitego stanowiska organów celnych co do charakteru gier na automatach, różną praktyką organu I instancji w zakresie uzależnienia wydania decyzji od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, istotne wątpliwości co do waloru dowodowego opinii biegłego. Pełnomocnik powołał się na kilkanaście wyroków WSA w Poznaniu uwzględniających podobne skargi.

W dalszej kolejności pełnomocnik podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wskazał, że wobec Spółki toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzenie gier poza kasynem gry. Z uwagi na zatrzymanie urządzeń do gier przez organy celne Spółka ponosi straty finansowe. Uiszczenie kar pieniężnych na obecnym etapie postępowania, kiedy dokonanie przestępstwa karno-skarbowego nie zostało udowodnione żadnym prawomocnym orzeczeniem, dodatkowo pogorszy sytuację finansową Spółki i będzie niewspółmierne do zaistniałych okoliczności. W ocenie pełnomocnika skarżąca zasługuje na ochronę tymczasową do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny o losie przepisów będących podstawą do wymierzenia kary pieniężnej. Zdaniem pełnomocnika chodzi nie tylko o szkodę grożącą samej skarżącej, ale i Skarbowi Państwa w związku z wypłata pobranych kar w razie porażki w sądzie.

Ponadto pełnomocnik powołał szereg postanowień różnych sadów administracyjnych, w których wstrzymano wykonanie zaskarżonych decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednocześnie w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności.

Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu do czasu wydania orzeczenia w sprawie przez sąd administracyjny stanowi formę tzw. ochrony tymczasowej, mającej na celu ochronę skarżącego przed potencjalnym zaistnieniem sytuacji, w której akt oceniony jako wadliwy przez sąd został już faktycznie wykonany, z czym wiążą się niekorzystne konsekwencje w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja administracyjna korzysta z domniemania zgodności z prawem i podlega wykonaniu.

Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty, zaś obowiązek ich uprawdopodobnienia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić ewentualną szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem aktu, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. Jak przyjęto w orzecznictwie, chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wyrównana przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Twierdzenia powinny być poparte materiałem dowodowym. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego ocenę (postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04).

W ocenie Sądu, wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Spółka nie wykazała istnienia żadnej z pozytywnych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.

Z treści uzasadnienia wynika, że skarżąca przedstawiła kilka grup argumentów wspierających wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.

W pierwszej grupie pojawiają się argumenty przemawiające (w jej ocenie) za uwzględnieniem skargi, w tym rozbieżności w rozstrzygnięciach organów celnych w podobnych sprawach. Odnosząc się do tych argumentów należy wskazać, że w orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, w myśl którego uzasadnieniem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mogą być zarzuty podważające jej zgodność z prawem. W tym kontekście trzeba przytoczyć poglądy orzecznictwa wskazujące, iż "Stanowisko skarżącego, że skarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzja jest merytorycznie nietrafna i w jego ocenie narusza prawo, nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 [p.p.s.a.]." (postanowienie NSA z 9 września 2004 r., FZ 358/2004, LexPolonica nr 390383; podobnie NSA w postanowieniu z 28 kwietnia 2005r., II OZ 184/05, LEX nr 302251: "Niezgodność decyzji z prawem, która będzie przedmiotem oceny sądu I instancji w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 p.p.s.a. (...) to dwie różne kwestie. O ile pierwsza z nich (kontrola legalności aktu) jest celem postępowania sądowoadministracyjnego, to druga znacznie może poprzedzać merytoryczną decyzję sądu, i jak stwierdzono, ma odmienną osnowę. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcia Sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej").

Drugą grupą argumentów są twierdzenia, że w związku z toczącymi się wobec Spółki innymi postępowania w sprawach analogicznych kar pieniężnych, zagrożona jest płynność finansowa Spółki, co w dalszej kolejności grozi jej upadłością.

W ocenie Sądu argumenty te są całkowicie gołosłowne – skarżąca nie podała ani szacunkowej kwoty kar pieniężnych, jaka miałaby wynikać z już wydanych decyzji, nie przedstawiła też żadnych konkretnych informacji co do stanu finansów Spółki. Bez tych danych nie sposób zweryfikować prawdziwości twierdzeń, że zapłata kary pieniężnej wynikającej z zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, w powiązaniu z innymi podobnymi sprawami, mogłaby realnie zagrozić płynności finansowej Spółki. Nie sposób zatem przyjąć, aby skarżąca wykazała w ten sposób przesłankę niebezpieczeństwa znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Trzeci argument, pojawiający się nieco w tle, wyraża się w konieczności udzielenia ochrony tymczasowej do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny o losie przepisów stanowiących podstawę wymierzenia kary.

W tym zakresie należy wskazać, że żadna ustawowa przesłanka wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie wiąże się z ewentualnym postępowaniem przez TK w sprawie zbadania zgodności z Konstytucją czy innymi aktami przepisów stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji. Świadczenie wynikające z decyzji o nałożeniu kary pieniężnej ma charakter zwrotny, trudno więc wiązać z nim niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji zaktualizuje po prostu obowiązek zwrotu świadczenia, jeżeli zostanie spełnione lub wyegzekwowane przymusowo.

Po czwarte wreszcie, skarżąca wspiera swój wniosek na orzeczeniach sadów administracyjnych, które w podobnych (zdaniem skarżącej) sprawach wstrzymywały wykonanie zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do tych argumentów należy wskazać, że choć jednolitość sądownictwa jest cenną wartością, nasz system prawny nie opiera się na precedensach i sposób rozstrzygnięcia sprawy przez jeden sąd nie determinuje identycznego rozstrzygnięcia innej sprawy. Naczelną wartością sądownictwa w Polsce pozostaje niezawisłość sędziów, która nakazuje rozstrzygać sprawy w zgodzie z własnym sumieniem i z uwzględnieniem własnej oceny okoliczności każdej konkretnej sprawy. Przyjęty przez określony sąd sposób rozstrzygnięcia podobnej kwestii prawnej nie obliguje innego sądu do zastosowania takiego samego rozwiązania, zwłaszcza gdy ten drugi sąd nie podziela wykładni przyjętej przez pierwszy sąd.

W dalszej kolejności trzeba podnieść, iż fakt, że powołane przez skarżącą postanowienia sadów były wydawane w sprawach dotyczących skarg na decyzje o nałożeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, nie oznacza, że identyczne były okoliczności dotyczące przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z analizy uzasadnień powołanych postanowień płyną wręcz przeciwne wnioski.

W większości z powołanych postanowień sądy uznały, że przymusowe wykonanie decyzji rodzi niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków, które wyrażają się w utracie płynności finansowej i groźbie likwidacji lub upadłości. W postanowieniach z 3 września 2014 r. (II SA/Go 550/14) i z 11 grudnia 2014 r. (II SA/Go 827/14) WSA w Gorzowie Wielkopolskim wskazał w tym kontekście: "Nie przesądzając na obecnym etapie postępowania o kierunku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stwierdzić należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zapobiegnie ewentualnemu wystąpieniu trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., które mogłyby nastąpić na skutek przymusowego wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie kwota orzeczona zaskarżoną decyzją nie jest wysoka jak na charakter działalności prowadzonej przez skarżącą Spółkę oraz skalę i zasięg tej działalności, jednakże Sądowi z urzędu wiadomym jest (na podstawie informacji zawartych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że wobec skarżącej Spółki toczy się równolegle kilkanaście innych postępowań w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, przy czym w każdej z tych spraw nałożona kara pieniężna wynosi co najmniej [...] zł. Jednoczesne przymusowe wykonanie wszystkich orzeczonych kar pieniężnych mogłoby doprowadzić do istotnego pogorszenia sytuacji finansowej Spółki".

Podobnie WSA w Lublinie w postanowieniu z 21 stycznia 2015 r. (III SA/Lu 1139/14) wskazał, że jego zdaniem "(...) wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Spółka podniosła w uzasadnieniu, że na dzień 20 sierpnia 2014 r. zapłaciła kary pieniężne w łącznej wysokości [...] zł. co jest bezspornie kwotą znaczną. Spółka zaznaczyła, że dalsze uiszczanie kar pieniężnych może w konsekwencji doprowadzić do upadłości, co spowoduje trudne do odwrócenia skutki, nawet w sytuacji późniejszego ewentualnego zwrócenia środków finansowych pobranych na poczet kar pieniężnych".

Bardzo podobna argumentacja została zawarta w uzasadnieniach postanowień o wstrzymaniu wydanych przez WSA w Białymstoku (z 21 stycznia 2015 r., I SA/Bk 103/15, 107/15, 23/15 i innych powoływanych przez skarżącą), WSA w Poznaniu (z 4 lutego 2015 r., I SA/Po 1174/14), WSA w Olsztynie (z 23 lutego 2015 r., II SA/Ol 62/15, 63/15).

Inne argumenty uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały zawarte jedynie w postanowieniach WSA w Poznaniu z 19 marca 2014 r. (I SA/Po 90/14) i WSA w Gorzowie Wielkopolskim (z 7 sierpnia 2014 r., II SA/Go 551/14). W pierwszym z tych postanowień argumentem było zawieszenie postępowania w sprawie, w drugim sąd zaakceptował bardzo ogólnikowy argument skarżącej, że wykonanie zaskarżonej decyzji zmierza w istocie do ograniczenia jej działalności gospodarczej, naruszając jej słuszny i prawem chroniony interes prawny. Skład orzekający w badanej sprawie nie akceptuje powyższych poglądów, są one bowiem oderwane od ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

i mają charakter odosobniony.

W badanej sprawie argumentacja skarżącej Spółki w żadnej mierze nie odwołuje się do ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka nie wykazała że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co więcej – z zaskarżonej decyzji wynika obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej. Realizacja takiego obowiązku zasadniczo ma odwracalne skutki i nie wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody. Prawomocne uchylenie decyzji, z której wynika taki obowiązek, prowadzi do ewentualnego zwrotu uiszczonych kwot.

Brak wskazania przez skarżącą przekonujących argumentów przemawiających za spełnieniem określonych w ustawie przesłanek stanowiących podstawę wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia uwzględnienie wniosku.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.