Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 8/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 4
journal: Dz.U. 1986 nr 36 poz 180
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Robert Sawuła Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany aktu urodzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w J. z dnia [...] września 2003 r., Nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M. P. kwotę 255 zł (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 8/04

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w J. z dnia [...] września 2003 r., [...] odmawiającą wpisania do aktu urodzenia M. K. wzmianki dodatkowej o jego uznaniu przez M. P. i zmiany nazwiska.

Wojewoda utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że organ ten błędnie w podstawie prawnej decyzji powołał § 10 ust. 3 umowy między PRL a Republiką Francuską o prawie właściwym jurysdykcji i wykonaniu orzeczeń w zakresie prawa osobowego i rodzinnego /Dz. U. Nr 4 z 1969 r., poz. 22 ze zm./, gdyż w sprawie powinny mieć zastosowanie tylko przepisy prawa polskiego, bo oboje rodzice małoletniego są obywatelami polskimi, a wskazana wcześniej umowa nie ma zastosowania w sytuacjach, gdy we wskazanych w niej okolicznościach występują obywatele polscy. Uchybienie w zakresie podstawy prawnej wskazane przez Wojewodę nie może prowadzić do uchylenia decyzji Kierownika USC w J., gdyż rozstrzygnięcie jego decyzji jest poprawne oraz istnieją przepisy prawa, które dla tego rozstrzygnięcia są podstawą, mimo że nie powołaną w decyzji. Zdaniem Wojewody odmowa dokonania dodatkowej wzmianki w akcie urodzenia małoletniego M. K. ma oparcie w art. 77 § 1 i art. 79 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego /Dz. U. 36, z 1986 r., poz. 180 ze zm./. Przepisy te nie dają podstaw do przyjęcia, że uznanie M. K. przez M. P. dokonane na terytorium Republiki Francuskiej i w sposób właściwy dla tamtego prawa jest skuteczne w świetle prawa polskiego, choćby z tego względu, że przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyraźnie wskazują przed jakim organem może zostać uznane dziecko obywateli polskich jeżeli przebywają oni za granicą. Wynikająca w tym zakresie reguła z art. 79 § 1 k.r.o. i wskazanie jako organu właściwego do uznania dziecka za granicą Rzeczypospolitej Polskiej przed konsulem RP nie daje podstaw do przyjęcia, że w zakresie takiej czynności możliwe jest zastosowanie umowy między Polską a Republika Francuską z dnia 5 kwietnia 1967 r. i uznanie za skuteczne uznania dziecka przed urzędnikiem państwa francuskiego, choć dokonane z rygorami właściwymi dla prawa francuskiego. Konkludując organ odwoławczy wskazał, że ilekroć przedmiotem rozstrzygania ma być uznanie dziecka obywateli polskich to pierwszeństwo i wyłączność posiadają zasady prawa ojczystego rodziców, a prawo międzynarodowe prywatne nie ma w tym zakresie zastosowania, o ile nie wynika to wprost ze stosownych umów międzypaństwowych lub innego prawa. W przypadku rozstrzyganym na skutek odwołania umowa między Polską a Francją nie zawiera, zdaniem Wojewody regulacji, które wyłączałyby prawo polskie, zatem nie można tej umowy stosować jako podstawy orzekania.

Z decyzją Wojewody Podkarpackiego nie zgodził się M. P. W skardze na decyzję Wojewody pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 1 i art. 3 oraz art. 10 ust. 3 umowy z 5 kwietnia 1967 r. pomiędzy PRL a Republiką Francuską o prawie właściwym, jurysdykcji i wykonaniu orzeczeń w zakresie prawa osobowego i rodzinnego, art. 91 Konstytucji RP oraz art. 73 ust. 4 prawa o aktach stanu cywilnego polegające na błędnym przyjęciu, że uznanie dziecka mającego obywatelstwo polskie przez jego ojca pozamałżeńskiego mającego miejsce stałego pobytu w dacie uznania na terenie Francji, a będącego obywatelem polskim, może nastąpić jedynie przed Konsulem RP lub Kierownikiem USC, zaś uznanie dokonane przed właściwymi władzami Republiki Francuskiej i w formie przewidzianej prawem tego państwa i ważne według prawa francuskiego i nie wywołuje skutków prawnych przed organami Państwa Polskiego. Z tych względów pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie wpisania dla dziecka nazwiska ojca, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia. Pełnomocnik wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej prawo o p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej badając zgodność z prawem zaskarżonego aktu.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi, ani jej podstawą prawną, czy formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd rozpoznaje skargę w granicach danej sprawy mając na uwadze treść art. 134 § 1 prawa o p.s.a.

Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że decyzja ta narusza przepisy prawa, a to musi skutkować jej uchyleniem, zatem skarga podlega uwzględnieniu. Sąd podziela zarzut skargi, że decyzja Wojewody narusza art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 5 kwietnia 1967 r. zawartej pomiędzy PRL, a Republiką Francuską o prawie właściwym i jurysdykcji w sprawach z zakresu prawa osobowego i prawa rodzinnego /Dz. U. Nr 4, z 1969 r., poz. 22 ze zm./. Naruszenie to polega na nieprzyjęciu jako podstawy rozstrzygnięcia wskazanego przepisu i uznaniu, że umowa ta nie może mieć zastosowania do sytuacji, gdy rodzicami dziecka są obywatele polscy, gdyż z treści umowy, zdaniem organu II instancji wynika, że ma ona zastosowanie tylko w sytuacjach gdy jednym z rodziców dziecka jest obywatel polski, a drugim obywatel francuski. Sąd takiego poglądu nie podziela i stwierdza, że przywołana wcześniej umowa ma zastosowanie do różnych sytuacji, w tym takich, które wskazywał Wojewoda, ale również i tych, w których rodzicami dziecka są obywatele polscy, ale zamieszkujący w sposób określony w art. 1 umowy na terytorium Republiki Francuskiej.

Przyjmując szeroki zakres stosowania umowy w sprawie prawa właściwego i jurysdykcji w sprawach z zakresu prawa osobowego i rodzinnego. Sąd zwraca uwagę, że w rozstrzyganej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 10 ust. 3 umowy, który wskazuje jako wyjątek prawo ojczyste dziecka ilekroć trzeba rozstrzygać o prawach osobowych dziecka pozamałżeńskiego.

Konsekwencją tej regulacji jest stwierdzenie, że postępowanie w sprawie dokonania w akcie urodzenia wzmianki o uznaniu i nazwisku ojca M. K. powinno i podlega przepisom prawa polskiego, a to oznacza, że organy powinny zastosować art. 73 ust. 4 Prawa o aktach stanu cywilnego. Stosownie od treści tego przepisu kierownik USC może wpisać wzmiankę dodatkową lub przypisek w akcie stanu cywilnego na podstawie dokumentu organu obcego państwa, który nie podlega uznaniu przez Polskę. W takim przypadku kierownik USC mając prawo do wydania decyzji uznaniowej powinien w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wskazać przyczyny niedokonania wzmianki lub przypisku w akcie stanu cywilnego. Decyzja uznaniowa, jeżeli nie czyni zadość żądaniu strony, musi mieć wyraźnie wskazane podstawy uzasadniające rozstrzygnięcie, przy czym Sąd zwraca uwagę, że uznanie może być realizowane do granic kolizji z interesem strony. W rozpoznawanej sprawie interesem skarżącego ale również i dziecka M. K. jest wykazanie faktów, które wpływają na status osobowy tych podmiotów. Z tego powodu odmowa dokonania wzmianki w akcie urodzenia dziecka mogłaby mieć miejsce tylko w przypadku wyraźnego wskazania przyczyn uniemożliwiających jej dokonanie. W prowadzonym postępowaniu organy obu instancji takich przyczyn nie przedstawiły. Z tego względu Sąd uznaje, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Kierownika USC w J. były przedwczesne, o ile miały odmówić żądaniu skarżącego, gdyż nie przywoływały przyczyn dla rozstrzygnięcia odmownego. Z tego powodu zarzuty skargi należy uznać za zasadne. Prowadząc ponownie postępowanie organy będą zobowiązane do wykazania podstaw uniemożliwiających pozytywne rozstrzyganie na podstawie art. 73 ust. 4 Prawa o aktach stanu cywilnego.

Mając na uwadze powyższe i treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) prawa o p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania Sąd orzekł mając na uwadze treść art. 200 prawa o p.s.a.