Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 432/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 147, art. 148 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1194/08 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby celnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008r. , sygn. akt II SA/Wa 1194/08, oddalił skargę T. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2008r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby celnej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...] zwolnił T. S. ze służby w Izbie Celnej w Warszawie. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 30 listopada 2007r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w P. skierował przeciwko funkcjonariuszowi akt oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, co stanowi obligatoryjną przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Wobec niewniesienia odwołania decyzja ta stała się ostateczna.

Pismem datowanym na 3 marca 2008r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym 4 kwietnia 2008r.) T.S. wniósł do Dyrektora Izby Celnej w Warszawie o przywrócenie do Służby Celnej na dotychczas zajmowanym stanowisku. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008r. sygn. akt [...] T. S. został uznany winnym popełnienia wykroczenia. Tym samym ustała przesłanka zwolnienia ze Służby Celnej opisana dyspozycją art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej.

Następnie, po uzyskaniu negatywnej odpowiedzi na wniosek o przywrócenie do służby, pismem z dnia 25 kwietnia 2008r. (data wpływu do organu 28 kwietnia 2008r.) T. S. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...]. W uzasadnieniu pisma, powołując się na treść wyroku Sądu Rejonowego w C.sygn. akt [...], stwierdzono, iż zarówno w dniu 30 listopada 2007r. jak i w dacie wydania decyzji o zwolnieniu T. S. ze służby nie istniały okoliczności pozwalające na skierowanie przeciwko wnioskodawcy aktu oskarżenia o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z urzędu. Zatem już w chwili wydania decyzji o zwolnieniu ze służby istniały takie okoliczności faktyczne, nieznane wówczas organowi administracyjnemu, które wskazywały na to, iż skierowany przeciwko w/w akt oskarżenia okazał się bezzasadny i nie obejmował okoliczności pozwalających na jego zwolnienie ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Wnioskodawca podkreślił, iż nie można obciążać funkcjonariusza celnego oczywiście błędną kwalifikacją prawną zarzucanego mu czynu, która w przypadku prawidłowych ustaleń nigdy nie stanowiłaby podstawy do skierowania przeciwko w/w aktu oskarżenia.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia T. S. ze Służby Celnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że z informacji uzyskanych z Sądu Rejonowego w C. wynika, iż T. S. był obecny podczas ogłoszenia wyroku z dnia [...] lutego 2008r. sygn. akt [...]. Zatem o treści wyroku i okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 148 § 1 k.p.a., strona dowiedziała się podczas rozprawy sądowej w dniu [...] lutego 2008r. W tej sytuacji wniosek o wznowienie postępowania został złożony z naruszeniem jednomiesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., co stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, T. S. podniósł, że w uzasadnieniu decyzji pominięto okoliczność, iż pismem z dnia 3 marca 2008r. organ został powiadomiony o treści nieprawomocnego jeszcze wyroku Sądu Rejonowego w C. Tym samym w terminie jednego miesiąca od zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia niniejszego postępowania, tj. wydania powołanego wyroku w sprawie karnej, Dyrektor Izby Celnej w Warszawie został powiadomiony o okolicznościach faktycznych opisanych dyspozycją art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W konsekwencji znając podstawę do wznowienia tego postępowania przed upływem terminu z art. 148 § 1 k.p.a., organ nie dopełnił obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że fakt skazania T. S. w dniu [...] lutego 2008r. za popełnienie czterech wykroczeń, nie zaś za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego (kwalifikacja przyjęta w akcie oskarżenia) nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby nastąpiło bowiem na podstawie obowiązującego wówczas art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, nakazującego zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby w związku z wniesieniem aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego - nie zaś - na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie podał, że okoliczności wskazywane przez stronę w składanych obecnie wnioskach mogłyby być istotne i mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jedynie w przypadku zwolnienia T.S. ze służby w związku ze skazaniem prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślne, zaś w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] zarzucając jej naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, tj.:

1. art. 147 k.p.a. poprzez niewznowienie z urzędu postępowania w przedmiocie zwolnienia T. S. ze Służby Celnej, pomimo znajomości treści wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008r., wskazującego na brak podstaw do skierowania przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia o popełnienie, w myśl art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, co stanowiło przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.,

2. art. 148 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż żądanie skarżącego o wznowienie postępowania nastąpiło z naruszeniem terminu przewidzianego w powołanym przepisie pomimo, iż podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się powołanego wyroku, a więc w chwili w której skarżący mógł w sposób skuteczny powoływać się na treść prawomocnego orzeczenia stanowiącego o istnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi przytoczył argumenty przedstawione już we wnioskach złożonych w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie stąd też na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę tę oddalił.

W motywach wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 16 k.p.a. decyzje, od których nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylanie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Stosownie do art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W świetle powyższego, właściwy organ administracji jest zobligowany w pierwszej kolejności zbadać, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia, wymienione w art. 145 § 1 k.p.a., oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 k.p.a.

Przypomniano, iż jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 1997r., sygn. akt IV SA 1676/97 (Lex 48747), treść art. 148 § 1 k.p.a. wyraźnie nawiązuje do dnia "dowiedzenia się" o podstawie wznowienia.

W niniejszej sprawie, mając na uwadze, iż jako podstawę żądania wznowienia postępowania skarżący wskazał treść wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008r. sygn. akt [...], za dzień dowiedzenia się o nowej okoliczności należy uznać datę [...] lutego 2008r. Bezspornym bowiem jest, iż o treści wyroku Sądu Rejonowego w C. skarżący dowiedział się w dniu [...] lutego 2008r. będąc obecny przy jego ogłoszeniu. Zasadnie zatem przyjął organ, iż kierując w dniu 25 kwietnia 2008r. podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...], skarżący nie dochował terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a.

Twierdzenia skarżącego, iż termin ten należy liczyć od dnia uprawomocnienia się postanowienia byłby zdaniem Sądu interpretacją, która nie znajduje oparcia w przepisie art. 148 § 1 k.p.a. W myśl stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w powołanym wyżej wyroku, nie do przyjęcia byłby pogląd, według którego należy "oczekiwać" na uprawomocnienie się wyroku i dopiero od daty prawomocności liczyć termin do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania. Istota unormowania z art. 148 § 1 k.p.a. polega na dowiedzeniu się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o wydaniu orzeczenia. Uprawomocnienie się tego orzeczenia, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku, jest już kwestią podlegającą badaniu, lecz w toku postępowania o wznowienie postępowania.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu pierwszej instancji, że T. S. uchybił terminowi i w tej sytuacji organ był obowiązany odmówić wznowienia postępowania administracyjnego. Wszczęcie bowiem postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby rażące naruszenie prawa.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 147 k.p.a., poprzez zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu, Sąd stwierdził, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem organ dokonał analizy przedstawionych przez skarżącego okoliczności nie znajdując podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. Podniesiono, iż wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem. Oznacza to, że organ nie ma obowiązku wszczynać postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2002r. sygn. akt II SA 2791/00). Obowiązek wznowienia ma natomiast miejsce w razie wykrycia przyczyny wznowienia. Organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1-3, 5-8 k.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 czerwca 2006r. sygn. akt II OSK 915/05 (niepubl.) zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może stanowić podstawy zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. S. i zaskarżając go w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) lub lit. c) ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ administracyjny w toku postępowania:

- art. 147 k.p.a. poprzez nie wznowienie z urzędu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej starszego kontrolera celnego-młodszego dyspozytora celnego T. S. na podstawie obecnie uchylonego art. 25 ust. 1 pkt.8a ustawy o Służbie Celnej nr decyzji [...] z [...] stycznia 2008r. pomimo znajomości treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008r. sygn. akt [...] wskazującego na brak podstaw do skierowania przeciwko T. S. aktu oskarżenia o popełnienie w myśl art. 25 ust. 1 pkt.8a ustawy o Służbie Celnej przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, co stanowiło konkretną i znaną organowi administracyjnego przyczynę wznowienia z urzędu postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a.

- art. 148 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż żądanie skarżącego o wznowienie postępowania opisanego wyżej nastąpiło z naruszeniem terminu przewidzianego w powołanym przepisie pomimo, iż podanie o wznowienia postępowania złożył on w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008r. sygn. akt [...], a więc chwili w której skarżący mógł w sposób skuteczny powoływać się na treść prawomocnego orzeczenia stanowiącego o istnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt.5 k.p.a.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej podniósł, iż Sąd nie przychylił się do argumentacji skarżącego, iż przy wydaniu przedmiotowej decyzji organ administracyjny w istocie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 147 k.p.a. poprzez nie wznowienie z urzędu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej T. S. na podstawie obecnie uchylonego art. 25 ust 1 pkt.8a ustawy o Służbie Celnej nr decyzji [...] z [...] stycznia 2008r. pomimo znajomości treści wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008r. sygn. akt [...] co najmniej od 28 kwietnia 2008r. wskazującego na brak podstaw do skierowania przeciwko w/w aktu oskarżenia o popełnienie w myśl art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, co stanowiło konkretną przesłankę wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. oraz art. 148 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż żądanie skarżącego o wznowienie postępowania opisanego wyżej nastąpiło z naruszeniem terminu przewidzianego w powołanym przepisie pomimo, iż podanie o wznowienia postępowania złożył on w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008r. sygn. akt [...], a więc chwili, w której skarżący mógł w sposób skuteczny powoływać się na treść prawomocnego orzeczenia stanowiącego o istnieniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Skarżący podniósł, iż Sąd pierwszej instancji pominął oczywiste uchybienia procesowe organu administracyjnego polegające, z jednej strony na jego bezczynności co do obowiązku wznowienia postępowania - zgodnie z treścią art.147 kpa - z drugiej zaś w przedmiocie nieuwzględnienia okoliczności, iż zasady praworządności wskazują w oczywisty sposób, że jedynie wyrok prawomocny w prowadzonej przeciwko skarżącemu sprawie karnej może wywołać jakiekolwiek skutki w sferze realizacji jego prawa do powrotu do służby celnej na zajmowane dotychczas stanowisko. W szczególności podniesiono, iż zgodnie z chronologią wymiany poszczególnych pism pomiędzy stronami, skarżący najpierw zwrócił się do organu administracyjnego o przywrócenie do służby z uwagi na treść zapadłego prawomocnie wyroku z dnia [...] lutego 2008r. Tym samym informacja jaką organ administracyjny powziął co do przyczyny wznowienia zakończonego prawomocną decyzją postępowania o zwolnienie ze służby T. S. nie miała wówczas jakiegokolwiek związku z wnioskiem o wznowienie przedmiotowego postępowania. Zatem Dyrektor Izby Celnej w Warszawie daleko wcześniej przed złożeniem skargi o wznowienie postępowania, dysponował klarowną, jednoznaczną i zarazem nie budzącą wątpliwości informacją, iż oskarżenie przeciwko T. S., które stanowiło jedyną podstawę jego zwolnienia ze służby nie potwierdziło się. Stąd organ administracyjny mając odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. nie miał potrzeby poszukiwania przyczyny wznowienia postępowania bowiem posiadał jej materialne potwierdzenie, w postaci odpisu wyroku, z chwilą wpływu wniosku skarżącego o przywrócenie do służby. Tym samym w świetle art. 147 - zdaniem skarżącego - organ administracyjny miał prawny obowiązek wznowienia postępowania bowiem przyczyna wznowienia postępowania była mu co najmniej od [...] kwietnia 2008r. znana. Wiązanie zatem, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny powyższej okoliczności bezpośrednio z drugim z zarzutów wniesionych przez skarżącego w zakresie naruszenia przez organ administracyjny dyspozycji art. 148 k.p.a., nie znajduje podstaw w realiach dowodowych niniejszej sprawy, a w szczególności chronologii kierowanych do Dyrektora Izby Celnej w Warszawie poszczególnych wniosków skarżącego. Tym samym przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji stanowiska, iż zarzut naruszenia przez organ administracyjny art.147 k.p.a. jest jedynie konsekwencją wcześniejszego uchybienia przez skarżącego terminowi z art.148 k.p.a. jest nieuprawniony, bowiem oba zarzuty wynikają zarówno z odmiennych naruszeń prawa w działaniu organu administracyjnego jak również okoliczności natury faktycznej, które z uwagi na ekonomie procesową znalazły swoje miejsce w jednym piśmie procesowym w postaci wniesionej skargi.

Nadto, zdaniem skarżącego również względy ekonomii procesowej wskazują na to, iż jedynie prawomocny wyrok karny jaki zapadł w sprawie skarżącego mógł stanowić jedynie skuteczną podstawę wznowienia postępowania. W przeciwnym razie, brak jakiegokolwiek znaczenia prawnego charakterystyczny dla nieprawomocnego wyroku karnego powodowałby, iż przyczyna wznowienia opisana dyspozycją art. 148 k.p.a. w istocie w sferze formalnoprawnej nie zaistniała, a więc nie może stanowić żadnej skutecznej podstawy do dalszego procedowania w zakresie przyjęcia bądź zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby. Dopiero uprawomocnienie zapadłego orzeczenia, również z punktu widzenia art. 147 k.p.a. powoduje zaistnienie wyroku w powszechnym obrocie prawnym ze wszystkimi negatywnymi bądź pozytywnymi skutkami dla skarżącego. Tym samym, zdaniem skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zauważyć, iż postrzeganie woli ustawodawcy w zakresie oznaczenia przyczyny wznowienia postępowania w rozumieniu wskazanego przepisu ( art. 148 k.p.a.) nie może ograniczać się jedynie do okoliczności ( daty ) wydania nieprawomocnego wyroku karnego, ale przede wszystkim do momentu od którego okoliczność ta wywołuje jakiekolwiek skutki prawne również w sferze prawa administracyjnego. Nieprawomocny wyrok karny w żadnym razie, co jest oczywiste, nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania z tej przyczyny, iż w żaden sposób nie zmieniał sytuacji prawnej skarżącego w odniesieniu do stanu, na chwilę zwolnienia go ze służby. Związku z tym wątpliwym jest, iż intencją ustawodawcy, w przypadku art. 148 k.p.a. było nadanie nieprawomocnemu wyrokowi karnemu znaczenia jako zdarzenia ( okoliczności ) wywołującego bezpośrednie skutki w sferze praw i obowiązków skarżącego , ( a także w sferze obowiązków organu administracyjnego ) w przedmiocie postępowania o przywrócenie T. S. do służby. Nieprawomocny wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] lutego 2008r. nie dawał bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, iż sprawa przeciwko T. S. w istocie dobiegła do końca, a jego treść świadczy o definitywnej niewinności oskarżonego co do stawianego mu zarzutu popełnienia czynu ściganego z oskarżenia publicznego, tym bardziej, iż w terminie 30 dni od chwili wydania wyroku skarżący nie miał możliwości ustalenia czy oskarżyciel publiczny będzie apelował w niniejszej sprawie jak również nie była mu znana treść uzasadnienia zapadłego orzeczenia. Stąd wbrew stanowisku sądu, świadomość skarżącego co do ostatecznej treści zapadłego wyroku nastąpiła dopiero po jego uprawomocnieniu i dopiero od tego momentu miał on możliwość powoływania się na niego także wobec swojego dotychczasowego pracodawcy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Natomiast skarga kasacyjna analizowana pod tym katem nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów.

Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie między innymi, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Stosownie zaś do treści art. 147 zdanie 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.

Wznowienie z urzędu następuje z własnej inicjatywy organu, w wyniku złożenia sprzeciwu przez prokuratora ( art. 184 § 1 w zw. z art. 186 k.p.a. ) , w wyniku wniosku organizacji społecznej ( art. 31 § 1 w zw. z art. 31 § 2 k.p.a. ), jak też w wyniku skargi powszechnej złożonej przez osobę trzecią ( art. 235 § 1 w zw. z art. 233 k.p.a. ). Tak więc, organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, iż zaistniała jedna z przyczyn wznowienia, z wyjątkiem przyczyn określonych w przepisach art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a k.p.a.

Niewątpliwie naruszenie w procesie wydawania decyzji norm prawa procesowego, które zostały wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. powoduje bezwzględny obowiązek wszczęcia przez organ postępowania w sprawie wznowienia postępowania . Stanowisko to wypływa wprost z zacytowanego wyżej sformułowania art. 145 §1 k.p.a.

Jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze trudno uznać, iż organ ma obowiązek wszcząć postępowanie w stosunku do każdego prawomocnie zakończonego postępowania celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia. Jest to raczej tylko jego prawo a obowiązek dotyczy tylko w razie znalezienia przyczyny. ( porównaj Komentarz B. Adamiak. /J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego C.H. Beck wydanie 8 Warszawa 2006r. str. 668).

W rozpoznawanej sprawie wbrew zarzutom skargi kasacyjnej poinformowanie przez skarżącego organu o treści wyroku z dnia [...] lutego 2008r. Sądu Rejonowego w C.Wydział II Karny sygn. akt [...], nie stanowiło bezwzględnej przesłanki do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2008r. o zwolnieniu T. S. ze służby w Izbie Celnej w Warszawie na podstawie art. 25 ust. 1 pkt.8a ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej z uwagi na skierowanie przez Prokuratora Rejonowego w Płocku do Sądu Rejonowego w P. przeciwko stronie aktu oskarżenia w sprawie 2Ds [...] o umyślnie popełnione przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego tj. o czyn z art. 291 § kodeksu karnego.

To, że doszło do zmiany kwalifikacji czyny i uznania skarżącego winnym popełnienia wykroczenia nie stanowiło w opisanych okolicznościach bezwzględnej przesłanki do wznowienia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby. Jak wynika z zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji należycie ocenił takie działania organów administracji.

Dlatego też błędny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisu art. 147 k.p.a. poprzez zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu na skutek złożenia organowi [...] kwietnia 2008r. ( z datą sporządzenia 3 marca 2008r. ) pisma strony o przywrócenie do pracy wobec skazania go za popełnienie wykroczenia z art. 122 § 2 kodeksu wykroczenie .

Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, co oznacza, iż nie ma on obowiązku wszczynania postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie, celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Obowiązek wznowienia ma natomiast miejsce w razie znalezienia przyczyny wznowienia.

Należy również podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 22 czerwca 2006r. sygn. akt II OSK 915/05 niepublikowany, a przywołany w zaskarżonym wyroku, iż w żadnym wypadku, zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu, nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania a z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w tej sprawie. Gdyby przyjąć odmienny pogląd, to w każdej sprawie zakończonej decyzją o odmowie wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku, właściwy organ powinien wznawiać postępowanie celem ustalenia, czy rzeczywiście istnieje przesłanka wznowienia postępowania. Taki obowiązek nie wynika jednak z żadnego przepisu prawa.

Również kolejny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 148 §1 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a., następuje w drodze decyzji. Decyzję taką organ może wydać w tych wypadkach, gdy z żądaniem wystąpiła osoba, która nie jest stroną albo która wprawdzie stroną jest, ale wniosła żądanie po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia.

Mając na uwadze treść powołanego art. 149 § 3 k.p.a., a także treść art. 149 § 1 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, wskazać należy, iż postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną można podzielić na dwie fazy. Pierwsza z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w efekcie wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Ocena formalnych podstaw wznowienia sprowadza się do badania, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 k.p.a. W toku drugiej fazy postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o jego wznowieniu, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 149 § 2 k.p.a., prowadzone jest postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Tylko na tym etapie możliwy jest wgląd w materialnoprawny przedmiot sprawy, której wznowienie dotyczy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1999 r., sygn. akt IV SA 2564/98, LEX nr 47856).

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko, zawarte w zaskarżonym wyroku co do uchybienia przez skarżącego terminowi przewidzianemu przez art. 148 § 1 k.p.a. Biorąc pod uwagę fakt, że T.S. był obecny na rozprawie w dniu [...] lutego 2008r. w Sądzie Rejonowym w C., po zamknięciu której ogłoszono wyrok w sprawie o sygn. akt [...], powoływany przez skarżącego jako źródło wiedzy o przesłankach "wznowieniowych", należy stwierdzić, że dniem, w którym skarżący dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 148 § 1 k.p.a. był dzień tej rozprawy, to jest [...] lutego 2008 r. Pogląd taki koresponduje z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych w zakresie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania. Judykatura wskazuje między innymi, że istota unormowania z art. 148 § 1 k.p.a. polega na dowiedzeniu się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o wydaniu orzeczenia przez sąd (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1676/97, LEX nr 48747). W badanej sprawie, już na rozprawie w dniu 19 lutego 2008 r., po zamknięciu której Sąd Rejonowy w C. ogłosił wyrok w sprawie o sygn. akt [...], skarżący powziął wiadomość o wydaniu orzeczenia, które zgodnie z wnioskiem o wznowienie postępowania stanowić ma źródło jego wiedzy o okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania.

Należy podkreślić, że miesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania opartej na wykryciu nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych biegnie od dnia, w którym strona w sposób wiarygodny dowiedziała się o ich istnieniu i mogła ocenić ich prawdopodobny wpływ na wynik sprawy (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1967 r., sygn. akt II CZ 128/66, OSP 1968/9/198). Niewątpliwie już w dniu 19 lutego 2008 r. znane były skarżącemu okoliczności będące przedmiotem rozważań Sądu w sprawie o sygn. akt II K 1261/07, ponieważ - jak powyżej wskazano - poznał w tym dniu treść ogłoszonego w powołanej sprawie orzeczenia oraz zasadnicze powody rozstrzygnięcia Sądu.

Wobec powyższego nie można tym samym podzielić stanowiska skarżącego, że dopiero po uprawomocnieniu się wyroku z dnia [...] lutego 2005 r. mógł skutecznie wnieść podanie o wznowienie postępowania. Mając na uwadze, że istota unormowania z art. 148 § 1 k.p.a. polega na dowiedzeniu się o nowej okoliczności, a więc dotarciu do strony wiadomości o wydaniu orzeczenia przez sąd, należy wyjaśnić, że uprawomocnienie się tego orzeczenia jest kwestią podlegającą badaniu, lecz w toku postępowania o wznowienie postępowania, to znaczy już po wydaniu postanowienia na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1676/97, LEX nr 48747).

Ponadto należy wskazać, że to strona żądająca wznowienia postępowania administracyjnego musi udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: np., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 1038/97, LEX nr 43046). Zatem mając na uwadze, że o ustaleniu początku biegu terminu przewidzianego przez art. 148 § 1 k.p.a. nie decyduje subiektywne przekonanie strony o tym, kiedy powzięła wystarczającą wiedzę, by zażądać wznowienia postępowania, lecz obiektywna możliwość zapoznania się z okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania, należy stwierdzić, że w zaskarżonym wyroku prawidłowo uznano, że skarżący żądając wznowienia postępowania w dniu [...] kwietnia 2008 r. uczynił to ponad miesiąc po upływie terminu przewidzianego przez art. 148 § 1 k.p.a. zaś rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. należy uznać za zgodne prawem.

Skoro nie doszło w tej sprawie do naruszenia podniesionych w kasacji przepisów art. 147 k.p.a. oraz art. 148 § 1 k.p.a. to tym samym brak było podstaw do zastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pozwalającego na uwzględnienie skargi na decyzję z powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania czy też z uwagi na inne naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego też w tej sprawie wskazane w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego nie mogły spowodować jej uwzględnienia.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie został oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.