Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 656/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 210 par. 3 pkt. 3, art. 9, art. 38, art. 222 par. 3, art. 262
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 69 par. 1, art. 71 par. 1, art. 230 par. 2, art. 306
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art.133  par. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska ( spr.) Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek WSA Walentyna Długaszewska Protokolant : st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 kwietnia 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w P. J. W.- B. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. oddala skargę /-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych-Olszanowska /-/ T. M. Geremek WSA/wyr. 1- sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. nr [...], z dnia [...] określającą kwotę długu celnego od samochodu marki Opel Kadett z [...] nr nadwozia [...] w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.

W motywach decyzji wyjaśnił, że w wyniku kontroli drogowej dnia [...] funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w N. T. stwierdzili, że w samochodzie osobowym Opel Kadett nr rej. [...], którym kierował jego właściciel R. P., została wspawana tabliczka z numerem nadwozia. Powyższe stwierdzenie potwierdziły badania przeprowadzone w Laboratorium Kryminalistycznym KWP w P., gdzie dodatkowo ustalono oryginalne oznakowanie identyfikacyjne tego pojazdu oraz stwierdzono, że numer silnika pochodzi z innego samochodu. Na podstawie Europejskiego Rejestru Pojazdów ustalono, że samochód marki Opel Kadett, nr nadwozia [...], był ostatnio zarejestrowany za granicą pod numerem rejestracyjnym [...], ale w dniu [...] został wymeldowany. Wyrokiem w sprawie o sygn. akt [...] z dnia [...] Sąd Rejonowy w N.T. uznał R.P. za winnego przerobienia numeru identyfikacyjnego nadwozia w samochodzie Opel Kadett w ten sposób, że na oryginalny nr nadwozia [...] nałożony został i przyspawany fragment blachy z numerem nadwozia [...], pochodzący z posiadanego samochodu tej samej marki nr rej. [...] oraz przerobienia numeru silnika poprzez wycięcie oryginalnego numeru wraz z fragmentem nadlewu i wspawanie w to miejsce fragmentu nadlewu z numerem silnika [...] pochodzącego z innego pojazdu tej samej marki.

Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął postępowanie celne wobec R.P. i decyzją nr [...] z dnia [...] określił kwotę długu celnego od opisanego samochodu, z tytułu jego nielegalnego przywozu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył R.P. i wniósł o jej uchylenie. Zaprzeczył ustaleniom zawartym w tej decyzji jakoby miał świadomość nielegalnego wprowadzenia pojazdu. W toku postępowania odwoławczego R.P. złożył oświadczenie, z którego wynikało, że przedmiotowy samochód nabył w K. przy ul. [...], oraz wskazał świadków, którzy uczestniczyli przy tym zakupie. Świadkowie ci zostali przesłuchani przez organ odwoławczy.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, po rozpoznaniu powyższego odwołania, Dyrektor Izby Celnej w P. przedstawił następującą motywację zajętego stanowiska.

W sprawie niesporne jest, że opisany w decyzji organu I instancji pojazd nie został poddany kontroli celnej i nie został dostarczony do urzędu granicznego w trakcie jego przywozu do kraju. Wskazuje to na spełnienie przesłanek art. 9 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Wobec braku dowodów, że przedmiotowy samochód był kiedykolwiek zgłoszony do kontroli celnej i dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym, należy przyjąć, iż doszło do powstania długu celnego w związku z nielegalnym wprowadzeniem towaru.

Zgodnie z art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego dłużnikiem jest osoba, która nabyła lub posiadała towar i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. W rozumieniu wskazanego przepisu dłużnikami są nie tylko osoby, które dokonały lub uczestniczyły w nielegalnym wprowadzeniu, o którym stanowi art. 210 § 3 pkt 1 i 2. Osobami odpowiedzialnymi za dług są również osoby, które posiadały lub posiadają towar i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

Fakt skazania R. P. przez Sąd Rejonowy w N.T. w sprawie [...] za przerobienie numeru nadwozia i numeru silnika w samochodzie marki Opel Kadett wskazuje jednoznacznie, że zatrzymany pojazd z całą pewnością nie był tym samym, który R.P. nabył w Auto Komisie "[...]" w N.T. w dniu [...]. Nie ulega też wątpliwości, iż skarżący był właścicielem tego pojazdu w chwili ujawnienia jego nielegalnego pochodzenia. Nawet jeśli brak dowodów dla wykazania, że R.P. dokonał nielegalnego sprowadzenia przedmiotowego pojazdu, to zebrany materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że legalizacji tego pojazdu poprzez przerobienie numerów nadwozia i silnika dokonano w czasie, gdy był on w jego posiadaniu. Daje to podstawy do stwierdzenia, że R.P. wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o nieuregulowanym statusie prawnym przedmiotowego pojazdu. Powyższe przesłanki uzasadniały przypisanie R. P. miana dłużnika celnego na podstawie art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego.

Organ odwoławczy stwierdził nadto, że przeprowadzone przez ten organ postępowanie dowodowe nie doprowadziło do ustalania jakichkolwiek istotnych faktów, które mogłyby zmienić dotychczasowe stanowisko organów celnych. Zakup pojazdu bez jakichkolwiek dokumentów świadczy o niedochowaniu należytej staranności. Działanie zaś, polegające na nabyciu samochodu bez dokumentów i przerobieniu jego oznaczeń identyfikacyjnych na wzór posiadanego legalnie pojazdu, wskazuje na pełną znajomość faktów związanych z jego nielegalnym pochodzeniem. Dla zastosowania art. 210 § 3 pkt. 3 bez znaczenia jest zarzut, iż to nie R. P. sprowadził przedmiotowy pojazd z zagranicy. Organ ten stwierdził nadto, że w sprawie ewentualnego uznania za dłużników solidarnych osób, które sprzedały przedmiotowy pojazd możliwe jest wydanie odrębnej decyzji. Wymaga to jednak ustalenia personaliów tych osób oraz bezspornego wykazania faktu posiadania pojazdu, a także braku zachowania należytej staranności. Dotychczasowe postępowanie nie pozwoliło dotąd na poczynienie stosownych ustaleń co do tych osób.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący R.P. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zarzucił im brak podstaw do uznania go za dłużnika celnego.

Stwierdził, że prawomocnym wyrokiem został skazany jedynie za przerobienie znaków identyfikacyjnych. Nie zarzucono mu natomiast popełnienia przestępstwa paserstwa. Zarówno Sąd Rejonowy w N.T. jak i Prokuratura nie dopatrzyli się w jego działaniu okoliczności uzasadniających przypuszczenie, że mógł wiedzieć że samochód został uzyskany za pomocą czynu zabronionego t.j. nielegalnego przewiezienia przez granicę. Zdaniem skarżącego są to ustalenia, które winny korzystać z powagi rzeczy osadzonej i powinny wiązać organy celne.

W odpowiedzi na skargę organ celny podtrzymał swoje stanowisko i powtórzył dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Bezsporne w sprawie są ustalenia organu administracji, który na podstawie Europejskiego Rejestru Pojazdów w P. wskazał, że samochód marki Opel Kadett o numerze nadwozia [...] po raz pierwszy został zarejestrowany w Niemczech w dniu [...], natomiast wyrejestrowany dnia [...]. W tym zakresie organ administracji ustalił brak jakichkolwiek danych wskazujących, że ktokolwiek uiścił cło od spornego pojazdu i na tej podstawie uznał, że przedmiotowy pojazd nie został poddany kontroli celnej i nie został dostarczony do urzędu granicznego w trakcie jego przywozu do kraju. W konsekwencji doszło do jego nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny, przed dniem kontroli drogowej, która ujawniła wskazane nieprawidłowości, to jest przed dniem [...], który uznano za dzień powstania długu celnego w przedmiotowej sprawie.

Zgodnie z przepisem art. 210 § 3 Kodeksu celnego dłużnikami odpowiedzialnymi za powstały w ten sposób dług celny są :

osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia,

osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne,

osoby, które nabyły, posiadały lub są w posiadaniu towaru wprowadzonego nielegalnie, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.

W przedmiotowej sprawie nie ustalono tożsamości osoby, która wprowadziła pojazd na teren Polski, jednakże nie było to niezbędne do ustalenia samodzielnej podstawy odpowiedzialności prawnej skarżącego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 221 Kodeksu celnego jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników to wszyscy są zobowiązani solidarnie do zapłacenia kwoty wynikającej z tego długu. Istnienie solidarnego zobowiązania celnego polega na tym, iż organ celny może żądać od każdego z dłużników zapłaty całej kwoty długu celnego, a zapłata przez jednego z nich zwalnia z obowiązku pozostałych. Wobec każdego z dłużników można też wszcząć i prowadzić postępowanie egzekucyjne (zob. J. Borkowski, J. Chlebny, J. Chromicki, R. Hauser i H. Wojtachnio, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2001, s. 428 ; A. Gołoś, A, Wantuch, Kodeks celny. Komentarz, s. 278; F. Prusak, Kodeks celny. Komentarz, Warszawa 2000, s. 942 - 943).

W związku z powyższym organ celny mógł zatem żądać w zaskarżonej decyzji zapłaty całego długu od ustalonego w niniejszej sprawie dłużnika (tzn. skarżącego), albowiem przepis art. 210 § 3 Kodeksu celnego uznaje wszystkie wymienione w nim kategorie osób równorzędnie za dłużników solidarnych, niezależnie od ich bezpośredniego udziału w samym akcie nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny.

W rozpatrywanej sprawie odpowiedzialność R. P. wynika z tego, iż jako osoba posiadająca sporny pojazd wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, że w chwili wejścia w posiadanie samochodu był to towar wprowadzony nielegalnie. W ocenie Sądu ustalenia w tym zakresie zostały dokonane przez organy celne obu instancji w prawidłowy sposób - na podstawie trafnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Przez pojęcie należytej staranności rozumie się w orzecznictwie sądowym staranność wymaganą od określonego podmiotu w stosunkach danego rodzaju. Jest to przy tym miernik staranności o charakterze obiektywnym, wymagający kierowania się zasadami wynikającymi z ogólnego doświadczenia, ogólnej wiedzy i zwyczajów przyjętych w stosunkach danego rodzaju (zob. m. in. wyrok NSA z 6 grudnia 2002 r., sygn. akt I SA/Po 1624/01). Skarżący kierując się tak rozumianą starannością, jako osoba wchodząca w posiadanie spornego pojazdu, winien podjąć czynności, zmierzające do sprawdzenia jego stanu prawnego, to znaczy ustalenia czy przedmiotowy samochód został wprowadzony na polski obszar celny legalnie, czyli po dokonaniu zgłoszenia celnego i uiszczeniu należności celnych wymaganych prawem.

W przedmiotowej sprawie w toku postępowania przed organami administracji skarżący nie przedstawił umowy zakupu samochodu, nie wskazał tego sprzedawcy nie podjął żadnych czynności rejestracyjnym po wejściu w posiadanego spornego samochodu, co doprowadziło organ administracji do wniosku, że skarżący nie zachował należytej staranności przy wejściu w jego posiadanie. Wskazuje na to przede wszystkim wyrok Sądu Rejonowego w N.T. z dnia [...], sygn. [...] uznający R.P. za winnego przerobienia zarówno numeru nadwozia jak i silnika w samochodzie osobowym marki Opel KADETT i potwierdzający, że zatrzymany pojazd z całą pewnością nie był tym samym, który R.P. kupił w komisie "[...]" w N.T. w dniu [...], na co wskazywał w toku postępowania administracyjnego.

Wskazany wyrok trafnie został uznany przez organy celne jak okoliczność przesądzająca o braku zachowania należytej staranności przez R.P.. W opisanych okolicznościach skarżący co najmniej mógł bowiem dowiedzieć się o nieuregulowanym statusie prawnym przedmiotowego pojazdu, skoro nie dysponował żadnymi dokumentami dotyczącymi spornego samochodu. Nie był to pierwszy nabywany przez niego pojazd i z pewnością wiedział on o konieczności posiadania takich dokumentów jak umowa sprzedaży oraz dowód rejestracyjny itp.

Odnosząc się do zarzutu R.P. zawartego w skardze należy podkreślić, że postępowanie karne jest innego rodzaju postępowaniem niż postępowanie celne, które jest prowadzone w oparciu o odrębne uregulowania. W sprawie skarżącego powagą rzeczy osądzonej są objęte wyłącznie kwestie związane z przerobieniem numerów i wiążąca się z tym odpowiedzialność karna, podczas gdy zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz związane z tym prawa i obowiązki finansowe wobec Skarbu Państwa podlegały wówczas uregulowaniom kodeksu celnego. Zatem decyzja kończąca to postępowanie, która opiera się na tym samym stanie faktycznym została wydana na podstawie innej regulacji prawnej - art. 9, art. 38, art. 210, art. 222 § 3, art. 262 kodeksu celnego oraz art. 133 §1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej i z tego względu nie jest sprzeczna z wyrokiem wydanym przez Sąd Karny na podstawie przepisów art. 69 §1, art. 71 §1, art. 230 §2, art. 306 kodeksu karnego. Jednocześnie sam fakt ukarania skarżącego jedynie za przerobienie numerów nie mógł stanowić podstawy do zwolnienie go z obowiązku uiszczenia należności celnych. Ze względu na brak szczegółowych danych na temat okoliczności wejścia w jego posiadanie i nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny oraz faktu legalizacji przedmiotowego pojazdu poprzez przerobienie numerów nadwozia i silnika w czasie, gdy R. P. był w jego posiadaniu należy stwierdzić, iż organy celne obu instancji prawidłowo uznały skarżącego za dłużnika celnego z tytułu posiadania pojazdu wprowadzonego nielegalnie na teren Polski - na podstawie art. 210 § 3 pkt. 3 Kodeksu celnego.

Wobec powyższego należało uznać, iż zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec o jej oddaleniu.

/-/ W. Długaszewska /-/ M. Lorych - Olszanowska /-/ T.M. Geremek

K.P.d