Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 486/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 86 poz 959
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 486/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 listopada 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr), Sędziowie: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk, WSA Urszula Zięba, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008r., sprawy ze skarg G. M., T. W. i S. S., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania podatkowego, I. uchyla zaskarżone postanowienia. II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz G. M. koszty postępowania w kwocie 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem), na rzecz T. W. koszty postępowania w kwocie 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) i na rzecz S. S. koszty postępowania w kwocie 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem).


UZASADNIENIE

Na podstawie umowy z dnia 21 stycznia 2004r. skarżący - G. M., S. S., T. M. nabyli po 1/3 udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w B. składającej się z działek [...], [...], [...] od "[...]" Sp. z.o.o. z siedzibą w B. Ustalona w umowie cena wynosiła dla każdego ze skarżących po 61.666,66 zł, co stanowi 1/3 kwoty 185.000,00 zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, iż podana przez skarżących wartość udziału w prawie użytkowania wieczystego nie odpowiada wartości rynkowej z dnia dokonania czynności cywilnoprawnej i wezwał strony umowy do podwyższenia tej wartości. W związku z tym, że skarżący nie wyrazili zgody na podwyższenie wartości udziału w prawie użytkowania wieczystego w wysokości zaproponowanej przez organ podatkowy, Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał określenia wartości przedmiotu umowy na podstawie opinii powołanego biegłego.

Postanowieniami z dnia [...] , Nr [...], Nr [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił stronom umowy - G. M. oraz [...] Wytwórni Maszyn Spółka z.o.o. koszty postępowania, obejmujące należność za sporządzoną przez biegłego opinię w kwocie 190,32 zł, S. S. oraz [...] Wytwórni Maszyn Spółka z.o.o. koszty postępowania, obejmujące należność za sporządzoną przez biegłego opinię w kwocie 190,32 zł, T. W. oraz [...] Wytwórni Maszyn Spółka z.o.o. koszty postępowania, obejmujące należność za sporządzoną przez biegłego opinię w kwocie 190,32 zł. Wartość 1/3 części prawa użytkowania wieczystego w przedmiotowej nieruchomości ustalona przez biegłego wyniosła 90.403,00 zł, a zatem przekracza o 33% wartość podaną przez strony, stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 86, poz. 959 z późn. zm. W brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku podatkowego tj. w dniu 21.01.2004 r.) koszty opinii biegłego ponoszą solidarnie strony umowy.

Na powyższe postanowienia G. M., S. S. oraz T.W. wnieśli zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu podnoszą, iż nie zgadzają się z ustaleniem przez organ podatkowy innej kwoty wartości udziału w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości, a w związku z tym nie zgadzają się z koniecznością poniesienia kosztów opinii biegłego.

Postanowieniami z dnia 1 lutego 2008 r. Nr [...], [...], Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.

Na powyższe postanowienia G. M., S. S. i T. W. złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając, iż postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej oraz art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Skarżący wnieśli o uchylenie postanowień w całości i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skarg, skarżący odwołali się do sentencji postanowień, które obejmowały ustalenie kosztów postępowania podatkowego, natomiast w ostatnim zdaniu postanowień zawarto pouczenie, iż należność z tytułu kosztów postępowania należy uiścić w terminie 14 dni od doręczenia tych postanowień. Skarżący podnoszą, że w sentencji postanowień nie nałożono na nich obowiązku zapłaty kosztów postępowania podatkowego. Skarżący wnoszą również o rozpatrzenie powyższych skarg wraz ze skargami na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, którymi organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określające podatek od czynności cywilnoprawnych. Zdaniem skarżących gdyby powyższa decyzja została uchylona, nie byłoby podstaw do płacenia przez strony umowy sprzedaży kosztów opinii rzeczoznawcy.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych koszty opinii biegłego zostały skarżącym ustalone zasadnie.

Na mocy przepisu art. 111 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rozprawie w dniu 15 września 2006 r. postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Kr 676/04 ze do I SA/Kr 689/04 i prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr I SA/Kr 676/04.

Rozpoznając skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z treści art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję/postanowienie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargi należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów, niż te wskazywane przez skarżących.

W przedmiotowej sprawie istotne są kwestie proceduralne, które sąd administracyjny był władny uwzględnić z urzędu, a które w zasadzie czynią bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zaskarżonych postanowień. Zaskarżone postanowienia nie zostały skierowane do wszystkich stron postępowania (stron czynności cywilnoprawnej), jako adresata wskazano jedynie kupujących G. M., S. S., T. W., podczas gdy stroną postępowania był również sprzedawca "[...] Wytwórnia Maszyn" Sp. z.o.o. z siedzibą w B., do którego adresowane były decyzje organu I instancji, a zetem przyjąć należy, że "[...] Wytwórnia Maszyn Spółka z o. o. z siedzibą w B. nie brała udziału w sprawie bez swojej winy.

W niniejszej sprawie przedmiotem postanowień organów podatkowych było ustalenie stronom umowy - G. M., S. S., T. W. jako kupującym oraz [...] Wytwórni Maszyn Spółka z.o.o. jako sprzedawcy koszty postępowania, obejmujące należność za sporządzoną przez biegłego opinię. Wartość 1/3 części prawa użytkowania wieczystego w przedmiotowej nieruchomości ustalona przez biegłego wyniosła 90.403,00 zł, a zatem przekracza o 33% wartość podaną przez strony, stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 09 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 86, poz. 959 z późn. zm. W brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku podatkowego tj. w dniu 21.01.2004 r.) koszty opinii biegłego ponoszą solidarnie strony umowy. Treść wyżej przytoczonych przepisów wyznacza podmiotowy zakres postępowania w sprawie ustalenia kosztów opinii biegłego w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych, co oznacza, że stronami takiego postępowania powinny być strony, podlegającej opodatkowaniu, czynności cywilnoprawnej i mają one prawo do uczestniczenia we wszystkich istotnych czynnościach procesowych, wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz powinny być adresatami wydawanych decyzji podatkowych jak również postanowień w przedmiocie kosztów opinii biegłego.

Jak wynika z akt postępowania podatkowego, postępowanie podatkowe przed organem I instancji toczyło się z udziałem obydwu stron czynności cywilnoprawnej, natomiast postępowanie zażaleniowe toczyło się tylko z udziałem tylko jednej strony umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego, to jest skarżących, natomiast druga strona tej umowy "[...] Wytwórni Maszyn" Sp. z.o.o. z siedzibą w B. była tego udziału pozbawiona. Tym samym postępowanie organu podatkowego II instancji obarczone było kwalifikowaną wadą, określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania. Wszystkie istotne czynności i akty procesowe, a mianowicie postanowienia o niezałatwieniu sprawy w terminie, postanowienia dotyczące możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebranego materiału dowodowego jak również postanowienia organu odwoławczego, dokonywane były tylko wobec skarżących z pominięciem drugiej strony czynności cywilnoprawnej.

Jeżeli przedmiotem postępowania jest zobowiązanie podatkowe ciążące solidarnie na dwóch podatnikach (lub na większej ilości podatników), każdy z tych podatników powinien uczestniczyć w postępowaniu w charakterze strony. Podobnie jeżeli koszty opinii biegłego ponoszą solidarnie strony czynności cywilnoprawnej każda z tych stron powinna uczestniczyć w postępowaniu w charakterze strony. W przeciwnym wypadku, postępowanie jest dotknięte wadą, która jest przesłanką wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji/postanowienia przez sąd administracyjny.

Skoro zatem w postępowaniu podatkowym nie brała udziału jedna z jego stron, to dokonywanie przez Sąd oceny zarzutów sformułowanych w skardze należy uznać za przedwczesne, zaś przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ podatkowy będzie zobowiązany przeprowadzić postępowanie przy udziale obu stron czynności cywilnoprawnej. W zaistniałej sytuacji badanie legalności postanowień pod kątem zarzutów skargi należało uznać za przedwczesne.

Naruszenie przepisów dotyczących udziału strony w postępowaniu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania niezależnie od tego, czy miało wpływ na wynik sprawy i treść rozstrzygnięcia, czy też nie, bowiem sam brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu lub jego stadium stanowi dostateczną formalną podstawę do wznowienia.

Z kolei naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyn określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez względu na to, czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Uregulowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b cyt. ustawy ma bowiem na względzie ochronę obiektywnego porządku prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżone postanowienia.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).