Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1626/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, (spr.), Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, Protokolant Elżbieta Cymanowska, po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 7 sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 95,00 (słownie: dziewięćdziesiąt piec złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 17 stycznia 2001 r., uzupełnionym oświadczeniem z 14 marca 2001 r. W. C. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 2.372 zł. W uzasadnieniu złożonego wniosku podatniczka opisała swoją trudną sytuacją rodzinną i materialną, podkreślając fakt zadłużenia oraz pozostawania bez pracy.

Decyzją z dnia 26 kwietnia 2001 r. Urząd Skarbowy działając na podstawie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), odmówił umorzenia przedmiotowej zaległości nie znajdując przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie ze złożoną deklaracją PIT-13 o wysokości uzyskanego dochodu z odpłatnego zbycia akcji, podatnik osiągnął w styczniu 2001 r. dochód w wysokości 12.500 zł od którego należało odprowadzić podatek w kwocie 2.372 zł. Podkreślono, że pomimo trudnej sytuacji podatnika brak jest podstaw do uznania, że zapłacenie kwoty podatku przy ww. wysokim dochodzie, może w znaczący sposób wpłynąć na status materialny rodziny. Natomiast organ podatkowy nie może odpowiadać za zadłużenie będące skutkiem nie wywiązywania się przez podatników z wiążących ich umów cywilnoprawnych.

Od decyzji tej podatnik złożył odwołanie, wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku. W. C. podtrzymując przedstawioną uprzednio argumentację podkreśliła, że utrzymuje ona swoją czteroosobową rodzinę wyłącznie z otrzymywanej renty chorobowej.

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2001 r. wydana w trybie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżona decyzję.

W uzasadnieniu przywołano treść art. 67 § 1 Ordynacji Podatkowej wskazując, że z uwagi, iż instytucja umorzenia jako odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, ma charakter nadzwyczajny. Tym samym także podlegające ocenie przesłanki przemawiające za jej zastosowaniem winny mieć postać równie szczególnych okoliczności, niezależnych od sposobu postępowania podatnika oraz których wystąpienie powoduje, iż zaplata zaległości może spowodować zagrożenie egzystencji rodziny. Organ odwoławczy nie dopatrzył się jednak ww. przesłanek, rym bardziej, że przedmiotowa zaległość podatkowa powstała w związku z nieodprowadzeniem podatku ze sprzedaży akcji. Izba Skarbowa przyznała, że sytuacja materialna podatnika jest niewątpliwie trudna; ale i zbliżona do sytuacji wielu innych podatników. Natomiast obowiązek terminowego i rzetelnego wywiązywania się ze zobowiązań podatkowych względem Skarbu Państwa ciąży także na osobach osiągających niskie dochody.

Od decyzji tej W. C. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wskazała, że za przyznaniem ulgi niezmiennie przemawia jej trudna sytuacja materialna i rodzinna, ściśle związana także z bardzo złym stanem zdrowia skarżącej.

W załączeniu do skargi przedłożone zostały dokumenty obejmujące m.in. wyrok Sądu Okręgowego z dnia 1 marca 2001 r. przyznający skarżącej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz protokół badań sądowo - lekarskich.

Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymała dotychczasowe stanowisko sprawie.

Zgodnie z art. 97 § I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 67 § 1 Ordynacji Podatkowej, stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ocena, czy w konkretnej sprawie wy stępują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych pozostawiona więc została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę.

Decyzje z zakresu uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej. Jednakże kontrola tego typu decyzji ogranicza się tylko i wyłącznie do badania poprawności przeprowadzenia przez organy postępowania wyjaśniającego. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę pod

względem zgodności z prawem. Tym samym, skoro Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest władny wkraczać w sferę samego uznania organów podatkowych. W świetle wskazanego wyżej przepisu Sąd nie jest bowiem uprawniony ani do oceny słuszności ani celowości zaskarżonej decyzji. Kontrola decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc po pierwsze do oceny, czy organ podatkowy dokładnie wyjaśnił stan taktyczny sprawy a więc uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, oraz po drugie czy nie naruszył on w ramach swego uznania zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazane stanowisko dotyczące zakresu kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie zostało powszechnie przyjęte w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego - m.in. wyrok SN z 8 listopada 1996 r. sygn. akt III RN 24/96, wyrok NSA z 26 kwietnia 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 992/99, wyrok NSA z 28 października 2003 r. sygn. akt SA/Bd 1830/03, wyrok NSA z 16 stycznia 2003 r. sygn. akt SA/SA 945/01.

Dla przyjęcia, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, Sąd bada czy w jego toku organy podatkowe zachowały rządzące nim i określone w ustawie Ordynacja podatkowa zasady. Przede wszystkim zgodnie z art. 122 ww. ustawy, w toku postępowania organy podatkowe zobowiązane są podjąć wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W tym celu są one na mocy art. 187 § 1 ww. ustawy zobowiązane do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu postępowanie nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z uwagi na niewyjaśnianie przez organy wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okoliczności.

Organy odmówiły umorzenia zaległości podatkowej, uznając, że wskazana przez skarżącą jej sytuacja rodzinna i materialna nie stanowi wystarczającej podstawy dla zastosowania przedmiotowej ulgi. Organy nie odniosły się jednak do faktu przewlekłej i poważnej choroby skarżącej. Podkreślenia wymaga, że okoliczność ta ujawniła się w pełni dopiero w związku z wniesioną do Naczelnego Sadu Administracyjnego skargą. Ze złożonych na etapie postępowania sądowoadministracyjnego dokumentów wynika bowiem, iż w związku z nieulegajacym poprawie oraz stanowiącym zagrożenie także dla życia skarżącej, złym stanem zdrowia, od 1997 r. pozostaje ona pod stałą opieką lekarską i z tej przyczyny była wielokroć hospitalizowana. Okoliczność ta nie została wyjaśniona na etapie postępowania podatkowego. Organ odwoławczy nie odniósł się do niej także na etapie udzielania odpowiedzi na skargę, podkreślając, iż w jego ocenie zakres podniesionych przez skarżącą argumentów i zarzutów nie uległ zmianie.

Podkreślić jednak należy, iż fakt choroby skarżącej został zasygnalizowany już w odwołaniu, w którym skarżąca wskazała, że pobiera rentę chorobową będącą jedynym źródłem utrzymania rodziny. Lektura pism W. C. znajdujących się w aktach sprawy dowodzi ponadto pewnej nieporadności skarżącej, pozostającej w ocenie Sądu nie bez związku z jej złym stanem zdrowia, co szczególnie obligowało organy do wnikliwego wyjaśnienia podnoszonych w tychże pismach kwestii. Jak wskazano bowiem wyżej w sprawach dotyczących umorzenia zaległości podatkowych, istotnym dla ich rozstrzygnięcia jest m.in. ustalenie istnienia bądź nieistnienia ważnego interesu podatnika. W ocenie Sądu podkreślenia wymaga, że kryteria tej oceny nie powinny ograniczać się jedynie do kwestii związanych z sytuacją finansową podatnika i możliwościami jego zarobkowania, ale obejmować także inne aprobowane i powszechnie przyjęte wartości jak życie czy zdrowie ludzkie. Natomiast treść wskazanego pojęcia powinna być każdorazowo oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy.

W związku z powyższym, podkreślić należy, że uznaniowy charakter decyzji organu podatkowego nie zwalnia go od obowiązku wszechstronnego zebrania i zbadania materiału dowodowego, całkowitego wyjaśnienia sprawy i wydania decyzji przekonującej pod względem prawnym i faktycznym.

Z powyższych względów, Sąd stwierdzając naruszenie przepisów procedury, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 145 § 1 pkt ] lit. c/. uchylił zaskarżoną decyzję.

W ponownym postępowaniu organ administracji państwowej powinien przeprowadzić pełne i wyczerpujące postępowanie dowodowe w zakresie dotyczącym stanu zdrowia skarżącej, a wydając ostateczną decyzję ustosunkować się wyczerpująco do wszystkich okoliczności sprawy.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, określającego czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sadu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia sprawy przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.