Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 13/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 pkt 2, art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Beata Kozicka, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi J.S., A Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach na rzecz J. S. kwotę 12.976 zł (słownie: dwanaście tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach na rzecz A Sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 12.976 zł (słownie: dwanaście tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. - dalej: kpa) oraz art. 140 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 pkt 2 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126 ze zm., dalej: Pgg), po rozpatrzeniu odwołań: J. S. i "B" Sp. z o.o. w T., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...] r., nr [...], ldz. [...] ustalającą ww. podmiotom solidarnie opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 9.302 ton kopaliny –piasku na działkach nr [...], [...], [...], [...] położonych w S., gmina B. powiat B. za okres od [...] do [...] r.

Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Wydziału do walki z Przestępczością Gospodarczą Komendy Powiatowej Policji w B. pismem z [...] r. poinformował Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K.. o wydobywaniu bez wymaganej koncesji piasku z terenów położonych w miejscowości S., na skrzyżowaniu ulicy [...] z [...]. W [...]r. przedstawiciele Okręgowego Urzędu Górniczego w K. dokonali rozpoznania w terenie. W wyniku przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że przy [...] w S. (w rejonie skrzyżowania z ul. [...]), znajdują się dwa wkopy w piasku, o powierzchniach 1100 m2 i 2100 m2. W skarpach i spągach wkopów stwierdzono piasek. We wkopach nie stwierdzono wkładek innych skał, np. iłów, glin, itp. W trakcie rozpoznania nie prowadzono żadnych prac na tym terenie. W rejonie wkopów nie stwierdzono żadnych maszyn, urządzeń lub instalacji. Wzdłuż wschodniej krawędzi wkopów składowano pięć pryzm ziemi oraz dwie nieforemne pryzmy kamieni z ziemią. Wymiary pryzm ziemi wynosiły: średnica u podstawy ok. 3-4m i wysokość ok. 1,5m.

Organ I instancji ustalił dane właścicieli działek nr [...], [...], [...], [...], dalej ustalił, że działki trzy działki o nr [...], [...], [...] zostały przez właścicieli wydzierżawione J. S. (dalej: dzierżawca, zleceniodawca) na dwa miesiące poczynając od [...] r. celem wymiany gruntu, przy czym strony przedłużyły termin dzierżawy działek do [...]r. Organ ustalił również, że na tym terenie nie były zgłaszane żadne roboty budowlana ani wydawane stosowne zezwolenia.

Ponadto organ stwierdził, że w dniu [...] r. dzierżawca zlecił "B" Sp. z o.o., z siedzibą w T. ul. [...] (dalej: wykonawca, Spółka, zleceniobiorca) zadanie polegające na wyrównaniu terenu (ściągnięcie humusu). Roboty zostały wykonane i odebrane [...] r., co potwierdzono protokołem, a dzierżawca zapłacił gotówką Spółce za wykonane roboty 12 300,00 zł., co potwierdzono dowodem wpłaty. Ustalono numer rejestracyjny samochodu ciężarowego, którym wywożono materiał z terenu, tj. [...] i jego posiadacza. Pismem z [...] r., Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. zawiadomił dzierżawcę i M. F. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą "C" w miejscowości O. jako posiadacza pojazdu nr rej. [...], którym wywożono piasek z terenu o wszczęciu z urzędu postepowania w sprawie eksploatacji kopaliny bez wymaganej koncesji na działkach nr [...], [...], [...], [...] położonych w S., gmina B. powiat B. za okres od maja do czerwca 2016 r.

M. F. zaprzeczyła, jakoby dokonywała wykopów na terenie przedmiotowych działek. Z kolei, dzierżawca przedłożył dokumenty, mające potwierdzić, że zawarł w dniu [...] r. z A. F. umowę poddzierżawy dzierżawionych przez siebie działek. Umowa została zawarta na czas do dnia [...] r. tj. na czas wymiany gruntu. Następnie dzierżawca przedłożył kolejne dokumenty, z których miałoby wynikać, że poddzierżawca zawarł z kolei, umowę o roboty budowlane z "C" O. Sp. z o.o. , której przedmiotem było wybudowanie Centrum Logistycznego S. i to ta firma miała dokonać wykopów na dzierżawionych działkach. Nadzór nad robotami miał pełnić M. S..

Pismem z 2 marca 2016 r., Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. zawiadomił S. F. jako Prezesa Zarządu "B" Sp. z o.o. o wszczęciu z urzędu postepowania w sprawie eksploatacji kopaliny bez wymaganej koncesji na działkach nr [...], [...], [...], [...] położonych w S., gmina B. powiat B. za okres od maja do czerwca 2016 r.

Z kolei, decyzją z [...] r., organ I instancji umorzył postepowanie wszczęte wobec M. F., uznając bezprzedmiotowość postępowania i brak podstaw do uznania jej za stronę postępowania.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ I instancji, decyzją z dnia [...] r. ustalił dla Spółki i dzierżawcy, solidarnie opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 9.302 ton kopaliny –piasku na działkach nr [...], [...], [...], [...] położonych w S., gmina B. powiat B. za okres od [...] do [...] r.

Od powyższej decyzji obie strony wniosły odwołanie.

Decyzją z [...] r., Prezes Wyższego Urzędu Górniczego uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie organu odwoławczego istniała konieczność uzupełnienia ustaleń faktycznych, przy czym organ nie ograniczył przy ponownym rozpatrywaniu sprawy sposobu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do istnienia okoliczności i oceny dowodów, w tym również co do dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji. Rozwadze organu pozostawił potrzebę ponownego przeprowadzenia oględzin przedmiotowych działek.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, przeprowadzono w dniu [...] r, oględziny terenu, uprzedzając o terminie oględzin strony i wszystkich zainteresowanych. Oględziny potwierdziły dwa wykopy piasku o głębokości ok. 3 m. Wykonano pomiary oraz wysłuchano właścicieli działek.

Właściciele działek, do protokołu z oględzin zgodnie oświadczyli, że w czasie prowadzenia prac ziemnych, dysponentem terenu był dzierżawca działek, ponadto oświadczyli, że nikt nie poddzierżawiał działek i nie znają poddzierżawcy. Piasek był wywożony na budowę drogi w gminie B., a roboty nadzorował T. F. – wspólnik zleceniobiorcy, a prywatnie mąż S. F. – Prezesa Zarządu "B" Sp. z o.o.

Organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy o protokoły przesłuchania w Komendzie Powiatowej Policji w B. A. F., M. S.. Przesłuchał w obecności pełnomocników dzierżawcy i Spółki właścicieli działek: I. S., E. S., T. S., Z. K., G. Z.. Sporządzono dodatkowo w październiku 2017 r. dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji na wszystkich czterech działkach. Dodatkowo organ przesłuchał T. F. – wspólnika Spółki, S. F.- Prezesa Zarządu Spółki i dzierżawcę.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...] r. ustalił dla Spółki i dzierżawcy, solidarnie opłatę podwyższoną w kwocie [...] zł za wydobycie bez wymaganej koncesji 9.302 ton kopaliny –piasku na działkach nr [...], [...], [...], [...] położonych w S., gmina B. powiat B. za okres od [...] do [...] r.

Organ ustalił, że wydobyciem piasku na terenie działek nr: [...], [...], [...] i [...], w S. przy [...] zajmowała się Spółka. W trakcie wykonywania tych prac pozyskano piasek z dwóch wkopów, w ilości 5814m2, tj. 9302Mg. Spółka prowadziła wydobycie piasku na terenie wydzierżawionym przez dzierżawcę, który zawarł umowy dzierżawy, w celu wymiany gruntu z każdym z właścicielami działek nr: [...], [...] i [...]. Umowy dzierżawy gruntu zawarto w dniu [...]r., po czym, dzierżawca w dniu [...]r., zlecił Spółce wykonanie wyrównania terenu na działkach nr: [...], [...] i [...], w S. i prace te odebrał [...] r. oraz za nie zapłacił.

Na podstawie dokonanych pomiarów przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w K., w dniu [...]r. ustalono, ilość kopaliny wydobytej bez koncesji. Dokumentacja sporządzona w październiku 2016 r. została uzupełniona o dokumentację z października 2017 r. ustalającą ilość wydobytej kopaliny bez koncesji.

Ponadto organ ustalił, że Spółka nie posiadała tytułu prawnego do prowadzenia robót na działce nr [...], której właścicielami są: J. K., P. K., J. K. i H. R. Skarżący nie zawarli umowy dzierżawy z właścicielami tej działki, zajętej bezumownie. Powierzchnia terenu objętego robotami ziemnymi na działce nr [...] wynosi ok. 380m2.. Świadkowie oraz strony postępowania w trakcie przesłuchań wskazywali różne firmy prowadzące prace ziemne na przedmiotowym terenie w czerwcu 2016 r i na początku lipca 2016 r. Wszystkie te firmy należały do członków rodziny F., zamieszkałej w O. Na podstawie przedłożonych dokumentów przez strony postępowania: S. F. - Prezesa Zarządu Spółki i dzierżawcę ustalono, że prace ziemne na tym terenie wykonała Spółka. Jednocześnie, T. F. i S. F. oświadczali, że prace te polegały na wymianie gruntu oraz rekultywacji terenu i nie miały one na celu wydobywania piasku. Jako potwierdzenie wykonania wymiany gruntów na tym terenie, strona przedłożyła następujące dokumenty umowę zlecenia z dnia [...]r., obejmującej ściągnięcie humusu z całej powierzchni działek nr [...], [...] i [...], protokół technicznego odbioru robót z dnia [...]r., fakturę z dnia [...]r., za wykonane wyrównanie terenu oraz dokument KP z dnia [...]r., potwierdzający uiszczenie należności za wykonane prace.

Organ, nie uznał tych dowodów za wiarygodne, ponieważ są sprzeczne z ustalonym w sprawie stanem faktycznym. Przeprowadzona [...] r. wizja na działkach wykazała wykonanie prac ziemnych, w wyniku których powstały dwa wkopy w piasku, o łącznej kubaturze 5814 m2. Wydobytego piasku na tym terenie nie stwierdzono. Stwierdzono natomiast pryzmy ziemi i kamieni z ziemią, składowane wzdłuż wschodniej krawędzi wkopów. W trakcie wizji nie stwierdzono wykonania jakichkolwiek prac świadczących o wyrównaniu terenu i jego rekultywacji. W trakcie przeprowadzonej kolejnej wizji terenu w dniu [...]r., w obecności właścicieli działek oraz pełnomocnika strony stwierdzono, że na działkach nr: [...], [...], [...] i [...] w S., nie występuje gleba, a w miejscach w których jej nie stwierdzono, jej miąższość wynosi do 0,3m. Bezpośrednio pod glebą występuje piasek. Powyższe świadczy w sposób jednoznaczny o zamiarze wydobywania piasku przez wykonawcę prac ziemnych.

Właściciele działek potwierdzili, że prace ziemne polegające na wykonywaniu wkopów, prowadzono na przełomie czerwca i lipca 2016 r. W trakcie tych prac pozyskiwano piasek i w powstałe wkopy lokowano odpady niewiadomego pochodzenia. Po interwencji właścicieli działek, zaprzestano wykonywać prace ziemne na działkach nr: [...], [...], [...] i [...]. Organ nadzoru górniczego ustalił, że po [...] r. nie prowadzono już żadnych prac ziemnych na tym terenie, a wszystkie maszyny i urządzenia zostały z tego terenu wywiezione. Z treści wyjaśnień właścicieli działek, składanych w trakcie przesłuchań w siedzibie Okręgowego Urzędu Górniczego w K. wynika, że w okresie od końca czerwca 2016r. do 5 października 2016r., stan wykonanych prac pozostał niezmieniony. Według oświadczeń złożonych przez przedstawicieli Spółki oraz dzierżawcy, w dniu [...]r. dokonano technicznego odbioru robót. Zainteresowani przedłożyli do akt sprawy protokół tego odbioru technicznego z dnia [...]r. Z treści protokołu wynika, że w zakresie przeprowadzonych robót, wykonano ściągnięcie humusu z całej powierzchni działki, a prace te rozpoczęto w dniu [...]r. i zakończono w dniu [...]r. Z protokołu wynika, że odbioru dokonał dzierżawca przy udziale S. F. i K. S. jako przedstawicieli Spółki. Organ uznał za sprzeczne, z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, dane przedstawione w tym protokole. Powyższe oparł na wynikach z wizji przeprowadzonej przez przedstawicieli organu nadzoru górniczego w dniu [...]r. oraz w dniu [...]r. Podczas tych wizji stwierdzono głębokie wkopy w piasku. Stwierdzono, że miąższość gleby wynosi od 0,0 m do 0,3 m. Bezpośrednio pod glebą zalegał piasek. We wkopach zdeponowano masy ziemne z gruzem betonowym. Stwierdzony podczas wizji terenu jego stan faktyczny świadczy o braku wymiany gruntów i rekultywacji tego terenu. Stan faktyczny terenu nie znajduje potwierdzenia w protokole technicznego odbioru robót.

Za niewiarygodne organ uznał wyjaśnienia dzierżawcy, jakoby właściciele działek deponowali w wykonanych wykopach odpady, gdyż to właśnie jeden z właścicieli zgłosił ten proceder Policji, w czerwcu 2016r. Za niewiarygodne organ uznał również wyjaśnienia dzierżawcy, dotyczące umowy poddzierżawy przez niego terenu oraz zlecenia przez poddzierżawcę A. F. wykonania Centrum Logistycznego dla samochodów ciężarowych, przez firmę "C" O. Sp. z o.o. w B. na działkach nr: [...], [...] i [...] w S.. Z kopii dokumentów przedstawionych przez dzierżawcę w dniu 2 grudnia 2016r. oraz przez Prezesa Zarządu Spółki, w trakcie składania wyjaśnień w dniu [...]r. wynika, że wszelkie prace na tym terenie, w okresie od [...]r. do [...]r., wykonywała skarżąca Spółka, a nie Spółka O.. Faktycznym dysponentem działek nr: [...], [...] i [...], był dzierżawca, jako strona umów dzierżawy działek, który zlecił Spółce wykonanie prac ziemnych na terenie działek nr: [...], [...] i [...],. W trakcie prowadzenia tych robót, zajmował stanowisko w sprawie, jako dzierżawca terenu wobec właścicieli działek, a po zakończeniu zleconych prac, dokonał ich odbioru technicznego i uiścił opłatę za ich wykonanie.

Po analizie treści dokumentów przedłożonych przez dzierżawcę, dotyczących prowadzenia prac ziemnych przez A. F. jako poddzierżawcy terenu oraz "C" O. Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w B., jako wykonawcy prac ziemnych, organ uznał, że dokumenty te nie zasługują na wiarę i są sprzeczne z ustalonym w sprawie stanem faktycznym. W trakcie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że żaden z właścicieli działek, którzy je wydzierżawili, jak również nikt z przedstawicieli Spółki, jako wykonawcy prac ziemnych, nie znał A. F.. Wszelkie działania na tym terenie, prowadził wyłącznie dzierżawca działek, co potwierdzili właściciele działek nr [...], [...] i [...]. Z analizy Umowy o roboty budowlane z dnia [...]r., zawartej pomiędzy A. F. a "C" O. Sp. z o.o., sp. k. na wykonanie Centrum Logistycznego dla samochodów ciężarowych na działkach nr [...], [...] i [...] w S. wynika, że wykonawca prac powinien rozpocząć roboty budowlane w terminie 3 dni od dnia przekazania terenu budowy, tj. w dniu [...]r. Zakończenie robót ustalono w ciągu 50 (...) od przekazanego terenu budowy wykonawcy. Nadzór nad realizacją umowy sprawować miał M. S.. Organ ustalił, że wyżej wymieniony nie sprawował nadzoru nad prowadzeniem domniemanych robót budowlanych oraz nie posiada prawa do wykonywania zawodu w specjalności budowlanej, nie zna S. i T. F. A. F. nie posiadał pozwolenia na budowę Centrum Logistycznego S., co potwierdziło również pismo Naczelnika Wydziału Architektury Starostwa Powiatowego w B. z [...]r. Starosta B., jako organ administracji architektoniczno-budowlanej, nie wydał pozwolenia na budowę oraz nie przyjął zgłoszenia na prowadzenie robót budowlanych na przedmiotowym terenie. Starosta B. nie wydał również decyzji, w sprawie rekultywacji i zagospodarowania gruntów na tym terenie.

Organ zwrócił uwagę, że termin prowadzenia budowy Centrum Logistycznego dla samochodów ciężarowych w S. przez "C" O. Sp z o.o. sp. k. w B., pokrywał się z terminem prowadzenia rekultywacji i wyrównaniem terenu przez Spółkę. Zaznaczono, że prowadzenie robót na tym samym terenie, w tym samym czasie, przez dwie różne firmy, w odmiennym zakresie, wyklucza się wzajemnie. Powyższe potwierdza fakt braku znajomości wykonawcy prac ziemnych z poddzierżawcą terenu, jak i jego reprezentantem. Podkreślono dalej, że wiarygodność dokumentów przedłożonych przez dzierżawcę, wskazujących jakoby dokonał on poddzierżawy działek nr [...], [...] i [...] A. F., w celu wybudowania Centrum Logistycznego dla samochodów ciężarowych w S., podważa fakt, że na działkach wydzierżawionych od ich właścicieli planowano wymianę gruntu, a nie budowę, na którą inwestor nie posiadał stosownego pozwolenia, wydanego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Powyższe potwierdzają protokoły z przesłuchania przez policję A. F. z dnia [...]r. oraz M. S. z dnia [...]r. W związku z powyższym, organ nadzoru górniczego uznał informacje o poddzierżawieniu terenu działek nr: [...], [...] i [...] w S. przez A. F. oraz prowadzenia prac ziemnych przez "C" O. Sp z o.o., sp. k. za niezgodne ze stanem faktycznym.

Za początkową datę prowadzonej eksploatacji piasku, w celu ustalenia opłaty podwyższonej, przyjęto dzień [...]r., tj. następny dzień po podpisaniu zlecenia pomiędzy dzierżawcą i Spółką. Jako datę zakończenia tych prac przyjęto dzień [...]r., tj. ostatni dzień w którym strony wykonywały czynności w przedmiotowym terenie, polegające na dokonaniu odbioru technicznego miejsca wykonanych robót ziemnych. Dokonanie odbioru technicznego terenu przeprowadzono według oświadczenia stron poprzez wizję terenu i czynność ta była ostatnią czynnością przeprowadzoną na działkach nr: [...], [...] i [...], w S. przy [...], przez skarżących. Okoliczności te ustalono w oparciu o treść zeznań świadków oraz stron. Świadkowie i strony podali, że prace te prowadzono w maju, czerwcu i lipcu 2016r. W czasie przeprowadzonego postępowania ustalono, że roboty ziemne wykonywano wyłącznie w wyżej ustalonym okresie, wyznaczonym w oparciu o dokumenty sporządzone i przedłożone przez strony postępowania. Organ stwierdził, że wyjaśnienia stron dotyczące okresu prowadzonych prac ziemnych w S., były odmienne w składanych zeznaniach, w których podawano, że wykonywane były w maju, czerwcu lub na początku lipca 2016r. W związku z powyższym, wyjaśnienia stron w zakresie organ uznał za mało wiarygodne.

W oparciu o wykonane pomiary geodezyjne w dniu [...]r. i sporządzoną "Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z października 2016r., organ nadzoru górniczego ustalił, że objętość wydobytego piasku z terenu przy [...] w S. wynosi 5814m2.

W trakcie oględzin terenu, w dniu [...]r., ponownie wykonano pomiary geodezyjne, w oparciu o które sporządzono "Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z października 2017r. W dokumentacji obliczono kubaturę wkopów, która wynosiła 3449m2. Na podstawie zeznań właścicieli tego terenu ustalono, że w okresie od [...]r. do [...]r., prowadzono zasypywanie wkopów materiałem ziemnym z gruzem. Powyższe potwierdziła wizja terenu w dniu [...]r., w trakcie której stwierdzono na tym terenie zdeponowane masy ziemne we wkopach oraz w ich bezpośrednim sąsiedztwie. W związku z powyższym, do obliczenia ilości pozyskanej kopaliny przyjęto całość kopaliny odłączonej od górotworu, zmierzoną w dniu [...]r., i wynoszącą 5814m2. Do obliczenia ciężaru wydobytej kopaliny przyjęto ciężar objętościowy piasku, 1,6m2/tonę. Obliczona ilość pozyskanej kopaliny wynosi 9302 ton.

Powyższe ustalenia organu co do faktu prowadzenia działalności wydobywczej przez dzierżawcę i Spółkę bez wymaganej koncesji legły u podstaw naliczenia opłaty eksploatacyjnej. Ponieważ zgodnie z pozycją 33 tabeli "Stawki opłat na rok 2016", stanowiącej załącznik do obwieszczenia Ministra Środowiska w sprawie stawek opłat na rok 2016, z zakresu przepisów Pgg (M.P z 2016r., poz. 817), opłata eksploatacyjna za wydobywanie piasku wynosi 0,58zł za tonę kopalin a zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 ustawy Pgg, opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość kopaliny wydobytej bez koncesji dlatego też ustalona dla skarżących solidarnie, opłata podwyższona za wydobycie bez wymaganej koncesji 9302 ton kopaliny - piasku na działkach nr: [...], [...], [...] i [...], w S. przy [...], gmina B., powiat B., wyniosła [...] zł.

Decyzja organu nadzoru górniczego została zaskarżona odwołaniami zarówno dzierżawcy i jak i Spółki.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, zaskarżoną decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, podzielił ustalenia organu I instancji, szeroko odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniach, które uznał za niezasadne.

Obie strony złożyły skargi na ww. decyzję organu odwoławczego.

Spółka w swojej skardze zarzuciła naruszenie:

- art. 6 kpa poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej w części, w jakiej ustala ona opłatę podwyższoną względem skarżącej spółki oraz uczestnika postępowania solidarnie, gdy nie ma podstawy prawnej pozwalającej na zastosowanie solidarności w takiej sytuacji, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji w całości w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa;

- art. 28 kpa poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca spółka jest stroną niniejszego postępowania, tj. że posiada interes prawny w rozstrzygnięciu tej sprawy, kiedy przed Sądem Okręgowym w K. XVI Wydział Kamy toczy się postępowanie karne co do zdarzenia, objętego przedmiotem postępowania administracyjnego, skierowane przeciwko zupełnie innemu podmiotowi niźli skarżąca spółka, a to pod sygn. akt; [...], co skutkuje znaczącą dysharmonią pomiędzy tymi postępowaniami, co oznacza, że skarżona decyzja została wydana w stosunku do podmiotu, który nie jest stroną w tym postępowaniu, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji w całości w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 kpa;

- art. 24 §1 pkt 5 kpa poprzez zaniechanie wyłączenia od rozpoznania sprawy administracyjnej pracowników organu, którzy brali udział w wydaniu uchylonej w całości decyzji Okręgowego Urzędu Górniczego z [...] r., co stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a to na podstawie art. 145 §1 pkt 3 kpa;

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niedostateczne rozważenie i błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkiem czego było dokonanie ustalenia faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym, jakoby skarżąca spółka w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. wydobywała kopalinę w postaci piasku z działek o nr: [...], [...], [...] i [...] usytuowanych w S. przy Drodze Krajowej nr [...], nadto jakoby ilość tej kopaliny wyniosła 9302 t, gdy żaden element zgromadzonego materiału dowodowego nie wskazuje chociażby, że to skarżąca spółka miała dokonać wydobycia takiej kopaliny;

- art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i 78 § 1 kpa, poprzez zaniechanie ustalenia danych osobowych kierowców ciężarówek wjeżdżających w zakreślonym okresie na teren w/w działek, co za tym idzie - zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania tych podmiotów, pomimo iż czynność taka posiadała merytoryczną doniosłość dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a to wobec możliwości weryfikacji uzyskanych dotychczas od osobowych źródeł dowodowych depozycji odnośnie prac rzeczywiście wykonywanych na nieruchomościach przez "B" Sp. z o.o. z/s w T. oraz - ewentualnie - inne podmioty;

- art. 7 i art. 76 § 1 kpa poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie na podstawie dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji (z października 2016 r.), w sytuacji gdy dowód z oględzin został przeprowadzony z rażącym naruszeniem art. 79 § 1 i 2 K.p.a., bez udziału stron postępowania, a zatem protokół ten nie może stanowić dowodu tego, co zostało w nim stwierdzone;

- art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i 78 § 1 kpa, poprzez pominięcie dowodu z wnioskowanych przez skarżącą spółkę dokumentów, wskazanych pismem z dnia [...] r., a to: zaświadczenia z dnia [...] r., faktury nr [...], faktury nr [...], faktury nr [...], orzeczenia o jakości mieszanek niezwiązanych do ulepszonego podłoża warstw podbudowy i nawierzchni wg PN-EN 13285:2010 z [...] r., faktury nr [...] wraz z załącznikami, zaświadczenia z dnia [...] r. oraz dwóch pism adresowanych do gminy B. z dnia [...] r., pomimo, iż dowody te mogły wykazać okoliczności posiadające merytoryczną doniosłość dla rozpoznania sprawy, tj. okoliczności wykluczające możliwość wykorzystania rzekomo wydobytego bez wymaganej koncesji piasku na potrzeby gospodarcze związane z działalnością gospodarczą T. F.a;

- art. 84 §1 kpa, poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w przedmiocie rozmiaru i ilości rzekomo wydobytej bez wymaganej koncesji kopaliny w oparciu wyłącznie o "rozpoznanie w terenie" przeprowadzone przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w dniu [...] r i sporządzoną następczo na jej podstawie dokumentację ustalającą ilość kopaliny, jakkolwiek ustalenie wskazanych okoliczności niewątpliwie wymagało posiadania wiedzy specjalistycznej, tj. winno być wykazane przy pomocy dowodu z opinii właściwego biegłego, szczególnie zważywszy, iż pomiar dokonany podczas oględzin w dniu [...] r., wskazywał na odmienną kubaturę rzekomo wydobytego piasku (3449 m2 wobec 5814 m2);

- art. 107 § 1 pkt 9 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez brak pouczenia stron postępowania o wysokości wpisu od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;

- art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji z dnia [...] r. w sposób niezgodny z powołanym przepisem, a to poprzez brak konkretnego wskazania faktów i dowodów, na których organ II instancji oparł swoje zapatrywanie;

- art. 80 kpa, wyrażający się w poczynieniu przez organy administracji publicznej, orzekający w sprawie, dowolnych, nie zaś swobodnych ustaleń stanu faktycznego, w żaden sposób nie licujących z zastanym, a polegający na: ustaleniu, iż podmiotem prowadzącym wydobycie kopaliny na terenie opisanych nieruchomości była skarżąca Spółka, podczas gdy żaden z zebranych w sprawie dowodów nie wskazuje, by istotnie Spółka prowadziła wydobycie piasku bez uzyskania wymaganej koncesji; wewnętrznie sprzecznym ustaleniu, że stosunek obligacyjny między skarżącymi, zawiązany umową stron z dnia [...] r. (w aktach sprawy), którego przedmiotem było usunięcie humusu ze wskazanych wyżej nieruchomości, w istocie nie został wykonany, przyjmując jednocześnie, jako datę końcową rzekomego wydobycia kopaliny, datę wynikającą z protokołu odbioru robót (w aktach sprawy), będących przedmiotem wskazanej umowy (dzień [...] r.); nieuzasadnione danie wiary zeznaniom M. S. i A. F., w zakresie w jakim depozycje te pozostają w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonymi w sprawie dowodami z dokumentów, a to odnośnie obecności M. S. na w/w nieruchomościach w czasie, w jakim miało dojść do wydobycia piasku, zawarcia umowy poddzierżawy oraz realizacji przedsięwzięcia budowlanego przez "C" O. Sp. z o.o. Sp. k. z/s w B..

Natomiast skarżący dzierżawca wniósł skargę, w której zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niedostateczne rozważenie i błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji ustalenie niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, iż to na jego zlecenie prowadzone było wydobycie kopaliny - piasku z nieruchomości położonych w S. przy [...], gmina B., powiat B., działki nr [...], [...], [...], [...] w okresie od dnia [...] roku do dnia [...] roku, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób wyprowadzić takich okoliczności;

- art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 kpa w związku z art. 77 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób ukierunkowany na z góry określony cel, ignorujący stan faktyczny oraz zgromadzone w sprawie, wskazane przez skarżącego dowody, w szczególności w postaci dokumentów potwierdzających zakres zleconych przez niego robót ziemnych oraz zeznań świadków M. F., J. T., T. W., K. C., K. K. złożone w sprawie o sygn. [...] prowadzonej przez Komendę Powiatową Policji w B., z których jednoznacznie wynika, iż skarżący nie prowadził wydobycia kopalin, jak również roboty te nie były prowadzone na jego zlecenie, a w konsekwencji wydanie decyzji na podstawie wybranych faktów z pominięciem faktów istotnych, co narusza zasadę praworządności i zasadę zaufania obywateli do organów państwa; art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnych, a nie swobodnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie ustalenia, iż to Skarżący prowadził wydobycie kopalin z nieruchomości położonych w S. przy [...], gmina B., powiat B., działki nr [...], [...], [...], [...] podczas gdy skarżący zlecił jedynie usunięcie humusu ze wskazanych nieruchomości (umowa z dnia [...] roku w aktach sprawy);

- art. 77 kpa, art. 75 kpa, art. 78 kpa, art. 79 kpa, art. 80 kpa oraz art. 84 kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy i pojawiających się rozbieżności i wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, a tym samym błędne ustalenie w przedmiocie rozmiaru i ilości rzekomo wydobytej bez wymaganej koncesji kopaliny, w oparciu o pomiary sporządzone podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] r. - przed wszczęciem postępowania w sprawie, podczas gdy oględziny dokonane w dniu [...] r. wskazywały na całkowicie odmienną kubaturę rzekomo wydobytego piasku;

- art. 79 kpa w zw. z art. 6 kpa, art. 7 kpa poprzez odwołanie się do dowodów przeprowadzonych z naruszeniem prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu;

- art. 24 § 1 ust. 5 kpa poprzez niewyłączenie z udziału w postępowaniu pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, a nadto którzy zeznawali w sprawie karnej prowadzonej przeciwko skarżącemu;

- art. 140 ust. 3 i ust. 5 Pgg. poprzez jego zastosowanie do nieprawidłowo ustalonego, wobec naruszenia przepisów prawa procesowego, stanu faktycznego.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie .

Podkreślił, że na każdym ze zobowiązanych ciąży obowiązek zapłaty opłaty w pełnej wysokości, wobec czego powinni być stronami postępowania w przedmiocie określenia opłaty, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Nie ma przy tym podstaw prawnych do podziału opłaty na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest zobowiązanych.

Zwrócono uwagę, że dla oceny ilości wydobytej kopaliny, wbrew temu co podnosi skarżący, nie ma natomiast znaczenia ustalanie kto i w jakim celu miałby dokonywać zasypywania wykopów, podobnie zresztą jak precyzyjne ustalanie dat rozpoczęcia i zakończenia eksploatacji, które organ I instancji przyjął jako okres pomiędzy [...] r. i [...] r., choć z protokołu technicznego odbioru robót (określonych jako "ściągnięcie humusu'') spisanego pomiędzy skarżącymi w dniu [...] r. wynika, że był to okres pomiędzy dniem [...] r. a dniem [...] r. Odnosząc się do określenia czasookresu prowadzonych robót za pośrednictwem powszechnych geoportali wskazał, że ostatnie dostępne poprzez aplikację Google Earth zdjęcie nieprzekształconego terenu działek pochodzi z dnia [...] r. Przyjmując zatem za datę końcową dzień wykonania obmiaru, niezaprzeczalnym okresem, pomiędzy którym prowadzono wydobycie, bez wskazania granicznych dat rzeczywistego rozpoczęcia i zakończenia eksploatacji byłby okres pomiędzy dniem [...] r. a dniem [...] r. Okres wskazany w decyzji organu I instancji mieści się zatem w ww. granicach czasowych. Nadto poparty jest dokumentem w postaci protokołu technicznego odbioru robót podpisanego przez obu skarżących.

Ustosunkowując się do wywodów obu skarżących dotyczących wyłączenia pracowników organu I instancji organ odwoławczy podkreślił, że brak jest podstaw do wyłączenia pracowników, którzy brali udział w wydaniu uchylonej decyzji przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ administracyjny I instancji.

Na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i wspólnego orzekania pod sygn. III SA/GL 13/19. Skarżący i organ pozostali przy swoich stanowiskach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skargi zasługują na uwzględnienie, przy czym nie wszystkie zarzuty Sąd podziela.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018, poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływana jako p.p.s.a.).. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Wskazać należy, że przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia opłaty eksploatacyjnej podwyższonej jedną decyzją na obu skarżących solidarnie, z których jeden był dzierżawcą trzech działek spośród czterech, na których prowadzono wydobycie kopaliny bez koncesji, a drugi podmiotem wykonującym zlecone mu roboty, zakończone ich odbiorem w dniu [...] r.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 Pgg., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 Pgg., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 Pgg).

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 Pgg, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Z kolei, działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Prawidłowe jest ustalenie organu, że na terenie nieruchomości gruntowych nr ewid. [...], [...], [...] i [...], położonych w S. przy [...], doszło do odłączenia kopaliny (piasku) od złoża, a zatem do jej wydobycia. Przesłankami do wydania decyzji dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej jest prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji i nie zgłosił zamiaru wydobywania kopaliny na zaspokojenie potrzeb własnych organowi nadzoru górniczego.

Zdaniem organu w okresie eksploatacji złoża, od [...] r. do [...] r. wydobycie kopaliny skarżący prowadzili wspólnie, wydobycie kopaliny prowadzone było przez "B" Sp. z o.o. z siedzibą w T., na zlecenie dzierżawcy działek J. S.. W ocenie organu, dokumenty i zeznania świadków zgromadzone w toku postępowania jednoznacznie wskazują podmioty odpowiedzialne za prowadzenie bez wymaganej koncesji eksploatacji piasku z działek o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], [...] w miejscowości S.. Dzierżawca udostępnił Spółce teren i zlecił wykonanie robót, które miały polegać na wyrównaniu terenu na działkach [...], [...] i [...], a w tym ściągnięciu humusu z całej powierzchni działki. Faktycznie jednak miało miejsce wydobycie kopaliny, przy czym żaden ze skarżących nie miał koncesji na wydobywanie kopaliny ani też właściciele nie zgłosili takiego wydobycia na własne potrzeby, na co zezwala art. 4 ust. 2 Pgg, a każdy ze skarżących zaprzecza ustaleniom organu.

W przypadku naruszenia wymagań określonych w art. 4 ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.ust. 2 pgg.

Skarżący zarzucili naruszenie prawa procesowego, jak i materialnego, a skarżąca Spółka w pierwszej kolejności wskazała na brak podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności i wątpliwości co do przyznanego jej statusu strony w postępowaniu o ustalenie opłaty eksploatacyjnej podwyższonej oraz jej wysokości. Z tej przyczyny w pierwszej kolejności Sąd badał tę okoliczność, gdyż nie można oceniać prawidłowego zastosowania prawa materialnego, bez oceny ustaleń faktycznych oraz prawidłowo wskazanej strony postępowania.

Należy zatem wskazać, że w świetle art. 143 ust. 2. Pgg w sprawach określonych w dziale VII, tym tych dotyczących opłaty podwyższonej, stroną postępowania jest odpowiednio przedsiębiorca (pkt 1) albo podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji (pkt 2), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne z rażącym naruszeniem warunków określonych w zatwierdzonym albo podlegającym zgłoszeniu projekcie robót geologicznych (pkt 3), albo podmiot, który prowadzi roboty geologiczne bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych (4). W przypadku braku podmiotu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 i 4, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność lub roboty geologiczne (ust. 3 art. 143).

Należy przy tym zauważyć, że spójnik " albo" wyraża wzajemne wyłączenie się części zdań, stanowi koniunkcję rozłączną, co oznacza, że organ ustalając stronę postępowania zobowiązany jest jednoznacznie określić jeden podmiot wobec którego prowadzi postępowanie i wydaje decyzję.

Brzmienie przepisu nie budzi wątpliwości. Stanowi on katalog zamknięty, stroną postępowania o ustalenie opłaty podwyższonej może być przedsiębiorca posiadający koncesję z naruszeniem jej warunków albo każdy, kto wydobywa kopaliny bez koncesji czy zgłoszenia dopuszczonego na warunkach art. 4 Pgg, albo podmiot dysponujący tytułem prawnym do nieruchomości. Ustawodawca użył spójnika albo i nie wprowadził odpowiedzialności solidarnej wydobywającego wymienionych podmiotów. Solidarna odpowiedzialność została przewidziana w art. 146 ust. 5 i 6 Pgg, ale ten przepis nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 Pgg, działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji za wyjątkiem przypadków wskazanych w art. 4 ust. 1 Pgg. W przypadku naruszenia wymagań określonych w art. 4 ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3 – ust. 3 art. 4 Pgg. Decyzje ustalająca opłatę podwyższoną nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie (art. 143 ust. 10). Przedsiębiorca został zdefiniowany w art. 6 pkt 9 Pgg jako podmiot posiadający koncesję na wydobywanie kopaliny, czyli nie jest to każdy przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą.

Przenosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że sprawa została zainicjowana przez Policję, która powiadomiła organ o nielegalnym wydobywaniu kopaliny- piasku na działkach nr [...], [...], [...], [...] w S., gmina B., powiat B.. Poza sporem jest, że działki poza jedną nr [...] były dzierżawione przez skarżącego, który udostępnił teren Spółce celem wykonania robót objętych zleceniem. Protokół odbioru zleconych robót z dnia [...] r. nie odzwierciedla, jak słusznie stwierdził organ faktycznie prowadzonej działalności na tym terenie. W części objętej wydobyciem działki miały charakter rolny.

Zawiadomienie o nielegalnym wydobywaniu kopaliny złożył na Policji właściciel jednej z działek. Jeden z właścicieli, I. S. widział koparkę i 3 samochody ciężarowe należące do M. F. i T. F.. Ustalono numer rejestracyjny samochodu wywożącego piasek, jak również miejsce wywozu kopaliny. Nie ma wątpliwości, że wydobywanie kopaliny odbywało się w okresie ustalonym przez organ. W tym czasie dysponentem terenu prowadzącym na nim działalność był dzierżawca, który zawierał umowy (dzierżawy, poddzierżawy, zlecenia), przebywał na tym terenie i udostępnił go Spółce.

Z akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z [...] r. organ powiadomił dzierżawcę działek i posiadacza samochodu ciężarowego, którym dokonywano wywozu materiału o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej, których uznał za strony, a następnie tożsame zawiadomienie z [...]r. skierował do skarżącej Spółki, przy czym uprzednio, decyzją umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wobec posiadacza samochodu M. F..

Należy w tym miejscu wskazać, że art. 143 ust. 2 Pgg w sposób jednoznaczny określa stronę postepowania. W przedmiotowej sprawie stroną postępowania mógłby być odpowiednio podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji (pkt 2), albo w przypadku braku takiego podmiotu, stroną jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której prowadzona jest ta działalność.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie strony postępowania i adresata decyzji. Organ prawidłowo i przekonująco odmówił wiary tym dowodom przedstawionym przez dzierżawcę, z których miałoby wynikać, że dysponentem terenu w czasie nielegalnych działań w terenie był poddzierżawca, który rzekomo miał rozpocząć w tym samym czasie inwestycję budowlaną. W jaskrawy sposób widać, że usiłowanie przerzucenia odpowiedzialności na rzekomego poddzierżawcę stanowi jedynie nieudolną linię obrony dzierżawcy działek. Rzeczą organu będzie zatem określenie w stanie faktycznym sprawy jednej strony postępowania i wydanie decyzji, której adresatem będzie ta strona. Wzajemne zobowiązania i relacje pomiędzy skarżącymi mogą być przedmiotem postępowania cywilnoprawnego.

W ocenie Sądu bezzasadne są zarzuty skarżących, co do wykonanych pomiarów i wyliczenia ilości kopaliny wydobytej bez koncesji. Wysokość opłaty podwyższonej jest wynikiem obmiarów wyrobiska opisanych w sprawozdaniu z [...] r. Dokumentacja z października 2016 r. i z października 2017 r. jest pełna i miarodajna oraz fachowo sporządzona przez uprawnione osoby. Organ prawidłowo stwierdził brak potrzeby powoływania w tej sprawie biegłego.

Zgodnie z art. 140 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1 Pgg opłatę podwyższoną za wydobywanie kopaliny ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Decyzja może zostać wydana w okresie do 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie. Wskazać należy, że zakończenie wydobycia nastąpiło w lipcu 2016 r. i zasadnie organ przyjął stawki obowiązujące na dzień zakończenia wydobycia. Nadto do opłat stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa dotyczące zobowiązań (art. 142 Pgg), co powoduje, że ustalenie opłaty podwyższonej dla dwóch podmiotów, bez odpowiedzialności solidarnej wskazanej w ustawie czyni decyzję niewykonalną (art. 91 Op).

W art. 140 Pgg ustawodawca nie przewidział odpowiedzialności solidarnej, a zapis art. 143 pgg jednoznacznie wskazuje kto może być stroną postępowania i w jakiej kolejności. Należy też wskazać, że przedsiębiorcą w rozumieniu prawa górniczego, jest podmiot posiadający koncesję i jeżeli prowadzi działalność niezgodnie z koncesją. Jeżeli nie jest on podmiotem wydobywającym to stroną postępowania o ustalenie opłaty podwyższonej jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji. Jeżeli takiego podmiotu nie ustalono to wtedy stroną postępowania jest właściciel nieruchomości lub inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona działalność.

Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Gliwicach z 17 października 2018 r. akt III SA/GL 94/18, że obaj skarżący razem zrealizowali warunki konieczne do eksploatacji górniczej, a więc są niepodzielnie zobowiązani do uiszczenia wynikającej z tego opłaty. Ponadto wyrok ten został wydany w innym stanie faktycznym.

Jeżeli chodzi o wysokość ustalonej opłaty podwyższonej to została ona wyliczona prawidłowo w kwocie [...] zł, wg stawek właściwych dla kopaliny i w wysokości obowiązującej w dacie wszczęcia postępowania w sprawie.

Obmiary wyrobiska zostały dokonane przez uprawnionego mierniczego i nie budzą wątpliwości. Nie wymagają tym samym w żadnym zakresie weryfikacji przez biegłego.

Podsumowując stwierdzić należy, że nielegalna eksploatacja kopaliny została prawidłowo wykazana co do miejsca, czasu i ilości wizjami w terenie opisanymi w stosownych protokołach. Prowadząc postępowanie administracyjne związane z wydaniem zaskarżonej decyzji organ I instancji podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa) oraz załatwienia sprawy oraz w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa). W trakcie postępowania w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony został cały materiał dowodowy (art. 77 kpa). Ustalenia te zostały zaakceptowane przez organ odwoławczy, który dokonał wtórnej oceny poszczególnych dowodów z osobna oraz wszystkich zgromadzonych dowodów we wzajemnej ich łączności, w celu jednoznacznego ustalenia okoliczności istotnych w sprawie (wyrok WSA we Wrocławiu z 4.12.2007r., sygn. akt III SA/Wr 282/07, LEX nr 460733).

Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy nadzoru górniczego, zgodnie z regułami określonym w art. 7 i 77 kpa i w zakresie pozwalającym na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast naruszenie przez organy art. 143 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 Pgg przez ustalenie odpowiedzialności solidarnej, która wbrew art. 369 k.c., nie wynika w tej sprawie, ani z ustawy, ani z czynności prawnej, powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, której adresatami byli solidarnie obaj skarżący oraz decyzji ją poprzedzającej. Organ, w ustalonym stanie faktycznym sprawy określi prawidłowo stronę postępowania i adresata decyzji, mając na uwadze ustalenia faktyczne oraz treść art. 143 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 Pgg.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a w zw. z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą oraz zasądził na rzecz każdego ze skarżących kwotę 12 976,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego z uwzględnieniem uiszczonego wpisu od skargi tj. kwoty 2 159,00 zł , opłaty skarbowej od pełnomocnictwa tj. kwoty 17,00 zł oraz wynagrodzenia radcy prawnego wg norm przepisanych tj. kwoty 10 800,00 zł zgodnie z § 2 pkt 8) rozporządzenia Min. Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.( Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).