Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1704/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 9, art. 11, art. 15 w zw. z art. 104 § 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...]; II. oddala wniosek skarżącej o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi MB (skarżącej) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2016 r. skarżąca zwróciła się do Burmistrza Miasta [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz jej pierwszego dziecka – MB.

Po rozpatrzeniu zgłoszonego wniosku, decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 2, ust. 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (u.p.p.) oraz upoważnienie Burmistrza Miasta [...] udzielone Zarządzeniem Nr 71/2016 z dnia 10 maja 2016 r., do prowadzenia postępowań i wydawania decyzji administracyjnych w sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, dodatków mieszkaniowych oraz pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że rozpatrując wniosek w świetle przepisów u.p.p. należało ustalić, czy dochód rodziny uzyskany w 2014 r. nie przekracza kryterium dochodowego wynikającego z art.5 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy. Zgodnie bowiem z przepisami u.p.p., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Dochód członka rodziny oznacza z kolei przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki jest ustalane prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3.

Organ I instancji wskazał, że dochód skarżącej został ustalony na podstawie informacji uzyskanej w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ podał, że w 2014 r. dochód rodziny wyniósł: 72 895,66 zł, a zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł 6 074,64 zł. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł z kolei 1 518,66 zł. Organ I instancji podniósł, że z dołączonych dokumentów wynika, iż dziecko skarżącej nie ma orzeczonej niepełnosprawności, dlatego do obliczenia przyjęto kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 3 u.p.p. W związku z przekroczeniem kryterium ustalonego w u.p.p. na kwotę 800,00 zł o kwotę 718,66 zł, organ odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego dla dziecko – MB w okresie od dnia 1 sierpnia 2016 r.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz jej syna MB (pkt 1 decyzji).

Zdaniem skarżącej zaskarżona odwołaniem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego sprawy. Skarżąca podniosła, że organ dokonał analizy sytuacji finansowej jej rodziny, nie wykazując jakie dochody wziął pod uwagę wyliczając dochód na jednego członka rodziny. Zdaniem skarżącej nawet gdyby ustalenia w kwestii wysokości dochodu były prawidłowe, organ I instancji miał obowiązek wskazać, jakie elementy składają się na tenże dochód.

Niezależnie od powyższego skarżąca podniosła, że wynagrodzenie jej męża osiągnięte z tytułu świadczonej pracy w zakładzie, który był w stanie likwidacji, jest wynagrodzeniem z 2013 r. wypłaconym w 2014 r. Zaliczona do jej dochodu, a otrzymana 2014 r. nagroda jubileuszowa i nagroda uznaniowa nie stanowią elementu stałego wynagrodzenia skarżącej i jako takie nie powinny być zdaniem skarżącej brane pod uwagę przy obliczaniu dochodu rodziny.

Skarżąca podkreśliła, że w jej rodzinie wychowuje się dwoje dzieci. Dwudziestoletnia córka studiuje na trzecim roku studiów dziennych, zaś syn ma trzynaście lat. Zdaniem skarżącej brak jest obiektywnego uzasadnienia dla odmiennego traktowania przez Państwo pierwszego dziecka w rodzinie. Pomijanie trzynastoletniego syna i wykluczenie go z programu pomocy państwa jest w ocenie skarżącej niezgodne z art. 2 Konstytucji RP i przepisami prawa międzynarodowego. Skarżąca podała, że po ukończeniu przez starsze dziecko pełnoletniości, drugie dziecko staje się automatycznie pierwszym, co do którego zaczynają obowiązywać progi dochodowe. Z racji pozostawania starszego dziecka na utrzymaniu rodziny, młodsze powinno zatem otrzymać świadczenie. W ocenie skarżącej program Rodzina 500+ jest nieetyczny i nie traktuje sprawiedliwie wszystkich dzieci, a wykluczając je, podważa ich statut społeczny, deprecjonuje ich godność i czyni dziećmi niezasłużenie gorszymi. Prowadzi również do dyskryminacji dziecka, co stoi w sprzeczności z art. 32 Konstytucji RP.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2016 r. o odmowie ustalenia skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, pkt 14 i pkt 19, art. 5 ust. 3 u.p.p.

Zdaniem Kolegium odwołanie skarżącej nie mogło zostać uwzględnione, bowiem organ I instancji prawidłowo rozstrzygnął opisywaną sprawę. Organ odwoławczy wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego określa u.p.p. Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.p. świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (tj. matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Organ zaznaczył, że w rozumieniu ww. ustawy pierwsze dziecko oznacza jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia (art. 2 pkt 14 u.p.p.). Tym samym dzieci wychowywane w rodzinie, a które ukończyły już 18 lat nie mogą być brane pod uwagę przy opisywanej niniejszej sprawy. Prawidłowo zatem organ I instancji rozpoznawał wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz MB jako wniosek o świadczenie na pierwsze dziecko, skoro jest jedynym dzieckiem skarżącej i jej męża do ukończenia 18 roku życia, chociaż rodzina liczy faktycznie cztery osoby łącznie z dorosłą już córką KB, która pozostaje nadal na utrzymaniu rodziców.

Organ odwoławczy podał, że podstawowe znaczenie dla przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko posiada prawidłowe ustalenie dochodu rodziny. Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie definiuje pojęcia dochodu, odsyłając w tej mierze - poprzez art. 2 pkt 1 - do definicji ustawowej zawartej w ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). Organ wskazał, że w myśl tej ustawy, przez "dochód" należy rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W ocenie Kolegium jakkolwiek organ I instancji posiada obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), to jednak wystarczające w opisywanej sprawie było ustalenie dochodu rodziny w oparciu o kompleksowe informacje uzyskane z Ministerstwa Finansów oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odnośnie do uzyskanego w rodzinie wnioskodawczyni przychodu, kosztów uzyskania przychodu, a także składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz poniesionych podatków. W swoim wniosku bowiem wnioskodawczyni MB wskazała, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku nie nastąpiła żadna utrata dochodu członka rodziny ani uzyskanie dochodu, a zdaniem organu odwoławczego tylko taka sytuacja uzasadniałaby w opisywanej sprawie dokonywanie konkretnych ustaleń składników wchodzących w skład rocznego przychodu rodziny i odliczeń od niego ogólnie wskazanych przez Ministerstwo Finansów oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Odnośnie do zarzutów skarżącej o wliczeniu do dochodu rodziny uzyskanych przez nią jednorazowo w 2014 r. nagrody uznaniowej oraz jubileuszowej Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z wyżej przytoczoną definicją dochodu ustalanego na potrzeby przyznawania świadczeń wychowawczych, każdy przychód opodatkowany na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizyczny należy wliczyć do dochodu rodziny. Zgodnie bowiem z art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Zdaniem organu odwoławczego, z przytoczonego wyżej przepisu wynika zatem, że każda kwota uzyskana z tytułu pracy, w tym również nagrody jubileuszowe oraz nagrody uznaniowe podlegają opodatkowaniu, a tym samym należy wliczyć je do dochodu rodziny w opisywanej sprawie. Ponadto w ocenie organu odwoławczego jednorazowej nagrody wypłaconej z tytułu wykonywanego zatrudnienia nie można również uznać za dochód utracony w miesiącu następnym, bowiem za utratę dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci można uznać jedynie utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 19 ustawy), natomiast wnioskodawczyni nie rozwiązała stosunku pracy, ani stosunek ten nie wygasł z innych przyczyn.

Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo również doliczył do dochodu rodziny za 2014 r. wypłacone w tym roku wynagrodzenie męża wnioskodawczyni, pomimo że było ono należne za rok poprzedni. Skoro bowiem dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to nie budzi wątpliwości, że wynagrodzenie wypłacone jednorazowo za dłuższy okres czasu jest przychodem w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie wskazano, że źródłem przychodu jest m.in. stosunek pracy. Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Nie ulega zatem wątpliwości, że nawet wynagrodzenie za 2013 r. wypłacone mężowi wnioskodawczyni w 2014 r. stanowi jego przychód w 2014 r. i jako taki podlega uwzględnieniu w obliczeniu dochodu rodziny w opisywanej sprawie.

Organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji prawidłowo zatem ustalił, że dochód rodziny wnioskodawczyni wynosił w 2014 r. kwotę 72 895,67 zł, tj. 6 074,64 zł miesięcznie, co daje kwotę 1 518,66 zł na osobę w rodzinie, a zatem kwota dochodu znaczne przekracza kryterium dochodowe wskazane w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, które zostało określone na kwotę 800 zł miesięcznie na osobę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie MB wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zdaniem skarżącej zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1, art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 5 ust. 3 u.p.p.

Skarżąca podniosła, że ustalając wysokość dochodu na jednego członka rodziny w miesiącu organ uznał, iż wynosi on 1 518,66 zł, a więc jest wyższy niż określony ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci limit 800 zł, i w konsekwencji odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Zdaniem skarżącej organ dokonał analizy sytuacji finansowej rodzin, nie wykazując jakie dochody wziął pod uwagę wyliczając dochód na jednego członka rodziny. W ocenie skarżącej nawet gdyby ustalenia w kwestii wysokości dochodu były prawidłowe, organ I instancji miał obowiązek wskazać jakie elementy składają się na tenże dochód.

Skarżąca podniosła, że wynagrodzenie jej męża osiągane z tytułu świadczonej pracy w zakładzie będącym w likwidacji jest wynagrodzeniem z 2013 r. wypłacanym w 2014 r. Także zaliczone najprawdopodobniej do jej dochodu, a otrzymane w 2014 r. nagroda jubileuszowa i nagroda uznaniowa nie stanowią elementu stałego wynagrodzenia skarżącej i jako takie nie powinny być brane pod uwagę przy obliczaniu dochodu rodziny.

Zdaniem skarżącej brak jest obiektywnego uzasadnienia dla odmiennego traktowania przez Państwo pierwszego dziecka w rodzinie. Pomijanie syna i wykluczenie go z programu pomocy państwa jest w ocenie skarżącej niezgodne z art. 2 Konstytucji RP i przepisami prawa międzynarodowego. Skarżąca podniosła, że po ukończeniu przez starsze dziecko pełnoletniości drugie dziecko staje się automatycznie pierwszym i zaczynają wobec niego obowiązywać progi dochodowe. Niemniej z racji pozostawania starszego dziecka na utrzymaniu rodziny, w ocenie skarżącej, młodsze dziecko powinno otrzymać wnioskowane świadczenie. Skarżąca podała, że program "Rodzina 500+" jest "nieetyczny i nie traktuje sprawiedliwie wszystkich dzieci", a wykluczając je podważa ich status społeczny, deprecjonuje ich godność i czyni je dziećmi niezasłużenie gorszymi. Prowadzi również do dyskryminacji dziecka, co stoi w sprzeczności z art. 32 Konstytucji RP.

Skarżąca podała, że takie stanowisko zajął również Rzecznik Praw Dziecka, który już 13 stycznia 2016 r. skierował wystąpienie generalne do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przekazując stanowisko do projektu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Uwagi do projektu ustawy Rzecznik Praw Dziecka zgłosił również w opinii skierowanej do Marszałka Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 9 lutego 2016 r. oraz Marszałka Senatu Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 12 lutego 2016 r. Rzecznik Praw Dziecka wniósł, aby świadczenie przysługiwało na każde dziecko w rodzinie niezależnie od progu dochodowego, a także na pełnoletnie dzieci uczące się.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga została uwzględniona wyłącznie z przyczyn procesowych. Sąd po przeprowadzeniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji stwierdził bowiem, że na skutek naruszenia przepisów prawa procesowego stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób pełny i wyczerpujący, co oznacza, że nie można z całą pewnością stwierdzić, czy podstawa faktyczna rozstrzygnięcia była prawidłowa i wystarczająca do dokonania niewadliwej wykładni i zastosowania prawa materialnego.

Legalnościowa kontrola zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji wykazała przede wszystkim co najmniej mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia prawa procesowego w zakresie wymogów prawidłowego wyjaśnienia oraz rozważenia stanu prawnego i faktycznego sprawy, całościowego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz prawidłowego konstruowania formalnego i treściowego uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć (art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.) na tle podlegających zastosowaniu w sprawie o przyznanie świadczenia wychowawczego przepisów prawa materialnego w zakresie art. 5 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt. 1-2, 4, 19-20 u.p.p. w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz w zakresie art. 7 ust. 1 i 2 w zw. z art. 48 ust. 2 u.p.p.

Powyższy legalnościowy zwrot stosunkowy wynika z dwóch przesłanek:

I. Zgodnie z treścią art. 48 ust. 2 u.p.p. w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres świadczeniowy (1 kwietnia 2016 r. – 30 września 2017 r.), rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się w takim przypadku z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.

Oznacza to, że organy orzekające w sprawie mają obowiązek weryfikacji sytuacji dochodowej strony będącej wnioskodawcą oraz jej rodziny za okres roku kalendarzowego 2014, z uwzględnieniem szczególnych przesłanek określonych w art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W powyższych przepisie uregulowane szczególne zasady "doliczania" i "odliczania" dochodów od kwoty stanowiącej dochód rodziny rozumianej jako suma dochodów członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest świadczenie (zob. art. 2 pkt. 1-2, 4, 16 u.p.p.). Kwota dochodu rodziny w powyższym okresie (w przypadku pierwszego roku świadczeniowego chodzi o rok 2014) jest oczywiście istotna z punktu widzenia kryterium dochodowego warunkującego przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (zob. art. 5 ust. 3 u.p.p.). Jeżeli chodzi o katalog źródeł przychodów stanowiących dochód w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, to ustawa ta odsyła bezpośrednio do art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z treścią art. 7 u.p.p. zasady zaliczania określonych kwot jako dochodów w rozumieniu ustawy są modyfikowane poprzez wprowadzenie specjalnych instytucji utraty dochodu oraz uzyskania dochodu. Instytucje te – zdefiniowane legalnie w art. 2 pkt 19 i 20 u.p.p. – umożliwiają pominięcie (w ramach tzw. utraty dochodu albo tzw. uzyskania dochodu) pewnych kwot uzyskanych w okresie rocznym (roku kalendarzowego, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego) z pewnych źródeł (wskazanych enumeratywnie w art. 2 pkt 19 i 20 u.p.p.), jeżeli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu ustawy (art. 7 ust. 1 u.p.p.), albo jeżeli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, uzyskano dochód, który jednak nie jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Jeżeli natomiast dochód w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego, wtedy ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w powyższym roku kalendarzowym dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany (art. 7 ust. 2 u.p.p.).

Niewątpliwie regulacja dotycząca utraty i uzyskania dochodu ma na celu uwzględnienie w najszerszym zakresie aktualnej i realnej sytuacji dochodowej członków rodziny.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organy oraz twierdzeń skarżącej sformułowanych w odwołaniu i skardze, należy stwierdzić, że w kontrolowanych postępowaniach administracyjnych pierwszej i drugiej instancji nie doszło do należytej i wyczerpującej weryfikacji tych twierdzeń z punktu widzenia regulacji wynikającej z art. 7 u.p.p.

Z akt sprawy (zob. odwołanie skarżącej z dnia 16 września 2016 r., k. 5 akt II instancji) oraz skargi wynika, że wynagrodzenie męża skarżącej za rok 2013 zostało wypłacone w roku 2014, jednak wypłata ta nastąpiła z "zakładu, który był w stanie likwidacji". W tym kontekście – niezależnie od tego, że skarżąca we wniosku złożonym na urzędowym formularzu wskazała, że nie nastąpiła utrata i uzyskanie dochodu przez członka rodziny w rozumieniu art. 7 u.p.p. – należało zatem w sposób wyczerpujący wyjaśnić, czy uzyskane roku 2014 wynagrodzenie nie stanowi dochodu utraconego w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. c) u.p.p. Ponadto ze względu na to, że organy orzekające w sprawie nie dokonały szczegółowej analizy źródeł oraz wymiaru czasowego uzyskiwania dochodów za rok 2014 przez członków rodziny (w tym męża skarżącej), konieczne może okazać się dokonanie obliczenia dochodów za rok 2014 w świetle zasad zaliczania tzw. dochodów uzyskanych.

II. W drugiej kolejności należy wyraźnie wskazać, że zaskarżone decyzje nie mogą zostać poddane pełnej kontroli merytorycznej również z tego powodu, że uzasadnienia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji nie zawierają szczegółowych danych na temat źródeł dochodów członków rodziny z uwzględnieniem kategorii pojęciowych wymienionych w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz w art. 2 pkt. 19-20 u.p.p. Niezależnie od powyższego z uzasadnień decyzji nie wynika, czy wskazane ogólnie dochody członków rodziny były uzyskiwane przez cały relewantny okres roku kalendarzowego (2014). Jak już stwierdzono, szczegółowe ustalenia co do perspektywy czasowej uzyskiwania dochodów przez członków rodziny skarżącej są istotne z punktu widzenia ewentualnego uwzględnienia szczególnych zasad obliczania dochodu wskazanych w art. 7 u.p.p. Przede wszystkim utrata lub uzyskanie dochodu w roku 2014 lub po tym roku w okresie, na jaki jest ustalane świadczenia (zob. art. 7 ust. 1 i 2 u.p.p.), istotnie modyfikuje obliczenie dochodu rodziny, pozwalając na pominięcie niektórych dochodów albo zaliczenie jedynie ich części (zob. art. 7 ust. 2 u.p.p.).

Ze względu na brak szczegółowych ustaleń i rozważań w zakresie szczegółowych źródeł dochodów oraz perspektywy czasowej ich uzyskania lub utraty, Sąd nie jest w stanie pozytywnie zweryfikować nie tylko podstawy faktycznej rozstrzygnięć, lecz przede wszystkim nie jest w stanie zrekonstruować sposobu rozumowania i ocen organów. Organy muszą zatem w uzasadnieniach decyzji szczegółowo i precyzyjnie wskazać: kto, z jakich źródeł, w jakiej wysokości i w jakim okresie uzyskał określone dochody, a następnie dokonać kwalifikacji dochodów w świetle przepisów art. 2 pkt. 1-2, 4, 19-20 u.p.p. w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 7 ust. 1 i 2 w zw. z art. 48 ust. 2 u.p.p.

Jeżeli chodzi o podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia prawa materialnego, odnoszenie się do nich przez Sąd jest przedwczesne i zbędne. Organy nie dokonały bowiem ostatecznego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie można więc na tym etapie przesądzić, czy kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 3 u.p.p., zostało spełnione. Tym samym nie ma na obecnym etapie potrzeby oceny legalności ustawowego kryterium dochodowego przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Nie są natomiast uzasadnione zarzuty błędnego wliczenia do dochodu rodziny nagrody jubileuszowej oraz nagrody uznaniowej uzyskanych przez skarżącą w roku 2014. Niewątpliwie brak jest podstaw do uznania, że powyższe świadczenia stanowią dochód utracony, ponieważ – jak wskazuje skarżąca – "nie stanowią stałego elementu" wynagrodzenia i miały charakter jednorazowy.

Mając na względzie wskazane wyżej argumenty, Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wniosek skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania oddalono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., albowiem skarżąca nie wykazała ich poniesienia w jakiejkolwiek wysokości.