Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 399/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skarg M. L. – W. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...] z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargi oddala


UZASADNIENIE

I. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z 8 lutego 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustaw o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, po rozpatrzeniu odwołania M. L. – W. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017 r., Nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym, schorzenia wymienionego w pozycji 13 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1,1 Kodeks pracy - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

II. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z 8 lutego 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. L. – W., od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017 r., Nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią alergicznego nieżytu nosa, schorzenia wymienionego w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1,1 Kodeks pracy - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny w toku obu prowadzonych postępowań odwoławczych ustalił, że M. L. – W. była zatrudniona w następujących zakładach pracy:

- od 1 września 1973 r. do 31 lipca 1988 r. w Drukarni [...] w K, ul. W (obecnie Drukarnia [...] S.A. w K), na stanowisku robotnika magazynowego, magazyniera, samodzielnego referenta technicznego, specjalisty ds. postępu technicznego i racjonalizacji. W okresie od 1 czerwca 1975 r. do 31 stycznia 1976 r. została oddelegowana do pełnienia funkcji Przewodniczącej Zakładowego koła ZMS, pełniąc dodatkowo czynności instruktora K.O. Do zakresu wykonywanych czynności przez nią należało: wykonywanie prac magazynowych, prowadzenie racjonalizacji, wynalazczości, normalizacji, wykonywanie planów, rysunków technicznych, projektów ustawienia maszyn, gdzie w trakcie swojej pracy miała kontakt z czynnikami alergizującymi: farby drukarskie zwierające rozpuszczalniki, ksylen, toluen.

- od 1 września 1989 r. do 1993 r. prowadziła własną działalność gospodarczą pod nazwą: L. M. - transport ciężarowy K, ul. E (zakład zlikwidowany). Brak kontaktu z czynnikami alergizującymi.

- od 6 października 1989 r. do 1993 r. w A. L. - transport osobowy i ciężarowy

K, ul. K (zakład zlikwidowany), jako pełnomocnik. Brak kontaktu z czynnikami alergizującymi.

- od 5 stycznia 1987 r. do 30 czerwca 1987 r. i od 1 września 1987 r. do 24 listopada 1990 r. w [...] w K, [...] (obecnie [...] S.A. W, ul. N) na stanowisku artysty chóru. Do zakresu wykonywanych czynności przez M. L. – W. należało: występowanie w koncertach, wykonywanie występów przed kamerami TV, realizowanie nagrań archiwalnych "a capella". Brak kontaktu z czynnikami alergizującymi.

- od 3 stycznia 1994 r. do 31 lipca 2004 r., prowadziła własną działalność gospodarczą M Sp. z o. o., M (zakład zlikwidowany) pełniąc funkcje dyrektora. Do zakresu wykonywanych czynności przez M. L. – W. należało: wykonywanie prac związanych z drukiem offsetowym, odbitkami kserograficznymi, gdzie miała kontakt z czynnikami alergizującymi: farbami drukarskimi, rozpuszczalnikami, pyłem papieru, pyłem pochodzącym z tonerów kserograficznych i drukarek laserowych, wodorotlenkiem sodu, służącym do wywoływania płyt offsetowych, mleczkiem do czyszczenia gum offsetowych.

- od 22 lipca 1995 r. do 1 lutego 2007 r. prowadziła własną działalność gospodarczą pod nazwą M M. L. – W ., M, ul. O (zakład zlikwidowany) w zakresie druku offsetowego, w tym prowadzenie punktu ksero. Do zakresu wykonywanych czynności przez M. L. – W. należało: wykonywanie prac związanych z drukiem offsetowym, odbitkami kserograficznymi, gdzie miała kontakt z czynnikami alergizującymi: farbami drukarskimi, rozpuszczalnikami, pyłem papieru, pyłem pochodzącym z tonerów kserograficznych i drukarek laserowych, wodorotlenkiem sodu, służącym do wywoływania płyt offsetowych, mleczkiem do czyszczenia gum offsetowych.

- od 1 kwietnia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. w P S . J . K.M. A. (obecnie P K.M. A. Sp. z o.o. K, ul. P) na stanowisku pracownika sekretariatu. Do zakresu wykonywanych czynności przez M. L – W. należało: zamawianie materiałów biurowych, odbieranie telefonów, pomoc w przygotowywaniu korespondencji. Brak kontaktu z czynnikami alergizującymi.

Organ wskazał, że w przypadku M. L. – W. Wojewódzki Inspektor Sanitarny równocześnie prowadzi odrębne postępowania odwoławcze w kierunku innych jednostek chorobowych, tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, (..) (poz. 21), jak również przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli (..) (poz. 5) i astmy oskrzelowej (poz. 6).

W przedmiotowych sprawach M. L. – W. była badana w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu [...] 2016 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym, oraz orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – alergicznego nieżytu nosa.

W uzasadnieniu orzeczeń podano, iż w ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykonano badanie ogólno lekarskie, badanie alergologiczne oraz badania laryngologiczne, zapoznano się z dostępną dokumentacja medyczną. Biorąc pod uwagę wykonane badania: laryngologiczne, w którym nie stwierdzono cech alergicznego obrzękowego zapalenia krtani, alergologiczne, w których nie stwierdzono cech alergii, nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - alergicznego obrzękowego zapalenia krtani. Zgodnie z wykazem chorób zawodowych alergiczne obrzękowe zapalenie krtani jako schorzenie zawodowe można rozpoznać do roku od zaprzestania pracy w narażeniu na czynniki alergizujące. Dokonano analizy dostępnej dokumentacji lekarskiej, która nie dostarczyła dowodów na to, aby w czasie pracy zawodowej i do 1 roku od zaprzestania narażenia zawodowego w obrębie górnych dróg oddechowych były stwierdzane zmiany o charakterze obrzękowego zapalenia krtani o podłożu alergicznym oraz alergicznego nieżytu nosa. Stwierdzane schorzenie u pacjentki schorzenie przewlekły prosty nieżyt nosa, gardła i krtani nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Brak zatem było podstaw do rozpoznania tych chorób zawodowych.

M. L. – W. w trybie odwoławczym została skierowana do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Tenże Instytut w dniu [...] 2016 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u M. L. – W. choroby zawodowej - zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym oraz orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – alergicznego nieżytu nosa. Orzeczenia lekarskie zostało wydane w trybie zaocznym - na pisemną prośbę pacjentki, której sytuacja osobista nie pozwala na opuszczenie domu na kilka dni i pobyt w szpitalu. Posiadana przez jednostkę orzeczniczą dokumentacja medyczna pacjentki, w tym historia choroby z pobytu w tut. Instytucie w dniach 31.08.-12.09.2015 r. oraz dokumentacja nadesłana przez OMP zawiera dane, pozwalające na wydanie orzeczenia lekarskiego.

W uzasadnieniach podano, iż w badaniu laryngologicznym wykonanym podczas pobytu badanej w Instytucie w 2015 r., popartym oceną radiologiczną zatok, stwierdzono cechy przewlekłego stanu zapalnego zatok szczękowych, skrzywienie przegrody nosa oraz przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej gardła i krtani. W posiewie wymazu z błony śluzowej nosa wyhodowano gronkowca złocistego metycylinowrażliwego (nosicielstwo gronkowca jest częste w populacji ogólnej). Prawidłowe było stężenie IgE całkowitej w surowicy, punktowe testy skórne z pospolitymi alergenami wziewnymi oraz licznymi grzybami pleśniowymi wypadły ujemnie (pacjentka podawał, że pracowała w zagrzybionych pomieszczeniach). Przeprowadzone testy ekspozycyjne i nosowe z potencjalnymi alergenami chemicznymi środowiska pracy badanej: dostarczoną farbą drukarska i płynem do mycia drukarek HPL WASH oraz proszkiem kserograficznym z tonera wypadły klinicznie i spirometrycznie ujemnie (brak klinicznych i spirometrycznych objawów świadczących o skurczu oskrzeli). Test oceniający nieswoistą nad reaktywność oskrzeli z metacholiną wykonany w trakcie hospitalizacji dwukrotnie (przed i po testach prowokacji swoistej) wypadł ujemnie. W trakcie testu prowokacyjnego z farbą drukarską i płynem do mycia drukarek w wymazach z błony śluzowej nosa obserwowano znamienny wzrost eozynofilii z pojawieniem się wydzieliny śluzowej i obrzęku małżowin nosowych oraz kichania, jednak w dostępnej dokumentacji medycznej brak jest dowodów na istnienie u pacjentki objawów alergii w obrębie górnych dróg oddechowych, w tym w odniesieniu do błony śluzowej nosa i krtani w okresie jej aktywności zawodowej i do roku od jej ustania. Ani w wywiadzie, ani w dokumentacji medycznej nie ma potwierdzenia występowania u pacjentki incydentów duszności krtaniowej w związku z warunkami jej pracy zawodowej.

Szczegółowa analiza dokumentacji medycznej, w tym - przedstawionej przez badaną już po wypisaniu z tut. Kliniki, nie potwierdza rozpoznania klinicznego (czy choćby podejrzenia) zapalenia obrzękowego krtani w okresie narażenia zawodowego lub do roku od jego zakończenia. Analiza ta została przedstawiona w opiniach uzupełniających opracowanych na wniosek PIS z dnia 14 marca 2016 r. i 5 kwietnia 2016 r. Reasumując: brak było podstaw do rozpoznania u pacjentki alergicznego obrzękowego zapalenia krtani o podłożu alergicznym pochodzenia zawodowego, oraz alergicznego nieżytu nosa. Powiatowy Inspektor Sanitarny przychylił się do wniosku M. L. – W. o przeprowadzenie dodatkowej konsultacji w jednostce orzeczniczej II stopnia diagnostycznego, tj. w Instytucie Medycyny Pracy. Ośrodek przesłał do Instytutu załączoną przez stronę dokumentację medyczną z prośbą o wydanie opinii. M. L. – W. nie zgłosiła się do Instytutu na wyznaczone dwa terminy badania konsultacyjnego.

Na podstawie przeprowadzonego postępowania administracyjnego Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [....] 2017 r. wydał decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M. L. – W. choroby zawodowej - zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym, wymienionej w poz.13 obowiązującego wykazu chorób zawodowych, oraz dnia [...] 2017 r., Nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią alergicznego nieżytu nosa, schorzenia wymienionego w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do obu jednostek orzeczniczych I i II stopnia diagnostycznego o dodatkową opinię medyczną, w zakresie ustalonych rozpoznań klinicznych m.in. w kierunku zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym i alergicznego nieżytu nosa.

Ośrodek Medycyny Pracy w orzeczeniu lekarskich z dnia [...] 2017 r. nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym i alergicznego nieżytu nosa u M. L. W. wskazał, iż na podstawie wykonanych badań laryngologicznych nie stwierdzono cech alergicznego obrzękowego zapalenia krtani, a w badaniu alergologicznym nie stwierdzono cech alergii. Z kolei Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w wydanym w sprawie orzeczeniu lekarskim z dnia [...] 2016 r. o braku podstaw do rozpoznania u M. L. – W. chorób zawodowych poz. 13 i 12 wskazał, iż w trakcie testu prowokacyjnego z farbą drukarską i płynem do mycia drukarek w wymazach z błony śluzowej nosa obserwowano znamienny wzrost eozynofilii z pojawieniem się wydzieliny śluzowej i obrzęku małżowin nosowych oraz kichaniem. W związku z powyższym, pismem z dnia 5 września 2017 r., skierowano zapytanie do obu jednostek orzeczniczych, czy taki wynik testu prowokacyjnego wskazuje na istnienie alergii na czynniki alergizujące środowiska pracy. Ośrodek Medycyny Pracy w przesłanej opinii z dnia 28 września 2017 r. wskazał, iż w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego przeprowadzonego w Ośrodku Medycyny Pracy w kierunku zapalenie obrzękowego krtani o podłożu alergicznym i alergicznego nieżytu nosa (poz. 13 i 12) przeprowadzonego w okresie od 23 listopada 2015 r. do 21 lipca 2016 r. u pacjentki w badaniu laryngologicznym nie stwierdzano klinicznych cech ww. schorzenia, a jedynie przewlekły prosty nieżyt nosa i krtani. Z uwagi na fakt, ze pacjentka nie wyraziła zgody na wykonanie donosowej próby prowokacyjnej z czynnikami zawodowymi nie było możliwości wypowiedzenia się na temat ewentualnych objawów klinicznych i laboratoryjnych, które mogłyby wystąpić po tym badaniu.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w opinii uzupełniającej z dnia 7 listopada 2017 r., wyjaśnił, iż w trakcie pobytu M. L. – W. w Klinice w dniach 31 sierpnia 2015 r. do 12 września 2015 r. wykonano u badanej test swoistej prowokacji z potencjalnymi alergenami jej środowiska pracy (dostarczona farba drukarska, płyn do mycia drukarek HPL WASH oraz proszek kserograficzny) - wyniki testu szczegółowo opisano w treści ww. orzeczeń lekarskich (zaocznych) z 2016 r. W trakcie testu po prowokacji swoistej w przedmiotowym badaniu laryngologicznym stwierdzono u pacjentki obrzęk małżowin nosowych, wystąpiło kichanie, a w wymazach z błony śluzowej nosa obserwowano znamienny wzrost eozynofilii, co mogłoby wskazywać na istnienie alergii na ww. czynniki chemiczne. Jednak w dostępnej dokumentacji medycznej pacjentki nie znaleziono żadnych dowodów na istnienie u niej objawów alergii ze strony górnych dróg oddechowych w odniesieniu do błon śluzowych nosa i krtani ani w okresie jej narażenia zawodowego na ww. czynniki chemiczne, ani do roku od jego ustania (co warunkuje rozpoznanie choroby zawodowej i zostało jednoznacznie określone w wykazie chorób zawodowych). Ani w wywiadzie zebranym od pacjentki, ani w dokumentacji medycznej nie znaleziono także choćby wzmianki na temat występowania u pacjentki incydentów duszności krtaniowej w związku z warunkami pracy zawodowej. Z dostępnej dokumentacji medycznej Ośrodka Medycyny Pracy wynika, że w trakcie diagnostyki prowadzonej w tamtejszym Ośrodku nie wykonano u pacjentki tego rodzaju testu prowokacji swoistej z użyciem potencjalnych alergenów jej stanowiska pracy. Oznaczono jedynie IgE specyficzne dla roztoczy kurzu domowego, wykonano oznaczenie eozynofilii bezwzględnej, morfologii krwi i badanie cytologiczne śluzówki górnych dróg oddechowych - jednak bez uprzedniej prowokacji swoistej z użyciem potencjalnych alergenów zawodowych (pacjentka podczas diagnostyki w Ośrodku Medycyny Pracy w 2016 r. nie zgodziła się na powtórzenie testu, który miała przeprowadzony w tut. Instytucie w 2015r.). W Ośrodku Medycyny Pracy wykonano dodatkowo testy naskórkowe (standard), których wyniki nie mają znaczenia w diagnostyce alergii zawodowej górnych dróg oddechowych. Konsultujący pacjentkę w Ośrodka Medycyny Pracy lekarz alergolog stwierdził, że w wykonanych badaniach nie stwierdzono cech alergii i taki istotnie wniosek wypływał z przeprowadzonych w Ośrodku Medycyny Pracy badań.

Rozbieżności w orzeczeniach obu jednostek uprawnionych wynikają więc z rożnego spektrum badań dodatkowych, które zostały wykonane u badanej przed wydaniem orzeczeń lekarskich. Należy jednak zaznaczyć, że orzeczenia lekarskie obu jednostek uprawnionych są pod względem merytorycznym zgodne - ani w Ośrodku Medycyny Pracy, ani w tut. Instytucie nie znaleziono podstaw do rozpoznania u M. L. – W. ani choroby zawodowej zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym ani choroby zawodowej alergicznego nieżytu nosa..

Po szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, co następuje, że zgodnie z art. 235,1 Kodeksu Pracy: za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Aby zatem doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.

W sprawach orzekały dwie jednostki I i II szczebla diagnostycznego właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - placówka naukowo-badawcza resortu zdrowia i opieki społecznej rozstrzygająca w sprawach spornych i wątpliwych, której orzeczenie jest merytorycznie ostateczne.

Jednostki orzecznicze nie rozpoznały u M. L. – W. ani zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym ani choroby zawodowej alergicznego nieżytu nosa.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, iż kwestia narażenia M. L. – W. na pył papieru, pył pochodzący z tonerów kserograficznych, jak również na rozpuszczalniki, ksylen, toluen, farby rotograwiurowe, zmywacze farb offsetowych, farby offsetowe, była szczegółowo analizowana przez organy Inspekcji Sanitarnej jak również przez jednostki orzecznicze na etapie prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. Powiatowy Inspektor Sanitarny wystawiając skierowanie na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej do Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 2 listopada 2015 r., które początkuje proces diagnostyczno-orzeczniczy wskazał narażenie zawodowe odwołującej na wszystkie ww. czynniki szkodliwe środowiska pracy i na etapie prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego były one analizowane przez jednostki orzekające.

Kwestia narażenia na czynniki alergizujące pochodzące z zagrzybionych pomieszczeń była analizowana przy prowadzeniu postępowania diagnostyczno - orzeczniczego w kierunku rozpoznania u M. L. – W. chorób zawodowych z poz. 5 i 6 (przewlekłego zapalenia oskrzeli i astmy oskrzelowej - orzeczenia lekarskie wydane w 2007 r. i 2013 r. (OMP) i 2015 r. (IMP i ZŚ). Wszystkie orzeczenia lekarskie dotyczące ww. chorób zawodowych u M. L. – W. były o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych. W orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia 28 sierpnia 2007 r. o braku podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej u M. L.-W. wykazano, iż jednym z powodów nie rozpoznania schorzenia był "...niski poziom IgE...", co świadczy braku alergii u osoby badanej. Ponadto, Ośrodka Medycyny Pracy w opinii z dnia 19 maja 2008 r. podał, iż z ekspertyzą mykologiczną lokalu w którym pracowała M. L. –W. zapoznał się już w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego. W wykonanych testach skórnych nie potwierdzono alergii na pleśnie oraz na grzyby Aspergillus fumigatus i Aspergillus Niger, które maja działanie uczulające. Orzeczenie lekarskie z 2013 r. Ośrodka Medycyny Pracy dotyczące - astmy oskrzelowej posiadało takie samo uzasadnienie i rozstrzygnięcie. Orzeczenie lekarskie z dnia 1 października 2015 r. wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego również o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej, w uzasadnieniu zawierało m.in. wpis: "...Prawidłowe jest stężenie IgE całkowitej w surowicy. Punktowe testy skórne z pospolitymi alergenami wziewnymi oraz licznymi grzybami pleśniowymi wypadły ujemnie (pacjentka podawała, że pracowała w zagrzybionych pomieszczeniach). 'Przytaczane powyżej badania i ustalenia jednostek orzeczniczych w okresie od 2007 r. do 2016 r. wskazują, iż u M. L. – W. przeprowadzano diagnostykę również pod kątem narażenia na czynniki alergizujące pochodzące z zagrzybionych pomieszczeń. W wyniku ww. diagnostyki uprawnione jednostki orzecznicze nie potwierdziły wystąpienia u M. L. - W. alergii na grzyby pleśniowe.

Ustawodawca wyraźnie wskazał, iż do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym konieczne a także alergicznego nieżytu nosa jest spełnienie następujących warunków: fakt istnienia schorzenia widniejącego w obowiązującym wykazie chorób zawodowych u osoby zainteresowanej, praca w narażeniu czynniki alergizujące w odniesieniu do dróg oddechowych oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej, do 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W przypadku M. L. – W. nie zostały spełnione wszystkie te przesłanki.

Pomimo potwierdzenia narażenia zawodowego ww. na czynniki alergizujące na stanowiskach pracy w latach 1973 - 1988 i 1992 - 2007, uprawnione jednostki orzecznicze nie rozpoznały schorzeń widniejących w wykazie chorób zawodowych w poz. 13 oraz 12. Schorzeń nie rozpoznano, gdyż w dostępnej dokumentacji medycznej pacjentki nie znaleziono żadnych dowodów na istnienie u niej objawów alergii ze strony górnych dróg oddechowych w odniesieniu do błon śluzowych nosa i krtani ani w okresie jej narażenia zawodowego, ani do roku od jego ustania (co warunkuje rozpoznanie choroby zawodowej i zostało jednoznacznie określone w wykazie chorób zawodowych). Ani w wywiadzie zebranym od pacjentki, ani w dokumentacji medycznej nie znaleziono także choćby wzmianki na temat występowania u pacjentki incydentów duszności krtaniowej w związku z warunkami pracy zawodowej. Brak, zatem podstaw do rozpoznania tych chorób zawodowych.

Z powyższymi decyzjami organu II instancji nie zgodziła się M. L. – W. i pismami z dnia 15 marca 2018 r. wniosła na nie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu skarg skarżąca stwierdziła, iż zgromadzona w sprawie dokumentacja jest nie pełna bowiem nigdy nie była badana na okoliczność narażenia na oddziaływanie czynników szkodliwych. Dopiero po 8 latach w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego przeprowadzono testy wymienione w decyzji, jednak ich wyniki nie były wymierne. Jej zły stan zdrowie w czasie pracy był znany lekarzom, lecz nie wiązali go z miejscem pracy bowiem nigdy nie pytali ją o miejsce zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargi Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił połączyć niniejszą sprawę ze sprawą o sygn. akt III SA/Kr 400/18 – do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 399/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w decyzjach organu odwoławczego będących przedmiotem skarg, naruszeń prawa skutkujących koniecznością ich uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Stan faktyczny ustalony został przez organy obu instancji prawidłowo i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Prawidłowo także zastosowane zostały do niego przepisy prawa materialnego, a mianowicie art. 235¹, 235² kodeksu pracy oraz rozporządzenia ws. chorób zawodowych.

Stosownie do treści powołanych wyżej przepisów kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym, albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Jak wynika z powyższego, pojęcie choroby zawodowej w rozumieniu kodeksu pracy odbiega od potocznego znaczenia tego określenia. Sam fakt zdiagnozowania u pracownika jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, nie jest bowiem wystarczający do wydania przez właściwego powiatowego inspektora sanitarnego pozytywnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, gdyż niezbędnym jest jeszcze ustalenie związku przyczynowego pomiędzy chorobą a narażeniem zawodowym, a jeżeli choroba została zdiagnozowana po zakończeniu pracy w takim narażeniu, jej objawy muszą wystąpić w okresie oznaczonym w załączniku do rozporządzenia.

Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia ws. chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Orzeczenie o jakim mowa wyżej, należy traktować jak opinię w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, a jego ocena dokonywana przez właściwy organ podlegać musi kryteriom określonym w art. 80 kpa. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, orzeczenia lekarskie są w istocie opiniami biegłych. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do podważania takich opinii. Jednakże zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie których prowadzone jest postępowanie administracyjne w sprawach chorób zawodowych, tutejszy organ ocenił wydane orzeczenia w granicach wskazanych w art. 80 kpa.

Jeżeli zatem orzeczenie lekarskie poddane takiej ocenie zawiera w sobie logiczne i przekonujące wyjaśnienie zajętego przez lekarzy orzeczników stanowiska, to organ nie może sprzecznie z tą opinią dokonać we własnym zakresie odmiennej oceny i wydać decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że u M. L. – W. nie zostały stwierdzone choroby zawodowe wymieniona w poz. 13 i 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia ws. chorób zawodowych, tj. choroby zawodowej pod postacią zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym i choroby zawodowej pod postacią alergicznego nieżytu nosa. Zebrany materiał dowodowy, a w szczególności liczne orzeczenia lekarskie, w tym oparte na badaniach stacjonarnych nie dały podstaw do stwierdzenia wskazanych chorób zawodowych. Co więcej Wojewódzki Inspektor Sanitarny w prowadzonym postępowaniu odwoławczym zwrócił się po raz kolejny w sprawach skarżącej do obu jednostek orzeczniczych I i II stopnia diagnostycznego o dodatkową opinię medyczną, w zakresie ustalonych rozpoznań klinicznych. W odpowiedzi obie jednostki zgodnie podtrzymały swoje stanowisko o braku podstaw do rozpoznania u M. L. – W. choroby zawodowej pod postacią zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym i choroby zawodowej alergicznego nieżytu nosa.

Wskazały ponadto, że rozpoznane cechy przewlekłego stanu zapalnego zatok szczękowych, skrzywienie przegrody nosa oraz przewlekły prosty stan zapalny błony śluzowej gardła i krtani, nie figurują w wykazie chorób zawodowych, a M. L.- W. nie dostarczyła nowej dokumentacji potwierdzającej zasadność skargi.

Sąd stwierdza że podstawą braku chorób zawodowej pod postacią zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym i choroby zawodowej alergicznego nieżytu nosa były prawidłowe orzeczenia lekarskie wydane w formie orzeczenia lekarskiego przewidzianego w § 6 ust. 1 rozporządzenia ws. chorób zawodowych, przez lekarzy specjalistów medycyny pracy zatrudnionych w Ośrodku Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, a więc wydały orzeczenia osoby uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej w myśl § 6 ust. 1 w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia.

Dokonana w zaskarżonych decyzjach merytoryczna ocena orzeczeń lekarskich lekarzy specjalistów medycyny pracy sprowadzająca się do zaakceptowania wynikających z nich braku rozpoznania chorób zawodowych - nie budzi wątpliwości Sądu. Uzasadnienie tych orzeczeń, a także ich uzupełnienia , będące odpowiedzią na przesłane w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia ws. chorób zawodowych żądanie organu I i II instancji w sposób logiczny, spójny i przekonujący wyjaśniło powody braku stwierdzenia u M. L. – W. chorób zawodowych.

Sąd nie uznaje za wiarygodne twierdzenie skarżącej że podczas wizyt u lekarzy w okresie zatrudnienia lekarze nigdy nie pytali ją o miejsce pracy w związku z tym jej dolegliwości nie mogli powiązać z pracą zawodową, dlatego też nie posiada stosownej dokumentacji uwiarygadniającej jej choroby zawodowe. Zdaniem sądu z doświadczenia życiowego wynika, że jednym ze standardowych pytań wywiadu lekarskiego przeprowadzanego w ośrodkach medycyny pracy jest pytanie o miejsce pracy. Poza tym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej służby medycyny pracy oraz sposobu jej prowadzenia i przechowywania – obowiązującym w czasie diagnozowania skarżącej- wyraźnie zapisano, że księga podejrzeń i rozpoznań chorób zawodowych zawiera m.in. dane identyfikacyjne miejsca pracy osoby badanej (nazwę i adres zakładu pracy lub pracodawcy, numer identyfikacyjny REGON) - § 6 rozporządzenia.

Ponadto nie jest zasadny zarzut skarżącej, że w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie wykonano badan przy użyciu alergenów występujących w jej środowisku pracy, albowiem Instytut w opinii uzupełniającej z dnia 7 listopada 2017 r., wyjaśnił, iż w trakcie jej pobytu w Klinice w dniach 31 sierpnia 2015 r. do 12 września 2015 r. wykonano test swoistej prowokacji z potencjalnymi alergenami jej środowiska pracy (dostarczona farba drukarska, płyn do mycia drukarek [...] oraz proszek kserograficzny). Wyniki tego testu opisano w treści orzeczeń lekarskich z 2016 r.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.