Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 423/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 148, art. 149 par. 3.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez J. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 maja 2015 r., nr [...], wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji - Wójta Gminy Pakosławice, odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia 18 maja 2009 r., nr [...], zatwierdzającą projekt podziału działki nr a w [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2013 r. (uzupełnionym pismem z dnia 10 października 2013 r.) J. S. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją, wskazując na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jako podstawę wznowienia. Podniósł, iż sporny podział działki nr a spowodował ubytek około 4 arów powierzchni działki nr b, będącej jego własnością.

Wójt Gminy Pakosławice, postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania. Organ stwierdził, że J. S. nie ma interesu prawnego w żądaniu weryfikacji decyzji z 18 maja 2009 r. Dokonanie w ramach postępowania podziałowego ustaleń dotyczących granic dzielonej nieruchomości, wynikających z protokołu z przyjęcia granic nieruchomości, stanowiącego załącznik do wniosku o podział, nie powoduje, iż właściciele nieruchomości sąsiednich uzyskują przymiot strony w tym postępowaniu.

Po rozpatrzeniu zażalenia J. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia (postanowienie z dnia 28 marca 2014 r. nr [...]).

Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. Wójt Gminy Pakosławice ponownie odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 maja 2009 r. Wyjaśnił, że sporna decyzja została wysłana J. S. listem poleconym w dniu 5 czerwca 2009 r., a B. S. - działająca jako pełnomocnik wnioskodawcy, uzyskała wiedzę o decyzji z dnia 18 maja 2009 r. co najmniej dnia 5 marca 2011 r., bądź w 2012 r., kiedy składała skargę do Marszałka Województwa Opolskiego oraz do Rady Gminy Pakosławice. Wójt uznał, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone po upływie terminu wskazanego w art. 148 K.p.a. Postanowieniem z dnia 8 września 2014 r., nr [...], Kolegium uchyliło w całości powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, z przyczyn w nim podanych.

W toku kolejnego rozpatrywania sprawy, pismem z dnia 16 marca 2015 r., organ I instancji wezwał wnioskodawcę do wskazania, w jakiej dacie dowiedział się o tym, że podział działki nr a spowodował ubytek powierzchni działki nr b, a także do podania - jakie nowe okoliczności faktyczne stanowią podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 18 maja 2009 r. Pełnomocnik strony w piśmie z dnia 20 marca 2015 r. wskazał m.in., że J. S. - w dniu 21 czerwca 2009 r. - dowiedział się, że pomiar działki nr a, stanowiącej własność D. I., spowodował ubytek powierzchni jego działki nr b, natomiast w dniu 22 czerwca 2009 r., podczas fizycznego podziału działki nr a (na działki o numerach: c, d, e, f i g) przeprowadzonego przez uprawnionego geodetę, uzyskał wiedzę o dokładnym areale, o który została pomniejszona jego działka. Jako "okoliczności" faktyczne, mające uzasadniać wznowienie postępowania wskazał na akty notarialne - dotyczące zakupu przez J. N. działki nr g i zakupu przez D. S. działki nr f - uzyskane w dniu 20 maja 2013 r., w związku z toczącą się przed Sądem Rejonowym w [...] sprawą cywilną. Pełnomocnik stwierdził, że decyzja podziałowa oparta została na dokumentach sfałszowanych zarówno przez geodetę, jak i Sekretarza Gminy Pakosławice. W ocenie pełnomocnika, powyższe okoliczności świadczą, że strona została pozbawiona praw, by udowodnić prawidłowy przebieg spornej granicy. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że "skoro Wójt z własnej winy nie przeprowadził postępowania rozgraniczeniowego działki nr b z działką nr a, to nie ma znaczenia, kiedy J. S. dowiedział się o ubytku powierzchni jego działki."

Wójt Gminy Pakosławice postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r., nr [...], odmówił wznowienia, na wniosek J. S., postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 maja 2009 r., zatwierdzającą projekt podziału działki nr a. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny sprawy, przepisy dotyczące wznowienia postępowania oraz stanowisko judykatury w tej materii. Organ wskazał, że w piśmie z dnia 20 marca 2015 r. strona podała, iż dnia 21 czerwca 2009 r. dowiedziała się, że pomiar działki nr a spowodował ubytek powierzchni jej działki nr b, natomiast w dniu 22 czerwca 2009 r., tj. podczas podziału działki nr a (przeprowadzonego przez uprawnionego geodetę fizycznego) uzyskała wiedzę o dokładnym areale, o który została pomniejszona jej działka. Organ wyjaśnił, że brak jest podstaw do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego sporną decyzją z 18 maja 2009 r., ponieważ wnioskodawca uchybił, wynikającemu z art. 148 § 1 K.p.a., terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, który wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W tej sprawie, o okoliczności mającej stanowić podstawę do wznowienia postępowania strona dowiedziała się 21 czerwca 2009 r. - precyzyjną wiedzę o zmniejszeniu powierzchni jej działki uzyskała kolejnego dnia, tj. 22 czerwca 2009 r., a wniosek o wznowienie został sporządzony dopiero w dniu 3 czerwca 2013 r. Odnosząc się z kolei do twierdzenia strony, iż nowe "okoliczności" faktyczne stanowią akty notarialne (Repertorium A nr [...] i nr [...]) dotyczące sprzedaży działek nr g i nr f, a o tych dowodach strona dowiedziała się w dniu 20 maja 2013 r., uzyskując dokumentację w zakresie sprawy cywilnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...], organ podał, że akty te to nowe dowody, co nie jest tożsame z pojęciem nowej okoliczności faktycznej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Nowe dowody to takie dowody, które wprawdzie istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający nimi nie dysponował. Tymczasem ww. akty notarialne, na które powołuje się strona, zostały sporządzone dnia 4 września 2009 r., a organ miał już wiedzę o nich w dniu 29 września 2009 r., przy czym nie istniały one w dacie wydania spornej decyzji nr [...], zatwierdzającej podział działki nr a, tj. w dniu 18 maja 2009 r.

Zażalenie na to postanowienie wniósł J. S., nadal reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżone rozstrzygnięcie uznał za bezzasadne, podnosząc, iż Wójt nie zbadał dowodów przedstawionych w piśmie z 20 marca 2015 r., które potwierdzają dochowanie terminu "30 dni od momentu dowiedzenia się o faktach i dowodach." Przyznał, że organ już w 2009 r. miał wiedzę o dacie, w jakiej wnioskodawca dowiedział się o ubytku powierzchni działki nr b, kiedy to domagał się przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działką nr b, a działką nr a. Jednakże podniósł, że o faktycznym przebiegu granicy pomiędzy działkami nr b i nr a oraz o tym, że nastąpił ubytek w areale działki, dowiedział się dnia 12 listopada 2014 r. "otrzymując z Geodezji i Kartografii w [...] szkic polowy geodety S. operat pomiarowy [...]." Uznał, że w sprawie tej znaczenie ma nie data sporządzenia ww. aktów notarialnych, ale zawarta w nich treść, z której wynika, że istniała decyzja (w sprawie podziału działki nr a) z dnia 24 marca 2009 r., nr [...], i na jej podstawie sprzedano działki. Zdaniem pełnomocnika, okoliczność ta wypełnia przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Natomiast organ winien był rozważyć, czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu i na tę okoliczność pełnomocnik przywołał wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2404/11.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu nie znalazło podstaw do uwzględnienia zażalenia i postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r., nr [...], wydanym na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania w tej sprawie, Kolegium wyjaśniło, iż jego kompetencje orzecznicze, jako organu odwoławczego, polegają na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej, w granicach wyznaczonych rozstrzygnięciem aktu administracyjnego organu I instancji. Organ omówił instytucję wznowienia postępowania, cytując odpowiednio treść przepisów: art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b oraz art. 145 § 1 pkt 4 -5, art. 147-148 § 1, art. 149 i art. 150 K.p.a. Kolegium zaakcentowało, iż jednym z warunków procedowania w przedmiocie wznowienia postępowania jest uprzednie ustalenie, że spełniony został warunek formalny dotyczący zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie, bowiem po jego przekroczeniu nieskuteczne jest wniesienie podania o wznowienie postępowania. Wymóg ten stanowi istotny element konstrukcji nadzwyczajnego trybu postępowania. J. S. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 maja 2009 r., nr [...], zatwierdzającą projekt podziału działki nr a - pismo z dnia 3 czerwca 2013 r., nadane 4 czerwca 2013 r. w Urzędzie Pocztowym w [...], uzupełnione w piśmie z dnia 10 października 2013 r. - oparł na dwóch przesłankach z art. 145 § 1 K.p.a., a mianowicie, że jest stroną i bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu (pkt 4) oraz że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał (pkt 5). Wnioskodawca bowiem uznał, iż jako właścicielowi działki nr b graniczącej z działką nr a winien mu przysługiwać status strony postępowania w przedmiocie podziału działki nr a, bowiem w wyniku jego przeprowadzenia nastąpił ubytek powierzchni jego działki. Kolegium zauważyło, że aby organ mógł zweryfikować to twierdzenie we wznowionym postępowaniu, wniosek o wznowienie należało złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 K.p.a.). Natomiast, jak wynika ze znajdującej się w aktach uwierzytelnionej kserokopii fragmentu pocztowej książki nadawczej oraz oświadczenia organu z dnia 28 września 2009 r., decyzja z dnia 18 maja 2009 r., nr [...], została wysłana J. S. listem poleconym 5 czerwca 2009 r. (przesyłka nr [...]), lecz bez zwrotnego potwierdzenia odbioru. Przy czym - co Kolegium podkreśliło - na tę decyzję J. S. powoływał się już w skierowanym do Wójta Gminy Pakosławice piśmie z dnia 25 czerwca 2009 r. (data wpływu do Urzędu Gminy Pakosławice - 26 czerwca 2009 r.) zatytułowanym "skarga", dotyczącym projektu podziału działki nr a graniczącej z działką nr b, stwierdzając, że "decyzja z 18 maja 2009 r. nr [...] nie powinna być ostateczna, gdyż geodeta 30 kwietnia 2009 r. nie dokonał rzeczywistych i faktycznych pomiarów granic tych działek." W piśmie tym wskazał również, że "22 czerwca 2009 r. dokonano pomiarów nowopowstałych działek, a geodeta nie pozwolił na umieszczenie w uwagach zastrzeżeń." Wskazanie na sporną decyzję z dnia 18 maja 2009 r. wystąpiło również w korespondencji J. S. z SKO w Opolu, dotyczącej m.in. sprawy o numerach: [...],[...], obejmujące opisane wyżej podanie J. S., reprezentowanego przez pełnomocnika B. S., a wniesione dnia 26 czerwca 2009 r. (przekazane do Kolegium przez organ I instancji przy piśmie z 2 lipca 2009 r. nr [...]), następnie kilkakrotnie uzupełniane, w którym zawarto żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Pakosławice z 18 maja 2009 r., nr [...]. Przykładowo, w późniejszym czasie J. S. kilkakrotnie powoływał się właśnie na decyzję z 18 maja 2009 r., tj. oprócz spraw toczących się przed SKO w Opolu, np. w piśmie z 10 listopada 2011 r. do Wójta Gminy Pakosławice, czy w "skardze" do Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 5 marca "2011 r." (data wpływu: 5 marca 2012 r.). Zdaniem Kolegium, z tych przyczyn uznać należy, że w zakresie przesłanki braku udziału bez własnej winy w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) J. S. podanie o wznowienie postępowania wniósł po upływie terminu wskazanego w art. 148 § 2 K.p.a., co uzasadnia odmowę wznowienia postępowania. Kolegium stwierdziło, iż powyższa okoliczność jest wystarczająca dla wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, bowiem kolejna przesłanka odnosi się do kwestii merytorycznych, a uprawnienie do ich weryfikacji posiada strona postępowania, o którego wznowienie wnosi. Jednakże Kolegium dodatkowo postanowiło przeanalizować również drugą wskazaną przez wnioskodawcę podstawę wznowienia postępowania, tj. okoliczność wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.). J. S. upatruje wystąpienie tej przesłanki w ubytku powierzchni działki nr b, spowodowanym przez podział działki nr a, o czym dowiedział się w dniu 21 czerwca 2009 r., natomiast w dniu 22 czerwca 2009 r. podczas przeprowadzonego przez uprawnionego geodetę fizycznego podziału działki nr a (na działki o numerach: c, d, ef i g) uzyskał wiedzę o dokładnym areale, o który została pomniejszona jego działka. Także w zażaleniu z dnia 8 kwietnia 2015 r. podniósł, że "już w 2009 r. Wójt miał wiedzę o dacie, w jakiej dowiedział się on o ubytku powierzchni działki nr b, bowiem wówczas domagał się przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy działką nr b a działką nr a." Tej okoliczności, zdaniem Kolegium, nie zmienia argumentacja zażalenia, że informacje wynikające z "uzyskanego 12 listopada 2014 r. z Geodezji i Kartografii w [...] szkicu polowego geodety S. operatu pomiarowego [...]" posiadają wyłącznie "obiektywne wiadomości" o istnieniu podstaw do wznowienia postępowania. Okoliczność ta, jako znacznie późniejsza, nie może być podstawą wznowienia postępowania, o które J. S. wniósł w piśmie z 3 czerwca 2013 r. Złożenie podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 maja 2009 r. nastąpiło znacznie po upływie miesięcznego terminu od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Ponadto, jako "okoliczności" faktyczne mające uzasadniać wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 maja 2009 r. wnioskodawca wskazał akty notarialne sporządzone w dniu 4 września 2009 r. (Repertorium A nr [...] i Repertorium A nr [...]), które - co podkreślił - uzyskał w dniu 20 maja 2013 r. (w związku z toczącą się sprawą cywilną przed SR w [...]). Po pierwsze - ww. akty notarialne, jak słusznie zauważył organ I instancji, są dowodami i nie mogą stanowić okoliczności faktycznych; po drugie - dowody te zostały sporządzone w dniu 4 września 2009 r. i nie istniały w dacie wydania decyzji z dnia 18 maja 2009 r., nr [...], zatwierdzającej podział działki nr a; po trzecie - wnioskodawca nie uwiarygodnił, że wiedzę o nich uzyskał 20 maja 2013 r.; po czwarte - gdyby faktycznie podstawą wznowienia postępowania miały być wynikające z powyższych aktów notarialnych okoliczności, a mianowicie, że istnieje "inna" niż z dnia 18 maja 2009 r. decyzja zatwierdzająca podział działki nr a, to wyjaśnić należy, że w aktach notarialnych z 4 września 2009 r. (Repertorium A nr [...] i nr [...]) popełniona została niedokładność pisarska, ponieważ zamieszczono w nich zapis wskazujący na decyzję Wójta Gminy Pakosławice "z 24 marca 2009 r." nr [...] zamiast prawidłowego zapisu potwierdzającego, że chodzi o decyzję tego organu z 18 maja 2009 r. nr [...]. Błędy te notariusz sprostował (vide akty notarialne z 4 stycznia 2010 r. Repertorium A nr [...] i nr [...]). W obrocie prawnym funkcjonuje i funkcjonowała zatem jedynie decyzja Wójta Gminy Pakosławice z 18 maja 2009 r., nr [...], zatwierdzająca podział działki nr a, co do której wnioskodawca żądał wznowienia postępowania. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że okoliczności podnoszone przez J. S. w konfrontacji z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy potwierdzają, że wnioskodawca nie dochował terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, co uniemożliwia wszczęcie postępowania w kierunku wznowienia. Odnosząc się do argumentu zażalenia, iż organ winien rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie zasadne byłoby wznowienie postępowania z urzędu, Kolegium podniosło, że jako organ zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy, nie dostrzegło podstaw uzasadniających wznowienie z urzędu postępowania zakończonego sporną decyzją z dnia 18 maja 2009 r.

W skardze na powyższe postanowienie J. S. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi skarżący powielił zarzuty zawarte w zażaleniu, akcentując, że skoro już w dniu 29 września 2009 r. Wójt znał dowody w postaci aktów notarialnych, w których widniała decyzja z dnia 24 marca 2009 r., to w świetle obowiązujących organ przepisów K.p.a. "Wójt jednak nie zareagował na fakt decyzji z dnia 24.03.2009 r." Zdaniem skarżącego, w przedstawionym przypadku "dokument decyzji z dnia 24.03.2009r. Nr [...] istniał w dniu wydania decyzji z dnia 18.05.2009r.o czym J. S. dowiedział się 20.05.2013r. i w dniu 03.06.2013r. złożył wniosek o wznowienie postępowania zachowując tym samym termin ustawowy." Jednocześnie skarżący uznał, iż Kolegium nie powinno rozstrzygać na podstawie dokumentów, które znajdują się aktach sprawy, a które stanowiły podstawę dla Wójta do wydania decyzji z dnia 18 maja 2009 r., nr [...], zatwierdzającej podział działki nr a. Dokumenty te bowiem były już badane przez SKO w Opolu w latach 2009-2011. Skarżący zaznaczył również, że organy działały w sprawie nierzetelnie, opieszale, a przez takie zachowanie nie może on dochodzić swoich praw. Dodatkowo, powołując się na wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2404/11, skarżący podniósł, iż Kolegium winno wskazać okoliczność, z powodu której nie może wznowić postępowania z urzędu. Reasumując, skarżący uznał, że Kolegium nie zbadało pozostałych dowodów, o których mowa w jego piśmie z dnia 20 marca 2015 r., a oparto się na materiale dowodowym (dokumentach), które znajdowały się w aktach spraw administracyjnych dotyczących decyzji z dnia 18 maja 2009 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wraz z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Obszernie wywodził, że nie zgadza się z ustaleniami organu, przy czym obstawał, że termin do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 maja 2009 r. został zachowany. Na pytanie Sądu pełnomocnik oświadczył, że decyzja odmawiająca stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 18 maja 2009 r. wiązała się z wnioskowanym przez skarżącego rozgraniczeniem działki a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu (postanowienia/decyzji).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw prawnych, podlega ona oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 maja 2015 r., nr [...], wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), zwanej nadal: K.p.a., utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Pakosławice odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia 18 maja 2009 r., nr [...], zatwierdzającą projekt podziału działki nr a w [...].

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz - na zasadzie art. 135 P.p.s.a. - postanowienia organu I instancji wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie odpowiadają przepisom prawa.

Ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z żądaniem skarżącego w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wskazaną decyzją administracyjną, stąd na wstępie wyjaśnić trzeba, że art. 16 K.p.a. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Zasada ta ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, iż decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym (por. komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją prof. zw. dr hab. Barbary Adamiak - C.H.Beck, wyd. 11, Warszawa 2011 r.). Od tej reguły ostateczności załatwienia sprawy ustawodawca dopuścił wyjątki, wyznaczając jednocześnie warunki odstąpienia od niej. Mianowicie, decyzja ostateczna może być wzruszona przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowaną (art. 154, art. 155, art. 161 K.p.a.), przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 K.p.a. w związku z art. 151 §1 pkt 2 K.p.a.), przez stwierdzenie nieważności w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (art. 156 §1 K.p.a.), bądź przez uchylenie lub zmianę decyzji na podstawie przepisów szczególnych. Z ustanowionej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości administracyjnej decyzji ostatecznej wynika, że decyzja ostateczna nie może być wzruszona w sposób dowolny, lecz wyłącznie w przypadkach i w trybie określonym przez przepisy K.p.a., które w sposób jednoznaczny i kompletny (całościowy) regulują tryb postępowania związany ze wzruszeniem decyzji ostatecznej.

Uwzględniając powyższe uwagi stwierdzić przyjdzie, iż zasadnie organy procedujące w niniejszej sprawie uznały, że z treści wniosku skarżącego z dnia 3 czerwca 2013 r. (uzupełnionego pismem z dnia 10 października 2013 r.) wynikało wyraźnie, że żąda on wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją podziałową Wójta Gminy Pakosławice z dnia 18 maja 2009 r., nr [...], a przesłanki ustawowej upatruje w braku udziału w postępowaniu zwykłym, tj. w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz w nowych okolicznościach, czyli w przesłance z pkt 5 art. 145 § 1 K.p.a. Nie ulega zatem wątpliwości, że w złożonym wniosku skarżący w sposób wyraźny i jasny wskazał organ, datę i numer decyzji, której dotyczy jego wniosek oraz określił jej przedmiot.

W przypadku złożenia podania (wniosku) o wznowienie postępowania organ zobowiązany jest z urzędu do jego oceny, według przepisów K.p.a. i przy ich ścisłej wykładni, bez możliwości korzystania z wykładni rozszerzającej przy interpretacji tych przepisów. Postępowanie administracyjne wszczęte w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną przebiega dwuetapowo. W ramach pierwszego z tych etapów organ dokonuje wstępnej oceny wniosku, badając czy jest on oparty na wymienionych w przepisach przesłankach wznowienia, jak również czy został wniesiony z zachowaniem terminów, o których mowa w art. 148 K.p.a. W przypadku, gdy organ ustali, że wniosek o wznowienie postępowania nie jest oparty na ustawowych przesłankach lub też jest spóźniony, tj. wniesiony bez zachowania terminów z art. 148 K.p.a., wówczas takie stwierdzenie uprawnia organ do odmowy wznowienia postępowania w sprawie, w oparciu o art. 149 § 3 K.p.a. Ustawodawca bowiem zakreślił w przepisie art. 148 K.p.a. terminy warunkujące skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie.

Zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast przepis art. 148 § 2 K.p.a. stanowi, iż termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Przy czym, w myśl art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 K.p.a.), co oznacza, że jest to uprawnienie wyłącznie wnioskodawcy, a zatem z tej przyczyny niedopuszczalne jest wznowienie postępowania z urzędu przez organ. Na zasadzie art. 148 § 2 K.p.a., bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. liczy się nie od daty doręczenia decyzji lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. uzyskała informację o jej istnieniu i zawartym w niej rozstrzygnięciu, czyli chodzi wyłącznie o wiadomość o wydaniu decyzji, stąd bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu konkretnej decyzji. Oznacza to, że informacja i wiedza o fakcie wydania decyzji musi być pewna i nie może stanowić przypuszczenia, czy też domniemania o uzyskaniu przez stronę wiedzy o jej istnieniu. Strona wnioskująca o wznowienie postępowania winna wiedzieć o samym fakcie wydania decyzji odnośnie podmiotu na rzecz, którego została wydana, organu, który ją wydał oraz co najmniej przedmiotu decyzji, a więc elementów, które pozwalają na zidentyfikowanie konkretnego rozstrzygnięcia i tym samym skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Niedochowanie miesięcznemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 148 § 2 K.p.a). skutkuje koniecznością wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 K.p.a., (por. wyroki NSA: z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 714/08, LEX nr 574438; z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II OSK 2407/10, LEX nr 1069058 i powołane tam orzecznictwo).

Skoro wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, zatem wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła. Stąd raz jeszcze wskazać przyjdzie, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2043/12, LEX nr 1450858). Obowiązek zbadania w pierwszej kolejności, czy wniosek został złożony w terminie, ciąży nie tylko na organie I instancji, lecz także i na organie II instancji, tj. odwoławczym, ponownie rozpoznającym sprawę.

W świetle powyższych rozważań prawnych wskazać należy, iż organy zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie zaistniała przeszkoda procesowa do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie i oceny podnoszonej przez skarżącego przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., z uwagi na uchybienie przez skarżącego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a. Bezsprzecznie organy wykazały, że wprawdzie decyzja z dnia 18 maja 2009 r. została wysłana skarżącemu listem poleconym w dniu 5 czerwca 2009 r. (przesyłka nr [...]), lecz bez zwrotnego potwierdzenia odbioru, jednakże już w piśmie (skardze) do Wójta z dnia 25 czerwca 2009 r., skarżący powołuje się na tę decyzję, stwierdzając, że "decyzja z 18 maja 2009 r. nr [...] nie powinna być ostateczna, gdyż geodeta 30 kwietnia 2009 r. nie dokonał rzeczywistych i faktycznych pomiarów granic tych działek." Podobnie, w skardze skierowanej do Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 5 marca "2011 r." (data wpływu: 5 marca 2012 r.). jak również w kolejnym piśmie do Wójta z dnia 10 listopada 2011 r. Wskazanie na sporną decyzję z dnia 18 maja 2009 r. wystąpiło kilkakrotnie w korespondencji skarżącego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, np. w żądaniu stwierdzenia nieważności tej decyzji, tj. w sprawie o numerze [...] - odmowa stwierdzenia nieważności z dnia 22 lutego 2010 r., jak i w innych sprawach przed Kolegium o numerach [...],[...]. Skoro wniosek skarżącego o wznowienie postępowania pochodzi z dnia 3 czerwca 2013 r., stąd bezsprzecznie powyższe okoliczności, znajdujące potwierdzenie w materiale dokumentacyjnym sprawy, uzasadniają prawidłowość przyjętego przez organ stanowiska, że termin jednego miesiąca, liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji nie został zachowany. W przypadku wniosku o wznowienie postępowania wskazującego na zaistnienie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., termin, o którym mowa w art. 148 § 2 K.p.a., biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, a zatem przepis ten adresowany jest do strony postępowania, a nie do organu. Dlatego, zasadnie organ odmówił wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 K.p.a., stwierdzając, że wniosek skarżącego z dnia 3 czerwca 2013 r. jest spóźniony.

Również prawidłowo organy odniosły się do drugiej przesłanki wskazywanej przez skarżącego we wniosku. Warunek ujawnienia nowych okoliczności i dowodów z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oznacza, że organ nimi nie dysponował i nie były one znane organowi wydającemu decyzję. Nowe okoliczności przedstawiają stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili (w dacie) wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od niego przyczyn, a mających w konsekwencji wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Właściwie w rozpoznawanej sprawie organ wyjaśnił skarżącemu pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, uwzględniając, iż sporna decyzja podziałowa Wójta Gminy Pakosławice, objęta wnioskiem o wznowienie postępowania z dnia 3 czerwca 2013 r., pochodzi z dnia 18 maja 2009 r., nr [...]. Natomiast wskazywana przez skarżącego "nowa okoliczność", w postaci ubytku areału jego działki w wyniku tej decyzji podziałowej, była znana skarżącemu już w dniach 21 czerwca 2009 r., a w dniu 22 czerwca 2009 r. uzyskał onwiedzę o dokładnym areale, na skutek czego w 2009 r. domagał się on od Wójta przeprowadzenia postępowania rozgraniczającego. W tym miejscu zasygnalizować przyjdzie, że w tej materii prowadzone było odrębne postępowanie z wniosku skarżącego, zakończone decyzją ostateczną z dnia 30 września 2010 r., umarzającą postępowanie (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Op 226/11, LEX nr 1132350). Ponadto, zasadnie organy przyjęły, że o ubytku areału, jako nowej okoliczności, skarżący nie uzyskał wiedzy dopiero w dniu 12 listopada 2014 r., w Geodezji i Kartografii w [...].

Trafnie zatem uznano w tej sprawie, że upatrywanie przesłanki z pkt 5 art. 145 § 1 K.p.a. w ubytku powierzchni działki nastąpiło znacznie po upływie miesięcznego terminu od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Podobnie, wskazywane przez skarżącego akty notarialne z dnia 4 września 2009 r. (Repertorium A nr [...] i nr [...]), a właściwie błędny w nich zapis odnoszący się do decyzji oraz akty notarialne z dnia 4 stycznia 2010 r. (Repertorium A nr [...] i nr [...]), w których błąd ten notariusz sprostował, były znane organowi po wydaniu decyzji z dnia 18 maja 2009 r., co jest oczywiste w sprawie. Odnotować też trzeba, że z akt sprawy wynika ponadto, iż informacje o sprostowaniu błędu były znane skarżącemu, bowiem zawarto je także w pismach (w korespondencji) m.in. w sprawie nr [...], np. w skierowanym do Kolegium przez Wójta piśmie z dnia 22 stycznia 2010 r., przesłanym do wiadomości skarżącemu, do którego to pisma nawiązał także skarżący we wniosku. Również w skardze do Marszałka Województwa Opolskiego z dnia 5 marca 2011 r., skarżący, przywołując ww. akty notarialne, zaznacza, że notariusz dokonał w styczniu 2010 r. poprawki, co do decyzji podziałowej Wójta. Także na decyzję "z dniu 18 marca 2009 r.", której dotyczą się sprostowania, skarżący wskazywał w ww. postępowaniu o rozgraniczenie.

Zatem podzielić przyjdzie stanowisko organu, że w obrocie prawnym funkcjonuje jedynie decyzja podziałowa Wójta Gminy Pakosławice z dnia 18 maja 2009 r., nr nr [...], i bezspornie wniosek skarżącego z dnia 3 czerwca 2013 r. dotyczył właśnie wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją, zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr a. Sąd zauważa także, że sporna decyzja z dnia 18 maja 2009 r., jako jedyna decyzja podziałowa, objęta była postępowaniem nieważnościowym (decyzja Kolegium z dnia 18 marca 2010 r., nr [...]).

Mając na uwadze powyższe - co należy podkreślić - postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 maja 2009 r., nr [...], zostało wydane w wyniku wniosku skarżącego, wyłącznie z powodu uchybienia terminu do jego złożenia. Przy czym organ dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, który stanowił podstawę zaskarżonego postanowienia, stwierdzając jednocześnie, że nie dostrzeżono podstaw uzasadniających wznowienie z urzędu postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 maja 2009 r.

W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem, że wymogi zawarte w art. 148 K.p.a. nie zostały spełnione, wobec tego organ był zobligowany w niniejszej sprawie, na zasadzie art. 149 § 3 K.p.a., odmówić wznowienia postępowania.

Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.