Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1696/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Halina Kremis Sędziowie: Sędzia NSA – Julia Szczygielska (sprawozdawca) Asesor WSA – Alicja Palus Protokolant: Magda Mikus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń melioracyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. na rzecz skarżącego B. G. kwotę 280 zł /dwieście osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W rozpoznawanej sprawie, po rozpatrzeniu wniosku M.G., w decyzji z dnia [...]nr [...]Wójt Gminy P., na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 3 ustawa Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229), , nakazał B. G. -w związku ze stwierdzeniem zmian stanu wody na działkach [...],[...]położonych w P. (stanowiącym własność M. G.) -do wykonania urządzeń melioracyjnych zapobiegających szkodom powstałym na w/w działkach. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...]ustalono, że na działkach nr [...]i nr [...]występują szkody związane ze zwiększeniem wilgotności gruntu spowodowane przyspieszonym spływem wód rurociągami drenarskimi z działki gruntu stanowiącej własność B.G. Jednocześnie wskazano, iż zobowiązano B.G. do likwidacji w terminie do dnia [...]ułożonego na działce nr [...]rurociągu i skierowanie poprzez wykonanie urządzeń studzienki wodnej, przejścia przez drogę gminną, przepustu i rowu otwartego bądź rurociągu wody do rowu na działce nr [...] (stanowiącej jego własność) z pominięciem działki nr [...].

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik B. G. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji polegający na przyjęciu, że B. G. spowodował zmianę stanu wód na nieruchomości stanowiącej własność M.G., a tym samym doprowadził do powstania szkody poprzez zwiększenie wilgotności tych gruntów oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwa interpretację i zastosowanie art. 29 ust. 1 punkt 1, 2 oraz 3 ustawy Prawo wodne. W uzasadnieniu odwołania stwierdził, powołując się na treść notatki służbowej z dnia [...], że na działce nr [...]wykonano renowację drenowania a istniejące dreny odprowadzają wodę do istniejących rowów melioracyjnych przechodzących przez działki nr [...]i nr [...], których właścicielem jest M.G. Dodał, iż istnienie tych rowów melioracyjnych oraz ich usytuowanie na działkach B. G. i M. G. potwierdzają mapy geodezyjne. Dalej odwołujący się stwierdził, że opina techniczna z dnia [...]sporządzona przez biegłego w zakresie melioracji potwierdza nadmierne uwilgotnienie działki nr [...] oraz fakt pozytywnego wpływu renowacji drenów na działce [...]na poprawę warunków wilgotnościowych na działce nr [...]. Zdaniem odwołującego się stan faktyczny sprawy oraz dokumentacja zgromadzona w sprawie prowadzi do wniosku, że prace renowacyjne drenów na działce nr [...]nie zmieniają stanu wód, a w szczególności kierunku odpływu wód opadowych z tej działki, a co więcej polepszają one stosunki wodne także na działce nr [...]. Odwołujący zauważył, iż B. G. udrożnił również system drenarski działki w ramach istniejącego systemu melioracyjnego, w skład którego wchodzą także rowy melioracyjne na działce nr [...], a zatem działania B. G. prowadzone były z zachowaniem art. 29 ust. 1 punkt 1 Prawa wodnego. Odwołujący wskazał, iż obowiązki właściciela gruntu polegające na utrzymaniu w należytym stanie istniejących urządzeń melioracji wodnych w świetle przepisów Prawa wodnego nie są obarczone nakazem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i działanie właściciela gruntu w granicach ustawowego obowiązku polegającego na udrożnieniu i renowacji istniejących ciągów drenarskich odprowadzających wody do istniejących rowów melioracyjnych jest jedynie wykonywaniem prawa, nie powodującego jakiejkolwiek zmiany wody na gruncie. Tym samym- w ocenie odwołującego- niedopuszczalna jest nadinterpretacja przepisów Prawa wodnego zastosowana przez organ I instancji, który wydając decyzję opartą na sobie wiadomych przesłankach, nakazuje B. G. wykonanie urządzeń melioracyjnych innych niż istniejące. Odwołujący zauważył, iż z zebranego materiału wynika, iż M.G. nie wykonuje ustawowych obowiązków utrzymania urządzeń melioracyjnych poprzez dopuszczenie do całkowitego zarośnięcia i zasypania rowów melioracyjnych znajdujących się na działkach nr [...]i nr [...], czym sama doprowadza do zmiany stosunków wodnych na tych działkach.

Decyzją z dnia [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję wskazując, iż na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 Prawa wodnego) i stosownie do ust.3 art. 29 Prawa wodnego - jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie organu z treści ustępu 1 punkt 1 ustawy Prawo wodne wynika, że ustawodawca przykładowo wymienił sytuacje mające wpływ na zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a zatem niedozwolona zmiana stanu wody może polegać zarówno na zmianie kierunku wód opadowych i kierunku odpływu ze źródeł jak również na wystąpieniu innych okoliczności, które jednak powinny dotyczyć sytuacji, kiedy będą wywoływać szkodę na gruntach sąsiednich. Organ zauważył, iż właściciel gruntu winien mieć bowiem pełną kontrolę nad szkodliwymi zdarzeniami zachodzącymi na jego gruncie niezależnie od tego, czy będą one następstwem przypadku, czy też działań osób trzecich stanowiących przyczynę szkody dla gruntów sąsiednich. Zdaniem SKO zmiany stanu wód spowodowane przez właściciela nieruchomości, które pociągają za sobą szkodliwe skutki dla nieruchomości sąsiednich, zostały powiązane z sankcją nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom. Organ stwierdził, iż cytowany przepis nie ma na celu zahamowania zmiany stosunków stanu wody na własnych gruntach, dopuszcza jednak zmianę tych stosunków w zakresie, który nie wpłynie szkodliwie na inne nieruchomości. SKO zwrócił uwagę, iż pojęcie szkody nie zostało jednak sprecyzowane w cytowanym przepisie, a zatem w pojęciu tym mieścić się będzie każde postępowanie właściciela nieruchomości, które uniemożliwia lub ogranicza dotychczasowy sposób korzystania z sąsiedniej nieruchomości. Organ skonkludował, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją mimo, że nie nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody z gruntu stanowiącego własność B.G. - działka nr [...], gdyż kierowana jest ona do istniejących rowów. Wykonanie jednak na działce nr [...]przez B.G. prac renowacyjnych ciągów drenarskich polegających na ułożenie nowych rur melioracyjnych i pogłębieniu istniejących rowów powoduje zdaniem organu odwoławczego opartego na opinii technicznej z dnia [...] zmianę stanu wody na tym gruncie ze szkodą na sąsiednich gruntach położonych poniżej i stanowiących własność M.G., bowiem na działce nr [...]stwierdzono nadmierne zawilgocenie spowodowane wynikiem prac przeprowadzonych na działce nr [...]. Wobec powyższego Kolegium uznało, że zakres prac przeprowadzonych przez B.G. spowodował zmianę stanu wody na jego gruncie ze szkodą dla gruntów stanowiących własność M.G., a tym samym został naruszony przepis art. 29 ustawy Prawo wodne. Kolegium stwierdziło, iż w tym przypadku nie ma znaczenia, że prace te były wykonywane stosownie do treści przepisu art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne, który nakłada obowiązek utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na zainteresowanych właścicieli gruntów, a zatem organ I instancji nakładając na B.G. wykonanie opisanych w zaskarżonej decyzji urządzeń melioracyjnych zapobiegających szkodom na gruncie M.G. działał w ramach swoich ustawowych uprawnień.

W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu pełnomocnik B. G. powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu (precyzując zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwa interpretację przepisu art 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne, polegającą na nałożeniu obowiązku wykonania przez skarżącego urządzeń wodnych i melioracyjnych będących w zakresie obowiązków wynikających z zadań własnych gminy stosownie do art. 7 ust. 1 punkt 1 ustawy o samorządzie gminnym) wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż błędna i niedopuszczalna jest interpretacja pojęcia szkody w cytowanym przepisie dokonana przez Kolegium, według której każde działania skarżącego, które w interpretacji lub mniemaniu właścicieli gruntów sąsiednich w jakikolwiek sposób ograniczałoby dotychczasowy sposób korzystania przez nich ze swoich gruntów powodowałoby powstanie szkody. Skarżący zauważył, iż organy orzekające w sprawie nie przedstawiły zarzutu wykonania przedmiotowych prac niezgodnie ze sztuką budowlaną lub w sposób powodujący powstanie szkód na gruntach sąsiednich, a działanie w granicach prawa i w obowiązku wynikającym z art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie stanowi samoistnej podstawy do uznania, że udrożnienie istniejących rowów melioracyjnych stanowi samo w sobie szkodę na gruntach sąsiednich w rozumieniu przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne. Ponadto skarżący podniósł, iż cytowana opinia biegłego jest nieścisła co spowodowało niewłaściwą i błędną jej interpretację przez Kolegium, gdyż zapis stwierdzający nadmierne uwilgotnienie działki nr [...]będącej własnością M. G. nie dotyczy skutków działań skarżącego, a jedynie stwierdzenie faktu i stanu całej działki albowiem nie jest możliwym aby wykonanie jakichkolwiek prac przez skarżącego w tak krótkim czasie wywołało skutki na całej powierzchni działki nr [...]. Skarżący podkreślił pomimo jego wniosku skarżącego o ewentualne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, SKO nie mając specjalistycznej wiedzy w przedmiotowym zakresie oparło się na notatkach i opiniach osób, z których tylko jedna miała odpowiednią wiedzę merytoryczną w zakresie

melioracji wodnych i ich wykonywania, a żadna opinia w sprawie nie zawierała

jakichkolwiek dowodów oraz ustaleń powodujących i umożliwiających określenie skarżącego jako podmiotu, którego działania spowodowały bądź powodują szkody na przedmiotowych gruntach nr [...]i [...]położonych w P. W ocenie skarżącego błędne ustalenia faktyczne organu II instancji utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji doprowadziły do nałożenia obowiązków na skarżącego wykonania urządzeń wodnych i melioracyjnych ponad uprawnienia przysługujące organom gminy i ustawowe obowiązki ciążące na właścicielach gruntów. Skarżący zarzucił, iż niedopuszczalnym jest aby gmina, która w zakresie zadań własnych nałożonych przepisem art. 7 ustawy o samorządzie gminnym, w skład których wchodzą min. zadania dotyczące gospodarki wodnej przerzucała swoje obowiązki na właścicieli gruntów znajdujących się w jej obrębie, a nałożone obowiązki na skarżącego mają charakter regulacji stosunków wodnych na znacznym obszarze obejmującym wielu właścicieli gruntów, co w swoim charakterze ma znaczenie nie jednostkowe, a lokalne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...]złożonym przez nowego pełnomocnika skarżącego na rozprawie (która odbyła się w dniu [...]) wniesiono o dopuszczenie dowodu z dokumentów: 1/ pierworysu mapy sytuacyjno- wysokościowej z 1975 r. z której wynika, iż działka M. G. leżąca poniżej działki skarżącego stanowi naturalny odpływ wód opadowych z działki nr [...]oraz potwierdza fakt, iż zarówno na działce skarżącego i M. G. znajdowały się urządzenia melioracyjne, a więc wykonane przez skarżącego prace nie stanowią nowych prac melioracyjnych, dla których podjęcia wymagane byłby stosowne dokumenty i zezwolenia; 2/ zdjęć terenu przedmiotowych działek.

Skarżący dodał, iż w przypadku gdyby dla potwierdzenia twierdzeń skarżącego konieczne byłoby jeszcze zgromadzenie wiadomości specjalnych, to wnioskuje o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność, że: a/ naturalnym kierunek spływu wody opadowej z działki skarżącego są działki M.G.; b/ prace skarżącego, będące przedmiotem sporu, a polegające na utrzymaniu istniejących urządzeń melioracyjnych, nie zmieniają stanu wód, w szczególności nie powodują zmiany kierunku odpływu wód opadowych z jego gruntu, jak również nie powodują szkody na działkach nr [...]i [...]polegającej na zwiększeniu ich wilgotności; c/ przyczyna podniesienia stanu wilgotności działek nr [...]i [...]jest brak utrzymania przez M.G. w należytym stanie istniejących na jej gruncie urządzeń melioracyjnych; d/ wykonanie zaznaczonego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji sposobu odprowadzenia wody w ramach działki skarżącego nr [...]jest z punktu widzenia wiedzy inżynierskiej nie wykonalne lub wiązało się dla skarżącego z niewspółmiernie dużymi kosztami w stosunku do kosztów doprowadzenia do końca wstrzymanych prac utrzymania istniejących urządzeń melioracyjnych na terenie obejmującym działki nr [...],[...]i [...]oraz że wykonanie przez skarżącego takiego sposobu odprowadzenia wód doprowadziło by do faktycznej zmiany kierunku odpływu wód na przedmiotowym terenie.

Nadto podniesiono, iż organ w żaden sposób nie wykazał związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy podjętymi przez skarżącego pracami renowacyjnymi urządzeń melioracyjnych, znajdujących się na jego gruncie, a występującym stanem wilgotności na działce sąsiedniej M.G., jak również organ nie uwzględnił w sposób racjonalny bardzo krótkiego czasu, jaki upłynął pomiędzy zakończeniem prac renowacyjnych urządzeń melioracyjnych na gruncie skarżącego a ewentualną możliwością wystąpienia szkody ("uwilgotnienia gruntu") oraz pory roku (miesiąc czerwiec), w której prace zostały przeprowadzone, jako okoliczności wyłączających istnienie takiego związku przyczynowego. Zauważono, iż organ przy wydaniu decyzji oparł się jedynie na twierdzeniach właścicielki sąsiedniej działki gruntu, co do spodziewanego przez nią, a nie wywołanego już przez skarżącego, pogorszenia stanu działki na wypadek większych opadów. Pełnomocnik skarżącego wskazał, iż organ przy wydaniu decyzji nie wziął pod uwagę w ogóle stanu technicznego urządzeń melioracyjnych znajdujących się na gruncie sąsiednim, a zarazem jego negatywnego skutku (podwyższonej wilgotności) dla stanu gruntu, który w twierdzeniu M.G., następnie bezkrytycznie przejętego przez organ, miałby stanowić szkodę spowodowaną przez skarżącego, a także organ mimo przeprowadzenia oględzin terenu, mających przecież na celu naoczne stwierdzenie stanu faktycznego, nie uwzględnił faktu porastania sąsiedniego gruntu przez roślinność właściwą dla środowiska podmokłego o cechach trwałych.

Do pisma z dnia [...]pełnomocnik skarżącego załączył "opinię hydrologiczną" sporządzoną w dniu [...]przez biegłego sądowego w zakresie geologii i hydrologii – B. P.

W piśmie z dnia [...]. SKO w J. G. oświadczyło, iż wszystkie podnoszone w/w pismach skarżącego okoliczności były znane organowi i stanowiły przedmiot jego analizy w postępowaniu odwoławczym. Kolegium dodało, iż w toku postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji wypowiedział się Inspektor ds. eksploatacji urządzeń melioracyjnych z Regionalnego Zarządu Melioracji Wodnych w L. Ś., zatem- zdaniem organu- powołanie biegłego z zakresu specjalności – hydrologia i geologia inżynierska jest zbędne i nie wniesie niczego nowego do sprawy.

W piśmie z dnia [...]pełnomocnik uczestniczki postępowania – M.G. zauważył, iż w świetle regulacji art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów byłoby niedopuszczalne i bezzasadne. Jednakże wskazano, iż z ostrożności procesowej wnoszą o dopuszczenie dowodu z akt Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w J. G. sygn. akt [...]na okoliczność dokonanych przez skarżącego zmian w gospodarce wodnej na działkach należących do M.G., zakresu i rodzaju prac ziemnych i melioracyjnych wykonanych przez skarżącego oraz zaistnienia szkody na gruntach uczestniczki postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej u.p.s.a.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 u.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.s.a.).

Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" u.p.s.a., co powoduje, iż decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ust.1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne- zwanej dalej u.p.w. (Dz.U. Nr 115, poz.1229 ze zm.) zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).

Z normy zawartej w art. 29 ust. 3 u.p.w. wynika, iż nakaz określonym tym przepisem organ I instancji może (uznanie) wydać, jeżeli wykazane zostanie spełnienie łącznie dwóch przesłanek:

1/ właściciel gruntu spowodował zmianę stanu wody na gruncie;

2/ zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiedzkie.

Przywołany przepis w przypadku zaistnienia w/w przesłanek wprowadza dwa rodzaje środków jakie wójt (burmistrz, prezydent miasta) może zastosować w konkretnym przypadku (przy uwzględnieniu okoliczności sprawy):

a/ może nakazać przywrócenia staniu poprzedniego lub

b/ może nakazać wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Stosownie do treści art. 138 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji tylko wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena ta nie powinna być jedynie formalna w znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania, lecz powinna być poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego. W niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył powyższe zasady nie dostrzegając wad, jakimi dotknięte było postępowanie organu I instancji i jednocześnie sam dopuścił się naruszeń prawa.

Jedną z naczelnych zasad tego postępowania jest określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych kodeksu, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązuje organy administracji publicznej do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy. Art. 81 k.p.a. stanowi zaś, iż okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zachowanie wymagań określonych w rozdziale 4 działu II k.p.a. nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek niezależnie od rodzaju postępowania czy treści i wagi przeprowadzanego dowodu. Z kolei obowiązek zapoznania strony z wynikami postępowania wyjaśniającego, jeżeli ma spełnić swą rolę, pociąga za sobą dalszy obowiązek organów administracji, jakim jest konieczność wzięcia pod rozwagę wypowiedzi strony i ustosunkowanie się do tych wypowiedzi. Takie ustosunkowanie się jest szczególnie potrzebne wówczas, gdy dla poparcia swych wypowiedzi strona powołuje określone dowody. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, a tego w rozpoznawanej sprawie należycie nie uczyniono.

Z analizy akt sprawy wynika, iż organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, jak również nie zapoznał strony z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, czym naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa (zob. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., II SA 1095/00, LEX nr 53441). W ocenie Sądu w uzasadnieniu swoich decyzji organy administracyjne nie wykazały, że zaistniały w sprawie przesłanki określone art. 29 ust. 3 u.p.w. A nawet zakładając hipotetycznie, iż skarżący swoim działaniem zrealizował hipotezę przywołanego przepisu ustawy Prawo wodne, to brak jest w uzasadnieniu skarżonych decyzji wskazania kryteriów jakimi kierował się organ I instancji nakazując skarżącemu wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, skoro w świetle art. 29 ust. 3 u.p.w. oraz zasad postępowania administracyjnego organ ten obligowany był przed nałożeniem sankcji przewidzianej przez art. 29 ust. 3 u.p.w. do rozważenia zasadności wymierzania sankcji w ogóle, a w przypadku stwierdzenia konieczności jej nałożenia- dokonanie wyboru spośród przewidzianych tam sankcji tej, która w świetle okoliczności sprawy zrealizuje zamierzony cel i będzie najmniej uciążliwa dla strony, tj. zrealizuje zasadę załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa). Poza tym zasadnicza funkcja każdego uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy polega na dążeniu przekonania strony (stosownie do dyrektywy zawartej w art. 8 kpa), że jej stanowisko w sprawie zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeśli zapadło niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie, to przyczyną tego były istotne powody.

Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje również fakt, iż "opinia techniczna" z dnia [...], która dla orzekających w sprawie organów stanowiła podstawę rozstrzygnięcia, została wydana przez osobę posiadającą tytuł "technik budowlany". Przepis art. 75 kpa wskazuje, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinię biegłych oraz oględziny. Sam organ nie potrafił sprecyzować za jakiego rodzaju dowód należy uznać przedmiotową "opinie techniczną", jednakże bezsprzecznie nie posiada ona cech opinii biegłego. W ocenie Sądu rozważenia przez organ- w świetle art. 78 kpa w zw. z art. 80 kpa i art. 84 kpa - wymagało czy w sprawie nie należało dopuścić dowodu z opinii biegłego legitymującego odpowiednimi uprawnieniami i wiedzą specjalistyczną. Podkreślić należy, ze w doktrynie przyjmuje się, iż opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, ale musi on rozstrzygnąć tę kwestię sam, we własnym imieniu. Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego (por.B.Adamiak, J.Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego- Komentarz, C.H.Beck, Warszawa 1998, s. 443-444).

W tym miejscu wskazać należy, iż co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale faktycznym i dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 u.p.s.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku z dnia 14 lutego 1984 r. (sygn. akt SA/Wr 765/83, ONSA 1984, nr 1, poz. 14) w postępowaniu sądowoadministracyjnym "nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji państwowej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom." Od tej zasady istnieje tylko jeden wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 u.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów, poza dowodami z dokumentów, jest niedopuszczalne. Z tych względów Sąd nie badał zasadności złożonych przez skarżącego i uczestniczkę postępowania w toku postępowania sądowoadministracyjnego wniosków dowodowych.

Rozpoznając na nowo niniejszą sprawę organ administracyjny winien rozpatrzyć wszystkie okoliczności wskazane przez skarżącego w trakcie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Obowiązkiem organu będzie przede wszystkim ustalenie czy rzeczywiście skarżący spowodował zmianę stanu wody na gruncie i czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiedzkie. W przypadku zaś ustalenia zaistnienia w/w przesłanek obowiązkiem organu będzie rozważenie- mając na uwadze słuszny interes skarżącego- jakiego rodzaju środek przewidziany w art. 29 ust. 3 u.p.w. najlepiej zrealizuje cele określone w ustawie Prawo wodne .

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" u.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Orzeczenie o tym, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana znajduje uzasadnienie w art. 152 u.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 u.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).