Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 156/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 98
journal: Dz.U. 2016 poz 1643
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Janusz Walawski, Protokolant specjalista Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi K.N. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] września 2017 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Komendant Główny Straży Granicznej (dalej jako Komendant Główny SG) decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 92 ust. 1 i art. 98 ust 1 ustawy z dnia o Straży Granicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1643) i § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 96, poz. 617 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] września 2017 r. nr [...] odmawiającą przyznania K. N. pomocy finansowej.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Komendant Główny SG wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2017 r. organ I instancji odmówił przyznania K. N. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, uznając przedmiotowe świadczenie za nienależne, jako że funkcjonariusz w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową posiadał już lokal mieszkalny odpowiadający przysługującej mu powierzchni mieszkalnej. Organ I instancji uznał również, iż w szczególności, podstawą taką nie może być nabycie lokalu mieszkalnego 9 lat przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej.

W odwołaniu od decyzji Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] września 2017 r. funkcjonariusz zarzucił, iż organ orzekający niedokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, w szczególności kwestii powstania oraz nabycia przez niego nieruchomości. W odwołaniu zainteresowany przedstawił także procedurę jaką musiał zrealizować, aby stać się właścicielem wybudowanego przez siebie lokalu mieszkalnego.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Komendant Główny SG orzekł jak na wstępie. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji przywołał treść art. 92 ust. 1 i art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 3 ust 2 pkt 3 powołanego rozporządzenia z dnia 23 maja 2008 r. Podniósł, iż prawo do lokalu mieszkalnego, a tym samym do pomocy finansowej na jego uzyskanie, powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza do służby stałej. Jednakże w sytuacji, gdy funkcjonariusz sam sobie zrealizował prawo do lokalu w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, spełnienie warunków do uzyskania pomocy finansowej należy ocenić na dzień uzyskania mieszkania, z którym wiąże się świadczenie, o które taka osoba się ubiega.

Z akt sprawy zaś wynika, że st. chor. sztab. SG K. N. wraz z żoną, w dniu [...] grudnia 2008 r. zawarł umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu oraz sprzedaży tego lokalu mieszkalnego (Repertorium A nr [...]). Lokal mieszkalny, zgodnie z § 1 pkt 1 umowy powstał, za zgodą Wspólnoty Mieszkaniowej, z przebudowy i adaptacji części nieruchomości wspólnej (strychu) na lokal mieszkalny, ze środków własnych Państwa N. Zgodnie z § 2 przedstawiono akt notarialny z dnia [...] listopada 2008 r. (Repertorium A nr [...]) oraz uchwałę nr [...] wyrażającą zgodę na ustanowienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...], powstałego w wyniku przebudowy i adaptacji części nieruchomości wspólnej zobowiązującej Gminę Miasta R. do oddania nabywcy wyżej wymienionego lokalu w użytkowanie wieczyste udziału w działce o powierzchni 0,0245 ha. W § 3 aktu notarialnego zawarto zapis, iż ustanowiono odrębną własność, która to została przez przedstawicieli Wspólnoty Mieszkaniowej sprzedana małżonkom Państwu N. Lokal mieszkalny nr [...], o wartości rynkowej 159.090,00 zł, został sprzedany za kwotę 35.000,00 zł. Lokal mieszkalny, na uzyskanie którego funkcjonariusz złożył wniosek w sprawie przyznania pomocy finansowej, posiada powierzchnię użytkową 105,70 m2.

Organ odwoławczy podkreślił, iż zasady przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, zasady zwrotu tej pomocy oraz jej wysokość określa, wydane w oparciu o delegację ustawową, zawartą w art 98 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że każdemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej w służbie stałej, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego, bądź równoważnika pieniężnego za brak lokalu albo pomoc finansowa na uzyskanie lokalu.

Natomiast gramatyczna wykładnia art 92 ust 1 ustawy o Straży Granicznej w związku z art. 98 ust 1 tej ustawy wskazuje, że przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane w pierwszej kolejności poprzez przydzielenie lokalu, a dopiero gdy przydziału nie dokonano funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje pomoc finansowa. Pomoc finansowa, o której mowa art. 98 ust 1 ustawy o Straży Granicznej, jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego określonego w art. 94 ustawy. Treść przepisu art. 98 ust 1 ustawy, według której przedmiotowa pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi w sytuacji określonej tą normą prawną, na uzyskanie spółdzielczego lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o pomoc, która ma umożliwić uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt lI SA/Wa 2473/11).

Funkcjonariusz w swoim odwołaniu przedstawił procedurę jaka musiała zostać zrealizowana, aby mógł on zostać właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...]. W dniu [...] maja 2004 r. została podpisana ze Wspólnotą Mieszkaniową przy uI. D. [...] w R. umowa określająca warunki adaptacji pomieszczeń strychowych na lokal mieszkalny. W § 4 umowy zawarto zapis, iż po zakończeniu robót adaptacyjnych inwestor zgłosi do odbioru nowopowstały lokal a po dostarczeniu zaświadczenia o samodzielności nowopowstałego lokalu mieszkalnego i pozwolenia na jego użytkowanie, Wspólnota Mieszkaniowa przystąpi do sprzedaży tego lokalu mieszkalnego na rzecz inwestora. Wszystkie prace budowlane oraz niezbędną dokumentację techniczną funkcjonariusz wykonał we własnym zakresie i na własny koszt. Po zakończeniu prac adaptacyjnych i uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego oraz przekazaniu w dniu [...] października 2007 r. protokołem zdawczo-odbiorczym lokalu na rzecz funkcjonariusza, K. N. zawarł w dniu [...] października 2007 r. z powyższą Wspólnotą umowę najmu nowopowstałego lokalu na czas nieokreślony. W dniu [...] października 2007 r. funkcjonariusz wystąpił z wnioskiem o sprzedaż nowopowstałego lokalu, zgodnie z § 4 umowy z dnia [...] maja 2004 r. Według odwołującego się, zawarcie umowy najmu lokalu było niezbędne, gdyż nie posiadał on żadnego dokumentu stwierdzającego jego prawo do powstałego lokalu mieszkalnego.

Ponieważ uprawnienie funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego nie ma charakteru bezwzględnego i zawsze jest powiązane z przesłanką niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych takiej osoby w przedmiocie posiadania w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego, to również tę przesłankę trzeba uwzględnić przy ocenie, czy w rachubę wchodzi substytucyjne uprawnienie w postaci pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Jak wynika z orzecznictwa sądowego, aby funkcjonariusz mógł się ubiegać o przyznanie pomocy finansowej, musi być uprawniony do otrzymania w drodze decyzji administracyjnej lokalu mieszkalnego (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1998 r. sygn. akt I SA 425/98, publik. LEX nr 45847).

Organ II instancji zwrócił uwagę, iż zawarta umowa najmu jest tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego, zatem odwołujący się funkcjonariusz nie mógł mieć przydzielonego lokalu decyzją administracyjną. Najem jest formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Odnosząc się do okoliczności złożenia przez K. N. wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w kilka lat po jego zakupie, organ odwoławczy stwierdził, że tak ustawa o Straży Granicznej, jak i jej przepisy wykonawcze, nie określają terminu, w ciągu którego funkcjonariusz może wystąpić z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej i dlatego należy przyjąć, że nie ma podstaw prawnych do uznania, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej powinien być złożony w określonym czasie liczonym np. od dnia uzyskania mieszkania. Skoro jednak w dacie zakupu lokalu mieszkalnego funkcjonariusz miał już zapewniony lokal mieszkalny spełniający przysługujące 3 normy należne, w miejscowości pobliskiej, przedmiotowe świadczenie nie służy odwołującemu.

Decyzja Komendanta Głównego SG z dnia [...] listopada 2017 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez K. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze K. N. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy finansowej zgodnie z wnioskiem lub uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego wg. norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił jej wydanie z naruszeniem art. 92 ust. 1 i art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 3 ust. 1 i 2, § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, przez błędną ich wykładnię.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w sprawie nastąpiło niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego, dotyczącego kwestii powstania oraz nabycia przeze niego nieruchomości, jak też zastosowano błędną wykładnię prawną w zaistniałym stanie prawnym i faktycznym.

Skarżący wskazał, iż od dnia [...] grudnia 2005 r. otrzymywał równoważnik za brak lokalu mieszkalnego. Z dniem [...] listopada 2007 r. świadczenie to zostało mu odebrane decyzja w związku z faktem, iż w dniu [...] października 2007 r. stał się najemcą lokalu mieszkalnego mieszczącego się w R. przy ul. D. [...]. Jednakże, lokal ten nie został skarżącemu przyznany na podstawie decyzji administracyjnej, lecz powstał poprzez adaptację pomieszczeń strychowych na samodzielny lokal mieszkalny. Właścicielem tego lokalu skarżący stał się w dniu [...] grudnia 2008 r. Przeniesienie prawa własności przedmiotowej nieruchomości poprzedzało kolejno: 1) podpisanie ze Wspólnotą Mieszkaniową umowy dotyczącej warunków zaadaptowania części pomieszczeń strychowych na samodzielny lokal mieszkalny – [...] maja 2004 r., 2) wykonanie oraz zatwierdzenie projektu budowlanego i uzyskanie pozwolenia na budowę – [...] sierpnia 2004 r., 3) zawarcie umowy najmu nowopowstałego lokalu mieszkalnego ze Wspólnotą Mieszkaniową – [...] października 2007 r., 4) wystąpienie do Wspólnoty Mieszkaniowej z pismem o sprzedaż nowopowstałego lokalu mieszkalnego – [...] października 2007 r.

Skarżący podkreślił, iż wszelkie prace budowlane oraz niezbędną dokumentację techniczną (projekt budowlany, projekt wykonania instalacji gazowej, itp.) wykonał we własnym zakresie oraz na własny koszt, zgodnie § 2 ust. 1, 2, 3 umowy z dnia [...] maja 2004 r. dotyczącej warunków zaadaptowania części pomieszczeń strychowych na samodzielny lokal mieszkalny. Po zakończeniu prac adaptacyjnych i uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego podpisał ze Wspólnotą Mieszkaniową umowę najmu nowopowstałego lokalu mieszkalnego i wystąpił z pismem o sprzedaż mu powstałego lokalu mieszkalnego. W ocenie skarżącego, zawarcie umowy przed podpisaniem aktu notarialnego było konieczne, gdyż był to jedyny dokument stwierdzający prawo do powstałego mieszkanie. Natomiast długi okres od dnia zawarcia umowy najmu, do czasu kupna mieszkania (14 miesięcy) spowodowany był koniecznością spełnienia procedury sprzedaży lokalu przez Wspólnotę Mieszkaniową, tj. wykonanie inwentaryzacji budynku i zaakceptowanie jej przez członków Wspólnoty Mieszkaniowej, wyliczenie udziałów we wspólnocie i części wspólnej nieruchomości, udzielenie zarządowi Wspólnoty zgody na sprzedaż lokalu (wszystkie te czynności odbywały się w drodze podjęcia stosownych uchwał i wymagały czasu), podpisanie aktu notarialnego. W związku z faktem, iż powołane rozporządzenie z dnia 23 maja 2008 r. nie przewiduje uzyskania lokalu mieszkalnego poprzez adaptację strychu na lokal mieszkalny, powinno być zakwalifikowane jako budowa domu i powinno być rozstrzygnięte na korzyść funkcjonariusza. Bezspornym w sprawie jest, że lokal mieszkalny przed adaptacją strychu w ogóle nie istniał, został "wybudowany" przez skarżącego. Warunkiem zaś jego zakupu było zawarcie umowy najmu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny SG wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

W świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.

W analizowanym przypadku organy SG przyjęły, iż wnioskowana przez skarżącego pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie może zostać przyznana, bowiem wnioskodawca ubiegając się o tę pomoc posiadał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Składając przedmiotowy wniosek funkcjonariusz od wielu lat zajmował lokal mieszkalny na podstawie umowy najmu.

Wskazać należy, że kwestie "mieszkaniowe" funkcjonariuszy Straży Granicznej zostały unormowane w rozdziale 12 "Mieszkania funkcjonariuszy Straży Granicznej" ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1643 ze zm. ).

Podstawowym prawem funkcjonariusza w służbie stałej w tym zakresie jest prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej (art. 92 ust .1 ustawy). Prawo to wiąże się nierozerwalnie z charakterem pełnionej służby, której jednym z zasadniczych elementów jest pełna dyspozycyjność funkcjonariusza. Inne uprawnienia uregulowane w tym rozdziale, takie jak w szczególności prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (art. 96 ust. 1), czy też prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 98 ust. 1), są uprawnieniami pochodnymi, zastępczymi i ekwiwalentnymi wobec prawa do lokalu mieszkalnego i mogą być zrealizowane w razie nieposiadania lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, albo nieotrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale. Należy przy tym podzielić zapatrywania organu, iż rozpoznając taki wniosek, należy badać uprawnienia funkcjonariusza pod kątem posiadania lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Bowiem funkcjonariuszowi SG mającemu zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, nie przysługują ani prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, ani pomoc finansowa udzielona na cel wymieniony w art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Nie można jednak w każdym przypadku stosować tej generalnej zasady bez wnikliwej indywidulanej oceny stanu faktycznego sprawy.

Podkreślić należy, że z powołanej ustawy o Straży Granicznej nie wynikają w szczególności limity czasowe ograniczające realizację prawa do pomocy finansowej, co przyznał też sam organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Z treści art. 98 ust. 1 wynika, iż funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.

W świetle § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2008 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 96, poz. 617 ze zm.), pomoc finansową przyznaje się na wniosek funkcjonariusza. Wzór wniosku w sprawie przyznania pomocy finansowej określa załącznik do rozporządzenia. Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez funkcjonariusza lub jego małżonka pozostającego z nim we wspólności majątkowej o lokal mieszkalny lub dom w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności: 1) zaświadczenie o członkostwie w spółdzielni mieszkaniowej lub 2) w przypadku uzyskania lokalu z zasobów towarzystwa budownictwa społecznego: a) umowę w sprawie partycypacji, o której mowa w art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.), b) potwierdzenie przyjęcia kaucji zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu najmu lokalu mieszkalnego z zasobów towarzystwa budownictwa społecznego, c) umowę przedwstępną zobowiązującą do zawarcia umowy najmu, 3) odpis księgi wieczystej lub umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną kupna lokalu (domu jednorodzinnego) albo 4) w przypadku budowy domu jednorodzinnego - odpis z księgi wieczystej potwierdzający własność gruntu (prawo użytkowania wieczystego) oraz pozwolenie właściwego organu na budowę domu lub kopię zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 i 961), zawierającego potwierdzenie jego doręczenia właściwemu organowi, do którego organ nie wniósł sprzeciwu.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący w dniu 6 maja 2004 r. podpisał ze Wspólnotą Mieszkaniową przy uI. D. [...] w R. umowę określająca warunki adaptacji pomieszczeń strychowych na lokal mieszkalny oraz jego sprzedaży na rzecz inwestora – skarżącego. Zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 i 2 umowy inwestor zobowiązał się do dokonania we własnym zakresie i na własny koszt adaptacji części pomieszczeń strychowych na samodzielny lokal mieszkalnych. W § 4 ust. 2 strony umowy postanowiły, iż po dostarczeniu zaświadczenia o samodzielności nowopowstałego lokalu mieszkalnego i pozwolenia na jego użytkowanie, Wspólnota Mieszkaniowa przystąpi do sprzedaży tego lokalu mieszkalnego na rzecz inwestora. Po zakończeniu prac adaptacyjnych i uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego oraz przekazaniu w dniu [...] października 2007 r. protokołem zdawczo-odbiorczym lokalu na rzecz skarżącego, zawarł on ze Wspólnotą Mieszkaniową w dniu [...] października 2007 r. umowę najmu nowopowstałego lokalu na czas nieokreślony. W dniu następnym ([...] października 2007 r.) skarżący funkcjonariusz, powołując się na postanowienia § 4 umowy z dnia [...] maja 2004 r., wystąpił do Wspólnoty Mieszkaniowej z wnioskiem o sprzedaż nowopowstałego lokalu mieszkalnego. Zdaniem skarżącego, zawarcie umowy najmu lokalu było niezbędne, ponieważ w adaptację przedmiotowego lokalu zainwestował własne środki finansowe i wobec odwlekającego się w czasie przeniesienia na inwestora prawa własności nowopowstałego lokalu mieszkalnego zaszła potrzeba uzyskania dokumentu stwierdzającego jakikolwiek tytuł prawny do powstałego lokalu mieszkalnego. Umowę ustanowienia odrębnej własności oraz sprzedaży ww. lokalu mieszkaniowego w formie aktu notarialnego (Repertorium A nr [...]) strony (małżonkowie K. N. i K. D. oraz osoby reprezentujące Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. D. nr [...] w R.) zawarły w dniu [...] grudnia 2008 r. Lokal mieszkaniowy o wartości rynkowej 160.301,09 zł skarżący wraz z małżonką nabyli za kwotę 35.000 zł. W dniu [...] sierpnia 2017 r. skarżący złożył do Komendant [...] Oddziału SG wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w R. przy ul. D. [...] składający się z 4 izb o pow. Mieszkalnej 105,7 m2, w którym zamieszkał w dniu [...] października 2007 r.

Trudność w niniejszej sprawie polega na tym, iż oceny uzyskania, w rozumieniu art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, przez skarżącego lokalu mieszalnego i uprawnień do pomocy finansowej nie można dokonywać poprzez pryzmat najczęściej stosowanej formy kupna – sprzedaży takiego lokalu na wolnym rynku, lecz proces inwestycyjny zapoczątkowany umową o adaptację strychu na lokal mieszkalny i zobowiązania strony umowy do przeniesienia prawa własności nowopowstałego lokalu mieszkalnego na inwestora, zakończony następnie realizacją przyrzeczonej umowy kupna – sprzedaży. Nie można stracić z pola widzenia, iż w tym drugim przypadku funkcjonariusz decyduje się na zaangażowanie własnych środków finansowych w przedsięwzięcie wieloetapowe, które dopiero w przyszłości pozwoli mu zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe własne i jego rodziny w miejscowości, w której pełni służbę lub pobliskiej. Niemniej już od samego początku wolą skarżącego, uwidocznioną w postanowieniach umowy o adaptacje strychu z dnia [...] maja 2004 r. było uzyskanie tytułu prawnego do nowopowstałego lokalu mieszkaniowego w formie prawa własności, a nie umowy najmu takiego lokalu. W realiach niniejszej sprawy zawarta przez skarżącego umowa najmu z dnia [...] października 2007 r. nie realizowała od początku przyjętych założeń uzyskania prawa własności lokalu mieszkalnego, a jedynie stanowiła swoistą prawną formę zabezpieczenia kapitału inwestycyjnego do czasu zawarcia w dniu [...] grudnia 2008 r. "przyrzeczonej" umowy sprzedaży przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W rozpatrywanym przypadku nie mamy więc do czynienia z typową umową najmu lokalu mieszkalnego w celu zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych, lecz formą przejściową, umożliwiającą usankcjonowanie prawa do lokalu, aby ostatecznie ustanowić odrębną własność lokalu i umożliwić jego sprzedaży w formie aktu notarialnego.

Skoro złożenie wniosku o pomoc finansową nie jest obarczone cenzurą czasowa, a funkcjonariusz z przyczyn od siebie niezależnych zawarł umowę najmu i zamieszkał w lokalu mieszkalnych, a z wnioskiem wystąpił po zawarciu umowy kupna – sprzedaży w formie aktu notarialnego, to należy przyjąć, iż zawarta wcześniej umowa najmu lokalu nie powinna stanowić przeszkody w przyznaniu pomocy finansowej.

Zwrócić bowiem trzeba uwagę na pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/08 (publik. ONSAiWSA 2009/4/66), podjętej na podstawie co prawda ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523), ale z powodu podobnej regulacji prawnej znajdującej również zastosowanie w sprawach pomocy finansowej dla funkcjonariuszy SG, nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej (...) nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. Konieczne są dodatkowe ustalenia. Wyjaśniając Sąd wskazał w uzasadnieniu uchwały, że "nabycie" należy pojmować w znaczeniu materialnym i że ma oznaczać faktyczną możliwość zaspokojenia przez funkcjonariusza potrzeby mieszkaniowej. Zasadą jest możliwość udzielenia jej w razie niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza w dacie zgłoszenia żądania w tej materii, niemniej, jak podnosi Sąd, istotnym jest także dzień nabycia lokalu i okoliczności, które charakteryzują to zdarzenie. W uchwale wskazano wprost, iż taki wniosek może zostać złożony po nabyciu lokalu.

Zatem pomoc finansowa określona w art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej musi wiązać się z faktem "uzyskania lokalu", co znajduje potwierdzenie w treści § 3 ust. 2 pkt 3 powołanego rozporządzenia z dnia 23 maja 2008 r., zgodnie z którym do wniosku o przyznanie pomocy finansowej załącza się odpis księgi wieczystej lub umowę kupna lokalu (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną. Prawodawca uzależnia tym samym przyznanie pomocy finansowej od dokonania określonych czynności prawnych i przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzający określony stan rzeczy. Skarżący niewątpliwie przystąpił do procesu inwestycyjnego czasie, gdy nie posiadał zabezpieczonych potrzeb mieszkaniowych, a zatem był uprawniony do przydziału decyzją lokalu mieszkalnego, zastrzegł wówczas w mowie o adaptację pomieszczeń na lokal mieszkalny, zgodną z powołanym wyżej przepisem rozporządzenia, formę prawną nabycia tego lokalu - na własność w drodze kupna. Zrealizowanie tego prawa w późniejszym czasie (po ponad roku od faktycznego objęcia lokalu), poprzedzonego zawarciem umowy najmu lokalu, w ocenie Sądu, w tym konkretnym stanie faktycznym, nie niweczy celu wsparcia finansowego funkcjonariusza realizującego we własnym zakresie zabezpieczenia mieszkaniowego, skoro wniosek o przyznanie pomocy finansowej może zostać złożony po nabyciu lokalu.

Wobec powyższego, w świetle naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 98 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 3 ust. 2 pkt 3 powołanego rozporządzenia, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji zobowiązany bezie uwzględnić przytoczoną powyżej argumentację Sądu i rozpatrzeć sprawę ponownie przyjmując, iż umowa najmu ww. lokalu mieszkalnego i złożenie wniosku o pomoc finansową po zawarcia umowy kupna – sprzedaży tego lokalu nie stanowi przeszkody do przyznania wnioskowanej pomocy.