Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1822/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2a i ust. 2b
journal: Dz.U. 2004 nr 4 poz 27
law: Ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych - tekst jednolity.
article: art. 10, art. 78, art. 84 par. 1, art. 85, art. 86, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o uznaniu gier za gry na automatach 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz R. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Minister Finansów, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. Sp. z o.o z siedzibą w G. (dalej zwaną skarżącą, stroną) utrzymał w mocy swoja decyzję z [...] marca 2008 r. rozstrzygającą, że gry prowadzone na automatach: Daytona 300 Nr [...], Phoenix Nr [...], Jokers 300 Nr [...], Zręczny Magik Nr [...], Super Reel Magic Nr [...] oraz Reel Magic Nr [...], są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004r. Nr 4, poz. 27 z późn. zm.) - dalej zwaną ustawą o grach i zakładach wzajemnych.

Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] stycznia 2008 r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo Urzędu Celnego w G.i z dnia [...] stycznia 2008 r. z prośbą o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, charakteru gier urządzanych na automatach: Daytona 300 Nr [...], Phoenix Nr [...], Jokers 300 Nr [...], Zręczny Magik Nr [...], Super Reel Magic Nr [...] oraz Reel Magic Nr [...] należących do skarżącej firmy. Złożenie przedmiotowego wniosku związane było z ustaleniami kontroli przeprowadzonej przez pracowników Referatu Szczególnego Nadzoru Podatkowego Urzędu Celnego w G. wraz z funkcjonariuszami KWP G. w punkcie firmy handlowo usługowej "V." na hali dworca PKP w S. przy ul. [...], w którym funkcjonowały wymienione automaty.

W związku z powyższym, Minister Finansów w dniu [...] stycznia 2008 r. wszczął postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia, czy gry na w/w automatach, są grami na automatach w rozumieniu przepisów przywołanej wyżej ustawy. Jednocześnie wezwano stronę do złożenia wyjaśnień, w szczególności do przedstawienia szczegółowych zasad i opisu gier prowadzonych na wymienionych automatach, pouczono o treści art. 10 § 1 k.p.a.

W nadesłanym w dniu [...] lutego 2008 r. piśmie J. M. – prezes skarżącej spółki stwierdził, że przedmiotowe gry nie są grami na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych, bowiem nie wypłacają monet i nie umożliwiają uzyskania nagród rzeczowych w postaci przedłużenia czasu gry. Strona powołała się przy tym na znajdujące się w aktach sprawy opinie i ekspertyzy przeprowadzone przez biegłych sądowych i ekspertów technicznych. Według opinii strony przedmiotowe urządzenia są wyłącznie symulatorami czasowymi i nie można uzyskać na nich żadnych wygranych, skoro punkty nie przedłużają czasu gry.

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Minister Finansów rozstrzygnął, że gry prowadzone na automatach: Daytona 300 Nr [...], Phoenix bębnowy Nr [...], Jokers 300 Nr [...] Zręczny Magik Nr [...], Super Reel Magic Nr [...] oraz Reel Magic bębnowy Nr [...], są grami na urządzeniach elektromechanicznych - w rozumieniu przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Stwierdził, że wyposażone są w zestawy ruchomych i obrotowych bębnów, na których umieszczone są określone symbole. Automaty te wyposażone są we wrzutniki monet o nominałach 1, 2 lub 5 zł. Po zakredytowaniu automatów monetami o odpowiednich nominałach grający otrzymuje punkty kredytowe, za które może prowadzić grę (1 zł - 4 min., 2 zł - 8 min., 5 zł - 20 min.). W przypadku wygranej, tj. uzyskania określonego układu symboli na ruchomych bębnach automatów, grający zyskuje dodatkowe punkty kredytowe, za które może prowadzić dalszą grę. Po upływie wykupionego czasu gry automaty wyłączają się bez względu na wynik gry. Po dokonaniu dodatkowej opłaty grę można kontynuować, a niewykorzystane w poprzedniej grze kredyty zostają przeniesione na poczet kolejnej gry sumując się z nowymi kredytami. Tym samym gracz rozpoczyna nową grę ze zwiększoną pulą punktów kredytowych.

Minister Finansów oparł rozstrzygnięcie na znajdującej się w aktach sprawy Opinii nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., uzupełnionej opinią z dnia [...] czerwca 2007 r. wydanej przez [...] Zespół Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych w S. Na ich podstawie ustalił, że automaty posiadają zamontowany ogranicznik maksymalnego czasu gry: grający po wrzuceniu monety np. 5 zł otrzymuje możliwość prowadzenia gry maksymalnie przez 20 minut. Z kolei ze znajdującego się w aktach sprawy sprawozdania Urzędu Dozoru Technicznego Centralnego Laboratorium Dozoru Technicznego w P. z [...] grudnia 2004 r. z badania urządzenia do gry typu [...] wynika, że urządzenie zależnie od uzyskanej ilości zdobytych punktów daje możliwości grającemu do kontynuowania gry lub rozpoczęcia nowych gier bez konieczności wrzucenia monet. Liczba uzyskanych punktów wpływa na czas gry.

W ocenie organu okoliczność tę potwierdziły także zeznania J. M.złożone w sprawie [...], który stwierdził, iż automaty są wyposażone w ograniczniki czasu gry powodujące trwanie gry do wyczerpania wykupionego czasu, uzależnionego od nominału wrzuconej monety i nie zależy od liczby uzyskanych punktów, kredytów. Po ponownym uruchomieniu automatu poprzez wrzucenie następnej monety można również dysponować punktami uzyskanymi w grze poprzedniej, jeśli nie zostały one wcześniej skasowane. Także potwierdzają to, złożone w tej samej sprawie, zeznania świadka W. S., pracownika skarżącej spółki, do którego należy nadzór nad automatami w punktach. Zeznał, że jeżeli skończy się wykupiony przez gracza czas, gdy wrzuci on następną monetę, to w ten sposób wykonuje kolejny czas i może kontynuować grę, a wcześniej wygrane punkty pozostają na tym liczniku.".

Z powyższego wynika, w ocenie organu, że w przypadku przedmiotowych gier grający miał możliwość przedłużania gry bez ponoszenia dodatkowych kosztów. W tym przypadku nie ma istotnego znaczenia fakt, czy tak rozumianą wygraną można skonsumować rozpoczynając nową grę, czy też grając dalej w tę samą grę czyli przechodząc na dalsze etapy. Ocenił, że czas trwania gry nie jest stały i nie jest z góry określony. Wnosząc opłatę grający nie wykupuje np. 20 minut gry, a jedynie możliwość gry przez maksymalny czas, w przypadku korzystnego przebiegu gry, a niekorzystnego przebiegu, gdy grający kończy grę przed upływem wskazanego wyżej czasu tj. w momencie utraty wszystkich punktów kredytowych. Wnosząc więc opłatę za grę uzyskuje się jedynie prawo do rozpoczęcia gry o czasie zależnym od przypadku. Celem i wygraną jest w tym przypadku kontynuowanie (przedłużenie) gry, jednakże nie dłużej niż pozwala na to wbudowany ogranicznik maksymalnego czasu gry. Przegraną jest krótsza gra a wygraną możliwość jej kontynuowania. Fakt ograniczenia maksymalnego czasu gry w żadnym wypadku nie powoduje, iż taka wygrana traci cechy wygranej w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Przyjęcie założenia, że możliwość prowadzenia kolejnych gier bez ponoszenia dodatkowych opłat w z góry ograniczonym czasie gry nie jest korzyścią z gry (wygraną) jest całkowicie nieuzasadnione. Zdaniem organu, w zasadzie każda gra jest ze swojej natury w jakiś sposób ograniczona czasowo: np. poprzez godziny otwarcia samego lokalu. Należałoby przyjąć, że wygraną w rozumieniu przepisów ustawy o grach i zakładach wzajemnych jest taka korzyść z gry, która umożliwia w ten sposób nieograniczoną możliwość kontynuowania gry bez ponoszenia nowych kosztów, aż do wyczerpania wszystkich punktów kredytowych albo rezygnacji grającego z dalszej gry. Doszłoby więc do sytuacji, w której np. wygrana w grze na automacie, w którym maksymalny czas gry zostałby ustawiony na kilka godzin, pomimo ewidentnego występowania w niej wygranej w postaci możliwości prowadzenia dalszych gier bez dodatkowych opłat, nie mogłaby zostać uznana za wygraną w rozumieniu ustawy. Takie podejście, w ocenie organu, należy uznać za całkowicie niezgodne z dotychczasową linią orzecznictwa administracyjnego. Grający przystępując do gry akceptuje bowiem jej warunki, również formę wygranej tj. zarówno z "ograniczeniem czasowym" bądź bez. Uznanie omawianego "ogranicznika czasowego" jako istotnego elementu gry mającego decydujący wpływ na jej kwalifikacje, pociąga również za sobą konieczność określenia, jaki czas kontynuowania gry powoduje, iż jest ona uznawaną za wygraną, a jaki nie. Grający przystępując do gry akceptuje bowiem jej warunki, a wiec również formę wygranej, tj. zarówno z "ograniczeniem czasowym" bądź bez. Ponadto, uznanie omawianego "ogranicznika czasowego" jako istotnego elementu gry mającego decydujący wpływ na jej kwalifikacje pociąga również za sobą konieczność określenia jaki czas kontynuowania gry powoduje, iż jest ona uznawana za wygraną, a jaki nie. W przypadku wygranej grający uzyskiwał dodatkowe punkty kredytowe, które były zapisywane na liczniku automatu. W sytuacji, gdy po upływie określonego czasu gracz posiadał większą od zera liczbę punktów, automat blokował dalszy proces gry, pozostawiając na liczniku liczbę zdobytych punktów. Ponowne wrzucenie monety powodowało, że gracz miał do dyspozycji nowe kredyty oraz te nie wykorzystane w poprzedniej grze.

Wywodził, że grający ma możliwość wygrania punktów zapewniających przedłużenie gry bez konieczności dokonywania nowej opłaty. W przypadku wygranej uzyskiwał dodatkowe punkty kredytowe, które były zapisywane na liczniku automatu. Gdy po upływie określonego czasu gracz posiadał większą od zera liczbę punktów, automat blokował dalszy proces gry, pozostawiając na liczniku liczbę zdobytych punktów. Ponowne wrzucenie monety powodowało, że gracz miał do dyspozycji nowe kredyty oraz te nie wykorzystane w poprzedniej grze. Tak więc przeniesione z poprzedniej gry wygrane punkty kredytowe dawały szansę pełnego wykorzystania opłaconego czasu następnej gry.

Na podstawie tak ustalonego przebiegu gry organ wywiódł, że grający na przedmiotowych automatach ma możliwość wygrania punktów zapewniających przedłużenie gry bez konieczności dokonywania nowej opłaty. Okoliczność, że wynik gier zależy w pewnym stopniu od umiejętności i zręczności grającego nie ma, jego zdaniem, znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Definicja gry na automatach nie zawiera bowiem warunku, iż wynik gry musi zależeć od przypadku.

Art. 2 ust. 2a ustawy koncentruje się wyłącznie na warunkach prowadzenia gier na urządzeniach mechanicznych, ektromechanicznych, elektronicznych oraz możliwości uzyskiwania wygranych. Pojęcie wygranej obejmuje każdą korzyść wynikającą z przebiegu gry, w tym możliwość jej kontynuowania. Pojęcie wygranej nieodłącznie związane jest z prowadzeniem gry, gdyż oznacza rzecz, przedmiot, pieniądze, które ktoś wygrał, czyli otrzymał to, o co toczyła się gra. W płaszczyźnie cywilnoprawnej chodzi zatem o korzystny dla gracza wynik gry, oznaczający uzyskanie od kontrahenta umowy gry, korzyści określonej warunkami tej umowy. Od warunków konkretnej umowy zależy, co jest wygraną (świadczeniem) w grze. Prawo nie eliminuje z zakresu świadczeń wynikających z umowy gry niczego, co może być przedmiotem zobowiązania umownego.

Wygraną można łączyć zarówno z uprawnieniem do przeniesienia własności rzeczy stanowiącej stawkę w grze, jak i z uzyskaniem innego prawa, którego treścią jest możliwość korzystania z dobra określonego umową gry. W tej sytuacji, zakresu pojęcia wygrana rzeczowa, nie można sprowadzać jedynie do wygrania rzeczy tj. uzyskania jej własności. Przez wygraną rzeczową rozumieć trzeba wygraną związaną z rzeczą, co na płaszczyźnie prawa przekłada się na uzyskanie uprawnień do korzystania z rzeczy w sposób określony w umowie zawartej pomiędzy urządzającym grę i grającym.

Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosła o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Zarzuciła:

1. rażącą obrazę przepisów art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. mającą wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;

2. rażącą obrazę przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. mającą oczywisty wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia;

3. rażącą obrazę przepisu art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. mającą oczywisty wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia;

4. oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonego materiału dowodowego.

Podniosła, że postępowanie obarczone zostało od początku nieprawidłowym oznaczeniem stron postępowania. Mimo ustalenia, że przedmiotowe urządzenia znajdują się w posiadaniu skarżącej, to pominięta została okoliczność, że "Daytona 300" nr [...], "Phoenix" nr [...], "Jokres 300" nr [...], "Super Reel Magic" nr [...], "Reel Magic" nr [...] stanowią własność F. Firmie tej przysługuje status strony postępowania administracyjnego. Nie doręczono jej zawiadomienia o toczącym się postępowaniu, czego konsekwencją jest spełnienie przesłanki wznowienia postępowania, przewidzianej w art. 145 § 1 ust. 4 k.p.a., albowiem nie może ulegać wątpliwości, że F. bez swojej winy nie brało udziału w postępowaniu.

Skarżąca jest właścicielem urządzenia: "Zręczny Magik" nr [...] oraz dzierżawcą urządzeń "Daytona 300" nr [...], "Phoenix" nr [...], "Jokres 300" nr [...], "Super Reel Magic" nr [...], "Reel Magic" nr [...].

Skarżąca zarzuciła, iż Minister Finansów nie podjął żadnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego mimo, że przedmiot postępowania wymaga wiedzy specjalnej. Ponadto w sposób rażąco arbitralny jedynie wybiórczo ocenił opinię [...] Zespołu Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych nr [...] oraz opinię uzupełniającą, znajdujące się w aktach niniejszej sprawy.

Całkowicie zostały zignorowane:

1. Ostateczny wniosek biegłego, iż "automaty nie wypłacają monet i nie umożliwiają uzyskania nagród rzeczowych w postaci przedłużenia czasu ery".

2. Tezy biegłego w opinii uzupełniającej na pytanie Urzędu Celnego w G., że:

- "zdobyte w grze punkty nie przedłużają "wykupionego" czasu gry, który zależy od nominału wrzuconej monety. Trafienie w losowaniu nie przedłuża czasu gry daje tylko możliwość gry na górnej części pulpitu, na której wygrane są wyżej punktowane";

- "nie ma możliwości kontynuowania gry po wyczerpaniu kredytów";

- "gra jest uzależniona od ilości wykupionych kredytów odpowiadających ilości uruchomień bębnów i musi być zrealizowana w określonym czasie";

- "wymienione automaty nie są przystosowane do wypłat wygranych i czas gry na nich nie jest uzależniony od wysokości wygranej wyrażonej w punktach".

Ponadto pominięto, pomimo przywołania w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji:

1. zeznanie J. M. przesłuchanego w charakterze podejrzanego: "po ponownym uruchomieniu automatu poprzez wrzucenie następnej monety...".

2. zeznanie świadka W. S.: "jeżeli skończy się wykupiony przez gracza czas, a następnie wrzuci on następna monetę, to w ten sposób wykupuje kolejny czas...".

Okoliczności te spowodowały błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez ustalenie przez organ, że "grający miał możliwość przedłużenia gry bez ponoszenia dodatkowych kosztów" oraz że "w przypadku gier urządzanych przez stronę (...) grający mógł uzyskać wygraną w postaci możliwości prowadzenia dalszych gier bez ponoszenia dodatkowych opłat".

Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, bowiem wbrew ustaleniom Ministra Finansów, żadne z urządzeń objętych niniejszym postępowaniem nie było przedmiotem badań Urzędu Dozoru Technicznego Centralne Laboratorium Dozoru Technicznego w P., które rzekomo miały sie odbyć w dniu [...] grudnia 2004 r. Powyższe badanie nie zostało przeprowadzone w toku postępowania przygotowawczego ani w toku postępowania administracyjnego. Przywoływanie w uzasadnieniu decyzji dowodu, który nie został przeprowadzony w sprawie, ponadto stwierdzającego stan, bliżej nie określonego urządzenia na dzień sprzed ponad czterech lat, od dnia wydawania decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa oraz dowodzi zignorowania przez organ prowadzący postępowanie administracyjne ustawowego obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Podniosła, że jedynym miarodajnym materiałem dowodowym jest Opinia nr [...] [...] Zespołu Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych, przy czym organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii. Żadne z kategorycznych twierdzeń biegłego nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wbrew podstawowej zasadzie postępowania administracyjnego - zasadzie prawdy obiektywnej.

Minister Finansów powołując się na opinię, która nigdy nie została przeprowadzona, w uzasadnieniu nie wykazał dlaczego odmówił wiarygodności opinii nr [...] wraz z opinią uzupełniającą. Zabrakło również wyjaśnienia, dlaczego odmówił wiarygodności zeznaniom świadka i wyjaśnieniom strony. W ocenie strony, dokonane w takim stanie rzeczy ustalenia faktyczne organu, należy uznać za dowolne. Minister Finansów nie uwzględniając opinii biegłego sporządzonej na zlecenie Urzędu Celnego w G., nie przeprowadził dowodu z dodatkowej opinii biegłego, opierając się wyłącznie na dowodzie nie przeprowadzonym w niniejszej sprawie, sporządzonym ponad cztery lata przed datą wydania zaskarżonej decyzji.

Strona zarzuciła dokonanie oczywiście błędnych ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, pozostających także w opozycji do zgromadzonego materiału dowodowego wskazując na to, że:

1. Maksymalny czas trwania gry jest stały i jest z góry określony poprzez wartość uiszczonej opłaty: 1 zł - 4 min, 2 zł - 8 min., 5 zł - 20 min i automatycznie rozpoczyna się "bieg czasu", jaki klient opłacił;

2. Poprzez wniesienie opłaty następuje wynajęcie na odpowiedni, ściśle z góry określony czas urządzenia umożliwiającego sprawdzenie własnej zręczności: przez - 4 min, 8 min. lub 20 min. - pod warunkiem rozwiązującym - zręcznego prowadzenia gry. Opłacony czas nie ulega przedłużeniu w żaden sposób związany z wynikiem gry.

3. Wykupiony czas gry jest zawsze taki sam. Nawet gdyby w wykupionym czasie grający nie nacisnął jakiegokolwiek przycisku, to i tak umowa zostałaby wykonana po upływie w.w. czasu, na jaki została zawarta. Wskutek niezręcznego prowadzenia gry możliwość używania urządzenia trwa przez krótszy czas, dlatego czas gry nie jest zawsze taki sam.

4. Celem samej gry jest satysfakcja. Nie ma wygranej, bowiem urządzenie stanowi symulator czasowy. Gracz może wyłącznie odczuwać satysfakcję używania urządzenia do prowadzenia gry zręcznościowej przez wykupiony ściśle określony czas. Jakiekolwiek punkty uzyskane w grze nie przedłużają wykupionego czasu gry. Czas używania urządzenia zależy wyłącznie od wysokości pierwotnie uiszczonej opłaty. Uzyskane punkty nie stanowią wygranej rzeczowej w postaci uzyskania uprawnienia do korzystania z urządzenia na podstawie innego tytułu prawnego. Bez ponownego uiszczenia opłaty nie jest możliwe ani rozpoczęcie, ani kontynuowanie gry.

Dlatego wszystkie powołane przez organ orzeczenia dotyczą innego stanu faktycznego: sytuacji gdy wygrana umożliwia przedłużenie czasu gry.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Finansów [...] czerwca 2008r. wydał decyzję utrzymującą w mocy jego decyzję z [...] marca 2008 r. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego stwierdzenia nieważności w/w decyzji ewentualnie o uchylenie w całości wskazał, że jeżeli od decyzji wydanej przez organ instancji zostało wniesione odwołanie, powinno być one załatwione w trybie odwoławczym, który w kodeksie postepowania administracyjnego ma pierwszeństwo przed trybem nadzoru obejmującym m.in. stwierdzenie nieważności decyzji oraz wznowienie postępowania. Jeżeli strona korzysta z toku instancyjnego, to do jego wyczerpania nie powinny być podejmowane działania zmierzające do usunięcia nieprawidłowości w decyzji środkami pozainstancyjnymi, w tym w drodze stwierdzenia jej nieważności.

Uprawnienia organu stosującego art. art. 156 § 1 k.p.a. bądź art. art. 145 § 1 k.p.a. są węższe niż uprawnienia organu odwoławczego.

W przedmiotowej sprawie stroną w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu w przedmiocie rozstrzygnięcia charakteru gier na automatach jest skarżący jako podmiot, który organizował gry na w/w urządzeniach, a nie F. Przepisem prawa materialnego jest art. 2 ust. 3 w związku z art. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych, na podstawie którego Minister Finansów rozstrzyga, w drodze decyzji, czy dana gra na automacie jest grą na automacie w rozumieniu w/w ustawy. Poza sporem pozostaje, że podmiotem, który urządzał gry na wymienionych w decyzji automatach, znajdujących się w punkcie firmy handlowo usługowej "V." na hali dworca PKP w S. przy ul. [...], jest skarżący. Automaty Daytona 300 Nr [...], Phoenbc Nr [...], Zręczny Magik Nr [...], Super Reel Magic Nr [...] oraz Reel Magic Nr [...] użytkowane były w punkcie firmy handlowo usługowej "V." na hali dworca PKP na podstawie umowy Nr [...] zawartej pomiędzy właścicielem lokalu a R. Sp. z o.o.

Odnosząc się do zarzutu zignorowania ustaleń biegłego, zeznań świadka oraz wyjaśnień podejrzanego, oparcia rozstrzygnięcia na sprawozdaniu z badań Urzędu Dozoru Technicznego Centralne Laboratorium Dozoru Technicznego w P. mimo, że żadne z urządzeń objętych niniejszym postępowaniem nie było przedmiotem badań tego Urzędu, Minister Finansów stwierdził, iż nie znajduje on potwierdzenia w stanie faktycznym. Wskazał, iż wydał rozstrzygnięcie na podstawie całego materiału dowodowego, biorąc pod uwagę treść sprawozdania z badań Urzędu Dozoru Technicznego Centralnego Laboratorium Dozoru Technicznego w P. z [...] grudnia 2004 r., opinii nr [...] z [...] maja 2007 r. uzupełnionej opinią z dnia [...] czerwca 2007 r. [...] Zespołu Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych, a także zeznań świadka W. S. oraz wyjaśnień J. M. przesłuchanego w charakterze podejrzanego. Stosując art. 80 k.p.a., zasadę swobodnej oceny dowodów, organ samodzielnie ocenił każdy z dowodów i rozstrzygnął, czy dana okoliczność została udowodniona, a nie biegły czy strona.

Uznał za nietrafne stwierdzenie strony, iż w przypadku przedmiotowych gier czas trwania gry jest stały i jest z góry określony, skoro określona jest jedynie maksymalna granica czasu przez jaki prowadzone będą gry. Nie jest wskazany stały czas gry, przez który grający będzie na pewno miał możliwość gry. W przypadku niekorzystnego przebiegu gry grający kończy grę przed upływem wskazanego wyżej czasu, w momencie utraty wszystkich punktów kredytowych. Wnosząc więc opłatę za grę uzyskuje się jedynie prawo do rozpoczęcia gry o czasie zależnym od przypadku. Celem i wygraną jest w tym przypadku kontynuowanie (przedłużenie) gry, jednakże nie dłużej niż pozwala na to wbudowany ogranicznik maksymalnego czasu gry. Przyjęcie założenia, że możliwość prowadzenia kolejnych gier bez ponoszenia dodatkowych opłat w z góry ograniczonym czasie gry nie jest korzyścią z gry (wygraną), jest błędne i nieuzasadnione. W zasadzie każda gra urządzana przez podmioty gospodarcze jest ze swojej natury w jakiś sposób ograniczona czasowo. Uznał, że takie podejście jest niezgodne z dotychczasową linią orzecznictwa administracyjnego, z której wynika, iż za wygraną należy uznać każdą korzyść z gry, w tym możliwość jej bezpłatnego kontynuowania bez rozgraniczenia w jakim czasie ta kontynuacja ma nastąpić. Grający przystępując do gry akceptuje bowiem warunki gry, a więc również formę wygranej tj. zarówno z "ograniczeniem czasowym" bądź bez. Wprowadzenie ogranicznika maksymalnego czasu gry porównać można do wprowadzenia limitu wysokości wygranych, jakie można uzyskać w wyniku gry. Fakt, że wysokość wygranej jest w jakiś sposób ograniczona nie powoduje przecież, że nie ma mowy o wygranych jako takich. Podkreślił, że grający nie wykupuje, co błędnie sugeruje strona, stałego czasu gry, a punkty kredytowe, które może zdobyć w czasie gry stanowią wygraną o charakterze jak najbardziej wymiernym.

Za nieuzasadnione uznał kwestionowanie przez stronę odniesienia w niniejszej sprawie jednolitej linii orzecznictwa prezentowanej przez sądy administracyjne, które wypowiadały się w kwestii interpretacji pojęcia wygranej w świetle przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Uznał, że stanowisko strony wskazuje, że spór pomiędzy organem a podmiotem wnoszącym odwołanie dotyczy interpretacji przepisów materialnoprawnych art. 2 ust. 2a cyt. ustawy, ponawiając argumenty merytoryczne zawarte w decyzji I instancji, iż w niniejszej sprawie wygraną jest możliwość kontynuowania uprzednio rozpoczętej gry przy zwiększonym poziomie trudności, wymagającym większych umiejętności bez konieczności dokonywania nowej opłaty. Stąd ocenił, że aktualny pozostaje pogląd powołanego w decyzji orzecznictwa, iż wygraną może być w tej sytuacji zarówno możliwość dalszego kontynuowania gry bez konieczności wrzucania nowych monet, jak również możliwość otrzymywania wypłaty pieniężnej do wysokości uiszczanej wartości opłaty "włożonej" w grę.

Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie rozprawy zamiejscowej, celem wyjaśnienia sprawy w drodze oględzin objętych przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy urządzeń do gry, wezwanie na rozprawę biegłych i świadka celem umożliwienia stronie zadania im pytań oraz złożenia stosownych wyjaśnień stwierdził, że stosownie do art. 85 i 89 § 1 i 2 k.p.a. to organ ocenia wystąpienie przesłanki uzasadniającej przeprowadzenie oględzin czy rozprawy, czy trzeba uzgodnić interesy stron, czy wyjaśnienie sprawy wymaga udziału świadków, czy biegłych.

Biorąc pod uwagę zatem całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ uznał, iż przeprowadzenie rozprawy zamiejscowej celem wyjaśnienia sprawy w drodze oględzin urządzeń, nie jest konieczne, jak i wyznaczanie rozprawy celem przesłuchania świadków i biegłych wnioskowanych przez stronę, gdyż stan faktyczny można ustalić na podstawie zebranego w sprawie materiału. W ocenie Ministra Finansów stan faktyczny został wyjaśniony i jest bezsporny. Strona kwestionuje badania Urzędu Dozoru Technicznego Centralne Laboratorium Dozoru Technicznego w P., gdy tymczasem w piśmie z dnia [...] kwietnia 2008 r. sama powołuje się na badania przeprowadzone przez opinię biegłego sądowego inż. M. J. dotyczące analogicznych urządzeń do automatów do niej należących. Także J. M. powołuje się m.in. na sprawozdanie z badań Urzędu Dozoru Technicznego Centralne Laboratorium Dozoru Technicznego w P. zlecone przez Trzeci Urząd Skarbowy w G.. Zdaniem organu całość zgromadzonych w sprawie opinii technicznych potwierdza, iż liczba uzyskanych punktów w czasie gry wpływa na czas jej trwania lecz maksymalny czas gry jest ściśle określony ilością wrzuconych monet i fakt ten nie był przez organ kwestionowany. Jednocześnie sprawozdania z badań przedstawione przez stronę potwierdzają, iż czas gry na automatach nie jest stały i zawsze taki sam.

W skardze na ww. decyzję organu strona wnosiła o:

1. stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej jej decyzji z [...] marca 2008r. z powodu rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a.,

2. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej jej decyzji z [...] marca 2008r. na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a.,

3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Zarzuciła jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie:

1. rażącą obrazę przepisów art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez ewidentnie wadliwe oznaczenie stron postępowania, w wyniku którego pominięto w toku postępowania stronę, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.p.s.a.,

2. rażącą obrazę przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 85 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia przez organ administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy,

3. rażącą obrazę przepisów art. 79 §§ 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a., poprzez całkowite pozbawienie strony ustawowego prawa udziału w przeprowadzaniu dowodów, co nie tylko miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy ale również stanowi wadę kwalifikowaną, polegającą na uniemożliwieniu stronie wzięcia udziału w postępowaniu, które to naruszenie prowadzi do obligatoryjnego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.p.s.a.,

4. rażącą obrazę przepisu art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wyrażenia ostatecznego stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, co dowodzi oczywiście, iż strona skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jakie to uchybienie stanowi podstawę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.p.s.a.,

5. rażącą obrazę przepisu art. 80 k.p.a., poprzez wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału oraz oczywiście błędne ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, pozostające w opozycji do zgromadzonych materiałów, co oczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy,

6. rażącą obrazę przepisu art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nie sprostanie wymogowi sporządzenia wnikliwego i logicznego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem podstawy faktycznej, co oczywiście miało wpływ na wynik postępowania, poprzez uniemożliwienie kontroli prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia;

7. błędną wykładnię przepisu art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych oraz nie uwzględnienie przy dokonywaniu wykładni dyspozycji przepisu art. 42 pkt 6 wskazanej ustawy, mającą oczywiście wpływ na wynik sprawy, poprzez wadliwe przyjęcie, że będące przedmiotem niniejszego postępowania urządzenia do gry, umożliwiają prowadzenie gier o wygrane rzeczowe.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę w pełni podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Finansów z [...] czerwca 2008 r. i poprzedzająca ją decyzja tego organu naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie tych aktów z obrotu prawnego.

Nie znajduje uzasadnienia najdalej idący zarzut nieważności postępowania w oparciu o art. 156 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia prawa. Dyspozycja normy art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania, bowiem to skarżąca jest podmiotem, który urządzał gry na automatach i posiada do ich władania tytuł prawny. Podstawa odpowiedzialności skarżącego została wskazana w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, z zaznaczeniem późniejszych zmian ustawowych.

Jako podstawa materialnoprawna obowiązków strony wskazane zostały przepisy art. art. 2 ust. 3 w związku z art. 2a cytowanej na wstępie ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Stanowią one, że Minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra losowa, zakład wzajemny, gra na automacie lub gra na automacie o niskich wygranych posiadająca cechy wymienione w ust. 1, 2, 2a i 2b jest grą losową, zakładem wzajemnym, grą na automacie albo grą na automacie o niskich wygranych w rozumieniu ustawy. Przy czym grami na automatach są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych.

Nie ulega wątpliwości, że warunkiem wstępnym formułowania wniosków na tle prawa materialnego – jest co do zasady – brak uchybień w stosowaniu prawa procesowego. W ocenie Sądu, warunek ten w niniejszej sprawie nie został spełniony, zatem przedwczesna jest ocena odnośnie naruszenia w/w przepisu prawa materialnego. Istotne bowiem zastrzeżenia budzą, w świetle reguł postępowania administracyjnego, ustalenia stanu faktycznego w zakresie przebiegu gry na automatach : Daytona 300 Nr [...], Phoenix Nr [...], Jokers 300 Nr [...], Zręczny Magik Nr [...], Super Reel Magie Nr [...] oraz Reel Magie Nr [...].

Zdaniem Sądu, zarzuty w zakresie błędnego ustalenia stanu faktycznego co do przebiegu gry na wymienionych wyżej urządzeniach, podnoszone przez skarżącego, są uzasadnione. Organ błędnie przyjął, że spór nie dotyczy przebiegu gier, a tylko oceny ich rezultatu. W rezultacie uchybienia w zakresie przepisów postępowania mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymaga wykazania definitywnie, iż tego rodzaju wadliwości miały wpływ na wynik sprawy).

Należy podnieść, że rozstrzygnięcie Ministra Finansów, obejmujące sześć urządzeń, zostało oparte o wszystkie wymienione w decyzji trzy opinie biegłych, jak i pozostałe dowody. Jednakże ustalony na ich podstawie stan faktyczny budzi uzasadnione wątpliwości. Już w decyzji I instancyjnej organ ustala, że po upływie wykupionego, maksymalnego czasu gry automaty wyłączają się bez względu na jej wynik, czyli bez względu na uzyskane punkty/kredyty. Ustala, że kontynuacja gry jest możliwa po dokonaniu dodatkowej opłaty i dopiero wówczas niewykorzystane kredyty zostają przeniesione na poczet kolejnej gry sumując się z nowymi kredytami. Innymi słowy, brak wniesienia nowej, kolejnej opłaty uniemożliwia kontynuowanie gry i wykorzystanie uzyskanych punktów. Powyższe ustalenia zostały dokonane w oparciu o Opinię nr [...] z [...] maja 2007 r. uzupełnioną opinią z [...] czerwca 2007 r. - wydaną przez [...] Zespół Rzeczoznawców i Ekspertów Sądowych stwierdzające zamontowanie ogranicznika maksymalnego czasu gry.

Jednocześnie organ powołuje się na kluczową w jego ocenie opinię – Sprawozdanie Urzędu Dozoru Technicznego Centralnego Laboratorium Dozoru Technicznego w P. z [...] grudnia 2004 r. z badania urządzenia PHOENIX (pkt 13.6 sprawozdania nr [...] -str.9), przeprowadzonego na długo przed rozpoznaniem niniejszej sprawy. Zawiera ona odmienne ustalenia, niż powołane wyżej opinie przyjmując bowiem, że "zależnie od uzyskanej ilości zdobytych punktów daje możliwość grającemu do kontynuowania gry lub rozpoczęcia nowych gier bez konieczności wrzucenia monet. Liczba uzyskanych punktów wpływa na czas gry".

Należy zauważyć, że stwierdzenie to jest ewidentnie sprzeczne z konkluzją poprzednio powołanych opinii stanowiących, że po upływie wykupionego czasu gry automaty wyłączają się bez względu na jej wynik. Mimo tak zasadniczej rozbieżności, organ powołał wszystkie wskazane opinie jako dowody na ustalony stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, dodatkowo uznając, że korespondują z zeznaniami zarówno świadka, jak i strony przesłuchanych w innym postępowaniu. Prowadzi to z jednej strony do ustalenia, że po zakredytowaniu automatów monetami o odpowiednich nominałach grający otrzymuje punkty kredytowe, za które może maksymalnie prowadzić grę: za 1 zł – 4 minuty, za 2 zł – 8 minut a za 5 zł – 20 minut, po upływie których urządzenie automatycznie wyłącza się, a z drugiej strony do ustalenia, że grający ma możliwość przedłużenia gry bez ponoszenia dodatkowych opłat.

Z logicznego punktu widzenia wniosek ten wydaje się bezpodstawny, skoro z opinii biegłych wynika, że automaty mają wbudowany ogranicznik czasowy i bez względu na zręczność gracza kończy on grę i – bez wniesienia nowej opłaty - nie ma możliwości jej kontynuowania mimo zdobytych punktów. Innymi słowy, tylko wniesienie nowej opłaty daje możliwość kontynuowania gry i ewentualnego wykorzystania punktów zdobytych przy poprzednio opłaconej grze.

Z powyższego wynika, ze uzasadniony jest zarzut skarżącego, co do błędnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie możliwości uzyskania wygranej w postaci prowadzenia dalszej gry.

Rozbieżności wynikające z powołanego materiału dowodowego wskazują także na słuszność zarzutów skargi co do wadliwej oceny powołanego materiału dowodowego. Minister Finansów nie ustalił bowiem de facto, co jest wygraną w niniejszej sprawie. Czy uzyskane w ciągu maksymalnie możliwego czasu gry punkty mogą stanowić wygraną rzeczową w rozumieniu ustawy, skoro skorzystanie z nich, czyli kontynuacja gry, wymaga wniesienia nowej opłaty? Innymi słowy, na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, organ nie rozstrzygnął, czy bez wniesienia nowej opłaty umożliwiającej kontynuację gry, uzyskane punkty przepadają i są jedynie "punktami satysfakcji", bonusem za maksymalnie wykorzystany czas gry (20 min., 8 min. i 4 min.), czy i dlaczego mogą stanowić korzyść, jako wygrana rzeczowa w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych stanowiącej podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Z przeprowadzonego toku rozumowania przeprowadzonego w uzasadnieniu – opartego na nie korespondujących ze sobą opiniach biegłych – wynikałoby bowiem, że możliwość korzystania z wygranej uzależniona jest zarówno od wniesienia nowych opłat jak i od uzyskania punktów kredytowych. Powyższe okoliczności powinny być wyjaśnione w odniesieniu do każdego urządzenia. Nie można bez zindywidualizowanej oceny każdego automatu wyciągać wniosków co do wszystkich sześciu urządzeń poddanych rozstrzygnięciu.

Powyższe uchybienia stanowią o naruszeniu przez Ministra Finansów norm prowadzania postępowania dowodowego, określonych w art. 7, 75, 77, 78, 80, 84 § 1 i 85 k.p.a., a w konsekwencji i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia, przedstawienia w sposób logiczny i szczegółowy rozumowania, które doprowadziło do określonych wniosków na podstawie konkretnie wskazanych dowodów. Przede wszystkim wskazania i uzasadnienia, jakim dowodom organ nie przyznał przymiotu wiarygodności i dlaczego. W myśl art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyczerpujące zebranie, jak i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ wprawdzie ma prawo do tzw. swobodnej oceny dowodów, ale musi być ona dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). W szczególności obowiązany jest zająć stanowisko i dokonać oceny dowodów nie uwzględnionych, jako niewiarygodnych i pominiętych, jako nie mających znaczenia – mimo wniosków i argumentów strony. Stosownie do art. 107 § 1, 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopiero wówczas nie można rozstrzygnięciu zarzucić dowolności. Ogólnikowe wskazania w zakresie podstawy czynienia ustaleń w powyższym zakresie uniemożliwiają kontrolę rozstrzygnięcia i przeczą wynikającej z art. 107 § 3 k.p.a. funkcji uzasadnienia, które winno być źródłem informacji dotyczącej toku rozumowania organu podejmującego decyzję i wszechstronnie wyjaśniać zawarte w niej rozstrzygnięcie. Już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podnosiła brak stanowiska Ministra Finansów co do dowodów przez nią wskazanych, dotyczących okoliczności związanych z funkcjonowaniem konkretnych automatów do gry, a więc mających istotne znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.). Ich ocena nie mogła zostać zatem pominięta przez organ rozstrzygający w postępowaniu administracyjnym. należy zwrócić uwagę, że organ oparł rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu karno-skrabowym, w którym skarżący występował w roli podejrzanego. Ograniczona z istoty rzeczy do minimum, zasada kontradyktoryjności nie odpowiada uprawnieniom strony postępowania administracyjnego i jego wyjaśnienia złożone w czasie przesłuchania w charakterze podejrzanego nie zastępują dowodu, jakim jest przesłuchanie strony w trybie art. 86 k.p.a. (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1182/08).

Określenie "wygrana" jest nieprecyzyjne w świetle treści art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r., skoro przepis ten mówi zarówno o wygranej pieniężnej, jak i rzeczowej. Niemniej jednak dokonanie oceny, czy w niniejszej sprawie można mówić o wygranej wymagała ustalenia stanu faktycznego odniesionego do przedmiotowych automatów. Nie może budzić zdziwienia wniosek strony o dokonanie oględzin w.w. urządzeń w postępowaniu administracyjnym, skoro organ ustalił identyczny stan faktyczny dla wszystkich badanych urządzeń na podstawie wszystkich zebranych (przez inny organ) dowodów – i mimo ich sprzeczności, pomijając w ich ocenie brak wzajemnej korelacji. Taka sytuacja powoduje, że podtrzymujące argumentację organu licznie powołane orzeczenia NSA nie przystają do stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Ponadto należy podnieść, iż zarówno podejmowane przez właściwy organ administracji publicznej rozstrzygnięcie decyzji, jak i treść jej uzasadnienia, muszą być zindywidualizowane, precyzyjnie wskazywać konkretny automat(y) o jakim(ich) w danym momencie jest mowa stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia, poprzez podanie nazwy automatu, jego producenta, numeru fabrycznego, miejsca zainstalowania itd. W niniejszej sprawie wyniki oględzin i badania urządzenia PHOENIX w 2004 roku dokonane w innej sprawie, zostały w pełni przeniesione do oceny urządzeń o tej samej nazwie dokonanej w 2008 roku.

W niniejszej sprawie, wobec wskazanych rozbieżności należałoby, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rozważyć przesłanki do zastosowania art. 84 § 1 i 85 k.p.a., skoro samo ustalenie przebiegu gry na automatach powoduje sprzeczne wnioski: z jednej strony, że korzystanie z wygranych punktów kredytowych, czyli kontynuacja gry, nie wymaga wniesienia nowej opłaty, a z drugiej strony przyjęcie, że po upływie wykupionego czasu gry automaty wyłączają się bez względu na wynik tej gry. Organ rozważy zatem zasadność złożonych wniosków dowodowych po to, by dokonana ocena materiału dowodowego nie pozostawała w sprzeczności z rzeczywistym przebiegiem gry na każdym urządzeniu co do którego wydaje rozstrzygnięcie w trybie cyt. ustawy. W świetle uwag skargi, kwestionującej przyjęcie zgodności ustaleń Ministra Finansów ze stanowiskiem skarżącego, uściślenia wymagać będzie, co organ rozumiał poprzez sformułowanie "przebieg gry na automatach". Dlatego prawidłowe zastosowanie art. 84 § 1 k.p.a. (w razie przyjęcia takiej konieczności w niniejszej sprawie) wymagałoby zwrócenia się organu administracji publicznej do biegłego, przy określeniu mu także zakresu oczekiwanej opinii. Należy bowiem podkreślić, że spór w sprawie niniejszej dotyczył w istocie wykładni przepisu art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r., a zwłaszcza zawartego w nim nieostrego terminu "wygrana rzeczowa". Ocena "wygranej rzeczowej" nie może być dokonana w oderwaniu od "przebiegu gry na automatach".

Prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne pozwolą na formułowanie przesądzających ocen co do zaistnienia w konkretnym przypadku przesłanek uregulowanych w art. 2 ust. 2a ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Wszak dopiero brak uchybień w stosowaniu prawa procesowego stanowi warunek wstępny formułowania wniosków na tle prawa materialnego. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, co czyni przedwczesnymi rozważania odnośnie zarzutu naruszenia art. 2 ust. 2a ustawy.

Nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, można tylko na marginesie podnieść, iż za zbyt daleko idącą należałoby potraktować tezę wstępną, zawartą w rozważaniach uzasadnienia zaskarżonego wyroku, iż "wygraną rzeczową" w rozumieniu art. 2 ust. 2a ustawy jest "każda korzyść wynikająca z gry, w tym możliwość jej kontynuowania". Sąd podziela pogląd, jaki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku NSA z 26 września 2006 r., sygn. akt II GSK 119/06, że "efekt w postaci określonego przedłużenia czasu gry na konkretnym automacie mógłby być zakwalifikowany jako "wygrana rzeczowa" tylko pod warunkiem jednoznacznego wykazania - w sposób szczegółowy i zindywidualizowany w każdym przypadku - wystąpienia po stronie grającego korzyści majątkowej wykraczającej wprost ponad to, co dawało już z założenia samo uruchomienie gry na danym automacie przy pomocy przewidzianej w tym celu opłaty. Oczywiście w ramach "wygranej rzeczowej" nie można lokować wyłącznie satysfakcji psychologicznej grającego z udanego wyniku gry. Zaznaczyć trzeba przy tym, że brak pewności wyniku jest immanentną cechą każdej gry".

W cytowanym wyroku NSA stwierdził, co powinno mieć zastosowanie na gruncie sprawy niniejszej, że ustalenie występowania wygranej w postaci punktów kredytowych, które mogą być wykorzystane przez grającego w czasie wcześniej zaprogramowanym, winno być połączone z przeprowadzeniem analizy wykazującej powstawanie w tej sytuacji korzyści majątkowej u grającego. Rozważania w tym przedmiocie winny być skonkretyzowane w odniesieniu do szczegółów stanu faktycznego w tej sprawie. Niewystarczające jest ogólnikowe cytowanie poglądów wyrażanych przez orzecznictwo w innych sprawach. Obowiązkiem organu, jest kierowanie się przy rozstrzyganiu tylko kryteriami ustanowionymi przez ustawodawcę.

W przedmiocie "wygranej rzeczowej" podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 15 czerwca 2007 r. I KZP 14/07 w sprawie OSNKW 2007/7-8/54 (Biul.SN 2007/6/17) stwierdzając, że "wygraną rzeczową w rozumieniu art. 2 ust. 2a oraz ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) mogą być również punkty, tzw. kredyty (punkty kredytowe), bonusy czy też inaczej nazwane premie, uzyskane w trakcie gry na automacie, pod warunkiem, że ich pozyskanie przez gracza wiąże się z uzyskaniem przezeń wymiernej korzyści materialnej, choćby korzyść ta była niższa od uiszczonej stawki za grę".

Z powyższych rozważań wynika, że zaskarżone decyzje zostały podjęte z naruszeniem rygorów procedury administracyjnej mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, która to wadliwość skutkuje w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uwzględnieniem skargi. Z zasady praworządności wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy nie uwzględniają ich żądań. Dotyczy to także zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., z którego wynika obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się, co do okoliczności wskazanych w tej normie, które będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa zależy wyłącznie od jej woli. Rzeczą organu jest umożliwienie jej skorzystania z tego prawa.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie przeprowadzenie postępowania w podniesionym wyżej zakresie, które umożliwi pełne wyjaśnienie sprawy i poczynienie ustaleń co do sposobu działania wszystkich automatów, co znajdzie wyraz w uzasadnieniu zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. Wówczas bowiem dopiero kontrola Sądu co do ich prawidłowości jest możliwa.

Z tych względów Sąd orzekł w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w punkcie 2 po myśli art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 200 p.p.s.a.