Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1255/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77  par. 1, art. 80, 10  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi T. W., D. H. i H. E. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. J. W. zwrócił się o przyznanie rekompensaty za pozostawiony majątek na byłych terenach Rzeczypospolitej Polskiej, we wsi [...], pow. [...], woj. [...].

Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., sygn. akt [...], stwierdził nabycie spadku po J. W. przez: żonę K. W. oraz dzieci T. W., H. E. i D. H..

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], Wojewoda [...] odmówił D. H., H. E., K. W. oraz T. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], która została uchylona decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dalszym toku postępowania Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], którą umorzył postępowanie wobec K. W., w związku z jej pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r., w którym złożyła rezygnację z ubiegania się o prawo do rekompensaty.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] potwierdził prawo do rekompensaty D. H., H. E. oraz T. W. z tytułu pozostawienia przez J. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], składającej się z [...] ha ziemi zabudowanej domem mieszkalnym, murowanym z cegły, krytym blachą, o dwóch pokojach, zbudowanym w 1925 r. o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz stajni kamiennej, krytej słomą, zbudowanej w 1925 r. o powierzchni użytkowej [...] m2. Ponadto w punkcie drugim ww. decyzji organ I instancji odmówił ww. osobom potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. W. tej samej nieruchomości w zakresie [...] ha ziemi oraz stodoły kamiennej krytej blachą o powierzchni użytkowej [...] m2. Powyższa decyzja została zaskarżona przez strony w części, w jakiej organ wojewódzki odmówił skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w zakresie punktu II i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Następnie Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], którą odmówił D. H., H. E. oraz T. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...], w zakresie [...] ha ziemi oraz stodoły kamiennej krytej blachą o powierzchni użytkowej [...] m2.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. W..

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę stwierdził, że organ I instancji odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty, gdyż strony nie przedstawiły w jego ocenie wiarygodnego materiału dowodowego, zgodnego z art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., który potwierdziłby pozostawienie przez J. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w postaci [...] ha ziemi oraz stodoły kamiennej krytej blachą o powierzchni użytkowej [...] m2.

Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem Wojewody, że zaświadczenie z dnia [...] grudnia 1956 r. wydane przez Gminną Radę Delegatów Pracujących w [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym, nie może stanowić dowodu na okoliczność pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Minister podkreślił, że Gminna Rada Delegatów Pracujących w [...] nie jest w rozumieniu art. 76 k.p.a. podmiotem, który mógłby wystawić prawnie wiążący dokument urzędowy potwierdzający stan prawny nieruchomości. Dokument ten nie został sporządzony przez upoważniony i właściwy do tego organ państwowy, w wymaganej formie, co oznacza, że nie stanowi on w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. dokumentu urzędowego, stanowiącego dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Ponadto, ww. zagraniczny podmiot nie posiadał żadnej podstawy prawnej (wynikającej z przepisów obowiązujących na obszarze RP, czy też zawartej w ustawodawstwie innych państw) do wystawiania dokumentów potwierdzających pozostawienie nieruchomości przez obywateli polskich opuszczających byłe terytorium RP. Wobec powyższego, w ocenie Ministra, przedmiotowe zaświadczenie zostało wystawione przez nieupoważniony do tego podmiot zagraniczny, działający bez podstawy prawnej co powoduje, iż nie można uznać jego mocy dowodowej w kwestii poświadczenia prawa własności. Tym bardziej, że faktem historycznym znanym organowi z urzędu jest fakt, że Gminne Rady Delegatów Pracujących nie były przedstawicielami jakichkolwiek organów, urzędów i instytucji państwowych lecz były ciałem przedstawicielskim robotników i chłopów, w których interesie mogło być pozyskanie zaświadczeń o treści korzystniejszej dla siebie, co mogło prowadzić do nadużyć. Tym samym nie jest zasadne twierdzenie strony, że organ I instancji naruszył swoim działaniem przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., a także art. 75 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do kolejnej grupy dowodów jakimi są oświadczenia J. W. oraz I. H. złożone w dniu [...] maja 2012 r. w miejscowości [...] przed notariuszem O. P. wraz z ich tłumaczeniem przysięgłym, organ II instancji stwierdził, że ww. dokumenty nie spełniają wymogów zawartych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w myśl którego w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej. Analizując treść powyższych oświadczeń Minister zauważył, iż nie zostały one złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, co uniemożliwia przyjęcie ich mocy dowodowej. Oświadczenia takie mogą zostać potraktowane jako dowód uzupełniający. Nie mogą zaś stanowić jedynego dowodu na okoliczność pozostawienia nieruchomości, jej rodzaju i powierzchni.

Następnymi dowodami podlegającymi ocenie jest protokół z przesłuchania świadka R. K. z dnia [...] sierpnia 2017 r., oraz protokół z przyjęcia oświadczenia świadka M. W. złożonego przed Konsulem RP w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Dokonując analizy ww. oświadczeń świadków, z uwagi na fakt, że pierwszy świadek urodził się 10 lat, a drugi 23 lata po wybuchu II wojny światowej, trudno zdaniem Ministra przyznać wiarę, że posiadali oni bezpośrednią, rzetelną wiedzę na temat tytułu własności do nieruchomości J. W. jak i jej cech charakterystycznych na dzień 1 września 1939 r. Dlatego też organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać powyższych zeznań za wiarygodne i mogące stanowić podstawę do potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Ostatnim materiałem dowodowym poddanym analizie przez organ II instancji było zaświadczenie z dnia [...] marca 2012 r. wydane przez Archiwum Państwowe [...] nr [...]. Dowód ten został uznany przez Wojewodę za wiarygodny, gdyż na jego podstawie wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., w której potwierdził prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez J. W. w zakresie, w jakim jest ona opisana w ww. zaświadczeniu.

Przechodząc do kolejnego zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. i mając na uwadze aktualne orzecznictwo sądowo-administracyjne dotyczące pozbawienia strony prawa wypowiedzenia się przed wydaniem merytorycznej decyzji, organ odwoławczy zauważył, iż złożone odwołanie mogłoby odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że uchybienie to nie pozwoliło jej na dokonanie konkretnych czynności procesowych mogących mieć istotne znaczenie w sprawie (zob. wyrok 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1125/17). Analizując złożone przez strony odwołanie, organ II instancji stwierdził, iż nie zostało w nim jednoznacznie i jasno wskazane jakich czynności procesowych Wojewoda nie podjął, które pomogłyby zdecydowanie i jednoznaczne wyjaśnić sporne kwestie. Dlatego, w opinii organu odwoławczego, powyższa argumentacja odnośnie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie jest zasadna, a organ prowadzący sprawę nie uchybił w żadnym aspekcie procedurze prowadzenia postępowania administracyjnego.

Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli :T. W., H. E. i D. H. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z:

- art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez odmowę mocy dowodowej zeznaniom świadków R. K. oraz M. W. z powodu ich urodzenia po 1945 r.;

- art. 7 k.p.a., 10 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a. przez zaniechanie przesłuchania stron;

- art. 76 k.p.a. przez odmowę uznania zaświadczenia Gminnej Rady Delegatów Pracujących w [...] jako dokumentu urzędowego, sporządzonego przez uprawniony organ obcego państwa; ewentualnie naruszenie

- art. 7 k.p.a., 77 k.p.a. i 80 k.p.a. przez błędną ocenę materiału dowodowego a to ww. zaświadczenia i odmówienie mu wiarygodności bez podania żadnych przyczyn takiej oceny;

- art. 10 k.p.a. przez brak powiadomienia stron o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami po uzupełnieniu materiału dowodowego przez organ o zeznania świadka M. W.;

2. w konsekwencji naruszenie prawa materialnego, a to art. 7 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki do potwierdzenia prawa do rekompensaty wnioskodawcom.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu skargi rozwijając jej zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

Podstawę prawnomaterialną służącą rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy stanowi ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Warunkiem przyznania prawa do rekompensaty jest łączne spełnienie przesłanek wskazanych w tejże ustawie. W związku z tym prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zostać zrealizowane tylko wówczas , gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był obywatelem polskim, zamieszkałym na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w wyniku wypędzenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów ewakuacyjnych z lat 1944-1945 lub w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art.1 i 2 ustawy). Z treści art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Zgodnie natomiast z art. 7 ust 2 ustawy, w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust.1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Przepis art. 6 stanowi, że do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art.1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Takimi dowodami świadczącymi o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości mogą być dokumenty wymienione w ust. 4 (urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw), a w przypadku ich braku oświadczenia dwóch świadków, o których mowa w ust. 5 powołanego przepisu. Przywołany przepis ww. ustawy stanowi, że dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W rozpoznawanej sprawie ani organom orzekającym ani skarżącym, mimo podejmowanych działań nie udało się odnaleźć dowodów w postaci dokumentów urzędowych, które potwierdzałyby prawo własności nieruchomości pozostawionej przez J. W. w miejscowości [...] o pow. [...] ha ziemi oraz stodoły. Jedynymi dowodami na powyższą okoliczność są oświadczenia świadków J. W. i I. H., złożone przed notariuszem O. P..

W ocenie Sądu oświadczenia świadków złożone przed notariuszem bez pouczenia o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia co do zasady mogą stanowić dowód w sprawie, ale nie jako jedyny dowód na okoliczność pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Bowiem w sytuacji, gdy brak jest dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków spełniających warunki określone normą art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej. Przedłożonymi do akt sprawy oświadczeniami skarżący starali się udowodnić, że ich poprzednik prawny pozostawił nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz ich rodzaj i powierzchnię. A zatem prawidłowo organy uznały, że okoliczność ta nie może zostać wykazana oświadczeniami świadków niespełniającymi ustawowych wymagań. Oświadczenia niespełniające ustawowych wymagań, jak już wyżej wskazano, mogą stanowić dowód w sprawie, gdyż ustawa zabużańska nie wyłącza zastosowania Kodeksu postępowania administracyjnego, ale oświadczenia te, w sytuacji, gdy mają na celu wykazanie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, mogą zostać potraktowane jedynie jako dowód uzupełniający. Nie mogą zaś one stanowić jedynego dowodu na tę okoliczność, gdyż w sytuacji gdy braku urzędowego opisu mienia bądź orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodem na okoliczność pozostawienia mienia nieruchomego poza granicami oraz jego powierzchni i rodzaju, mogą być tylko oświadczenia świadków złożone w wymaganej prawem formie. (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2014r. sygn. akt I OSK 371/13).

W rozpoznawanej sprawie oświadczenia ww. świadków nie zawierają koniecznego, dla jego skuteczności, pouczenia o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Ponadto, zauważyć należy, że oświadczenia tych świadków nie odnoszą się do rodzaju i powierzchni pozostawionej nieruchomości, a jedynie do budynków.

Zasadnie również organy orzekające odmówiły wiary oświadczeniom świadkom R. K. i M. W. z uwagi na to, że nie mogą oni posiadać bezpośredniej wiedzy na temat tytułu własności do nieruchomości z uwagi na to, że pierwszy z nich urodził się 23 lata po wybuchu II wojny światowej, a drugi 10 lat po wybuchu wojny.

Dodać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, określa ona zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie układów republikańskich z 1944 r. i umowy z dnia 6 lipca 1945 r. o prawie zmiany obywatelstwa. W art. 1 ust. 1a) ustawa ta obejmuje swym działaniem również osoby, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zmianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., zaś w ust. 2 przewidziano, iż ust. 1 ma zastosowanie także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści art. 2 i 3 ustawy wynika natomiast, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i jego spadkobiercom, jeżeli spełniają oni łącznie, pozostałe, przewidziane w tych artykułach wymagania.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013r. I OPS 11/13 prawo do rekompensaty winno wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność, a który to majątek, w związku z wojną, obywatel polski zmuszony był opuścić.

Uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ma ona ponadto tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Taka sytuacja zaś w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Wskazać przy tym należy, że z zaświadczenia z dnia [...] grudnia 1956 r. w żaden sposób nie wynika tytuł prawny do mienia pozostawionego przez J. W.. Jak słusznie zauważyły organy orzekające, informacja uzyskana od Gminnej Rady Delegatów Pracujących nie stanowi o posiadaniu przez J. W. tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości. Nie jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a. Aby bowiem dokument mógł zostać uznany za urzędowy, powinien zostać sporządzony przez powołane do tego organy państwowe i to tylko w zakresie działania tych organów w przepisanej formie. Zasadnie zatem organy uznały, że zaświadczenie wydane na podstawie informacji uzyskanej od nieuprawnionego podmiotu zagranicznego nie może stanowić podstawy do uznania istnienia tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości. Przedmiotowe zaświadczenie zostało wydane w dniu 19 grudnia 1956 r., natomiast z zaświadczenia z dnia [...] marca 2012 r. wydanego przez Archiwum Państwowe Obwodu [...] a dotyczącego roku 1955 wynika, że J. W. pozostawił w miejscowości [...] nieruchomość o pow. [...] ha, dom mieszkalny i stajnię, i dokument ten jako dokument urzędowy stanowił podstawę do wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. potwierdzającą skarżącym prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia wskazanej w niej nieruchomości i zabudowań. Wskazać należy na różnicę wynikającą z powierzchni nieruchomości pozostawionej wymienioną w zaświadczeniu z [...] grudnia 1956 r. i z zaświadczenia z dnia [...] marca 2012 r. Nie wydaje się prawdopodobne by w ciągu roku (od 1955 r. do 1956 r.) poprzednik prawny skarżących mógł nabyć prawie [...] ha gruntu, biorąc pod uwagę ówczesne realia życia obywateli polskich w Rosji sowieckiej.

Przy czym podkreślić należy, że w przypadku składania wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty, swoje prawo do nieruchomości należy udowodnić. Ustawodawca określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie nie przyznał bowiem tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym w przeszłości nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale wyłącznie tym, którzy byli ich właścicielami i przy spełnieniu przez nich łącznie wszystkich warunków określonych w art. 2 ustawy. To zaś, że tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości musiał być przynależny repatriantowi, wynika z samej istoty zdarzenia, z jakim związane jest omawiane uprawnienie, tj. "pozostawieniem nieruchomości" w określonych w art. 1 ustawy okolicznościach. O pozostawieniu rzeczy można bowiem mówić jedynie wówczas, gdy przynależała ona do jednostki, która twierdzi, że ją pozostawiła. W tej sytuacji za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy, tj. art. 7 art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.

Trudno zarzucić organom naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz czynności niezbędnych do jej załatwienia. Jak wynika bowiem z akt sprawy Wojewoda oprócz zobowiązania skarżących do przedłożenia dokumentów, z których wynikałoby prawo własności ich poprzednika prawnego do nieruchomości opuszczonej, sam występował do szeregu instytucji w celu uzyskania dokumentacji niezbędnej do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, jednak bezskutecznie.

W związku z tym uznać należy, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżących zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Skarżący nie udowodnili bowiem, że J. W. był właścicielem nieruchomości położonej w [...] o pow. [...] ha i stodoły. Organy orzekające, wbrew twierdzeniom skargi, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły przy tym stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy jej rozstrzyganiu oraz uzasadniły swoje orzeczenia (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.).

Należy zauważyć, że przepisy ustawy w sposób kompleksowy regulują zasady przyznawania świadczenia nazwanego "rekompensatą", w tym przede wszystkim okoliczności usprawiedliwiające jego dochodzenie, wysokość świadczenia, krąg osób uprawnionych oraz termin, w jakim należało złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Ustawa reguluje ponadto w pewnym zakresie postępowanie dowodowe, wskazując w art. 6 zakres niezbędnego współdziałania strony ubiegającej się o rekompensatę w odniesieniu do gromadzenia materiału dowodowego. Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, że przepis ten nie statuuje zamkniętego katalogu dowodów i środków dowodowych, ani reguł wedle których dowody te należy oceniać.

Zauważyć też trzeba, że rekompensata, o której mowa w ustawie, jest świadczeniem realizowanym ze środków publicznych i chociażby z tego powodu ustalenia faktów uzasadniających wypłatę świadczenia muszą być oparte na rzetelnym i weryfikowalnym materiale dowodowym. Wynikająca z art.7 k.p.a. zasada uwzględniania słusznego interesu obywatela (strony) nie zakłada, w takim stanie rzeczy, konieczności przyznawania prymatu tego indywidualnego interesu nad interesem publicznym, co miałoby przejawiać się w liberalnym traktowaniu ewentualnych braków materiału dowodowego, czy też wyjaśnianiu możliwych sprzeczności na korzyść strony i to tylko z tego powodu, że w materii związanej z dochodzeniem rekompensat występują naturalne trudności w dokumentowaniu okoliczności związanych z posiadanym i pozostawionym majątkiem.

Skoro z przepisów ustawy nie wynikają żadne "korzystne" dla strony reguły dowodowe, to obowiązuje tu zasada, że co do zasady ciężar dowodu spoczywać będzie na organie administracyjnym, ale nie oznacza to, że strona od tego zadania (poszukiwania dowodów) jest zwolniona. Strona ta, w swoim dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie właściwych i przekonywających środków dowodowych. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy to strona jest inicjatorem postępowania administracyjnego, w wyniku którego ma zapaść decyzja rozstrzygająca o jej uprawnieniach.

Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. mógłby odnieść zamierzony skutek, jak zasadnie wskazał Minister, ale wyłącznie w sytuacji, gdyby skarżący wykazali, że uchybienie to nie pozwoliło im na dokonanie konkretnej czynności procesowej mającej istotny wpływ na wynik sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.