Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1225/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 81 c ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla Miasta P. z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], 2. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1225/20

Uzasadnienie

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej: "PINB") decyzją nr [...] z [...].01.2020 r. wydaną na podstawie art.104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 j.t., dalej k.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 j.t., dalej p.b.) nakazał M. T. (dalej: "skarżący") - inwestorowi i właścicielowi lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz [...], obręb W.) - doprowadzenie do stanu poprzedniego przyznanych do wyłącznego korzystania przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] pomieszczeń piwnicznych poprzez likwidację zlokalizowanego w nich pomieszczenia sanitarnohigienicznego.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że pismem z dnia [...] września 2012 r. skarżący zwrócił się do PINB o zalegalizowanie samowolnie przeprowadzonej przebudowy lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w budynku jednorodzinnym położonym przy ul. [...]. W związku z powyższym pracownicy PINB w dniu [...] października 2012 r. przeprowadzili czynności kontrolne na wskazanej wyżej nieruchomości, którymi objęto lokal mieszkalny nr [...] oraz przynależne do tego lokalu pomieszczenia na poddaszu budynku.

Do protokołu spisanego w dniu [...] czerwca 2014 r. J. H. dołączył wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS) aktualny na dzień [...] czerwca 2014 r., z którego wynika, że działalność Spółki A ma swoją siedzibę pod adresem ul. [...], [...], a jej właścicielem jest M. T.. W przedmiocie działalności przedsiębiorcy wpisano m.in. pozostałą usługową działalność gastronomiczną oraz opiekę dzienną nad dziećmi. Ponadto, do protokołu dołączono pismo J. H. informujące o tym, że w piwnicy wybudowano WC łącznie z aneksem kuchennym, podłączono ogrzewanie i podłogę wyłożono wykładziną. Zmieniono oświetlenie. Piwnicę przekształcono w pomieszczenie biurowe.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. wezwano A. K. do osobistego stawiennictwa w siedzibie PINB w celu złożenia zeznań w przedmiocie sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych w budynku przy ul. [...] w P.. W odpowiedzi pismem z dnia [...] listopada 2014 r. poinformowała ona, że kwestie w jakich miałaby zeznawać są prywatną sprawą jej szefostwa oraz ich sąsiada J. H.. Dodatkowo, jako pracownik firmy B, która jest zarejestrowana pod wyżej wymienionym adresem, nie ma obowiązku spędzać czasu w pomieszczeniu piwnicznym, gdyż charakter jej pracy polega głównie na realizacji swych działań u klienta (prowadzenie warsztatów kulinarnych).

W związku z powyższym, pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. do osobistego stawiennictwa w siedzibie PINB w celu złożenia zeznań w przedmiocie sposobu użytkowania pomieszczeń piwnicznych w budynku przy ul. [...] w P. wezwano I. W..

W trakcie przesłuchania przeprowadzonego przez pracownika PINB w obecności M. T. i J. H., I. W. na pytanie, czy w pomieszczeniach piwnicznych w budynku przy ul. [...] w P. znajdują się stanowiska pracy pracowników Firmy B zeznała, że w pomieszczeniach tych znajduje się archiwum, czyli miejsce, gdzie są przechowywane najważniejsze dokumenty firmy. A. K. zajmowała się archiwum, warsztatami kulinarnymi u klientów, organizacją imprez. J. H. wskazał, że na adres ul. [...] kierowana jest korespondencja Spółki A. Skarżący odpowiedział, że Spółka A. ma swoje archiwum położone w pomieszczeniach piwnicznych budynku przy ul. [...] w P., a pracownicy upoważnieni do korzystania z tego pomieszczenia mają prawo odbierać przesyłki kierowane do tej firmy. J. H. zwrócił uwagę, że archiwum nie wymaga codziennej obsługi, natomiast każdego dnia przyjeżdża dwóch pracowników do pomieszczeń piwnicznych. I. W. wyjaśniła, że specyfika firmy zmusza do codziennej archiwizacji dokumentów.

Pismem z dnia [...] maja 2015 r. J. H. wskazał, że tylko on ma dzwonek i doręczyciele z przychodzącą korespondencją, paczkami dzwonią do niego aby otworzyć drzwi zewnętrzne i umożliwić wejście do firm w piwnicy. Z reguły w piwnicy przebywają dwie pracownice.

Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. J. H. poinformował, że w przebudowanej części piwnicy nadal funkcjonuje biuro, w którym przebywają z reguły dwie osoby i zwrócił się o doprowadzenie tych pomieszczeń do stanu zgodnego z prawem budowlanym.

Pismem z dnia [...] września 2016 r. J. W. reprezentujący skarżącego wyjaśnił, że zmiana przeznaczenia piwnicy nie miała miejsca. W piwnicy tej znajduje się archiwum, w którym bywają pracownicy, jednak ich obecność nie jest uciążliwa.

W dniu [...] października 2013 r. pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na nieruchomości przy ul. [...] w P.. W trakcie oględzin ustalono m.in., że w pomieszczeniach piwnicznych użytkowanych przez skarżącego znajdują się regały z segregatorami, blaty robocze, meble wypoczynkowe, a także węzeł cieplny. Podobnie w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych przez pracowników PINB w dniu [...] stycznia 2016 r. pomieszczenia te były zaopatrzone w wyposażenie biurowe, a obecny w trakcie czynności kontrolnych skarżący oświadczył, że są one wykorzystywane jako archiwum trzech prowadzonych przez niego i I. W. firm.

W dniu [...] stycznia 2017 r. skarżący złożył w PINB opinię techniczną dotyczącą wpływu przeprowadzonego remontu podłogi na wygłuszenie stropu pomiędzy piętrami oraz oceny przebudowy pomieszczeń piwnicy. Opinia ta sporządzona została [...] grudnia 2016 r. przez mgr inż. J. T. (posiadającego uprawnienia budowlane nr [...] do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. W zakresie przebudowy pomieszczeń piwnicy opisano: W ramach przeprowadzonych prac remontowych w roku 2011 w pomieszczeniach piwnicy postawiono ściankę działową z wykorzystaniem lekkiej konstrukcji płyt kartonowo-gipsowych na stelażu stalowym pod jednym z istniejących łuków, oraz wstawiono drzwi. (...) Prace budowlane w tym zakresie przeprowadzono zgodnie z obowiązującymi przepisami i zostały wykonane w sposób prawidłowy.

Współwłaściciel nieruchomości - J. H. - zwracał się na piśmie do PINB informując, że pomieszczenia piwniczne przynależne do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w P. zostały przebudowane i adaptowane na biuro (np. pisma z [...] stycznia 2017 r., [...] sierpnia 2018 r., [...] grudnia 2018 r).

Wezwaniem z dnia [...] marca 2017 r. zobowiązano I. W. i skarżącego do przesłania do PINB dokumentów potwierdzających zgodę współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie robót budowlanych w zakresie części wspólnych budynku znajdującego się na terenie nieruchomości przy ul. [...] w terminie 14 dni od dnia odbioru tego wezwania.

W dniu [...] marca 2017 r. zapadł wyrok Sądu Okręgowego w P. w sprawie o sygn. akt II Ca [...] z powództwa J. H. przeciwko M. T. i I. W., którym zmieniono wyrok Sądu Rejonowego P. - [...] z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt I C [...] w taki sposób, że m.in. zakazano pozwanym wykorzystywania przyznanych im do wyłącznego korzystania pomieszczeń piwnicy od strony ogrodu na cele działalności gospodarczej. W uzasadnieniu ww. wyroku wyjaśniono, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym, w piwnicy przeznaczonej do wyłącznego korzystania przez pozwanych, wiosną 2011 r. wykonali oni roboty w postaci: założenia ogrzewania, instalacji elektrycznej, wodnej i cieplnej, wykonali remont podłogi - położono zabezpieczenia przeciwwilgociowe, zamontowali sanitariaty, położyli tynki, wykonali malowanie, zmodernizowali wejście do piwnicy, wykonano także hydroizolację, tak by wody gruntowe nie nachodziły do piwnicy. W dalszej części uzasadnienia zapisano, że pozwani zamurowali także studzienkę zbiorczą zlokalizowaną w przynależnej im części piwnicy, do której nachodziła spływająca po prowadzących do tej piwnicy schodach zewnętrznych. W tej sprawie wyjaśniono, że system odwodnienia nie działał już od wielu lat. W związku z tym pozwani zlecili zabetonowanie studzienki. Wyjaśniono także, że J. H. wielokrotnie był w tej części piwnicy w czasie ww. prac, o wszystkim był informowany na bieżąco, nie protestował - ustnie wyraził zgodę na te prace. Ponadto, w swoim uzasadnieniu Sąd wskazał, że system odwodnienia schodów zlokalizowany był w części wspólnej oddanej pozwanym do wyłącznego korzystania, przy czym opróżnianiem studzienki za pomocą wiadra (pierwotnie woda usuwana była za pomocą pompy, która przed laty uległa uszkodzeniu) zajmował się wcześniejszy współwłaściciel - S. H. - a obecnym właścicielom informacje na temat technologii usuwania zebranej w studzience wody nie były przekazane. W kwestii wykonania pomieszczenia sanitarnego wyjaśniono, że z uwagi na zakres robót, np. konieczność podłączenia kanalizacji do pionu znajdującego się na części powoda, pozwani zwrócili się do niego o zgodę na to i ją uzyskali, z kolei powód nie zgodził się na wybudowanie toalety pod schodami, więc pozwani wykonali ją w innym miejscu. Wskazano także, że zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń pomocniczych zlokalizowanych w piwnicy budynku na lokal biurowy niewątpliwie przekracza zakres zwykłego zarządu, co wymagało m.in. uzyskania zgody współwłaściciela nieruchomości. W związku z tym, że J. H. takiej zgody nie wyraża, zakazano pozwanym wykorzystywania pomieszczeń piwnicznych od strony ogrodu na cele działalności gospodarczej.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r., będącym załącznikiem do protokołu sporządzonego w tym dniu w siedzibie PINB, J. H. ponownie poinformował o przebudowie pomieszczeń piwnicznych i ich adaptacji na biuro. Wskazał również wykonane jego zdaniem roboty budowlane tj.: postawiono nową ścianę w piwnicy, wybudowano aneks kuchenny, wybudowano aneks sanitarny, wybudowano instalację grzewczą, zabetonowano w piwnicy studzienkę do zbierania wody opadowej, brak parapetu zewnętrznego w oknie piwnicy, występuje zalewanie piwnicy wodą opadową. Drzwi wejściowe do piwnicy nie stanowią przegrody do wnikania wody do wnętrza budynku. Poprawienie szczelności. przed wejściem do piwnicy zamurowano istniejący uprzednio spocznik. Przywrócenie stanu poprzedniego, odtworzenie rozebranego w roku 2011 świetlika przy oknie piwnicy przy drzwiach wejściowych, odtworzenie rozebranego świetlika przy oknie piwnicy obok werandy.

Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. wezwano skarżącego do przesłania w terminie 21 dni na adres PINB opinii kominiarskiej potwierdzającej zapewnienie wentylacji pomieszczenia WC w kondygnacji piwnicy w budynku przy ul. [...] w P..

W dniu [...] lutego 2019 r. pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na nieruchomości przy ul. [...] w P., którymi objęto pomieszczenia piwniczne użytkowane przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...]. Na podstawie oględzin ustalono, że pomieszczenia te nie są obecnie użytkowane. Brak było wcześniejszego umeblowania wypoczynkowego, a istniejące blaty robocze nie miały śladów bieżącego użytkowania. W pomieszczeniu wydzielona została część sanitarna, gdzie w ścianie znajdowała się kratka wentylacyjna.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. wezwano skarżącego do przesłania do PINB w ciągu 30 dni aktualnej opinii kominiarskiej potwierdzającej zapewnienie wentylacji pomieszczenia sanitarnego zlokalizowanego w użytkowanej przez niego części piwnicy.

W dniu [...] marca 2019 r. skarżący przedłożył:

1. protokół kontroli instalacji i aparatów gazowych w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...], nr [...] sporządzony w P. w dniu [...] sierpnia 2019 r. przez Zakład Usług Kominiarsko-Gazowych "[...]" Mistrz Kominiarski P. S. upr. nr [...]. Kontrolę przeprowadził gazownik - W. K. (upr. ekspl. [...], upr. dozoru [...]). W protokole tym wskazano, że w wyniku kontroli urządzeń gazowych w lokalu nr [...] stwierdzono, że instalacja gazowa jak i aparaty gazowe są szczelne,

2. protokół nr [...] wraz z dowodem opłaty, sporządzony w dniu [...] sierpnia 2018 r. przez mistrza kominiarskiego przez Zakład Usług Kominiarskich "[...] Mistrz Kominiarski P. S. upr. nr [...]. Kontrolę przeprowadził kominiarz - W. K. (upr. nr [...]). W protokole tym wskazano, że z przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych usunięto zanieczyszczenia oraz opróżniono wyczystki z sadzy.

W opracowaniach tych nie potwierdzono zapewnienia wentylacji pomieszczenia sanitarnego zlokalizowanego w pomieszczeniach piwnicznych budynku. W związku z tym, pismem z dnia [...] marca 2019 r. poinformowano skarżącego, że wskazana w treści wezwania z dnia [...] lutego 2019 r. opinia kominiarska powinna jednoznacznie przedstawić sposób wentylacji tego pomieszczenia poprzez wskazanie jego prawidłowego podłączenia do istniejących przewodów wentylacyjnych w formie opisowej i graficznej.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. skarżący poinformował, że skoro przedłożona opinia kominiarska stwierdza prawidłowość wentylacji całego budynku, to tym bardziej jego części. W tym kontekście nakładanie kolejnego obowiązku na inwestora jest niezrozumiałe i wniósł o wydanie w tym zakresie stosownego postanowienia, które będzie przez nas kwestionowane w trybie zażaleniowym.

W związku z powyższym, pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. poinformowano skarżącego, że zgodnie z art. 81 c ust. 2 p.b. w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do wykonanych robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego może nałożyć w drodze postanowienia, na uczestnika procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Jednak w tym przypadku ta przesłanka nie zaszła. Zdaniem PINB, wykonane roboty polegające na przebudowie pomieszczeń piwnicznych nie budzą wątpliwości, co do poprawności ich wykonania. Zgodnie jednak z § 77 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 j.t.), pomieszczenia higienicznosanitarne powinny mieć zapewnioną wentylację. W trakcie oględzin nie ma możliwości potwierdzenia prawidłowego podłączenia pomieszczenia do odpowiedniego przewodu wentylacyjnego. Takie potwierdzenie może znaleźć się w opinii kominiarskiej, sporządzonej przez uprawnionego mistrza kominiarskiego, która w formie opisowej i graficznej jednoznacznie wskaże, czy pomieszczenie to zostało prawidłowo podłączone do istniejących przewodów wentylacyjnych. Z treści przedłożonego przez skarżącego protokołu nr [...] sporządzonego w dniu [...] sierpnia 2018 r. wynika, że z przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych usunięto zanieczyszczenia, a także opróżniono wyczystki z sadzy. Protokół ten nie odnosi się do prawidłowości podłączenia przewodów zarówno w pomieszczeniu higienicznosanitarnym zlokalizowanym w piwnicy, jak i przewodów w całym budynku. Protokół ten wskazuje jedynie prace konserwacyjne, które zostały wykonane w dniu [...] sierpnia 2018 r. W związku z powyższym ww. pismem z [...] kwietnia 2019 r., zwrócono się do skarżącego o dostarczenie w terminie 30 dni opinii kominiarskiej, o której mowa w wezwaniu z dnia [...] lutego 2019 r.

Pismem z dnia [...] maja 2019 r. skarżący w sprawie potwierdzenia zapewnienia wentylacji w pomieszczeniu sanitarnym w piwnicy wniósł o wydanie postanowienia, na które przysługiwałoby zażalenie. Jego zdaniem przyjęta przez organ formuła wezwania uniemożliwia inwestorowi obronę swoich praw (...).

Pismem z dnia [...] maja 2019 r. skarżący poinformował, że w pomieszczeniu sanitarnym w piwnicy zdemontowano toaletę i wskazał, że dalsze prowadzenie postępowania pozostaje bezprzedmiotowe, także w zakresie analizy, czy pomieszczenie posiada wentylację jako pomieszczenie higienicznosanitarne. Również bezpodstawne, w świetle demontażu ustępu, jest wzywanie inwestora do przedłożenia opinii kominiarskiej.

W związku z powyższym w dniu [...] sierpnia 2019 r, pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na nieruchomości położonej przy ul. [...] w P.. Czynnościami objęto m.in. piwnicę w części użytkowanej przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...]. W trakcie oględzin stwierdzono demontaż miski ustępowej w obrębie pomieszczenia sanitarnego. W pomieszczeniu pozostała umywalka z kranem z bieżącą wodą oraz instalacje wodna i kanalizacyjna wraz z podejściami do umywalki i miski ustępowej. W piwnicy w dniu kontroli nie było wyposażenia biurowego. Nie było też widocznych śladów jego użytkowania na cele biurowe.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. dołączonym do protokołu sporządzonego w dniu [...] listopada 2019 r., J. H. zwrócił się o:

- zlikwidowanie aneksu kuchenno-sanitarnego w biurze,

- zdemontowanie i zaczopowanie rury kanalizacyjnej wystającej z muru konstrukcyjnego w piwnicy po zdemontowaniu miski WC kompakt,

- zabezpieczenie piwnicy przed zalewaniem wodą z zewnątrz. Odtworzenie zabetonowanej studzienki w piwnicy do zbierania wody z drenażu terenu przylegającego do piwnicy i przywrócenie stanu poprzedniego,

- zlikwidowanie prowizorycznej instalacji elektrycznej wyprowadzonej na zewnątrz piwnicy.

Wyjaśniono, że wspomniana wyżej zabetonowana studzienka w piwnicy była elementem systemu odwadniającego wykonanego od strony ogrodowej budynku. Jak ustalono, co zostało też wyjaśnione w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w P. Wydział II Cywilny Odwoławczy sygn. akt II Ca [...], system ten w pierwotnym układzie nie funkcjonował od wielu lat - z uwagi na to, że nie działała pompa, której zadaniem było usuwanie wody zgromadzonej w studzience. Po uszkodzeniu pompy wodę zgromadzoną w studzience należało usuwać pojemnikiem ręcznie.

W kwestii wykonanej instalacji elektrycznej w obrębie pomieszczeń piwnicznych wyjaśniono, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 27 p.b., nie wymaga pozwolenia na budowę, budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego obiektu. Zgodnie zaś z ust. 2, pkt 1a tego przepisu, nie wymaga pozwolenia na budowę także przebudowa ww. obiektów.

Jednak wobec tego, że Inwestor nie wykazał, by zrealizowane pomieszczenie higienicznosanitarne miało zapewnioną wentylację uznano, że przebudowa pomieszczeń piwnicznych narusza § 77 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który mówi, że pomieszczenie higienicznosanitarne powinno mieć wentylację spełniającą wymagania przepisów rozporządzenia oraz przepisów odrębnych.

W niniejszym przypadku, wobec braku wywiązania się przez Inwestora z odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] lutego 2019 r., ze względu na wykonanie pomieszczenia higienicznosanitarnego w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami techniczno - budowlanymi, nie jest możliwe zastosowanie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Konieczne jest natomiast wydanie, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. decyzji nakazującej przywrócenie obiektu budowlanego, w tym wypadku części piwnicy w budynku użytkowanej przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] do stanu pierwotnego. W realiach niniejszej sprawy przywrócenie do stanu pierwotnego oznacza likwidację pomieszczenia higienicznosanitarnego usytuowanego w pomieszczeniu piwnicznym w sposób niezgodny z przepisami, poprzez usunięcie zrealizowanej ściany działowej wydzielającej to pomieszczenie i instalacji wodnej i kanalizacyjnej, która to pomieszczenie obsługuje.

Na podstawie informacji z księgi wieczystej nr [...] ustalono, że jedynym właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...] w P. jest M. T., a z księgi wieczystej nr [...] [...] wynika, że właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] jest J. H.. Z kolei na podstawie informacji z księgi wieczystej nr [...] wynika, że nieruchomość przy ul. [...] tworzą działki nr [...] (tereny zabudowane mieszkalne), nr [...] (zurbanizowane tereny niezabudowane), nr [...] (zurbanizowane tereny niezabudowane). Współwłaścicielami tej nieruchomości są J. H. i M. T.. I. W. w chwili obecnej nie jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, nie posiada ona prawa do jej dysponowania na cele budowlane. W związku z tym należy uznać, że I. W. utraciła przymiot strony w niniejszym postępowaniu.

We wskazanych wyżej księgach wieczystych nie wpisano pomieszczeń przynależnych do lokali mieszkalnych nr [...] i [...]. Jednak Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia [...] września 1995 r. dokonał zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości, poprzez ustanowienie w znajdującym się na niej budynku odrębnej własności lokali mieszkalnych na parterze i piętrze budynku, składających się z [...] pokoi, kuchni i łazienki każdy. Postanowieniem tym uregulowano także korzystanie z części wspólnych budynku w tym piwnicy w taki sposób, że przyznano właścicielowi lokalu mieszkalnego nr [...] (na parterze) do wyłącznego korzystania pomieszczenia piwniczne od strony ul. [...] o pow. [...] m2. Z kolei właścicielowi lokalu mieszkalnego nr [...] (na piętrze) przyznano do wyłącznego korzystania pomieszczenia piwniczne od strony ogrodu o pow. [...] nr. Wobec tego, obowiązki wynikające z niniejszej decyzji należy nałożyć na M. T. - inwestora i współwłaściciela nieruchomości przy ul. [...] w P..

W kwestii użytkowania pomieszczeń piwnicznych przyznanych do wyłącznego korzystania przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...], nie ulega wątpliwości, że w latach wcześniejszych wykorzystywane były one na cele działalności gospodarczej - prowadzono w nich biuro. Jak wykazano, obecnie pomieszczenia te użytkowane są na cele pomocnicze - zgodnie z ich przeznaczeniem.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym złożył J. H. zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie: art.7, 12, 75 § 1, 77 § 1, 80, art.111 § 1 k.p.a. poprzez brak zgromadzonych materiałów dowodowych dotyczące tytułu własności do wykonania i legalności prac budowlanych oraz art. 14 k.p.a. (zasada piśmienności), art. 4, 5, 28, 32, 34 p.b. dotyczące legalności wykonanych prac, art. 48, 51 p.b. dotyczącego przywrócenia biura do stanu poprzedniego,

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł również M. T. zarzucając :

1. naruszenie przepisów postępowania mające wypływ na rozstrzygnięci naruszenie:

- art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów poprzez ustalenie, iż nie doszło do likwidacji pomieszczenia sanitarno-higienicznego,

- art. 50 § 1 k.p.a. poprzez wezwanie na podstawie przedmiotowego przepisu do przedłożenia opinii kominiarskiej i tym samym przekroczenie kompetencji organu,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust 7 p.b. poprzez ich zastosowanie w sytuacji braku podstaw do nakładania na inwestora obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...].05.2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko PINB, że roboty budowlane wykonane w obrębie piwnic, tj. zmiana układu ścian działowych skutkujących wydzieleniem pomieszczenia higieniczno- sanitarnego oraz zmiana w zakresie wewnętrznych instalacji, stanowią przebudowę.

WWINB nie podzielił zarzutów M. T., co do błędnego zastosowania przepisu art. 50 k.p.a. w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym.

WWINB podzielił stanowisko PINB, że demontaż miski ustępowej nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania. Przywrócenie części obiektu do stanu poprzedniego (na skutek naruszenia § 77 ust. 1 warunków technicznych) w tym wypadku oznacza likwidację pomieszczenia poprzez usuniecie ściany działowej wydzielającej to pomieszczenie oraz instalacji wodnej i kanalizacyjnego, które to pomieszczenie obsługuje.

Odnosząc się do uwag J. H., WWINB wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest sprawa przebudowy pomieszczeń piwnicy i ich adaptacji na funkcję biurową w budynku przy ul. [...] w P. (dz. nr [...] ark. 20 obręb W.). Przedmiotem postępowania nie są otwory wykonane w murze wyprowadzające przewody elektryczne. WWINB przypomniał też, co zapisano w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego, że ze stanu faktycznego sprawy nie wynikało aby zabetonowanie studzienki wpłynęło negatywnie na budynek, w tym zakresie powód również nie wykazał za pomocą opinii biegłego ewentualnego wpływu zabetonowania studzienki na części wspólne budynku czy też konstrukcję budynku.

Wbrew zarzutom odwołania M. T. przepis art. 51 ust. pkt 1 p.b. nie przewiduje określenia terminu wykonania obowiązku, co oznacza, że decyzja podlega wykonaniu z dniem kiedy stanie się ostateczna.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. T., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji,

2. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak umorzenie postępowania pomimo jego bezprzedmiotowości,

3. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak oceny przez organy obu instancji, przy jednoczesnym stwierdzeniu naruszenia prawa, czy istnieje możliwość doprowadzenia zakończonych robót budowlanych do stanu zgodności z przepisami prawa,

4. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów poprzez ustalenie, iż nie doszło do likwidacji pomieszczenia sanitarno-higienicznego,

5. art. 50 § 1 k.p.a. poprzez wezwanie na podstawie przedmiotowego przepisu do przedłożenia opinii kominiarskiej i tym samym przekroczenie kompetencji przez organ I instancji,

6. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów odwołania,

Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust 7 p.b. poprzez ich zastosowanie w sytuacji braku podstaw do nakładania na inwestora obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego, ewentualnie art. 51 ust. 1 pkt. 2 p.b. poprzez jego niezastosowanie i brak nałożenia na skarżącego obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji ustalenia przez organ, iż jest to podstawa do wszczęcia postępowania w stosunku do skarżącego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. nakazał inwestorowi M. T. doprowadzenie do stanu poprzedniego przyznanych do wyłącznego korzystania przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...], pomieszczeń piwnicznych poprzez likwidację zlokalizowanego pomieszczania sanitarnohigienicznego. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało oparte na stwierdzeniu przez organ nadzoru budowlanego naruszenia § 77 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Skarżący podkreślił, iż w jego ocenie doszło już do likwidacji przedmiotowego pomieszczenia higienicznosanitarnego poprzez usunięcie ustępu. Ponieważ jest to jedyny element tego pomieszczenia, który decydował o jego charakterze i kwalifikacji, to usunięcie toalety winno skutkować zakończeniem postępowania i analizy technicznych aspektów pomieszczenia higienicznosanitarnego. W tym zakresie doszło do wadliwej oceny przez organ I oraz II instancji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji do braku umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Dodatkowo, skoro organy obu instancji uznały już, że istnieje konieczność zastosowania w stosunku do skarżącego obowiązku przywrócenia stanu pierwotnego, to zasadnym było także dokonanie analizy, czy istnieje inna możliwość doprowadzenia inwestycji do zgodności z prawem, co w toku postępowania administracyjnego nie zostało uczynione.

Mając na względzie powyższe, organy obu instancji wadliwie zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b, w sytuacji, w której nie doszło do naruszenia przepisów technicznych przez skarżącego.

Jednocześnie wskazano, że zastosowanie w/w przepisu może mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak zakreślonej kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia z [...].05.2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. nr [...] z [...].01.2020 r. wydaną na podstawie art.104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 j.t., dalej k.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 j.t., dalej p.b.) nakazującą M. T. - inwestorowi i właścicielowi lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz [...], obręb W.) - doprowadzenie do stanu poprzedniego przyznanych do wyłącznego korzystania przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] pomieszczeń piwnicznych poprzez likwidację zlokalizowanego w nich pomieszczenia sanitarnohigienicznego.

W dniu [...] marca 2017 r. zapadł wyrok Sądu Okręgowego w P. w sprawie o sygn. akt II Ca [...] z powództwa J. H. przeciwko M. T. i I. W., którym zmieniono wyrok Sądu Rejonowego P. - [...] z dnia [...] maja 2016 r. sygn. akt I C [...] w taki sposób, że m.in. zakazano pozwanym wykorzystywania przyznanych im do wyłącznego korzystania pomieszczeń piwnicy od strony ogrodu na cele działalności gospodarczej.

Należy wskazać, że opis robót budowlanych w piwnicy, oprócz ustaleń poczynionych przez pracowników PINB, zawiera uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w P. Wydział II Cywilny Odwoławczy z dnia [...].03.2017 r. (sygn. akt II Ca [...]). W piwnicy budynku mieszkalnego jednorodzinnego ówczesny współwłaściciel będący zarazem inwestorem (M. T. i I. W.) wykonał roboty budowlane. "W piwnicy przeznaczonej do ich wyłącznego korzystania pozwani wiosną 2011 r. wykonali prace budowlano- remontowe w postaci: założenia ogrzewania, instalacji elektrycznej, wodnej i cieplnej, wykonali remont podłogi- położono zabezpieczenia przeciwwilgociowe, zamontowali sanitariaty, położyli tynki, wykonali malowanie, zmodernizowali wejście do piwnicy, wykonano także hydroizolację, tak aby wody gruntowe nie nachodziły do piwnicy - zachowując przy tych pracach układ pomieszczeń. Z tej części budynku na ogród prowadzi osobne wejście - jest to jedyna droga dla pozwanych prowadząca na ogród. Wcześniej pomieszczenie to pełniło funkcje gospodarcze - piwniczne. brat powoda przechowywał tam przetwory, warzywa. W piwnicy w części pozwanych znajdował się otwór - studzienka, do którego nachodziła woda, spływająca po pierwotnie posadowionych betonowych schodach, woda ta zbierała się pod drzwiami piwnicy, spływała do kratki i płynęła rura do ww. studzienki. (...) Pozwani zaobserwowali, że studzienka nie pełni już swojej funkcji i zlecili jej zabetonowanie. Powód wielokrotnie był w tej części piwnicy w czasie ww. prac, o wszystkim był informowany na bieżąco, nie protestował - ustnie wyraził zgodę na te prace - w tym na usunięcie drzwi z korytarza do piwnicy, przeprowadzenie kanalizacji z piwnicy pozwanych do głównego pionu znajdującego się po stronie piwnicy użytkowanej przez powoda. Powód w rozmowie z G. P., wykonującym te pracę, oświadczył, że nie ma co do tego przeciwwskazań, zaznaczając jedynie, by posadzka została wykonana tak jak wcześniej. Powód wyrażał zadowolenie z tego, że założono na tym poziomie ogrzewanie i zabezpieczenia przeciwwilgociowe, z uwagi na korzystny wpływ tych prac na cały budynek. Powód nie zgodził się na udostępnienie w piwnicy pomieszczenia pod schodami by pozwany mógł wykonać tam toaletę, w związku z czym pozwany wykonał ją w swojej części piwnicy. W pomieszczeniach piwniczych pozwani przechowują archiwalne dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, aktualnie spełnia funkcję magazynu-archiwum, z związku z tym, sporadycznie w pomieszczeniach tych przebywają pracownicy pozwanych. Pozwani mają wynajęte biura w innych lokalizacjach, gdzie przyjmują klientów. "

Spór w sprawie opiera się na konflikcie między współwłaścicielami budynku przy ul. [...] w P. (M. T. i J. H.). Spór toczy się od 2012 r. i dotyczył uprzednio przebudowy przez M. T. pomieszczeń na strychu budynku. W przedmiotowej sprawie spór dotyczy przebudowy przez M. T. pomieszczeń w piwnicy budynku i wykonanie pomieszczenia o funkcji sanitarnej, tj. z umywalką z kranem z bieżącą wodą, instalacją wodną i kanalizacyjną wraz z podejściem do umywalki oraz misy ustępowej.

Na podstawie informacji z księgi wieczystej nr [...] ustalono, że jedynym właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...] w P. jest M. T., a z księgi wieczystej nr [...] [...] wynika, że właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] jest J. H.. Z kolei na podstawie informacji z księgi wieczystej nr [...] wynika, że nieruchomość przy ul. [...] tworzą działki nr [...] (tereny zabudowane mieszkalne), nr [...] (zurbanizowane tereny niezabudowane), nr [...] (zurbanizowane tereny niezabudowane). Współwłaścicielami tej nieruchomości są J. H. i M. T..

We wskazanych wyżej księgach wieczystych nie wpisano pomieszczeń przynależnych do lokali mieszkalnych nr [...] i [...]. Jednak Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia [...] września 1995 r. dokonał zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości, poprzez ustanowienie w znajdującym się na niej budynku odrębnej własności lokali mieszkalnych na parterze i piętrze budynku, składających się z [...] pokoi, kuchni i łazienki każdy. Postanowieniem tym uregulowano także korzystanie z części wspólnych budynku w tym piwnicy w taki sposób, że przyznano właścicielowi lokalu mieszkalnego nr [...] (na parterze) do wyłącznego korzystania pomieszczenia piwniczne od strony ul. [...] o pow. [...] m2. Z kolei właścicielowi lokalu mieszkalnego nr [...] (na piętrze) przyznano do wyłącznego korzystania pomieszczenia piwniczne od strony ogrodu o pow. [...] nr. Wobec tego, obowiązki wynikające z niniejszej decyzji należy nałożyć na M. T. - inwestora i współwłaściciela nieruchomości przy ul. [...] w P.. W kwestii użytkowania pomieszczeń piwnicznych przyznanych do wyłącznego korzystania przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...], nie ulega wątpliwości, że w latach wcześniejszych wykorzystywane były one na cele działalności gospodarczej - prowadzono w nich biuro. Jak wykazano, obecnie pomieszczenia te użytkowane są na cele pomocnicze - zgodnie z ich przeznaczeniem.

W ocenie Sądu organy słusznie dokonały kwalifikacji robót budowlanych, w wyniku których wydzielone zostało pomieszczenie sanitarne w pomieszczeniach piwnicznych w części użytkowanej przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...], uznając je za roboty budowlane o charakterze przebudowy.

Z akt sprawy wynika, że M. T. przeprowadził w piwnicy przedmiotowego budynku szereg robót budowlanych, w wyniku których wydzielone zostało pomieszczenie sanitarne w pomieszczeniach piwnicznych w części użytkowanej przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...].Ten stan faktyczny jest bezsporny. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały przeprowadzone prace za roboty budowlane o charakterze przebudowy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 7a p.b. przez przebudowę należy rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. W przedmiotowym obiekcie wykonano roboty w obrębie pomieszczeń piwnicznych użytkowanych przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] polegające na zmianie układu ścian działowych i wykonaniu pomieszczenia higienicznosanitarnego. Zatem wykonane roboty spełniają definicję przebudowy, gdyż doszło do zmiany parametrów użytkowych.

Zgodnie z art. 28 ust 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Roboty budowlane o charakterze przebudowy w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych zgodnie z art. 29 ust 2 pkt 1a p.b. są zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Miało to miejsce w niniejszym przypadku poprzez zmianę układu ścian działowych przy wydzieleniu pomieszczenia higienicznosanitarnego. Wykonane roboty obejmowały również przebudowę wewnętrznych instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej w zrealizowanym pomieszczeniu higienicznosanitarnym, a także instalacji elektrycznej. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 27 p.b. zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia jest budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku. Z obowiązku tego zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1a p.b., zwolnione są także roboty polegające na ich przebudowie, z czym mamy do czynienia w niniejszym przypadku. Ponadto wykonane w obrębie pomieszczeń piwnicznych użytkowanych przez właściciela lokalu mieszkalnego nr [...] roboty budowlane, są zgodnie z art. 30 p.b. zwolnione również z obowiązku zgłoszenia zamiaru ich wykonania organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Sąd wziął pod uwagę fakt, że inwestor pismem z dnia [...] maja 2019 r. poinformował o zlikwidowaniu toalety, jednak wobec poczynionych ustaleń, nie sposób uznać, że stan istniejący to potwierdza. W pomieszczeniu pozostała umywalka z kranem z bieżącą wodą oraz instalacje - wodna i kanalizacyjna wraz z podejściami do umywalki i miski ustępowej. Pozostała również ściana działowa wydzielająca pomieszczenie higienicznosanitarne. Zdemontowany został jedynie element armatury, który bez wykonywania dodatkowych robót budowlanych może być łatwo i w każdej chwili podłączony do istniejącej instalacji wodnej i kanalizacyjnej.

Organy w niniejszej sprawie swoje rozstrzygnięcia trafnie oparły przede wszystkim na naruszeniu § 77 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Należy wskazać, że inwestor mimo wielokrotnych wezwań organu nie wykazał, by zrealizowane pomieszczenie higienicznosanitarne miało zapewnioną wentylację. Przedstawione przez niego protokoły z przeglądów kominiarskich nie obejmowały swoim zakresem kwestii zapewnienia wentylacji w pomieszczeniu sanitarnym w piwnicy budynku.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie w istocie występuje prawdopodobieństwo, że przebudowa pomieszczeń piwnicznych narusza § 77 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, który mówi, że pomieszczenie higienicznosanitarne powinno mieć wentylację spełniającą wymagania przepisów rozporządzenia oraz przepisów odrębnych. Kwestia ta powinna zostać szczegółowo wyjaśniona.

Niemniej należy w tym miejscu zaznaczyć, że organy nieprawidłowo wzywały skarżącego do wykazania, że przedmiotowe pomieszczenie sanitarne w piwnicy ma zapewnioną prawidłową wentylację.

Organ I instancji wzywał skarżącego do przedłożenia ekspertyzy kominiarskiej w zakresie prawidłowości zapewnienia wentylacji w przedmiotowym pomieszczeniu na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych.

Należy podkreślić, że brak przedstawienia ww. ekspertyzy był podstawą wydania zaskarżonych decyzji.

Sąd wskazuje, że udział strony w całym postępowaniu dowodowym jest nieodzowny, ponieważ jest udziałem w tworzeniu orzeczenia. W sprawach, w których strona nie przedstawiła, jak też organ nie znalazł z urzędu dowodów potwierdzających fakty i zdarzenia, z których strona wywodzi dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne, przed wydaniem decyzji negatywnej organ administracji powinien zawsze wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedstawienie przez nią brakujących dowodów, czy też sprecyzowania dotychczasowych niejasnych, czy też ogólnikowych wyjaśnień.

Niemniej organ odwoławczy w swojej decyzji nie wyjaśnił dlaczego uznał za prawidłowe wzywanie skarżącego do przedłożenia ekspertyzy kominiarskiej na podstawie art. 50 § 1 kpa, mimo że skarżący w odwołaniu podnosił ten zarzut.

Organ I instancji w swojej decyzji wskazał natomiast, że pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. poinformowano skarżącego, że zgodnie z art. 81 c ust. 2 p.b. w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do wykonanych robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego może nałożyć w drodze postanowienia, na uczestnika procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Jednak w tym przypadku wg. organu ta przesłanka nie zaszła. Zdaniem PINB, wykonane roboty polegające na przebudowie pomieszczeń piwnicznych nie budzą wątpliwości, co do poprawności ich wykonania. W trakcie oględzin nie ma możliwości potwierdzenia prawidłowego podłączenia pomieszczenia do odpowiedniego przewodu wentylacyjnego. Takie potwierdzenie może znaleźć się w opinii kominiarskiej, sporządzonej przez uprawnionego mistrza kominiarskiego, która w formie opisowej i graficznej jednoznacznie wskaże, czy pomieszczenie to zostało prawidłowo podłączone do istniejących przewodów wentylacyjnych.

W ocenie Sądu organy nieprawidłowo przyjęły jako podstawę wezwania do przedłożenia ekspertyzy kominiarskiej art. 50 § 1 kpa, zamiast art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Organ II instancji zignorował ten zarzut, natomiast organ I instancji zaprzecza sam sobie w uzasadnieniu decyzji. Organ z jednej strony wskazuje, że wykonane roboty polegające na przebudowie pomieszczeń piwnicznych nie budzą wątpliwości, co do poprawności ich wykonania, jednocześnie poddając w wątpliwość poprawność (ewentualnie brak) wykonania wentylacji w pomieszczeniu sanitarnym. Organ wskazał, że w trakcie oględzin nie ma możliwości potwierdzenia prawidłowego podłączenia pomieszczenia do odpowiedniego przewodu wentylacyjnego, więc tym samym należy przyjąć, że istnieją wątpliwości co do prawidłowości wykonania wentylacji.

Zgodnie z art. 81 c ust. 2 p.b. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W ocenie Sądu organy powinny zastosować art. 81 c ust. 2 p.b. i wydać postanowienie w sprawie wezwania do przedłożenia ekspertyzy, a nie korzystać z art. 50 § 1 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że decyzja II instancji narusza przepisy postępowania administracyjnego w zakresie braku odniesienia się do zarzutu odwołania dot. zasadności zastosowania art. 50 § 1 k.p.a., zamiast art. 81 c ust. 2 p.b. Sąd wskazuje, że brak odniesienia się do zarzutów odwołania stanowi naruszenie art. 7, 8, 77 § 1,a także 107 § 3 k.p.a.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie w ocenie Sądu jest bezsporny. Skarżący wykonał w pomieszczeniu w piwnicy przebudowę i wykonał pomieszczenie sanitarne. Takie pomieszczenie musi mieć zapewnioną prawidłową wentylację zgodnie z § 77 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Usunięcie misy ustępowej w żadnym razie nie powoduje zmiany charakteru przedmiotowego pomieszczenia.

Skoro organ w trakcie kontroli nie jest w stanie ustalić prawidłowości wykonania wentylacji w kontrolowanym pomieszczeniu, to powinien wezwać skarżącego do przedłożenia ekspertyzy w tym zakresie na podstawie art. 81 c ust. 2 p.b. w formie postanowienia, na które służy zażalenie.

Zgodnie z uchwałą NSA z dnia [...].10.2016 r. sygn.. II OPS [...]: do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290. ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine, tj. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Brak wentylacji pomieszczenia higieniczno - sanitarnego z pewnością narusza przepis § 77 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (dalej: warunki techniczne), jednak na obecnym etapie postępowania naruszenie to nie zostało prawidłowo wykazane z uwagi na wadliwe wezwanie skarżącego.

Sąd wskazuje, że w przypadku wykonania robót budowlanych, w tym robót budowlanych o charakterze przebudowy, w sposób istotnie odbiegający od przepisów zachodzi stan faktyczny określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 p.b. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie administracyjne w oparciu o procedurę określoną w art. 51 p.b., która przewiduje wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i określenie terminu ich wykonania. W przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust 1 zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust 7 p.b. przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianego w art. 50 p.b.

Organy w niniejszej sprawie swoim postępowaniem doprowadziły do sytuacji, w której zupełnie nie rozważyły możliwości wydania decyzji nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, czyli ewentualnego wykonania prawidłowo funkcjonującej wentylacji. Postawa organu jest dla Sądu niezrozumiała, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że była to jedyna podstawa wydania decyzji nakazującej doprowadzenie do stanu poprzedniego, poprzez likwidację pomieszczenia sanitarnego. Organy nie wskazały innych uchybień i niezgodności i przepisami w zakresie wykonania przedmiotowego pomieszczenia.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla Miasta P. z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...]. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.

Organ ponownie rozpoznając sprawę ponownie przeanalizuje stan faktyczny sprawy i na podstawie art. art. 81 c ust. 2 p.b. wezwie (w formie postanowienia) skarżącego do przedłożenia ekspertyzy potwierdzającej prawidłowe wykonanie wentylacji w przedmiotowym pomieszczeniu sanitarnym. Następnie jeżeli wentylacja okaże się wykonana w sposób nieprawidłowy, to organ rozważy możliwości wydania decyzji nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, czyli ewentualnego wykonania prawidłowo funkcjonującej wentylacji.