Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1147/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 (pkt 1), art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1, 3, 4 i 9, art. 4, art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: par. 1 pkt 2 lit. d
journal: Dz.U. 2012 poz 823
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z  pomocy społecznej
article: art. 1 i art. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1381
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] lipca 2014r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi R. M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę [...] zł ([...]) w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Dnia 4 maja 2014 r. H. C. zwrócił się do [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (dalej: [...]OPS w K.) o udzielenie pomocy finansowej "na żywność, na leki na opłaty rachunków", wskazując, że aktualnie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe ("jestem sam obecnie sam cała rodzina się rozpadła z powodu braków finansowych").

Działający z upoważnienia Wójta Gminy K. Kierownik [...]OPS w K. decyzją z dnia [...] 2014 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu podano, że zainteresowany nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania zasiłku celowego, jak również nie zachodzą szczególne okoliczności do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Organ kwestionował stanowisko wnioskodawcy, że od dłuższego czasu (około roku) zamieszkiwał sam; organ podniósł w tym zakresie, że żona wnioskodawcy oświadczyła przed organem w dniu 4 kwietnia 2014 r., iż dopiero od około miesiąca nie zamieszkuje z mężem. Nadto organ I instancji zwrócił uwagę na brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, gdyż nie przedstawił umowy najmu ani nie wskazał kwoty, jaką otrzymuje z tytułu wynajmu części domu od marca 2014 r., o którym to fakcie ustnie poinformował pracownika socjalnego.

Decyzję organu I instancji w ustawowym terminie zaskarżył wnioskodawca (pismo z dnia 13 czerwca 2014 r.), kwestionując ustalenia organu w zakresie wysokości dochodu i jego uzyskiwania z tytułu posiadania gruntów rolnych i w tym zakresie podnosząc, że nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu dzierżawy gruntów rolnych, a sprawa o zapłatę czynszu dzierżawnego toczy się w sądzie, jak również, że skandalem jest to, że "z 6 ha zrobiono 9 ha (...),, a w rzeczywistości brak jest około 1,5 ha w powierzchni ogólnej", zaś "[...]OPS w K. mnoży grunty rolne z 6 ha się robi 9 ha". Ponadto opisał swoją sytuację życiową i rodzinną, podnosząc że zamieszkuje sam. Zwrócił również uwagę na przedłużające się postępowanie o przyznanie mu renty [z tytułu niezdolności do pracy], a także na to, że już nie wynajmuje mieszkania, a "ostatni lokatorzy" nawet nie zapłacili mu za wynajem oraz wodę i prąd, a także wyrządzili dalsze szkody. Odwołanie uzupełnił w piśmie z dnia 7 lipca 2014 r., w którym zakwestionował prawidłowość ustalenia dochodu z gruntów rolnych, których w ogóle nie posiada, gdyż pozostawały w dzierżawie, a nie otrzymuje od dzierżawcy żadnych dochodów, przeciwko któremu prowadzona jest sprawa sądowa ("o niepłacenie dzierżawy, podatku rolnego, dopłat z Unii Europejskiej do gruntów rolnych"). Ponadto podtrzymał dotychczasowe twierdzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], na podstawie m.in. art. 39 w zw. z art. 7 i art. 8 oraz art. 41 i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182, z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na następujący stan faktyczny, ustalony na podstawie akt sprawy. H. C. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka sam; żona wraz z [...] wyprowadziła się do [...]. Zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba poszukująca pracy. Cierpi na liczne dolegliwości zdrowotne. Ponosi wydatki związane ze zużyciem energii elektrycznej w kwocie 180,29 zł na dwa miesiące oraz 47,59 zł związane ze zużyciem gazu. Wnioskodawca udokumentował zakup w kwietniu i maju 2014 r. leków na łączną kwotę 323,98 zł i żywności w łącznej kwocie 46,03 zł.

Wnioskodawca jest właścicielem położonego na terenie gminy[...] gospodarstwa rolnego o pow. 1,[...] ha przeliczeniowego oraz położonego na terenie Miasta K. gospodarstwa rolnego o pow. 7,[...] ha przeliczeniowego, wobec czego jego miesięczny dochód wynosi 2 179,[...] zł.

Wnioskodawca oświadczył, że wynajął część domu, jednakże nie przedstawił na udokumentowanie tego faktu żadnych dokumentów ani też nie ujawnił, jaki osiąga dochód z tego tytułu. W uzasadnieniu prawnym Kolegium stwierdziło, że ustalony dochód wnioskodawcy z gospodarstwa rolnego przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej uprawniające do przyznania świadczeń z pomocy społecznej.

Kolegium wskazało na zasady udzielania zasiłku celowego, jako formy pomocy społecznej określonej w art. 36 pkt 1c ustawy o pomocy społecznej i zasady ustalania dochodu osoby ubiegającej się o udzielenie świadczeń z pomocy społecznej, określone w art. 8 ust. 3 powołanej ustawy oraz § 1 pkt 2 lit. d wydanego na podstawie art. 8 ust. 9 tej ustawy rozporządzenia rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823). W tym zakresie organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku gospodarstw rolnych przyjmuje się tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu i jest on wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem liczby hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalanej dla 1 ha przeliczeniowego - niezależnie od faktycznie osiąganych dochodów, co stanowi swego rodzaju fikcję prawną nakazującą w takiej sytuacji przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego, przy czym powołane przepisy przewidują, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości określonej aktualnie na kwotę 250 zł. Wskazując na łączną powierzchnię gospodarstwa rolnego wnioskodawcy wynoszącą 8,[...] ha przeliczeniowego i miesięczny dochód wynoszący 2 179,[...] zł, Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie spełnia kryterium dochodowego warunkującego przyznanie pomocy finansowej. W tym zakresie Kolegium wyjaśniło również, że strona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających fakt, że nie uzyskuje dochodu z dzierżawy gruntów rolnych ani że toczy się sprawa sądowa o zapłatę czynszu dzierżawnego; przy czym organ stwierdził, że okoliczności te nie miałyby istotnego znaczenia dla ustalenia wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy.

Zarazem Kolegium uznało za brak współdziałania z organem pomocy społecznej nieujawnienie wysokości dochodów osiąganych przez skarżącego z tytułu wynajmu części domu, gdyż brak ujawnienia wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na ustalenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy uniemożliwiło ustalenie faktycznej sytuacji majątkowej strony. Takie zachowanie wnioskodawcy organ uznał za stanowiące samodzielną przesłankę z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej uprawniającą do domowy przyznania pomocy społecznej.

W ocenie Kolegium, powołującego się na zasadę pomocniczości pomocy społecznej (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej) skarżący nie w pełni wykorzystuje swoje możliwości oraz zasoby w przezwyciężaniu trudnej sytuacji finansowej, co również uzasadnia odmowę przyznania mu pomocy w formie świadczeń zgodnych z wnioskiem.

Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji co do możliwości przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego. Podkreślając wyjątkowość okoliczności uzasadniających przyznanie świadczeń na specjalnych zasadach, Kolegium uznało, że w świetle okoliczności sprawy nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie tego rodzaju pomocy, tym bardziej, że możliwości organu są ograniczone i nie pozwalają nawet na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób i rodzin kwalifikujących się dochodowo do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej.

Powyżej opisaną decyzję Kolegium zaskarżył do tutejszego Sądu osobiście wnioskodawca, dla którego następnie w toku postępowania sądowego został ustanowiony pełnomocnik z urzędu. Z treści skargi wynika, że strona domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący podniósł, że wciąż trwa postępowanie o przyznanie renty "z tytułu chorobowej zawodowej", a z gruntów rolnych nie uzyskuje żadnych dochodów, gdyż dzierżawca tych gruntów nie płaci mu żadnych świadczeń z tego tytułu, nie tylko czynszu, ale obciążeń podatkowych oraz dopłat unijnych do upraw. Skarżący kategorycznie stwierdził, że w ogóle nie uzyskuje żadnych dochodów i w tym zakresie stwierdził, że ustalenia organów pomocy społecznej są fikcją. Zakwestionował również ustalenia dotyczące powierzchni gruntów rolnych, podnosząc, że "w gruntach rolnych brak jest powierzchni w gruntach rolnych o około 1,5 ha z powodu niedokończonego pomiaru geodezyjnego" i ugody co do powierzchni gruntów rolnych zawartej przez wskazane przez niego osoby, które miały działać na szkodę jego interesu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było rozstrzygnięcie co do przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego (art. 39 ustawy o pomocy społecznej) na zakup żywności, leków i na opłacenie innych rachunków związanych z bieżącym utrzymaniem, a w dalszej kolejności, czy potrzeby te – w razie braku podstaw do przyznania zasiłku celowego – mogły być zabezpieczone poprzez udzielenie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego (art. 41 ustawy o pomocy społecznej).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia Kierownika [...]OPS w K. stanowiły przepisy przywołanej już ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w tym art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy. W myśl tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zarazem, przy rozstrzyganiu w przedmiocie udzielenia wsparcia z pomocy społecznej należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, której celem jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których sami nie są w stanie pokonać przy wykorzystaniu swoich własnych możliwości, zasobów i uprawnień. Z przywołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że osoby i rodziny powinny w pierwszej kolejności przezwyciężać trudne życiowe sytuacje poprzez własne zaangażowanie, a dopiero niemożność ich pokonania w powyższy sposób stanowi podstawę zaangażowania instytucji publicznych w celu udzielania wsparcia w ramach pomocy społecznej.

Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2-15 tej ustawy. Powołany przepis zawiera niejako katalog "trudnych sytuacji życiowych", których wystąpienie pociąga za sobą domniemanie, że pomoc jest potrzebna i należy wszcząć postępowanie administracyjne w celu ustalenia, czy tak jest w rzeczywistości.

Idąc dalej, należy wyjaśnić, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego określonego przez ustawodawcę w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 powołanej ustawy, dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Sposób ustalenia wysokości dochodu określają dalsze przepisy art. 8 (ust. 4-13) tej ustawy; m.in. w ust. 4 pkt 6 przewidziano, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Przechodząc na grunt ustaleń faktycznych przedmiotowej sprawy, trzeba podkreślić, że z dokumentacji zgormadzonej w aktach sprawy administracyjnej i z ustaleń zawartych w decyzjach organów obydwu instancji, jednoznacznie wynika, że skarżący jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 8,7193 ha przeliczeniowego (odpowiednio: 6,[...] ha fizycznego na terenie Miasta K., tj. 7,[...] ha przeliczeniowego i 1,[...] ha przeliczeniowego w Gminie [...]) i figuruje w ewidencji podatników podatku rolnego. Zaszły zatem wszelkie podstawy do uwzględnienia dochodu z gospodarstwa rolnego do ogólnego dochodu wnioskodawcy. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1381, z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Natomiast za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej (art. 2).

Skarżący wprawdzie kwestionuje, że ma prawo własności do gruntów o takiej powierzchni w hektarach przeliczeniowych, jak ustaliły to organy, jednak nie poparł swoich twierdzeń żadnymi dokumentami, a w szczególności, że chociażby na gruncie podatkowym – jak wynika z akt postępowania, tj. z upomnienia nr 651 z dnia 2 czerwca 2014 r. wystawionego przez Urząd Miejski K., skarżący jest obciążony należnościami z tytułu podatku rolnego na kwotę przekraczającą 3 tys. zł (z odsetkami) – nie zgadza się z ustaleniem powierzchni jego gruntów rolnych w hektarach przeliczeniowych. Co więcej, skarżący zdaje się wręcz uważać, że faktycznie jego prawo własności dotyczy areału większego o około 1,5 ha fizycznego niż około 6 ha (fizycznych), którą to wielkość odniósł do gruntów, do których ma prawo własności.

W konsekwencji, skoro poza gołosłownymi twierdzeniami skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadnić powzięcie wątpliwości co do stanu faktycznego w tym względzie, Sąd uznał za prawidłowo poczynione i wiarygodne ustalenie organów co do powierzchni gruntów rolnych wyrażoną w hektarach przeliczeniowych. W tym zakresie Sąd nie doszukał się po stronie organów naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Co więcej, trzeba podkreślić, że w istocie po stronie skarżącego zachodził brak współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej, który to obowiązek wynika z art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z kolei brak współdziałania z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 powołanej ustawy) i to nawet w przypadku, gdy spełnione jest kryterium dochodowe, a przyznanie pomocy w obowiązkowe (np. zasiłku stałego lub okresowego). Tym bardziej zaś może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy udzielenie świadczenia pozostawione jest uznaniu organu pomocy społecznej, a tak jest w przypadku świadczeń w postaci zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. W szczególności skarżący nie wyjawił w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 16 maja 2014 r. jakie dochody uzyskuje z wynajmu części domu mieszkalnego ani nie przedstawił pracownikowi socjalnemu umowy najmu do wglądu. Fakt ten został odnotowany w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i zakwalifikowany jako spełniający przesłanki z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. brak współdziałania z ośrodkiem pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Skarżący miał możliwość uzupełnienia tych braków na etapie postępowania odwoławczego, ale nie skorzystał z tej możliwości, podnosząc jedynie, że przedmiotowy najem już się zakończył i wiązał się z poniesieniem przez niego straty, a nie dochodu. Przy tym skarżący posłużył się zwrotem "ostatni lokatorzy", co mogłoby nawet sugerować, że nie były to jedyne podmioty, które mogły wynajmować od niego część domu. Co więcej, skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które uwiarygodniłyby jego twierdzenia w tym zakresie, co tym bardziej – nawet jeżeli faktycznie skarżący nie uzyskał żadnych dochodów z wynajmu – zaciemnia obraz jego rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej. W ten sposób również nie przedstawił takich okoliczności, które pozwoliłyby jednoznacznie przesądzić, że wyczerpał wszystkie swoje możliwości w samodzielnym rozwiązaniu problemów materialnyC. Powyższe stanowić mogło samodzielną przesłankę odmowy przyznania skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej tak w postaci zasiłku celowego (art. 39 ustawy o pomocy społecznej), jak i specjalnego zasiłku celowego (art. 41 tej ustawy). Trzeba jednakże podkreślić, że organy – z korzyścią dla skarżącego – rozpatrzyły szczegółowo jego sytuację na gruncie przesłanek do przyznania mu pomocy finansowej na podstawie każdej z powołanych podstaw prawnyC.

W okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie ma interpretacja przepisów regulujących dochód uzyskiwany z posiadanego gospodarstwa rolnego. W tym zakresie bowiem skarżący wydaje się wykazywać całkowite niezrozumienie swojej sytuacji prawnej. I tak, na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 2 lit. d powołanego przez Kolegium rozporządzenia w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych (Dz.U. z 2012 r., poz. 823), ustawa przyjmuje założenie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł (stawka ta obowiązuje od dnia 1 października 2012 r.). Dochód ten ma zatem charakter ryczałtowy i wyliczany jest jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa, niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza zatem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu (por. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r. sygn. akt I SA 1406/00, LEX nr 793441, a także wyroki NSA: z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 777/05, z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 724/09 oraz z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 1292/09 - orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji okoliczności podnoszone przez skarżącego, a dotyczące wydzierżawienia gruntów (oddaniu ich w posiadanie zależne) i nieosiągania dochodu wyliczonego przez organ nie mogą być podstawą dla odmiennych ustaleń w tym zakresie. Innymi słowy, podnoszone okoliczności, nawet gdyby okazały się zgodne z rzeczywistością, nie miałyby w pływu na ustalenie zryczałtowanej wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego. Co więcej, również w sytuacji gdyby skarżący faktycznie dysponował jedynie gruntami rolnymi o powierzchni 6 ha przeliczeniowych – co jednakże nie jest okolicznością wykazaną przez skarżącego, to również w takiej sytuacji jego dochód miesięczny znacznie przekraczałby kryterium dochodowe, jak to wynika z dalszych rozważań.

Wyjaśnić należy, że dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje się na podstawie przywołanego przepisu, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 250 zł i zarazem przepisy nie przewidują jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. W świetle powołanych wyżej przepisów dla ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (kryterium dochodowe) należy przyjąć, że każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego w wysokości wskazanej we właściwym rozporządzeniu określającym zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1327/10 - dostępny jw.). Stąd też, mimo że skarżący w istocie podnosi, że nie prowadzi osobiście działalności rolniczej i nie uzyskuje z tych gruntów żadnego dochodu, to fakt posiadania tytułu własności do gruntów rolnych (gospodarstwa rolnego) uprawniał organy właśnie do ryczałtowego wyliczenia jego dochodu.

Biorąc pod rozwagę wskazane przepisy, Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo ustaliły dochód skarżącego. Skoro bowiem wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 8,7193 ha przeliczeniowego, to jego miesięczny ryczałtowy dochód z tego gospodarstwa wynosić będzie 2 179,[...] zł (8,[...] ha x 250 zł = 2 179 zł), a tym samym przekracza – i to znacząco – ustawowe kryterium dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynoszące 542 zł. Byłoby tak nawet w sytuacji, gdyby liczyć ten dochód jedynie od około 6 ha przeliczeniowych (w razie uwzględnienia twierdzeń skarżącego), gdyż wtedy dochód wynosiłby około 1 500 zł.

Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają takie inne okoliczności, jak fakt prowadzenia przeciwko skarżącemu egzekucji komorniczej co do należności sądowych w kwocie około 1 000 zł, czy trwające postępowanie sądowe w przedmiocie ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

W konsekwencji, w wyniku uwzględnienia przywołanych okolicznościach faktycznych i prawnych zaakceptować należy stanowisko organu, że skarżącemu zasiłek celowy nie przysługiwał, bowiem nie spełnił on ustawowej przesłanki kryterium dochodowego. Wobec przekroczenia kryterium dochodowego, organy słusznie odmówiły przyznania skarżącemu zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu, organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący uzasadniły również niemożność udzielenia specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Wyjaśnić w tym zakresie należy, że udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego uzależnione jest również od zaistnienia dodatkowej przesłanki, którą jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku. Obwarowanie tej formy pomocy wymienioną przesłanką związane jest z tym, że ustawodawca przewidział możliwość jej udzielenia osobom lub rodzinom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe.

Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które wyraźnie odbiegają od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych. Na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego brak jest takich szczególnych okoliczności. Sytuacja skarżącego jakkolwiek trudna, to w ocenie Sądu nie wynika z nadzwyczajnych zdarzeń (o charakterze losowym), czy nieprzewidzianych okoliczności, odbiegających od typowych sytuacji, w jakich znajdują się inne osoby i rodziny spełniające zarazem kryterium dochodowe, których potrzeby winny być zaspokajane w pierwszym rzędzie.

Organ I instancji opisał udokumentowane wydatki poniesione przez skarżącego w kwietniu i maju 2014 r., tj. 198,96 zł (w kwietniu 2014 r.), 125,02 zł (w maju 2014 r.) - na zakup leków; 45,93 zł (w maju 2014 r.) na zakup żywności i trafnie wskazał, że charakter tych wydatków jest ogólny, związany z typowymi wydatkami comiesięcznymi strony (wydatki na leki nie dotyczyły leków specjalistycznych) i nie wyróżnia się na tle potrzeb innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji.

Organ I instancji wskazał także na strukturę wydatków na pomoc społeczną w postaci zasiłków celowych, w tym specjalnych, dla rodzin znajdujących się w potrzebie. Wyjaśnił także w jakim rozmiarze udzielił wcześniej w 2013 r. pomocy finansowej skarżącemu (specjalny zasiłek celowy w dniu 20 grudnia 2013 r. w wysokości 400 zł) oraz jego aktywność w składaniu kolejnych wniosków w tym przedmiocie, począwszy od 7 stycznia 2014 r.

Trafnie również organy wyjaśniły, że przedmiotowe zasiłki nie mają charakteru stałego i są co do zasady świadczeniami jednorazowymi uwarunkowanymi wystąpieniem szczególnie uzasadnionego przypadku, który tym razem nie miał miejsca. W ocenie Sądu, to organ pomocy społecznej każdorazowo ocenia taki wniosek, mając na uwadze nie tylko okoliczności leżące po stronie wnioskodawcy, lecz również środki finansowe, jakimi ośrodek pomocy społecznej dysponuje. Nie ulega wątpliwości, że organ nie ma obowiązku, a najczęściej i realnych możliwości, zabezpieczyć zaspokojenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Jak już wspomniano, również i w tym przypadku brak współdziałania z ośrodkiem pomocy społecznej mógł stanowić samodzielną przesłankę odmowy przyznania skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej, skoro strona nie ujawniła organom wszystkich okoliczności istotnych dla oceny, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek do udzielenia mu wsparcia finansowego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Reasumując wszystko powyższe, stwierdzić należy, że trafnie organy pomocy społecznej wskazały, iż skarżący przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, a zatem nie spełnił przesłanki uzyskania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Również zgodnie z prawem organy uznały, że sytuacja, w jakiej znajduje się skarżący, nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, o jakim mowa w przepisie art. 41 pkt 1 powołanej ustawy.

Mając na uwadze powyższe – a zatem w szczególności przekroczenie przez skarżącego kryterium dochodowego w zakresie podstaw do przyznania zasiłku celowego (art. 39 ustawy o pomocy społecznej), brak należytej współpracy z organami pomocy społecznej oraz uznaniowość przyznania zasiłku celowego, a tym bardziej tego rodzaju zasiłku celowego (specjalnego), który przyznawany jest na szczególnych zasadach (art. 41 ustawy o pomocy społecznej) – Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) skargę oddalił.