Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 867/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Drwal, Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K. W. 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...] odmawiającą nakazania A. i J. O., właścicielom działki nr [...], położonej w miejscowości B., przywrócenia poprzedniego stanu ukształtowania gruntu na tej działce oraz odmawiającą nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Decyzje te zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dnia [...] maja 2016 r. Wójt Gminy B. wszczął postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...], stanowiącej współwłasność A. i J. O., w wyniku podwyższenia terenu na tej działce. W dniu [...] czerwca 2016 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2016 r. przeprowadzono oględziny, w wyniku których stwierdzono, że na działce nr [...], stanowiącej wyodrębnioną część działki nr [...], powstał nowy budynek mieszkalny. Działka została podniesiona w stosunku do sąsiedniej działki o około 30-40 cm. Na granicy pomiędzy działkami nie ma muru oporowego. Działka nr [...] posiada spadek w kierunku drogi powiatowej, a przez podniesienie terenu również w kierunku działki K. W.. W dniu [...] września 2016 r. odbyła się rozprawa z udziałem zainteresowanych stron oraz ich pełnomocników.

W dniu [...] listopada 2016 r. Wójt Gminy B. odmówił nakazania A. i J. O., właścicielom działki nr [...], przywrócenia poprzedniego stanu ukształtowania gruntu na tej działce oraz odmówił nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. uchyliło decyzję Wójta Gminy B. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Kolegium podniosło, że w celu wyjaśnienia, czy wykonane na nieruchomości prace w postaci podwyższenia terenu doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie, zasadne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego. Bez wiadomości specjalnych nie sposób bowiem ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych.

W prowadzonym ponownie postępowaniu Wójt Gminy B. dopuścił dowód z opinii biegłego w przedmiocie ustalenia, czy doszło do zmiany naturalnego spływu wód opadowych na działce nr [...] w miejscowości B., ze szkodą dla działki nr [...] należącej do K. W.. W opinii biegły stwierdził, że działki nr 1167 i [...] znajdują się na stoku wzniesienia opadającego do przyległej drogi powiatowej (asfaltowej). Powierzchnia działek jest pofałdowana i różnica pomiędzy nimi dochodzi do 2 m, biorąc pod uwagę środek działek. W kierunku drogi różnica się zmniejsza. Pierwotny kierunek naturalnego spływu jest od działki K. W. do działki O. pod kątem 45° do granic działek, a następnie do drogi powiatowej. Grunt na obu działkach jest piaszczysty, z tego względu większość wód opadowych wsiąka w ziemię, a spływy powierzchniowe są niewielkie. Pomiędzy działkami jest płot z siatki na podbudowie z betonu o wysokości około 30 cm, który niegdyś wstrzymywał przepływ wody. Obecnie, wskutek podwyższenia działki J. i A. O., przy samej siatce nawieziona warstwa sięga wysokości muru tak, że mur ten nie zatrzymuje wody, która może spływać na działkę K. W.. Od strony drogi powiatowej na działce nr [...] istnieje metalowe ogrodzenie na podbudowie z muru kamiennego o wysokości ok. 40 cm od strony działki i ok. 60 cm od strony drogi. Mur ten całkowicie zatrzymuje spływ wody opadowej w kierunku drogi.

We wnioskach końcowych biegły stwierdził, że w związku z podwyższeniem terenu na działce nr [...] zostały zmienione stosunki wodne. Przed nawiezieniem ziemi wody opadowe z działki K. W. spływały na działkę J. i A. O. oraz do przydrożnego rowu, zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. Po nawiezieniu ziemi część wody opadowej spływającej z działki K. W. na działkę O. zawraca i spływa na działkę K. W.. Stan wód na działce nr [...] należącej do Osuchów został zmieniony poprzez zmianę kierunku spływu, ze szkodą dla działki sąsiedniej nr [...] należącej do K. W.. Zdaniem biegłego, A. i J. O. powinni wykonać murek oporowy na własnej działce przy granicy z działką sąsiednią na odcinku narażonym na spływ wody opadowej w kierunku przeciwnym do istniejącego naturalnie.

Wójt Gminy B., po zapoznaniu stron z treścią przedmiotowej opinii, wydał w dniu [...] maja 2017 r. decyzję, na mocy której nie nałożył na właścicieli działki nr [...] żadnych obowiązków określonych w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia [...] lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. poz. 1121). W uzasadnieniu stwierdził, że wprawdzie doszło do naruszenia stosunków wodnych, ale nie mają one szkodliwego wpływu na grunt sąsiedzki.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. W..

Wskazaną na wstępie decyzją organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] maja 2017 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia [...] lipca 2001 r. - Prawo wodne i wyjaśnił, że postępowanie administracyjne może być prowadzone na podstawie ust. 3 tylko wtedy, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki z art. 29 ust. 1 pkt 1, tj. doszło do zmiany stanu wód i zmiana ta spowodowała szkody na gruntach sąsiednich. Brak którejkolwiek z tych przesłanek czyni zbędnym dokonywanie wyboru możliwych kierunków rozstrzygania o nałożeniu na właściciela obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wydania mu nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

W ocenie organu, spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu. Ponadto, zdaniem organu, przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie, powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest zatem – zdaniem Kolegium – ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą.

Organ wyjaśnił następnie, że pojęcie szkody, czy szkodliwego oddziaływania należy rozumieć tak, jak szkodę definiuje się w prawie cywilnym. Szkodę stanowi zatem uszczerbek na dobrach prawem chronionych, który wystąpił wbrew woli poszkodowanego. Zdaniem organu, z punktu widzenia odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej nie ma znaczenia, jaki jest rozmiar szkody, bowiem w przepisach jest mowa wyłącznie o jej zaistnieniu bez dalszych uwarunkowań. Ponadto samo potencjalne zagrożenie powstania szkody nie spełnia jeszcze przesłanki odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej. Szkoda w rozumieniu tych przepisów musi być rzeczywista, a więc faktycznie wystąpić i powodować widoczne negatywne skutki. Istotnym jest tu również negatywny aspekt majątkowy, który prowadzi do zmian w aktywach strony, albo powoduje niemożność użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy, zgodny z jej przeznaczeniem. Pomiędzy zdarzeniem wywołującym, a szkodą musi występować bezpośredni związek przyczynowy.

Zdaniem Kolegium, ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga co do zasady wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń, co przekracza możliwości organu prowadzącego postępowanie.

Organ podniósł, że w rozpatrywanej sprawie tego rodzaju opinia została sporządzona. W jej treści wskazano, że stan wód na działce nr [...] w związku z nawiezieniem ziemi został zmieniony poprzez zmianę kierunku spływu, ze szkodą dla działki sąsiedniej nr [...]. Biegły wskazał rozwiązanie ograniczenia skutków powyższej zmiany na działce nr [...] poprzez wykonanie przez właścicieli działki nr [...] murku oporowego przy granicy z działką sąsiednią nr [...] na odcinku narażonym na spływ wody opadowej w kierunku przeciwnym do istniejącego naturalnie. Wskazał także na rozważenie innych rozwiązań, uzgodnionych przez obie strony. Organ podkreślił, że biegły nie potwierdził natomiast zaistnienia faktycznej szkody na działce nr [...], spowodowanej faktem nawiezienia ziemi.

W sprawie niniejszej, zdaniem Kolegium, wykazano, że doszło do zmiany spływu wód, jednakże nie zostało bezspornie wykazane, że ta zmiana wpłynęła szkodliwie na grunt sąsiedni. Zdarzeń zalania działki nr [...], mających miejsce w przeszłości, w latach 2012 czy 2013, nie można – w ocenie Kolegium – uznać za spełnienie przesłanki zaistnienia szkodliwego wpływu zmiany staniu wód na działce nr [...].

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, w sprawach prowadzonych na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego niezbędną przesłanką wydania nakazów przywrócenia stanu poprzedniego albo wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w przypadku zmiany stanu wody na gruncie jest wystąpienie choćby minimalnej szkody już w dacie złożenie wniosku, najpóźniej do daty orzekania o powyższym przez organy administracji publicznej. Nie można natomiast nałożyć obowiązków w sytuacji tzw. szkody potencjalnej, czy hipotetycznej.

W skardze na tę decyzję K. W. zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez brak stwierdzenia zaistnienia przesłanki "naruszenia naturalnego spływu wód opadowych" w sytuacji, gdy organ wprost w treści uzasadnienia decyzji odwołał się do opinii biegłego, w której stwierdzono jednoznacznie, że A. i J. O. naruszyli naturalny poziom spływu wód opadowych, narażając na szkody budynki usytuowane na działce sąsiedniej;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez błędną wykładnię pojęcia "szkoda dla gruntów sąsiedzkich", poprzez przyjęcie, że przez szkodę, o której mowa w tym przepisie, rozumie się wyłącznie zaistniały uszczerbek majątkowy, podczas, gdy należy to pojęcie rozumieć także jako istnienie stanu zagrożenia szkodą przyszłą czy hipotetyczną; a nadto poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przejęcie, że potencjalne powstanie szkody nie może być przesłanką do orzekania o nałożeniu obowiązku określnego tym przepisem;

3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wydania "nakazu przywrócenia poprzedniego stanu przepływu wody", mimo ziszczenia się przesłanek wydania takiego nakazu wskazanych w powołanym przepisie;

4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. przez niedopuszczalną arbitralność w ocenie zgromadzonych dowodów, brak uwzględnienia całości materiału, w szczególności w postaci opinii biegłego;

5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 85 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę dowodu z opinii biegłego i oględzin przeprowadzonych w trakcie postępowania, w sytuacji, gdy dowód ten wykazał, że A. i J. O., podnosząc poziom swojej działki, naruszyli naturalny spływ wód opadowych;

6) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niedokonanie rzetelnej analizy dowodu w postaci jasnej, logicznej oraz niezawierającej wewnętrznych sprzeczności opinii biegłego, co doprowadziło do przyjęcia, że zaistniała zmiana stosunków wodnych na gruncie nie wpływa szkodliwe na grunty skarżącej;

7) błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu, że dokonana zmiana stosunków wodnych powstała na działkach skarżącej nie skutkuje powstaniem szkód na tychże nieruchomościach, podczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy, w tym w szczególności opinia biegłego specjalisty w postępowaniu wodnoprawnym uzasadniają twierdzenie, że właściciele działki nr [...], podnosząc jej poziom, naruszyli naturalny spływ wód opadowych, narażając na szkody budynki usytuowane na działce nr [...], co stoi w sprzeczności z przepisami Prawa wodnego;

8) błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy polegający na przyjęciu, że nie doszło do zaistnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianą stosunków wodnych na działce sąsiedniej, a realnie grożącą skarżącej szkodą.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] maja 2017 r., ewentualnie, w przypadku stwierdzenia, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, wniosła o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. do wydania orzeczenia nakazującego przywrócenie do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr [...], a nadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm.

W uzasadnieniu zarzutów skargi wskazano, że organ odwoławczy, dokonując oceny przygotowanej w sprawie opinii, uznał ją za wiarygodną, fachową i rzetelną i nie znalazł podstaw do jej zakwestionowania, a mimo to rozstrzygnął wbrew wynikającej z niej konkluzji.

Ponadto, zdaniem skarżącej, Kolegium niewłaściwe przejęło, że potencjalne powstanie szkody nie może być przesłanką do orzekania o nałożeniu obowiązku określnego tym przepisem, podczas, gdy szkoda w rozumieniu tego przepisu nie musi być realna, tj. objawić się uszczerbkiem majątkowych w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy, co doprowadziło w efekcie do nieuwzględnienia wniosku.

Szkoda w rozumieniu art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, może być, zdaniem skarżącej, również hipotetyczna, tj. mogąca wystąpić w przyszłości, jeżeli jest to możliwość w określonych okolicznościach realna (np. przy wyjątkowo intensywnych opadach). Może też polegać na intensyfikacji niekorzystnego oddziaływania spływu wód związanego z ukształtowaniem terenu. W każdym bowiem przypadku konieczną przesłanką zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 Prawa wodnego jest jednoczesne wykazanie, że stwierdzona zmiana stanu wód na gruncie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna. Decyzje organów obu instancji naruszają przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest legalność odmowy nakazania A. i J. O., właścicielom działki nr [...] położonej w miejscowości B., przywrócenia poprzedniego stanu ukształtowania gruntu na tej działce i odmowy nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Kontrola Sądu sprowadza się zatem do oceny, czy organy poczyniły wszelkie niezbędne kroki w celu ustalenia związku przyczynowego pomiędzy rezultatem robót budowlanych wykonanych na działce nr [...] a naruszeniem stosunków wodnych na sąsiedniej działce nr [...], należącej do K. W..

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W myśl tych przepisów, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 1 pkt 1). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3).

Jak wynika z przytoczonych wyżej norm prawnych, sama zmiana stosunków wodnych przez właściciela nieruchomości nie uprawnia organów administracji do podejmowania decyzji, o których mowa w art. 29 ust 3 ustawy, tj. decyzji o nakazaniu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, kierowanych do sprawcy naruszeń. Konieczne jest stwierdzenie istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem właściciela gruntu a szkodą na gruncie sąsiednim. Innymi słowy – niezbędne jest ustalenie, że szkoda na gruncie sąsiednim jest zwykłym następstwem zmiany stosunków wodnych dokonanej przez właściciela gruntu. Należy zatem ustalić, jaki był stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, a jeśli tak, to na czym polegała zmiana stanu wody, wreszcie, czy dokonane zmiany szkodliwie wpływają na sąsiedni grunt. Okoliczności te ustala organ w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

W sprawach z zakresu naruszenia stosunków wodnych regułą jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Wiadomości specjalne są bowiem konieczne w tych sprawach, w których pojawia się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, a którego zakres przekracza zasób wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne (organ administracji z reguły nie dysponuje wiadomościami specjalnymi z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, czy melioracji wodnych). Kwestia zasadności powołania opinii biegłego powinna być rozstrzygana każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Przeprowadzenie tego dowodu może być niezbędne zwłaszcza wówczas, gdy istnieje różnica stanowisk skarżącego i sprawcy zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych. Opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym – w razie przesądzenia tego związku – rodzaj koniecznych do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Podkreślić jednak należy, że dowód z opinii biegłego podlega ocenie organu – tak jak każdy dowód – z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów. Dla ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności organ ma ponadto do dyspozycji cały wachlarz środków dowodowych, na czele z dowodem z oględzin i z zeznaniami świadków.

W niniejszej sprawie organ przeprowadził dowód z opinii biegłego, z której jednoznacznie wynika, że wskutek podwyższenia działki [...] doszło do zmiany stosunków wodnych na działce nr [...]. Biegły wyjaśnił, że przed nawiezieniem ziemi na działkę nr [...] wody opadowe z działki K. W. spływały na działkę A. i J. O. oraz do przydrożnego rowu, zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. Po nawiezieniu ziemi część wody opadowej spływającej z działki K. W. na działkę nr [...] zawraca i spływa na działkę K. W.. W ocenie biegłego, stan wód na działce nr [...] został zmieniony poprzez zmianę kierunku spływu ze szkodą dla działki sąsiedniej nr [...] należącej do K. W.. W związku z tym, zdaniem biegłego, A. i J. O. powinni wykonać murek oporowy na własnej działce przy granicy z działką sąsiednią na odcinku narażonym na spływ wody opadowej w kierunku przeciwnym do istniejącego naturalnie (k. 82-83 akt administracyjnych).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organy obu instancji nie miały zastrzeżeń do opinii biegłego. Skoro bowiem nie wezwały biegłego do odniesienia się do zawartych w niej wniosków, czy też przedstawienia dodatkowej opinii, to uznały ją za zrozumiałą, logiczną i kompletną. Treści opinii nie zakwestionowała też żadna ze stron postępowania.

Wbrew jednak zawartej w opinii konkluzji organy obu instancji nie stwierdziły zaistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą kierunku spływu wód opadowych na działce nr [...] a szkodą na działce nr [...]. Doszły bowiem do wniosku, że aby nakazać właścicielowi nieruchomości, który zmienił stosunki wodne na gruncie, podjęcie określonych działań na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, konieczne jest, by szkoda zaistniała na działce sąsiedniej już w dniu orzekania.

Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Co prawda z reguły przesłanką zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest istnienie szkody w dacie rozstrzygania, to nie należy wykluczać możliwości nałożenia na sprawcę naruszenia stosunków wodnych obowiązku, o którym mowa w tym przepisie w sytuacji, gdy szkoda na gruncie sąsiednim jeszcze nie wystąpiła. W praktyce możliwe są bowiem przypadki, w których szkoda na gruncie sąsiednim na skutek zmiany stosunków wodnych przez sąsiada wystąpi w przyszłości ponad wszelką wątpliwość i jej wystąpienie jest tylko kwestią czasu. Innymi słowy, wystąpienie w przyszłości szkody jest zdarzeniem przyszłym i pewnym (np. podtopienie gruntu po intensywnym opadzie deszczu). Organ powinien wówczas rozważyć zasadność nałożenia na sprawcę zmiany stosunków wodnych obowiązku z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego zanim szkoda zostanie wyrządzona.

Z opinii biegłego w niniejszej sprawie wynika, że właściciele działki nr [...], podnosząc jej poziom, naruszyli naturalny spływ wód opadowych, narażając na szkody budynki usytuowane na działce nr [...] (k. 83 akt administracyjnych).

Tymczasem organ odwoławczy uznał, wbrew treści opinii, że samo narażenie na szkodę nieruchomości sąsiedniej takim działaniem nie stanowi wystarczającej przesłanki nałożenia obowiązku na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Sąd, jak wyżej wskazano, tego zapatrywania nie podziela.

Szkoda, o której mowa w art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, oznaczać może także potencjalne ryzyko zalania gruntów sąsiednich uzależnione od zdarzeń nadzwyczajnych. Szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie w rozumieniu tego przepisu nie musi się łączyć z uszczerbkiem majątkowym. Może polegać także na zagrożeniu w postaci niebezpieczeństwa zalania lub zatopienia.

Dokonana przez organy obu instancji błędna wykładania art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego skutkowała niewłaściwą oceną materiału dowodowego, który powinien być uzupełniony o ustalenia odnośnie do stopnia zagrożenia zalaniem wodami opadowymi działki nr [...]. W przypadku bowiem uznania, że zagrożenie zalaniem tej działki jest realne, zasadne będzie nałożenie na właścicieli działki nr [...], którzy spowodowali zmianę kierunku spływu wód opadowych, jednego z obowiązków, o których mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Tym samym zasadne są wszystkie zarzuty skargi zarówno dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Obligowało to Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.).

Rozstrzygniecie w przedmiocie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zostało wydane na podstawie art. 200 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).

Rozpatrując sprawę ponownie, organ pierwszej instancji uwzględni powyższe uwagi i wnioski. W świetle przedstawionej wyżej wykładni art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 Prawa wodnego przeprowadzi postępowanie dowodowe zgodnie z dyrektywami zawartymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.