Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 666/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej M. N. kwotę 257 złotych (dwieście pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej Powiatowy Inspektor), na podstawie art. 104 § 1 i 2 kpa i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. Nr 122 poz. 851) nie stwierdził u M. N. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr132 poz.1115 - dalej rozporządzenie z 2002 r.). Z uzasadnienia decyzji wynika, że M. N. pracowała w Przedszkolu nr [...] od [...] września 1987 r. do [...] sierpnia 2006 r. na stanowisku nauczyciela przedmiotów i dyrektora. Z podejrzeniem choroby zawodowej narządu głosu skierowana została do Poradni Konsultacyjnej i Chorób Zawodowych Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu (dalej WCMP). Orzeczeniem lekarskim [...] na podstawie badań specjalistycznych: internistycznych, laryngologicznych, foniatrycznych, audiometrycznych, spirograficznych, laryngostroboskopii lupowej i analizie zebranej dokumentacji lekarskiej rozpoznano u [...] zaburzenia czynnościowe głosu pod postacią dysfonii hyperfunkcjonalnej. Nie stwierdzono w narządzie głosu zmian o charakterze guzków głosowych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładów mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe, które są podstawą do rozpoznania choroby zawodowej.

Rozpoznając odwołanie od powyższego orzeczenia lekarskiego, Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (dalej IMP) orzeczeniem lekarskim [...] potwierdził wcześniejsze rozpoznanie. Konsultacja laryngologiczna i foniatryczna wykazała przewlekły prosty nieżyt krtani, podejrzenie grzybicy oraz cechy dysfonii hyperfunkcjonalnej. Wskazano na schorzenia współistniejące: stan po strumectomi, stan po tonsillectomi oraz astmę oskrzelową. W uzasadnieniu stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej; przeprowadzona ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że dolegliwości [...] wiążą się z nadmiernym wysiłkiem głosowym.

Rozpoznając odwołanie Strony, złożone od owej decyzji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu (dalej Wojewódzki Inspektor), decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. Organ II instancji podkreślił, że podstawą rozstrzygnięcia było orzeczenie lekarskie WCMP [...] i orzeczenie lekarskie IMP [...], a także wywiad epidemiologiczny. Zdaniem organu, jednostki służby zdrowia, które wydały orzeczenia są wiodącymi w kraju placówkami naukowo-badawczymi w dziedzinie medycyny pracy. Orzeczenie lekarskie IMP w myśl przepisów jest orzeczeniem ostatecznym i nie ma postaw, by ponownie kierować Stronę na badania lekarskie w kierunku rozpoznania choroby zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) Skarżąca ponownie powołała się na wyniki badań, jakim poddała się w Samodzielnym Publicznym Szpitalu nr [...] na Oddziale Klinicznym Foniatrii i Audiologii w [...] (dalej Szpital nr [...]). Jej zdaniem zespół lekarzy specjalistów stwierdził niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni oraz trwałą dysfonią. Skarżąca od kilkunastu lat leczy się u foniatry, a powyższa decyzja jest dlań krzywdząca. W postępowaniu sądowoadministracyjnym Skarżąca przedłożyła kserokopie obszernej dokumentacji medycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. - IV SA/Po 381/08 oddalił skargę na decyzję z dnia [...] maja 2007 r. W uzasadnieniu Sąd podniósł w szczególności, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia z 2002 r. Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. za chorobę zawodową uważa się chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do rozporządzenia z 2002 r. Rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych wymienionych w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2002 r., którzy wydają w tym zakresie stosowne orzeczenia, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Ocenę narażenia zawodowego odnosi się m. in. do sposobu wykonywania pracy, a więc określenia stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrażem czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie narządu lub układów organizmu ludzkiego (§ 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 2002 r.). Orzeczenie lekarskie IMP z dnia [...] grudnia 2006 r. potwierdziło negatywną obserwację WCMP w kierunku przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przeprowadzona ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu. Zwarcie fonacyjne pełne. Przesunięcie brzeżne obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych równy. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Nie wykazano zmian organicznych na fałdach głosowych w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe, które uzasadniają rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu znajdującej się pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Jednostki służby zdrowia, które wydały orzeczenia, zapoznały się w trakcie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego z dokumentacją lekarską leczenia foniatrycznego, w tym z kartą informacyjną Szpitala nr[...] z dnia [...].05.2006 r., jednak jednostki te nie są związane opiniami wydawanymi przez inne nieuprawnione w tej dziedzinie placówki zdrowia.

Od powyższego wyroku Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2007 r. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z dnia 21 maja 2009 r. - II OSK 179/09 (dalej wyrok NSA – II OSK 179/09) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 października 2008 r. - IV SA/Po 381/08 [...] i przekazał sprawę WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył w uzasadnieniu, że podstawę materialnoprawną wydania decyzji przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu stanowiło rozporządzenie z 2002 r. NSA podkreślił, że w dacie wydania wyroku przez WSA w Poznaniu ogłoszony był już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. - P 23/07 (Dz. U. 116/08/740; OTK-A 2008/5/82- dalej wyrok TK – P 23/07). Wyrokiem tym Trybunał stwierdził, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz. U. 21/98/94 ze zm.- dalej kp) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115) są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem z momentem ogłoszenia wyroku TK - P 23/07 nastąpiło uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt ten winien zostać uwzględniony przez WSA orzekający w sprawie.

Mimo odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej rozporządzenia z 2002 r., przepisy te nie mogły stanowić podstawy zaskarżonego wyroku, bowiem orzeczenia sądowe nie mogą opierać się na prawie, co do którego stwierdzona została niezgodność z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 75 w z. z art. 77 kpa i art. 151 ppsa) przez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia rozpoznawanej sprawy i nieuprawnione przyjęcie, że ustalenia poczynione są zgodnie ze wskazanymi wyżej normami, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyrokiem z dnia 19 września 2009 r. WSA w Poznaniu uchylił decyzję Powiatowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...].

W motywach rozstrzygnięcia podano, iż organy obu instancji z naruszeniem art. 80 kpa nie dokonały oceny zebranych w sprawie dowodów i z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa nie zaprezentowały owej oceny w uzasadnieniu decyzji obu instancji; nie ustaliły w oparciu o przedstawione dowody (które in gremio – bezpodstawnie – pominęły), stanu faktycznego w zakresie istotnym z punktu widzenia normy prawa materialnego; z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie dokonały koniecznych ustaleń w zakresie stanu zdrowia pracownika, jak i w zakresie wyników badań pracownianych wykonanych na Oddziale Klinicznym Foniatrii i Audiologii Samodzielnego Publicznego Szpitala [...].

Uchybieniem organów obu instancji było nie uwzględnienie przy ocenie dowodów – wbrew obowiązkowi oceny wszystkich zebranych dowodów – dowodów z dokumentów lekarskich, przedkładanych przez Skarżącą, przy błędnym stanowisku Wojewódzkiego Inspektora, że "dla organu państwowej inspekcji sanitarnej dokumentacja laryngologiczna i foniatryczna pochodząca z jednostek nieuprawnionych, tzn. niewymienionych w § 5 rozporządzenia, nie może być podstawą do wydania decyzji administracyjnej w sprawie choroby zawodowej" Przeciwnie – jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem; w szczególności dowodem mogą być dokumenty, [...] opinie biegłych (art. 75 § 1 kpa). Dokumentacja lekarska jest bowiem dowodem z dokumentu prywatnego (art. 245 kpc w zw. z art. 75 § 1 kpa; Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 uw. 1d do art. 75; uw. 5 do art. 76), sporządzonego przez dysponującego wiedzą fachową lekarza i którego wartość dowodowa jest znaczna (K. Knoppek "Dokument w procesie cywilnym" Poznań 1993 s. 110-111; T. Nowak "Dowód z dokumentu w polskim procesie karnym" s. 71 i n.; akceptowane przez T. Erecińskiego w: "Kpc. Komentarz" LexisNexis 2009 t. 1 s. 713 uw. 17). Owa dokumentacja medyczna (w oryginale bądź uwierzytelnionych odpisach), winna była znaleźć się w aktach administracyjnych.

Dodatkowo trafnie Skarżąca podniosła, że zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 2002 r. katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych są jednostkami orzeczniczymi I stopnia. Obowiązkiem organów administracji publicznej było zatem wyjaśnienie na podstawie informacji Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] (następcy prawnego Akademii Medycznej w [...]), czy ów Oddział Kliniczny Szpitala nr [...] był w okresie od 29 maja 2006 r. do 06 czerwca 2007 r. katedrą, poradnią bądź kliniką chorób zawodowych Akademii Medycznej (bądź jej następcy prawnego - Uniwersytetu Medycznego) w [...]. Zatem zastosowanie przez Wojewódzkiego Inspektora także kryterium formalnego ("dla organu państwowej inspekcji sanitarnej dokumentacja laryngologiczna i foniatryczna pochodząca z jednostek nieuprawnionych, tzn. nie wymienionych w § 5 rozporządzenia [z 2002 r.], nie może być podstawą do wydania decyzji administracyjnej w sprawie choroby zawodowej" było – w tym tylko zakresie - co najmniej przedwczesne. W prawie polskim nie obowiązuje legalna teoria dowodów, która nakazywałaby odrzucać dowody tylko dlatego, że nie pochodzą od podmiotów, które ustawodawca nakazuje oceniać według innych kryteriów, niźli pozostałe. Choć jednostki orzecznicze "nie są związane opiniami wydawanymi przez inne nieuprawnione w tej dziedzinie placówki służby zdrowia", to żadna norma – ustawowa bądź zawarta w rozporządzeniu z 2002 r. – nie pozwala, by jednostki orzecznicze w swych orzeczeniach lekarskich przedłożoną dokumentację lekarską pomijały bądź nie odnosiły się doń merytorycznie. W § 6 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. normodawca wprost wskazywał, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie [...] na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji lekarskiej pracownika. Zatem jednostki orzecznicze obu stopni mają obowiązek starannie i konkretnie odnieść się do takich dokumentów lekarskich, bowiem tylko wówczas można prześledzić tok rozumowania lekarzy wydających orzeczenie lekarskie i ocenić, czy jest ono weryfikowalne i trafne. W niniejszej sprawie tylko wówczas można odpowiedzieć na pytania istotne dla rozstrzygnięcie sprawy, czy rozpoznanie "Podczas fonacji niepełne zwarcie fonacyjne głośni w ponad ½ długości [...] amplituda skrócona, zwarcie fonacyjne niepełne" (ustalone podczas badań w Szpitalu nr [...] w dniach [...] 2006 r.) mogło ustąpić w dniach [...] września 2006 r. bądź [...] grudnia 2006 r. i dlaczego takie objawy nie stanowią niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałd głosowych z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałej dysfonii w rozumieniu punktu 15 ppktu 3 załącznika do rozporządzenia z 2002 r.

Z uzasadnienia orzeczenia WCMP z dnia [...] września 2006 r. wynika, że "Przeanalizowano dokumentację lekarską lekarzy leczących, dokumentację badań profilaktycznych, wyniki wykonanych badań oraz ocenę narażenia zawodowego dokonaną przez pracodawcę (zaświadczenie o przebiegu pracy zawodowej, karta oceny narażenia zawodowego)" nie wskazuje, jakie konkretnie dokumenty lekarskie zostały poddane analizie, ani jakie względy zadecydowały o dokonaniu odmiennych ustaleń, niż w szczególności zawarte w karcie informacyjnej z dnia [...] maja 2006 r. Szpitala nr [...]. W szczególności z uzasadnienia orzeczenia WCMP nie wynika, czy rozpoznanie "podczas fonacji niepełne zwarcie fonacyjne głośni w ponad ½ długości" odpowiada rozpoznaniu "Zaburzenia czynnościowe głosu pod postacią dysfonii hyperfunkcjonalnej [...] Nie stwierdzono w narządzie głosu zmian [...] wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładów mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe, które są podstawą do rozpoznania choroby zawodowej. Z uzasadnienia orzeczenia IMP nie wynika, czy rozpoznanie "podczas fonacji niepełne zwarcie fonacyjne głośni w ponad ½ długości" odpowiada rozpoznaniu "[...] fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu. Zwarcie fonacyjne pełne". Organ odwoławczy, mimo że Odwołująca się wskazała na sprzeczność obu orzeczeń lekarskich z innymi dowodami (w szczególności z kartą informacyjną Szpitala nr [...] z dnia [...] maja 2006 r.) i podniosła, że uprzednio żaden ze specjalistów foniatrów czy laryngologów nie podejrzewał u Niej grzybicy, nie wystąpił do IMP o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego w tym zakresie ani nie wystąpił do innej jednostki orzeczniczej II stopnia (np. IMP w Sosnowcu) o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego. Żaden z lekarzy, opracowujących orzeczenia lekarskie, nie zwrócił się o uzupełnienie źródłowej dokumentacji medycznej Zainteresowanej w trybie § 6 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.; ani WCMP, ani IMP nie przesłał Powiatowemu Inspektorowi wraz z orzeczeniami lekarskimi dokumentacji przeprowadzonych przez siebie badań. Organy administracji państwowej nie uzupełniły w tej materii zebranego w sprawie materiału dowodowego w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. Uchybienia te są tym bardzie istotne, że w postępowaniu przed Sądem powszechnym strona może odnosić się do owych dokumentów źródłowych, zadawać w oparciu o nie pytania biegłym; w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest owych możliwości pozbawiona (art. 106 § 3 i 5 ppsa), zatem to na organach administracji publicznej spoczywa ciężar zapewnienia stronie w tej materii aktywnego udziału w postępowaniu ( art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 81 kpa). Końcowa Sąd wskazał, iż ponownie rozpatrując sprawę organy administracji winny wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego- w szczególności wynikającą z nowelizacji Kodeksu pracy, dokonanej ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 99/09/825) i wejścia w życie rozporządzenia z 2009 r. Powiatowy Inspektor winien zobowiązać Skarżącą do złożenia w konkretnym terminie oryginałów lub potwierdzonych "za zgodność" odpisów Jej dokumentacji medycznej, a nadto zażądać od placówek medycznych i jednostek orzeczniczych obu stopni dokumentacji źródłowej badań Skarżącej. Dysponując tą dokumentacją Powiatowy Inspektor rozważy potrzebę zwrócenia się do IMP w Łodzi o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego bądź do IMP w Sosnowcu o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego, w którym - po ewentualnym ponownym badaniu [...] - odniesie się on do konkretnych dokumentów lekarskich; szczegółowo i zrozumiale dla Strony i organów procesowych wyjaśni istotę rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] na podstawie art. 104 § 1 i 2 kpa i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 122, poz. 851 ze zm.) po ponownym rozpoznaniu nie stwierdził u [...] choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869).

W uzasadnieniu wskazano, iż na skutek zaleceń zawartych w wyroku z dnia 16 września 2009 r. zwrócono się do jednostek orzeczniczych o wydanie nowych orzeczeń w kwestiach wyjaśnień zarzutów zgłaszanych przez Sąd oraz o wydanie orzeczeń zgodnie z obowiązującym aktem prawnym w sprawie chorób zawodowych. WCMP w szczegółowych badaniach: laryngologicznym i foniatrycznym wykonanych przez dwóch specjalistów w dziedzinie laryngologii i foniatrii rozpoznało przewlekły nieżyt krtani z przerostem błony śluzowej oraz zmiany o charakterze leukoplakii w połowie lewego fałdu głosowego. Zmiany rozpoznane nie mają żadnego związku z odległym narażeniem zawodowym na nadmierny wysiłek głosowy (orzeczenie lekarskie [...]r.). Rozpoznanie ujęte w karcie informacyjnej z Kliniki Foniatrii i Audiologii UM w [...] stwierdzające niedowład fałdów głosowych miało charakter jednorazowy i nie zostało później potwierdzone. Podobne stanowisko zajęli specjaliści z Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Łodzi (orzeczenie lekarskie [...].). Na podstawie przeprowadzonych badań rozpoznano przewlekły nieżyt krtani oraz podejrzenie zmian przerostowych o charakterze leukopatii bez związku z wieloletnim narażeniem zawodowym na nadmierny wysiłek głosowy. Pomimo wielokrotnie powtarzającego się leczenia w Klinice Foniatrii I Audiologii UM w [...] oraz Poradni Przyklinicznej nie stwierdzono niedowładu fałdów głosowych, a leczenie w/w dotyczyło jedynie zaburzeń czynnościowych głosu oraz "pharyngolaryngitis chronica" co oznacza przewlekłe zapalenie śluzówki gardła i krtani.

W odwołaniu od powyższej decyzji [...] zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na nie przeprowadzeniu całości postępowania dowodowego oraz na nie rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy. Postępowanie dowodowe ograniczyło się jedynie do przeprowadzenia ponownych badań przez ośrodki diagnostyczne inspekcji sanitarnej. Od kilku lat odwołująca pozostaje pod opieką specjalisty z dziedziny audiologii i foniatrii. Do akt sprawy dołączyła wyniki tych badań oraz opinie leczących ją specjalistów, w tym między innymi kartę informacyjną ze Szpitala Klinicznego nr [...], z której wynika, że występują u niej objawy takie jak niedowład mięśni przywodzących fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni oraz trwała dysfonia. W poprzednio prowadzonym postępowaniu, organy nie uwzględniły tych wyników, ponieważ uznały, że pochodzą one od jednostek nieuprawniony. Obecnie, I instancji stwierdził, że wyniki badań klinicznych diagnozujące niedowład fałdów głosowych nie są wiarygodne, z uwagi na to, że jedynie raz, w 2007 r., wskazano na tego rodzaju objawy i więcej ich nie powtórzono. Z opinią taką nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim z żadnych przepisów m. wynika. by schorzenie musiało być wielokrotnie i ponownie diagnozowane. Skoro raz stwierdzono u Odwołującej występowanie niedowładu fałdów głosowych i z diagnozy tej lekarz się nie wycofał, to oznacza, że jest to nadal diagnoza obowiązująca. Jeżeli Powiatowy Inspektor miał wątpliwości, co do przyczyn i podstaw stwierdzenia przez Szpital Kliniczny nr 2 niedowładu fałdów głosowych, a w szczególności, jeśli miał wątpliwości czy diagnoza ta została zmieniona, to mógł wezwać Odwołującą lub zwrócić się bezpośrednio do jednostki leczącej, o przedstawienie dokumentów i aktualnych wyników badań wraz z wyjaśnieniem, czy i dlaczego diagnozę swoją nadal podtrzymują. Z zaświadczenia z dnia 6 czerwca 2007 r., wystawionego przez Szpital Kliniczny nr [...] - Poradnię Foniatryczną wynika, że Odwołująca pozostaje pod opieką tej poradni już od 2002 r., a poza schorzeniami śluzówki stwierdzono u Niej niedowład fałdów głosowych oraz niedomykalność głośni. Również w zaświadczeniu wystawionym przez prof. dr nauk medycznych [...], specjalistę otolaryngologii, audiologii i foniatrii, z dnia 7 czerwca 2010 r., wskazuje się między innymi na brak fazy fonacyjnego zamknięcia głośni. Nie jest więc tak, że schorzenia, które stwierdza się u Odwołującej w ramach stałego leczenia foniatrycznego są diagnozowane raz i nie jest kontynuowane ich leczenie. Skoro nadal pozostaje pod opieką foniatry, obowiązkiem jednostek medycznych działających na zlecenie Powiatowego Inspektora było wyjaśnienie w oparciu o pełną dokumentację medyczną, dlaczego ich wnioski są odmienne od wniosków wyciągniętych przez lekarza leczącego Odwołującą od wielu lat, tym bardziej, że pracuje on w instytucji uprawnionej do orzekania o chorobach zawodowych. Organ sanitarny I instancji dostrzegł rozbieżności pomiędzy diagnozami stawianymi przez jego jednostki lecznicze, a tymi, które postawili lekarze z Kliniki Foniatrii UM, a mimo to, nie podjął działań zmierzających do wyjaśnienia przyczyn tych rozbieżności.. W niniejszej sprawie konieczne było przeprowadzenie dodatkowych badań przez niezależnych biegłych. Mimo sugestii ze strony Odwołującej odmówiono zlecenia tych badań, twierdząc, iż nie posiadają środków na ich pokrycie. W ocenie Odwołującej tylko niezależny biegły może odpowiedzieć na pytanie, na co właściwie choruje. W obecnie obowiązującym rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych wymieniona jest choroba zawodowa polegająca na niedowładzie mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, oraz wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych. W dokumentacji medycznej, która została przedstawiona organowi I instancji, znajduje się informacja o rozpoznaniu niedomykalności głośni i niedowładu fałdów głosowych. Rodzajowo więc, są to te same schorzenia, które wymienione zostały w rozporządzeniu. To, że nazewnictwo stosowane przez lekarza prowadzącego różni się nieznacznie od nazewnictwa z rozporządzenia, nie oznacza, że chodzi o dwa różne schorzenia, tym bardziej, że rozporządzenie określa nie nazwy chorób, ale ich objawy. Kolejny raz organ administracji zbagatelizował posiadaną przez Odwołującą dokumentację medyczną.

Decyzją z dnia 12 maja 2011 r. Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa , art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 235' ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (dz. U. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej Kodeks pracy) w związku z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869, dalej rozporządzenie z 2009 r.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazano, iż realizując wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 453/09 Inspektor Sanitarny Państwowy wystąpił do WCMP o zajęcie stanowiska, ponowną analizę dokumentacji medycznej i wydanie stosownej opinii. Z związku z licznymi uwagami Sądu w zakresie postępowania diagnostyczno-orzeczniczego dotyczącego choroby zawodowej Skarżącej WCMP zaproponowało ponowne badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Na podstawie przeprowadzonych badań (internistyczne, laryngologiczne, foniatryczne, pirograficzne, audiometryczne oraz videostroboskopowe) szczegółowej oceny narażenia zawodowego, zgromadzonej dokumentacji medycznej WCMP wydało orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Rozpoznane przez lekarską jednostkę orzeczniczą I stopnia przewlekłego nieżytu krtani z przerostem błony śluzowej i zmianą o charakterze leukoplakii w połowie lewego fałdu głosowego nie są schorzeniami figurującymi w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Stwierdzone zmiany morfologiczno -czynnościowe w obrębie krtani u Skarżącej nie dają merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Ponadto w uzasadnieniu ww. orzeczenia lekarskiego WCMP stwierdziło, iż w szczegółowym badaniu laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano zmiany o charakterze przednowotworowym. W ocenie lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia zmiany te są niewątpliwie przyczyną części zgłaszanych dolegliwości, jednak nie mają żadnego związku z odległym narażeniem zawodowym na wysiłek głosowy i nie były obserwowane w badaniach poprzednio wykonanych w Poradni Foniatrycznej Szpitala Klinicznego oraz innych lekarzy leczących. Etiologia zmian tego rodzaju jest dotychczas nieznana. WCMP podkreśliło, iż w historii choroby Kliniki Foniatrycznej oraz poradni przyklinicznej powtarza się wielokrotnie rozpoznanie dysfonia hyperfunkcjonalna z niewydolnością głośni, co oznacza zaburzenia czynnościowe głosu oraz pfaryngolarynghitis chronica, czyli przewlekłe zapalenie błony śluzowej gardła i krtani. Ponadto wskazano, iż w 2007 r. tylko jeden raz w rozpoznaniu pojawia się zapis niedowład fałdów głosowych, którego później nie obserwowano. Dopiero w marcu 2010 r. lekarz z Poradni Foniatrycznej ustalił rozpoznanie dysfonii z niewydolnością głośni oraz przewlekłych wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych. Zmiany te jednak powstały i zostały opisane po około 4 latach po ustaniu narażenia i nie są związane z odległym narażeniem zawodowym na wysiłek głosowy. WCPM wskazało też, iż ustalone rozpoznania w orzeczeniach lekarskich w 2006 r. były z punktu widzenia medycznego całkowicie zgodne mimo pozornych różnic w nazewnictwie i jak wynika z dokumentacji, również zgodne z rozpoznaniami opisywanymi przez lekarza leczącego z Poradni Foniatrycznej. Różnice w opisach wyników badań wynikają z istoty samych zmian występujących w narządzie głosu. Zmiany czynnościowe to zmiany nie utrwalone, które mogą się zmieniać w zależności od szeregu schorzeń ogólnych. Przewlekłe procesy zapalne są przede wszystkim procesami poinfekcyjnymi i mogą ulegać zaostrzeniu lub poprawie stąd nie mogą być umieszczone w rozpoznaniu, jeśli w chwili badania lekarz badający ich nie stwierdził. Konsultacja w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi miała miejsce kilka tygodni później, stąd w rozpoznaniu lekarskiej jednostki orzeczniczej II stopnia umieszczono odchylenia dotyczące zmian poinfekcyjnych, których podczas badania w WCMP lekarz nie stwierdził. Występujące od kilku lat, a także zdiagnozowane obecnie zmiany w narządzie mają etiologię pozazawodową spowodowaną schorzeniami ogólnymi. Od powyższego orzeczenia lekarskiego [...] złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy. IMP w Łodzi na podstawie przeprowadzonych badań (foniatryczne i videostroboskopową ocenę wydolności głosowej krtani) oraz w oparciu o analizę dokumentacji lekarskiej i ocenę narażenia zawodowego wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Rozpoznano przewlekły nieżyt krtani, podejrzenie zmian przerostowych o charakterze leukoplakii w połowie długości lewego fałdu głosowego - zmiany które nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych. Nie stwierdzono w narządzie głosu zmian o typie guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które są podstawą do rozpoznania choroby zawodowej. W toku prowadzonego postępowania przed tutejszym organem Odwołująca w dniu [...] marca 2011 r. przesłała dodatkowe pismo wyjaśniające do którego załączyła dokumentację medyczną. Wojewódzki Inspektor wystąpił z wnioskiem do WCMP o jednoznaczne określenie czy rozpoznane u. [...] zmiany w obrębie narządu głosu stanowią chorobę zawodową, wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach rozporządzenia z 2009 r. W opinii uzupełniającej z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] WCMP jednoznacznie określiło, że rozpoznane u [...] zmiany w obrębie narządu głosu (przewlekły nieżyt krtani z przerostem błony śluzowej i leukoplakią) nie dają podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu z 2009 r. Nie stwierdzono w narządzie głosu zmian o typie guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które są podstawą do rozpoznania choroby zawodowej. Ponadto odnosząc, się do zarzutów odwołującej wskazano, iż okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku chorób narządu głosu wynosi 2 lata. Jak wynika z ustaleń dochodzenia epidemiologicznego okres narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy u p. [...] ustąpił w 2006 r. W 2007 tylko jeden raz w rozpoznaniu pojawia się zapis niedowład fałdów głosowych, którego później nie obserwowano. Dopiero w marcu 2010 r. u Odwołującej ustalono rozpoznanie dysfonia z niewydolnością głośni oraz przewlekłych wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych. Zmiany te powstały i zostały opisane około 4 lat po ustaniu narażenia zawodowego. W miejscu tym należy raz jeszcze podkreślić, iż karta informacyjna ze Szpitala Klinicznego nr [...] na którą powołuje się w odwołaniu, nie rozpoznaje choroby zawodowej, zawiera natomiast łacińskie rozpoznanie, które oznacza dysfonia hyperfunkcjonalna z niewydolnością głośni. Schorzenie to nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Dotąd w niniejszej sprawie zgodnie orzekały dwie upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych jednostki służby zdrowia, w tym wiodąca w kraju placówka naukowo-badawczą w dziedzinie medycyny pracy, tj. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. W myśl przepisów prawa orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi jest orzeczeniem ostatecznym i nie ma podstaw, aby kierować p. [...] na badania lekarskie w kierunku rozpoznania choroby zawodowej.

Pismem z dnia [...] maja 2011 r., otrzymanym w dniu [...] maja 2011 r. [...] zgłosiła zastrzeżenia, co do treści opinii uzupełniającej WCMP z dnia [...] kwietnia 2011r. znak: [...] – wskazując, iż nie zgadza się ze stanowiskiem WCMP, zwłaszcza, że zostało ono wyrażone jedynie w oparciu o ponowną lekturę historii choroby, a nie przeprowadzone kolejny raz i niezależne badania. Jednocześnie wskazała, iż z uwagi na fakt, iż istnieje rozbieżność w dokumentacji medycznej zgromadzonej w aktach sprawy, mająca istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, kolejny raz poprosiła o zlecenie wydania opinii przez niezależnego biegłego, który oceni rodzaj schorzeń krtani, na które cierpi. Odnosząc się do przytoczonych zarzutów podkreślić należy, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o służbie medycyny pracy /Dz.U. z 2004r.Nr 125, poz. 1317, z 2006r. Nr 141, poz. 1011 oraz z 2008r. Nr 220, poz. 1416 i Nr 234,poz. 1570/ zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Zatem podstawą do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie choroby zawodowej są opinie lekarskie jednostek upoważnionych (w tym przypadku WCMP i IMP). Ponadto podkreślenia wymaga, że w sprawach dot. chorób zawodowych opinie lekarskie jednostek upoważnionych mają walor opinii biegłego (art. 84 § 1 Kpa), wyjaśniają bowiem istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiedzy specjalistycznej. Biegły, jakim w takich sprawach jest lekarz zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w cyt. wyżej § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2009r., wskazuje i wyjaśnia przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji. W ocenie tutejszego organu, orzeczenia lekarskie i opinie uzupełniające, które stanowią podstawę przedmiotowej decyzji spełniają ten warunek, wskazują bowiem jednoznacznie jakie przesłanki uniemożliwiają rozpoznanie u Odwołującej choroby zawodowej narządu głosu. W tym stanie sprawy należy uznać je za środek dowodowy w rozumieniu art. 75 kpa i art. 84 kpa. Odnosząc się natomiast do wniosku ww. dot. przeprowadzenia "niezależnych badań" oraz "wydania opinii przez niezależnego biegłego" wskazać należy, że w kontekście zapadłych już wyczerpujących, rzeczowych, spójnych i logicznych opinii jednostek upoważnionych, poprzedzonych wnikliwą analizą dokumentacji medycznej ww. oraz specjalistycznymi badaniami lekarskimi, nie zasługuje on na uwzględnienie. Reasumując, przywołując treść art. 235' Kodeksu pracy wskazano, iż w sprawie spełniona została tylko pierwsza przesłanka, tj. narażenie na nadmierny wysiłek głosowy w środowisku pracy. Wykonane badania diagnostyczne wykazały, iż w jej narządzie głosu nie występują zmiany organiczne w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej. Stwierdzone przez organy orzecznicze zmiany morfologiczno-czynnościowe nie mieszczą się w wykazie chorób zawodowych.

W skardze na powyższą decyzję [...] zarzuciła naruszenie miedzy innymi art. 7 kpa tj. zasady prawdy obiektywnej w związku z nie wyjaśnieniem sprzeczności w ustalonym stanie faktycznym, brakiem wszechstronnego rozpatrzenia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, oraz nie przeprowadzeniem dodatkowego dowodu w celu usunięcia wątpliwości co do stanu zdrowia Skarżącej; art. 75 kpa w związku z nie przeprowadzeniem dodatkowego dowodu na okoliczność rzeczywistego stanu zdrowia Skarżącej; art. 77 kpa wskutek naruszenia zasady oficjalności w związku z nie przeprowadzeniem przez organ z urzędu dowodu w celu jednoznacznego wyjaśnienia wątpliwości co do stanu zdrowia Skarżącej i to w sytuacji gdy w aktach sprawy znajdują się sprzeczne wyniki badań różnych ośrodków medycznych, z których w jednych stwierdza się, a w innych nie, istnienie objawów choroby zawodowej; art. 80 kpa przez wydanie decyzji z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów w związku z bezpodstawną odmową uznania za wiarygodne wyników badań przeprowadzonych przez Szpital Kliniczny nr [...] oraz błędne ustalenie, że w wynikach tych badań nie stwierdzono objawów choroby zawodowej, nadto przez brak wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich zebranych w sprawie dowodów w tym w szczególności wyników badań przeprowadzonych przez wspomniany szpital, z których wynika, że występują u Skarżącej objawy choroby zawodowej. W ocenie Skarżącej nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, iż spełnia wyłącznie jedną przesłankę do uznania choroby zawodowej tj. występowania w środowisku pracy czynnika uciążliwego. Jak ustaliły organy sanitarne, w środowisku narażenia na czynniki uciążliwe, czyli wzmożony wysiłek głosowy, Skarżąca pracowała w latach 1975-2006, a więc przez 31 lat. Organy te stwierdziły również, iż już w 2007 r. zdiagnozowano u Skarżącej schorzenie niedowładu fałdów głosowych, ale później tego schorzenia "nie obserwowano" aż do 2010 r., kiedy to diagnoza ta powtórzyła się. Ani organy sanitarne, ani wykonujące na ich zlecenie badania jednostki medyczne, nie wyjaśniły, jak traktują występowanie u Skarżącej w 2007 r. i 2010 r. takich samych schorzeń, spełniających warunki choroby zawodowej. Z decyzji nie wynika, czy schorzenie z 2007 r. będące niewątpliwie chorobą zawodową zanikło i ujawniło się kolejny raz, jako nowe, samoistne w 2010 r., czy też, że organy uznały diagnozę Szpitala Klinicznego nr [...] za błędną. Szpital Kliniczny nr [...] jest jednostką, której pracownicy w myśl przepisów rozporządzenia o chorobach zawodowych mogą orzekać w przedmiocie chorób zawodowych. Lekarze posiadali kierunkowe specjalizacje laryngologiczne i otolaryngologiczne, a więc spełniali wszelkie podstawy ku temu, by wyniki ich badań traktować na równi z wynikami badań jednostek leczniczych powołanych przez organy sanitarne. W zaskarżonej decyzji nie ma żadnego wyjaśnienia, czy wyniki badań przedstawionych przez Skarżącą, a stwierdzających istnienie choroby zawodowej, organy I i II instancji uznają za niewiarygodne czy też, że uznają je za dowody niższe rangą. Żaden z organów, dokonując analizy sprawy, nie rozważył prawdopodobieństwa poprawności diagnozy ze Szpitala Klinicznego nr [...] w kontekście związku przyczynowego jaki niewątpliwie istnieje pomiędzy długoletnią pracą w narażeniu oraz rodzajem schorzeń. Schorzenia nie są przypadkowe, są ewidentnie związane z pracą w szkolnictwie, pojawiły się już w trakcie zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności.

Sąd, który rozpatruje niniejsza sprawę, związany jest oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA z dnia 16 września 2009 r. (art. 153 ppsa)

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (dalej rozporządzenie z 2009 r.), pomimo, że w momencie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie obowiązywało rozporządzenie z 2002 r. Zgodnie bowiem z § 11 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. z zastrzeżeniem ust. 2 , do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych , wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań są skuteczne.

Przepis art. 2351 Kodeksu pracy stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei przepis art. 2352 Kodeksu pracy wskazuje, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Definicja choroby zawodowej została wprowadzona do Kodeksu pracy na mocy ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 825). Ustawa weszła w życie 3 lipca 2009 r.

Na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art. 237 § 1 pkt 3 - 6 i § 1- Kodeksu pracy zostało wydane rozporządzenie z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Rozporządzenie określa wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. Jedynie zatem stwierdzenie jednej z chorób wskazanych w ww. rozporządzeniu pozwala organowi właściwemu, tj. właściwemu inspektorowi sanitarnemu (art. pkt 4a ustawy z dnia 14 maja 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej; t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851; z późn. zm.) na wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Organy obu instancji przeprowadzając postępowanie administracyjne ponownie naruszyły przepisy proceduralne tj. art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, mające wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie, bowiem z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 kpa obliguje zaś organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, natomiast art. 107 § 3 kpa wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W pierwszej kolejności należało wskazać, iż w wyroku z dnia 16 września 2009 r., Sąd wskazał, iż Powiatowy Inspektor winien zobowiązać Skarżącą do złożenia oryginałów lub potwierdzonych za zgodność" odpisów Jej dokumentacji medycznej, a także zażądać od placówek medycznych i jednostek orzeczniczych obu stopni dokumentacji źródłowej badań Skarżącej.

Z akt sprawy wynika, iż Powiatowy Inspektor zwrócił się pismem z dnia [...] marca 2010 r. do Skarżącej do złożenia przedmiotowych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca nadesłała dokumentację medyczną z okresu od [...] stycznia 2007 r. do [...] marca 2010 r. Dokumentacja ta zawiera zaświadczenie lekarskie z dnia [...] września 2007 r. o zdolności do wykonywania pracy na stanowisku dyrektora przedszkola (bez nauczania), historię choroby i konsultacje przeprowadzone przez Szpital Kliniczny UM, zaświadczenie z Prywatnego Gabinetu Lekarskiego wystawione przez [...] otolaryngologa z dniu [...] kwietnia 1997 r., skierowanie do specjalisty: poradni foniatrycznej z dnia [...] września 1999 r., zapisy porad lekarza z października 1999 r. i września 2002 r., a także zapis umieszczony na recepcie prof. dr. hab. [...] specjalisty w otolaryngologii, audiologii i foniatrii. Natomiast nie zwrócono się o nadesłanie dokumentacji źródłowej do placówek medycznych, w których leczyła się Skarżąca i do jednostek orzeczniczych obu stopni, które wydały orzeczenia lekarskie.

Brak kompletnej dokumentacji medycznej Skarżącej , która jest niezbędna do podjęcia dalszych kroków w celu usunięcia rozbieżności pomiędzy orzeczeniem IMP z dnia [...] grudnia 2006 r., orzeczeniem WCMP z dnia 26 września 2006 r., a innym dowodami, w szczególności dokumentacją medyczną z Poradni Foniatrycznej Szpitala Klinicznego nr [...], z Poradni Foniatrycznej Szpitala [...], czy z oddziału klinicznego Foniatrii i Audiologii Szpitala Klinicznego nr [...] spowodowała, iż organ inspekcji sanitarnej nie wywiązał się w tym zakresie z obowiązku nałożonego przez Sąd. Powiatowy Inspektor zamiast skompletować całą dokumentację medyczną Skarżącej i dopiero na tej podstawie podjąć dalsze kroki do rzetelnego wyjaśnienia sprawy zwrócił się ponownie do WCMP o wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy wspomnianymi wyżej dokumentami i wskazanie dlaczego objawy występujące u Skarżącej, według jednostek orzeczniczych nie stanowią niedowładu mięśni przywodzących i napinających fały głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią w rozumieniu pkt. 15.3 załącznika do rozporządzenia z 2002 r. Wskutek powyższego zapytania WCMP zaproponowało ponowne badanie lekarskie Skarżącej. W dniu [...] maja 2010 r. wydano orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu tym wprawdzie odniesiono się do dokumentacji medycznej Skarżącej, ale lakoniczne ustosunkowanie się do rozpoznania choroby przez Klinikę Foniatryczną i poradnię przykliniczną i wskazanie, iż tylko raz w 2007 r. w rozpoznaniu wpisano niedowład fałdów głosowych, którego później nie obserwowano oraz, iż w marcu 2010 r. lekarz poradni foniatrycznej ustalił rozpoznanie dysfonii z niewydolnością głośni oraz przewlekłych wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych zostały opisane około cztery lata po ustaniu narażenia i nie są związane z odległym narażeniem zawodowym na wysiłek głosowy, powoduje, że nie sposób ustalić, co lekarz orzecznik chciał przez to powiedzieć. Ponadto orzeczenie WCMP z [...] maja 2010 r. podpisane zostało przez tego samego lekarza, co orzeczenie WCMP z dnia [...] września 2006 r. nr [...]. Już chociażby z tego powodu, iż orzeczenie zostało wydane przez tego samego lekarza naruszono zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa, Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83: "jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 kpa)" (patrz: M. Jaśkowska/A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego". Komentarz. Wydanie III, Lex 2009).Ponadto naruszono zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 kpa. Z zasady tej wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do organów Państwa jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, jak równość i sprawiedliwość. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreśla, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest "przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa". Zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy (patrz: M. Jaśkowska/A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego". Komentarz. Wydanie III, Lex 2009). Tym bardziej, więc skoro ponowne orzeczenie WCMP pochodziło od tego samego lekarza, organ inspekcji sanitarnej winien zwrócić się o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego do innej jednostki orzeczniczej np. do IMP w Sosnowcu, gdzie w nowej opinii z udziałem specjalisty foniatry doszłoby do starannego i rzetelnego odniesienia się do owych rozpoznań. Organ jednak tego nie uczynił, po raz drugi natomiast zwrócił się IMP, gdzie wydano opinię bez odniesienia się do konkretnych dokumentów lekarskich, o których mowa w wyroku z dnia 16 września 2009 r., co spowodowało, iż sprzeczności między wydanymi orzeczeniami a dokumentami lekarskimi przedłożonymi przez Skarżącą, w szczególności z kartą informacyjną Szpitala Klinicznego nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. nadal nie zostały wyjaśnione. W orzeczeniu stwierdzono jedynie, iż po przeanalizowaniu przebiegu pracy zawodowej, w tym narażenia zawodowego, całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, przeprowadzeniu badania lekarskiego oraz na podstawie wyników badań pomocniczych nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Nie wskazano jakie konkretne dokumenty zostały poddane analizie, jakie przeprowadzono badania, ani na podstawie jakich wyników pomocniczych zadecydowano o dokonaniu odmiennych ustaleń, niż w szczególności zawarte w karcie informacyjnej z dnia [...] maja 2006 r. Szpitala Klinicznego nr [...]. Również opinia uzupełniająca WCMP z dnia 12 kwietnia 2011 r. nie wyjaśnia rozbieżności pomiędzy orzeczeniami a dokumentami lekarskimi przedłożonymi przez Skarżącą, wskazując jedynie, iż w oparciu o posiadaną obszerną dokumentację medyczną Skarżącej nie stwierdzono w narządzie głosu zmian, które stanowią podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Ponadto należy stwierdzić, że wbrew zaleceniom Sądu, rozpoznającego sprawę w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 16..09.2009r. (IV SA/Po 453/09) brak jest w aktach dokumentacji lekarskiej, zarówno tej, którą złożyła skarżąca w związku z badaniami, jak i tej, która powstała w związku z badaniami skarżącej w jednostkach orzeczniczych, co zasadnie podniesiono w skardze i na rozprawie. Natomiast nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącej, że orzeczenie IMP w Łodzi a dnia [...] grudnia 2010r. nie jest podpisane przez specjalistę z dziedziny medycyny pracy. Zaprzecza temu dokument na karcie 70 – 71 akt administracyjnych.

Ponownie rozpoznając sprawę organy inspekcji sanitarnej I jaki II instancji stosownie do rozważań poczynionych przez Sąd i zgodnie z wymogami zawartymi art. 7, 77 i 107 § 3 kpa należycie przeprowadzą postępowanie administracyjne i wydadzą rozstrzygniecie.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.

MZ