Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 266/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 75 par 1, art. 145 par 1 pkt 1, art. 148 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Janusz Walawski (spr), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi B. H. (zwanej dalej skarżącą) na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, wyrokiem z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 2055/15 uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania.

Sąd w uzasadnieniu wyroku powtórzył ustalony przez organ stan faktyczny i prawny sprawy i stwierdził, że kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, iż akt ten narusza prawo, chociaż nie wszystkie zarzuty skargi zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Zdaniem Sądu organ nie zbadał zachowania terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania opartego na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. W przypadku tej przesłanki ważne jest kiedy skarżąca dowiedziała się, że istotne dla sprawy okoliczności, tj. zamieszkiwanie B. P. (zwanej dalej uczestniczką postępowania) w spornym lokalu, ustalono w oparciu o Jej fałszywe zeznania.

Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w W., na podstawie art. 149 § 3 i 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 i art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a., art. 13 ust. 6 z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 207) oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 lipca 2015r. o Agencji Mienia Wojskowego (j.t. Dz. U. z 2016r. poz.614), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2015 r., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] na podstawie której uczestniczce postępowania przyznano prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] blok [...] w Z.

Organ pierwszej instancji ustalił, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] blok [...] w Z. przydzielony został R. H. – ojcu skarżącej, jako żołnierzowi zawodowemu z rodziną na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] wydanej [...] października 1984 r. W decyzji przydziału uwzględniono żonę ówczesną oraz syna i córkę - skarżącą. Po śmierci żony ojciec skarżącej zawarł nowy związek małżeński z uczestniczką postępowania. W dniu [...] października 1994 r. uczestniczka postępowania została zameldowana w powyższym lokalu na pobyt stały.

Ojciec skarżącej zmarł [...] stycznia 2007 r. w L.. W ww. lokalu pozostały zameldowane na pobyt stały wdowa – uczestniczka postępowania oraz córka zmarłego – skarżąca.

W dniu [...] marca 2007 r. uczestniczka postępowania wystąpiła z wnioskiem do Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. o uregulowanie tytułu prawnego do lokalu zajmowanego po zgonie męża. Zamieszkała w lokalu skarżąca nie złożyła takiego wniosku.

Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. na podstawie art. 23 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203, z późn. zm.) oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398) po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] marca 2007 r. [...] przyznał uczestniczce postępowania prawo zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. W pkt. 2 sentencji decyzji do zamieszkiwania w lokalu uwzględniono córkę zmarłego, a pasierbicę uczestniczki postępowania – skarżącą. Po uzyskaniu tytułu prawnego do lokalu uczestniczka postępowania złożyła wniosek o nabycie lokalu mieszkalnego i w dniu [...] lutego 2008 r. wykupiła go na własność.

W dniu [...] czerwca 2015 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. wpłynął wniosek skarżącej, która na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie wydania na rzecz uczestniczki postępowania decyzji z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] o prawie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym.

Skarżąca we wniosku wskazała, iż dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, a ponadto wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Skarżąca wniosła również o uchylenie ww. decyzji w całości na podstawie art. 146 § 1 K.p.a., przeprowadzenia przez organ na podstawie art. 149 § 2 K.p.a. postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, jak również uchylenia ww. decyzji na podstawie art. 151 § 1 K.p.a. i wydania nowej decyzji przyznającej skarżącej prawo zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu.

Organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] lipca 2015 r. wezwał skarżącą w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie dowodów, które skarżąca uznaje za fałszywe i z jakich przyczyn, oraz jakie okoliczności faktyczne istotne dla sprawy nie były znane organowi w dniu wydania niniejszej skarżonej decyzji. W odpowiedzi na powyższe w dniu [...] lipca 2015 r. wpłynęła odpowiedź skarżącej, w której zainteresowana podniosła, iż okolicznością nieznaną organowi w chwili wydania decyzji był fakt, iż uczestniczka postępowania po śmierci męża nie pozostała w przedmiotowym lokalu, a zamieszkała w L. w mieszkaniu własnościowym, które kupiła wraz z mężem. Ponadto podniosła, iż fałszywym dowodem w sprawie są zeznania uczestniczki postępowania o zamieszkiwaniu w spornym lokalu, gdyż wymieniona nigdy nie zamieszkiwała i nie zamieszkuje obecnie w lokalu. Skarżąca nie przedłożyła jednak do wniosku żadnych dokumentów na potwierdzenie podnoszonych argumentów.

W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r.nr [...] odmówił skarżącej wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] o prawie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu mieszkalnym wydanej na rzecz uczestniczki postępowania. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie zachowała miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania od dnia, kiedy dowiedziała się o decyzji. Organ nie dopatrzył się również przesłanek do wszczęcia postępowania z urzędu. W ocenie organu w dacie wydania decyzji [...] zarówno ojciec skarżącej, jak i uczestniczka postępowania byli zameldowani w przedmiotowym lokalu.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącej Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącej na ww. postanowienie, wyrokiem z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 2055/15 uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania.

Stosując się do wskazań zawartych w ww. wyroku organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie zachowała miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania od dnia, kiedy dowiedziała się o decyzji.

Natomiast odnosząc się do przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. organ pierwszej instancji wskazał, że wyjaśnienia skarżącej przedstawione w piśmie z dnia [...] września 2016 r. nie wskazują, aby uczestniczka postępowania składała zeznania w sprawie zamieszkiwania w spornym lokalu. Skarżąca sformułowała je jedynie, jako przypuszczenie, co w ocenie organu nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...].

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie do Prezesa Agencji Mienia Wojskowego, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu oraz przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego tj. z dokumentów oraz przesłuchania świadków. Ponadto skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] i wydanie nowej decyzji przyznającej skarżącej prawo zamieszkiwania w lokalu przedmiotowym lokalu.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Prezes Agencji Mienia Wojskowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 149 § 3 K.p.a. i art. 17 ust. 3 i 4 w związku z art. 120 ust. 1, art. 121 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego, utrzymał w mocy ww. postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w W. z dnia [...] października 2016 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 2055/15, instytucja wznowienia postępowania administracyjnego, uregulowana została w Kodeksie postępowania administracyjnego w rozdziale 12 - Wznowienie postępowania, w art. 145 - 152 K.p.a. i umożliwia ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania można podzielić na dwie fazy. W pierwszej z nich bada się formalne podstawy wznowienia (zachowanie terminu do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania oraz wskazanie jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w 145 § 1 K.p.a. lub art. 145a § 1 K.p.a.), w drugiej natomiast organ, po przeprowadzonym postępowaniu, wydaje na podstawie art. 151 K.p.a. orzeczenie, którym:

– odmawia uchylenia dotychczasowej decyzji (postanowienia), gdy ustali, że brak jest podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 K.p.a.,

– uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi wystąpienie podstaw do jej uchylenia na mocy art. 145 § 1 lub art. 145a K.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy,

– stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, gdy wystąpią przesłanki negatywne określone w art. 146 § 1 i 2 K.p.a. wyłączające dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania.

Złożenie podania o wznowienie postępowania administracyjnego uruchamia postępowanie wstępne, w którym organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 K.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a..

Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 K.p.a., bądź nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 K.p.a., organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. odmówić wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.) i przeprowadzić postępowanie zgodne z zasadami określonymi w art. 150 i 151 K.p.a..

Ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna, gdyż ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia, może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że istotnym jest również, że samo wniesienie podania o wznowienie postępowania przez zainteresowaną stronę, nie wszczyna automatycznie tego postępowania. O wznowieniu, bądź odmowie wznowienia postępowania rozstrzyga bowiem, stosownie do art. 149 K.p.a., właściwy organ. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego rozpoczyna dopiero pierwszy etap, w którym organ właściwy bada przesłanki formalne, niezbędne do uruchomienia tego postępowania. W przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia pochodzi od osoby mającej legitymację procesową (strony), czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 K.p.a., a także czy wskazano przyczynę wznowienia, z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 K.p.a..

Jeżeli wstępna weryfikacja wskazanych przesłanek pozwoli organowi administracji na stwierdzenie, że warunki formalne wniosku zostały spełnione, wydane zostaje postanowienie wznawiające postępowanie. Postanowienie takie skutkuje przejściem do kolejnej fazy postępowania, polegającej na przeprowadzeniu ustaleń w zakresie przyczyn wznowienia, a następnie wydaniu stosownego rozstrzygnięcia. Natomiast negatywna ocena wniosku skutkuje odmową wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie, niesporne jest, że skarżącej przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu, oparty o przepis art. 23 ust. 1 b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw. Odrębną kwestią jest natomiast czy skarżąca spełnia przesłanki określone w tym przepisie, lecz kwestia ta nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, ponieważ dotyczy ona ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania.

Organu odwoławczy podniósł również, że w przypadku, gdy wniosek o wznowienie oparty jest na kilku przesłankach określonych w art. 145 i 145a K.p.a., to dotrzymanie terminu z art. 148 § 1 K.p.a. należy badać odrębnie dla każdej z przesłanek. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Jako podstawę wszczęcia postępowania skarżąca wskazała przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a.. Według twierdzeń skarżącej okolicznościami, które miały uzasadniać wznowienie postępowania, był fałszywy w jej ocenie dowód z zeznań uczestniczki postępowania dotyczący osób zamieszkujących w spornym lokalu w chwili śmierci ojca skarżącej. Dowód ten w ocenie skarżącej jest fałszywy, bowiem wówczas uczestniczka postępowania mieszkała ona na stałe i mieszka do dnia dzisiejszego, w mieszkaniu w L., które kupiła z ojcem skarżącej.

Tę samą okoliczność tj. niezamieszkiwanie uczestniczki postępowania w chwili śmierci jej męża a ojca skarżącej w spornym lokalu, skarżąca wskazała jako okoliczność faktyczną istotną dla sprawy, która nie była znana organowi, o której mowa w art. 145 § 1 pkt. 5 K.p.a..

Skarżąca wskazała, że o okolicznościach stanowiących podstawę wszczęcia postępowania dowiedziała się w dniu [...] czerwca 2015 r. od prawnika, który analizując decyzję nr [...], poinformował ją, że decyzja ta opiera się na fałszywym dowodzie i że przysługuje jej w związku z tym prawo wnoszenia żądania o wznowienie postępowania i zmianę decyzji. W związku z tym wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne.

W ocenie organu odwoławczego, z akt sprawy wynika jednak, że skarżąca miała wiedzę o okoliczności niezamieszkiwania uczestniczki postępowania w przedmiotowym lokalu co najmniej od dnia sporządzenia pozwu skierowanego do Sądu Rejonowego dla [...] w W. o ustalenie nieważności umowy zawartej w formie aktu notarialnego przez uczestniczkę postępowania i Wojskową Agencję Mieszkaniową w dniu [...] lutego 2008 r. o ustanowienie odrębnej własności przedmiotowego lokalu i jego sprzedaży wraz z prawami związanymi, tj. [...] sierpnia 2014 r. natomiast wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu w dniu [...] czerwca 2015 r., zatem ze znacznym przekroczeniem terminu jednego miesiąca, przewidzianego dla skutecznego dokonania tej czynności.

Badając zachowanie terminu przez skarżącą co do drugiej przesłanki uzasadniającej wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania opartego na art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy wskazał, że ważne jest ustalenie, kiedy strona dowiedziała się, że istotne dla sprawy okoliczności, tj. zamieszkiwanie uczestniczki postępowania w spornym lokalu, ustalono w oparciu o fałszywe tej uczestniczki.

Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji pismem z [...] września 2016 r. - w nawiązaniu do wniosku strony z dnia [...] czerwca 2015 r., wezwał skarżącą do sprecyzowania podnoszonych twierdzeń i przekazania informacji, kiedy, przed jakim organem i w jakim postępowaniu zeznania uczestniczki postępowania miały być złożone.

Jednak w odpowiedzi na powyższe skarżąca wyjaśniła, że nie była stroną postępowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji nr [...] i nie brała w nim formalnie udziału, nie miała dostępu do akt tego postępowania i nie miała pełnej wiedzy na temat tego postępowania, dlatego też założyła, że uczestniczka postępowania w ramach toczącego się postępowania przed wydaniem decyzji [...] z dnia [...] marca 2007 r. złożyła przed Dyrektorem Oddziału Regionalnego [...] WAM w W. zeznania w sprawie zamieszkiwania w spornym lokalu mieszkalnym. Z akt sprawy nie wynika natomiast, by uczestniczka postępowania przed wydaniem powyższej decyzji składała jakiekolwiek wyjaśnienia a organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że jest mu wiadome z urzędu, że nigdy nie zostały złożone w takiej sprawie.

Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że organ, rozpatrując sprawę, nie mógł ustalić istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych na dowodzie, który okazał się fałszywy, bowiem niemożliwym jest nieistniejącemu dowodowi, na który powołuje się strona, przypisać walor fałszu. Tym samym nie można zbadać zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania opartego na przesłance z art. 145 § 1 pkt 1, skoro termin ten nie mógł rozpocząć swego biegu.

W skardze na postanowienie Prezesa Agencji Mienia Wojskowego skarżącą. zarzuciła naruszenia prawa tj. :

1. obrazę prawa procesowego tj. art. 147 K.p.a., poprzez jego nie zastosowanie i tym samym niewznowienie postępowania z urzędu,

2. obrazę prawa procesowego tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 144 K.p.a., poprzez nieuchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i nieorzeczenie co do istoty sprawy,

3. obrazę prawa procesowego tj. 7, 8, 12 § 1 K.p.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów przedstawionych w zażaleniu tj. naruszenia art. 147 K.p.a. i art. 23 ust. 1a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 116, poz. 1203) i tym samym nierozpoznanie istoty sprawy,

4. obrazę prawa materialnego tj. poprzez jego błędną wykładnię w wyniku utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, tj. art. 23 ust. 1a o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw, znowelizowanej ustawą z dnia 21 stycznia 2005 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 33, poz. 290) w brzmieniu z chwili śmierci jej ojca, to jest poprzez uznanie, że "przez pojęcie przebywania i korzystania z lokalu mieszkalnego należy rozumieć uprawnienie do faktycznego używania lokalu".

Wobec powyższego wniosła o:

1. orzeczenie i wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. – w razie niezastosowania się przez organ do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. - na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a.,

2. uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.,

3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według przepisów właściwych, w tym w kosztów zastępstwa procesowego,

4. zobowiązanie organu do rozpoznania zarzutów przedstawionych w zażaleniu skarżącej z dnia [...] października 2016 r. i zobowiązanie organu do wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu – na mocy art. 153 p.p.s.a.,

5. rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Prezes Agencji Mienia Wojskowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponad organ podał, że w okolicznościach sprawy skarżąca z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. domniemała istnienie zeznań uczestniczki postępowania w postępowaniu o przydział lokalu po zmarłym mężu a ojcu skarżącej, które nosiły cechy fałszu, jednak organ nie dysponuje takim dowodem, stąd powołanie się na dowód, który nie istnieje, jest przeszkodą nie tylko do stwierdzenia jego fałszywości, ale również nie może stanowić podstawy wznowieniowej. Przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. zakłada bowiem istnienie dowodu, którego fałsz należy wykazać, zatem brak przesłanki wznowieniowej również czyni niemożliwym wznowienie postępowania.

Organ podkreślił tez, że przepisy ustawy stanowiące podstawę decyzji, której uchylenia (w wyniku wznowienia postępowania) domaga się skarżącą, przestały obowiązywać z dniem 1 lipca 2010 r. – art. 7 ustawy o zmianie ustawy o zakwaterowaniu ... (Dz. U. z 2010 r., Nr 28, poz. 143). Nadto decyzja ta nie funkcjonuje już w obrocie prawnym, ponieważ przestała obowiązywać z chwilą sprzedaży lokalu, stąd też nie ma przedmiotu postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę administracji pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zakres kontroli sądu wyznacza również art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu ustalonym nowelą z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) i obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (przepisu niemającego zastosowania w niniejszej sprawie).

Istotne znaczenie dla kontroli legalności w rozpoznawanej sprawie ma również wymóg wynikający z art. 153 p.p.s.a. (cytowany także w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie i bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji w warunkach związania zarówno organu jak i sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania (przy niezmienionym stanie prawnym dotyczącym przedmiotu sprawy), wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 2055/15, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

W pierwszej kolejności wymagają zatem rozważenia kwestie powstałe na tle wykładni art. 153 p.p.s.a., przede wszystkim zakres związania organu oceną prawną i wskazaniami orzekającego uprzednio sądu administracyjnego. Obowiązująca od dnia 15 sierpnia 2015 r. zmiana tego przepisu doprecyzowała bowiem w istocie, że moc wiążąca orzeczenia wydanego w sprawie dotyczy, poza organami, wszystkich sądów (czyli również NSA), z zastrzeżeniem, że związanie to nie obowiązuje w sytuacji, gdy przepisy prawa uległy zmianie.

W związku z treścią art. 153 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym przyjmowano w orzecznictwie i literaturze bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania, który mógł być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne (zob. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX). Ocenę prawną stanowi osąd o prawnej wartości sprawy. W wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1261/10 (ONSAiWSA z 2013 r., nr 1, poz. 7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Wskazania co do dalszego postępowania są natomiast konsekwencją oceny prawnej i dotyczą sposobu procedowania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, w celu uniknięcie popełnionych błędów. Wytyczają one kierunek, w którym powinno zmierzać ponowione postępowanie, dla uniknięcia wadliwości aktu.

Sąd kontrolujący rozstrzygnięcie wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu wyrokowi oraz kontroli skarżonego rozstrzygnięcia pod kątem zastosowania się organu do wskazań co do dalszego postępowania. Zasadniczym kryterium legalności postanowienia wydanego w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania, o ile nie nastąpiła zmiana stanu prawnego.

Organ mocą ww. wyroku z dnia 11 maja 2016 r. został zobowiązany do zbadania czy w sprawie został zachowany termin do wniesienie podania o wznowienie postępowania, opartego na przesłance z art. 141 § pkt 1 K.p.a.

Celem wznowionego postępowania prowadzonego z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. jest wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Uwzględniając szerokie pojęcie dowodu, wynikające wprost z art. 75 § 1 K.p.a., fałsz dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym, jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba, że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 K.p.a. (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 798 i nast.). Dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. koniecznym jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie, których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania.

W orzecznictwie administracyjnym przyjęty jest pogląd, że sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. Wskazuje się bowiem, że wznowienie nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji. (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1991 r., sygn. akt II SA 640/91, publ. ONSA 1992/3-4/66), Co istotne, organ administracji nie może przeprowadzić takiego dowodu we własnym zakresie. Innymi słowy, organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.

Skoro brak jest potwierdzenia, że istnieje dowód fałszywy, to z całą pewnością nie można wznowić postępowania na podstawie powyżej powołanego przepisu, na co zasadnie wskazał organ. Przesłanka określona w tym przepisie zakłada istnienie dowodu, którego fałszywość trzeba udowodnić.

Zgodnie z art. 148 § 1 K.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Miarodajnym dla rozpoczęcia biegu miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia.

Nie ulega wątpliwości, że to na stronie wnoszącej podanie o wznowienie postępowania spoczywa obowiązek udowodnienia, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, tak aby możliwe było ustalenie, że podanie pozostało złożone z zachowaniem terminu jednego miesiąca od tej daty. Jeżeli z treści podania nie można ustalić tej daty, organ na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. winien wezwać do jego uzupełnienia pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Dopiero po ustaleniu daty, w której strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, organ winien przedstawić swoje stanowisko co do kwestii zachowania terminu, które to stanowisko powinien poprzeć stosowną argumentacją. Obowiązek wynikający z powołanego przepisu organ wykonał (k. 80 akt administracyjnych).

Podkreślić należy, że instytucja wznowienia postępowania nie może być jednak utożsamiana z narzędziem, które ma służyć naprawieniu każdej decyzji. Istota tej instytucji polega na tym, że wznowione zostaje postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, gdyż wystąpiły pewne, enumeratywnie wskazane przez ustawodawcę przesłanki. Jednak z całą pewnością nie należą do takich okoliczności wskazane przez skarżącą. Nie może bowiem stanowić przesłanki do wznowienia postępowania poszukiwanie przez organ dowodu, który nie istnieje. Skoro nie istnieje, to nie może być fałszywy.

Jednocześnie Sąd zwraca uwagę na fakt, o którym poinformował organ w odpowiedzi na skargę. Decyzja, której nie ma w obrocie prawnym, nie może być przedmiotem żadnego postępowania administracyjnego.

Reasumując Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu i w pełni wykonały wytyczne Sądu. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu - zaś wydane postanowienia zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 i 3 K.p.a.

Mając na powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.