Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1435/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 5-7
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. Z. i S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzją z 13 września 2021 r. znak KO.411.964-965.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku, po rozpatrzeniu odwołania K. Z. i S. Z. od decyzji Wójta Gminy Tłuchowo z dnia 29 kwietnia 2021 r. znak ORG.6220.3.2019.IS w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia – utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

A. S. wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku kurnika do ściółkowego chowu kurcząt o liczbie stanowisk do 40 000 sztuk (poniżej 160 DJP) wraz z wewnętrznymi instalacjami i infrastrukturą towarzyszącą na nieruchomości położonej w T. gmina T. działka nr ewid.[...] Do wniosku inwestor dołączył raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który w toku postępowania został uzupełniony m.in. w zakresie wariantowania przedsięwzięcia, pod kątem kumulacji oddziaływania z analogicznym przedsięwzięciem funkcjonującym na działce nr [...] a także przeanalizowania ewentualnych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem i podania sposobów ich złagodzenia.

Powyższą decyzją z 13 września 2021 r. Wójt Gminy Tłuchowo ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku inwentarskiego do chowu kurcząt brojlerów w liczbie stanowisk do 40 000 szt. wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości T., gm. T., działka nr ewid.[...] w wariancie obejmującym ogrzewanie hali produkcyjnej przy użyciu nagrzewnic gazowych. W uzasadnianiu organ opisał przebieg postępowania, w tym postępowania uzgodnieniowego i opiniującego i ogólnikowo odniósł się do okoliczności spornej inwestycji, wskazał na przyjęcie jako korzystniejszego wariantu ogrzewania budynku za pomocą 4 nagrzewnic gazowych o mocy 95 kW każda.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. Z., S. Z. i inni reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli o jej uchylenie, zarzucając nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, pominięcie stanowiska lokalnej społeczności , niekierownie się zasadami kompleksowości, zapobiegania i przezorności, brak wariantowości w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w aspekcie wariantowości odnoszącego się do kumulacji oddziaływań z istniejącym na sąsiedniej działce kurnikiem, w raporcie poszczególne źródła emisji są oceniane oddzielenie dla każdego kurnika, nieprzedstawianie wariantów przedsięwzięcia w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu, brak analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem, naruszenie prawa do nienaruszalności dóbr osobistych (jakość codziennego życia odwołujących), prawa do bezpieczeństwa oraz zapewnienie ochrony środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju oraz prawa do ochrony zdrowia, brał w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, ze z fermy nie będą dochodziły do mieszkańców hałas i odór w odczuwalnym i dokuczliwym dlań nasileniu, w sytuacji gdy teren inwestycji graniczy bezpośrednio z terenami zamieszkałymi. Nadto zarzucili naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 KPA poprzez wydanie decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności, bez podjęcia wszelkich istotnych dla należytego rozstrzygnięcia czynności, w szczególności poprzez: - dokonanie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym oceny alternatywnego wariantu przedsięwzięcia wyłącznie na podstawie raportu (wraz z wyjaśnieniami i uzupełnieniem) bez opinii biegłego, w związku z pojawiającymi się w zakresie raportu wątpliwościami oraz podnoszonymi przez strony zarzutami oraz pomimo tego, że w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, co stanowi dodatkowo naruszenie art. 84 KPA; pominięcie przy dokonywaniu oceny oddziaływania na środowisko ryzyka wystąpienia awarii przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, brak uwzględnienia w ocenie odpowiednich wymogów i programu zapobiegania tym awariom (zagrożenia pożarem, wybuchem związanym z gazem płynnym jak i emisji środków chemicznych); naruszenie art. 15 w zw. z art. 136 i. z art. 84 KPA poprzez zaniechanie należytego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez przeprowadzenie samodzielnych ustaleń faktycznych i dokonanie na ich podstawie ponownej oceny raportu, art. zaniechanie zwrócenia się do biegłego o wydanie stosownej opinii w sprawie oceny przedstawionego w raporcie alternatywnego wariantu przedsięwzięcia; naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Sądu z 16 lutego 2017 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 3078/16, a mianowicie poprzez niepowołanie biegłego w celu należytego i samodzielnego wyjaśnienia wątpliwości czy wariantowanie inwestycji w aspektach wymienionych w decyzji znalazłoby racjonalne podstawy i tym samym czy przedstawiony w raporcie wariant alternatywny jest racjonalny i spełnia wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy; naruszenie art. 82 ust. i pkt Id ustawy z 2008 r. w związku z art. 244,art. 249,art. 250 i art. 251 ustawy Prawo Ochrony Środowiska poprzez nieuwzględnienie w decyzji, a więc na etapie planowania przedsięwzięcia, zaliczonego do zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej wymogów dot. zapobiegania poważnym awariom przemysłowym (zarówno w odniesieniu do zagrożenia pożarem, wybuchem związanym z gazem płynnym jak i emisji środków chemicznych) ani też sposobu ograniczania lub minimalizacji skutków tych awarii dla ludzi i środowiska w przypadku ich zaistnienia oraz poprzez zaniechanie określenia w decyzji wymagań związanych ze zgłoszeniem zakładu stwarzającego ryzyko poważnej awarii, sporządzeniem programu zapobiegającego poważnym awariom oraz przedłożeniem tego dokumentu właściwym organom.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku wskazało treść przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247 ze zm., " u.i.o.ś"), stosowanych w sprawie oraz przebieg postępowania i zgromadzony materiał dowodowy.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu odwołania odnośnie braku wariantowości inwestycji, odnoszącej się do istniejącego już obiektu "kurnika", który należy do męża inwestorki, a także nie przedstawienia wariantów przedsięwzięcia, w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, a także braku analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. Zdaniem Kolegium znajdujący się w aktach sprawy Raport zawiera opis wariantu proponowanego przez Wnioskodawcę (pkt 7.2), a także racjonalnego wariantu alternatywnego (pkt 7.3). Wariantowanie przedsięwzięcia polega na przedstawieniu możliwych rozwiązań odnoszących się do planowanego przedsięwzięcia, niezasadnie zatem Skarżący zarzucają brak wariantowości odnoszącej się do istniejącego już "kurnika", stanowiącego własność męża Wnioskodawczyni. W tej sprawie, jako racjonalny wariant alternatywny. Wnioskodawca przedstawił wariant przedsięwzięcia, w którym zastosowano inne rozwiązanie w zakresie ogrzewania hali produkcyjnej tj. przy użyciu nagrzewnic gazowych. Analizę wpływu tego wariantu na środowisko autor Raportu przedstawił w pkt 8.4 Raportu. Z Raportu wynika, że merytorycznie zasadna jest realizacja planowanego przedsięwzięcia w wariancie alternatywnym. Odmienny system ogrzewania w tym wariancie zakłada zastosowanie 4 nagrzewnic gazowych o mocy do 95kW każda, z wyrzutniami na wysokości h=6m. Do realizacji rekomenduje się w związku tym wariant alternatywny, jako najkorzystniejszy dla środowiska i zdrowia ludzi. W ocenie autora Raportu, wariant ten zapewnia możliwie niski poziom oddziaływania na środowisko, przy umiarkowanych nakładach i spodziewanych efektach, gwarantujących zrównoważony rozwój. Potencjalne uciążliwości będą w granicach ustalonych norm i standardów. Kolegium wskazało, że ustawa nie definiuje pojęcia wariantu alternatywnego. Z literalnego rozumienia tego pojęcia należy wywieść, że jest to wariant, który może realnie i rzeczywiście zastąpić wariant inwestorski. Nie może to być zatem wariant abstrakcyjny, oderwany od realiów i uwarunkowań, w jakich będzie realizowane przedsięwzięcie. Jednocześnie warianty przedsięwzięcia, o których mowa w się. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich roląj est wskazanie alternatywnych rozwiązań. Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko. W ocenie Kolegium przedstawione w Raporcie warianty taki warunek spełniają, a jednocześnie wariant alternatywny nie odbiega od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę w stopniu, który oznaczałby zmianę tożsamości przedsięwzięcia. Innymi słowy, można uznać ten wariant za racjonalny wariant alternatywny. Kolegium wskazuje zarazem, że w obecnym stanie prawnym wariant tzw. "zerowy", czyli polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie stanowi wariantu alternatywnego w świetle dyspozycji art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. Zarzut braku takiego wariantu w Raporcie jest więc nieuprawniony.

Kolegium wskazało, że wbrew też zarzutom odwołania Raport zawiera wymaganą "analizę możliwych konfliktów społecznych związanych " (pkt 14 Raportu). Wskazując na wyniki analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko autor Raportu ocenia, że nie ma uzasadnionych podstaw do wystąpienia protestów i konfliktów społecznych. Raport odpowiada wymogom uioś oraz warunkom określonym w postanowieniu Wójta Gminy Tłuchowo. Dokument opracowany przez osobę posiadającą wymagane prawem uprawnienia dowodzi (zob. wnioski końcowe - str. 96 Raportu), iż przeprowadzona ocena oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na wykazała, że nie będzie ono źródłem uciążliwym w sposób ponadnormatywny dla żadnego z ocenianych komponentów środowiska, pod warunkiem realizacji planowanych rozwiązań, które były przedmiotem oceny tego Raportu. Skarżący, poza zgłaszanymi zarzutami nie przedstawili kontrdowodu, który podważałby prawidłowość analiz lub wniosków przedstawionych w Raporcie. Tymczasem Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań danego przedsięwzięcia. Zarzut stawiany raportowi musi być oparty na wykazaniu jego niezgodności z konkretnym przepisem, a zarzuty do merytorycznej treści tego dokumentu powinny być w sposób adekwatny dowiedzione. W badanej sprawie twierdzenia Skarżących nie są wystarczające do podważenia prawidłowości Raportu. Podważenie treści raportu nie może bowiem opierać się na zarzutach natury ogólnej czy też przypuszczeniach nie opartych na odpowiednich ocenach (badaniach) specjalistycznych. środowisko Kolegium ustaliło ponadto w oparciu o akta sprawy, że miejsce przedsięwzięcia nie jest objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (zob. informacja w pismach Wójta Gminy Tłuchowo z 05.11.2019r. o wydanie opinii do organów opiniujących). Przedłożone akta wskazują również, że w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, organ I instancji wystąpił stosownie do art. 77 ust 1 uioś do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lipnie (PPIS), Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy (RDOŚ) oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni we Włocławku o uzgodnienie (RDOŚ i PGW WP) i wyrażenie opinii (PPIS) dla realizacji planowanego przedsięwzięcia. Organy pozytywnie uzgodniły i wyraziły opinię w sprawie planowanego przedsięwzięcia, określając zarazem wymagania środowiskowe w zakresie swoich rzeczowych kompetencji (opinia PPIS z 25 sierpnia 2020r. znak N.NZ-42-9-33/3355/20; postanowienie PGW WP z 28 września 2020r. znak WA.ZZŚ.7.4360.1.11.2020.AK; postanowienie RDOŚ z 4 lutego 2021 r. znak: W00.4221.110.2020.MDI.7).

Organy uzgadniające i organ opiniujący przeanalizowały rodzaj i zakres planowanego przedsięwzięcia, przewidywane oddziaływanie na środowisko opisane w Raporcie. Postanowienia i opinia wydane przez podmioty wyspecjalizowane wskazują, że przy zastosowaniu warunków w nich określonych, oraz przy zastosowaniu rozwiązań technicznych i technologicznych określonych w Raporcie, planowane zamierzenie nie wpłynie negatywnie na środowisko oraz, że nie spowoduje zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi.

Uzgadniając realizację przedsięwzięcia RDOŚ poinformował, że opiniowanie obejmowało także wzajemne powiązania poszczególnych elementów środowiska oraz interakcje pośrednie wynikające z tych powiązań. Analiza oddziaływania na środowisko objęła efekty skumulowane, związane z potencjalną degradacją kilku elementów środowiska. RDOS przeanalizował więc ryzyko wystąpienia efektu skumulowanego oddziaływania dla przedsięwzięcia, uwzględniając, że w zasięgu oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia, na terenie działki nr ew. [...], w odległości około 120 m w kierunku północno-zachodnim, znajduje się istniejący kurnik do chowu kurcząt o liczbie stanowisk 35000 szt. Przedłożone w raporcie analizy wykazały, że nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu oraz zanieczyszczeń w powietrzu. Z uwagi na charakter, oddziaływanie zamierzenia na klimat nie będzie znaczące w skali zarówno lokalnej jak i globalnej. W związku z chowem drobiu wystąpi głównie emisja amoniaku, który nie jest gazem cieplarnianym. Poza najbardziej uciążliwym ww. gazem następuje również wydzielanie nienormowanego w powietrzu atmosferycznym metanu pochodzącego z rozkładu obornika, a także dwutlenku węgla. Z realizacją przedsięwzięcia nie jest związane wycięcie drzew i/lub krzewów. W celu zoptymalizowania przebiegu procesu technologicznego oraz zużycia materiałów i energii w budynku inwentarskim zostaną wykorzystane energooszczędne urządzenia, w tym oświetlenie. Rozwiązania projektowe będą w znacznym stopniu uwzględniać zabezpieczenie przed skutkami potencjalnych zmian warunków klimatycznych i ewentualnego wystąpienia zdarzeń ekstremalnych (takich jak np. fale upałów, długotrwałe susze, ekstremalne opady, zalewanie przez rzeki, gwałtowne burze i wiatry, fale chłodu i intensywne opady śniegu, zamarzanie i odmarzanie). Minimalne wymagania techniczne przedsięwzięcia będą wynikały z przepisów odrębnych (z uwzględnieniem dodatkowych wymagań dla budowli rolniczych). Teren, na którym przewidziano realizację inwestycji nie jest położony na obszarze zagrożonym powodzią lub obszarze charakteryzującym się ryzykiem wystąpienia powodzi, a także zagrożonym ruchami masowymi ziemi powodującymi osuwiska, nie przewiduje się, zatem działań adaptacyjnych w przedmiotowym zakresie. Odnośnie ryzyka wystąpienia poważnej awarii, zaznaczono, że przedsięwzięcie nie będzie realizowane na terenie zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej oraz zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, w myśl rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie rodzajów i ilości znajdujących się w zakładzie substancji niebezpiecznych, decydujących o zaliczeniu zakładu do zakładu o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 138 j.t). Z analiz wynika, że woda na potrzeby przedsięwzięcia dostarczona zostanie z gminnej sieci wodociągowej i wykorzystywana cele technologiczne, socjalno-bytowe pracowników fermy. Powstałe ścieki socjalno - bytowe przewiduje się skierować do szczelnego zbiornika bezodpływowo, a następnie wozem asenizacyjnym wywozić do oczyszczalni ścieków. Powstające ścieki będą gromadzone w planowanych 4 szt. zbiorników szczelnych o pojemności ok. 4 m3 i wywożone do oczyszczalni ścieków. Na terenie przedsięwzięcia, zgodnie ze wskaźnikami zawartymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia "Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu" (Dz. U. z 2020 r., póz. 243), w ciągu roku powstawać będzie 470 Mg obornika, o zawartości azotu na poziomie 11 609 kg. Do zagospodarowania nawozu niezbędny jest areał 48,5 ha. Obornik nie będzie magazynowany na terenie fermy. Po każdym cyklu produkcyjnym zostanie przekazany do biogazowni. W celu ochrony gruntu, wód gruntowych i podziemnych projektowany budynek inwentarski posadowiony zostanie na szczelnych fundamentach zabezpieczających przed przenikaniem zanieczyszczeń do gruntu. Prowadzony w gospodarstwie chów drobiu będzie odbywał się wyłącznie w obrębie zamkniętego kurnika. Przewiduje się, że omawiane zamierzenia nie powinno wpłynąć negatywnie na obecnie występujący stan ekologiczny JCWP i cele środowiskowe wskazane w ww. Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły.

Także pozostałe warunku zostaną zachowane i nie nastąpi degradacja środowiska. Kolegium wskazało, że RDOŚ w swoim postanowieniu zwrócił też uwagę na istotną kwestię, że w obecnym stanie prawnym nie istnieją przepisy warunkujące minimalną odległość ferm zwierzęcych od siedzib ludzkich, a także nie wprowadzono uregulowań prawnych w zakresie dopuszczalnych norm substancji odorotwórczych w powietrzu atmosferycznym. Inwestor zobligowany jest natomiast do przestrzegania obowiązujących standardów jakości powietrza określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16 póz. 87) oraz rozporządzeniu 13 m. 1 Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r. póz. 1031). W tej sprawie analiza przedłożonej dokumentacji wykazała, że dotrzymane zostaną standardy jakości powietrza, a zamierzenie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa oraz zachowane zastaną standardy jakości środowiska. Wymienione wyżej uzgodnienia i opinia, jako wydawane przez organy wyspecjalizowane, stanowią istotny materiał sprawy, wskazujący na brak zagrożenia dla środowiska oraz brak oddziaływania negatywnego przekraczającego określone prawnie normy i standardy. Powyższe ustalenia nie dają więc podstaw do odmowy wydania decyzji.

W dalszej części uzasadnienie organ odwoławczy nie podzielił jako zasadnych pozostałych zarzutów odwołania.

K. Z. i S. Z., w skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarzucili:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, pominięcie wyjaśnień lokalnej społeczności i kluczowych kwestii, które zostały podnoszone, niekierowanie się przez organ zasadami: kompleksowości, zapobiegania i przezorności, niewyjaśnienie istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na ustaleniu, że nieruchomość należąca do skarżących znajduje się w odległości 100 m od granic terenu planowanego przedsięwzięcia, na tej działce ma powstać budynek mieszkalny, zminimalizowanie, faktu, iż przedsięwzięcie jest drugą inwestycją w bezpośrednim sąsiedztwie stron, co się wiąże z faktem, iż przekroczone zostaną standardy jakości środowiska w zakresie hałasu i odorów i winno się wziąć pod rozwagę, aby inwestycja powstała w odległości przynajmniej 200 m od granic terenu planowanego przedsięwzięcia.

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy organ odwoławczy winien był uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

- naruszenie art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1b u.u.i.ś. poprzez jego błędne zastosowanie, gdyż chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy. Wskazali, że skoro decyzja środowiskowa jest decyzją pierwszą w szeregu decyzji inwestycyjnych, należy wtedy przyjmować najszerszy krąg postępowania (badając oddziaływania każde, nawet nie ponadnormatywne), a także fakt, iż planowana realizacja przedsięwzięcia znacząco oddziałującego na środowisko zaburzy skarżącym ich przyszłe plany inwestycyjne w postaci budowy budynku mieszkalnego w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji, w tym także nieskonkretyzowanych innych zamierzeniach inwestycyjnych.

Mając to na uwadze skarżący wnieśli na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a - c i pkt 3 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz na podst. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. o wznowienie postępowania, z uwagi na decyzję Wójta Gminy Tłuchowo z dnia 16.11.2017 o warunkach zabudowy ORG.6730.20.2017 gdyż zaczynają realizację budowy nieruchomości mieszkalnej, która będzie w bezpośrednim sąsiedztwie dwóch kurników.

W uzasadnieniu skarżący powołali się na okoliczność, że w toku postępowania środowiskowego zgłaszanych było wiele protestów społeczności lokalnej wobec planowanej inwestycji polegającej na budowie na działce nr [...] w miejscowości T. budynku inwentarskiego do chowu drobiu (brojlerów) o liczbie stanowisk do 40.000 zł wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą. Winno być to przesłanką do należytego zbadania stanu faktycznego sprawy i kluczowych w niej kwestii kumulacji oddziaływań negatywnych dla środowisko w szczególności w zakresie hałasu i odoru. Zdaniem skarżących organ nie wziął pod uwagę istniejącej na sąsiedniej działce już inwestycji tego samego typu, prowadzonej przez męża wnioskodawczyni i kumulacji negatywnych oddziaływań. Dwa obiekty powodują, iż teren zaczyna pełnić funkcję przemysłową, a nie agroturystyczną i siedliskową, sąsiadujące tereny tracą na wartości z powodu hałasu, odoru spowodowanego poziomem amoniaku i siarkowodoru w powietrzu, a także ciśnienie wody w zabudowach okolicznych mieszkańców spada bardzo znacznie już teraz kiedy funkcjonuje jedno takie przedsięwzięcie. Organ nie uwzględnił także planowanej przez skarżących na sąsiedniej działce zabudowy mieszkalnej, na która mają już wydana decyzję o warunkach zabudowy.

Zdaniem skarżących brak aktualnego planu zagospodarowania terenu, nie zwalnia organu administracji od obowiązku podejmowania działań planistycznych, a także do rozstrzygania indywidualnych spraw z zakresu warunków zabudowy zgodnie z ogólnymi przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz biorąc pod uwagę potrzeby lokalnej społeczności. W związku z powyższym trzeba wziąć pod uwagę, interes prawny właścicieli nieruchomości, gdyż dotknięci będziemy skutkami w postaci ponadnormatywnego hałasu i odoru, sąsiedztwa dwóch ferm z czym wiąże się spotęgowanie negatywnych skutków inwestycji, co daje podstawy materialnoprawne do wyprowadzenia interesu prawnego Jednostek, których stwierdzone zagrożenia dotyczą, a które podlegają szczególnej ochronie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym SKO orzekło jako organ odwoławczy, było ustalenie na podstawie art. 71 ust.1 ust.2 pkt 1 i nast. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach środowiskowych, uwarunkowań dla przedsięwzięcia, polegającego na budowie budynku inwentarskiego do chowu drobiu brojlera kurzego o obsadzie do 40000 szt. (160 DJP) o pow. ok. 2124 m2, budowie 2 silosów paszowych o pojemności ok 17,5 Mg, 2 naziemnych zbiorników magazynowych gazu płynnego propan o pojemności 6400 dm3 każdy, zbiornika bezodpływowego na ścieki socjalno-bytowe o pojemności 4 m3, 4 zbiorników bezodpływowych na ścieki przemysłowe o pojemności po 4 m3 każdy z nich, dróg utwardzeń, dróg wewnętrznych i placów manewrowych na działce rolnej o nr ew. [...] o pow. 1,01 ha w miejscowości T., gmina T. (vide Charakterystyka przedsięwzięcia – załącznik do decyzji I instancji).

Stosownie do regulacji art. 59 ust. 7 ww. ustawy, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; bądź 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy. Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 63 ust. 1 u.i.o.ś.), Postanowienie, o którym mowa w art. 63 właściwy organ wydaje po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska i właściwego inspektora sanitarnego (art. 64 u.i.o.ś.).

Zasadnie na podstawie oceny zgromadzonego materiału dowodowego i podanych przez inwestorkę parametrów przedsięwzięcia organy administracji stwierdziły, że planowane przedsięwzięcie należy zaliczyć do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 37 lit. d i pkt 104 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839), które ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Przedsięwzięcie obejmuje bowiem chów zwierząt inny niż wymieniony w pkt 103 w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP i mniejszej niż 210 DJP – a działalność będzie prowadzona w odległości mniejszej niż 210 m od terenów zrealizowanego przedsięwzięcia chowu lub hodowli zwierząt innych niż norki, w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP. Nadto obejmuje instalację do naziemnego magazynowania gazów łatwopalnych - inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 22, z wyłączeniem instalacji do magazynowania paliw wykorzystywanych na potrzeby gospodarstw domowych, zbiorników na gaz płynny o łącznej pojemności nie większej niż 10 m3 oraz zbiorników na olej o łącznej pojemności nie większej niż 3 m3, a także niezwiązanych z dystrybucją instalacji do magazynowania stałych surowców energetycznych;

Niesporne w sprawie pozostaje, że postanowieniem Wójta z 30 grudnia 2019 r. został nałożony na inwestorkę obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w tym sporządzenia raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

Przedłożony przez inwestora raport oddziaływania na środowisko, uzupełniany i wyjaśniany na wezwanie organów współdziałających, w szczególności w zakresie wariantowości i ustalenia granicznych obszarów negatywnego oddziaływania wraz ze skumulowaniem oddziaływania z pobliską inwestycją prowadzoną przez męża inwestorki, został ostatecznie, mimo ujawnionych wątpliwości wobec braku znormowanych metod badania uciążliwości tego typu inwestycji - pozytywnie zaopiniowany przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Planowane przedsięwzięcie z uwzględnieniem raportu oddziaływania na środowisko sporządzonym przez A. K. w kwietniu 2020 r., uzupełnionym pismami z 26 października i 23 grudnia 2020 r., w wariancie obejmującym ogrzewanie hali produkcyjnej pry użyciu nagrzewnic gazowych, uzyskało ostatecznie pozytywne uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony środowiska w Bydgoszczy postanowieniem z 5 lutego 2021 r. ( WOO.4221.110.2020.MD1.7).

W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu istotne i pierwszorzędne znaczenie, wobec treści zarzutów skargi, ma niepodniesienia w niej kwestia ustaleń raportu w zakresie przedstawionych w nim wariantów realizacji przedmiotowej inwestycji, w tym zaproponowany przez wnioskodawcę wariant alternatywny.

W tym miejscu wskazać należy, że obligatoryjną treść raportu określa art. 66 ustawy. Jego istotną część stanowi właśnie zagadnienie wariantowania planowanej inwestycji, do czego odnoszą się w szczególności przepisy art. 66 ust. 1 pkt 5-7. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać zatem w tym zakresie:

5) opis analizowanych wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:

a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,

b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska,

-wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

6) określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej i budowlanej, na klimat, w tym emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, także wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego,

6a) porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na:

a) ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze,

b) powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, i krajobraz,

c) dobra materialne,

d) zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków,

e) formy ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w tym na cele i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000, oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych,

f) elementy wymienione w art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. b, jeżeli zostały uwzględnione w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub jeżeli są wymagane przez właściwy organ,

g) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-f;

7) uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, z uwzględnieniem informacji, o których mowa w pkt 6 i 6a;

Z powyższej regulacji wynika, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to po pierwsze, wariant proponowany przez wnioskodawcę, po drugie racjonalny wariant alternatywny, po trzecie wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru. Raport musi także określać przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6). Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedstawienie minimum trzech wariantów pozwala na utworzenie siatki porównawczej, na gruncie której organ weryfikuje proponowany wariant, który może być zaakceptowany przez niego. Wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ilość wymaganych do przedstawienia w raporcie wariantów realizacji przedsięwzięcia nie zależy zatem od woli i uznania, a także oceny inwestora. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej (por. wyroki NSA: z 17 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 813/16; z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 89/16, z 20 kwietnia 2021 r. sygn. III OSK 376/21 publ.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich kluczową rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić środowisko w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty powinny odwoływać się do różnych kryteriów realizacji przedsięwzięcia takich jak: czynniki społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, przestrzenne zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, ale nigdy nie może być tożsamy z wariantem alternatywnym. W takiej bowiem sytuacji nie ma żadnego wyboru - żadnej alternatywy. Wobec tego brak przedstawienia innego możliwego do realizacji rozwiązania funkcjonowania danego przedsięwzięcia, które stanowiłoby racjonalny wariant alternatywny musi oznaczać, że raport nie może być uznany za spełniający wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. i z tego powodu nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przy czym podkreślana przez ustawodawcę "racjonalność" wariantów oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez wnioskodawcę.

Bezsprzecznie wariant racjonalny nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, teoretycznego czy też pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia takiego samego w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1871/17). "Alternatywność" oznacza bowiem, że wariant ten musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. "Alternatywność" wymaga, co do zasady, zaproponowania wariantu różnego pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Należy bowiem podkreślić, że na gruncie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy do organu. Aby to było możliwe konieczne jest szczegółowe opisanie w raporcie nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, który może być tożsamy z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, ale i racjonalnego wariantu alternatywnego, tak aby organ mógł sam dokonać porównania, a nawet wyboru innego niż zaproponowany przez inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia. Powyższe wynika wprost z art. 81 ust. 1 u.i.o.ś., który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Należy mieć przy tym na względzie, że środowisko stanowi dobro publiczne, natomiast jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany (por. wyrok WSA w Poznaniu z 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 190/14, www.nsa.gov.pl). Zatem brak w raporcie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego musi być uznane za wadę pozbawiającą raportu przydatności dla postępowania. W przypadku zaś oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym raporcie za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że racjonalnym wariantem alternatywnym dla planowanego przedsięwzięcia nie może być wariant polegający tylko na zmianie sposobu ogrzewania pomieszczeń kurników. Rozwiązanie, które inwestor wskazał jako wariant alternatywny dla proponowanego przez siebie wariantu, jest w istocie inną wersją wariantu inwestorskiego, różniącą się jedynie rozwiązaniem w zakresie systemu grzewczego. W wariancie "alternatywnym" zaproponowano realizację przedsięwzięcia w tym samym miejscu i w tych samych rozmiarach, co w wariancie inwestorskim, a oba warianty praktycznie nie różnią się od siebie pod względem technologicznym. W raporcie powołano się również na niedopuszczalny wariant "niepodejmowania przedsięwzięcia"

Z treści raportu wynika (pkt 7 str. 32 i nast.), że wariant alternatywny względem inwestorskiego jest wariantem technologicznym, zamierzenie inwestycyjne oraz jego wielkość nie ulega zmianie, a wariantowaniu podlega sposób wytwarzania energii niezbędnej do ogrzania pomieszczeń inwentarskich. Przy czym także sposób uwzględnienia wariantowania również nie odpowiada wymogom powyższych przepisów. Ujęty jest w raporcie celowo w sposób rozproszony i niepełny. W wariancie inwestorskim kurniki ogrzewane będą za pomocą kotłowni węglowej, natomiast w wariancie alternatywnym za pomocą gazu płynnego. Przy czym wykorzystanie węgla, jak wynika z raportu, pociągnie za sobą zwiększenie szkodliwych emisji do środowiska z energetycznego spalania paliw, co zostało udokumentowane stosownymi obliczeniami. Wariant "alternatywny" zmienia zatem sposób oddziaływania inwestycji na środowisko jedynie w aspekcie paliwa użytego do ogrzewania. W uzupełnieniu raportu nadto jego autor wskazuje na zwiększenie emisji tlenków azotu ze spalania gazu przy zastosowaniu alternatywnego sposobu ogrzewania – nagrzewnicami gazowymi. Proponowany jako alternatywny wariant nie zawiera żadnych alternatywnych rozwiązań technologicznych związanych z planowaną fermą drobiu – czyli przemysłowym chowem. Autor raportu świadomie balansując na kryteriach granicznych przedsięwzięcia, w istocie ogranicza się do polemiki z zastrzeżeniami organu uzgadniającego. Tymczasem w przypadku omawianej inwestycji to nie instalacja grzewcza jest jedynym i głównym emitentem oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Jak wynika z treści raportu i decyzji organów obu instancji źródłami emisji zanieczyszczeń będą również systemy wentylacyjne w obiektach inwentarskich, którymi odprowadzane będą zanieczyszczenia pochodzące z procesów chowu brojlerów, głównie substancje odorotwórcze, powstające w wyniku rozkładu produktów przemiany materii tych zwierząt. Ponadto podobnie jak emisja substancji do atmosfery, stale towarzyszącym odziaływaniem tej hodowli drobiu na środowisko będzie hałas, którego źródłem będzie nie tylko ruch kołowy różnych pojazdów obsługujących fermę drobiu, ale również wentylacja w postaci wentylatorów dachowych i ściennych. Dodatkowo zachodzi kumulacja oddziaływań z inwestycją tego samego rodzaju na działce nr [...] (kurnik do chowu kurcząt o liczbie stanowisk 35 000 sztuk) zrealizowaną w odległości mniejszej około 120 m, prowadzoną przez męża wnioskodawczyni.

Zgodzić się wobec tego należy ze stroną skarżącą, co znajduje potwierdzenie w głównym źródle protestów społecznych zgłaszanych w toku postępowania administracyjnego, że największe oddziaływanie wiąże się z odorem emitowanym przez kompleks kurników, a także pomiotem kurzym (odchody kurze), gnojowicą, zwierzętami padłymi lub ubitymi.

W tym zakresie wariant alternatywny nie jest żadną alternatywą dla wariantu inwestorskiego i ma charakter pozorny. W rozpoznawanej sprawie proponowane rozwiązania z technicznego punktu widzenia niewiele różnią się od siebie. Z powyższych względów nie można zgodzić ze stanowiskiem organów, że inwestor przedstawił trzy warianty planowanego przedsięwzięcia. W istocie przedstawiono jedynie wariant inwestorski, ponieważ nie ma opisu racjonalnego wariantu alternatywnego, ani wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Wskazać należy, że opis wariantów przedsięwzięcia musi znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym postępowania w ten sposób, aby spełniał wymagania określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. Wszystkie rzeczywiste i odrębne warianty powinny zawierać analizę oddziaływania na poszczególne elementy środowiska z uwzględnieniem zasady kompleksowości ochrony środowiska określonej w art. 5 p.o.ś. Należy także pamiętać, że uwarunkowania środowiskowe nie są jedynymi, które mogą przesądzać o ostatecznym wyborze wariantu przewidzianego do realizacji. Zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju w opisie, a następnie w analizie wariantów należy uwzględnić kwestie: ekonomiczne, społeczne, techniczne, i prawne. Zasadnie zwracają na to uwagę skarżący.

W raporcie powinno znaleźć się wskazanie głównych przyczyn dokonanego wyboru wszystkich wariantów, z uwzględnieniem skutków dla środowiska. Każdy z wariantów powinien zawierać opis aspektów środowiska, które mogą być znacząco dotknięte skutkami realizacji przedsięwzięcia, obejmujący w szczególności populację, faunę, florę, glebę, wodę, powietrze, czynniki klimatyczne, aktywa materialne, łącznie z dziedzictwem architektonicznym i archeologicznym, krajobrazem oraz wzajemne relacje pomiędzy powyższymi elementami. Wariantowanie przedsięwzięcia nie może sprowadzać się jedynie do przedstawiania wariantów związanych z minimalną, uwzględniając charakter i skalę przedsięwzięcia, różnicą technologiczną, tak jak w badanej sprawie. Wariantowanie dotyczy w szczególności: odmiennej lokalizacji przedsięwzięcia, stosowania różnych technologii, odpowiednio różnej skali przedsięwzięcia, rozwiązań technicznych, harmonogramu, organizacji prac związanych z realizacją i funkcjonowaniem przedsięwzięcia.

W rezultacie nie było również możliwości dokonania rzeczywistej oceny, który z wariantów jest najkorzystniejszy dla środowiska. Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko wyrażone wielokrotnie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, że tego typu "wariantowość" jak przedstawiona w raporcie oddziaływania na środowisko sporządzonym w niniejszej sprawie, ma jedynie charakter pozorny (por. wyroki NSA z 21 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1871/17, z 14 stycznia 2020 r. sygn. II OSK 507/18, z 20 kwietnia 2021 r. sygn. III OSK 376/21, WSA w Gorzowie Wlkp. Z 22 sierpnia 2018 r. sygn. II SA/Go 229/18, WSA w Warszawie z 19 października 2020 r. sygn. IV SA/Wa 895/20 i z 10 listopada 2021 r. sygn. 762/21). W tej sprawie nie można mówić wobec tego o określeniu przewidywanego oddziaływania na środowisko wariantów, o których mowa a wart. 66 ust.1 pkt 5 ustawy środowiskowej.

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia, czy wnioskodawca ma możliwości techniczne i ekonomiczne by zrealizować inwestycję w innej lokalizacji. Inwestor mający tytuł prawny do nieruchomości może bowiem realizować swoje zamierzenia wg swojego uznania, pod warunkiem zgodności planowanej inwestycji z przepisami prawa.

Odnosząc powyższe do pozytywnego uzgodnienia RDOŚ oraz opinii PPIS organów specjalistycznych dla tak wadliwego raportu należy stwierdzić, że wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się jedynie w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego oraz w niedopuszczalności określenia w decyzji pozytywnej warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający. Natomiast pozytywne stanowisko organu uzgadniającego nie obliguje automatycznie organu prowadzącego postępowanie główne, w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli ten ostatni organ z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego. Dodatkowego wsparcia dla tej tezy należy upatrywać w trafnym poglądzie doktryny, iż organ występujący o uzgodnienie powinien za każdym razem dokonywać weryfikacji stanowiska organu współdziałającego, gdyż to on ponosi ostateczną odpowiedzialność za końcowy wynik postępowania, a zatem również za warunki przedsięwzięcia określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (tak K. Gruszecki, Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, Wrocław 2009, s. 229; tak też wyrok WSA w Poznaniu z 21 października 2010 r., II SA/Po 411/10, CBOSA, wyrok WSA z 20 kwietnia 2021 r. sygn. III OSK 376/21).

Konkludując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. nie dokonały prawidłowej i wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wadliwie zaakceptowały raport oddziaływania na środowisko niespełniający wymogów art. 66 ust. 1 pkt 5-7 ustawy środowiskowej. W konsekwencji błędnie uznały, ze raport zawiera wszystkie i prawidłowo uzasadnione warianty, o której mowa w tych przepisach, w szczególności racjonalny wariant alternatywny i racjonalny wariant najkorzystniejszy Tymczasem wskazany przez inwestora jako racjonalny wariant alternatywny stanowi wariant pozorny a z uwagi na okoliczność, iż wariantowość przedstawionych w raportach rozwiązań nie może mieć charakteru pozornego, stanowisko organów obu instancji w powyższym zakresie, uznać należy za naruszające prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym uznać należy, iż opracowany dla spornej inwestycji raport o jej oddziaływaniu na środowisko nie spełnia wymogów z art. 66 ust. 1 pkt 5-7 u.i.o.ś.

Wykazana nieprawidłowość raportu przesądziła o uwzględnieniu skargi, co w konsekwencji przełożyło się na wskazanie, że w sprawie nie doszło do wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, a zatem kwalifikującego ją do ostatecznego rozstrzygnięcia. Raport powinien ściśle odpowiadać treści art. 66 ust. 1 ustawy o informacji i być wszechstronnie przeanalizowany przez organ decyzyjny, zaś pojawienie się wątpliwości - co do jego kompletności czy rzetelności ocen w nim przedstawionych – powinno być asumptem do uzupełnienia materiału dowodowego.

Stwierdzone przez Sąd z urzędu uchybienie jest na tyle istotne, że skutkowało uwzględnieniem skargi. Zarzuty skargi są zasadne zakresie odnoszącym się do naruszenia norm procesowych poprzez niedostateczne uwzględnienie konieczności realizacji zasady prawdy obiektywnej, co było konsekwencją naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego. Na tym etapie zatem przedwczesne byłoby wypowiadanie się co do ewentualnych okoliczności, które będą przedmiotem ponownej całościowej analizy w ponownie prowadzonym postępowaniu. Nie można jednak w okolicznościach niniejszej sprawy uznać skuteczne tych argumentów skargi, które odnoszą możliwość wydania decyzji środowiskowej dla planowanego przedsięwzięcia związanego z produkcja rolniczą, na gruncie rolnym od konfrontacji z wydaną wcześniej na rzecz skarżących decyzją o ustaleniu warunków zabudowy dla działki nr [...] w miejscowości T. (dołączona do skargi decyzja Wójta Gminy Tłuchowo z 16 listopada 2017 r.). Po pierwsze należy wskazać, że decyzja ta dotyczy warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym: budowa budynku mieszkalnego. Decyzja ta jako wydana na wstępie procesu inwestycyjnego niemal 4 lata przed wydaniem skarżonej decyzji, nie zmieniła zatem w jakikolwiek sposób rolniczego charakteru tej zabudowy, który oczywiście może także obejmować dom mieszkalny (siedlisko) rolnika prowadzącego rodzinne gospodarstwo. Podkreślenia wymaga, że w przypadku zabudowy zagrodowej nie jest wymagane spełnienie tzw. zasady dobrego sąsiedztwa, określonej w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie wynika z akt sprawy ani skargi, aby inwestycja ta została już zrealizowana. Nie jest obowiązkiem wnioskodawcy, przy planowaniu wykorzystania i zagospodarowania własnej nieruchomości, uwzględniać dopiero przyszłych zamiarów zabudowy i zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej. Jak już wskazano zabudowa zagrodowa nie sprzeciwia się samoistnie realizacji w sąsiedztwie takiego zamierzenia jak ferma drobiu. Tym samym nie pozostaje to w sprzeczności, co do zasady, z rolniczym wykorzystaniem działki nr [...]. Późniejsze wydanie decyzji środowiskowej dla sąsiedniej nieruchomości nie czyni niewykonalną uprzedniej decyzji o warunkach zabudowy, nie stanowi żadnej z przesłanek wznowienia określonych w art. 145 k.p.a. Odrębną kwestią pozostają oczywiście zagadnienie skali i przemysłowego charakteru planowanego przedsięwzięcia, tym bardziej uwzględniając zrealizowane przedsięwzięcie tego samego typu, co już podlega jednak ocenie i uwzględnieniu w ramach postępowania w sprawie oceny oddziaływania konkretnego przedsięwzięcia na środowisko, z zapewnieniem udziału społeczeństwa.

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

W tym stanie rzeczy, Sąd uwzględnił skargę i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji . O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.