Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 988/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. I SA/Wa 982/18 w sprawie ze skargi A. S. i G. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 982/18, oddalił skargę A. S. i G. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z [...] marca 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "organ" / "Minister") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm. - dalej jako "k.p.a.") oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z [...] lipca 2017 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] listopada 1996 r., znak: [...]. Decyzją tą na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm. - dalej jako "ustawa") stwierdzono nabycie przez Gminę T. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości objętej KW nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków w obrębie N. jako działki nr [...], [...], [...].

W uzasadnieniu wskazano, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1996 r. wystąpili A. S. i G. S. powołując się na nieważność orzeczenia Wojewody [...] z [...] marca 1949 r. nr [...] potwierdzoną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012 r. znak: [...]. Odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1996 r. Minister wyjaśnił zasady i przesłanki postępowania prowadzonego na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. - akcentując, że jest to nadzwyczajny tryb postępowania i stanowi wyłom od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady stabilności decyzji. Dalej organ przywołał brzmienie art. 5 ust. 1 ustawy z stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1996 r. i podał, że stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] marca 1949 r. (uznającego te nieruchomości za podlegające przejęciu na cele reformy rolnej) nie ma znaczenia dla wyniku sprawy gdyż przesłanką ww. decyzji komunalizacyjnej było oparte na innym akcie prawnym ustalenie, że w dacie 27 maja 1990 r. właścicielem ww. nieruchomości był Skarb Państwa. W tym zakresie Minister ustalił, iż podstawę wpisu w dziale II kw nr [...] ([...]) jako właściciela Skarbu Państwa stanowiło wiążące orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w L. z [...] maja 1959 r. znak: [...], mocą którego przejęto na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomość rolną małżonków N. i M. S. położoną we wsi N., o powierzchni 10,08 ha; a nie wyeliminowane z obrotu orzeczenie z 1949 r.

Organ podniósł także, że wskutek wydania decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1996 r., w dniu 14 grudnia 1998 r. działki o numerach [...], [...] i [...] zostały odłączone od księgi wieczystej nr [...] i dołączone do księgi wieczystej nr [...], urządzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Gminy T. i umową z 18 stycznia 2000 r. nr [...] zostały oddane w nieodpłatne użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców na 99 lat. Aktualnie w księdze wieczystej nr [...] jako właściciel figuruje Gmina T. zaś jako wieczysty użytkownik gruntu Polski Związek Działkowców. W konsekwencji Minister przyjął, że decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 1996 r. znak: [...], nie jest obarczona żadną z enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. wad, w związku z czym nie zachodzi podstawa do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. S. i G. S., zarzucając:

1. naruszenie art. 7, 8 i 77 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku prawidłowego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, braku uwzględnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, które doprowadziło do błędnych ustaleń w postaci przyjęcia, że bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2012 r. stwierdził nieważność orzeczenia Wojewody [...] z [...] marca 1949 r., zaś jedynym aktem mającym znaczenie dla ustaleń w zakresie prawa własności Skarbu Państwa co do działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...], [...], [...], 27 maja 1990 r. było orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w L. z [...] maja 1959 r.,

2. naruszenie art. 156 § 1 k.p.a. przez jego niewłaściwą wykładnię prowadzącą do uznania, że dla oceny przesłanki rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1996 r. bez znaczenia pozostaje fakt, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2012 r. stwierdził nieważność orzeczenia Wojewody [...] z [...] marca 1949 r.,

3. naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów numerami działek [...], [...], [...] stanowiła 27 maja 1990 r. mienie Skarbu Państwa, zaś decydujące znaczenie w tym zakresie ma orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w L. z [...] maja 1959 r., stanowiące podstawę wpisu prawa własności w księdze wieczystej, a nie wcześniej wydane w tym przedmiocie orzeczenie Wojewody [...] z [...] marca 1949 r., które faktycznie skutkowało przejęciem majątku na własność Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja komunalizacyjna z 1996 r. została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. W myśl tego przepisu nabycie przez właściwe gminy mienia ogólnonarodowego następowało w odniesieniu do mienia Skarbu Państwa należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone wyżej pełniły funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. Oznacza to, że warunkiem nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy było ustalenie, czy nieruchomość taka 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, a co za tym idzie, czy istniała podstawa faktyczna do wydania przez Wojewodę [...] decyzji z [...] listopada 1996 r.

Sąd w następnej kolejności odniósł się do opinii skarżących, że podstawą dla decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z 1996 roku było orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 r., a które wobec stwierdzenia jego nieważności ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r., zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, a więc nie wywołuje jakichkolwiek skutków prawnych. Zdaniem Sądu stanowisko to jest błędne, ponieważ niezależnie od wyeliminowanego z obrotu orzeczenia z 1949 r. - prawo własności Skarbu Państwa do spornej nieruchomości zostało ustanowione na skutek późniejszego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z [...] maja 1959 r. i to ostatnie orzeczenie stanowiło podstawę przejścia prawa własności, a w konsekwencji i podstawę wpisu Skarbu Państwa jako właściciela do księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości.

Wobec niewyeliminowania z obrotu ww. orzeczenia z 1959 r. Sąd pierwszej instancji nie podzielił także zarzutu skarżących, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji Ministra "zostały pominięte wszystkie inne okoliczności", które powinny doprowadzić do odmiennych ustaleń. Sąd wyjaśnił, że wbrew zarzutom skargi - okoliczność, że na skutek wydania [...] marca 1949 r. orzeczenia o uznaniu nieruchomości za podlegającą przejęciu na potrzeby reformy rolnej doszło do faktycznego przejęcia majątku na rzecz Skarbu Państwa – nie miała znaczenia w sprawie, gdyż istotne dla wyniku sprawy prawo własności Skarbu Państwa powstało na skutek przywołanego wyżej orzeczenia z [...] maja 1959 r. o przejęciu tego majątku bez odszkodowania. W konsekwencji za nieuzasadniony uznano zarzut, iż ww. późniejsze orzeczenie z [...] maja 1959 r. miało, jak wynika ze skargi, "wyłącznie charakter wtórny, który nie tworzył po stronie Skarbu Państwa żadnych nowych uprawnień, w szczególności w zakresie prawa własności, a został wydany zapewne wyłącznie w celu rozstrzygnięcia kwestii ewentualnego odszkodowania za przejęty wcześniej majątek".

Sąd stwierdził także, że argumenty skarżących podnoszących, że decyzja komunalizacyjna z [...] listopada 1996 r. jest decyzją zależną od orzeczenia z [...] marca 1949 r. byłyby uzasadniony jedynie wówczas, gdyby w międzyczasie nie zapadła decyzja z 1959 r. W okolicznościach kontrolowanej sprawy to ta ostatnia jest decyzją, od wadliwości której zależna jest prawidłowość decyzji komunalizacyjnej. W tej sytuacji Sąd ocenił, że brak było podstaw do stwierdzenia, że wydanie decyzji komunalizacyjnej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło ani do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7, 8 i 77 k.p.a., ani też przywołanych w niej przepisów prawa materialnego. Minister prawidłowo zastosował art. 156 § 2 k.p.a., a swoje stanowisko uzasadnił stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Orzeczenie z 1959 r. zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) i miało charakter konstytutywny. Uprzednie faktyczne przejecie ww. nieruchomości nie miało znaczenia dla wyniku sprawy, której przedmiotem był zarzut rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji komunalizacyjnej. Przy postawieniu zarzutu braku przymiotu właściciela po stronie Skarbu Państwa wadliwość tej ostatniej decyzji nie została w ogóle potwierdzona w toku kontrolowanego postępowania, a tym bardziej w ramach zarzutu określonego w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. S., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie, co skutkowało nieuwzględnieniem skargi, pomimo że istniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2018 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2017 r. i stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] listopada 1996 r.,

2) art. 145 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 232 k.c. przez ich pominięcie w wyniku czego został usankcjonowany stan prawny oczywiście niezgodny z przepisami prawa cywilnego, bowiem w chwili obecnej w księdze wieczystej nr [...] mimo iż wpisani są w dziale II jako właściciele osoby fizyczne, to jako użytkownik wieczysty figuruje tam Polski Związek Działkowców, co jest oczywiście niezgodne z art. 232 k.c.,

3) art. 1 Protokołu nr 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wskutek jego niezastosowania, a przez to pozbawienie skarżących będących właścicielami nieruchomości prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania efektywnego korzystania z nieruchomości, której jest właścicielem i uregulowania jej stanu prawnego,

4) art. 2 Konstytucji RP poprzez pominięcie stanowiska zawartego w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2300/15 oraz stanowiska zawartego w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w B. II Wydział Cywilny Odwoławczy z [...] czerwca 2016 r., sygn. akt [...], a także poprzez usankcjonowanie stanu prawnego niezgodnego z przepisami prawa, podczas gdy z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasada bezpieczeństwa prawnego, które przemawiają za stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] listopada 1996r.,

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a".), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Kwestionowane w sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, mającego na celu kontrolę prawidłowości decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1996 r., znak: [...] wydanej w postępowaniu zwykłym i korzystającej z przymiotu ostateczności.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną. Organ nie może rozpatrywać więc sprawy co do jej istoty, w jej całokształcie w zakresie różnych wątków z nią związanych. W postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej organ ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ustalenie, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania "nieważnościowego" odpowiada prawdzie w świetle istniejącego w sprawie materiału dowodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 845/06, Lex nr 344539), dlatego w takim postępowaniu nie ma możliwości poszerzania materiału dowodowego sprawy.

Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, którą rozważano w stanie faktycznym sprawy była przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Przesłanka rażącego naruszenia prawa nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie i piśmiennictwie kształtuje się ostatnio jednolite stanowisko, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Konieczne jest także, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 k.p.a.

Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie organ wyjaśnił sprawę do rozstrzygnięcia i poprawnie ją rozważył, a uczynił to w sposób nie uchybiający zasadom procedury administracyjnej. Należy bowiem podzielić stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji co do zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny sprawy oraz wyrażona na jego tle ocena prawna są prawidłowe. W szczególności trzeba zważyć, iż ustalony stan faktyczny w sprawie znajduje odzwierciedlenie w zebranych dowodach, które zostały wskazane i omówione w uzasadnieniu tejże decyzji, a ocena ich wiarygodności nie nasuwa zastrzeżeń.

Decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Pozytywna decyzja wydawana na podstawie tegoż przepisu ma zatem charakter deklaratoryjny i może być wydana tylko w sytuacji, gdy stan prawny, istniejący w dniu 27 maja 1990 r. (data wejścia w życie ww. ustawy) uzasadnia przyjęcie, że dana nieruchomość, stanowiąc własność państwową, należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej, ewentualnie innych podmiotów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 omawianej ustawy.

Należy wyraźnie podkreślić, co nie jest kwestionowane w orzecznictwie, że w sprawie dotyczącej komunalizacji istotną jest data 27 maja 1990 r.. To na tę datę ustala się, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w tym również wpisy w księgach wieczystych

Prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że 27 maja 1990 r. właścicielem nieruchomości stanowiącej działki o nr [...], [...], [...] był Skarb Państwa, a nie osoby fizyczne. Wynika to z karty inwentaryzacyjnej nr: [...]. [...] i [...]. Skarb Państwa stał się właścicielem wyżej wskazanych działek na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w L. z [...] maja 1959 r. znak: [...], mocą którego przejęto na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomość rolną małżonków N. i M. S. położoną we wsi N., o powierzchni 10,08 ha.

Orzeczenie z [...] maja 1959 r. jest ostateczne i wiążące, co wyraża się w tym, że służy mu tzw. domniemanie legalności, które oznacza, że jest ono ważne i powinno być wykonywane dopóty, dopóki nie zostanie zmienione, uchylone lub nie zostanie stwierdzona jego nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1545/15, Lex nr 2289679). Ostateczne orzeczenie organu administracji, podobnie jak ostateczna decyzja administracyjna jest wiążące erga omnes, a więc również w stosunku do sądów administracyjnych (zob. wyrok NSA z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 229/13, Lex nr 1551287).

Wskazać także należy, że dla powyższej nieruchomości została założona księga wieczysta nr [...], w której jako właściciela wpisano Skarb Państwa. Podstawą wpisu prawa własności było ww. orzeczenie. Organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania nieważnościowego, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej (zob. wyrok NSA z 30 sierpnia 2019 r. i powołane tam orzecznictwo, wyrok dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem cbois.nsa.gov.pl).

Skoro z powyższego orzeczenia i z księgi wieczystej nr [...], wynikało, że właścicielem działek nr [...], [...], [...] w dniu 27 maja 1990 r. był Skarb Państwa, to działki te podlegały komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Reasumując nie doszło do zarzucanego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższe wywody wskazują również, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył też art. 2 Konstytucji RP i art. 1 Protokołu nr 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Skoro Sąd pierwszej instancji nie stosował art. 232 k.c. dotyczącego użytkowania wieczystego, to nieskuteczny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 232 k.c.

Nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy powołane w skardze kasacyjnej orzeczenia. Dotyczą one innych stron postępowania, stanów faktycznych i prawnych. Przedmiotem wyroku Sądu Okręgowego w B. II Wydział Cywilny Odwoławczy z [...] czerwca 2016 r., sygn. akt [...] było uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zaś wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2300/15 odmowy uchylenia decyzji dotyczącej reformy rolnej po wznowieniu postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a została oddalona.