Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1728/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Sławomir Antoniuk /spr./ Protokolant ref. sąd. Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. P., M. P. i S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2005

r., nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania E. P., M. P. i S. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] zatwierdzającej z urzędu projekt podziału działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, stanowiącej nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] i objętej księgą wieczystą KW Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla W., na działki: nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2.

Z ustaleń organu wynika następujący stan sprawy:

Pismem Naczelnika Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2004 r. H. P., E. P., M. P. i R. K. opiekun prawny T. P. zostali wezwani do dostarczenia dokumentów pozwalających stwierdzić, czy przysługuje wymienionym przymiot strony w postępowaniu w sprawie podziału nieruchomości stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...], położonej w W. przy drodze bez nazwy w celu wydzielenia gruntu w projektowanym pasie drogowym ul. [...].

W odpowiedzi na powyższe wezwanie E. P. nadesłała odpis aktu notarialnego z dnia 1942 r., repertorium nr [...] oraz odpisy postanowień: Sądu Powiatowego W. Wydział [...] z dnia [...] czerwca 1965 r., sygn. akt [...], Sądu Rejonowego W. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] kwietnia 1996 r., sygn. akt [...] i Sądu Rejonowego W. Wydział [...] Cywilny. Z dokumentów tych wynikało, że właścicielem nieruchomości położonej we wsi C. Nr hip. [...] (dawny nr [...] i pierwotny [...]) o pow. [...] ha [...] m2 był P. P., a po nim dziedziczyły kolejno osoby wskazane w ww. postanowieniach.

Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału ww. działki nr [...] jako zgodny z obowiązującym planem zagospodarowana przestrzennego rejonu ul. [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy W. z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Prezydent W. wskazał, że dla przedmiotowej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...]. Wg. odpisu przedmiotowej księgi wieczystej i badania hipotecznego dokonanego w dniu [...] sierpnia 2004 r. właścicielem działki podlegającej podziałowi była uprzednio Gmina W., a obecnie miasto W.. Zgodnie z wypisami z rejestru gruntów powyższa nieruchomość pozostawała we władaniu nieżyjących W. W. i F. P.. Spadkobierców wymienionych osób pominięto jako strony postępowania opiniującego wstępny projekt podziału nieruchomości.

W piśmie z dnia [...] listopada 2004 r. skierowanym do Prezydenta W. E. P., M. P., S. P. podnieśli, iż przysługuje im tytuł prawny do spornej nieruchomości, bowiem dawna nieruchomość hipoteczna [...] nr [...] pozostaje nieprzerwanie we władaniu rodziny P. (wg. treści załączonego aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1942 r. była współwłasnością F. P., T. P. i J. P.) i stanowi obecnie działki oznaczone ewidencyjne nr [...], [...], [...] z obrębu [...] położone pomiędzy ul. [...] a [...] oraz działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] położone pomiędzy drogą [...] a [...]. Do pisma dołączono kopie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po dawnych właścicielach nieruchomości hipotecznej [...] nr [...], decyzje ustalające podatek rolny, zaświadczenia o dokonywaniu opłat podatku rolnego przez H. i M. P. za grunt rolny o pow. [...] ha, dowody opłat podatku rolnego oraz pokwitowanie wpłaty z asygnacji przychodowej z dnia [...] lutego 1949 r. tytułem wniesienia opłaty manipulacyjnej od wniosku o własność czasową do gruntu nieruchomości [...].

W odpowiedzi na powyższe pismo, po przeanalizowaniu załączonych do niego dokumentów, Prezydent W. pismem z dnia [...] grudnia 2004 r. poinformował ww. wymienionych, że spadkobiercom po zmarłych F. P. i W. W. nie przysługuje przymiot strony w toczącym się postępowaniu podziałowym. Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Prezydent W. zatwierdził projekt podziału działki ew. nr [...] z obrębu [...] (dawniej obręb [...]) na działki nr [...], [...] i [...]. Rozstrzygnięcie organ oparł na stwierdzeniu, że podział wymienionej działki jest konieczny do realizacji celu publicznego - wydzielenia gruntu przeznaczonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rejonu ul. [...] pod funkcje komunikacyjne: ulicę główną [...], oznaczoną symbolem [...]. Linie rozgraniczające dzielonych działek ustalono zgodnie z treścią i rysunkiem powołanego planu. Dane techniczne tych linii opracowane w Biurze Planowania i Rozwoju W. S.A. posłużyły do sporządzenia projektu podziału. Zgodnie z rysunkiem planu, projektowana działka nr [...] stanowić będzie fragment ul. [...], natomiast projektowane działki nr [...] i [...] będą miały zapewniony dostęp do projektowanej drogi publicznej. Przedmiotową decyzję doręczono do wiadomości spadkobiercom F. P.: M. P., opiekunowi prawnemu T. P. – R. K., E. P., M. P., S. P. oraz spadkobiercom W. W.: M. W., E. W. i R. W..

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli E. P., M. P. i S. P. podnosząc, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego – art. 93 ust. 1 i 2, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1 i 3 pkt 1 oraz art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także przepisy proceduralne – art. 6, 7, 8, 9, 10 i 77 k.p.a. Zdaniem odwołujących się, Prezydent W. przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział spornej nieruchomości powinien rozpatrzyć wniosek H. P. o oddanie nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położoną przy ul. [...] w W. w użytkowanie wieczyste, na zasadzie przepisu art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami, do czego wskazany organ został zobowiązany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 1999 r., sygn. akt IV.SAB.142/98. Ponadto, odwołujący posiadają interes prawny w postępowaniu podziałowym, bowiem jako spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości stanowiącej przedmiot podziału, do chwili obecnej grunt ten użytkują.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., umorzyło postępowanie odwoławcze opierając rozstrzygnięcie na stwierdzeniu, że odwołującym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o podział nieruchomości, której nie są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi, a można ich jedynie uznać za posiadaczy w rozumieniu art. 336 k.c. Stwierdzono zatem, że nie istnieje konkretna norma prawna, z której można wywieść po stronie odwołujących się, będących jedynie posiadaczami nieruchomości objętej podziałem, interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w rozstrzygnięciu sprawy o podział nieruchomości. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że odwołujący mogą mieć w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy interes faktyczny, albowiem z całokształtu okoliczności sprawy wynikało, iż rozstrzygnięcie owo skutkować może niekorzystnym dla nich faktycznym podziałem będącego w ich posiadaniu gruntu. Fakt ten jednak jest niewystarczający do uznania odwołujących za podmiot uprawniony do złożenia odwołania w sprawie, gdyż jej zakończenie nie wpływało bezpośrednio na sferę ich praw i obowiązków, a wpływ taki może najwyżej wywrzeć dopiero w przyszłości, gdy zostanie pozytywnie rozpatrzony wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez E. P., M. P. i S. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie art. 127 § 1 i art. 28 k.p.a. oraz przepisów art. 93 – 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z tych względów skarżący wystąpili o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. Zdaniem skarżących organy błędnie zinterpretowały w niniejszej sprawie art. 28 k.p.a., bowiem nie są oni tylko posiadaczami spornej działki, lecz spadkobiercami byłych właścicieli, którzy złożyli w stosownym czasie wniosek o przyznanie praw własności czasowej do gruntu będącego przedmiotem podziału. Wniosek ten nie został jednak przez Prezydenta W. rozpatrzony, pomimo wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku zobowiązującego do wydania decyzji w sprawie oraz w związku z dalszą bezczynnością organu, wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 27/05 wymierzającego Prezydentowi W. grzywnę. W tej sytuacji interes prawny w postępowaniu podziałowym skarżący wywodzą z przepisu art. 7 ust. 1 i 2 ww. dekretu jak i ww. prawomocnych orzeczeń Sądów. Okoliczność, że przedmiotowa działka została skomunalizowana i stanowi obecnie własność miasta W. nie może być przeszkodą do realizacji prawa przysługującego spadkobiercom poprzednich właścicieli spornej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy podniósł, że sam fakt złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 ww. dekretu nie może stanowić wystarczającej przesłanki do uznania następców prawnych wnioskodawców za stronę postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, gdyż nie wcześniej niż dopiero po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku skarżący mogą, choć wcale nie muszą, uzyskać określone prawa do spornej nieruchomości gruntowej. Uznanie skarżących za stronę postępowania podziałowego mogłoby - w razie negatywnego dla nich wyniku postępowania dekretowego – spowodować podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału, stosownie do art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie kontroli sądowej podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2005 r. umarzająca postępowanie odwoławcze z odwołania E. P., M. P. i S. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2005 r. zatwierdzającej z urzędu projekt podziału działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, stanowiącej nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] na działki: nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało oparte na stwierdzeniu, że odwołujący się nie posiadali w postępowaniu podziałowym przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., bowiem nie legitymowali się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to należy uznać za słuszne.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw organowi odwoławczemu, gdy odwołanie nie pochodzi od strony, na prowadzenie postępowania odwoławczego i zakończenie go decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty. Stwierdzenie przez ten organ, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Ustalenie interesu prawnego powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ I instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem zgodnie z art. 136 k.p.a.

Stroną postępowania administracyjnego, stosownie do przepisu art. 28 k.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Możliwość ta, istnieć powinna aktualnie, a nie w przyszłości wywołanej odrębnym zdarzeniem prawnym, nie wynikającym wprost z decyzji będącej przedmiotem odwołania.

W przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądowym – w postępowaniu o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości może występować jej właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty, współużytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Posiadają one interes prawny, bowiem realizują uprawnienia właścicielskie w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania podziałowego, a zatem mają prawo domagać się odpowiedniego w tym zakresie działania od organu administracji. Takie uprawnienia nie przysługują podmiotom nie legitymującym się tytułem prawnych do nieruchomości objętej podziałem, choćby bez własnej winy nie mogły nabyć do niej prawa rzeczowego. W wyroku z dnia 7 lutego 2002 r., sygn. akt I SA 1710/00 Naczelny Sąd Administracyjny (publik. LEX nr 82813) zawarł tezę: "w żadnym razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego, lecz zainteresowane są uzyskaniem użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony".

W świetle powyższego, zarzuty podniesione przez skarżących w skardze należy uznać za bezzasadne. Skarżący bowiem, nie mając żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, nie mogą skutecznie powoływać się na przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Jak zasadnie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, wskazany przepis prawny stanowi jedynie podstawę do nabycia w przyszłości określonych w nim uprawnień do spornej nieruchomości, a wynik postępowania w tej sprawie jest niepewny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.