Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 343/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Marzena Łozowska, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 761/14 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 kwietnia 2014 r., nr [....] do [...], [...], [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 września 2014 r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Gd 761/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę T.G. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 kwietnia 2014 r. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.

Z przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynikało, że decyzją z dnia 19 listopada 2013 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe G. Sp. z o.o. wraz z J. I. w podatku od towarów i usług za styczeń 2008 r. Uzasadniając swoje orzeczenie organ wskazał, że zaległości powstały w czasie pełnienia przez skarżącego obowiązków prezesa zarządu spółki. W związku z nieuregulowaniem tych zaległości zostało względem spółki wszczęte postępowanie egzekucyjne, które okazało się bezskuteczne.

Dokonując analizy przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej O.p., organ stwierdził, że skarżący nie wskazał żadnego majątku spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie powstałych roszczeń. Nie złożył również, we właściwym czasie, wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, a także nie wykazał braku winy w niezłożeniu tego wniosku.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji podzielając stanowisko, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uwalniające skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

W skardze wniesionej do WSA w Gdańsku skarżący zarzucił decyzji:

- sprzeczność ustaleń faktycznych organów obu instancji z treścią materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu, że spełniona została przesłanka odpowiedzialności członka zarządu, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., w sytuacji kiedy istnieje majątek spółki pod firmą "G.", który pozwala na pełne zaspokojenie wierzytelności Skarbu Państwa oraz na przyjęciu, że przesłanka zwolnienia członka zarządu z odpowiedzialności, wynikająca a contrario z przepisu art. 116 § 1 ust. 2 O.p. nie została przez niego wykazana;

- naruszenie art. 180 § 1 w zw. z art. 181 oraz w związku z art. 197 § 1 O.p. poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw księgowości na okoliczność ustalenia, czy w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu spółki zaistniały przesłanki, określone w przepisach ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze,

- naruszenie art. 122 , art. 187 § 1 O.p. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W motywach wyroku Sąd uznał że prawidłowe jest stanowisko organów odnośnie przesłanek uprawniających do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na skarżącego.

Na wstępie wskazał, że skarżący na podstawie uchwał Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki został powołany w skład zarządu do pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki z dniem 18 grudnia 2003r. i pełnił tę funkcję do dnia 28 sierpnia 2008 r. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na bezskuteczność egzekucji wobec majątku spółki. Z ustaleń poczynionych przez organy podatkowe wynika, że spółka nie wykonuje żadnych zleceń, nie ma obrotu, nie posiada ruchomości ani nieruchomości, nie zatrudnia żadnych pracowników, z informacji z Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w G. ustalono, że spółka G. nie jest właścicielem gruntu, budynku, ani lokalu, Spółka nie figuruje również w Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych.

Sąd podzielił stanowisko organów w kwestii braku podstaw do stwierdzenia którejkolwiek z wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. przesłanek egzoneracyjnych. Stwierdził też, że skarżący nie wykazał, iż uchybienie obowiązkowi zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie nastąpiło bez jego winy.

Sąd podkreślił, że z ustaleń organów podatkowych wynika, że spółka G. posiadała oprócz zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2008 r. wraz z odsetkami, podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące styczeń 2008 r., luty 2008 r., kwiecień 2008 r., maj 2008 r., czerwiec 2008 r., będących przedmiotem niniejszego postępowania, również zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek za okres od listopada 2007 r. do lutego 2008 r., od kwietnia do czerwca 2008 r., sierpień 2008 r. i listopad 2008 r. Podzielił stanowisko organów, że z analizy ze sprawozdań finansowych nie wynikała przesłanka uzasadniająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tytułu złej sytuacji finansowej spółki, jednakże, wobec tego, że dłużnik nie wykonywał wymagalnych zobowiązań, zaistniała podstawa do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie jego upadłości.

Sąd uznał również, że skarżący nie wskazał majątku spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzycieli w znacznej części. Bowiem wskazanie wierzytelności spółki wobec spółki Osiedle [...] nie jest wystarczające do uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości z uwagi na brak prawomocnego wyroku egzekucja należności wierzyciela jest niemożliwa.

Na orzeczenie WSA skarżący, działający za pośrednictwem pełnomocnika - adwokata, złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Jako podstawy kasacyjne skarżący powołał:

1. Na podstawie art. 176 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej P.p.s.a., zarzucając naruszenie:

a) prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 2 O.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zgłoszonym w trybie tego przepisu mieniem spółki, z którego egzekucja umożliwia zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części mogą być jedynie wierzytelności niesporne lub stwierdzone prawomocnym wyrokiem, który to wniosek jest sprzeczny z literaturą, funkcjonalną i systemową wykładnią tego przepisu oraz charakterem i istotą odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązanie spółki.

b) przepisów postępowania, tj. art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., poprzez nie rozważenie możliwości zawieszenia z urzędu niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed sądem powszechnym, a dotyczącego wierzytelności zgłoszonej przez skarżącego w trybie art. 116 § 1 pkt 2 O.p., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem z uwagi na istotę i charakter odpowiedzialności skarżącego w niniejszym postępowaniu, pozytywne dla spółki G. Sp. z o.o. rozstrzygnięcie sprawy cywilnej, uwolniłoby ją od odpowiedzialności.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego. Stosownie natomiast do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw-kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 P.p.s.a.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej przez jej autora zarzuty nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

W szczególności odnosząc się do tych zarzutów należy podkreślić, że w związku z podnoszoną przez stronę skarżącą okolicznością dotyczącą wskazania wierzytelności stanowiącej majątek Spółki o znacznej wartości, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozprawę odroczyć w celu zwrócenia się do skarżącego o podanie w terminie 14 dni informacji czy wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 15.04.2014 r. w sprawie z powództwa G. stał się prawomocny i jak została rozstrzygnięta apelacja od tego wyroku.

Z nadesłanej przez Dyrektora Izby Skarbowej informacji w tej sprawie wynika, że wyrokiem z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w W. [...] Wydział Cywilny zmienił wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 15.04.2014 r. i oddalił powództwo "G." .

Powyższe rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego stanowi zatem ostateczne wyjaśnienie kwestii niewystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanki egzoneracyjnej wyłączającej odpowiedzialność T. G. za zaległości spółki poprzez wskazanie mienia z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie należności podatkowych spółki w znacznej części.

Kwestia powyższa nie stanowiła, wbrew wywodom kasatora , podstawy do zawieszenia postępowania z mocy prawa ( art.123 i nast. P.p.s.a. ), które następuje w określonych w tych przepisach przypadkach. Podnoszony przez pełnomocnika skarżącego w tym zakresie zarzut ze wskazaniem na naruszenie przepisów postępowania art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jest nietrafny.

W związku natomiast z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, że jedną z przesłanek egzoneracyjnych wyłączających odpowiedzialność członka zarządu spółki na podstawie art. 116 O.p. jest wskazanie przez niego mienia spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, to powołując się na nie należy podnieść, że chodzi o realną do przeprowadzenia egzekucję z tego mienia, istniejącego w chwili jego wskazania, a więc w momencie w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności. Dotyczyć ona zatem może wyłącznie bezspornych wierzytelności spółki, przy czym bezsporność wierzytelności spółki w rozumieniu art. 116 O.p. stanowi o braku sporu, również sądowego, co do jej istnienia i wymagalności .

Za niezasadny należy zatem uznać w rozpoznawanej sprawie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący wskazania przez stronę skarżącą mienia spółki, stricte wierzytelności od spółki Osiedle [...], jako spełniającej powyższe warunki,a to ze względu na ostateczny wyrok Sądu Apelacyjnego.

Zarzut ten w istocie sprowadza się do bezpodstawnego wskazania przez skarżącego posiadania przez spółkę wierzytelności, jako mienia spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, dokonanego w postępowaniu podatkowym na podstawie art. 116 § 1 pkt 2 O.p., gdy strona wnosząca skargę kasacyjną (jej pełnomocnik) wiedziała lub mogła się dowiedzieć o tym fakcie jeszcze przed rozprawą przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 23 września 2016 r.

Uznając ze względu na powyższe, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.