Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2934/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędzia del. WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. O.-W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 185/14 w sprawie ze skargi U. O.-W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 185/14 oddalił skargę U. O.-W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w dniu [...] października 2013 r. U. O.-W. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na opłacenie rachunku za energię elektryczną, zakup leków, środków czystości, żywności i obuwia jesienno-zimowego.

Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania pomocy finansowej w powyższym zakresie. Organ wskazał, że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] października 2013 r. ustalono, że U. O.-W. mieszka samotnie i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dochód wnioskodawczyni stanowiło świadczenie emerytalne ZUS w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł przyznany decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2013 r. od [...] sierpnia 2013 r. do [...] sierpnia 2014 r. Łączny dochód wnioskodawczyni we wrześniu 2013 r., tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł, a zatem przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.. 182 ze zm.), wynoszące 542 zł. Po odliczeniu dodatku mieszkaniowego U. O.-W. dysponowała realnie kwotą [...] zł. Z posiadanego dochodu wnioskodawczyni we wrześniu 2013 r. udokumentowała wydatki na kwotę [...] zł, zatem do dyspozycji pozostała jej kwota [...] zł. Organ wskazał także, iż średni miesięczny koszt utrzymania U. O.-W., biorąc pod uwagę podstawowe rachunki wynosił [...] zł. W związku z tym, Prezydent stwierdził, iż w sytuacji wnioskodawczyni nie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy na cele wskazane we wniosku. Jednocześnie podkreślił, że udzielanie tego rodzaju pomocy uzależnione jest także od możliwości finansowych Ośrodka. W 2012 r. OPS dysponował na wypłatę zasiłków celowych kwotą [...] zł, natomiast w bieżącym roku w budżecie przewidziano jedynie kwotę [...] zł.

Po rozpatrzeniu odwołania U. O.-W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] października 2013 r.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji stwierdzając, że Prezydent m.st. Warszawy nie przekroczył granic uznania administracyjnego przy wydawaniu decyzji, a zarzuty strony nie znajdowały uzasadnienia. Powołując się na przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej organ drugiej instancji stwierdził, iż skoro U. O.-W. posiada stały dochód w wysokości [...] zł, tj. znacznie przekraczający kryterium dochodowe, to tym samym organ nie miał podstaw prawnych do przyznania pomocy finansowej na pokrycie bieżących potrzeb określonych we wniosku. Natomiast, mając na względzie treść art. 41 pkt 1 powołanej ustawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] podniosło, iż U. O.-W. nie powołała się we wniosku z dnia [...] października 2013 r. na żadną nadzwyczajną sytuację która miała miejsce, lecz wniosła o przyznanie pomocy na pokrycie bieżących potrzeb. Takie potrzeby mogą być zaspokajane przez organ osobom, które spełniają kryterium dochodowe i to nie w każdym przypadku, tylko wówczas, gdy na podstawie szczegółowego postępowania organ ustali, że nieprzyznanie pomocy zagrażałoby egzystencji wnioskodawcy, a takowych w sprawie nie stwierdzono. Organ wyjaśnił, że wnioskodawca ma obowiązek współdziałania z pracownikiem w celu znalezienia sposobu wyjścia z trudnej sytuacji życiowej. Kolegium podkreśliło także, że organ rozpoznający sprawę winien mieć na względzie środki jakimi dysponuje. W sytuacji więc gdy Prezydent m.st. Warszawy dysponował kwotą w budżecie o połowę mniejszą niż w poprzednim roku, trudno zarzucić organowi przekroczenie granic uznania administracyjnego w przypadku odmowy przyznania wnioskodawczyni - osobie przekraczającej kryterium dochodowe – pomocy określonej w powołanej ustawie.

Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U. O.-W. podnosząc, iż emerytura przekształcona z renty nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, zaś jej zadłużenie rośnie z dnia na dzień. Podała, że ma [...] lat i nie jest zdolna do jakiejkolwiek pracy. Cierpi na wiele przewlekłych i postępujących chorób, nie może korzystać z żywienia zbiorowego ze względu na stan zdrowia, nie wystarcza jej środków finansowych na zakup lekarstw. Podniosła także, iż OSP udzielał jej uprzednio zasiłków celowych mimo, że przekraczała kryterium dochodowe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę U. O.-W..

W pisemnych motywach swego orzeczenia Sąd pierwszej instancji podniósł, iż skarżąca nie spełniała przesłanek do przyznania jej zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem dochód skarżącej przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do tego rodzaju świadczenia odnoszące się do osoby samotnie gospodarującej i wynoszące 542 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy w zw. § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2012 r. poz. 823).

Sąd pierwszej instancji zaznaczył, iż przekroczenie kryterium dochodowego przez stronę nie oznaczało jednak, że nie przysługiwało jej wsparcie państwa w ramach pomocy społecznej. Możliwość taką przewidywał w dacie orzekania wprost art. 41 ustawy o pomocy społecznej, warunkujący przyznanie pomocy od znajdowania się wnioskodawcy w sytuacji szczególnej. Zgodnie zaś z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwie, "szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności: wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie." (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1416/07 i z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 164/11). Z kolei w orzeczeniu z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1142/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Niewątpliwie długotrwałe i liczne choroby oraz związane z nimi wydatki na leki wpływają na wysokość środków przeznaczanych na realizację innych potrzeb bytowych, w tym na żywność i opał, jednak stan ten nie ma charakteru okazjonalnego, niecodziennego, czy też nadzwyczajnego, lecz jest statyczny i permanentny. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi zaś sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności".

Sąd pierwszej instancji w oparciu o ustalenia organów orzekających w sprawie przyjął, iż organy administracji kierując się przepisami k.p.a., po przeanalizowaniu sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej skarżącej, słusznie stwierdziły, że strona nie spełnia kryterium pomocy w formie zasiłku specjalnego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Bez wątpienia bowiem, kwestia regulowania opłat związanych z używaniem lokalu mieszkalnego (opłacenie czynszu, opłat za wywóz śmieci, energii elektrycznej), zakupu środków czystości i żywności dotyczy typowych wydatków obywateli, które okresowo się powtarzają. Także otrzymywanie zbyt niskiej, emerytury i występujące u skarżącej dolegliwości zdrowotne są zdarzeniami występującymi od dłuższego czasu w jej życiu. Dodatkowo, odmowę powyższej pomocy organy prawidłowo uzasadniły zmniejszonymi do roku ubiegłego możliwościami finansowymi Ośrodka Pomocy Społecznej. Sąd Wojewódzki zaznaczył, iż skarżąca nie była pozbawiona pomocy ze strony Ośrodka, bowiem pod jego opieką pozostaje już [...] lat, zaś w samym 2012 r. otrzymała pomoc finansową w wysokości ok. [...] zł, a w 2013 r. od stycznia do marca organ przyznał U. O.-W. zasiłki celowe na kwotę [...] zł, zaś decyzją z dnia [...] października 2013 r. Prezydent m.st. Warszawy przyznał skarżącej zasiłek specjalny celowy w kwocie [...] zł na pokrycie kosztów leków i leczenia w miesiącu październiku 2013 r.

Sąd pierwszej instancji zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt sprawy. Zdaniem Sądu, nie można bowiem tracić z pola widzenia, że zgodnie z treścią art. 4 powołanej ustawy, osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej, twierdząc że gwarantuje to im Konstytucja. Sąd rozpoznający skargę nie zakwestionował trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącej, jednakże stwierdził, iż postawa skarżącej nie świadczy o chęci rozwiązania własnej trudnej sytuacji życiowej.

Reasumując Sąd Wojewódzki stwierdził, iż przyznanie zasiłku celowego specjalnego mieści się w granicach uznania administracyjnego, a nie ustawowego obowiązku organu, granic zaś uznania administracyjnego organ w analizowanym przypadku nie przekroczył.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 185/14 stał się przedmiotem skargi kasacyjnej wywiedzionej przez U. O.-W.

Zaskarżając wyrok w całości pełnomocnik skarżącej kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 41 ustawy o pomocy społecznej i uznanie, że nie zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego.

Wskazując na powyższe strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego, w trybie art. 188 p.p.s.a., uchylającego zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu, ponieważ koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, iż skarżąca kasacyjnie bez wątpienia, (co przyznaje zarówno organ jak i Sąd) znalazła się w trudnej sytuacji bytowej. Nie miała możliwości zakupu leków przez okres ponad miesiąca, a także z uwagi na stan zdrowia nie miała możliwości skorzystania z żywienia zbiorowego. Skarżąca kasacyjnie jest osobą chorą, bezradną i samotną. Wyjątkowość sytuacji skarżącej polega też na tym, że otrzymywała ona poprzednio zasiłek celowy pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, co utwierdziło ją w przekonaniu, że zasiłek taki jest jej należny. Skarżąca kasacyjnie działała w zaufaniu do organów sądząc, że skoro w analogicznych okolicznościach pomoc została jej przyznana, tak też stanie się tym razem. W związku z tym, skarżąca nie czyniła starań aby uzyskać pomoc finansową z innych źródeł. Twierdzenie Sądu, zgodnie z którym skarżąca kasacyjnie powinna szukać pomocy w rodzinie, biorąc pod uwagę fakt, że nie ma ona środków na rozmowy telefoniczne, nie zna miejsca zamieszkania swoich dzieci, a one same nie szukają kontaktu z matką, jest niezasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Wprawdzie autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował który z punktów art. 41 ustawy o pomocy społecznej został naruszony (powołany przepis zawiera dwie jednostki redakcyjne), niemniej należy przyjąć, że istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ww. ustawy, skutkujący odmową przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego w formie środków pieniężnych.

Forma pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego uregulowana została w art. 41 pkt 1 powołanej ustawy, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Na gruncie tego przepisu wskazać należy, że przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, gdyż nie muszą zostać spełnione ogólne kryteria otrzymania pomocy. Nie wymaga on bowiem, aby dochód osób ubiegających się o te specjalne świadczenia nie przekroczył limitów określonych w art. 8 ustawy. O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego decyduje natomiast ich sytuacja życiowa. Nie można jednak z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, że przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu, tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Wyjątkowość tej sytuacji życiowej powinna być jednak niezwiązana z wysokością uzyskiwanego przez nią dochodu (por. m.in. wyroki NSA z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 179/13; z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 1685/13).

Dostrzec także należy, że decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w art. 41 ustawy zapis, że tego rodzaju zasiłek "może być przyznany" w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Uznanie administracyjne daje organowi prawo do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Uznanie administracyjne oznacza jednocześnie, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie takie otrzyma, a także, że otrzyma je w oczekiwanej formie i wysokości. Jak zasadnie wskazano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, uznanie administracyjne pozwala organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy (por. np. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt I OSK 407/12).

Kontrola legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne powoduje obowiązek zbadania przez Sąd, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 115/12).

Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. W okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku w niniejszej sprawie utrzymywała się z emerytury, która we wrześniu 2013 r. wynosiła [...] zł i dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł. Niewątpliwie uzyskiwany przez skarżącą dochód przekraczał określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) kryterium dochodowe wynoszące wówczas 542,00 zł. Przekroczenie kryterium dochodowego zaś wyłącza możliwość przyznania świadczenia z art. 39 ust. 1 powołanej ustawy.

Okoliczności, na które powoływała się skarżąca kasacyjnie nie przemawiają za przyjęciem, iż w sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek. Wobec tego nie można przyjąć, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, uznając, że w stosunku do skarżącej nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w tym przepisie. Takie uwarunkowania jak: niska emerytura skarżącej, sytuacja rodzinna, jej stan zdrowia, niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym i stale niewystarczające środki pieniężne, wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie, nie są okolicznościami, które wystąpiły nagle i okazjonalnie, lecz należą do zdarzeń codziennych dotyczących życia skarżącej. Nie jest też tą okolicznością fakt wcześniejszego otrzymywania zasiłku celowego. Specjalny zasiłek celowy może być przyznany jedynie w sytuacjach wyjątkowych, biorąc pod uwagę cele i zadania pomocy społecznej (por. art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 2 powołanej ustawy). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca regularnie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, a zatem nie jest pozbawiona opieki i wsparcia Państwa w tym zakresie. Pomoc społeczna nie może być jednak traktowana jako stałe źródło służące do zaspokajania potrzeb, gdyż pomoc ta ma jedynie charakter pomocniczy w stosunku do własnych starań osób w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych. Okoliczność, że skarżąca jest objęta pomocą opieki społecznej, prawidłowo jest brana pod uwagę przez organy przy rozpatrywaniu jej wniosków. Także uszczuplenie środków finansowych w budżecie organu na zasiłki celowe wymaga wnikliwej analizy potrzeb beneficjentów tych świadczeń, co musi się odbyć kosztem grupy pozostającej w korzystniejszej na tle innych sytuacji.

Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę nie można przyjąć, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 41 pkt 1 u.p.s. przez jego błędną interpretację, uznając, że w stosunku do skarżącej nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w tym przepisie.

Nie myli się przy tym Sąd pierwszej instancji podkreślając, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej formułują podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to zasadniczo nie jest uzasadnione udzielenie takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Z akt sprawy zaś wynika, iż skarżąca od wielu lat korzysta z usług Ośrodka Pomocy Społecznej oczekując od tej instytucji pomocy kompleksowej. Nie wykorzystuje natomiast przysługujących jej uprawnień w celu polepszenia swej sytuacji. W czasie ubiegania się o pomoc finansową, m.in. na pokrycie kosztów zakupu energii elektrycznej, obowiązywała już (weszła w życie w dniu 11 września 2013 r.) ustawa z dnia 26 lipca 2013 r. zmiana ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz.984). Skarżąca posiadając prawo do dodatku mieszkaniowego miała możliwość polepszenia swej sytuacji poprzez wystąpienie o przyznanie dodatku energetycznego. Bowiem z treści art. 3 pkt 13c, art. 5 c, art. 5d i art. 5e ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012r. poz. 1059 ze zm.) wynika, iż dodatek energetyczny przysługuje tzw. odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej, zdefiniowanemu w art. 3 pkt 13 c ustawy i jest przyznawany w drodze decyzji wydawanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej. Odbiorcą wrażliwym energii elektrycznej jest osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Dodatek energetyczny jest wypłacany w okresach miesięcznych, do dnia 10 każdego miesiąca z góry, z wyjątkiem miesiąca stycznia, w którym dodatek energetyczny wypłaca się do 30 stycznia danego roku i miesięcznie stanowi on 1/12 kwoty rocznej dodatku energetycznego ogłaszanej przez ministra właściwego do spraw gospodarki, na podstawie art. 5 c ust. 4 ustawy Prawo energetyczne. Dodatek energetyczny jest świadczeniem wypłacanym obok dodatku mieszkaniowego osobie, która wystąpi o jego przyznanie odrębnym wnioskiem. Jednakże o przyznanie wnioskowanego świadczenia skarżąca kasacyjnie nie wystąpiła.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnoszącemu skargę kasacyjną z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny, gdyż zagadnienie to nie należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, który jest władny orzekać wyłącznie o kosztach postępowania między stronami.