Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 164/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: USC - II.5343.[...].14.2015 Wójt Gminy N. W. W., działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), orzekł o wymeldowaniu J. A. z miejsca pobytu stałego: P. , ul. [...], gm. N. W. W..

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego J. A., zameldowanego w miejscowości P., ul. [...] gm., N. W. W. wystąpił K. A., wskazując jako podstawę wymeldowania fakt, że J. A. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, które opuścił bez wymeldowania się.

W celu ustalenia przesłanek uzasadniających wymeldowanie, wezwano J. A., do złożenia wyjaśnień co do miejsca pobytu. W dniu [...] lutego 2016 r. złożył on pisemne wyjaśnienie, że lokalu nie opuścił dobrowolnie, lecz z nakazu Prokuratora.

W aktach sprawy znajduje się prawomocny i wykonalny wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w B. XVI Wydział Karny, sygn. akt XVI K 2370/13, w którym to orzeczeniu w punkcie 2 J. A. został zobowiązany do opuszczenia lokalu mieszkalnego w P., przy ul. [...], zajmowanego wspólnie z pokrzywdzoną, K. A..

W związku z tym organ I instancji stwierdził, że z treści tego wyroku jak również z faktu rzeczywistego opuszczenia ww. lokalu wynika, iż J. A. utracił tytuł do przebywania w spornym lokalu.

Orzekający organ wystąpił również do Komisariatu P. B. - W. o sprawdzenie, czy J. A. przebywa w miejscu, gdzie jest zameldowany na pobyt stały. Z otrzymanej informacji wynikało, że ww. nie przebywa pod wskazanym adresem od marca 2015 r.

W oparciu o zgromadzone dowody, z których zdaniem organu I instancji wynikało, że J. A. nie przebywa w miejscu zameldowania, organ uznał, że ma obowiązek wymeldowania tej osoby w trybie art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. A. zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, poprzez błędne przyjęcie, iż adres, pod którym jest zameldowany, nie jest miejscem jego stałego pobytu, oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ gminy działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i ustalenia jej rzeczywistego stanu faktycznego.

W uzasadnieniu odwołania odwołujący się podniósł, iż został zmuszony do opuszczenia mieszkania w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym. Jak wskazał, został prawomocnie uniewinniony od stawianych mu zarzutów, a tym samym zastosowane względem niego środki zapobiegawcze, w tym zobowiązanie do opuszczenia lokalu, zostały uchylone. Odwołujący się również podniósł, iż zarówno syn, jak i żona, uniemożliwiają jemu powrót i ponowne zamieszkiwanie w P., co przyczyniło się do podjęcia przez niego działań prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego stanu posiadania. Aktualnie sprawa toczy się przed Sądem Rejonowym w B. pod sygn. nr I C 3960/16. Ponadto podniósł, że wobec podjętych kroków prawnych, mając na uwadze treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wystąpił do organu gminy z wnioskiem o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu zakończenia zainicjowanego przez niego ww. postępowania cywilnego. Jak wskazał, organ gminy wydał merytoryczną decyzję bez rozpatrzenia wniosku, pomimo zaistnienia przesłanek do jego uwzględnienia. Zważywszy na zamiar dalszego zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania, J. A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem w jego ocenie - brak jest podstaw do zastosowania powołanego art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Wojewoda K. – P. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewoda wskazał, że jak wynika z akt zgromadzonych w sprawie, J. A. zobowiązany wyrokiem nakazowym sądu karnego - opuścił lokal mieszkalny w P. przy ul. [...]. Po czasowym opuszczeniu lokalu powrócił do niego ponownie w październiku 2014 r. i zamieszkiwał - co należy podkreślić - do czasu wydania przez prokuratora zakazu zbliżania się do swojej żony - Pani K. A., do dnia [...] marca 2015 r., w związku ze sprawą o sygn. akt IV K 382/15 prowadzoną przez Sąd Rejonowy w B. IV Wydział Karny. Od tego czasu wymieniony nie mieszkał już w P., a miejscem jego faktycznego pobytu jest pokój przy Młodzieżowym Domu Kultury nr [...] w B., przy ul. [...], gdzie pracuje jako woźny.

Z dalszej analizy akt sprawy wynika, że wyrokiem Sądu z dnia [...] stycznia 2016 r., w sprawie o sygn. akt IV K 382/15, J. A. został uniewinniony od popełnienia w okresie od [...].10.2014 r. do [...].03.2015 r. zarzucanego mu wobec swojej żony czynu z art. 207 § 1 kk. W ślad za powyższym wyrokiem, w dniu [...] marca 2016 r. Sąd wydał postanowienie o uchyleniu stosowania wobec J. A. środka zapobiegawczego w postaci m.in. zakazu zbliżania się do K. A. oraz uchylenia nakazu opuszczenia przedmiotowej nieruchomości. Nadto postanowieniem Sądu Rejonowego w B. Wydział VI Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt VI RNS 187/15 z dnia [...] kwietnia 2016 r. oddalono wniosek K. A. o nakazanie opuszczenia mieszkania w trybie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (ustawy o p.p.w.r.).

Wobec powyższych okoliczności J. A. podjął decyzję o powrocie do miejsca pobytu stałego, jednak podejmowane przez niego próby uzyskania kluczy do przedmiotowej nieruchomości od K. A. nie powiodły się. W tym celu, odwołujący podjął starania o przywrócenie naruszonego posiadania i w dniu [...].05.2016 r. wystąpił z pozwem cywilnym do Sądu Rejonowego w B.. Jednocześnie, jak sam wskazał, wystąpił z pozwem o odwołanie darowizny przedmiotowej nieruchomości, jakiej wspólnie z żoną dokonał na rzecz syna - K. A..

Dla pełnego obrazu okoliczności zaistniałych w sprawie, Wojewoda zwrócił też uwagę, że małżeństwo K. A. (powódki) i J. A. (pozwanego) zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w B. X Wydział Cywilny Rodzinny, sygn. akt X C 2440/15 z dnia [...] czerwca 2016 r., przez rozwód z winy pozwanego. Jak wskazano w uzasadnieniu tego wyroku - z uwagi na fakt, iż małżonkowie w chwili orzekania nie mieszkali wspólnie, Sąd nie rozstrzygał o sposobie korzystania z mieszkania.

Zdaniem Wojewody podobnie sprawa ma się w kwestii oddalenia wniosku K. A. o nakazanie J. A. opuszczenia mieszkania w trybie art. 11a ust. 1 (ustawy o p. p. w r.). Jak bowiem wskazano w postanowieniu Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].04.2016 r., sygn. akt VI RNs 187/15 - niezbędnym warunkiem wszczęcia procedury z art. 11a tej ustawy, jest wspólne zajmowanie mieszkania przez osoby, których postępowanie dotyczy, a który to warunek w ocenie organu odwoławczego w ogóle nie zachodził w rozpatrywanej przez Sąd sprawie, ponieważ Sąd wyraźnie zwrócił uwagę na to, że od marca 2015 r. J. A. nie mieszka w domu w P., początkowo z uwagi na prokuratorski zakaz zbliżania, a następnie - od czerwca 2015 r. - już dobrowolnie.

W ocenie organu odwoławczego, opuszczenie przez J. A. miejsca pobytu stałego, choć było podyktowane przymusem prawnym, niezupełnie należy uznać jako opuszczenie o charakterze niedobrowolnym. Sądy administracyjne wielokrotnie prezentowały pogląd, zgodnie z którym - osoba, która kierując się wolną wolą dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. W tym przejawia się element dobrowolności i trwałości opuszczenia przez taką osobę miejsca dotychczasowego pobytu (m.in. wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/W A 77/16). Natomiast zaistniałe w późniejszym okresie okoliczności, jak chociażby rozwiązanie małżeństwa, zdaniem organu odwoławczego niejako ugruntowały zarówno dobrowolność, jak i trwałość opuszczenia przez adresata decyzji przedmiotowej nieruchomości.

Ponadto podkreślono, że adresat ten obecnie nie posiada żadnego tytułu prawnego do omawianej nieruchomości, której właścicielem jest jego syn - K. A., z którym jest mocno skonfliktowany. W zeznaniach złożonych do protokołu z dnia [...].10.2016 r. wnioskodawca zeznał, że w przedmiotowym lokalu nie ma żadnych rzeczy osobistych ojca, które zabrał on z domu w styczniu - lutym 2015 r. K. A. nie widzi też możliwości ponownego zamieszkania z ojcem i deklaruje jednocześnie - co ważne dla sprawy - chęć sprzedaży ww. nieruchomości (fakt ten potwierdzają załączone do akt umowy z biurami obrotu nieruchomościami), nadto według wyjaśnień wnioskodawcy, ojcu wcale nie zależy na powrocie do domu, a jedynie na uzyskaniu korzystnych rozliczeń finansowych, po ewentualnej sprzedaży domu. Tak więc, zdaniem organu odwoławczego, brak prawa do lokalu oraz złe relacje z byłą żoną i synem zamieszkującymi w przedmiotowej nieruchomości, w ogóle nie rokują szans na powrót i ponowne zamieszkanie wymeldowanego w tej nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa procesowego, organ odwoławczy dostrzegł powstałe uchybienie, jednakże jest ono nieistotne i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. I tak, w kwestii nieuwzględnienia wniosku J. A. z dnia [...].05.2016 r. o zawieszenia prowadzonego przez organ gminy postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., Wojewoda wskazał, że organ I instancji całkowicie i w sposób nieuzasadniony nie ustosunkował się do tego wniosku i jednocześnie zwrócił uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki z dnia 24.02.2012 r., sygn. akt II OSK 2378/10; z dnia 12.07.2011 r., sygn. akt II OSK 1181/10; z dnia 1.03.2011 r., sygn. akt II OSK 2209/10; z dnia 21.11.2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07) oraz w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (zob. wyroki z dnia 24.01.2012 r., sygn. akt II SA/Ol 935/11; z dnia 27.10.2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2076/10; z dnia 12.10.2004 r., sygn. akt II SA/Bd 653/04; zob. także wyrok z dnia 19.12.2007 r., sygn. akt II SA/Bd 837/07) powszechnie przyjmuje się, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej o wymeldowanie. Dodatkowo wskazano, że powództwo tego rodzaju (powództwo posesoryjne na podstawie art. 344 K.c.) jest w praktyce najczęściej stosowanym środkiem prawnym przez stronę, wobec której toczy się równolegle postępowanie administracyjne o wymeldowanie z ostatniego miejsca pobytu. W przywołanym tutaj orzecznictwie podnosi się bowiem, iż fakt wytoczenia przez osobę, wobec której toczy się postępowanie o wymeldowanie, powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania, ma istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym nie jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, lecz jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności (art. 15 ust. 2 poprzedniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Tak więc, w świetle przepisu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa - zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie kwestie prawne, nie zaś faktyczne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Jedynym kryterium rozstrzygającym o wymeldowaniu powinno być, jak słusznie podnosi się w orzecznictwie NSA, ustalenie przez organ meldunkowy tylko i wyłącznie samego faktu opuszczenia lokalu. Ustalenie zaś charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu nie jest przez to wyłączone z właściwości organu orzekającego w sprawie meldunkowej, który - w ramach administracyjnego postępowania dowodowego - uprawniony jest do samodzielnych ustaleń i ocen w tym zakresie.

W postępowaniu o wymeldowanie obowiązkiem organów jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały, a tym samym spełniła przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Mówiąc krótko, przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przez sądem lub innym organem. Co istotne, żaden przepis szczególny nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania: czy to prokuratorskiego, czy też postępowania w sądzie powszechnym.

Zdaniem organu odwoławczego, rozpatrzenie przez Sąd Rejonowy w B. I Wydział Cywilny sprawy z powództwa J. A. o przywrócenie naruszonego posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie o wymeldowanie.

W świetle tych okoliczności, w ocenie Wojewody, uzasadnione są wątpliwości co do realnej możliwości powrotu i zamieszkania wymeldowanego w ostatnim jego miejscu pobytu.

W skardze do sądu J. A. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji.

Zaskarżonym decyzjom zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji braku obiektywnej oceny dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego,

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 35 w zw. z art. 25 ustawy z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności przejawiającą się w uznaniu, że skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie przy ul. [...] w P. w sytuacji gdy miało to miejsce w związku z zastosowaniem środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym, który to środek został następnie uchylony w związku z uniewinnieniem skarżącego od zarzucanego mu czynu, a także uznanie, że w przypadku zawinionego wywołania zdarzenia skutkującego opuszczeniem lokalu - aresztowania i skazania na karę pozbawienia wolności - brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania.

W ocenie skarżącego mając na uwadze ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy poczynione przez organ, należy stwierdzić, że organ przy wydawaniu decyzji nie dokonał rzetelnej analizy materiału dowodowego. W szczególności organ nie dokonał wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim nie dokonał analizy powodów opuszczenia przez skarżącego mieszkania przy ul. [...]. Podkreślił także, w aspekcie sprawy i charakteru decyzji, istotne znaczenie obowiązku uwzględnienia przez organ słusznego interesu obywateli wyrażonego w art. 7 k.p.a.

Zdaniem skarżącego organ zdaje się dostrzegać, że środek zapobiegawczy, którego zastosowanie zmusiło do opuszczenia lokalu, został orzeczony w związku z prowadzonym przeciw stronie postępowaniem karnym o sygnaturze IV K 382/15. W związku z tym postępowaniem skarżący został prawomocnie uniewinniony, a co za tym idzie Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do skazania. Skoro nie zachodziły przesłanki do wydania wyroku skazującego to uznano, że przestępstwo nie zostało popełnione, a co za tym idzie w ocenie skarżącego niezasadnie przyjęto istnienie przesłanek do zastosowania środka zapobiegawczego, jednakże organ nie łączy tych faktów w całość, w oderwaniu od nich wskazuje w uzasadnieniu, że "opuszczenie przez Pana J. A. miejsca pobytu stałego, choć było podyktowane przymusem prawnym, niezupełnie należy uznać jako opuszczenie o charakterze niedobrowolny. Sądy administracyjne wielokrotnie reprezentowały pogląd, zgodnie z którym - osoba, która kierując się wolną wolą dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją państwa". Ocena zgromadzonych dowodów w przekonaniu skarżącego jest więc dokonana w sposób nielogiczny - skoro czyn nie został popełniony, to skarżący kierując się wolną wolą nie dopuścił się czynu zagrożonego sankcją karną, a co za tym idzie nie mógł liczyć się z taką, a nie inną reakcją państwa.

Zdaniem skarżącego, z dobrowolnością, ani z trwałością opuszczenia, w niniejszym przypadku nie mamy do czynienia; świadczą o tym chociażby próby przywrócenia posiadania, a w końcu prowadzenie postępowania sądowego o przywrócenie naruszonego posiadania. Skarżący zwrócił uwagę, że organ zdaje się również dostrzegać konflikt między skarżącym, a jego rodziną, jednak daje wiarę jednej ze stron konfliktu odnośnie rzeczywistej chęci powrotu skarżącego do zbudowanego przez siebie domu.

Jednocześnie skarżący wskazał na błędną wykładnię przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, gdyż w orzeczeniu z dnia [...] listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że: "Nie budzi obecnie żadnych wątpliwości, że zameldowanie ma charakter ściśle ewidencyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym; przyjmuje się natomiast, że opuszczenie miejsca pobytu stałego (opuszczenie lokalu) musi mieć [charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania. Sąd nie podziela poglądu, zaprezentowanego w skardze, że w przypadku zawinionego wywołania zdarzenia skutkującego opuszczeniem lokalu - aresztowania i skazania na karę pozbawienia wolności - brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania. Skoro - jak wyżej wskazano - wymeldowanie związane jest z dobrowolnością i trwałością opuszczenia lokalu, reguły takie stosować należy w każdym przypadku dokonywania oceny spełnienia przesłanek do wymeldowania, także wobec osoby skazanej na karę pozbawienia wolności. Sąd podziela pogląd organów obu instancji, że skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu, który przed aresztowaniem stanowił jego centrum życiowe, dobrowolnie, a jego obecne w nim nieprzebywanie związane jest z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Skarżący deklaruje chęć powrotu do tego lokalu - co więcej - jeszcze przed złożeniem przez skarżącą wniosku w niniejszej sprawie złożył pismo do organu, sprzeciwiające się dokonaniu jego wymeldowania z pobytu stałego, czyli uzewnętrznił wolę powrotu do lokalu przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie" (sygnatura akt III SA/Gd 662/16).

Reasumując, w ocenie skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. W razie odmiennego uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skarżący wskazał, że organ dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego wyprowadzając z niego pozanormatywne przesłanki opuszczenia lokalu koniecznego do wymeldowania.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu skargę należało oddalić.

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r., poz. 722 ). Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego lub czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że do wymeldowania konieczne jest pozytywne zweryfikowanie dwóch okoliczności, tj.: opuszczenia lokalu

i braku wymeldowania. Samo wymeldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny, a więc ma w założeniu jedynie potwierdzać stan faktyczny, zgodnie z którym dana osoba nie przebywa w miejscu swojego dotychczasowego pobytu i tym samym usuwać rozbieżność pomiędzy tym faktem, a informacją zaewidencjonowaną, która z kolei poświadcza, że ta sama osoba przebywa w danym lokalu.

Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie, jest aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i jako takie nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, ani nie przesądza o ich utracie. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu, źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w danym miejscu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02).

Należy zaznaczyć, że przyczyny opuszczenia lokalu, a w szczególności ustalenia dotyczące rozumienia dobrowolności tego działania, nie są w sprawie przesądzające. Kwestia ta była już niejednokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych, zarówno na gruncie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jak i poprzednio obowiązującego art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, sądy zwracały uwagę, że ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu, nie jest wymagane w każdej sprawie o wymeldowanie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2398/10, LEX nr 1123128).

Jak już wyżej wskazano, dla przyjęcia podstaw uzasadniających wydanie decyzji o wymeldowaniu wymagane jest jedynie: opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. Jeżeli osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania, istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepisy meldunkowe nie mogą bowiem służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która rzeczywiście w nim nie przebywa (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2016 r., sygn. II OSK 345/15; wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2387/10; wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 579/09; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 459/07).

W orzecznictwie sądowym wypracowano ogólne kryteria dookreślające przesłankę opuszczenia lokalu. W sytuacjach typowych konieczne jest wiążące ustalenie, że opuszczenie miejsca pobytu nosiło cechy trwałości i dobrowolności oraz połączone zostało z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów danej osoby. Wskazuje się jednocześnie, że w niektórych sprawach, z uwagi na okoliczności nietypowe, cecha dobrowolności zastępowana jest przez stwierdzenie przymusowego opuszczenia lokalu, gdy przymus ten oparty jest na prawie, a jednocześnie wyłączone są legalne możliwości powrotu do lokalu (wykonanie wyroku eksmisyjnego, pobyt w zakładzie karnym, konkretne nakazy lub zakazy orzeczone wyrokami sądowymi, brak prawnych możliwości powrotu lub podjęcie bezskutecznych środków prawnych celem powrotu do lokalu - zob. np. wyroki z dnia 27 lipca 2016 r., II SA/Po 159/16; z dnia 15 lipca 2016 r., II SA/Gl 1021/15; z dnia 23 marca 2016 r., III SA/Łd 41/16, z 29 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 394/13, z 14 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1313/13, z 13 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 517/13, z 23 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 655/11, z 13 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 524/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa. gov.pl, powoływanej dalej jako "CBOSA").

Na równi z opuszczeniem dobrowolnym traktuje się więc przymusowe opuszczenie lokalu, następujące na skutek wykonania prawem nakazanych czynności.

Należy też podzielić pogląd, że odbywanie kary pozbawienia wolności, czy też ograniczenia wolności powiązanej z nałożeniem obowiązku opuszczenia dotychczas zajmowanego lokalu mieszkalnego, czy jak w rozpoznawanej sprawie zakaz zbliżania się do domownika co do zasady wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu i potwierdza wystąpienie przesłanki związanej z ustaniem pobytu, a brak dowolności w takiej sytuacji opuszczenia miejsca pobytu stałego, nie stanowi przeszkody do wymeldowania. W tym przypadku opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę wobec której wyrok został wydany (por. wyroki NSA z dnia: 26 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1251/06; z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1396/08; 15 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10; 19 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1976/11 i z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11; CBOSA).

Warunku dobrowolności nie należy więc ograniczać wyłącznie do subiektywnego przekonania strony, ale również odnosić do zobiektywizowanych okoliczności faktycznych sprawy i uwarunkowań prawnych.

W okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo ustalono, że wystąpiły podstawy do wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu. Z akt sprawy wynika, że skarżący zobowiązany wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w B. XVI Wydział Karny, sygn. akt XVI K 2370/13 z dnia [...] października 2013 r. - opuścił lokal mieszkalny w P. przy ul. [...]. Po czasowym opuszczeniu lokalu powrócił do niego ponownie w październiku 2014 r. i zamieszkiwał - do czasu wydania przez prokuratora zakazu zbliżania się do swojej żony - K. A., do dnia [...] marca 2015 r. w związku ze sprawą o sygn. akt IV K 382/15 prowadzoną przez Sąd Rejonowy w B. IV Wydział Karny. Od tego czasu skarżący nie mieszkał już w P., a miejscem jego faktycznego pobytu był pokój przy Młodzieżowym Domu Kultury nr [...] w B. przy ul. [...]. Stan ten trwał też po upływie czasowego zakazu zbliżania się do żony skarżącego.

Wyrokiem ww. Sądu z dnia [...] stycznia 2016 r., w sprawie o sygn. akt IV K 382/15 J. A. został uniewinniony od popełnienia w okresie od [...].10.2014 r. do [...].03.2015 r. zarzucanego mu wobec swojej żony czynu z art. 207 § 1 kk. W ślad za powyższym wyrokiem, w dniu [...] marca 2016 r. Sąd wydał postanowienie o uchyleniu stosowania wobec J. A. środka zapobiegawczego w postaci m.in. zakazu zbliżania się do K. A. oraz uchylenia nakazu opuszczenia przedmiotowej nieruchomości ale jak zaznaczono powyżej skarżący nie wrócił do miejsca zameldowania. Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. Wydział VI Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt VI RNS 187/15 z dnia [...] kwietnia 2016 r. oddalono wniosek K. A. o nakazanie opuszczenia mieszkania w trybie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (ustawy o p. p. w r.). Jak jednak wskazano w postanowieniu Sądu Rejonowego niezbędnym warunkiem wszczęcia procedury z art. 11a tej ustawy jest wspólne zajmowanie mieszkania przez osoby, których postępowanie dotyczy, a który to warunek w ogóle nie zachodził w rozpatrywanej przez Sąd sprawie, ponieważ Sąd wyraźnie zwrócił uwagę na to, że od marca 2015 r. J. A. nie mieszka w domu w P.. Także ewentualnie przyszłe uzyskanie jakiekolwiek prawa do spornego lokalu, nie może zmienić faktu, że na dzień orzekania przez organ skarżący nie przebywał pod wskazanym wyżej adresem i w zupełnie innym miejscu koncentrowały się jego sprawy życiowe.

Słuszne jest zatem stanowisko Wojewody, że ustalony stan faktyczny w przedmiotowej sprawie przekonuje o rzeczywistym i jednocześnie definitywnym opuszczeniu przez J. A. miejsca pobytu stałego w P., bowiem bezsporny jest fakt, że adresat decyzji już w marcu 2015 r. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku meldunkowego, a w tzw. całokształcie sprawy należy jednocześnie uwzględnić okoliczności takie jak: długotrwałość niezamieszkiwania przez wymienionego w przedmiotowym domu, brak w nim rzeczy osobistych niezbędnych do codziennego funkcjonowania, zerwanie więzi rodzinnych (rozwiązanie małżeństwa z K. A., mieszkającej w tym domu i to z winy adresata decyzji, a także głęboki konflikt z synem, jako wnioskodawcą), brak tytułu prawnego do ww. nieruchomości oraz prawdopodobna sprzedaż tej nieruchomości.

Ustalenia powyższe są wystarczające do przyjęcia, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji zaszły okoliczności dające podstawę do wymeldowania skarżącego w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że w realiach rozpoznawanej sprawy nastąpiło opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego pobytu, które należy traktować na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, że przed Sądem Rejonowym w B. I Wydział Cywilny toczy się postępowanie z powództwa J. A. o przywrócenie naruszonego posiadania, bowiem nie stanowi ono zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie, gdyż jak słusznie wskazał Wojewoda - fakt wytoczenia przez osobę, wobec której toczy się postępowanie o wymeldowanie, powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania, ma istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym nie jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, lecz jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności (art. 15 ust. 2 poprzedniej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych).

W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego. Wadliwością organu było nierozpoznanie wniosku w przedmiocie zawieszenia postępowania ale jak wcześniej wskazano, wszczęcie postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania w trakcie toczącego się postępowania o wymeldowanie nie stanowiło zagadnienia mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.