Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 713/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art. 12 § 1, art. 35 21 1-3, art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 281 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie opłaty podwyższonej za pobór wód powierzchniowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "organ") określił podmiotowi - Małej Elektrowni Wodnej w P. (dalej jako: "skarżący") opłatę podwyższoną za pobór wód powierzchniowych za okres I kwartału 2021 r. w wysokości 830 zł.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 8 czerwca 2021 r. doręczył skarżącemu informację o ustaleniu przedmiotowej opłaty i obowiązku jej uiszczenia

w terminie 14 dni. W dniu 16 czerwca 2021 r., z zachowaniem 14- dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (t. j. Dz. U.

z 2021 r. poz. 624, dalej jako: "P.w."), skarżący wniósł reklamację, podnosząc, że posiadał pozwolenie wodnoprawne na pobór wody do celów energetycznych do 31 grudnia 2020 r. W dniu 24 lipca 2020 r. wystąpił do organu o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie rzeki G. za pomocą stopnia wodnego

w km 0+530 i korzystanie z wody rzeki G. do celów energetycznych. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, organ stwierdził, że skarżący korzystał z danej usługi wodnej na podstawie decyzji Wojewody z dnia "[...]" 1985 r. Decyzja ta wygasła w 2005 r. na podstawie art. 11 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2005 r. poz. 1087 ). Wobec tego skarżący korzysta z usługi wodnej od 2005 r. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wskazano, że zgodnie z art. 273 ust. 6 P.w., w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Organ podniósł, że w toku rozpatrywania reklamacji ustalono, iż dnia 20 sierpnia 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni wszczął postępowanie w sprawie udzielenia skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego. Jednak w toku postępowania o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego ustalono, iż wniosek wymagał wyjaśnień i uzupełnień. Pismem z dnia 15 września 2020 r. organ wezwał wnioskodawcę do przedstawienia wyjaśnień do informacji zawartych w operacie wodnoprawnym. Uzupełnienie zostało złożone do Zarządu Zlewni dnia 30 października 2020 r. Natomiast dnia 1 grudnia 2020 r. organ wezwał wnioskodawcę o wyjaśnienia do pisma złożonego 30 października 2020 r. W odpowiedzi na to pismo skarżący wniósł o przedłużenie terminu do złożenia uzupełnień i poprawek jak i instrukcji gospodarowania wodą do dnia 31 stycznia 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni wyraził zgodę. Uzupełnienie wyjaśnień zostało złożone 16 lutego, czyli 16 dni po ustalonym terminie. Dnia 6 maja 2021 r. odbyła się wizja na terenie MEW. Dnia 21 maja 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni podał do publicznej wiadomości informację o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem przed wydaniem decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie rzeki G za pomocą stopnia wodnego w km 0+530 i korzystanie z wody w celu zapewnienia wody na przepławkę dla ryb na przedmiotowym stopniu w S. Organ wskazał, że jak wynika z ustaleń, Mała Elektrownia Wodna

nie uzyskała pozwolenia wodnoprawnego do dnia dzisiejszego oraz nie wniosła ponaglenia na czas trwania postępowania, przedłużając terminy na uzupełnienia czy wyjaśnienia po ustalonym terminie. Zatem zgodnie z art. 280 pkt 1 lit. a i art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w. należało ustalić opłatę podwyższoną za pobór wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego w wysokości 500% opłaty zmiennej za I kwartał 2021 r. Opłata zmienna za I kwartał 2021 r. ustalona została na podstawie oświadczenia podmiotu zobowiązanego.

W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o jej uchylenie i zwrot kosztów. Zarzucił, że niezgodne z prawdą jest twierdzenie organu, że od 2005 r. korzysta z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Przedłożył decyzję Wojewody z "[...]" 1996 r., którą na podstawie art. 155 k.p.a. zmieniono decyzję z 1985 r. w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie i pobór wody z rzeki G. do celów energetycznych małej elektrowni wodnej w S. poprzez ustalenie, że pozwolenie wodnoprawne ważne jest do dnia 31 grudnia 2020 r. Skarżący podkreślił, że decyzja ta nie została nigdy wycofana z obiegu prawnego. Zaznaczył, że w lipcu 2020 r. złożył wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dla obiektu istniejącego. Zdaniem skarżącego powinien otrzymać pozwolenie wodnoprawne w trybie uproszczonym. Jednak tak się nie stało. Musiał wykonać skomplikowany operat wodnoprawny i złożyć wniosek o pozwolenie dla stopnia wodnego i przepławki, których nie jest właścicielem. Akcentował, że MEW istnieje od 1986 r., a stopień wodny od 1927 r., zaś piętrzenie na tym odcinku rzeki od średniowiecza. We wniosku o nowe pozwolenie wodnoprawne warunki piętrzenia i poboru wody do celów MEW są identyczne jak w poprzednim pozwoleniu. Skarżący podał, że opłacał dotychczas opłaty podwyższone, ale stały się już dużym obciążeniem. Oświadczył, że w dniu 2 sierpnia 2021 r. otrzymał od organu kolejne pismo, informujące go, że ze względu na skomplikowany charakter decyzja zostanie wydana w terminie 30 dni. W ocenie skarżącego, skoro sprawa jest procedowana i MEW posiadała pozwolenie wodnoprawne, a wniosek nie różni się od poprzedniego, to nie ma podstaw do naliczania opłaty podwyższonej.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz.U. z 2005r. Nr 239 poz. 2019) uchyliła wcześniejszą ustawę, stwierdzając w art. 127 ust. 2, iż pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód wydaje się na okres nie dłuższy niż 20 lat. Kolejna ustawa z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 130 poz.1087) jednoznacznie stanowiła w art. 11, iż pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, wydane na okres dłuższy niż 20 lat, wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. Na podstawie powyższego przepisu pozwolenie wodnoprawne skarżącego z dnia "[...]" 1996 r. wygasło z mocy prawa w I kwartale 2016 r. Przepis nie uzależniał wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego od wydania w tym zakresie decyzji. Z tego faktu skarżący zdaje sobie sprawę, gdyż od 2018 r. płaci podwyższoną opłatę w związku z brakiem aktualnego pozwolenia wodnoprawnego i złożył wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego dla obiektów już istniejących. Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne uchyliła wcześniejsze ustawy, zaś w art. 400 ust. 1 stanowi, iż pozwolenie wodnoprawne wydaje się w drodze decyzji na czas określony, nie dłuższy niż 30 lat, liczony od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Pełnomocnik zważył, że nawet gdyby przyjąć stanowisko skarżącego, iż wbrew powyższym wywodom prawnym, posiadał on pozwolenie wodnoprawne do końca 2020 r., to w 2021r. takiego pozwolenia już nie posiadał. Ponadto, obecnie w stosunku do roku 1996 r., z uwagi m.in. na zapewnienie ochrony przepływu ryb przez tzw. przepławki, znacząco zmieniły się przepisy Prawa wodnego zaostrzające kryteria wymogów odnośnie do dokumentów składanych o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, w tym również zarówno co do operatu wodnoprawnego jak i projektu instrukcji gospodarowania wodą. Pismem z dnia 15 września 2020 r. organ zażądał szeregu wyjaśnień i uzupełnień co do dokumentów przedłożonych przez skarżącego. Wobec faktu, iż nie wszystkie zalecenia organu zostały wykonane, organ ponownie pismem z dnia 1 grudnia 2020 r. zażądał uzupełnienia przedłożonych dokumentów. Skarżący przedłożył żądane dokumenty po wyznaczonym przez organ terminie, tj. dopiero w połowie I kwartału 2021 r., konkretnie w dniu 16 lutego 2021 r. Konieczne było też przeprowadzenie wizji terenowej w Poraju na terenie MEW, która odbyła się w dniu 6 maja 2021 r. W dniu 21 maja 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni PGW Wody Polskie podał do publicznej wiadomości informację o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem przed wydaniem decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie rzeki G. za pomocą stopnia wodnego w km 0+530 i korzystanie z wody w celu zapewnienia wody na przepławkę dla ryb na przedmiotowym stopniu w S. Postępowanie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie i pobór wody rzeki G. dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej jest obecnie w fazie końcowej, w związku z czym po wydaniu i uprawomocnieniu się decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym, od III kwartału 2021 r., skarżący nie będzie już ponosił opłaty podwyższonej. W związku z powyższym, w ocenie pełnomocnika, zasadne i prawidłowe było - po nieuwzględnieniu reklamacji skarżącego - wydanie zaskarżonej decyzji.

Pismem z 12 października 2021 r. skarżący potrzymał skargę i argumenty w niej zawarte. Wskazał dodatkowo, że 1 września 2021 r. wydane zostało nowe pozwolenie wodnoprawne, w którym warunki piętrzenia i pobór wody nie różnią się od poprzednich. Zdaniem skarżącego, ostatnie uzupełnienie, które złożył 16 lutego 2021 r. nic nie wnosiło merytorycznego do rozstrzygnięcia sprawy. Zarzucił, że organ wyznaczył wizję lokalną na obiekcie dopiero na 6 maja 2021 r., gdzie samo wydanie pozwolenia wodnoprawnego powinno nastąpić w czasie krótszym. Oświadczył, że

w czasie ponad roku procedowania sprawy nikt nie wnosił uwag ani sprzeciwu. Skarżący uważa za niemoralne zarzucanie mu, że cierpliwie czekał na rozstrzygnięcie sprawy, zamiast składać skargi na bezczynność. W ocenie skarżącego, obciążanie go kosztami przewlekłości postępowania w postaci podwyższonych opłat jest bezprawne. Skarżący załączył do pisma wszystkie wydane dotychczas pozwolenia wodnoprawne

w związku z funkcjonowaniem małej elektrowni wodnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych

z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu , w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka

w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie pełnomocnik organu poinformował, że nie posiada możliwości technicznych uczestniczenia w zdalnej rozprawie. Dlatego zarządzeniem z 27 września 2021 r. Przewodniczący Wydziału II skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne

z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia spraw, o czym strony zostały poinformowane.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa

w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. II OPS 2/11 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), przyjął, że w sprawie o wymierzenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji na podstawie art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres. NSA w uchwale tej podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA z 21 grudnia 1998 r., OPS 13/98, zgodnie z którym stwierdzenie, iż strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiada wymaganego pozwolenia, może dotyczyć sytuacji wyjątkowej i wymaga oceny indywidualnie w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Dopiero ich łączna ocena pozwoli na sformułowanie wniosku, że w danej sprawie naliczenie i wymierzenie opłaty podwyższonej jest w sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także z zasadą praworządności materialnej (art. 7 Konstytucji RP). NSA wyjaśnił, że do przesłanki "braku wymaganego pozwolenia" należy zastosować wykładnię nie tylko językową, lecz także systemową i celowościową. Nie można bowiem z góry wykluczyć w każdej sytuacji, iż przyczyna braku wymaganego pozwolenia nie ma znaczenia. Jeżeli wnioskodawca przed upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia złożył z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiającym jego realizację wniosek o wydanie nowego pozwolenia, a z przyczyn leżących po stronie organu (bezczynność bądź przewlekłość postępowania) pozwolenie takie nie zostało wydane przed upływem terminu ważności pozwolenia dotychczasowego, to w okresie pomiędzy upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia, a uzyskaniem nowego pozwolenia, opłata za korzystanie ze środowiska powinna być ponoszona w wysokości dotychczasowej, a więc takiej, która obowiązywała w okresie ważności pozwolenia. Zdaniem składu siedmiu sędziów, obciążanie podmiotu korzystającego ze środowiska ujemnymi konsekwencjami opieszałego lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego w postaci podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska byłoby nieuzasadnione. NSA podkreślił, że każdą tego rodzaju sprawę należy analizować indywidualnie, rozpatrując przyczyny braku pozwolenia, a w szczególności, czy podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie kolejnego wymaganego pozwolenia oraz czy przyczyna braku pozwolenia jest związana z działaniem organu podczas rozpatrywania wniosku o wydanie nowego pozwolenia. Dotyczy to więc okoliczności, kiedy wniosek o wydanie pozwolenia został złożony, oraz oceny czy wniosek spełniał ustawowe wymagania.

W wyrokach z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 112/21 i 26 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 399/21 (dostępne w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny podzielił motywy zawarte w powyższej uchwale i wskazał na jej wiążący charakter, na podstawie art. 269 § 1 p.p.s.a.

Opłaty za pobór wód uregulowane były do 31 grudnia 2017 r. w ustawie z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska . Zmiana systemu opłat za pobór wód nastąpiła w związku z wejściem w życie ustawy Prawo wodne z 2017 r., której przepisy stanowią transpozycję do polskiego porządku prawnego m.in. dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywy Wodnej (Dz. Urz. WE L 327 ze zm., Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275). Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej dyrektywy, Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III dyrektywy (por. NSA w wyroku z 19 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4088/21, publ. w CBOSA).

Z uwagi na analogiczny charakter opłat za korzystanie ze środowiska i pobór wód należy uwzględnić w niniejszej sprawie stanowisko NSA wyrażone w cytowanej uchwale, zgodnie z którym: jeżeli wnioskodawca przed upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia złożył z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiającym jego realizację wniosek o wydanie nowego pozwolenia, a z przyczyn leżących po stronie organu (bezczynność bądź przewlekłość postępowania) pozwolenie takie nie zostało wydane przed upływem terminu ważności pozwolenia dotychczasowego, to

w okresie pomiędzy upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia,

a uzyskaniem nowego pozwolenia, opłata za korzystanie ze środowiska powinna być ponoszona w wysokości, która obowiązywała w okresie ważności pozwolenia.

Nie ma racji organ twierdząc, że pozwolenie wodnoprawne przedłużone skarżącemu w 1996 r. do 31 grudnia 2020 r. wygasło z mocy cytowanego art. 11 ustawy zmieniającej z 3 czerwca 2005 r. w I kwartale 2016 r. W tym zakresie

w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, który skład orzekający podziela, zgodnie z którym wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego przed upływem terminu w nim określonego wymaga wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie tego pozwolenia. W wyroku z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 798/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyjaśnił, że z dniem 1 stycznia 2002r. weszła w życie ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115 poz. 1229 ze zm.), w której określono że pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód wydaje się na okres nie dłuższy niż 20 lat (art. 127 ust. 2), ale

w przepisach przejściowych i końcowych uregulowano jedynie kwestię wygaśnięcia pozwoleń wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód do celów rybackich. Dopiero w art. 11 ustawy nowelizacyjnej z 2005 r. określono, że pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, inne niż określone w art. 205 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 2001r., wydane na okres dłuższy nic 20 lat wygasają po upływie 20 lat od dnia, w którym decyzje o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego stały się ostateczne. W przepisie tym faktycznie nie stwierdzono, że organ winien wydać decyzję w tym zakresie, ale nie oznacza to, że w razie wystąpienia przesłanek objętych hipotezą art. 11 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej z 2005 r. taki obowiązek nie istniał. Zważyć bowiem należy, że art. 138 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. stanowił, że stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje

z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji. Zatem przepisów ustawy nowelizacyjnej z 2005 r. nie można stosować w oderwaniu od regulacji zawartych

w samej ustawie Prawo wodne z 2001 r. W przypadku zatem zaistnienia ku temu przesłanek należało wydać z urzędu decyzję o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 11 ustawy nowelizacyjnej z 2005r. i art. 138 ust.1 Prawo wodne z 2001 r. Decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutki dopóty, dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja o stwierdzeniu jego wygaśnięcia. W wyroku z 26 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 399/21 NSA wskazał, że zwrot normatywny: "bez wymaganego pozwolenia" odnosi się do podmiotu, któremu w ogóle nie udzielono pozwolenia albo któremu wydano wprawdzie w przeszłości pozwolenie, ale w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia tego pozwolenia. Jedynie w sytuacji upływu terminu na jaki wydane zostało pozwolenie wodnoprawne przyjmowano, że nie jest konieczne wydawanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie tego pozwolenia. Art. 138 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie wyłączał wydawania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia w przypadku upływu okresu, na który było wydane. W tym względzie NSA wyjaśnił w wyroku z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 112/21, że z samej istoty udzielenia pozwolenia na czas określony wynika, że po upływie owego okresu uprawnienie wygasa, a tym samym nie może już uprawniać do dalszego korzystania z wód w oznaczonym w tym pozwoleniu zakresie. Aktualnie obowiązujący art. 418 ust. 2 P.w. stanowi, że nie wydaje się decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego w przypadku upływu terminu, na który pozwolenie zostało wydane.

W związku z powyższym zgodzić należy się ze skarżącym, że wystąpił o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego w czasie obowiązywania poprzedniego, gdyż nie została wydana decyzja stwierdzająca jego wygaśnięcie. Skarżący starał się o kolejne pozwolenie wodnoprawne dla instalacji funkcjonującej od wielu lat, na tych samych warunkach. Wniosek o wydanie kolejnego pozwolenia wodnoprawnego dla istniejącej małej elektrowni wodnej skarżący złożył 24 lipca 2020 r., a więc pięć miesięcy przed upływem ważności dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego. Należy uznać, że złożenie wniosku na pięć miesięcy przed upływem ważności dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego nastąpiło z odpowiednim wyprzedzeniem. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Stosownie do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Przepisy te obligują organy administracji publicznej do skoncentrowanego, wnikliwego i szybkiego działania (art. 12 § 1 k.p.a.). Wynika z nich też, że sam skomplikowany charakter sprawy nie może usprawiedliwiać przedłużania postępowania. Musi to wynikać z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W szczególności opóźnień w wydaniu decyzji nie można tłumaczyć potrzebą dokonania oceny prawnej ustaleń faktycznych sprawy.

Mając na uwadze powyższe oraz wyjaśnienia organu co do przebiegu postępowania o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, zgodzić należy się ze skarżącym, że postępowanie w sprawie wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego było prowadzone przewlekle z winy organu. Stosownie do art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Bezpodstawnie w związku z tym organ twierdzi, że wszczął postępowanie 20 sierpnia 2020 r., czyli prawie miesiąc po wpływie wniosku skarżącego. Następnie, aż po upływie blisko dwóch miesięcy od złożenia wniosku organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. Na pismo skarżącego z 30 października 2020 r. organ zareagował także dopiero po upływie miesiąca. Okoliczności te zaważyły na tym, że skarżący dopiero 16 lutego 2021 r. uzupełnił dane zgodnie z żądaniem organu. Sam organ stwierdził, że sprawa dotycząca wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego miała skomplikowany charakter, tym samym powinien rozumieć, że może być ona również skomplikowana dla strony i powinien tak prowadzić postępowanie, aby możliwe było uwzględnienie słusznego interesu strony, do czego zobowiązuje art. 7 k.p.a. Stosownie do art. 9 k.p.a. organy czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Gdyby organ skoncentrował czynności zmierzające do załatwienia wniosku skarżącego i działał w sprawie wnikliwie i szybko, do czego obliguje art. 12 § 1 k.p.a., to skarżący mógłby wykonać wezwanie i uzyskać nowe pozwolenie wodnoprawne przed upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego. Organ nie wykazał w żaden sposób, aby wymienione odstępy czasowe pomiędzy reakcją organu na pisma skarżącego, powodujące opóźnienia w załatwieniu wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na kolejny okres, wynikały z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Niewłaściwa jest postawa organu, który pozostawanie w zwłoce w załatwieniu podania tłumaczy brakiem zaskarżenia bezczynności przez stronę. Taki argument świadczy o lekceważeniu przez organ strony i obowiązujących przepisów prawa. Niezrozumiałe jest też w ogóle dlaczego dopiero 6 maja 2021 r. organ przeprowadził wizję w terenie i dopiero 1 września 2021 r. wydał decyzję wyrażającą zgodę na piętrzenie i korzystanie z wody rzeki G. dla celów małej elektrowni wodnej.

Częstotliwość podejmowanych przez organ działań w sprawie wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego, jak również, fakt że skarżący spełnił wszystkie wymagania, przekonują Sąd, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z wyjaśnień pełnomocnika organu zawartych w odpowiedzi na skargę wnioskować można, że organ miał świadomość pozytywnego dla skarżącego wyniku postępowania o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, a mimo to nie wydawał decyzji. W ten sposób działał na szkodę skarżącego, wbrew powołanym powyżej przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również Konstytucji RP. Okoliczności te oraz błędna wykładnia przepisów prawa materialnego dotyczących wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, doprowadziły do niezasadnego obciążenia skarżącego opłatą podwyższoną, na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w.

Z podanych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozważy zasadność procedowania w przedmiocie opłaty podwyższonej w stosunku do skarżącego, mając na względzie, z mocy art. 153 p.p.s.a., przedstawioną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną.

O kosztach postępowania, obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżącego uiszczonego wpisu od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.