Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2037/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant: Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 roku sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2004 roku nr [...] w przedmiocie uznania gry za grę losową 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2004 roku nr [...] 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Finansów decyzją z dnia [...] września 2004 roku nr [...], na podstawie art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 roku o grach i zakładach wzajemnych /Dz.U. z 2004r., nr 4, poz. 27/, po rozpatrzeniu wniosku Spółki D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o ponowne rozpoznanie sprawy postanowił:

utrzymać w mocy decyzję Ministra Finansów nr [...] z dnia [...] lipca 2004 roku rozstrzygającą, że gra internetowa [...], polegająca na typowaniu liczb, wyczerpuje ustawowe znamiona gry losowej w rozumieniu ustawy o grach i zakładach wzajemnych.

Obie decyzje Ministra Finansów zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu [...] stycznia 2004 roku do Ministra Finansów wpłynął wniosek D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych czy proponowana przez spółkę gra/zabawa internetowa polegająca na typowaniu liczb, wykorzystywana do działalności marketingowej i promocyjnej jest grą losową w rozumieniu przepisów tej ustawy. Złożony wniosek zawierał opis gry, uzasadnienie prawne oraz informację, że kwestia będąca przedmiotem niniejszego wniosku była już rozstrzygnięta przez Ministra Finansów, tj., że na wniosek E. Sp. z o.o. z dnia [...] września 2001 roku Minister Finansów rozstrzygnął, iż gra planowana przez E. Sp. z o.o. nie wypełnia przesłanek zawartych w art. 2 ustawy.

W ocenie Ministra Finansów przedmiotowa gra wypełnia ustawowe znamiona gry losowej określone w art. 2 ust. 1 ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych. Wskazują na to zasady gry.

Gra polega na wyborze 6 liczb, do których przyporządkowane są pytania. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi na pytanie warunkuje dalszy udział w grze. Wraz z akceptacją udzielonej odpowiedzi uczestnik otrzymuje wyłączny numer homologacyjny. Następnie, w ciągu 24 godzin, do uczestnika wysyłany jest e-mail zawierający wybrane przez niego liczby. W przypadku wygenerowania przez aplikację 4, 5 lub 6 liczb zgodnych z wybranymi przez uczestnika, uczestnik otrzyma e-mail z pytaniem, na które musi odpowiedzieć jednoznacznej odpowiedzi w określonym czasie /24-72 godz., zależnie od ilości trafionych liczb/. Nagroda może zostać przyznana jedynie tym uczestnikom posiadającym numer homologacyjny, którzy prawidłowo odpowiedzieli na pytanie. Wybór sześciu wygrywających liczb odbywa się za pomocą programu komputerowego, który generuje liczby według określonego algorytmu, tj. losowo. Organizator oferuje wygrane pieniężne. Uczestnik, który prawidłowo odpowiedział na pytanie oraz trafnie wytypował sześć liczb wygrywa nagrodę pieniężną I stopnia w wysokości 100 000 złotych. Jeżeli więcej niż jeden uczestnik spełnił te warunki, nagroda dzieli się równo pomiędzy wszystkich wygrywających. Uczestnik, który prawidłowo odpowiedział na pytanie oraz trafnie wytypował pięć liczb wygrywa nagrodę pieniężną II stopnia w wysokości 250.00 złotych. Uczestnik, który prawidłowo odpowiedział na pytanie oraz trafnie wytypował cztery liczby wygrywa nagrodę II stopnia w wysokości 25.00 złotych. Wygrane wypłacane są po podaniu przez uczestników numerów kont bankowych oraz po potwierdzeniu danych osobowych i numeru homologacyjnego. W artykule 4 regulaminu Spółka informuje ponadto o możliwości organizowania edycji specjalnych gry, w których spośród edycji zwykłych gry, losowo wybierani są laureaci nagród specjalnych.

Ustosunkowując się do opisu gry Minister Finansów stwierdził, że etap pierwszy faktycznie polega na wyborze 6 liczb z 49 oraz na udzieleniu prawidłowej odpowiedzi na pytanie przygotowane przez reklamodawcę. Zgodnie z wyjaśnieniami spółki, przedstawionymi w piśmie z dnia [...] lutego 2004 roku, pytania wprowadzone na pierwszym, a planowane i w trzecim etapie gry są zarówno trybutem wobec dawców reklam, jak i elementem znanym z marketingu jako utrudnienie dojścia. Nieukrywanym celem całej gry nie jest poznawanie wiedzy internatów, ale budowanie i rozbudowywanie wiarygodnej bazy danych. Drugi etap to etap wyboru liczb wygrywających. Sposób wyboru tych liczb jest zależny od przypadku, albowiem zastosowany program komputerowy generujący liczby wygrywające jest losową metodą wyboru. Do etapu trzeciego, nazwanego przez wnioskodawcę etapem wiedzy o Polsce, przechodzą uczestnicy, którzy wytypowali 4, 5 lub 6 liczb spośród wybranych za pomocą programu komputerowego /algorytmu/. Wyjaśnienie wnioskodawcy, iż jest to ostatni etap decydujący o przyznaniu nagrody, w którym zwycięzca musi odpowiedzieć na dodatkowe pytanie o dość wysokim poziomie trudności, nie znajduje potwierdzenia w materiałach dowodowych zgromadzonych w toku postępowania. W piśmie z dnia [...] lutego 2004 roku zawarta jest informacja zgodnie, z którą, każdy uczestnik jest informowany przez system o numerach, które zostały wybrane, a ten, kto trafnie wytypował 4, 5 lub 6 liczb jest o tym informowany i musi przesłać do organizatora informacje i kopie dokumentów zgodnych z wymogami regulaminu. Po ich sprawdzeniu i zaakceptowaniu następuje wypłata wygranej. W piśmie tym nie ma mowy o obowiązku udzielenia odpowiedzi na pytanie o wiedzy o Polsce. Spółka informuje natomiast, że mając na uwadze dalsze ograniczenie wpływu losowości na ostateczną liczbę beneficjentów zabawy planuje wprowadzenie drugiej tury pytań.

Zdaniem Ministra Finansów poczynione, na podstawie regulaminu gry i wyjaśnień złożonych przez spółkę w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, ustalenia uzasadniają przyjęcie, że przedmiotowa gra [...] jest grą losową. Również zasady organizowanych edycji specjalnych gry [...] potwierdzają trafność przedmiotowego rozstrzygnięcia. Artykuł 3 regulaminu pierwszej i artykuł 4 regulaminu drugiej potwierdzają, mimo zaprzeczeń, że zwycięzcą będzie osoba, której przyznany numer homologacyjny zostanie wybrany za pomocą programu komputerowego, według zadanego, określonego z góry algorytmu tj. losowo.

Minister Finansów nie zgodził się z wnioskodawcą, że internetowa gra [...] jest grą tożsamą z grami, które zgodnie z decyzjami Ministra Finansów z dnia [...] września 2001 roku nr [...] i [...] grudnia 2003 roku nr [...] nie są grami losowymi. Spółka D. Sp. z o.o. bezpodstawnie posługuje się tymi decyzjami. Wnioskodawca wskazuje decyzje zgodnie ze swoimi oczekiwaniami, nie zauważając istotnych różnic pomiędzy zasadami różnych gier i konkursów.

Minister Finansów podkreślił, iż jego stanowisko podyktowane jest interesem społecznym oraz słusznym interesem obywateli. Nie może pozwolić na niekontrolowany rozwój hazardu, który nie jest zwykłą rozrywką. Musi w związku z tym wykazywać się szczególną aktywnością w prowadzeniu nadzoru i kontroli nad działalnością podmiotów działających na rynku hazardu. Prawidłowość rozumowania Ministra potwierdza pośrednio sam wnioskodawca przywołując orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 listopada 2003 roku w sprawie Gambelli. W orzeczeniu tym ETS stwierdził, że zadaniem sądu krajowego jest określenie czy takie prawodawstwo /dotyczące zakładów wzajemnych/, biorąc pod uwagę szczegółowe zasady jego zastosowania, rzeczywiście służą celowi, który mógłby je usprawiedliwiać i czy takie ograniczenia są w świetle tego celu proporcjonalne.

Skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2004 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 ustawy grach i zakładach wzajemnych /Dz.U. z 1998 roku, nr 102, poz. 650 z póz. zm./ poprzez przyjęcie, iż konkurs [...] jest gra losową, podczas gdy zasady konkursu opisanego we wniosku nie spełniają przesłanek ustawowych określonych w tym przepisie, co miało decydujący wpływ na wynik sprawy,

- naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na przedstawieniu przez Ministra Finansów w zaskarżonej decyzji stanowiska, co do regulaminu gry [...] będącej już przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji Ministra z dnia [...] września 2001 roku z wniosku E. Sp. z o.o., a niewydaniu decyzji na wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2004 roku oraz poprzez prowadzenie niniejszego postępowania w sposób podważający zaufanie do Ministra Finansów w związku z wydaniem w analogicznych stanach faktycznych i prawnych dwóch odmiennych w swych treściach decyzji tj. decyzji z dnia [...] września 2001 roku i decyzji z dnia [...] września 2004 roku,

- naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez zamieszczenie w zaskarżonej decyzji nieprawidłowego pouczenia o możliwości jej zaskarżenia a także niedoręczenie pełnomocnikowi skarżącego decyzji Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2004 roku.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosił o jej oddalenie powołując argumentację podnoszoną w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] czerwca 2005 roku Spółka D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. popierając skargę podniosła, iż przedmiotem decyzji nie był wniosek zgłoszony przez stronę skarżącą wraz załączonym regulaminem. Minister Finansów w swych decyzjach ocenił toczącą się zabawę internetową nie objętą wnioskiem. Podtrzymał sprecyzowany zarzut w załączniku do protokołu.

Minister Finansów podniósł, iż przedmiotem decyzji była tocząca się zabawa internetowa z uwagi na zmodyfikowane stanowisko strony w toku postępowania administracyjnego. Zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i w skardze spółka nie podniosła zarzutu, że wydana decyzja odnosi się do innej gry niż wskazana we wniosku i ten zarzut jako wykraczający poza granice skargi nie powinien być rozpatrywany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punku widzenia powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Została ona wyrażona w art. 7 k.p.a.. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć.

W niniejszej sprawie organ uchybił powyższej zasadzie.

Zgodnie z art. 61 § 2 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Powyższy przepis należy interpretować w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wymagają dla danego rodzaju sprawy wydania decyzji administracyjnej, ale normują i inicjatywę, co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Zatem przepisy prawa materialnego stanowią o tym, czy postępowanie może być wszczęte na wniosek czy też z urzędu.

W niniejszej sprawie, co wymaga podkreślenia, to D. Sp. z o. z siedzibą w W. wystąpiła z wnioskiem o rozstrzygnięcie, w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992 roku o grach i zakładach wzajemnych, czy proponowana przez spółkę gra/zabawa internetowa polegająca na typowaniu liczb, wykorzystywana do prowadzenia działalności marketingowej i promocyjnej jest gra losową w rozumieniu ustawy. Wskazany przez spółkę przepis prawa materialnego uprawniał ją do wystąpienia z powyższym wnioskiem. W sprawie chodzi bowiem o ustalenie sytuacji prawnej spółki w zakresie jej uprawnień.

Swoje żądanie spółka określiła precyzyjnie we wniosku z dnia [...] stycznia 2004 roku i, wbrew twierdzeniom organu, nie zmieniła go w toku toczącego się postępowania administracyjnego. Dowodzi tego analiza całej korespondencji spółki z organem jak również materiał dowodowy zebrany w sprawie. Wszelkie wyjaśnienia składane przez skarżącą w trakcie trwania postępowania dotyczyły aktualnie prowadzonej gry internetowej i powodowane były żądaniem Ministra Finansów. Każde z pism stanowiące odpowiedź na pytania organu kończyły się sformułowaniem "... podtrzymujemy swój wniosek złożony w piśmie z dnia [...] stycznia 2004 roku", co oznacza, iż spółka nie zmieniła w toku postępowania administracyjnego swojego żądania. W tym stanie rzeczy trudno zgodzić się z organem, że wydał decyzję z godnie z wnioskiem z dnia [...] stycznia 2004 roku uzupełnionym pismami z dni: [...].02.04., [...].03.04., [...].07.04. i [...] 06.04.

Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości – sprecyzowanie żądania należy do strony /wyrok NSA z 11.06.1990r. I SA 367/90 ONSA 1990r. nr 2-3, poz. 47/

Tymczasem w sprawie niniejszej organ sam, dowolnie określił przedmiot żądania dokonując oceny toczącej się gry a nie proponowanej. Proste porównanie obu gier/zabaw musi skutkować wnioskiem, iż nie są to gry/zabawy tożsame. Różnią się trzecim etapem.

Istotnie, zarówno wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy jak i skarga wprost nie czynią zarzutu, że wydana decyzja administracyjna odnosi się do innej gry aniżeli gra wskazana we wniosku o rozstrzygnięcie o charakterze gry, ale pogłębiona ich analiza pozwala na przyjęcie, że w istocie zarzut taki został postawiony. Świadczą chociażby o tym twierdzenia zarzutu skargi o niewydaniu decyzji w odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2004 roku a przedstawieniu w niej stanowiska, co do gry będącej już przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji z dnia [...] września 2001 roku z wniosku E. Sp. s o., na podstawie której regulaminu skarżąca prowadzi aktualną grę/zabawę [...]. W sposób niebudzący już żadnej wątpliwości został postawiony na rozprawie, w dniu 16 czerwca 2005 roku. W ocenie Ministra Finansów, zarzut ten jako wykraczający poza granice skargi nie powinien być rozpoznawany.

Wymaga jednak podkreślenia ,co zostało już wyżej podniesione, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności, z drugiej zaś – przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze poczynione wyżej rozważania, trudno zgodzić się z organem, że sąd nie powinien rozpatrywać podnoszonego zarzutu. Sąd ocenia przecież zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Jak wynika z powyższych rozważań Minister Finansów nie rozstrzygnął sprawy zgodnie ze złożonym wnioskiem. Decyzja Ministra Finansów odnosi się bowiem do innej gry. W konsekwencji organ naruszył przepisy postępowania, a mianowicie art. 61 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ przede wszystkim oceni złożony wniosek zgodnie z jego treścią, w więc czy proponowana przez spółkę gra/zabawa internetowa jest grą losową w rozumieniu ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, czy też nie spełnia przesłanek takiej gry jak twierdzi skarżący.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1)c) p.p.s.a. sąd orzekł jak w wyroku.

W przedmiocie wykonalności sąd rozstrzygnął mając na uwadze treść art. 152 p.p.s.a.