Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2874/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński (spr.) Sędziowie Marzenna Zielińska NSA Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 20 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2005 r. sygn. akt III SA/Gl 808/04 w sprawie ze skargi Śląskiej Fundacji Medycznej "[...]" im. [...] w Zabrzu na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 16 czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżony wyrok w części stwierdzającej nieważność postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2002 r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiej Fundacji Medycznej "[...]" w Zabrzu na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Katowicach kwotę 370 zł (słownie: trzysta siedemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Śląska Fundacja Medyczna "[...]" w Zabrzu, zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na podstawie dokumentu SAD nr [...] z dnia 23 listopada 1999 r. 8 szt. opasek chirurgicznych żołądkowych, wnioskując o zwolnienie tego towaru od cła i podatku VAT. Zgłoszenie to zostało przyjęte i objęty nim towar został zwolniony od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 32 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 75, poz. 802 ze zm.), jako towar przeznaczony do celów badawczych.

W oparciu o materiały otrzymane z Prokuratury Rejonowej w Chorzowie oraz o wyniki kontroli celnej przeprowadzonej w Fundacji "[...]", Dyrektor Urzędu Celnego w Katowicach, postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2002 r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 165 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 83 ust. 1 Kodeksu celnego, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie kontroli zgłoszenia celnego z dnia 23 listopada 1999 r.

Decyzją z dnia 9 września 2002 r. Nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w Bytomiu uznał powyższe zgłoszenie celne za prawidłowe, ustalając, że wynikający z art. 190 § 1 pkt 32 Kodeksu celnego wymóg użycia sprowadzonego towaru do celów badawczych, z wyłączeniem działalności gospodarczej, został zachowany.

Po rozpatrzeniu pisma Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Katowicach z dnia 30 kwietnia 2002 r., potraktowanego jako odwołanie, Dyrektor Izby Celnej w Katowicach decyzją z dnia 16 czerwca 2004 r. Nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i:

- uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe oraz

- objął 8 sztuk opasek chirurgicznych żołądkowych procedurą dopuszczenia do obrotu i określił kwotę wynikającą z długu celnego (0,00 pln) przy zastosowaniu zerowej stawki celnej.

Dyrektor Izby Celnej w Katowicach uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstawy do uznania, że sprowadzony towar został wykorzystany wyłącznie dla celów badawczych i w związku z tym stwierdził, że nie podlegał on zwolnieniu od cła na podstawie art. 190 § 1 pkt 32 Kodeksu celnego.

Po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez Fundację "[...]", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt III SA/Gl 808/04 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Katowicach, uznając, że organ odwoławczy rozpatrzył pismo prokuratora jako odwołanie i wydał decyzję, mimo że prokurator nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji i w związku z tym nie był uprawniony do wniesienia odwołania, a ponadto uczynił to z uchybieniem terminu. Sąd stwierdził również nieważność postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2002 r., uznając, że zostało ono wydane bez podstawy prawnej. Sąd uznał, że podstawy takiej nie stanowi zarówno art. 65 § 7, jak i art. 83 § 3 Kodeksu celnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że zgodnie z art. 65 § 7 Kodeksu celnego organ celny wydając z urzędu decyzję uznającą zgłoszenie celne za prawidłowe lub decyzję uznającą zgłoszenie celne za nieprawidłowe, nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania. Za datę wszczęcia postępowania przyjmuje się bowiem w tym wypadku datę przyjęcia zgłoszenia celnego. Jest to przepis szczególny, który wyłącza stosowanie art. 165 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej, normującego zasady wszczęcia postępowania podatkowego.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska, zaprezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2003 r., sygn. akt V SA 1886/2002 oraz w glosie do tego wyroku, że przepis art. 65 § 7 Kodeksu celnego ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy towar nie został jeszcze zwolniony. Stanowisko to, zdaniem Sądu, wykracza poza ramy interpretacji, jaką zakreślił ustawodawca w treści tego artykułu. W konsekwencji Sąd nie zgodził się również z tym, że prowadzenie postępowania po zwolnieniu towaru powinno być poprzedzone wydaniem postanowienia o jego wszczęciu.

Dyrektor Izby Celnej w Katowicach wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w części dotyczącej stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2002 r. Nr [...], zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 65 § 7 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, co według skarżącego stanowi podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., i na tej podstawie wniósł o:

- zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi, bądź jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny,

- orzeczenie o kosztach sądowych w postępowaniu kasacyjnym na rzecz wnoszącego skargę.

Odnosząc się do stanowiska Sądu I instancji w kwestii braku podstawy prawnej do wydania przez organ celny z urzędu postanowienia z dnia 5 kwietnia 2002 r. skarżący podniósł, że w okresie obowiązywania Kodeksu celnego wszczynanie postępowania z urzędu w zakresie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe (nieprawidłowe), w sytuacji gdy nastąpiło już zwolnienie towaru, było w pełni uzasadnione. Powołując się na przepisy art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 139 § 1 i art. 141 Ordynacji podatkowej skarżący podniósł, iż w przypadku niewydania takiego postanowienia, strona powzięłaby wiadomość, że prowadzone jest postępowanie, dopiero w chwili otrzymania informacji o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego na podstawie art. 200 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego, w takim wypadku trudno byłoby mówić o udziale strony w każdym stadium postępowania, jak i o prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Również możliwość skorzystania przez stronę z uprawnień wynikających z treści art. 141 Ordynacji podatkowej byłaby w takim wypadku co najmniej wątpliwa z uwagi na to, że weryfikacja zgłoszenia celnego może być przeprowadzona na przestrzeni 3 lat (art. 65 § 5 Kodeksu celnego), a strona nie byłaby informowana, kiedy postępowanie zostało faktycznie wszczęte.

Skarżący zauważył ponadto, że stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku jest odmienne od stanowiska wyrażonego w wyrokach innych sądów administracyjnych wydanych w sprawach sygn. akt V SA 1886/02 z dnia 23 kwietnia 2003 r. (OSP 2004/5/70), GSK 251/04 z dnia 17 czerwca 2004 r., V SA /Wa 49/04 z 31 marca 2005 r. oraz 3/I SA/Ka 1682/03 z dnia 22 listopada 2004 r. Zdaniem skarżącego wyroki powyższe jednoznacznie wskazują na zasadność, jak i prawidłowość wydania postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu na podstawie art. 83 Kodeksu celnego, w sytuacji gdy decyzja o uznaniu zgłoszenia celnego za prawidłowe (nieprawidłowe) ma zostać wydania, tak jak w rozpoznawanej sprawie, po zwolnieniu towaru.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania w przypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Wynikająca z powyższego przepisu zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd ten jest związany wnioskiem skarżącego określającym przedmiot zaskarżenia i w konsekwencji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, ponieważ oznaczałoby to działanie ex officio, które poza przypadkami nieważności postępowania nie jest dopuszczalne. Zasada ta oznacza także pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które determinują kierunek działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaką powinien on podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.

Skarżący zaskarżył wyrok Sądu I instancji wyłącznie w części dotyczącej stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2002 r. W konsekwencji niezaskarżona część wyroku dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 16 czerwca 2004 r. nie podlega kontroli kasacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dotyczy to także, zawartych w uzasadnieniu wyroku, wskazań co do dalszego postępowania organu w związku ze stwierdzeniem nieważności tej decyzji.

Skarżący zasadnie zarzuca w skardze kasacyjnej, że powołany w podstawie skargi przepis art. 65 § 7 Kodeksu celnego został niewłaściwie zastosowany w sprawie. Przede wszystkim należy wskazać, na co nie zwrócił uwagi Sąd I instancji, że przepis ten nie obowiązywał w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego, ponieważ został on dodany do Kodeksu celnego ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 12, poz. 92), która weszła w życie w dniu 18 marca 2001 r., a więc po przyjęciu zgłoszenia celnego (24.11.1999 r.). Przepis ten nie mógł być w związku z tym zastosowany w sprawie, gdy zgodnie z art. 69 Kodeksu celnego datą właściwą do stosowania przepisów regulujących procedurę celną, do której dokonano zgłoszenia towarów, jest data przyjęcia zgłoszenia celnego przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Wbrew zatem odmiennym ustaleniom Sądu I instancji w stanie faktycznym sprawy przepis art. 65 § 7 Kodeksu celnego nie mógł wyłączyć stosowania art. 165 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej i nie czyni on także tego po wejściu w życie, gdyż ma zastosowanie wyłącznie do weryfikacji zgłoszenia celnego, które organ celny może przeprowadzić z urzędu lub na wniosek strony w okresie po przyjęciu zgłoszenia celnego do daty zwolnienia towaru.

Po zwolnieniu towaru organ celny może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. Ustalenia pokontrolne dokonane w tym postępowaniu, uzasadniające wydanie decyzji na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego w związku z art. 83 § 3 Kodeksu celnego wymagają uprzedniego wszczęcia postępowania z urzędu w formie postanowienia (art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej).

Postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2002 r. zostało wydane na podstawie art. 165 § 1, § 2 i § 4 Ordynacji podatkowej w związku z postępowaniem administracyjnym prowadzonym na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu celnego, w związku z tym nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że zostało ono wydane bez podstawy prawnej.

Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.