Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 823/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 5, art. 22 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 3 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2020 roku sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika z tytułu nieuzupełnienia zgłoszenia SENT oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. w Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), dalej O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno -Skarbowego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymierzenia Ax. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 11 kwietnia 2019 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. przeprowadzili w miejscowości Jeżów kontrolę drogową środka transportu w postaci zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego o nr rejestracyjnym [...] i przyczepy o nr rejestracyjnym [...], przewożącego olej napędowy (kod CN 2710). Podmiotem wysyłającym i jednocześnie przewoźnikiem była Ax. Spóła z o.o. z siedzibą w P. Kontrola została udokumentowana w protokole kontroli z dnia 11 kwietnia 2019 r., z którym w dniu 11 kwietnia 2019 r. został zapoznany kierujący ww. środkiem transportu.

W oparciu o ww. protokół kontroli Naczelnik [...] Urzędu Celno -Skarbowego w Ł. postanowieniem z dnia [...] wszczął z urzędu w wobec spółki Ax. postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzenia braków w zgłoszeniu SENT nr [...] w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy.

Decyzją z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 10 000 zł z tytułu nieuzupełnienia zgłoszenia SENT nr [...] o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie, w którym wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

1. art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, poprzez błąd w wykładni i uznanie, że obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o numery rejestracyjne przyczepy (elementu zestawu pojazdów) istnieje w sytuacji, gdy na przyczepie nie znajduje się towar objęty zgłoszeniem;

2. art. 22 ust. 3 ustawy o SENT poprzez błąd w wykładni prawnej i przyjęcie, że wymierzenie kary pieniężnej z powodu jednostkowego naruszenia przez spółkę wymogu z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT nie narusza zaufania do organów władzy publicznej.

naruszenie przepisów postępowania tj.:

1. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 191 O.p. poprzez niepotwierdzone żadnym dowodem twierdzenie, że w momencie kontroli na przyczepie o numerach [...] znajdował się towar objęty zgłoszeniem SENT nr [...],

2. art. 210 § 1 ust. 6 O.p., poprzez niewyjaśnienie powodów uznania, że w momencie kontroli towar objęty zgłoszeniem SENT nr [...] znajdował się na przyczepie o numerach [...],

3. art. 210 § 1 ust. 6 O.p., poprzez niewyjaśnienie powodów niezastosowania normy prawnej przewidzianej w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w odniesieniu do zgodności decyzji z interesem publicznym.

W piśmie z dnia 5 sierpnia 2019 r. spółka podtrzymując zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu wniosła o dopuszczenie dowodu i włączenie do akt sprawy kserokopii decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...], nr [...] na potwierdzenie stanowiska o bezpodstawności nakładania kar pieniężnych w sytuacji naruszenia ustawy o SENT.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty zobowiązane.

W art. 3 ust. 2 ustawy o SENT zawarto katalog towarów, które podlegały na dzień kontroli systemowi monitorowania, wraz z określającymi je pozycjami Nomenklatury Scalonej (CN) wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m.in. paliwa silnikowe i ich pochodne, paliwa opałowe, oleje smarowe i inne preparaty smarowe, w tym również przewożony towar w postaci oleju napędowego o kodzie CN 2710. W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia, zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół ( art. 13 ust. 7 pkt 1 ustawy o SENT). W niniejszej sprawie kontrolujący po stwierdzeniu nieprawidłowości w dniu 11 kwietnia 2019 r. sporządzili protokół z kontroli przewozu towarów środkiem transportu określonym w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT. Z treści tego protokołu wynika, że w trakcie tej kontroli sprawdzono dokumenty przewozowe, dokumenty zespołu pojazdów, dokumenty kierowcy i zweryfikowane zostały dane wprowadzone do systemu SENT pod numerami [...], SENT [...], [...], [...], w tym będący przedmiotem niniejszej sprawy [...]. W wyniku sprawdzenia ustalono, że przewoźnik w dokumencie [...] nie podał numeru rejestracyjnego przyczepy, wchodzącej w skład kontrolowanego środka transportu, stanowiącego zespół pojazdów składający się z samochodu cysterny nr rejestracyjny [...] i przyczepy cysterny nr rejestracyjny [...].

Zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju przewoźnik jest zobowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie SENT o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT czyli pojazdu samochodowego lub zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. W art. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym ustawodawca zdefiniował pojazd samochodowy jako pojazd wyposażony w silnik, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, a zespół pojazdów zdefiniowano jako pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całości. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że środkiem transportu przewożącym towar podlegający restrykcjom ustawy o SENT był zespół pojazdów, co potwierdza protokół kontroli oraz dokumenty rejestracyjne środka transportu. Oznacza to, że przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu powinien uzupełnić zgłoszenie SENT o numery rejestracyjne środka transportu, którym w niniejszej sprawie był zespół pojazdów posiadający dwa numery rejestracyjne dla pojazdu samochodowego nr [...], a dla przyczepy nr [...]. Cyt. powyżej art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT nie pozostawia w tym względzie żadnych wątpliwości redakcyjnych i interpretacyjnych i należy stosować go wprost. Przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu powinien uzupełnić zgłoszenie SENT o numery rejestracyjne środka transportu. W niniejszej sprawie środek transportu miał dwa numery rejestracyjne, co powoduje, że przewoźnik powinien uzupełnić zgłoszenie SENT podając w stosownej rubryce dwa numery rejestracyjne, a nie tylko jeden odnoszący się wyłącznie do pojazdu samochodowego, a nie do zespołu pojazdów jako całości.

Powyższe ustalenia i zachowanie przewoźnika powodują, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 22 ust. 2 ustawy o SENT, który stanowi, że w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Jak wykazano wyżej w tej sprawie zaistniał delikt polegający na nieuzupełnieniu zgłoszenia SENT o numery rejestracyjne środka transportu, gdyż uzupełniono to zgłoszenie tylko o jeden numer rejestracyjny środka transportu, podczas gdy środek transportu w postaci zespołu pojazdów posiadał dwa numery rejestracyjne odrębne dla pojazdu samochodowego i dla przyczepy. Przyczepa samochodowa sama w sobie nie jest środkiem transportu i pojazdem samochodowym, który samoistnie może poruszać się po drodze publicznej. W niniejszej sprawie środkiem transportu był zespół pojazdów, który posiadał dwa numery rejestracyjne, a nie jeden. Tym samym w zgłoszeniu podając jeden numer rejestracyjny, zgłoszenia nieuzupełniono o numery rejestracyjne, jak wymaga i stanowi wprost cyt. art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT. Delikt ten powoduje konieczność zastosowania art. 22 ust. 2 ustawy o SENT.

W kontekście powyższych ustaleń i unormowań zawartych w ustawie o SENT, zdaniem organu odwoławczego niezasadny jest zarzut podniesiony przez spółkę dotyczący naruszenia art. 5 ust. pkt 1 lit. c ustawy o SENT poprzez błędną wykładnię. W zaistniałym stanie faktycznym bezsporne jest, że w momencie rozpoczęcia przewozu towar objęty systemem monitorowania i zgłoszony w kilku zgłoszeniach SENT, w tym zgłoszeniu SENT będącym przedmiotem niniejszego postępowania, przewożony przez spółkę do różnych odbiorców, załadowany i przewożony był na środek transportu w postaci zespołu pojazdów składający się z pojazdu samochodowego i przyczepy, które posiadały odrębne numery rejestracyjne. W takim przypadku ustawodawca wyraźnie wskazał, że w zgłoszeniu SENT należy podać numery rejestracyjne środka transportu, a nie numer rejestracyjny pojazdu samochodowego, czy przyczepy w zależności od tego gdzie znajduje się (jest załadowany towar objęty danym zgłoszeniem SENT). Z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT wynika wprost, że zgłoszenie SENT należy uzupełnić o numery rejestracyjne (liczba mnoga) środka transportu, którym jest, tak jak w tej sprawie zespół pojazdów, a nie jak twierdzi spółka pojazd samochodowy albo przyczepa w zależności od tego gdzie spośród nich znajduje się towar zgłoszony w danym dokumencie SENT. W kontekście powyższego niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, ponieważ dla potwierdzenia zaistnienia deliktu administracyjnego z art. 22 ust. 2 ustawy o SENT nie ma i nie było konieczności ustalania, na którym z elementów środka transportu znajdował się towar. W toku postępowania zgromadzono wystarczający materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli, dokumentu przewozowego, wydruku dokumentu SENT, dowodu rejestracyjnego pojazdu samochodowego i przyczepy, które zawierały wystarczające dane do ustalenia stanu faktycznego i wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w niniejszej sprawie nie ma też podstaw do zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, ponieważ nie zaistniał ważny interes przewoźnika lub interes publiczny od zaistnienia, których ustawodawca uzależnił możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika. Zgodnie z doktryną i ugruntowanym orzecznictwem przyjmuje się, że przez "ważny interes strony" należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. To sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przykładem, może tu być utrata możliwości zarobkowania, czy utrata losowa majątku. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jego subiektywne przekonanie o tym, że taki interes ma, lecz względy zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Pojęcia ważnego interesu nie można jednak upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza podatnik w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań. Zaistniały stan faktyczny bez wątpienia nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków rejestracyjnych nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana.

Pomimo, że spółka już na etapie postępowania przed Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. była informowana o możliwości wykazania przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie wskazała przesłanki swojego ważnego interesu dla odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W złożonym odwołaniu również nie powołała się na tą przesłankę i nie udokumentowała zaistnienia tej przesłanki oraz nie wskazała również jakie dodatkowe okoliczności powinny jeszcze zostać ustalone dla uzasadnienia zaistnienia ważnego interesu przewoźnika. Wysokość nałożonej kary i jej wielokrotność wynikająca z innych decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. w sytuacji gdy spółka nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących, że jej sytuacja uniemożliwia zapłatę nałożonej kary pieniężnej nie może stanowić podstawy do odstąpienia od nałożonej kary.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nieuzupełnienie przez przewoźnika dokumentu SENT w zakresie wszystkich numerów rejestracyjnych środka transportu będącego zespołem pojazdów składających się z pojazdu samochodowego i przyczepy, którym przewożony jest towar objęty systemem monitorowania (nawet przez niewłaściwe rozumienie przepisów czy zwykłe niedbalstwo) godzi w bezpieczeństwo społeczeństwa jako nadrzędnej wartości wspólnej. Dane dotyczące numeru rejestracyjnego środka transportu to dane o szczególnym znaczeniu dla procesu monitorowania, a więc skuteczności kontroli i bezpieczeństwa przewozu. Potwierdza to art. 24a ustawy o SENT, w którym pod pewnymi warunkami wprowadzono możliwość zmniejszenia kary pieniężnej do wysokości 2.000,00 zł. Nie dotyczy to jednak sytuacji gdzie oczywisty błąd dotyczy właśnie numeru rejestracyjnego.

Numery rejestracyjne to główne i podstawowe dane umożliwiające organom sprawowanie właściwego monitoringu drogowego towarów i zapewnienie bezpieczeństwa całego przewozu. W interesie publicznym natomiast jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.

Organ nakładający karę nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik wpisał dane niezgodne ze stanem faktycznym, albowiem przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy czy jednostkowości naruszenia. Przepisy ww. ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie wyłączają odpowiedzialności nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, czy pomyłek i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1.art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że

obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o numer rejestracyjny przyczepy (elementu zestawu pojazdów) istnieje w sytuacji, gdy na przyczepie nie znajduje się towar objęty zgłoszeniem;

2.art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wymierzenie kary pieniężnej z powodu jednostkowego naruszenia wymogu z art. 5 ust 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT nie narusza zaufania do organów władzy publicznej;

naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1.art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 188 i art. 191 O.p. poprzez usankcjonowanie odstąpienia od ustalenia, czy towar objęty zakwestionowanym zgłoszeniem znajdował się częściowo w autocysternie i częściowo w przyczepie, lub w przyczepie;

2. art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez nadanie pejoratywnego znaczenia pojęciu "interes publiczny" i w efekcie uznanie, że okoliczności towarzyszące sprawie nie są objęte "interesem publicznym" .

3.art. 120, art. 121 § 1, art. 122 O.p., poprzez odmienne traktowanie celowości ustawy o SENT i wartościowanie błędów formalnych w zależności od ich rodzaju, mimo, iż naruszenia te posiadają wspólną cechę relewantną w postaci braku spowodowania uszczupleń w budżecie Państwa;

4. art. 210 § 1 ust. 6 O.p. poprzez nie wyjaśnienie podstaw twierdzenia, że niewpisanie do zgłoszenia numeru rejestracyjnego przyczepy (i to w sytuacji gdy nie wykazano, że towar objęty zgłoszeniem znajdował się w przyczepie), stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa społeczeństwa jako wartości wspólnej.

W oparciu o postawione zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 3 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II GZ 284/19 oddalił zażalenie na powyższe postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując w tak zakreślonej kognicji sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z[...]. odpowiadają obowiązującemu prawu.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie nałożono na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł z tytułu naruszenia określonego w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2018r. poz. 2332 t.j. ze zm.), dalej "ustawa o SENT", tj. naruszenia obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o numery rejestracyjne środka transportu - przyczepy. Spółka stoi na stanowisku, że nie powinna zostać obciążona obowiązkiem zapłaty kary, gdyż towar nie był przewożony na przyczepie, a organy nie wykazały, że objęty zgłoszeniem towar rzeczywiście się na przyczepie znajdował. Z kolei zdaniem organu zgłoszenie powinno obejmować numery rejestracyjne całego zespołu pojazdów, tj. pojazdu samochodowego i przyczepy.

Wobec tak zarysowanego przedmiotu sporu przypomnieć trzeba, że ustawa SENT obowiązuje od dnia 18 kwietnia 2017 r. i jej celem jest zapewnienie skutecznej kontroli przewozu towarów określonych tą ustawą oraz określenie zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tych towarów. Powołanym aktem wprowadzono również odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem towarów, podmiotów zobowiązanych: podmiotu wysyłającego, przewoźnika i kierującego środkiem transportu oraz podmiotu odbierającego.

W ustawie przyjęto (art. 4), że środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń, zwany dalej w ustawie "rejestrem". Jest on prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzi dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli. Rejestr prowadzi Szef Krajowej Administracji Skarbowej.

W myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy SENT, przewóz towaru objętego pozycją CN 2710 (m.in. olejów napędowych) podlega systemowi monitorowania drogowego, jeżeli jego objętość przekracza 500 litrów. W przypadku przewozu takiego towaru, rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

W myśl art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy o SENT w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru: po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o:

a) dane przewoźnika obejmujące: – imię i nazwisko albo nazwę, – adres zamieszkania albo siedziby,

b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,

c) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a,

d) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru,

e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,

f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, z późn. zm.), o ile są wymagane,

g) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju,

h) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi,

i) numer lokalizatora albo numer urządzenia.

Trzeba jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT przez środek transportu należy rozumieć pojazd samochodowy lub zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Z kolei w myśl art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm.), dalej "p.r.d.", pojazd samochodowy - pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h, a zespół pojazdów zdefiniowano jako pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całości. Art. 2 pkt 50 ww. ustawy stanowi, że przyczepa to pojazd bez silnika, przystosowany do łączenia go z innym pojazdem.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządza protokół.

W rozpoznawanej sprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. funkcjonariusze organu I instancji przeprowadzili w miejscowości J., kontrolę drogową środka transportu w postaci zespołu pojazdów składającego się z pojazdu samochodowego o nr rejestracyjnym [...] oraz przyczepy o nr rejestracyjnym [...], przewożącego olej napędowy. Podmiotem wysyłającym i jednocześnie przewoźnikiem była skarżąca spółka. Kontrola została udokumentowana w protokole kontroli z dnia 11 kwietnia 2019r., w którym stwierdzono, że w zgłoszeniu SENT o nr [...] nie wskazano numeru rejestracyjnego przyczepy. Oznacza to, że skarżąca spółka występując w roli przewoźnika naruszyła obowiązek wynikający z treści art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT. Strona nie podała pełnych danych dotyczących środka transportu - numeru rejestracyjnego przyczepy, czyli uniemożliwiła organom prawidłowe monitorowanie dokonywanego przewozu w systemie przewozu towarów.

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych treść art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy o SENT, z którego wprost wynika, że przewoźnik zobowiązany jest wskazać w zgłoszeniu numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT. W przedmiotowej sprawie środek transportu składał się z pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz przyczepy o numerze rejestracyjnym [...]. Niewątpliwie był to zespół pojazdów, o którym stanowi art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o SENT i ustawy p.r.d. Skoro przewóz towaru odbywał się przy użyciu zespołu pojazdów, to w świetle powyższych przepisów, przewoźnik zobowiązany był do wskazania w zgłoszeniu numerów rejestracyjnych obydwu pojazdów tj. pojazdu samochodowego i przyczepy. Nie ma tu znaczenia podnoszona przez skarżącą spółkę okoliczność, że organy nie ustaliły, czy na przyczepie znajdował się towar objęty zgłoszeniem czy też znajdował się on tylko na pojeździe samochodowym. Powyżej wskazana interpretacja przepisów nie budzi wątpliwości, a stanowisko zaprezentowane przez stronę skarżącą jest sprzeczne z celami ustawy o SENT. Okoliczność braku w zgłoszeniu numerów rejestracyjnych przyczepy wynika wprost z protokołu kontroli z 11 kwietnia 2019 r. Wobec powyższego organ nie był zobowiązany do prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność miejsca, w którym znajdował się przewożony olej napędowy, skoro przewóz odbywał się zespołem pojazdów samochodowych.

W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku, gdy przed rozpoczęciem przewozu przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Należy przy tym zaznaczyć, że w uzasadnieniu projektu ustawy SENT, zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów "nieopłacalne". Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Sąd nie stwierdził zatem naruszenia przepisów wskazanych w skardze.

W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w myśl którego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W art. 26 ust. 3 ww. ustawy zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie. Zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. Odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Słusznie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z doktryną i ugruntowanym orzecznictwem przyjmuje się, że przez "ważny interes strony" należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. To sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przykładem, może tu być utrata możliwości zarobkowania, czy utrata losowa majątku. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jego subiektywne przekonanie o tym, że taki interes ma, lecz względy zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Pojęcia ważnego interesu nie można jednak upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej jakiej doświadcza podatnik w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań. Zaistniały stan faktyczny bez wątpienia nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków rejestracyjnych nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana.

Natomiast pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Sąd podzielił stanowisko organu, że zaistniały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności, natomiast konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków rejestracyjnych nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest skierowana. Rację ma organ wskazując, że niewskazanie w zgłoszeniu numeru rejestracyjnego przyczepy świadczyć może jedynie o braku dołożenia należytej staranności w prowadzonej działalności gospodarczej i nieznajomości przepisów czy właściwego ich stosowania przez przewoźnika. Istotne jest również to, że spółka została poinformowana przez organ o możliwości wykazania przesłanek do odstąpienia kary, lecz z tej możliwości w toku prowadzonego postępowania nie skorzystała. Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałaby niemożność zapłaty kary.

Z kolei, w interesie publicznym, jak podkreślił organ, leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. Słusznie argumentował organ odwoławczy, że w interesie publicznym jest sprawowanie właściwego monitoringu drogowego towarów i zapewnienie bezpieczeństwa całego przewozu, zaś numery rejestracyjne pojazdów przewożących towary podlegające kontroli to główne i podstawowe dane umożliwiające organom KAS sprawowanie właściwego monitoringu. System kontroli powinien być szczelny skuteczny i bezpieczny, a podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania winny dochować należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W ocenie Sądu organ prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego. Wbrew zarzutom zawartym w skardze, organ dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji zobowiązanej spółki, akcentując, że mimo pouczenia spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałaby niemożność zapłaty kary), lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego. Organ oceniając spełnienie "interesu publicznego" na płaszczyźnie pozaekonomicznej dokonał analizy popełnionego przez skarżącą błędu w stosunku do takich wartości jak: przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy SENT i zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

W sprawie nie doszło również do naruszenia zasady proporcjonalności. Należy podkreślić, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (por. wyrok TK z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Warto w tym miejscu podnieść, że w świetle przepisów ustawy SENT, całkowity brak dokonania zgłoszenia przez przewoźnika jest sankcjonowany karą najwyższą w wysokości 20.000 zł. Z kolei nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane, karą niższą - 10 000 zł.

Brak nałożenia kary za stwierdzone uchybienie byłoby, zatem zachwianiem zasady proporcjonalności i stawianiem strony w pozycji uprzywilejowanej względem innych podmiotów, którzy z różnych przyczyn dokonują nieprawidłowych zgłoszeń SENT i ponoszą odpowiedzialność z tego tytułu. O naruszeniu tej zasady, nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2016 r., I FSK 51/15, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 22 ust. 3 ustawy o SENT ma charakter uznaniowy i w ocenie Sądu, organ nie przekroczył granic tego uznania. Zaznaczyć należy, że skarżący, jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem towarów, winien posiadać rozeznanie co do obowiązków jakie w tym zakresie nakłada na niego ustawa. Nie mogą natomiast stanowić podstawy do odstępstwa od nałożenia kary okoliczności związane z brakiem rzetelności i staranności w realizacji tych obowiązków. Trudno wymagać przy tym od organu, aby szczegółowo rozważał (także z urzędu i w każdym przypadku niezależnie od materiału dowodowego) występowanie w sprawie interesu publicznego w sytuacji, gdy jedynymi, wyłącznymi okolicznościami wskazywanymi przez stronę skarżącą, jako podstawa do odstąpienia od ukarania jest sytuacja jednostkowego naruszenia przepisów i brak zaufania do działania organów. Strona skarżąca nie wskazuje na okoliczności związane z jej sytuacją ekonomiczną, ta zaś nie wynika również z materiału dowodowego.

Wbrew twierdzeniom skargi organ nie naruszył treści art. 210 § 1 pkt 6 o.p., bowiem zaskarżona decyzja zawiera prawidłowo ustalony stan faktyczny i obszerne uzasadnienie stanowiska organu z powołaniem się na przepisy ustawy o SENT.

Podsumowując, wbrew zarzutom skargi, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zastosował w sprawie przepisy ustawy SENT, wyprowadzając z ich treści i w oparciu o poczynione ustalenia, obowiązek nałożenia na skarżącą kary pieniężnej przewidzianej art. 22 ust. 2 ww. ustawy. Przepis ten bezspornie miał zastosowanie w sprawie, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej. Jak już podkreślono, przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący. W niniejszej sprawie, organy stwierdziły nieuzupełnienie zgłoszenia SENT o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c, co stanowiło naruszenie ustawy i musiało skutkować nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy SENT. Jednocześnie organy po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy zasadnie uznały, że nie można odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, gdyż nie wystąpiły wskazane w ustawie przesłanki.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

D.Cz.