Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 349/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, art. 28 ust. 1 i 2, art. 28. ust. 3 a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 11  art. 80, art. 77 §1,  art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 91. §1.
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 133 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant - Sylwia Wojtkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2008 r. sprawy ze skargi E S na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] znak sprawy: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez E S w dniu 18 grudnia 2007 r. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] znak sprawy [...]

utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] września 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. E S złożył wniosek o umorzenie zaległości wraz z odsetkami z tytułu nieopłaconych składek We wniosku wskazał, iż działalność gospodarczą, którą prowadził zlikwidował z dniem [...] grudnia 2000 r. z uwagi na brak dochodów. Decyzją dnia [...] stycznia 2001 r. przyznano mu prawo do zasiłku emerytalnego . Zasiłek ten był bardzo niski.

W wyniku błędnych informacji otrzymanych od pracowników ZUS, iż w sytuacji gdyby jego dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie przekroczyły połowy najniższego wynagrodzenia nie będzie zobowiązany do opłacania składek z tytułu ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, ponownie podjął działalność gospodarczą z dniem [...] czerwca 2003 r.. Wskazał, iż decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...] r. ZUS stwierdził, iż z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] czerwca 2003r. do września 2004 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, oraz stwierdził zaległości składkowe z tego tytułu. Wnioskodawca zaznaczył, iż zaprzestał prowadzenie działalności w sierpniu 2004 r. ponadto wskazał, iż zaległości z tytułu nieopłaconych składek są dwukrotnie wyższe niż dochody, które uzyskał w trakcie prowadzonej działalności.

Zobowiązany wskazał, iż otrzymuje zasiłek emerytalny w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś jego żona w wysokości [...] zł. Ich łączne dochody wynoszą [...] zł miesięcznie Zaznaczył iż obecnie jest w wieku [...] lat., zaś jego żona ma [...] lata. Z uwagi na wiek nie może wraz z żoną znaleźć zatrudnienia i podjąć dodatkowej pracy.

Zainteresowany ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w postaci opłat za energie elektryczną w wysokości [...] zł miesięcznie opłat za

1

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

telefon [...] zł opłat za wodę w wysokości [...] zł, opłat za gaz [...] zł, podatku od nieruchomości [...] zł ogrzewania około [...] zł. , które łącznie wynoszą około [...] zł.

Wnioskodawca dokonuje spłaty zaciągniętych kredytów na podstawie umowy nr [...] w kwocie [...] zł , którego miesięczne raty wynoszą około [...] zł. oraz na podstawie umowy z dnia [...] marca 2004 r. w wysokości [...] zł na którego spłatę przeznacza około [...] zł miesięcznie. Ponadto wskazał, iż jego zadłużenie z tytułu pożyczki hipotecznej wynosi [...] Euro, na której spłatę przeznacza około [...] zł miesięcznie.

Dłużnik zaznaczył, iż znaczne kwoty wydaje wraz z żoną na dojazdy do B do przychodni lekarskich, rehabilitację żony oraz na leki. Na wyżywienie, ubranie, zakup leków i środków czystości pozostaje kwota [...] zł. Zaznaczył, iż żyje w skrajnej nędzy i jest zdany na pomoc innych osób. Podkreślił, iż jedynym majątkiem jaki posiada jest [...] letni dom parterowy o powierzchni [...] m2 znajdujący się na działce o powierzchni [...] m2. Podniósł, iż dach domu jak i płot wokół działki wymaga wymiany. Nie posiada z żoną żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Żona dłużnika choruje [...]

Zobowiązany podkreślił, iż nie jest w stanie spłacić należności z tytułu zaległych składek . Zaznaczył, iż nie jest w stanie wraz z żoną zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż brakuje mu środków na opla, odzież i leki dla żony, które wykupuje sporadycznie. Wskazał, iż spełnia warunki przewidziane w § 3 pkt 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ) w sprawie szczegółowych zasad umarzania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Dłużnik zaznaczył, iż prowadzenie egzekucji w tym eksmisja z domu spowodowałoby jego bezdomność lub konieczność korzystania z ośrodków pomocy społecznej.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na :

a) Fundusz Ubezpieczenia Społecznego za okres 06/2003-08/2004 w kwocie [...] zł

b) Fundusz ubezpieczenia Zdrowotnego za okres 08/2003 -08/2004 w kwocie [...] zł

c) Fundusz Pracy za okres 06/2003-08/2004 w kwocie [...] zł

2

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

d) Oraz odsetek za zwłokę naliczonych na dzień [...] czerwca 2007 r. w kwocie [...] zł

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust.3 pkt. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zakład zaznaczył, iż łącznie miesięczne wydatki związane z utrzymaniem zobowiązanego wynoszą [...] zł. Ponadto Dłużnik spłaca raty kredytów w kwocie około [...] zł miesięcznie. Wydatki te stanowią prawie 100 % miesięcznych dochodów wnioskodawcy i jego żony. Organ ustalił ,iż zobowiązany pobiera zasiłek przedemerytalny w kwocie [...] zł zaś jego żona pobiera zasiłek przedemerytalny w wysokości [...] zł. Dłużnik nie ma na nikogo utrzymaniu. Jest właścicielem domu parterowego o powierzchni [...] m2 znajdującego się na działce o powierzchni [...] m2 w miejscowości T, zabezpieczonej hipoteką z tytułu zaciągniętych kredytów. Zakład podkreślił, iż zobowiązany realizuje zobowiązania wobec innych wierzycieli w pierwszej kolejności nie realizując zobowiązań wobec ZUS, które mają charakter zobowiązań publicznoprawnych.

Organ wskazał, iż aktualnie nie jest prowadzone administracyjne ani też sądowe postępowanie egzekucyjne w celu przymusowej realizacji należności ZUS z tytułu nieopłaconych składek. Zakład podkreślił, iż zobowiązany nie wykazał, by opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu konieczność spłaty istniejącego zadłużenia w ramach układu ratalnego nie pozbawi dłużnika możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ odniósł się do stanu zdrowia zobowiązanego i jego żony wskazując, iż nie przedstawił on żadnych dokumentów potwierdzających niemożliwość zarobkowania. Ponadto podniósł, iż wnioskodawca stara się o pracę.

Pismem z dnia [...] września 2007 r. E S złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W treści wniosku podniósł, iż zaskarżoną decyzją odmówiono mu m.in. umorzenia należności na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, które opłacił. Ponadto zaznaczył, iż decyzja Zakładu nr [...] nie stwierdziła żadnych zaległości w tych składkach. Skarżący podkreślił, iż organ wskazując wydatki związane z utrzymaniem domu i spłatą kredytów w zaskarżonej decyzji nie uwzględnił kosztów wyżywienia, ubrania i leczenia dwóch osób. Ponadto wskazał, iż kredyty które zaciągnął były przeznaczone na przeżycie, kupno żywności i leków. Podkreślił, iż musi je spłacać, gdyż są to kredyty hipoteczne.

3

Sygn. akt V SA/Wa 349/08

Wskazał, iż utrzymuje się na granicy minimum socjalnego co uzasadnia otrzymanie pomocy społecznej. Ponadto podniósł, iż nie może znaleźć pracy z uwagi na fakt, iż mieszka na wsi a w pobliskim miasteczku panuje wysokie bezrobocie. Zaznaczył, iż nie jest w stanie spłacić zadłużenia z uwagi na brak środków na utrzymanie oraz na naprawę domu i ogrodzenia. Skarżący podniósł, iż skoro ZUS stwierdził, że zaprzestał prowadzenia działalności i nie posiada żadnego majątku z którego można by było egzekwować należności to istnieją podstawy by uwzględnić jego wniosek o umorzenie składek. Dłużnik wniósł by Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził wobec niego brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podkreślił, iż zobowiązania o których umorzenie wnosi powstały z powodu wadliwej interpretacji przepisów przez pracowników ZUS.

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] znak sprawy [...] Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] września 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w sprawie wnioskodawcy nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż aktualnie nie jest wobec niego prowadzona egzekucja sądowa ani administracyjna. Zaznaczył, iż w niniejszej sprawie nie wynika, aby postępowanie egzekucyjne zakończyło się formalnym aktem organu egzekucyjnego pozwalającym uznać, iż egzekucja z majątku okazała się bezskuteczna.

Organ odniósł się do wydatków wnioskodawcy i jego żony na zakup lekarstw, rehabilitację oraz dojazdy do lekarzy. Wskazał, iż znajdowanie się w trudnej sytuacji finansowej , bądź problemy natury innej natury nie mogą uwalniać płatników od obowiązku opłacania wymaganych prawem składek i prowadzić do automatycznego umarzania zaległości z tego tytułu.

Prezes Zakładu stwierdził, iż sytuacja materialna skarżącego nie należy do sytuacji drastycznych, gdzie środki finansowe, którymi dysponuje nie pozwalałyby zaspokajać podstawowych potrzeb życiowych jak wyżywienie, ubranie, utrzymanie mieszkania. W ocenie organu dochód zobowiązanego pozwala na podjęcie spłaty nieuregulowanych składek w dogodnych ratach, uwzględniających możliwości płatnicze obojga małżonków, nie powodując tym zagrożenia egzystencji rodziny dłużnika. Organ ustalił, iż zobowiązany pobiera wraz z żoną zasiłek przedemerytalny

4

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

w łącznej kwocie około [...] zł miesięcznie, natomiast łączny koszt miesięcznego utrzymania jakie ponosi skarżący wynosi około [...] zł. Zaznaczył, iż część tych kosztów stanowi terminowa spłata dwóch kredytów w kwocie około [...] zł miesięcznie. Prezes ZUS wskazał, iż na wyżywienie, ubranie i leczenie pozostaje skarżącemu kwota około [...] zł miesięcznie. Ponadto organ ustalił, iż wraz ze skarżącym zamieszkuje pracujący, [...] letni syn skarżącego, który nie partycypuje w kosztach utrzymania. Prezes Zakładu zaznaczył, iż zobowiązany jest właścicielem domu mieszkalnego o powierzchni [...] m znajdującego się na działce o powierzchni [...] m., którego stan wraz z działką nie odzwierciedla stanu określonego przez dłużnika we wniosku o umorzenie jako ,,ruina". Podkreślił, iż istnieje możliwość zabezpieczenia należności Zakładu wpisem hipoteki na nieruchomości.

Organ odniósł się do problemów zdrowotnych ma które powołał się skarżący wskazując, iż skarżący otrzymuje zasiłek emerytalny w związku z tym stan jego zdrowia nie pozbawia go uzyskania dochodu. Ponadto Prezes ZUS zaznaczył, iż zobowiązany nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Podkreślił, iż zgodnie z obowiązującym stanem prawnym o tym czy osoba jest uprawniona do uzyskiwania pomocy społecznej decyduje odpowiedni dokument organu przyznającego taką pomoc na wniosek zainteresowanego, a nie subiektywne odczucia dłużnika. Organ odniósł się także do twierdzeń skarżącego co do opłacenia składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego wskazując, iż składki te za okres 8/2003-08/2004 nie zostały opłacone.

Pismem złożonym w dniu 18 grudnia 2007 r. pełnomocnik E S złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] znak sprawy [...] wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) Naruszenia prawa materialnego a w szczególności art. 83 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 w związku z art. 28 ustawy z dnia 13,. 10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Dz. U. z 2007 nr 11 poz. 74 ze zmianami, poprzez bezzasadną odmowę umorzenia należności wobec ZUS mimo stwierdzeń wskazujących na całkowitą niemożność zapłaty z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej a w szczególności pozbawienie go środków do życia.

5

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

2) Błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia a

w szczególności poprzez uznanie, iż z kwoty około [...] zł miesięcznie można

wyżywić, ubrać i pokryć koszty leczenia dwóch osób a ponadto zaoszczędzić

środki na ratalną spłatę ww. zadłużenia. Ponadto poprzez uznanie, że przesłanką

negatywną do wydania decyzji o umorzeniu musi być fakt, iż do chwili obecnej nie

jest prowadzona wobec skarżącego egzekucja sądowa ani administracyjna, że

nie korzysta z pomocy społecznej, jak również, iż nie jest on przewlekle chory, co

uniemożliwiałoby mu podjęcie pracy. Ponadto poprzez przyjęcie, że utrzymanie

bez remontu kapitalnego ponad [...] letniego domu tylko dlatego, że jest on czysty,

zadbany i estetycznie utrzymany, co zdaniem kontrolującego nie wskazuje na to

aby remont był niezbędnie potrzebny.

3) Błędne przyjęcie w zaskarżonej decyzji, iż zobowiązany wraz z żoną otrzymują łącznie zasiłek przedemerytalny w kwocie około [...] zł, podczas gdy z dokumentów ZUS wynika, że łączna suma otrzymywanych przez 2 osoby zasiłków wynosi [...] zł.

4) Błędne ustalenie, że dłużnik nie opłacał składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresie prowadzonej po przejściu na zasiłek przedemerytalny działalności gospodarczej. Zaznaczył, iż w toku prowadzonej kontroli oraz decyzji nr [...] z dnia [...] r. stwierdzono, na co posiada pokwitowania, iż ubezpieczenie zdrowotne było systematycznie opłacane. Zaległość ustalona decyzją nr [...] nie obejmowała, do chwili wydania decyzji nr [...] żadnych składek zdrowotnych, które w całości zostały na bieżąco opłacone. Skarżący wskazał, iż ustalona decyzją nr [...] z dnia [...].10.2004 r. kwota zaległych składek, obejmowała jedynie składki na ubezpieczenie społeczne oraz na fundusz pracy w łącznej kwocie [...] zł. Zaznaczył, iż nie wie na jakiej podstawie kwotę zaległych składek ustalono na sumę [...] zł. Podkreślił, iż wszystkie postępowania apelacyjne i kasacyjne dotyczyły kwoty [...] zł, także tej kwoty dotyczył jego wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie. Zobowiązany podniósł, iż dopiero w decyzji nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu tychże składek na kwotę [...] zł. mimo, iż nie wydał decyzji w przedmiocie składek na fundusz ubezpieczenia zdrowotnego, gdzie zdaniem dłużnika żadnej zaległości

6

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

nie było, Zaznaczył, iż okoliczność, że składki zdrowotne zostały opłacone tylko za

2 miesiące, jest nową okolicznością nie będąca przedmiotem niniejszego postępowania, której nie zna i jest nieprawdziwa ponieważ z całości dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że składki na fundusz ubezpieczenia zdrowotnego w całości zostały zapłacone. Podkreślił, iż gdyby w/w składki nie były zapłacone, to powinna być wydana decyzja ustalająca zaległość a dopiero jako następna decyzja o umorzeniu, zaznaczając, iż nigdy nie ubiegał się o umorzenie składek zdrowotnych.

5) Pominięcie faktu, że zaległość powstała w składkach ZUS jedynie z przyczyn leżących po stronie ZUS, który mylnie poinformował powoda o możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w stopniu ograniczonym bez obowiązku płacenia składek na ubezpieczenie społeczne.

W uzasadnieniu skargi zobowiązany wskazał, iż od dnia [...].01.2001 r. decyzją Prezydenta Miasta B z dnia [...].01.2001 r. sygn. [...] przyznano mu prawo do zasiłku emerytalnego w wysokości [...] zł. Z uwagi na fakt, iż otrzymywany zasiłek nie wystarczał mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, po uprzednim uzgodnieniu w Oddziale ZUS w B podjął ograniczoną działalność gospodarczą ograniczoną do kwoty, która wg informacji ZUS obligowała go jedynie do zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne. Działalność gospodarczą wykonywał od [...].06.2003 r. do 09.2004 r. gdyż w sierpniu 2004 r. przeprowadzono u niego kontrolę i pouczono, że niezależnie od wysokości osiąganego dochodu jest on zobowiązany do opłacania, oprócz składek na ubezpieczenie zdrowotne, również składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe. Z uwagi na to, iż miesięczna suma składek dwukrotnie przewyższała osiągane dochody, po otrzymaniu w/w informacji wyrejestrował działalność gospodarczą. Decyzją nr [...] z dnia [...].10.2004 r. ZUS oddział w B naliczył i zobowiązał go do zapłaty następujących zaległości." z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe [...] zł z tytułu składki na fundusz pracy [...] zł. Zaznaczył, iż nikt nie kwestionował faktu, iż składki na ubezpieczenie zdrowotne były na bieżąco opłacane. Decyzją nr [...] ZUS Oddział w B odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie [...] zł natomiast z decyzji nr [...] wynikało, że składki te wynoszą [...] zł. Skarżący wskazał, iż nie wyjaśniono różnicy w zaległościach składkowych. Ponadto odmówiono umorzenia składek na fundusz

7

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

ubezpieczenia zdrowotnego za okres 08.2003 - 08.2004 w kwocie [...] w sytuacji, gdy decyzja nr [...] takiej zaległości nie wykazywała. Podkreślił, iż we wszystkich dokumentach stwierdzano, że składki na ubezpieczenie zdrowotne przez cały okres prowadzenia działalności gospodarczej tj. od 06.2003 do 08.2004 były opłacone, a on nie ubiegał się o umorzenie zaległości w tych składkach. Ponadto podniósł, iż decyzją nr [...] odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na fundusz pracy w wysokości [...] zł podczas gdy w decyzji nr [...] wysokość tej zaległości podano na kwotę [...] zł. Zaznaczył, iż we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy o umorzenie zaległości wynikających z decyzji [...] z dnia [...].10.2004 r. wyraźnie uzasadnił, że nie wnosi o umorzenie składek zdrowotnych gdyż w jego ocenie w ich opłacie zaległości nie ma. Podkreślił, iż w w/w wniosku wykazał, że zaskarżona decyzja nr [...] dotyczy zupełnie innych składek bądź innych kwot składek aniżeli decyzja nr [...]. Skarżący odniósł się do dokonanej przez pracownika ZUS Oddział w B wizji lokalnej w jego miejscu zamieszkania. Zaznaczył, iż nie zgadza się z oceną dokonaną przez pracownika organu oraz zebranym materiałem fotograficznym. Wskazał, iż dom dzięki ciężkiej pracy wygląda estetycznie jednakże nie oznacza to, że nie wymaga on remontu opisanego szczegółowo we wniosku o umorzenie składek. Skarżący podniósł, iż w zaskarżonej decyzji nie wiadomo, na jakiej podstawie przyjęto, że wraz z żoną otrzymuje łącznie [...] zł z tytułu zasiłków przedemerytalnych, podczas gdy z dokumentacji ZUS wynika, że łączna suma zasiłków jakie otrzymuje wraz z żoną wynosi [...] zł. Zaznaczył, iż nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż przy dochodach [...] zł na dwie osoby podstawowych kosztach [...] zł i pozostałych [...] zł miesięczne na przeżycie jego sytuacja materialna nie należy do sytuacji drastycznych, w których posiadane środki finansowe nie pozwalałyby zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie, ubranie, utrzymanie mieszkania. Wskazał, iż kwota [...] zł na osobę nie wystarcza na podstawowe wydatki, które powinien mieć zabezpieczone każdy człowiek. Podkreślił, iż stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji iż dochód jego rodziny pozwala na podjęcie spłaty bez zagrożenia egzystencji jego rodziny jest bezpodstawne, gdyż nie stać go na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, zaś dochód uzyskiwany przez jego rodzinę pozwala zaledwie na bardzo skromne wyżywienie. Wskazał, iż nie ma środków na spłatę zaległych zobowiązań wobec ZUS oraz nie jest w stanie wygospodarować żadnych oszczędności. Podkreślił, iż zaległe zobowiązania wobec

8

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

ZUS, powstały nie z jego winy a z winy pracownic ZUS. Zaznaczył, iż niedopuszczalne również jest stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji w którym organ nie stwierdził ustawowych przesłanek przemawiających jednoznacznie za koniecznością umorzenia należności ZUS. Podkreślił, iż nie można odmówić umorzenia podmiotowi, wobec którego stwierdza się przesłanki umorzenia, a jednocześnie określa się, że te przesłanki są niejednoznaczne. Zaznaczył, iż Prezes ZUS powinien szczegółowo wyjaśnić to stwierdzenie, gdyż niesie ono za sobą niezwykle istotne konsekwencje dla zainteresowanego. Zaznaczył, iż doskonale wie o ryzyku ciążącym na przedsiębiorcy, gdyż wiele lat prowadził działalność gospodarczą i zawsze konsekwencje obciążającego go ryzyka gospodarczego przewidywał i je ponosi. Nie przewidział, że w przepisach powstanie luka prawna, której wynikiem stała się rzekoma jego zaległość wobec ZUS. Zaznaczył, iż wymaga wyjaśnienia różnica pomiędzy rzekomymi danymi zawartymi w systemie informatycznym ZUS, a dowodami opłat składek na ubezpieczenie zdrowotne, które systematycznie opłacał, gdyż ma to istotny wpływ na wysokość jego zobowiązań. Zaznaczył, iż zaskarżona decyzja obejmuje nie istniejące należności, nie ustalone w decyzji [...].

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto odniósł się do zarzutów zawartych w skardze wskazując, iż kwota zasiłku przedemerytalnego uzyskiwanego przez skarżącego i jego żonę została przyjęta na podstawie treści zeznań ubezpieczonego, złożonych do protokołu kontroli doraźnej w których skarżący wskazał, iż pobiera zasiłek przedemerytalny w wysokości [...] zł, zaś jego żona w wysokości [...] zł, co daje łączną kwotę [...] zł.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odniósł się do zarzutu błędnych ustaleń co do istnienia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego wyjaśniając, iż zgodnie z informacjami zawartymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS, płatnik opłacił składki na ubezpieczenie zdrowotne tylko za okres 06-07/2003 tj. za dwa miesiące prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast za pozostałe miesiące tj. okres 08/2003-08/2004 ubezpieczony składek nie opłacił. Zaznaczył, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych skarżący nie przedłożył żadnych pokwitowań świadczących o opłaceniu powyższych składek

9

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

W odpowiedzi na zarzut dotyczący kwoty istniejącego zadłużenia Prezes ZUS wskazał, że kwota należności wobec ZUS wynosi obecnie [...] zł, ponieważ została powiększona o należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz odsetki za zwłokę we spłacie zadłużenia.

Podkreślił, iż wydając decyzję nr [...] z dnia [...].10.2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie posiadał informacji o faktycznym okresie prowadzenia działalności gospodarczej przez płatnika. W związku z powyższym decyzję wydano w oparciu o dostępną wówczas dokumentację wskazując, iż skarżący podlegał ubezpieczeniom społecznym w okresie od [...].06.2003 r. do [...].09.2004 r.

Pismem procesowym z dnia 14 lutego 2008 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał argumentację zawartą w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Oceniając treść zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2007 nr 11 poz. 74 ze zmu. dalej jako u.s.u.s. ) należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i

10

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s, ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s, wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego.

Organy orzekające wskazały iż skarżący jest właścicielem domu mieszkalnego o powierzchni [...] m2 położonego na działce o powierzchni [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...]. na której to nieruchomości można dokonać zabezpieczenia hipotecznego długu.

Zobowiązany wraz z małżonką pobiera dochody w postaci świadczenia przedemerytalnego w łącznej wysokości [...] zł netto. W ocenie Sądu stałe źródła dochodu rodziny skarżącego mogą doprowadzić do zapłaty należności z tytułu

11

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

składek i nie pozbawi przy tym rodziny skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności zwłaszcza, gdy nie zostało wszczęte wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne.

W ocenie Sądu prawidłowo zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Dokonaną przez organ ocenę możliwości spłaty zadłużenia z tytułu składek w świetle art. 28. ust. 3 a u.s.u.s, i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. ( Dz. Nr 141. poz. 1365 ) również należy uznać za prawidłową. Nie ma podstaw do uznania, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżący nie jest w stanie spłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący jak i jego małżonka otrzymuje świadczenie przedemerytalne w łącznej wysokości [...] zł netto,

Wymaga wskazania, iż ustalenia organu w zakresie wydatków ponoszonych przez skarżącego obejmowały okres dłuższy niż miesiąc kalendarzowy. Natomiast rozważając zdolność spłaty przez skarżącego zaległości organ przyjmował te wydatki jako miesięczne. Dogłębna analiza tych wydatków wskazuje, iż w rzeczywistości miesięcznie skarżący na wydatki związane z opłatami za usługi telekomunikacyjne, energię elektryczną, podatek gruntowy, wodę, ścieki oraz abonament przeznacza łącznie około [...] zł (karta 126-127 akt administracyjnych ). Po doliczeniu do powyższej kwoty kosztów spłaty zaciągniętych kredytów w kwocie około [...] zł miesięcznie wynika, iż łączny koszt utrzymania rodziny skarżącego wynosi około [...] zł miesięcznie. W związku z powyższym skarżącemu na pozostałe wydatki pozostaje kwota ponad [...] zł miesięcznie. Należy również wskazać, iż termin spłaty zaciągniętego przez zobowiązanego kredytu w Banku [...] upływał z dniem [...] marca 2008 r., natomiast termin spłaty kredytu w [...]. upływa z dniem [...] marca 2010 r. W tej sytuacji zainteresowany dokonując terminowej spłaty zaciągniętych kredytów w niedalekiej przyszłości będzie miał do dyspozycji środki, które będzie mógł przeznaczyć na spłatę zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

Trudno również zgodzić się by skarżący nadawał pierwszeństwo swoim zobowiązaniom cywilnoprawnym nad zobowiązaniami publicznoprawnymi jakimi są

12

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

składki ubezpieczeniowe. Należy zauważyć, iż w wypadku zdecydowania się przez skarżącego na prowadzenie wybranej przez siebie działalności gospodarczej wziął na siebie ryzyko z tym związane. W związku z tym nie może on przerzucać ryzyka na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, gdyż obowiązkiem prowadzącego działalność gospodarczą jest ponoszenie wszelkich obowiązków publicznoprawnych, w tym opłacanie składek na ubezpieczenia.

Dochód skarżącego i jego małżonki nie daje podstawy do uznania, iż opłacenie zaległych składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wysokość dochodu skarżącego i jego żony znacznie przekracza próg minimum socjalnego. Zobowiązany nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej.

Ponadto w wykazywanych wydatkach na niezbędne utrzymanie istnieją pozycje, z których skarżący może zrezygnować, gdyż nie należą one do niezbędnych potrzeb życiowych jak np. wydatki związane z utrzymaniem telefonu w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Środki te skarżący może przeznaczyć na spłatę zadłużenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie dochodów rodziny skarżącego należy wskazać, iż w kwestionariuszu o stanie majątkowym (k. 154 akt administracyjnych) skarżący podał dochód swój oraz swojej małżonki z tytułu zasiłku przedemerytalnego w kwotach brutto i netto. Kwota netto zasiłków została wskazana w wysokości zrewaloryzowanej, natomiast kwotę brutto skarżący podał w wysokości określonej w decyzjach z 2001 i 2003 r. przyznających w/w świadczenia zobowiązanemu i jego małżonce. Organ swe rozważania opierał na wskazanej przez dłużnika kwocie brutto łącznych dochodów skarżącego i jego żony z tytułu zasiłku przedemerytalnego. Należy jednak wskazać, iż różnica pomiędzy kwotą jaką wskazał organ, a kwotą netto zasiłków przedemerytalnych otrzymywanych przez skarżącego i jego żonę nie wpływa na prawidłowość rozważań organu w zakresie stwierdzenia istnienia przesłanek do umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

Podnieść także należy, iż skarżący pomimo swego wieku jest w stanie podjąć zatrudnienie. Rozpatrując niniejszą sprawę należy również zaznaczyć, iż organy orzekające w sprawie ustaliły, iż wraz ze skarżącym zamieszkuje jego [...] letni syn, który pracuje. Wedle oświadczenia zobowiązanego syn nie partycypuje w kosztach utrzymania. Należy jednak wskazać, iż z przepisów prawa rodzinnego w tym art. 91. §1.ustawy z dnia 25 lutego1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. ( Dz. U. Nr 9, poz.

13

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

59 ) Dziecko, które ma dochody z własnej pracy, ma obowiązek przyczyniać się do pokrywania kosztów utrzymania rodziny, jeżeli mieszka u rodziców.

W oparciu o materiał dowodowy nie sposób było również uznać, że zachodzi przesłanka, określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Dla jej wystąpienia niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanej, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący otrzymuje zasiłek emerytalny w związku z tym stan jego zdrowia nie pozbawia go uzyskania dochodu.

Sąd zauważa, iż złożenie wniosku przez stronę o umorzenie należności z tytułu składek winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się ona z kwotą zadłużenia, a jedynie ze względów finansowych nie jest wstanie jej pokryć. Dlatego też, przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć żadnego znaczenia podniesione w skardze okoliczności związane z wysokością zadłużenia. Decyzje w sprawie podlegania ubezpieczeniu społecznemu wydawane są w odrębnym postępowaniu i podlegają stosownej kontroli sądu powszechnego.

Już na marginesie Sąd zauważa, iż płatnik opłacił składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres 06-07/2003 tj. za dwa miesiące prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast za pozostałe miesiące tj. okres 08/2003-08/2004 ubezpieczony składek nie opłacił, co stawia pod znakiem zapytania twierdzenia skarżącego, iż był błędnie poinformowany przez pracowników ZUS odnośnie braku obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności.

Z przedstawionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, iż materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes

14

Sygn. akt VSA/Wa 349/08

obywateli (art. 7 k.p.a.) zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego potwierdzonego nowymi dowodami skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.