Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 6/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. M. (skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] odmawiającą uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2013.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżąca Spółka reprezentowana przez Prezesa Zarządu J. O. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy z dnia [...] określającą Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2013.

Wniosek o wznowienie postępowania Spółka uzasadniała tym, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, a organ był poinformowany, że Spółka nie ma obsadzonego stanowiska Prezesa, i tym samym nie posiada zdolności do czynności prawnych. W jej ocenie postępowanie podatkowe powinno zostać wówczas zawieszone, a organ podatkowy powinien wystąpić do sądu rejestrowego o ustanowienie dla Spółki kuratora.

Odmawiając uchylenia własnej decyzji, po wznowieniu postępowania, Wójt Gminy podał, że w toku postępowania podatkowego w dniu [...] marca 2013 r. wpłynęło do organu podatkowego oświadczenie o rezygnacji ze stanowiska Prezesa Zarządu Spółki J. O. oraz upoważnienie do odbioru korespondencji i oświadczeń dla Z. O. W związku z tym organ w dniu 29 marca 2013 r. wezwał Spółkę do wskazania dokumentu umocowania Z. O. do reprezentacji Spółki w postępowaniu podatkowym w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. Organ żadnego dokumentu nie otrzymał. Następnie 12 sierpnia 2013 r. wpłynęła do organu informacja, że wszelką korespondencję do Spółki należy kierować na adres: Z. O., W. S. Organ w dniu 23 sierpnia 2013 r. wezwał Spółkę do potwierdzenia wskazanej przez Z. O. informacji o umocowania go do odbioru korespondencji Spółki, a tym samym uzupełnienia dokumentu uprawniającego do powyższych czynności w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Organ wezwał również Z. O. do wskazania dokumentu umocowania do odbioru korespondencji Spółki. W odpowiedzi Z. O. wyjaśnił, że nie jest umocowany do odbioru korespondencji Spółki w prowadzonym przez "Urząd Gminy W." postępowaniu podatkowym, ale jest upoważniony do odbierania korespondencji i oświadczeń w Spółce. W tych okolicznościach organ I instancji ponownie w dniu 25 września 2013 r. wezwał Z. O. do złożenia pełnomocnictwa obejmującego upoważnienie do odbioru korespondencji Spółki wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej lub innego dokumentu, z którego wynika upoważnienie do tych czynności, w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, to jest od 30 września 2013 r. Żądanych dokumentów nie uzyskano. Wobec powyższego, organ I Instancji przyjął, że wszelką korespondencję dla Spółki należy kierować na adres, pod którym działa Spółka wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym, to jest: ul. J. P. , S. M. Na ten też adres została wysłana decyzja podatkowa w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r., która została doręczona w trybie ówcześnie obowiązującego art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) [organ błędnie wskazał art. 152a § 3 Ordynacji]. Organ I Instancji ustalił również, że z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) wynika, że J. O. w dalszym ciągu figuruje jako Prezes Zarządu Spółki, a adres ujawniony w KRS jest niezmienny.

W tych okolicznościach, zdaniem organu I instancji, nie wystąpiła wskazana przez Spółkę przesłanka uchylenia decyzji. Spółka nie dopełniła bowiem obowiązku aktualizacji danych, nie doręczyła do organu odpowiednich dokumentów i nie zaktualizowała również swoich danych w KRS. Dlatego też nie można przyjąć, że Spółka nie brała udziału w postępowaniu nie ze swej winy.

W ocenie organu I instancji Spółka nie uczestniczyła w toczącym się postępowaniu tylko i wyłącznie z powodów zależnych od siebie i to ją obciąża ryzyko negatywnych skutków prawnych w sytuacji niedopełnienia obowiązków związanych z prawidłowym podaniem adresu czy dopełnieniem obowiązków wynikających z konieczności ujawniania aktualnych danych w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Stanowisko organu I instancji podzielił organ odwoławczy, uznając tym samym zarzuty odwołania, w tym zarzut naruszenia art. 201 § 4 i art. 202 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) – dalej: "k.s.h." , art. 14 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądnym (Dz.U. z 2016 r., poz.687 ze zm.) – dalej: "ustawa o KRS" oraz art. 122, art. 138 § 3, art. 201 ust. 1 pkt 4, art. 154 § 1 i art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej za chybione.

Organ odwoławczy w pierwszej kolejności podkreślił zasadę trwałości decyzji podatkowych, a następnie uzasadniał, że postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Podstawą uchylenia w całości lub w części decyzji dotychczasowej jest stwierdzenie przez organ podatkowy istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, a jedną z nich jest niezawinione nieuczestniczenie strony w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). Tym samym, co należy podkreślić, do wznowienia postępowania niewystarczające jest stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest też wykluczenie jej zawinienia.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej Kolegium wywodziło, że jak wynika z KRS w dziale 2 rubryka 1.2 sposób reprezentacji podmiotu wpisano: "do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest prezes zarządu jednoosobowo, a w przypadku zarządu wieloosobowego dwóch członków zarządu łącznie". W dziale 2 podrubryka 1 dane osób wchodzących w skład organu wpisano natomiast : "O. J., pesel .... , Prezes Zarządu". Dział 1 rubryka - siedziba i adres podmiotu wskazuje zaś jako siedzibę spółki S. M., ul. J. P. nr [...] kod pocztowy [...].

Odpowiadając na wezwanie Kolegium z dnia 8 czerwca 2016 r. J. O. potwierdziła te dane w piśmie z dnia 14 czerwca 2016 r. oświadczając: "jestem Prezesem upoważnionym do reprezentowania Spółki (...), dane w KRS (...) są aktualne". Ponadto stwierdziła, że jej rezygnacja z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu byłą formą obywatelskiego protestu na fakt, że Gminą W. kierują ludzie "uczciwi inaczej".

Kolegium uzasadniało, że niewiarygodne są twierdzenia Prezes Zarządu o skutecznej, wywołującej skutki prawne rezygnacji z tej funkcji, zwłaszcza w kontekście znajdujących się w aktach sprawy dwóch umów najmu z dnia [...] stycznia 2013 r., w których J. O. występuje jako Prezes Zarządu oraz dwóch faktur za czynsz najmu związany z tymi umowami. Organ odwoławczy odwołał się również do aktu notarialnego rep. A nr [...]r., w świetle którego J. O. działając w imieniu i na rzecz Spółki jako Prezes Zarządu uprawniona do jednoosobowej reprezentacji Spółki sprzedała B. "A." spółce z o.o. nieruchomości wymienione w tym akcie, a w § 3 tiret 7 i 8 aktu oświadczyła, że dane wynikające z odpisu Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie uległy zmianie. Ponadto oświadczyła, że do dnia podpisania aktu nie została odwołana, ani nie zaszły żadne okoliczności mogące spowodować jej wyłączenie ze składu zarządu, jest uprawniona do reprezentowania Spółki w zakresie wymaganym do zawarcia umowy, oraz nie zaszły żadne okoliczności mogące mieć wpływ na jej uprawnienia do reprezentowania spółki. Kolegium wskazało również na uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego wydanego w sprawie sygn. akt [...] Rej. KRS [...] odnoszącego się do żądania Gminy W. z 25 maja 2012 r. w sprawie o ustanowienie kuratora, w którym sąd rejestrowy odniósł się do skutków doręczenia pisma Z. O., nie będącego wspólnikiem ani członkiem władz spółki, stwierdzając, że niedoręczenie mu korespondencji nie może być dowodem na wygaśnięcie mandatu członka zarządu.

Kolegium za organem I instancji wskazało także na brzmienie art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, który w punkcie 1 stanowi, że domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe, a w punkcie 2, że jeżeli dane wpisano do Rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu.

W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, J. O. jako Prezes Zarządu Spółki mogła działać w jej imieniu, mogła wystąpić do organu I instancji o wszczęcie postępowania jak i wnieść odwołanie od wydanej decyzji. Dlatego też decyzja organu I instancji odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. jest zgodna z prawem.

W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji .

Zarzuciła naruszenie art. 17 pkt 2 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że organ podatkowy podejmując wobec skarżącej czynności w toku postępowania podatkowego działał w dobrej wierze w oparciu o treść ujawnionych w tym rejestrze wpisów i wynikających z nich domniemań, w sytuacji gdy J. O. w dniu [...] stycznia 2013 r. złożyła rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu skarżącej Spółki, o czym poinformowała na piśmie organ podatkowy w dniu 21 marca 2013 r. Zarzuciła też naruszenie art. 14 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym przez jego niezastosowanie.

Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 122 w związku z art. 123 § 1, art. 138 § 3 w związku z art. 154 § 1, art. 201 § 1 pkt 4, art. 121, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej zasadniczo poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą prawdy obiektywnej i zasady czynnego udziału strony w toku postępowania podatkowego i pominięcie okoliczności istotnych w kontekście ustalania przesłanki "braku winy" po stronie podatnika; niezłożenie przez organ podatkowy wniosku o ustanowienie dla skarżącej kuratora w sytuacji gdy organ posiadał wiedzę o niemożności prowadzenia swoich spraw przez skarżącą; niepodjęcie niezbędnych czynności dowodowych zmierzających do wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a w konsekwencji brak wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego; nieprzeprowadzenie z urzędu istotnych dowodów w postaci przesłuchania J. O. oraz Z. O. na okoliczność złożonych przez nią oświadczeń o rezygnacji z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki i skuteczności takich oświadczeń.

W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżąca wskazała, że J. O. złożyła dwie rezygnacje z pełnionej funkcji. Pierwszą datowaną na [...] grudnia 2012 r. (zwaną protestem obywatelskim) oraz kolejną datowaną na dzień [...] stycznia 2013 r. Przyznała, że pierwsza z nich była nieskuteczna. Niemniej jednak, w świetle drugiej rezygnacji J. O. legitymowana była do reprezentowania skarżącej tylko do dnia 20 stycznia 2013 r. Niezrozumiałe zatem jest powoływanie się przez organ odwoławczy na umowę zawartą w formie aktu notarialnego z B. A. sp. z o.o. w 2015 r., gdy istotne dla sprawy wydarzenia miały miejsce w latach 2012-2013 r. Poza tym pełnienie przez J. O. aktualnie funkcji Prezesa Zarządu nie oznacza, że J. O. nie złożyła skutecznej rezygnacji z pełnionej funkcji niemal 3 lata temu.

Skarżąca uzasadniała, że zaniechanie wystąpienia przez organ podatkowy do sądu powszechnego z wnioskiem o ustanowienie dla skarżącej kuratora nie pozostało bez skutków dla skutecznego doręczania skarżącej korespondencji m.in. wydanej wobec niej decyzji podatkowej. Nie zgodziła się ze stawiskiem organu, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 152a § 3 Ordynacji podatkowej i uzasadniała, że wszelkie pisma doręczane przez organ podatkowy skarżącej na adres wskazany w KRS po dniu 21 marca 2013 r. są doręczeniami nieskutecznymi. Powyższe wynika z dwóch powodów. Pierwszym jest to, że przepis na który powołuje się Samorządowe Kolegium Odwoławcze ma zastosowanie jedynie w przypadku posiadania przez podatnika zdolności do czynności prawnych, a drugim fakt, że organ kierując do skarżącej korespondencję miał wiedzę i świadomość o tym, że nie dysponuje ona Zarządem, a więc że została ona pozbawiona zdolności do czynności prawnych a przez to nie ma ona faktycznej możliwości skutecznego realizowania przysługujących jej praw w postępowaniu podatkowym. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, Spółka została pominięta bez swojej winy w postępowaniu podatkowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie między innymi, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 4 zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona nie brała udziału w całym postępowaniu, jak i wtedy, gdy nie uczestniczyła w niektórych istotnych czynnościach.

W rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć aby Spółka nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy. Przeciwne twierdzenie skarżącej oparte jest na tezie, że toku prowadzonego postępowania podatkowego Spółka utraciła organ w postaci jednoosobowego zarządu, ponieważ Prezes Zarządu Spółki J. O. złożyła oświadczenie rezygnacji z tej funkcji, o czym zawiadomiła organ podatkowy.

Jednakże analiza przebiegu postępowania podatkowego prowadzonego przez organ I instancji oraz zachowania reprezentanta Spółki w toku tego postępowania, a także po zakończeniu postępowania podatkowego prowadzą do wniosku, że prawidłowa jest ustalenie organu odwoławczego, że Prezes Zarządu Spółki J. O. w rzeczywistości nie złożyła skutecznej, wywołującej skutki prawne rezygnacji z tej funkcji. Z ustaleń organów wynika bowiem, że J. O. nigdy nie została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców KRS, a po rzekomej rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu dalej reprezentowała Spółkę w obrocie gospodarczym. Świadczy o tym treść powołanej przez organ odwoławczy umowy z dnia [...] grudnia 2015 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego, z której wynika, że J. O., działając jako Prezes Zarządu Spółki A. uprawniony do jednoosobowej reprezentacji reprezentowała Spółkę przy sprzedaży B. "A." spółce z o.o. w W. S. nieruchomości. Notariusz przy sporządzaniu umowy posługiwał się informacją z dnia 29 grudnia 2015 r. odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców pobraną na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym. J. O. oświadczyła, że dane wynikające z odpisu Rejestru Przedsiębiorców KRS nie uległy zmianie, że nie została odwołana, ani nie zaszły żadne okoliczności mogące spowodować jej wyłączenie ze składu zarządu oraz nie zaszły żadne okoliczności mogące mieć wpływ na jej uprawnienie do reprezentowania Spółki (akt notarialny w aktach SKO nr [...] obecnie dołączonych do akt I SA/Lu 72/17).

Spółka nie przedstawiła w toku postępowania żadnego dowodu, że J. O. ponownie została powołana do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu. W związku z tym należy stwierdzić, że pełnienie funkcji Prezesa Zarządu przez J. O. po zakończeniu postępowania podatkowego, przejawiające się w reprezentowaniu Spółki w 2015 r. a także obecnie w toku postępowania wznowieniowego, bez jakikolwiek zmian w Rejestrze Przedsiębiorców KRS i bez przedstawienia przez Spółkę jakikolwiek aktów organów Spółki złożonych w odpowiednim czasie do akt rejestrowych spółki, wskazujących, że J. O. była na nowo powoływana na funkcję Prezesa, świadczy o tym, że oświadczenia o rezygnacji składane przez J. O. do akt postępowania podatkowego były jedynie pozorne, bowiem nie były nastawione na rzeczywiste zaprzestanie pełnienia funkcji, lecz na wywołanie wrażenia, że Spółka pozbawiona jest organu i w rezultacie na osiągnięcie zawieszenia postępowania podatkowego. Taki wniosek umacnia okoliczność, że było to działanie typowe dla skarżącej Spółki. W aktach sprawy znajduje się bowiem odpis postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] października 2012 r., z którego wynika, że w innej sprawie Wójt Gminy złożył wniosek o ustanowienie dla Spółki kuratora, bowiem J. O. i Z. O. twierdzili, że Spółka nie ma organów. Jednakże w toku postępowania przed sądem rejestrowym J. O. oświadczyła, że obecnie Spółka ma obsadzone stanowisko Prezesa Zarządu, a z Rejestru Przedsiębiorców wynikało, że jest nim J. O. W związku z tym wniosek o ustanowienie kuratora został oddalony.

W związku z powyższym bezzasadne są wszystkie zarzuty skargi. Z prawidłowych ustaleń Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że w rzeczywistości Spółka w toku postępowania podatkowego nie była pozbawiona organu uprawnionego do jej reprezentacji. Nie może być więc mowy o wykazaniu przez spółkę podstawy wznowienia postępowania w postaci niebrania w postępowaniu bez swojej winy.

Prawidłowe również było doręczenie decyzji podatkowej na adres Spółki ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z. O., który miał być umocowany do odbioru korespondencji Spółki ostatecznie, kiedy został wezwany do wykazania się odpowiednim umocowaniem, w piśmie z dnia 2 września 2013 r., zaprzeczył aby był uprawniony do odbioru korespondencji w prowadzonym postępowaniu podatkowym dotyczącym podatku od nieruchomości za rok 2013 (k. 47 akt administracyjnych). Nie wskazano tez skutecznie innego adresu Spółki do korespondencji, który by wyłączał możliwość doręczenia decyzji na adres ujawniony w Rejestrze Przedsiębiorców KRS. W sytuacji nie podejmowania korespondencji prawidłowe było zastosowania fikcji prawnej doręczenia na podstawie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej.

Wobec powyższego niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).