Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 406/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i  lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 98
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w formie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] roku nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta R. (dalej "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia [...] Nr [...] 1) ustalił E. S. (dalej "strona" lub "skarżący") obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 300 zł w ramach programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", 2) rozłożył kwotę 300 zł na 12 miesięcznych rat po 25 zł płatnych na rachunek bankowy Ośrodka Pomocy Społecznej począwszy od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał między innymi, że decyzją Nr [...] z dnia [...] stronie przyznano pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 300 zł w ramach realizacji programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W trakcie wywiadu środowiskowego strona oświadczyła, że w miesiącu lutym 2014 r. osiągnęła dochód w wysokości 594,38 zł (renta po odliczeniu bieżących alimentów - 492,56 zł i dodatek mieszkaniowy - 101,82 zł).

W trakcie kolejnych aktualizacji wywiadu środowiskowego okazało się, że strona nie poinformowała organu pierwszej instancji o otrzymanej pomocy na przeprowadzenie remontu mieszkania. W postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym na tę okoliczność strona przedłożyła pracownikowi socjalnemu faktury za zakupione materiały do remontu, meble i okna. Faktury i rachunki opiewają na kwotę 11.308,87 zł i wynika z nich, że zakupu dokonywano w okresie czterech miesięcy, począwszy od lutego 2014 r. Faktury te i rachunki zostały wystawione na stronę, która jednakże oświadczyła, że remont wykonywał i finansował kolega. Na podstawie wyjaśnień udzielonych przez stronę w dniu 4 czerwca 2014 r. i przedłożonych faktur organ ustalił, że w lutym 2014 r. zostały poniesione wydatki na remont mieszkania na kwotę 4.178,61 zł. Otrzymaną przez stronę pomoc uznał za dochód strony. W lutym dochód strony wyniósł zatem 4.772,99 zł (renta, po odliczeniu bieżących alimentów - 492,56 zł, dodatek mieszkaniowy - 101,82 zł i pomoc w zakresie wydatków remontowych - 4.178,61 zł). Ustalony dochód przekraczał zatem kryterium ustawowe osoby samotnie gospodarującej oraz 150% tego kryterium.

Organ ustalił też aktualną sytuację dochodową strony. Stwierdził, że jej dochód w listopadzie 2014 r. wyniósł 694,03 zł, a strona otrzymała dodatkowo pomoc w wysokości 300 zł na żywność. Miesięczne wydatki strony na mieszkanie, cyfrowy Polsat, Internet, telefon, koszty wyjazdu do kliniki w K., na gaz i składkę na ubezpieczenie społeczne wyniosły 465,13 zł. Stronie do dyspozycji pozostawała zatem kwota 528,90 zł. Wskazał również, że strona zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] nabyła 3/16 części spadku (w skład spadku wchodzą środki zgromadzone na rachunkach bankowych w kwocie prawie 30.000 zł i udział w ½ nieruchomości o wartości 120.500 zł.) Strona złożyła apelację, której nie nadano jeszcze biegu. Kolejno organ pierwszej instancji podał, że ustalono obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z tytułu zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 300 zł i rozłożono w/w kwotę na 12 rat po 25 zł każda. Wskazał ponadto, że wniosek strony o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zostanie rozpatrzony odrębną decyzją.

Od powyższej decyzji, w terminie ustawowym, odwołała się strona, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Wskazała, że organ odmawia jej przyznania pomocy i że musiała zapożyczyć się by wykupić leki. Podała, że do dochodu nie należy wliczać świadczeń w naturze. Wniosła o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnego świadczenia, ponieważ świadczenia były pobrane zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej "organ odwoławczy" lub "Kolegium") utrzymało w mocy punkt 1 decyzji organu pierwszej instancji i uchyliło punkt 2 tej decyzji – umarzając w tym zakresie postępowanie przed organem pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności opisał przebieg postępowania, treść rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz treść odwołania. Kolejno, przytoczył art. 98 oraz art. 6 pkt 16 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163; dalej ustawa). Zaakceptował ustalenia dowodowe organu pierwszej instancji i przyjął je za własne.

Mając na uwadze opisane wyżej ustalenia dowodowe dotyczące dochodu strony w lutym 2014 r. organ odwoławczy stwierdził, że strona nie spełniała kryterium ustawowego do przyznania jej pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności; nie spełniała również kryterium podwyższonego do 150%. Ponieważ strona nie poinformowała organu pierwszej instancji o wszystkich uzyskiwanych dochodach, to pobrane przez nią świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym; strona jest zobowiązana do jego zwrotu.

Jednocześnie odnosząc się do rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w zakresie rozłożenia nienależnie pobranego świadczenia na raty Kolegium podało, iż w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze stroną w dniu 11 grudnia 2014 r., strona nie wyraziła zgodny na zaproponowaną przez pracownika socjalnego spłatę nienależnie pobranego świadczenia w ratach. W związku z powyższym Kolegium uznało, że prowadzenie postępowania w tym zakresie przez organ pierwszej instancji było bezprzedmiotowe. Mając to na względzie organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej "k.p.a.") uchylił pkt 2 decyzji z dnia [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie.

Kolegium wskazało, że wniosek strony o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zostanie rozpoznany przez organ pierwszej instancji w odrębnym postępowaniu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego. Wskazała, że bezpodstawne jest twierdzenie, iż przedstawiała nieprawdziwe informacje lub nie poinformowała o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Skarżący podkreślił, że pracownik socjalny co miesiąc przeprowadzał wywiad środowiskowy i widział, że jest prowadzony remont – rozmawiał też z kolegą, który remont wykonywał. Nadto osoba wykonująca prace remontowe poinformowała pracownika socjalnego, że ten remont finansuje. Skarżący wskazał, że otrzymał pomoc w naturze, a taka pomoc z mocy art. 8 ust. 4 ustawy nie podlega wliczeniu do korzyści finansowej, bo nią nie jest.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację, zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, odpowiednio jeżeli miało ono wpływ, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo nie z przyczyn, które zostały w niej podniesione lecz z powodów, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związanym zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Sądowa kontrola legalności zaskarżonego aktu, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) wykazała bowiem, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które w sposób istotny mogło wpłynąć na wynik sprawy oraz norm prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - a w konsekwencji należało ją wyeliminować z obrotu prawnego.

Zasadą jest analizowanie w pierwszej kolejności naruszeń proceduralnych, gdyż tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala na wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. W tej sprawie Sąd połączył ocenę wadliwości proceduralnej z oceną wadliwości materialnoprawnej, gdyż jedynie w warunkach prawidłowej wykładni przepisu prawa materialnego istniała możliwość właściwej identyfikacji podlegających ustaleniu okoliczności relewantnych prawnie, warunkująca legalność procesu stosowania prawa.

Mocą zaskarżonej decyzji zobowiązano stronę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku celowego na zakup żywności, w kwocie 300 zł. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy, jak też z treści wydanych decyzji wynika, że pracownik socjalny złożył wniosek o rozłożenie należności na raty; na co strona nie wyraziła zgody. Natomiast wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu złożyła - pouczona o treści art. 104 ust. 4 ustawy - strona. Wniosek skarżącego nie został rozpatrzony przez organ pierwszej instancji w tym postępowaniu. Organ pierwszej instancji poinformował skarżącego, że przedmiotowy wniosek zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. Jednocześnie ten organ zaakceptował propozycję pracownika socjalnego i rozłożył na raty kwotę objętą obowiązkiem zwrotu. Kolegium uchyliło tę część rozstrzygnięcia i umorzyło w tym zakresie postępowanie pierwszoinstancyjne oceniając, że postępowanie organu pierwszej instancji było w tym zakresie bezprzedmiotowe, ponieważ strona nie wyraziła zgody na rozłożenie na raty. Jednocześnie Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, że wniosek strony o odstąpienie od żądania zwrotu niezależnie pobranego świadczenia będzie podlegał rozpoznaniu w odrębnie prowadzonym – przez organ pierwszej instancji – postępowaniu.

Odnosząc się do okoliczności prawnych sprawy Sąd wskazuje, że zgodnie z definicją sformułowaną w art. 6 pkt 16 ustawy nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.

Stosownie do treści art. 98 ustawy, świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. W przywołanym przepisie określono, że odpowiednio stosuje się art. 104 ust. 4 wspomnianej ustawy, który stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Jednoznaczne brzmienie art. 98 ustawy, jak też ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo sądowe nie pozostawia wątpliwości, że jego wykładni nie można dokonywać w oderwaniu od art. 104 ust. 4 ustawy, do którego stosowania pierwszy z powołanych przepisów wprost odsyła. Z powyższego wynika zatem, że w toku rozpoznawania sprawy dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, organ obowiązany jest do jednoczesnego zbadania, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu. Zobowiązany jest zatem ustalić, czy w odniesieniu do strony prowadzonego postępowania można twierdzić o występowaniu przypadku szczególnego, przejawiającego się zwłaszcza tym, że żądanie zwrotu świadczeń stanowiłoby dla niej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. Dokonując przy tym takiej oceny należy mieć na uwadze, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 1 ustawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1863/2007, LEX nr 1987280 oraz z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 2065/10, LEX nr 1079747 – wraz z powołanym w nim orzecznictwem oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 374/14, LEX nr 1676947). W judykaturze podkreśla się, że celem art. 104 ust. 4 ustawy jest ochrona osoby zobowiązanej do zwrotu pobranych świadczeń, co wiąże się z kolei z określoną w art. 100 ust. 1 ustawy, zasadą kierowania się w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej, dobrem korzystających z niej osób.

W świetle zaprezentowanych wyżej rozważań stwierdzić przyjdzie, że wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej musi poprzedzać postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do aktualnej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby zobowiązanej, pod kątem możliwości zastosowania dobrodziejstw przewidzianych w art. 104 ust. 4 ustawy.

Trzeba w tym miejscu dodać, że skoro ustawodawca w art. 104 ust. 4 ustawy przewidział, że stosowny wniosek może być złożony bądź przez pracownika socjalnego bądź przez samą stronę, to w sytuacji, gdy ten pierwszy wniosku nie złożył, zadaniem organu jest udzielenie stronie stosownego pouczenia w niniejszym zakresie. Nakaz takiego działania wynika bezpośrednio z wyrażonej w art. 9 k.p.a. zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Sąd stwierdza, że organy obydwu instancji uchybiły art. 98 ustawy, dokonując błędnej wykładni tego przepisu i niewłaściwego jego zastosowania. W sprzeczności z treścią przepisu pozostaje zaniechanie przez organ pierwszej instancji (i akceptacja tego zaniechania przez Kolegium) rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie ulgi w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Z powodów wyżej szczegółowo omówionych wniosek winien być rozpoznany w tym postępowaniu, w sposób poprzedzający rozstrzygnięcie w przedmiocie obowiązku zwrotu. Odstąpienie od rozpoznania wniosku strony w postępowaniu w sprawie obowiązku zwrotu stanowi naruszenie przepisu prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, gdyż – w warunkach złożenia wniosku przez skarżącego - pomija obligatoryjny element tego postępowania, determinujący treść rozstrzygnięcia.

Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że w przypadku gdy ulga może zostać udzielona zarówno na wniosek strony, jak i na wniosek pracownika socjalnego, a strona wniosek złoży – jej wniosek ma pierwszeństwo. Jak wyżej wywiedziono, nawet w przypadku, gdy pracownik socjalny nie widzi podstaw do złożenia wniosku, jest obowiązany poinformować stronę o służącej jej możliwości ubiegania się o ulgę. Również w przypadku, gdy pracownik socjalny i strona prezentują odmienny pogląd co do wyboru rodzaju ulgi, decydujące znaczenie ma wola strony. Skoro ustawodawca zagwarantował stronie możliwość złożenia wniosku, to uprawnił ją do wyboru dokonanego w oparciu o subiektywną ocenę, która z ulg optymalnie odpowiada celowi tej instytucji prawnej w jej przypadku - a więc chroni tę osobę zobowiązaną przed nadmiernym obciążeniem lub zniweczeniem skutków udzielanej pomocy. Wniosek strony winien zostać rozpatrzony przez organ w tym samym kontekście ustawowym z uwzględnieniem okoliczności faktycznych dotyczących aktualnej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby zobowiązanej, analizowanej pod kątem możliwości zastosowania dobrodziejstw przewidzianych w art. 104 ust. 4 ustawy. I jak już wyżej szczegółowo wywiedziono, winno to nastąpić przed wydaniem decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia.

Organ pierwszej instancji w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia poczynił ustalenia dowodowe na okoliczność aktualnej sytuacji materialnej skarżącego i rozpatrzył – wbrew jednoznacznie wyrażonej woli strony - wniosek pracownika socjalnego o rozłożenie należności na raty. Natomiast zupełnie pominął wniosek skarżącego o odstąpienie od żądania zwrotu i potraktował ten wniosek jako inicjujący odrębne postępowanie. Organ naruszył art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 98 ustawy, ponieważ nie rozpoznał wniosku skarżącego o odstąpienie od żądania zwrotu, przed wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wskazane obowiązki w zakresie postępowania dowodowego – w okolicznościach analizowanej sprawy – ciążyły na organie w kontekście zaprezentowanej wyżej wykładni art. 98 ustawy. Organ był obowiązany dokonać ustaleń dowodowych na okoliczność aktualnej sytuacji życiowej (dochodowej, osobistej) skarżącego w celu rozpatrzenia jego wniosku. Organ pierwszej instancji co prawda dokonał ustaleń na tę okoliczność, ale nie posłużył się nimi w celu rozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie ulgi; gdyż tego wniosku w ogóle w postępowaniu nie rozpatrywał. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia było przedwczesne, gdyż organ nie rozpoznał wniosku strony o udzielenia ulgi. Tym samym dostrzeżone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jednocześnie organ pierwszej instancji uchybił art. 61 § 1 k.p.a. w związku z art. 104 ust. 4 i art. 98 ustawy poprzez wadliwą wykładnię tych przepisów przyjmując, że wniosek strony inicjuje odrębne postępowanie administracyjne, w sytuacji gdy brak podstaw prawnych do prowadzenia takiego postępowania. Wskutek wadliwej interpretacji organ odstąpił od obligatoryjnego rozpoznania wniosku strony w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia – co jak już wskazano, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza, że w sytuacji, gdy strona i pracownik socjalny złożyli wnioski o zastosowanie różnych ulg określonych w art. 104 ust. 4 ustawy (wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu i wniosek o rozłożenie na raty), nieprawidłowe jest kwalifikowanie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w zakresie rozpatrzenia wniosku o ulgę jako bezprzedmiotowego. Przedmiot niewątpliwie istnieje, są bowiem dwa wnioski. Okoliczność, iż organ pierwszej instancji błędnie rozstrzygnął kolizję pomiędzy dwoma sprzecznymi wnioskami i rozpoznał wniosek pracownika socjalnego o rozłożenie na raty – na co nie godziła się strona, a zaniechał rozpoznania wniosku skarżącego, daje podstawę do stwierdzenia, że działanie organu było w tym zakresie wadliwe; ale nie daje podstaw do wywodzenia bezprzedmiotowości postępowania. Istniała podstawa uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, ale niezasadne było umorzenie postępowania organu pierwszej instancji zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie ulgi. W okolicznościach sprawy był to niewątpliwie obligatoryjny element postępowania, determinujący rozstrzygnięcie w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Kolegium naruszyło art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 k.p.a., a z powodów wyżej opisanych wadliwość ta mogła mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni zaprezentowaną ocenę prawną. Dokona ustaleń faktycznych w zakresie kwalifikacji analizowanych świadczeń jako świadczeń nienależnie pobranych, w kontekście podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących błędnego wyliczenia jego dochodu (argumentacja zawarta w odwołaniu) oraz dotyczących aktualnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącego - w celu rozważenia zastosowania wnioskowanej ulgi. Działając w warunkach służącej mu uznaniowości, organ uzasadni swój wybór rozstrzygnięcia w sposób pozwalający na przyjęcie, że wybór ten nie ma charakteru dowolnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.