Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 3842/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004r. sprawy ze skargi C. USA z siedzibą w N. na Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz C. USA z siedzibą w N. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów popstępowania.


UZASADNIENIE

Firma U. S.A. złożyła, w dniu [...] września 1999 roku, w Urzędzie Patentowym RP wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego graficznego nr [...] dla towarów w kl. 3 tj." środki do czyszczenia i pielęgnacji zębów, w tym past do zębów" udzielonego na rzecz firmy C. z USA. Jako podstawę unieważnienia prawa z rejestracji wnioskodawca powołał naruszenie przy rejestracji znaku przepisów art. 4, 7, 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych polegające na tym, że znak przestrzenny nr [...] w postaci wizerunku wyciśniętej pasty do zębów w kolorach: niebieski, biały, zielony nie posiadał w dacie rejestracji znamion odróżniających, stanowiąc jedynie oznaczenie rodzajowe będące informacją o zawartości opakowania, jego składzie, przeznaczeniu, funkcji, właściwości i przydatności towaru oraz, że rejestracja jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego albowiem stanowi próbę zawłaszczenia oznaczenia rodzajowego mającą na celu ograniczenie konkurencji.

Uprawniony z rejestracji wniósł o oddalenie wniosku jako bezzasadnego podnosząc, iż jego znak jest twórczym i oryginalnym przekształceniem konkretnego motywu, który stanowi pasek /walec/ trójbarwnego produktu wyciśniętego z tubki. Posiadając fantazyjną formę graficzną przy użyciu kompozycji kilku kolorów może pełnić funkcję znaku towarowego w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy o znakach towarowych.Dodatkowo zarzucił wnioskodawcy brak interesu prawnego w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji przedmiotowego znaku uznając przedstawiony interes za interes czysto handlowy.

Decyzja z dnia [...] marca 2000 roku Nr [...] Kolegium Orzekające przy Urzędzie Patentowym RP oddaliło wniosek z powodu braku interesu prawnego wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji znaku [...].

W wyniku złożonej, przez U. S. A., skargi Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2002 roku w sprawie IISA 3995/01 uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, że interes prawny nie jest kategoria abstrakcyjną, Nie można wypowiedzieć się o jego istnieniu bądź nieistnieniu, w tej konkretnej sprawie, bez wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji przyznającej prawo do znaku towarowego graficznego nr [...] firmie C. na sferę praw strony skarżącej. W szczególności nie można obiektywnie stwierdzić, że decyzja Urzędu Patentowego, będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie jej nieważności, nie dotyczy sfery praw i obowiązków skarżącej bez odniesienia się do podnoszonego przez skarżącą zarzutu, że znak towarowy graficzny nr [...] nie posiada dostatecznych znamion odróżniających – przedstawia bowiem rysunek wyciśniętej pasty do zębów a taki znak umieszczony na opakowaniu pasty do zębów stanowi jedynie oznaczenie ogólnoinformacyjne. Gdyby kwestionowany znak towarowy okazał się oznaczeniem ogólnoinformacyjnym, to jego rejestracja na rzecz tylko jednego podmiotu oznaczałaby utrudnienie posługiwania się nim przez inne podmioty. Wówczas strona skarżąca miałaby niewątpliwie interes prawny w kwestionowaniu decyzji rejestracyjnej, ustanawiającej wyłączność w posługiwaniu się tym znakiem przez firmę C..

Na rozprawie przed Urzędem Patentowym w dniu [...] kwietnia 2003 roku wnioskodawca podtrzymał wniosek w części dotyczącej pasty do zębów ograniczając tym samym żądanie.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 roku nr [...] Urząd Patentowy RP unieważnił prawo z rejestracji znaku towarowego graficznego Nr [...] w części dotyczącej towarów: środki do czyszczenia i pielęgnacji zębów w tym past do zębów na podstawie art. 7 i 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych w zw. z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku - Prawo własności przemysłowej.

Zdaniem Kolegium Orzekającego przedmiotowy znak ma charakter ogólnoinformacyjny w rozumieniu art. 7 ustawy o znakach towarowych. Wprawdzie rysunek zawiera pewną stylizację wizerunku wyciśniętej, dwukolorowej pasty do zębów w kształcie zwężającego się walca, to jednak nie przestaje on być w dalszym ciągu określonym rysunkiem, określonego towaru. Takie zaś oznaczenie umieszczone na opakowaniu pasty do zębów, które to pasty produkowane przez różnych wytwórców, występują na rynku w różnych kolorach, ma charakter ogólnoinformacyjny w myśl art. 7 ust. 2 ustawy o znakach towarowych, bowiem informują o rodzaju towarów, jego przeznaczeniu i funkcji jaką jest pasta do zębów. Towar ten przeciętnemu odbiorcy kojarzy się przede wszystkim z tubką pasty do zębów. Są to towary powszechnie nabywane, codziennego użytku i w przeciętnych warunkach obrotu gospodarczego nabywca nie będzie analizował drobiazgowo szczegółów tego oznaczenia, jego kolorystyki, a wprost przeciwnie, utożsami z towarem-wizerunkiem kolorowej pasty do zębów. Związek oznaczenia z towarem jest tego rodzaju, że nie posiada ono w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego waloru dystynktywności. Tego rodzaju oznaczenia jako należące do grupy oznaczeń ogólnoinformacyjnych, a więc przynależnych do domeny publicznej, nie mogą podlegać ochronie w świetle art. 7 ustawy o znakach towarowych. Wszyscy zainteresowani, uczestnicy obrotu gospodarczego, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej winni mieć prawo swobodnego dostępu do właśnie takich oznaczeń. Takie uprawnienie znajduje swój wyraz w art. 20 Konstytucji RP i art.5 ustawy - Prawo działalności gospodarczej.

Kolegium uznało także, że rejestracja spornego znaku została dokonana wbrew normie art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, niezgodnie z zasadami współżycia społecznego, dobrymi obyczajami. Każdemu zainteresowanemu uczestnikowi obrotu gospodarczego służy uprawnienie do korzystania z oznaczeń ogólnoinformacyjnych, a zawłaszczenie takiego oznaczenia przez jeden podmiot prowadzi do istotnych utrudnień w obrocie, ograniczając konkurencję, co nie daje się pogodzić ze standardami uczciwości kupieckiej w obrocie gospodarczym

Na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] kwietnia 2003 roku skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyło C. USA tj. art. 7 i 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając:

1. rażące naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

2. naruszenie przepisów postępowania a mianowicie art. 6, 7 i 77 § 1 kpa poprzez pominięcie istotnych dla sprawy dokumentów i niepełne ustosunkowanie się do wniosku o unieważnienie,

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia oraz sprzeczność tych ustaleń z treścią rozstrzygnięcia.

Zdaniem skarżącej sporny znak towarowy posiada dostateczne znamiona odróżniające zarówno dla past do zębów jak i innych środków czyszczących, choć Urząd skoncentrował się tylko na paście do zębów, albowiem jako znak graficzny stanowiąc twórcze przekształcenie motywu w kształcenie stylizowanego walca, tworzy fantazyjną kompozycję kolorystyczną opracowaną przez artystę plastyka a nadto znak nakładany jest na opakowanie produktu a nie na sam produkt. W ocenie skarżącego nieuzasadnione jest twierdzenie, iż ochronę znaku uzyskano działając w złej wierze w celu zamknięcia konkurentom dostępu do rynku tj. w warunkach określonych art. 8 pkt 1 ustawy. Udzielenie prawa wyłącznego na znak towarowy oznacza, iż inne podmioty nie mogą tego znaku używać, co nie przesądza, że uzyskaniu takiego prawa towarzyszy zła wiara.

Skarżący zarzuca także naruszenie przepisów postępowania a mianowicie art. 6, 7 i 77 § 1 kpa. Naruszenie powyższych przepisów skarżący upatruje w fakcie unieważnienia prawa z rejestracji spornego znaku towarowego w części, pomimo że pod rządami przepisów ustawy o znakach towarowych, na rzecz innych podmiotów gospodarczych, została przyznana i istnieje ochrona dla licznych znaków towarowych graficznych stanowiących twórcze przekształcenie konkretnego prawa. Ta sytuacja powoduje, że wbrew nakazowi jednolitego stosowania prawa unieważniono prawo, nie respektując nałożonego na organ administracji państwowej obowiązku załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interes strony i interes społecznym z zachowaniem konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. W ocenie Urzędu, skarżący nie uwzględnia rodzaju towarów, dla jakich znak został przeznaczony a także zwykłych warunków obrotu gospodarczego, do których należy odnieść tę właściwość oznaczenia. Przedmiotowy znak nie osiąga takiego stopnia przekształcenia rysunku wyciśniętej pasty do zębów, by znak ten nałożony na opakowanie tego produktu w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego nie stanowił informacji o rodzaju towaru, jego przeznaczeniu i funkcji. Przeciętny odbiorca towar ten kojarzy z tubką pasty do zębów lub wizerunkiem wyciśniętej pasty do zębów. Ponadto towary te należą do grupy towarów masowych, codziennego użytku, nabywanych bez szczegółowej analizy. Zatem występujący tu ścisły związek oznaczenia z towarem powoduje, że sporny znak należy postrzegać jako pozbawiony dystynktywności w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego i w sytuacji, gdy na rynku występują także inni producenci kolorowych past do zębów.

Także zarzut naruszenia art. 8 pkt 1 ustawy nie jest trafny. Zawłaszczenie oznaczenia pozbawionego zdolności odróżniania przez jeden podmiot prowadzi do istotnych utrudnień w obrocie. Okoliczność zgłoszenia przez skarżącego całej gamy tego typu oznaczeń graficznych uzasadnia stanowisko Urzędu, iż uzyskanie ochrony nastąpiło w warunkach określonych w art. 8 pkt 1 ustawy.

Ocena zdolności rejestrowej dokonywana jest w odniesieniu do konkretnych okoliczności występujących w danej sprawie. Istnieje dopóty dopóki, na wniosek osoby mającej w tym interes prawny nie zostaje unieważnione prawo ochronne. Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest trafny.

Na rozprawie w dniu 20 października 2004 roku skarżący podniósł dodatkowo, że naruszenie przepisów postępowania polega i na tym, że organ orzekł ponad żądanie wniosku, w zakresie szerszym aniżeli wnioskowany.

Uprawniony z rejestracji wnosił o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pasty do zębów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W dniu 1 stycznia 2004 roku weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271/. Zgodnie z art. 97 §1 tej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1270/.

Niniejsza sprawa należy do takiej kategorii spraw i podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP unieważniająca prawo z rejestracji znaku towarowego graficznego nr [...] w części dotyczącej towarów "środki do czyszczenia i pielęgnacji zębów, w tym past do zębów".

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 roku – Prawo własności przemysłowej /Dz.U. nr 49 z 2001r., poz. 508 ze zm./ w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 roku ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Wobec tego przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej przedmiotowego znaku towarowego są przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych /Dz.U. nr 5, poz. 17 ze zm./.

Firma "U. S.A. z siedzibą w W. wystąpiła do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego graficznego nr [...] przyznanego na rzecz C. dla części towarów tj. "środków do czyszczenia i pielęgnacji zębów, w tym past do zębów". Na rozprawie przed Urzędem Patentowym w dniu [...] kwietnia 2003 roku, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Firma U. S.A. podtrzymała wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego graficznego nr [...] w części dotyczącej past do zębów. Wniosek dotyczył więc częściowego unieważnienia rejestracji przedmiotowego znaku. Tymczasem Urząd Patentowy RP wyszedł ponad żądanie wniosku i rozpoznał go w zakresie szerszym aniżeli wnioskowany albowiem unieważnił prawo z rejestracji znaku towarowego w części dotyczącej towarów "środki do czyszczenie i pielęgnacji zębów, w tym past do zębów" miast rozpoznać tylko w części dotyczącej past do zębów. Świadczy o tym zarówno sentencja decyzji jak i jej uzasadnienie.

Wydając decyzje administracyjną w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego, Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania /art. 256 prawa własności przemysłowej/. Zasada ta obowiązywała także na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego /§ 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 roku w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych/. Rygory procedury administracyjnej oznaczają, między innymi także i to, że Urząd, orzekając w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego, które wszczynane są tylko na wniosek /art. 30 ustawy o znakach towarowych/, jest związany granicami wniosku, czyli orzeka w zakresie żądania wnioskodawcy. Zakres postępowania, które w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego może być wszczęte tylko na wniosek, jest wyznaczony przez zakres żądania wnioskodawcy /wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2001 II SA 3446/01 ONSA 2003/1/27/. Zasada ta w tych sprawach jest tym istotniejsza, że ma ono charakter sporny, a więc cechuje się kontradyktoryjnością. Strony toczą spór, przytaczając argumenty na poparcie swojego stanowiska, a zakres żądania wnioskodawcy wyznacza zakres sprawy. Wykraczanie poza zakres żądania wnioskodawcy w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji stanowi narusza interes uprawnionego z rejestracji.

Unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego [...] w szerszym niż wnioskowany zakresie, a mianowicie nie tylko w zakresie past do zębów, ale także dla środków dla czyszczenia i pielęgnacji zębów, w tym past do zębów stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni skargę zasadną.

Należy także zwrócić uwagę na nieprecyzyjne sformułowanie sentencji decyzji. Sentencja winna być jasna, czytelna i nie budzić wątpliwości w obrocie. Sformułowanie "unieważnić prawo z rejestracji znaku towarowego graficznego nr [...] we wnioskowanej części" budzi wątpliwość o jakąż to część chodzi, zwłaszcza wobec rozbieżności między wnioskiem a decyzją, której komparacja wskazuje na przedmiot różniący się od wniosku.

Powyższe uchybienia Urzędu Patentowego uniemożliwiają kontrolę sądu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając ponownie sprawę Urząd Patentowy rozpozna sprawę przede wszystkim w granicach wniosku.

Przechodząc do merytorycznej zasadności skargi należy podnieść, że są one przedwczesne z uwagi na opisane wyżej uchybienia. Podkreślenia wymaga tylko fakt, że Urząd nie rozważył wszystkich argumentów przedstawionych przez uprawnionego z rejestracji, przemawiających za dystynktywnością, w jego ocenie, przedmiotowego znaku. Chodzi mianowicie o przedłożone do wglądu Urzędowi wydruki z jego bazy, dotyczące rejestracji znaków towarowych graficznych w formie stylizowanego paska przyznane uprawnionemu jak i innym podmiotom gospodarczym.

Obowiązkiem Urzędu Patentowego jest przestrzeganie zasady dochodzenia do prawdy materialnej /art. 7 kpa/, a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Musi więc w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy /art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa/ oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie /art. 107 § 3 kpa/.

Rozpoznając ponownie sprawę Urząd Patentowy dokona analizy dystynktywności przedmiotowego znaku w odniesieniu do past zębów i rozważy ją w aspekcie przedłożonych do wglądu znaków towarowych stanowiących formę stylizowanego paska.

Zgodzić się należy także ze skarżącym, że zła wiara przewidziana art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, nie została dostatecznie udowodniona. Uzasadnienie Urzędu Patentowego jest lakoniczne. Uzyskaniu prawa wyłączności do konkretnego znaku nie zawsze towarzyszy zła wiara. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego a także doktryna. Kolegium rozważyło złą wiarę jedynie w aspekcie "zawłaszczenia" oznaczenia ogólnoinformacyjnego przez jeden podmiot. Urząd Patentowy nie rozważył należycie podnoszonych przez skarżącego okoliczności a mianowicie czy celem uprawnionego z rejestracji było ograniczenie konkurentom prawa do rynku. Uprawniony przeczył temu w pismach oraz na rozprawie przez Urzędem. Sam fakt uzyskania rejestracji jeszcze nie potwierdza istnienie złej wiary. Niezbędne jest wykazanie przez tego kto podnosi złą wiarę, że ten kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje albo wprawdzie nie wie, ale jego brak wiedzy nie można uznać za usprawiedliwiony. Rejestracja znaku towarowego zawsze niesie pewne ograniczenia, ale nie zawsze wyłączność dla jednych stanowi ograniczenie dla innych i nie zawsze towarzyszy temu zła wiara. Jednakże w sytuacji, gdy podstawą unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego jest brak zdolności rejestrowej należy zastanowić się nad zasadnością rozważań działania uprawnionego z rejestracji w warunkach art. 8 pkt ustawy o znakach towarowych. Są one, zdaniem sądu, bezprzedmiotowe albowiem już sam brak zdolności rejestrowej musi skutkować unieważnieniem prawa bez względu na wystąpienie przesłanek z powyższego przepisu.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) c) p.s.a. sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.

O wykonalności uchylonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 p.s.a.

Podstawę zasądzenia kosztów postępowania stanowił art. 200 p.s.a.