Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 205/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant: starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E.B. i J.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 365/17 w sprawie ze skargi E.B. i J.B. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 365/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E.B. i J.B. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

Pismami z dnia 7 i 25 kwietnia 2016 r. skarżący poinformowali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. o uszkodzeniu ich budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w G. (działka nr [...], obręb [...]), w wyniku budowy obiektu handlowego "[...]" przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), nakazał skarżącym jako właścicielom nieruchomości, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowaniu budynku mieszkalnego poprzez:

- przemurowanie wszystkich pęknięć w ścianach, nadprożach okiennych i drzwiowych oraz w łuku na pełną grubość i murów przy użyciu cegieł ceramicznych pełnych kl-15, układanych na zaprawie M5 lub scalenie pęknięć przy pomocy iniekcji ciśnieniowej,

- uzupełnienie na elewacjach ubytku tynku i wymianę tynku w miejscach odspojeń,

- naprawę pokrycia dachowego wraz z orynnowaniem,

- wypoziomowanie podłogi przy biegu schodowym na poddasze oraz biegu schodowego.

Termin wykonania obowiązku określono do dnia 30 czerwca 2017 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w wyniku oględzin budynku stwierdził jego zły stan techniczny (liczne rysy i pęknięcia ukośne o szer. od ok. 3 mm do 10 mm). Nadto, budynek wykazuje znaczne zużycie. W związku z tym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. zobowiązał właścicieli nieruchomości do przedstawienia protokołów z przeglądów okresowych oraz ekspertyzy technicznej. Żądana ekspertyza została przedłożona w dniu 15 września 2016 r. Na podstawie tego dokumentu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. stwierdził zasadność nałożenia obowiązków w celu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku.

Na skutek wniesionego przez skarżących odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1, art. 80 ust. 2, art. 81, art. 83 ust. 2 i art. 84 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016r., poz. 290 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i w to miejsce nakazał skarżącym jako właścicielom nieruchomości usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku mieszkalnym poprzez: 1/ przemurowanie wszystkich pęknięć w ścianach, nadprożach okiennych i drzwiowych oraz w łuku na pełną grubość murów przy użyciu cegieł ceramicznych pełnych KL-15, układanych na zaprawie M5, lub alternatywnie scalenie pęknięć przy pomocy iniekcji ciśnieniowej ciekłymi kompozytami polimerowymi z wklejeniem kotew stalowych, 2/ skucie tynku w miejscach odspojeń. Powyższe czynności nakazano wykonać do 31 lipca 2017 r.

Zdaniem organu odwoławczego, podstawą prawną działania winien być przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z uwagi na stwierdzenie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Przedmiotowy budynek ma bowiem około 200 lat i nie mają do niego zastosowania obecne wymogi techniczno-budowlane. W związku z tym zakres napraw winien być ograniczony do robót określonych w ekspertyzie jako konieczne. Roboty zalecone w postaci naprawy poszycia dachowego i wypoziomowania podłogi oraz biegu schodowego i uzupełnienia tynków, nie stanowią zagrożenia dla bezpieczeństwa konstrukcji budynku. Zdaniem organu zobowiązanymi do wykonania obowiązku winni być właściciele budynku z mocy art. 61 ustawy Prawo budowlane. Zaś naprawienie szkody od jej sprawcy winno nastąpić w procesie cywilnym.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli E. i J.B., domagając się skierowania nakazu naprawy wszystkich uszkodzeń domu do wykonawcy robót, podwykonawców oraz właściciela budynku i terenu "[...]".

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Pismem z dnia 18 września 2017 r. pełnomocnik skarżących z urzędu uzupełniając skargę wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego jako wydanej z naruszeniem art. 8, art. 75 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w szczególności podkreślając, że organ nie uwzględnił sytuacji majątkowej skarżących.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż dla nałożenia obowiązku z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane bez znaczenia pozostaje sytuacja majątkowa właściciela obiektu. Organy nadzoru budowlanego nie są władne do nałożenia obowiązków na inne podmioty, niż wymienione w art. 61 ustawy Prawo budowlane. Spór na tle odpowiedzialności za wyrządzone szkody ma bowiem charakter cywilnoprawny i nie ma znaczenia dla wyniku sprawy administracyjnej.

Dalej Sąd wskazał, iż chybiony jest również zarzut naruszenia art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. Organy nadzoru budowlanego dysponowały bowiem wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy materiałem dowodowym, który został prawidłowo oceniony. Tryb rozstrzygnięcia wątpliwości co do stanu technicznego obiektu określa art. 81c ust. 2-4 ustawy Prawo budowlane. Na tej podstawie organ pierwszej instancji nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej. Wymagany dokument został przedłożony i brak podstaw do przyjęcia, aby niedostatecznie wyjaśniał sprawę. Rzeczoznawca budowlany jednoznacznie określił stan budynku jako zły. Określił też zakres robót budowlanych, niezbędnych do wykonania w celu bezpiecznego użytkowania budynku. Tylko taki zakres prac określonych przez rzeczoznawcę jako niezbędny, został nałożony na skarżących przez organ odwoławczy.

Nadto Sąd zauważył, iż żadnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy nie ma ówczesny stan tego budynku (sprzed pięciu lat). Organy nadzoru budowlanego zobligowane są do ustalenia stanu faktycznego z daty orzekania. W tym celu w dniu 18 maja 2016 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny, w trakcie których stwierdził liczne rysy i pęknięcia ukośne ścian o szer. od ok. 3mm do 10mm. Stan obiektu udokumentowano materiałem fotograficznym. Wszelkie wątpliwości rozstrzyga zaś ekspertyza techniczna, w której wskazano zakres robót, których wykonanie jest niezbędne celem bezpiecznego użytkowania budynku o funkcji mieszkalnej. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż stan przedmiotowego obiektu jest zły i zagraża bezpieczeństwu ludzi. Aczkolwiek nie stwierdzono bezpośredniego zagrożenia jego zawalenia, lecz nie ma to wpływu na wynik sprawy. Ustawodawca rozróżnił bowiem stopień zagrożeń i przewidział odrębny tryb ich usuwania (art. 68 i art. 69 ustawy Prawo budowlane).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli skarżący, kwestionując wydany wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1/ przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest:

art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. - które

polegało na tym, iż Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się w zachowaniu organu administracji (ŚWINB) naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 8 § 1 k.p.a. - mimo, że organ ten nie zastosował się przecież w pełni do wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a. zasady, iż organ administracyjny powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się m.in. zasadą proporcjonalności, bowiem gdyby organ w trakcie rozstrzygania sprawy skarżących należycie zastosował się do art. 8 § 1 k.p.a., to wziąłby pod uwagę także sytuację finansową skarżących i w związku z tym bardzo wnikliwie zbadałby istnienie wszelkich podstaw do nakładania na skarżących jakichkolwiek obowiązków wiążących się ze znacznymi wydatkami na remont budynku (który obiektywnie takiego remontu nie wymaga), a wówczas organ w ramach postępowania dowodowego przeprowadziłby co najmniej dowód z uzupełniającej opinii ustnej biegłego M.S., aby dokładnie ustalić, czy w istocie stan budynku przy ul. [...] w G. spełnia przesłanki do nałożenia na skarżących obowiązku wykonania i poniesienia kosztów wszystkich remontów, opisanych szczegółowo w decyzji organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. (którą Sąd pierwszej instancji, zaskarżonym wyrokiem, utrzymał w mocy);

2/ przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. - które polegało na tym, iż Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się w zachowaniu organu administracji (ŚWINB) naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.pa., poprzez niedopełnienie przez ten organ obowiązku zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sposób wyczerpujący (w tym w szczególności - materiału dowodowego w postaci uzupełniającej, ustnej opinii biegłego M.S., zeznań świadków) - bowiem organ ten jedynie poprzestał, przy wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2017 r., na zbyt dowolnie dokonanej przez siebie ocenie treści pisemnej Ekspertyzy budowlanej mgr inż. M.S. z dnia 12 września 2016 r., mimo iż sformułowania tej ekspertyzy o stanie budynku były wysoce nieprecyzyjne (nie stwierdzały wprost, że zachodzi choćby jedna konkretna przesłanka z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlanego), a które nie pozwalały jednoznacznie stwierdzić, czy spełnione zostały jakiekolwiek przesłanki lub przesłanka do nałożenia na skarżących obowiązku wykonania i poniesienia kosztów wszystkich remontów, opisanych szczegółowo w decyzji z dnia [...] lutego 2017 r.;

3/ przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 81c ust. 4 ustawy

z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. - wyrażające się

w błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, iż brzmienie art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane jakoby wyklucza możliwość złożenia przez biegłego (w tym przypadku – M.S.) ustnej (uzupełniającej) opinii, która dopiero pozwoliłaby ustalić, co dokładnie biegły miał na myśli formułując wysoce nieprecyzyjne stwierdzenia swojej pisemnej Ekspertyzy z dnia 12 września 2016 r. (niestwierdzające wprost, że zachodzi choćby jedna konkretna przesłanka z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane), a które nie pozwalały jednoznacznie stwierdzić, czy spełnione zostały jakiekolwiek przesłanki lub przesłanka do nałożenia na skarżących obowiązku wykonania i poniesienia kosztów wszystkich remontów, opisanych szczegółowo w decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. - podczas gdy art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane absolutnie nie wyklucza przeprowadzenia dowodu z takiej ustnej opinii biegłego, ale przeciwnie, jest w tym zakresie uzupełniony brzmieniem art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc organ powinien był również dopuścić i przeprowadzić dowód z (uzupełniającej) ustnej opinii biegłego M.S.;

4/ naruszenie art. 66 § 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.) poprzez jego zastosowanie w sprawie skarżących i wydanie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w sytuacji, gdy brak było materialnoprawnych podstaw do zastosowania tego przepisu, bowiem w toku postępowania przed organem nie zostało w sposób niewątpliwy udowodnione ziszczenie się przesłanki materialnoprawnej z art. 66 § 1 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (wskutek nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w wyczerpujący sposób, w szczególności - zaniechania przeprowadzenia dowodu z ustnej (uzupełniającej) opinii biegłego M.S.;

Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie pełnomocnik skarżących wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem koszty te nie zostały przez skarżących zwrócone w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, zatem niniejszą sprawę należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w złożonej skardze kasacyjnej zarzutami. Natomiast tak rozpoznawany środek odwoławczy nie zasługiwał na uwzględnienie.

Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionej skargi kasacyjnej zauważyć należy, iż skarga skierowana do Sądu pierwszej instancji dotyczyła ostatecznej decyzji organu nadzoru budowlanego nakazującej skarżącym, współwłaścicielom nieruchomości przy ul. [...] w G. (dz. [...] obręb [...]), przemurowanie wszystkich pęknięć w ścianach, nadprożach okiennych i drzwiowych oraz na łuku na pełną grubość murów używając wskazanych tam cegieł ceramicznych albo alternatywnie scalić pęknięcia przy pomocy iniekcji ciśnieniowej z wklejaniem kotew stalowych, jak też nakazano skuć tynk w miejscach odspojeń. Obowiązek ten, jak zauważył Sąd pierwszej instancji, znajduje swoje uzasadnienie w dyspozycji art. 66 ust. 1 i 3 w zw. z art. 61 ustawy Prawo budowlane.

Wbrew stanowisku zawartemu w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji właściwie ocenił legalność zaskarżonej decyzji i słusznie zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi w trybie art. 151 p.p.s.a. W sprawie tej, w jej okolicznościach, nie było podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z powoływanym naruszeniem przez organy art. 8, art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., albowiem o takim naruszeniu przepisów procedury administracyjnej nie można skutecznie mówić.

Norma zawarta w art. 66 ustawy Prawo budowlane, a która stanowiła podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku, czyli nie na skutek procesu realizacji inwestycji budowlanych, a na skutek upływu czasu, czy innego czynnika.

Nie jest sporne, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.

Kwestie dotyczące zachowania we właściwym stanie technicznym substancji obiektu budowlanego reguluje art. 61 ustawy Prawo budowlane, nakładający na właściciela lub jego zarządcę obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Przepis ten nakłada z mocy prawa określone w nim obowiązki na właściciela lub zarządcę obiektu, przy czym dopiero art. 66 ustawy Prawo budowlane daje organowi nadzoru budowlanego możliwość ingerencji w istniejący stan rzeczy, zmierzającej do zapewnienia użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z wymogami określonymi w art. 61 omawianej ustawy.

Dodatkowo należy podkreślić, że przyjęta przez ustawodawcę w art. 61 ustawy Prawo budowlane kolejność podmiotów, na których ciąży obowiązek, nie jest przypadkowa i powinna także być uwzględniana przy nakładaniu obowiązków. Wymieniając na pierwszym miejscu właściciela, ustawodawca wskazał kolejność adresatów, którzy są obowiązani utrzymać i użytkować obiekt. Prawo własności jest bowiem prawem dającym najszersze władztwo nad rzeczą i wobec tego do właściciela w pierwszej kolejności należy kierować nakazy z art. 66 ustawy (patrz: wyrok NSA z 5 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1310/06).

Zatem zgodnie z unormowaniem zawartym w ustawie Prawo budowlane adresatami decyzji w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane mogą być właściciel lub zarządca nieruchomości.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Decyzje wydawane w oparciu o niniejszy przepis mają charakter związany, co oznacza, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w treści omawianego przepisu, to organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją Z. Niewiadomskiego, 3 wydanie, Warszawa 2009, s. 635-636; por. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1328/09; z 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 916/10; z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1917/11).

Należy podzielić pogląd wypracowany w orzecznictwie sądowym, iż w decyzji wydawanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane organ administracji nie bada przyczyn, dla których obiekt jest użytkowany w sposób zagrażający życiu i zdrowiu ludzi lub bezpieczeństwu mienia, ani kto ponosi za to odpowiedzialność. Ujawniając stan owego zagrożenia organ nadzoru budowlanego kieruje nakaz usunięcia nieprawidłowości do właściciela bądź zarządcy budynku (por. wyroki NSA: z 3 października 2006r. sygn. akt II OSK 1163/05; z 26 września 2008 r. sygn. akt II OSK 1102/07; z 12 września 2013r. sygn. akt II OSK 899/12).

Fakt zaistnienia przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane musi wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu i następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W niniejszej sprawie, organy nadzoru budowlanego obu instancji opierając decyzje na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane, jednoznacznie sprecyzowały, jakie zagrożenia występują w przypadku przedmiotowego budynku i co należy zrobić aby doprowadzić sporny budynek do należytego stanu technicznego. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organy orzekające w niniejszej sprawie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 8, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., rozpatrzyły cały materiał dowodowy, odniosły się do zarzutów skarżących i uzasadniły wydane rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Jak wynika z lektury akt sprawy skarżący w piśmie z dnia 18 grudnia 2015r. kierowanym do inwestora obiektu przy ul. [...] w G. wskazywali, że w związku z jego realizacją została naruszona struktura ich domu. Zaznaczyli, że na całym budynku pojawiły się rysy, spękania, stolarka okienna i drzwiowa ulega coraz większemu odkształceniu. Podnieśli też, że dalsze zamieszkiwanie w takich warunkach może zagrażać zdrowiu skarżących, a nawet ich życiu. Opracowana następnie przez rzeczoznawcę budowlanego M.S. w dniu 12 września 2016 r. na zlecenie skarżących ekspertyza budowlana potwierdziła podnoszone przez nich w piśmie z dnia 18 grudnia 2015 r. okoliczności złego stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w G. Z ekspertyzy tej bowiem wynika w sposób jednoznaczny, że stan techniczny budynku skarżących jest zły, bowiem na pogorszenie stanu tego budynku wpłynęły roboty związane z realizacją obiektu handlowego "[...] przy ul. [...] w G. Wskazano, że aby budynek skarżących mógł być dalej bezpiecznie użytkowany konieczne jest przeprowadzenie remontu usuwającego wszystkie pęknięcia i uszkodzenia ścian, co przywróci ciągłość materiałową murów. W pkt 8 ekspertyzy oznaczono zakres remontu konieczny i zalecany. Organ odwoławczy doprecyzował w zaskarżonej decyzji właśnie zakres konieczny remontu budynku skarżących tak aby mógł być on dalej bezpiecznie użytkowany, stąd też nakazał skarżącym jako właścicielom nieruchomości usunięcie w oznaczonym terminie stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku mieszkalnym poprzez: 1/ przemurowanie wszystkich pęknięć w ścianach, nadprożach okiennych i drzwiowych oraz w łuku na pełną grubość murów przy użyciu cegieł ceramicznych pełnych KL-15, układanych na zaprawie M5, lub alternatywnie scalenie pęknięć przy pomocy iniekcji ciśnieniowej ciekłymi kompozytami polimerowymi z wklejeniem kotew stalowych, 2/ skucie tynku w miejscach odspojeń.

Ustawa Prawo budowlane przewiduje konieczność sporządzenia ocen technicznych lub ekspertyz technicznych w przypadku potrzeby oceny robót budowlanych lub konieczności oceny stanu technicznego obiektu budowlanego w sytuacjach, gdy jakość wykonanych robót budowlanych lub stan techniczny obiektu budowlanego budzą uzasadnione wątpliwości. Opracowana w tej sprawie ekspertyza budowlana dotyczyła określenia stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz możliwości i warunków jego dalszego użytkowania. Przedstawione przez rzeczoznawcę budowlanego wnioski wynikające z dokonanej oceny w opisanym wyżej zakresie były jednoznaczne, a wynikało z nich wprost, że stan budynku skarżących jest zły i aby mógł być dalej bezpiecznie użytkowany, "konieczne" jest przeprowadzenie remontu usuwającego wszystkie pęknięcia i uszkodzenia ścian. Precyzyjnie określono zakres konieczny remontu jak i zakres remontu zalecany, aby budynek skarżący mógł być dalej bezpiecznie użytkowany. Takie wnioski zawarte w przedmiotowej ekspertyzie budowlanej, potwierdzone oględzinami budynku w dniu 18 maja 2016 r., jednoznacznie i w sposób oczywisty, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prowadzą do wniosku, że skoro stan techniczny budynku skarżących jest zły (liczne rysy na ścianach, rozległe spękania ścian o szerokości dochodzącej od 3 do 10 mm, na elewacjach od około 4 lat temu założono plomby gipsowe), to jest to równoznaczne z tym, iż sporny obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym (art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane), a opisany wyżej zły stan techniczny niewątpliwie może zagrażać życiu i zdrowiu skarżących (art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane) – na co zresztą zwrócili już pod koniec roku 2015 uwagę sami skarżący w przywołanym w tym uzasadnieniu piśmie do inwestora budowy przy ul. [...] w G. Tym samym, w opisanych wyżej okolicznościach przedmiotowej sprawy, opracowana przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego ekspertyza, potwierdzająca zły stan techniczny budynku ujawniony w trakcie ww. oględzin, w sposób jednoznaczny wskazywała na zaistnienie w tej sprawie przesłanek z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane - co słusznie przyznał Sąd pierwszej instancji. Wbrew stanowisku skarżących nie było w tej sprawie potrzeby uzupełniającego przesłuchania ww. rzeczoznawcy budowlanego, skoro przedstawiona ekspertyza w sposób jasny, precyzyjny i do tego niebudzący wątpliwości udzieliła odpowiedzi w zakresie stanu technicznego budynku skarżących i możliwości jego dalszego użytkowania. Zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na potrzebę takiego uzupełniającego przesłuchania rzeczoznawcy jawią się jako nieusprawiedliwione, nie mając jakiegokolwiek uzasadnienia i stanowią nieuzasadnioną polemikę z prawidłowo zgromadzonym i ocenionym materiałem dowodowy. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że użyte przez autora ekspertyzy określenia nie budzą żadnych wątpliwości. Dlatego też zasadnie podniesiono w motywach zaskarżonego wyroku, iż zbędne było przesłuchanie autora ekspertyzy oraz dalszych świadków, skoro właściwie ustalono stan techniczny budynku skarżących oraz możliwości i warunki jego dalszego użytkowania. Dokonywanie w tej sprawie dalszych czynności procesowych, o których wspomina skarga kasacyjna, jako całkowicie zbędnych nie znajdowało uzasadnienia prawnego. Dlatego też nie można podzielić zarzutów skargi kasacyjnej oznaczonych w jej petitum jako nr 2 i 3, bowiem w okolicznościach tej sprawy nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w postaci uzupełniającej ustnej opinii biegłego M.S., jak i przesłuchiwania innych świadków. Natomiast zebrany w sprawie materiał dowodowy wbrew stanowisku skarżących pozwalał na zastosowanie w tej sprawie nie tylko podstawy prawnej z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane (tak organ pierwszej instancji), ale również i normy oznaczonej w pkt 1 art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, skoro ujawniony zły stan techniczny budynku skarżących pozwalał na zastosowanie obu wyżej wymienionych przesłanek.

Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że spełnione zostały ustawowe przesłanki z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, obligujące organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu, w tym wypadku na właścicieli obiektu jako współwłaścicieli, wykonania niezbędnych napraw. Nałożenie na właścicieli obiektu budowlanego obowiązków w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest konsekwencją niezastosowania się do ciążących na nich obowiązków, mających na celu utrzymanie obiektu we właściwym stanie technicznym. Bez wpływu na tak zajęte stanowisko miała podnoszona w toku postępowania kwestia przyczynienia się inwestora obiektu handlowego "[...]" do pogorszenia się stanu technicznego budynku mieszkalnego skarżących. Raz jeszcze należy zauważyć, iż organy nadzoru budowlanego w tej sprawie nie były zobowiązane badać przyczyny, dla których obiekt jest użytkowany w sposób zagrażający życiu i zdrowiu ludzi lub bezpieczeństwu mienia, ani kto ponosi za to odpowiedzialność, gdyż kwestie te pozostają bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji. Wyjaśnienia, bowiem wymaga, że nałożenie obowiązków w prawie administracyjnym nie jest uzależnione od winy (por. wyrok NSA z 21 lipca 2009 r., sygn. II OSK 1183/08). Ujawniając zaś stan owego zagrożenia jak i nieodpowiedni stan techniczny obiektu organ nadzoru budowlanego zobowiązany był skierować, jak w tym postępowaniu, nakaz usunięcia nieprawidłowości do właściciela budynku niezależnie od jego sytuacji materialnej. Sytuacja materialna właściciela nie stanowi okoliczności, która umożliwiałaby odstąpienie od wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wobec podmiotu zobowiązanego, a będącego w trudnej sytuacji materialnej. Nie jest sporne, co już wyżej wyraźnie wskazano, że adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane może być wyłącznie podmiot wymieniony w art. 61 cytowanej ustawy, czyli właściciel lub zarządca budynku, albowiem te podmioty są zobowiązane do użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Natomiast stan własnościowy w tej sprawie jest jednoznaczny, dlatego też adresatem przedmiotowego nakazu nałożonego na podstawie powołanych przepisów ustawy Prawo budowlane winni być na pierwszym miejscu właściciele przedmiotowego obiektu budowlanego. Poza tym zaznaczyć należy, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje zarządca obiektu, lecz wyłącznie właściciel (współwłaściciele) budynku będącego w nieodpowiednim stanie technicznym i do tego zagrażającego życiu i zdrowiu ludzi, stąd też właściwie, niezależnie od ich sytuacji materialnej zobowiązano współwłaścicieli spornego obiektu do podjęcia działań w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji uznał, że organy nadzoru budowlanego nie są władne do nałożenia obowiązku na inne podmioty niż wymienione w art. 61 ustawy Prawo budowlane. Natomiast spór na tle odpowiedzialności za wyrządzone szkody na wyłącznie charakter cywilnoprawny.

Dlatego też powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż nie można uznać za zasadny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez organy administracji art. 8 k.p.a. w związku z nieuwzględnieniem sytuacji materialnej skarżących przy kierowaniu obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku mieszkalnym. Trafnie bowiem Sąd pierwszej instancji ocenił kwestionowane rozstrzygnięcie przyjmując, iż w powyższym zakresie nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. z powodu nieuwzględnienia sytuacji finansowej skarżących.

Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Dlatego też, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu wniesionej skargi kasacyjnej.

Odnosząc się także do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym (nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu), należy wskazać, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów art. 258 - art. 261 p.p.s.a. Z tego też względu, wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.