Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1021/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 205 § 1, art. 153 i art. 133 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7 i art. 77
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2021 r. sprawy skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwa [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 31 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej - Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwa [...] 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Informacją z dnia 30 czerwca 2020 r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm.), w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Starostę [...] decyzją z dnia 15 stycznia 2010 r. nr [...], ustalił Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe - Nadleśnictwu [...] (dalej: Nadleśnictwo) opłatę zmienną za okres IV kwartału 2019 r. w wysokości 85 zł za pobór wód podziemnych.

Organ wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 5 w zw. z art. 552 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, to jest jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (0,115 zł za 1 m3), pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2) i ilości pobranych wód podziemnych (368 m3).

W dniu 15 lipca 2020 r. Nadleśnictwo złożyło reklamację, w której wskazało, że z uwagi na zwykłe korzystanie z wód nie jest zobowiązane do uiszczania opłaty zmiennej.

Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uznał złożoną reklamację za niezasadną i decyzją z dnia 31 lipca

2020 r. nr [...] określił Nadleśnictwu wysokość opłaty zmiennej w wysokości 85,00 zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że wysokość spornej opłaty zmiennej została obliczona prawidłowo. Odnosząc się do zarzutów reklamacji organ podniósł, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje właścicielowi gruntu do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego w ilości średniorocznie do 5 m3 na dobę. Brak w przepisach Prawa wodnego z 2017 r. zwolnienia z poboru wody do 5 m3 na dobę na potrzeby działalności gospodarczej, co zawierały wcześniejsze przepisy Prawa wodnego, nie pozwala na rozszerzenie tego zwolnienia na inne osoby prawne oraz na działalność gospodarczą, nawet jeżeli pobór wody lub odprowadzanie ścieków nie przekracza 5 m3 na dobę. Zwykłe korzystanie z wód nie dotyczy leśniczówek oraz innych budynków, w których prowadzona jest działalność gospodarcza związana z gospodarką leśną, co oznacza, że korzystanie z wód na potrzeby takich budynków wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Dotyczy ich również obowiązek składania oświadczeń dotyczących wielkości usług wodnych i ponoszenia opłat za usługi wodne.

Organ wyjaśnił, że do dnia 31 grudnia 2019 r. Nadleśnictwo korzystało z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 15 stycznia 2010 r.

nr [...], wydanego przez Starostę [...], na pobór wód podziemnych z utworów czterorzędowych dla potrzeb bytowych mieszkańców Leśnictwa [...] (gmina [...]) oraz podlewania upraw w ilości: maksymalnej godzinowej - do 0,5 m3/h, średniej dobowej - do 4 m3/d, maksymalnej dobowej - do 6 m3/d, ze studni wierconej o głębokości h=26 m i wydajności eksploatacyjnej 1,0 m3/h, zlokalizowanej na terenie Leśnictwa [...] , na działce [...], obręb [...] , co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego, obowiązane jest ponosić opłaty za usługi wodne.

W sprawie zaistniała zatem przesłanka obligująca organ do wydania przedmiotowej decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej. Organ wskazał, że zgodnie z art. 272 ust. 1 Prawa wodnego wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3. Z § 5 ust. 1 pkt 27 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502 ze zm.) wynika, że jednostkowa stawka opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych wynosi 0,115 zł za 1 m3 pobranych wód. Do ustalenia wysokości opłaty zmiennej przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, które nie podlegają żadnym procesom uzdatniania (§ 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia).

Opłata została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej, wynoszącej 0,115 zł, pomnożonej przez ilości pobranych wód podziemnych (368 m3) oraz współczynnik różnicujący wynoszący 2. Wielkość zużycia wód obliczono na podstawie art. 552 ust. 2 Prawa wodnego, stanowiącego, m.in., że ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód (pkt 1). W IV kwartale 2019 r. przyjęto liczbę dni 92 oraz zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym zużycie średniodobowe w ilości 4 m3.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji Nadleśnictwo zarzuciło:

1) naruszenie art. 6 w zw. z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie wielkości dobowego poboru wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody pod kątem zbadania, czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody;

2) naruszenie art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo wodne polegające na zaniechaniu zbadania kwestii dotyczącej możliwości zwykłego korzystania z wody przez podmiot instytucjonalny jakim jest Nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa przy uwzględnieniu rzeczywistego sposobu korzystania z wody podziemnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania

z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "u.p.w.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 35 ust. 3 pkt 1 u.p.w. usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Z kolei zgodnie z art. 267 u.p.w., instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami stanowią m.in. opłaty za usługi wodne (pkt 1). Stosownie do art. 268 ust. 1 u.p.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (ust. 1 pkt 1). Zgodnie natomiast z art. 270 ust. 1 u.p.w. opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych, przy czym opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz do celów elektrowni wodnych (ust. 2), a także za pobór wód do celów ochrony przyrody w lasach lub ochrony przeciwpożarowej lasu (ust. 2a).

Przedmiotem sporu pomiędzy stroną skarżącą a organem pozostaje

w niniejszej sprawie w istocie kwestia samej zasadności ustalenia Nadleśnictwu opłaty zmiennej, w sytuacji, gdy według skarżącej brak było podstaw do jej naliczania z uwagi na to, że pobór wód podziemnych stanowi w rzeczywistości zwykłe korzystanie z wód, które nie podlega obowiązkowi ponoszenia opłaty za usługi wodne, natomiast w ocenie organu zwykłe korzystanie z wód nie dotyczy leśniczówek oraz innych budynków, w których prowadzona jest działalność gospodarcza związana z działalnością leśną, co oznacza, że korzystanie z wód na potrzeby takich budynków wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i ponoszenia opłat za usługi wodne, a ponadto brak jest w przepisach Prawa wodnego z 2017 r. zwolnienia z poboru wody do 5 m3 na dobę na potrzeby działalności gospodarczej (co zawierały wcześniejsze przepisy Prawa wodnego), co z kolei nie pozwala na rozszerzenie tego zwolnienia na działalność gospodarczą, nawet jeżeli pobór wód lub odprowadzanie ścieków nie przekracza 5 m3 na dobę.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się z prezentowanym w niniejszej sprawie przez organ stanowiskiem uzasadniającym w okolicznościach niniejszej sprawy nałożenie na Nadleśnictwo obowiązku uiszczenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych.

Stosownie do art. 33 ust. 1 u.p.w. właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3 u.p.w.). Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza natomiast art. 33 ust. 4 u.p.w. stanowiąc, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę, 2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m³ na dobę. Szczególnym korzystaniem z wód jest natomiast korzystanie wykraczające poza powszechne korzystanie z wód (dotyczące wód powierzchniowych) oraz zwykłe korzystanie z wód, obejmujące czynności wymienione w art. 34 u.p.w. Stosownie natomiast do art. 35 ust. 1 u.p.w. usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód.

Usługami wodnymi podlegającymi - zgodnie art. 268 u.p.w. - opłatom są zatem usługi wodne polegające na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczegółowego korzystania z wód.

Z powyższego wynika, że tak rozumiane usługi wodne obejmują m.in. pobór wód podziemnych (art. 35 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 u.p.w.) przez gospodarstwa domowe ale wyłącznie w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód.

Przesłanką odróżniającą zwykłe korzystanie z wód od korzystania stanowiącego usługę wodną jest w świetle art. 33 ust. 4 u.p.w. ilość pobieranych wód podziemnych (średniorocznie nieprzekraczająca łącznie 5 m³ na dobę) przez gospodarstwo domowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Świadczy o tym treść art. 33 ust. 1 u.p.w., która w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów, którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa. Sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej,

w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających

z art. 33 ust. 4 u.p.w., to jest poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m³ na dobę, czy wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 m³ na dobę. Wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez jednostki organizacyjne posiadające jak i nieposiadające osobowości prawnej oznaczałaby, że wszelkie postacie korzystania z własności do wód tych podmiotów, stanowiłyby postać szczególnego korzystania z wód. Szczególne korzystanie z wód nie tylko wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat, ale także obowiązkiem posiadania pozwolenia wodnoprawnego, czyli zgody właściwego organu na niestandardową postać dostępu do wód. Brak jest jednak racjonalnych powodów, które pozwalałyby na tak istotne różnicowanie podmiotów prawa w korzystaniu z podlegającego równej ochronie prawa własności.

Na pogorszenie sytuacji administracyjnoprawnej osób prawnych, w tym Skarbu Państwa nie pozwala organom władzy publicznej konstytucyjna zasada równości ustanowiona w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. w tej materii wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2019 r.; sygn. akt II SA/Rz 1389/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje zaprezentowaną w powołanym wyroku wykładnię "zwykłego korzystania z wód", zauważając dodatkowo, że termin ten był tak samo tak rozumiany również w poprzednim stanie prawnym, tj. pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1121, ze zm.), gdzie odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2017 r.; sygn. akt II OSK 2919/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poza tym należy pamiętać, że Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, zaś zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Strona skarżąca działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, a to oznacza, że jej działania są działaniami ww. osoby prawnej. Przepisy ustawy o lasach, powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, decydują o możliwości wykonywania przez tę jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym co oczywiste czerpania z uprawnień wypływających z przepisów Prawa wodnego, a przewidujących zwykłe korzystanie z wód. W świetle prawa, Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonuje podmiot publiczny, jakim są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Brak jest zatem prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód. Nadleśnictwo wykonując swe ustawowe zadania, zobligowane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Dlatego Nadleśnictwo pomimo,

że nie posiada osobowości prawnej, z racji wykonywania czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarbu Państwa może być adresatem przepisów definiujących korzystanie zwykłe z wód, to jest art. 33 ust. 1 u.p.w. (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lipca 2017 r.; sygn. akt II SA/Rz 558/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W odniesieniu do akcentowanej przez organ kwestii "prowadzenia działalności gospodarczej" przez stronę skarżącą należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie podmiotem obciążonym opłatą jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, które - zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jednolity: Dz. U z 2020 r., poz. 1463 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.o.l.") - zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa. W myśl ustępu 3 powołanego przepisu, w ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami, innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość.

Według art. 32 ust. 1 u.o.l., Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa

w zakresie zarządzanego mienia, a nadleśnictwo jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych (art. 32 ust. 2 pkt 3 u.o.l.). Nadleśniczy samodzielnie prowadzi gospodarkę leśną oraz odpowiada za stan lasu,

a w szczególności m.in. reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, kieruje Nadleśnictwem, bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi w zarządzie lasów państwowych, inicjuje, koordynuje oraz nadzoruje działalność pracowników nadleśnictwa (art. 35 ust. 1 u.o.l.).

W orzecznictwie zauważa się w związku z tym, że z powyższych uregulowań wynikają z jednej strony uprawnienia Lasów Państwowych do prowadzenia działalności gospodarczej i występowania w roli przedsiębiorców, z drugiej jednak strony, szereg kompetencji o charakterze władczym każe uznawać jednostki Lasów Państwowych jako elementy ustroju administracji publicznej. Organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych. Taki status prawny Lasów Państwowych nie pozwala zatem ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą – zarobkową. W szczególności nie przesądza o tym, że wszelka aktywność Lasów Państwowych jest działalnością gospodarczą art. 4 ust. 3 u.o.l. Na podstawie treści tego przepisu nie można bowiem stawiać kategorycznego wniosku o wyłącznie zarobkowym charakterze czynności zarządczych, których przedmiotem są lasy należące do Skarbu Państwa. Poza tym, jak wynika z powołanych regulacji, do Lasów Państwowych nie należą tylko i wyłącznie zadania z zakresu,

o jakim jest mowa w art. 4 ust. 3 u.o.l. (zob..: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie: z dnia 28 stycznia 2020 r.; sygn. akt II SA/Rz 1354/19 oraz z dnia 20 lutego 2019 r.; sygn. akt II SA/Rz 1391/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – odnosząc się tym samym do argumentacji organu przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – w pełni aprobuje stanowisko przedstawione w powołanych wyrokach, zauważając jednocześnie, że powołane orzeczenia sądów administracyjnych dotyczyły przypadków, w których pobór wód przez Nadleśnictwa następował w sytuacji braku istnienia pozwolenia wodnoprawnego.

W rozpoznawanej natomiast sprawie Nadleśnictwu zostało udzielone pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych. Sam jednak fakt wydania decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego nie przesądza jeszcze w ocenie Sądu – a wbrew temu, co zdaje się przyjmować organ – o obowiązku ponoszenia opłaty za usługę wodną (np. za pobór wód podziemnych). W orzecznictwie przyjmuje się, że pozwolenie wodnoprawne stanowi źródło danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty, jednak sam fakt jego wydania nie przesądza o obowiązku uiszczenia opłaty przez jego adresata, gdyż w pierwszej kolejności organ winien wziąć pod uwagę zasadność określenia takiej opłaty (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: we Wrocławiu z dnia 18 września 2018 r.; sygn. akt II SA/Wr 405/18 oraz w Rzeszowie z dnia 5 października 2018 r.; sygn. akt II SA/Rz 579/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze należy w rozpoznawanej sprawie dojść do wniosku, że nałożenie na Nadleśnictwo obowiązku poniesienia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych dla potrzeb bytowych mieszkańców Leśnictwa [...] , jest co najmniej przedwczesne, gdyż organ w toku postępowania nie wyjaśnił i nie poddał rozwadze wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy okoliczności. Z akt sprawy nie wynika bowiem aby woda w jakikolwiek sposób była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Nie zbadano w istocie, na jaki cel i w jakiej ilości pobierana jest faktycznie woda z ujęcia będącego przedmiotem sprawy (czy pobór ten spełnia przesłanki zwykłego korzystania z wód). W zakresie tym w istocie nie przeprowadzono postępowania dowodowego, przyjmując a priori, że prowadzenie działalności gospodarczej przez właściciela gruntu wyklucza w każdej sytuacji korzystanie z wód na tym gruncie w ramach korzystania zwykłego. Tymczasem, jak już Sąd wskazał, Skarbowi Państwa jako właścicielowi, a w konsekwencji Lasom Państwowym jako państwowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, reprezentującej Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia (i w konsekwencji Nadleśnictwu, jako jednostce organizacyjnej wchodzącej w skład Lasów Państwowych), przysługuje prawo właściciela gruntu do zwykłego korzystania z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie (art. 33 ust. 1 u.p.w.),zaś działalność Lasów Państwowych nie polega wyłącznie na podejmowaniu działalności gospodarczej, ale również na pełnieniu funkcji organów administracji, zaś mienie Lasów może służyć różnym celom, w tym mieszkalnym, związanym z zaspokajaniem potrzeb własnego gospodarstwa domowego (art. 33 ust. 3 u.p.w.), na co w istocie wskazywało Nadleśnictwo w piśmie wyjaśniającym z dnia 8 stycznia 2020 r., a co – z uwagi na błędną wykładnię art. 33 u.p.w. – organ całkowicie zignorował jako okoliczność mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Brak wyjaśnienia kluczowych dla sprawy kwestii - funkcjonowania budynku leśniczówki, której mieszkańcy czy użytkownicy dokonują poboru wody podziemnej, celów, jakim służy pobierana woda, ale również średniorocznej ilości pobieranej wody - potwierdza podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., które to przepisy obligują organy administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić niewątpliwy stan faktyczny sprawy, odpowiadający rzeczywistości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (punkt drugi sentencji wyroku) orzeczono na mocy

art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone od organu na rzecz strony skarżącej koszty postepowania składa się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z dokonanych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organ w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. W szczególności ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni, czy Nadleśnictwo pobiera wodę podziemną z przedmiotowego ujęcia w ramach zwykłego korzystania z wód.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia przyjęcie, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Nie można było nadto przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.