Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 458/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 20 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 16 września 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], Nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz skarżącego B. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. przyznał, po potrąceniu kwoty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, B. M. płatność na rok 2004 w łącznej wysokości 0,00 zł, z tytułu: jednolitej płatności obszarowej – 2004 (kod FEOGA: 05021220000001, krajowa pozycja budżetowa: 99999999999) w wysokości 0,00 zł, w tym środki unijne 0,00 zł, środki krajowe 0,00 zł; oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej – inne – 2004 (kod FEOGA: 050404000000401, krajowa pozycja budżetowa: 00003301038) w wysokości 0,00 zł, w tym środki unijne 0,00 zł, środki krajowe 0,00 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. M. podniósł, iż z dniem 18 marca 2002 r., na podstawie umowy wydzierżawił od właściciela nieruchomości L. M. grunty o pow. 11,10 ha na okres 10 lat. Po upływie 2 lat właściciel nieruchomości zmarł i w maju 2004 r. J. M., jako następca prawny L. M., zwrócił się do niego z propozycją rozwiązania umowy, celem uregulowania spraw spadkowych po zmarłym właścicielu nieruchomości. Odwołujący się wskazał także, iż wraz z J. M. uzgodnili wówczas, że wniosek o przyznanie dopłat złoży jedynie dzierżawca, następca prawny właściciela nieruchomości nie będzie zaś składał tego wniosku, gdyż nie jest zainteresowany dopłatami, a jego zamiarem jest jedynie chęć przeprowadzenia wszystkich formalności związanych ze sprawą spadkową. Z tego względu postanowił zgodzić się na rozwiązanie umowy bez przewidzianego jej postanowieniami okresu wypowiedzenia, złożył jednak wniosek o przyznanie płatności do gruntów objętych dotychczasową umową. Po złożeniu zaś tego wniosku w Urzędzie Gminy w W. i jego sprawdzeniu przez pracownika Powiatowego Biura z P. był przekonany, że wniosek spełnia wszystkie wymogi. Wskazał następnie, iż w sierpniu 2004 r. otrzymał zawiadomienie w sprawie wyjaśnienia nieprawidłowości we wniosku. Po wyjaśnieniu tychże nieprawidłowości uzyskał zapewnienie, iż zaistniała pomyłka poddana zostanie korekcie. Mimo tego w dniu 24 stycznia 2005 r. doręczono mu decyzję odmowną.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., decyzją Nr [...] z dnia [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z art. 61 § l, art. 7 oraz art. 77 § l k.p.a. W szczególności, prawidłowo ustalił na podstawie zebranego materiału dowodowego powierzchnie, do których przyznano dopłaty, uznając w tym względzie, iż zadeklarowana powierzchnia gruntów rolnych została zawyżona w zakresie jednolitej płatności obszarowej o 4,40 ha oraz w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej o 4,40 ha. Skutkiem zaś tak ustalonego stanu faktycznego była odmowa udzielenia płatności w danym roku kalendarzowym w zakresie jednolitej płatności obszarowej, zgodnie z art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 oraz w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej, zgodnie z art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Jednocześnie organ ten stwierdził, iż bez wpływu na trafność rozstrzygnięcia pozostaje fakt niewłaściwego zatytułowania decyzji organu I instancji.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, B. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wywodząc jak w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 16 września 2005 r. pełnomocnik organu złożyła pismo uzupełniające stanowisko w sprawie oraz poinformowała, iż została wydana pozytywna decyzja ustalająca dopłaty dla obecnego właściciela spornych gruntów – J. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Tym niemniej tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli, sąd administracyjny nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji może nastąpić zaś tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "upsa".

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście przede wszystkim uwagę Sądu zwraca wadliwa redakcja zarówno zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...], Nr [...], jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], Nr [...]. Wyjaśnić bowiem przyjdzie, iż stosownie do art. 107 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji (...). Powołany przepis określa obligatoryjne składniki decyzji administracyjnej, wśród których kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji oraz jej rozstrzygnięcie.

Odnosząc się w pierwszym rzędzie do kwestii uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, przypomnieć należy, iż stosownie do art. 7 k.p.a., organ prowadzący postępowanie winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie społeczny i słuszny interes obywateli. Prawidłowe wykonanie tego obowiązku winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji, w którym organ, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy prowadzące postępowanie nie dopełniły tego obowiązku. W tym względzie wskazać zwłaszcza przyjdzie, iż organy te nie ustaliły wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności nie wyjaśniły kluczowej dla niniejszej sprawy kwestii, kto ostatecznie mógł być uznany za "producenta rolnego" na użytek przyznania żądanych płatności, gdyż nie wyjaśnił kwestii posiadania gruntu wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami, płatności te przysługują posiadaczowi gospodarstwa rolnego na będące w jego posiadaniu grunty rolne o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

W kontekście przywołanego przepisu stwierdzić należy, iż poza sporem pozostaje w niniejszej sprawie jedynie fakt, iż do dnia 27 maja 2004 r. skarżącemu przysługiwał formalnoprawny status dzierżawcy gospodarstwa rolnego o pow. 11,10 ha, na podstawie umowy dzierżawy, zawartej z L. M. Ze skargi wynika jednak, iż mimo rozwiązania tejże umowy, grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego w dalszym ciągu znajdują się w posiadaniu skarżącego. Także z odwołania wniesionego przez skarżącego od decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że formalne "rozwiązanie" na piśmie, umowy dzierżawy nie było jednoznaczne z zaprzestaniem gospodarowania czy też użytkowania przez skarżącego spornego gruntu. Oznaczać to również może, iż intencją skarżącego było w istocie zgłoszenie w odwołaniu żądania przeprowadzenia dodatkowego dowodu z zeznań świadka (właściciela gruntu). Stosownie zaś do przepisu art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tylko w wypadku, gdy żądanie strony co do przeprowadzenia dowodu, zostało złożone przy zaistnieniu przesłanek, o których mowa w art. 78 § 2 k.p.a., organ administrujący może takiego wniosku nie uwzględnić. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej, zaskarżonej w sprawie niniejszej, nie ma jakiegokolwiek odniesienia do tych istotnych kwestii dowodowych.

W tym miejscu wyjaśnić przyjdzie, iż posiadanie jest stanem faktycznym, zaś posiadaczem w rozumieniu art. 336 k.c. jest zarówno ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią włada faktycznie jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Stąd też wyjaśnienie kluczowej dla niniejszej sprawy kwestii posiadania gruntu wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego w pierwszym rzędzie wymagało bezspornego ustalenia, kto był posiadaczem gospodarstwa, czy właściciel, czy też skarżący (były dzierżawca) z perspektywy postanowień wyżej wymienionego art. 336 k.c. Następnie do obowiązków organu orzekającego należało skonfrontowanie tych ustaleń z kolejną przesłanką art. 2 ust. 2 ww. ustawy - przesłanką "prowadzenie jednej uprawy" przez producenta rolnego w znaczeniu przyjętym w art. 2 ust. 1 tej ustawy. Brak tych ustaleń, w ocenie Sądu, prowadzi do konkluzji, iż organy orzekające nie ustaliły jednoznacznie, kto był producentem rolnym uprawnionym do skutecznego złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do spornych gruntów rolnych. Dodatkowo warto wskazać, że już w dniu [...], J. M. uzyskał płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (decyzję w tym przedmiocie dołączono do akt sądowych sprawy).

Niewątpliwie w kategoriach niedopełnienia przez organy orzekające obowiązku wynikającego z art. 7 k.p.a. postrzegać należy także zawarte w decyzjach ustalenie, iż zadeklarowana przez skarżącego powierzchnia gruntów rolnych została zawyżona w zakresie jednolitej płatności obszarowej o 4,40 ha oraz w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej o 4,40 ha. Lapidarność owego stwierdzenia dowodzi niezbicie, iż organ prowadzący postępowanie nie wykazał w oparciu, o jakie dowody przyjął ową okoliczność za udowodnioną. Tymczasem stosownie do art. 80 k.p.a. okoliczność tę mógł uznać za udowodnioną jedynie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, po uprzednim umożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W świetle bowiem art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzenia dowodów. Podnieść przy tym należy, iż powołany przepis ustanawia prawo strony do wypowiedzenia "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Kolejnym więc obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie niniejszej było pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu. Niedopełnienie tych wymogów przesądza o naruszeniu wyrażonej w art. 10 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Tymczasem w aktach sprawy brak jest końcowego oświadczenia strony oraz dowodu potwierdzającego zawiadomienie strony o zakończeniu postępowania dowodowego i wezwaniu strony do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Podkreślić w tym miejscu należy, iż realizacja owego prawa do wypowiedzenia "ostatniego słowa" miała w przedmiotowej sprawie szczególne znaczenie, jak wynika bowiem z preambuły rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, "(...) w przypadku, gdy wnioski o pomoc zawierają oczywiste omyłki, powinna istnieć możliwość ich prostowania w każdym czasie" (pkt 14), przy czym powinno się mieć także prawo do wycofania wniosku (pkt 16).

W dalszej kolejności uwagę zwraca zastosowana przez organ stylizacja uzasadnienia prawnego decyzji. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. in fine winno ono zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej wraz z przytoczeniem przepisów prawa. O ile przyjąć można, iż organ przytoczył przepisy prawa - choć niewątpliwie całokształt regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie przytoczył dopiero organ odwoławczy, posiłkując się w tym względzie jedynie metodą technicznego przywołania artykułów wspomnianego rozporządzenia – o tyle nie można się zgodzić, że uzasadnienie decyzji zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej, w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. W tym miejscu wskazać przyjdzie, iż w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, że wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji polegać winno na objaśnieniu wykładni przepisów prawnych, znaczenia poszczególnych słów i terminów w nich zawartych (vide: J. Borkowski, Decyzja administracyjna, Łódź-Zielona Góra 1998, s. 66.). Z tego względu stwierdzić należy, iż zastosowania technika przytoczenia przepisów prawnych, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz brak jakiegokolwiek ich wyjaśnienia nie czynią zadość obowiązkom organów wynikającym z art. 8, statuującego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, oraz art. 9 k.p.a., wyrażającego zasadę udzielania informacji faktycznej i prawnej, a wręcz przeciwnie świadczą o całkowitej ignorancji tychże obowiązków. Ignorancji, która sprawia, iż strona czuje się zagubiona w gąszczu przepisów, które organ określa mianem "przepisów unijnych".

W oparciu o powyższe spostrzeżenia nie sposób uznać za prawidłowe rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, za którego podstawę organ przyjął art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W tym miejscu podnieść należy, iż zakres uprawnień decyzyjnych organu odwoławczego uregulowany został w art. 138 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy może:

1) utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy;

2) uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec, co do istoty sprawy bądź uchylić decyzję i umorzyć postępowania pierwszej instancji;

3) umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 wskazanego artykułu);

4) uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części (§ 2 ww. artykułu).

W rozpoznawanej sprawie, przy braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy w sposób nieuprawniony skorzystał z powyższego uprawnienia decyzyjnego. Uprawnienie to bowiem zastrzeżone zostało dla sytuacji, gdy organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji, a ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, w rozumieniu art. 7 k.p.a. W sytuacji zaś, gdy przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a taka sytuacja niewątpliwie ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, obowiązkiem organu było rozważenie możliwości wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po uprzednim wykluczeniu możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 k.p.a., celem uzupełnienia dowodów i materiałów w tej sprawie.

Tymczasem analiza uzasadnienia wskazuje, iż inne były motywy działania organu I instancji i inne motywy decyzji organu II instancji, z całą pewnością nie można tu więc mówić o zgodności ustaleń co do faktów i prawa oraz jego wykładni. Dodatkowo uwagę zwraca również redakcja rozstrzygnięcia zawarta w decyzji organu I instancji, wyrażająca się w sformułowaniu: "przyznaję po potrąceniu kwoty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, Panu/Pani/nazwa podmiotu B. M. płatność na rok 2004 w łącznej wysokości 0,00 zł(...)" oraz towarzyszący jej zapis, wedle którego "płatność w wysokości ustalonej niniejszą decyzją zostanie przekazana na rachunek bankowy wskazany przez Pana/Panią we wniosku o wpis do ewidencji producentów (...). Realizacja płatności będzie dokonana w terminie wynikającym z przepisów unijnych". W ocenie Sądu wykorzystana technika formułowania treści osnowy decyzji niewątpliwie wprowadza w błąd stronę, prima facie wydaje się bowiem, iż decyzja posiada charakter pozytywny, zaspakajający żądanie strony, gdy de facto jest to decyzja odmowna, kwota "przyznanych" płatności wynosi bowiem 0,0 zł.

W kontekście powyższych uwag odnieść przyjdzie się także do podstawowych zasad postępowania administracyjnego, którymi to organy orzekające winny się kierować przy załatwianiu sprawy. W tym względzie podnieść przede wszystkim należy, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organu prowadzącego postępowanie wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury. Na gruncie niniejszej sprawy z uwagi na stwierdzone powyżej uchybienia w zakresie redakcji decyzji administracyjnej szczególnego omówienia wymagają dwie najważniejsze zasady: zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasada praworządności (art. 6 k.p.a.).

Zgodnie z art. 7 k.p.a., którego rozwinięcie znajduje swój wyraz w powołanym wyżej art. 107 § 3 k.p.a., obowiązkiem organów prowadzących postępowanie jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w sposób zgodny z prawem, stosownie do dyspozycji art. 6 k.p.a. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 7 k.p.a. jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (vide: wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982 r., sygn. akt I SA 258/82, ONSA nr 1, poz. 54; a także J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, s. 126). Z kolei w świetle postanowień art. 6 k.p.a., wyrażającego zasadę praworządności – ogólną zasadę całego systemu prawa, działania organu zmierzające do wyjaśnienia owego stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy winny być prowadzone na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

W kontekście tychże uwag przywołać przyjdzie także wskazaną już powyżej zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych. Zgodnie z art. 8 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z punktu widzenia dyrektywy płynącej z powołanej zasady, przywołanie przepisów Unii Europejskiej bez stosownego wyjaśnienia ich treści, wskazania publikatora, niewątpliwie nie wpływa na pogłębienie zaufania i świadomości prawnej obywatela. Z tego względu, w ocenie Sądu, na organach prowadzących postępowanie w sprawach uregulowanych ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.), spoczywa szczególny obowiązek pogłębienia świadomości prawnej stron – potencjalnych beneficjentów płatności bezpośrednich. Organ powinien więc podjąć wszelkie niezbędne kroki celem przybliżenia stronie treści przepisów mających zastosowanie w sprawie (krajowych i "unijnych"), wskazać ostatnie ich zmiany, dokonać odpowiedniej, jasnej i precyzyjnej wykładni tychże przepisów. Wszakże będąca efektem ewentualnego niedopełnienia tego obowiązku nieznajomość przepisów Unii Europejskiej stanowić może swoistego rodzaju barierę prawną dla osób noszących się z zamiarem wystąpienia o przyznanie przedmiotowych płatności.

Na gruncie niniejszej sprawy z zasadą wyrażoną w art. 8 k.p.a., niewątpliwie w związku pozostaje kolejna reguła – zasada udzielania informacji faktycznej i prawnej, statuowana przez art. 9 k.p.a., nakładająca na organ prowadzący postępowanie dwojakiego rodzaju obowiązek. Po pierwsze: organ ten jest obowiązany udzielać stronom, zarówno na ich wniosek, jak i z urzędu informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Po drugie: organ ten musi dbać o to, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Niewątpliwie realizacja tego obowiązku nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy strona po raz pierwszy spotyka się z daną kategorią spraw, zagadnieniami dotychczas jej obcymi, a taka sytuacja z uwagi na "nowość" problematyki prawa Unii Europejskiej z całą pewnością ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Ponadto na zakończenie godzi się dodać, iż zastrzeżenie Sądu budzi sposób ustalenia legitymacji procesowej skarżącego. Jak wynika z akt sprawy, organy dysponowały umową dzierżawy, winny więc ustalić krąg podmiotów legitymowanych do wystąpienia z wnioskiem, biorąc pod uwagę posiadanie zależne (dzierżawę) oraz posiadanie samoistne (prawo własności gospodarstwa rolnego) i dokonując odpowiedniej weryfikacji owej legitymacji, przy zapewnionym udziale w postępowaniu zarówno skarżącego, jak i J. M., rozważyć możliwość umorzenia postępowania względem podmiotu nieposiadającego legitymacji wnioskowej.

Konkludując, stwierdzić przyjdzie, iż brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy uniemożliwił Sądowi ocenę legalności co do prawa materialnego i obligował do uwzględnienia skargi.

Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy wskazać więc należy, iż sprawa przyznania płatności bezpośrednich do spornych gruntów nie została należycie wyjaśniona, co w konsekwencji oznacza, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 80, art. 81, art. 107 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ wyjaśni zatem dokładnie wszystkie elementy stanu faktycznego i ponownie rozważy jego ocenę w świetle art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) Nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji oraz art. 32 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z treścią art. 107 ( 3 k.p.a.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 upsa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. Nr [...] z dnia [...] Z uwagi zaś na faktyczną treść kwestionowanych decyzji, rozstrzyganie w trybie art. 152 u.p.s.a. było bezprzedmiotowe.

Wobec uwzględnienia skargi w kwestii kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 upsa.