Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1577/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie uprawnień kombatanckich. skargę oddala


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 23 września 2009 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez skarżącego C. S. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: "Kierownik Urzędu") z dnia [...] maja 2009r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie uprawnień kombatanckich.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

C. S. otrzymał uprawnienia kombatanckie decyzją byłego ZBoWiD w W. w 1976 r. z tytułu Udziału w Ruchu Oporu od grudnia 1941 r. do czerwca 1943 r. Uprawnienia te zostały potwierdzone decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] września 1993 r.

W dniu [...].05.1995 r. ZWPOS w W. wystąpił o rozszerzenie C.S. uprawnień kombatanckich z tytułu skazania wyrokiem byłego Rejonowego Sądu Wojskowego w L. z dnia [...] listopada 1946 r. na karę 10 lat więzienia, pozbawienia praw publicznych i obywatelskich na okres 3 lat za działalność związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] listopada 1999 r. rozszerzono C. S. uprawnienia kombatanckie za okres od czerwca 1946 r. do marca 1953 r., tj. z tytułu represji wynikającej z art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz.371 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o kombatantach" - uwięzienia za działalność związaną z walką o niepodległość.

W dniu [...] listopada 2004 r. Zainteresowany wystosował do Urzędu kolejny wniosek wraz z oświadczeniami świadków z prośbą o rozszerzenie uprawnień kombatanckich za okres od grudnia 1941 r. do marca 1953 r. W treści wniosku wskazał:" W grudniu 1941 r. w okresie świąt złożyłem przysięgę i zostałem żołnierzem ZWZ. Pełniłem funkcję łącznik. W czerwcu 1943 r. zostałem wywieziony na przymusowe roboty do Niemiec. Pracowałem na kolei przy rozładowywaniu węgla, koksu, trelinki itp. Po czterdziestu dniach uciekłem i wróciłem w rodzinne strony. Nie mogłem pełnić w podziemiu funkcji łącznika. W ogóle poruszanie się w terenie było dla mnie zabronione przez Organizacje, ponieważ żandarmeria miała moje zdjęcie, więc łatwo mogłem być rozpoznany. Organizacja wskazała mi miejsce, gdzie się ukrywałem." Wnioskodawca wskazał również, iż pod koniec 1944 r. wstąpił na ochotnika do Wojska Polskiego.

Jak wynika z książeczki wojskowej C. S. w okresie od [...] stycznia 1945 r. do [...] listopada 1946 r. pełnił służbę w Wojsku Polskim, w związku z czym Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. rozszerzył stronie uprawnienia kombatanckie za okres od grudnia 1944 r. do maja 1945 r., tj. z tytułu służby w Wojsku Polskim podczas działań wojennych.

Zainteresowany złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, prosząc o przyznanie uprawnień kombatanckich za okres od ucieczki z robót przymusowych do grudnia 1944r., bowiem jak wskazał w tym okresie byłem podwójnie zagrożony - raz za przynależność do AK, a drugi raz za ucieczkę z przymusowych robót.

Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2005 r. wskazując w uzasadnieniu , iż okoliczności związane z okresem ukrywania się strony po ucieczce z robót przymusowych do czasu wstąpienia przez niego do WP nie zostały ujęte przez ustawodawcę jako represje i działalność kombatancką w rozumieniu ustawy. Ww. decyzja stałą się prawomocna.

W dniu [...] stycznia 2007 r. Zainteresowany wniósł kolejny wniosek, w którym zwrócił się z prośbą o zaliczenie do okresu uprawnień służby w organizacji podziemnej "Orlika" do czerwca 1946 r. Załączył dodatkowe oświadczenia świadków: S. K., N.G.oraz E. M., z których treści wynika, iż Zainteresowany po miesiącu pracy przymusowej na terenie Niemiec, wrócił do Polski, ukrywał się przez okres dwóch miesięcy, a następnie brał udział w szkoleniach, przenoszeniu korespondencji i załatwianiu spraw związanych z wydawaniem "lewych" dowodów. W piśmie z dnia [...] maja 2007 r. wskazał, iż wnosi o rozpoznanie swego wniosku w trybie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej "k.p.a."). W dniu [...] listopada 2007 r. Zainteresowany zwrócił się z prośbą o zaliczenie do okresu uprawnień, okresu po wyjściu z więzienia, tj. od marca 1953 r. do lipca 1955 r., bowiem ze względu na stan zdrowia, okres rehabilitacji nie mógł podjąć w tym okresie żadnej pracy. Załączył również oświadczenia świadków: A. G. oraz E. M., którzy wskazali, iż posiadają wiedzę odnośnie działalności strony w strukturach AK do listopada 1944 r.

W związku z powyższym organ orzekający decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2005 r.

Strona nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem organu, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W wyniku rozpoznania sprawy, wyrokiem z dnia 19 grudnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 2054/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał na zaniechanie - na etapie postępowania odwoławczego - powiadomienia strony skarżącej, stosownie do art. 10 k.p.a., o możliwości, przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań jak i brak odniesienia się do materiału dowodowego związanego z wnioskiem o wznowienie postępowania w motywach uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w powyższym wyroku, Kierownik Urzędu pismem z dnia 16 kwietnia 2009r. (k 130 akt admin.) poinformował stronę o prawie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z uprawienia tego strona skorzystała i zapoznała się z aktami w dniu 24 i 27 kwietnia 2009r.

Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu decyzją z [...] maja 2009r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2009r. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2005r. orzekającej o uprawnieniach kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ wskazał, m.in., iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Organ wyjaśnił, iż - biorąc pod uwagę w sposób wyraźny widoczną zmienność twierdzeń Wnioskodawcy zawartych w aktach ZBOWID, wnioskach kierowanych do Urzędu w 2004 r., w styczniu 2007 r. oraz w listopadzie 2007 r., jak i innych dokumentach składanych przez Zainteresowanego w postępowaniu, m.in. oświadczeń świadków początkowo wskazujących na okoliczność zakończenia działalności kombatanckiej strony z chwilą wywózki na roboty przymusowe, następnie wcześniejszy powrót i ukrywanie się przed okupantem, współpracę z organizacją niepodległościową, a obecnie wnioskowaną czynną działalność w oddziałach AK - nie sposób przyznać im waloru wiarygodności. Kierownik Urzędu podkreślił ponadto, że życiorys jest dokumentem, który nie powinien podlegać korektom. Życiorys sporządzany jest bowiem przez osobę posiadającą najpełniejszą wiedzę o swoich losach - jego ewentualne uzupełnienia mogą dotyczyć składników nieistotnych, a nie tak podstawowych, jak w przypadku strony.

Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem C. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuzasadnioną dowolność w ocenie dowodów i pominięcie przy ocenie dowodów zasad logiki i doświadczenia życiowego. Wskazał, m.in., iż Organ błędnie ocenił przedstawione dowody jego działalności konspiracyjnej. Wyjaśnił, że na początku lat 50-tych po wyjściu z więzienia znajdował się w bardzo ciężkiej sytuacji i to jego byli dowódcy AK zaproponowali mu, aby wstąpił do ZBOWiD-u, dzięki czemu uzyska pewne przywileje. Aby zostać przyjętym, skłamał, że po 1944r. zaniechał działalności konspiracyjnej. Obawiał się ponownego zagrożenia represjami. Tymczasem dalej prowadził działalność konspiracyjną, a świadczy o tym fakt, że cieszył się zaufaniem antykomunistycznej partyzantki. Skarżący podniósł także, iż wiarygodność dowodów powinna być oceniana na tle konkretnej sprawy, a organ nie może wymagać przedstawienia takich dowodów, których ze względu na charakter sprawy przedstawić się nie da.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu i na podstawie ww. ustaw, Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta została wydana z naruszeniem norm prawa stanowiących podstawę jej wydania. Należy zatem stwierdzić, iż zarzuty zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Skarżący w piśmie z [...] maja 2007r. wskazał, iż żąda rozpatrzenia swego wniosku w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie , jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne , lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W ten sposób uruchomił postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach kpa.

Skarżący przedstawił nowe oświadczenia świadków z dnia [...] stycznia 2007r.: S. K., N. G. oraz E. M., z których treści wynika, iż po miesiącu pracy przymusowej na terenie Niemiec, wrócił do Polski, ukrywał się przez okres dwóch miesięcy, a następnie brał udział w szkoleniach, przenoszeniu korespondencji i załatwianiu spraw związanych z wydawaniem "lewych" dowodów,

W dniu [...] listopada 2007 r. Zainteresowany przedstawił kolejne oświadczenia świadków: A. G. oraz E. M., którzy wskazali, iż posiadają wiedzę odnośnie działalności strony w strukturach AK do listopada 1944 r. Jak wynika z akt administracyjnych, podczas przesłuchania w Urzędzie Gminy w Z. w dniu [...] stycznia 2007 r. świadkowie potwierdzili działalność Skarżącego w organizacji Armii Krajowej w 1941 r. Świadkowie nie potwierdzili natomiast okoliczności przynależności Skarżącego do organizacji niepodległościowej w okresie późniejszym.

W deklaracji członkowskiej ZBoWiD wypełnianej przez stronę w [...] grudnia 1975 r., sam Skarżący wskazał: "Wiosną 1943r. Niemcy zarządzili masowy pobór do pracy przymusowej do Niemiec. Mój rocznik podlegał poborowi i dlatego zostałem wywieziony. W ten sposób moja praca w konspiracji została przerwana. (...) W czerwcu 1943 r. zostałem wywieziony na przymusowe roboty do Niemiec. Najpierw pracowałem w K. przy oczyszczaniu i pogłębianiu dna basenów portowych żeglugi rzecznej. Następnie zostałem przewieziony do miasta H., gdzie pracowałem przy rozładunku wagonów. Na początku czerwca 1944r. uciekłem z Niemiec i wróciłem do rodzinnej wsi, a w niecałe dwa miesiące później, w lipcu, tereny te zostały wyzwolone". Strona podaje jako datę końcową działalności w ruchu oporu wywózkę na pracę przymusowe. W powyższym oświadczeniu strona nie wskazuje, iż po ucieczce kontynuowała działalność w Armii Krajowej, jedynie, że przebywała w rodzinnej miejscowości. Do deklaracji ZBoWiD zostały dołączone oświadczenia świadków W. M., J. D., T. Z. oraz J. M., którzy zgodnie twierdzą, iż działalność strony w Armii Krajowej zakończyła się w czerwcu 1943r. i po tej dacie nie była kontynuowana,,

W okresie późniejszym (2004 r.) Skarżący zmienił treść swych pierwotnych twierdzeń wskazując, iż po niecałym miesiącu uciekł z robót przymusowych i od połowy 1943 r. do jesieni 1944 r. ukrywał się przed Niemcami (...) aż do chwili pójścia do Wojska Polskiego u rodziny G.".

We wniosku z dnia [...] stycznia 2007 r. C. S. wskazał kolejnych świadków, tym razem świadczących na okoliczność prowadzenia czynnej działalności na rzecz organizacji niepodległościowej, po ucieczce z robót przymusowych. Następnie, Wnioskodawca przedłożył kolejne oświadczenia świadków: A. G. oraz E.M. z dnia [...] listopada 2007 r.

W ocenie Sądu, Organ zasadnie odmówił ww. dowodom wiarygodności. Zachodzące w nich różnice i rozbieżności były zbyt duże, by można je uznać za przypadkowe. Zmienność twierdzeń Wnioskodawcy zawartych w aktach ZBOWID, wnioskach kierowanych do Urzędu w 2004 r., w styczniu 2007 r. oraz w listopadzie 2007 r., jak i innych dokumentach składanych przez Zainteresowanego w postępowaniu, m.in. oświadczeń świadków początkowo wskazujących na okoliczność zakończenia działalności kombatanckiej strony z chwilą wywózki na roboty przymusowe, następnie wcześniejszy powrót i ukrywanie się przed okupantem, współpracę z organizacją niepodległościową, a następnie wnioskowaną czynną działalność w oddziałach AK świadczą o tym, iż w zależności od etapu i rodzaju postępowania Skarżący dostosowywał je do aktualnych potrzeb. Trudno bowiem uznać za przekonywujące np. twierdzenia strony, która najpierw wskazała, iż po powrocie z robót przymusowych zmuszona była się ukrywać, następnie udzielała pomocy organizacji niepodległościowej, a w ostatecznym rozrachunku stwierdziła, iż po powrocie była w dalszym ciągu, czynnym członkiem konspiracji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się w działaniach organów orzekających w sprawie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organy obu instancji podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Wyjaśnić należy, iż to organ administracji jest gospodarzem prowadzonego postępowania. Decyduje o tym co zostało udowodnione, którym dowodom odmówić wiarygodności, a które okoliczności uznać za udowodnione, mając przede wszystkim na względzie wyjaśnienie sprawy. Z tych obowiązków – zdaniem Sądu – organ wywiązał się należycie.

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu i z tych względów na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.