Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1605/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 13, art. 14, art. 15, art. 97 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
article: art.7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... kwietnia 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... listopada 2009 r. w zakresie stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 4. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. ... tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę ... zł (... złotych ...groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ...zł (... złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (...złotych ... groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z dnia ... maja 2010 r. wniesionej przez S. K., obywatela ..., jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z ... kwietnia 2010 r., ..., utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... listopada 2009 r., nr ... o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu ... października 2007 r. S. K., deklarujący narodowość c., wystąpił z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż chce zostać uchodźcą, gdyż jego brata porwano w C., matka – N. K. nie może mieszkać w domu, ojciec zmarł, do tej pory mają w C. miejsce porwania ludzi.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia ... stycznia 2008 r. zawiesił postępowanie w sprawie o nadanie S. K. statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej w związku z ustaleniem, iż opuścił on terytorium Polski i udał się nielegalnie do A. . Władze tego państwa zwróciły się do strony polskiej z wnioskiem o przejecie Cudzoziemca w ramach tzw. Procedury dublińskiej. W związku z faktem, iż Aplikant został przekazany do Polski, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia ... października 2008 roku postanowił podjąć zawieszone postępowanie.

Decyzją z dnia ... listopada 2008 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie w sprawie o nadanie S. K. statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej w związku z faktem, iż opuścił on ośrodek dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy na okres dłuższy niż 7 dni. W związku z tym, iż Cudzoziemiec został przekazany w ramach porozumienia Dublin II do Rzeczypospolitej Polskiej i złożył wniosek o uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia ... czerwca 2009 roku postanowił uchylić decyzję własną z ... listopada 2008 r. i podjąć postępowanie na nowo.

Decyzją z dnia ... listopada 2009 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania S. K. statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej i stwierdził, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż ustosunkowując się do oświadczeń złożonych przez Wnioskodawcę, stwierdzono, iż nie wykazał on faktów ani okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem. Władze państwowe ani też inne podmioty nie podejmowały wobec niego działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, poglądów politycznych. Z zeznań Cudzoziemca nie wynika, by mógł być on narażony na prześladowania. Wnioskodawca nie należał do żadnej partii, bądź też organizacji, w której jego działalność mogłaby być postrzegana jako opozycyjna wobec władz kraju. Ponadto organ I instancji wskazał, iż nie walczył on w wojnie ... , ani nie angażował się w udzielanie pomocy bojownikom, nigdy nie był aresztowany ani sądzony w kraju pochodzenia. Dwa zatrzymania cudzoziemca w wieku ... i ... lat były związane z powszechną kontrolą obywateli. Zatrzymania w 2007 r. zdaniem organu również nie nosiły znamion prześladowania. Pierwsze zatrzymanie w 2007 r. było raczej działaniem o charakterze kryminalnym, drugie związane było z osobą brata wnioskodawcy, I. K., który w styczniu 2005 r. został uprowadzony przez nieustalonych dotychczas sprawców.

Organ rozpoznający sprawę zapoznał się z materiałami dotyczącymi osoby I. K., z których wnika, iż był on ... państwowego zespołu ... . W dniu ...lipca 2004 r. został uprowadzony. Rodzina i krewni porwanego zwróciła się do organów bezpieczeństwa C. z prośbą o pomoc w odnalezieniu K. . Po okresie półtora tygodnia został on odnaleziony przy udziale władz C. W dniu ... stycznia 2005 r. I. K. został ponownie uprowadzony przez bliżej nieokreślone osoby. Pierwsze domysły, co do motywów porwania skłaniały się w kierunku wersji, iż powodem była chęć osiągnięcia korzyści majątkowej (kradzież samochodu). Kolejne wersje mówiły o okupie bojownikom, jaki miałaby zapłacić rodzina porwanego za jego ewentualne uwolnienie. Matka cudzoziemca, N. K., poinformowała o całym zdarzeniu c. organy ścigania. W poszukiwania porwanego zaangażowały się siły c. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jednak działania operacyjne mające na celu odnalezienie porwanego nie przyniosły rezultatu. Do chwili obecnej uznawany jest on za zaginionego. Organ wyjaśnił, iż nawet jeśli przyjąć, że zdarzenia opisane przez Wnioskodawcę i jego matkę – N. K. podczas przesłuchania statusowego miały rzeczywiście miejsce, to nie wynikały one z prześladowania Cudzoziemca, a były rezultatem niestabilnej sytuacji w republice i związanego z tym bezprawia struktur siłowych. Aplikant nigdy nie był o nic formalnie oskarżony, nie postawiono mu również żadnych oficjalnych zarzutów. Władze kraju pochodzenia, ani też inne podmioty nie prowadziły wobec niego żadnych działań o charakterze prześladowań. Mało prawdopodobne jest również aby S. K. był poszukiwany w C., szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę fakt, iż jego rodzina stale współpracowała z c. organami ścigania w sprawie zaginięcia jego brata I. K. . W sierpniu 2007 roku, bez żadnych problemów, otrzymał od władz paszport zagraniczny, przy pomocy którego legalnie opuścił terytorium ... .

Mając powyższe na uwadze organ rozpatrujący sprawę stanął na stanowisku, że Strona nie wykazała, aby w jej przypadku istniały okoliczności czyniące prawdopodobnym podjęcie przez władze r., bądź też inne podmioty, działań o charakterze prześladowania.

Organ I instancji stwierdził w konkluzji, iż całokształt materialu dowodowego w żaden sposób nie daje podstaw do twierdzenia, że S. K. mógłby w sposób zasadny obawiać się prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Zdaniem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców brak było również podstaw do udzielenia Skarżącemu ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany.

Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, decyzją z ... kwietnia 2010 r., nr ... , utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Rada wskazała, iż Cudzoziemiec nie udowodnił, że był przedmiotem rzeczywistego zainteresowania struktur siłowych oraz aby doznał prześladowań, które były podejmowane wobec niego z przesłanek wskazanych w Konwencji Genewskiej.

Zdaniem organu odwoławczego nie zaistniały również przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany. Rada nie dopatrzyła się nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, a zgromadzony materiał dowodowy uznała za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z ... kwietnia 2010 r. S. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego:

- art. 1A Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz.U.91.119.515), zmienionej Protokołem dotyczącym statusu uchodźców sporządzonym w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz.U.91.119.517) w zw. z art. 13 i 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. 2003 nr 128 poz. 1176 z późn. zm.) poprzez stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki do nadania mu statusu uchodźcy, z uwagi na fakt, że w jego przypadku zachodzi uzasadniona obawa przed prześladowaniem;

- art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13.06.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany, z uwagi na fakt, że jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu;

2. przepisów prawa procesowego;

- art. 7 w związku z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 68 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. 2003 nr 128 poz. 1176 z późn. zm.), poprzez zaniechanie ciążącego na organach administracji publicznej obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także wadliwe uzasadnienie faktyczne decyzji;

- art. 15 w związku z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji jedynie weryfikującej decyzję organu I instancji, a przez to niedopełnienie obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy.

- art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak odniesienia się do podniesionych przez stronę w odwołaniu argumentów.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż organy orzekające przeprowadziły obszerne postępowanie dowodowe w części dotyczącej okoliczności związanych z zaginięciem jego brata I. K., jednakże sposób rozpatrzenia zebranego materiału był niezgodny z art. 7 i 77 Kpa. Skarżący zwrócił uwagę, iż opisane przez niego i jego matkę zatrzymania, bez względu na to, czy odpowiedzialne są za nie władze ... C., czy też bojownicy stanowią prześladowanie w rozumieniu art. 16 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podmiotami dopuszczającymi się prześladowań mogą być zarówno organy władzy publicznej kraju pochodzenia, jak i podmioty inne niż organy władzy publicznej, jeśli organy władzy publicznej nie mogą lub nie chcą zapewnić ochrony przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie poprzedzające jej wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji.

Rozpatrując sprawę w oparciu o wskazane kryteria Sąd stwierdza, iż skarga w części dotyczącej rozstrzygnięcia organu w przedmiocie odmowy nadania S. K. statusu uchodźcy i odmowy udzielenia mu ochrony uzupełniającej nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd podziela bowiem w pełni ustalenia organów obu instancji, iż w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do zastosowania wobec Skarżącego ochrony przewidzianej w art. 13, 14 i 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Bezsprzecznie nie ma podstaw do obaw przed indywidualnym prześladowaniem Cudzoziemca przez władze państwowe na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej czy poglądów politycznych. Powrót do kraju pochodzenia, w którym jego matka pozostawała w kontakcie z organami ścigania w sprawie zaginięcia jego brata I. i w konsekwencji tego zdarzenia została uznana przez organy prokuratury za poszkodowaną, nie może narazić S. na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci, wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Zasadnie organy przyjęły także, iż obecnie w C. nie występuje poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, które uzasadniałoby objęcie Strony ochroną uzupełniającą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza równocześnie, iż skarga dotycząca rozstrzygnięcia organu w przedmiocie wydalenia Cudzoziemca z terytorium RP wobec stwierdzenia, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany - jest zasadna.

Sąd zwraca tu uwagę, co podkreślono także w piśmiennictwie (K.Bem, glosa do wyroku NSA z dnia 5 maja 2005 r.), iż status tolerowany, uregulowany w przepisach ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest szerszy w swoim zakresie ochrony niż status uchodźcy. Opiera się on m.in. na ochronie gwarantowanej przez art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1951 r., a zatem standard zagrożenia naruszeniem praw człowieka dla statusu tolerowanego jest niższy niż dla statusu uchodźcy. Dlatego też niewypełnienie przesłanek dla otrzymania statusu uchodźcy nie przesądza automatycznie o bezzasadności wniosku o status tolerowany na mocy art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego o nadanie statusu uchodźcy na podstawie przesłanek z Konwencji z 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców, po rozważeniu zasadności objęcia Cudzoziemca ochroną uzupełniającą organy winny osobno i szczegółowo zbadać, czy Skarżącemu nie należy nadać statusu tolerowanego. Tego, w ocenie Sądu, organy nie zrobiły właściwie, zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 w związku z art. 77 kpa. Nadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie odnoszącym się do pobytu tolerowanego nie spełnia wymogów sformułowanych w art. 107 § 3 kpa.

Obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji poprzez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej nie wypełnia przytoczenie treści art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i stwierdzenie, iż Skarżący nie wykazała istnienia którejkolwiek z wymienionych w tym przepisie przesłanek.

W toku ponownego rozpoznawania sprawy w zakresie zbadania przesłanek do udzielenia Cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany w Rzeczpospolitej Polskiej organ w swych rozważaniach winien uwzględnić bezsporny fakt dwukrotnych porwań starszego brata Cudzoziemca przez niezidentyfikowane osoby, z których ostatnie doprowadziło do zaginięcia I. K. Do chwili obecnej brak jest jakichkolwiek wieści o jego losie, pomimo iż jego nazwisko widnieje na kilku listach osób zaginionych w C. . Organ winien odnieść się także do okoliczności obu porwań dokonanych przez uzbrojonych, zamaskowanych ludzi w kamuflażowych mundurach, zachowujących się brutalnie. Organ powinien także jednoznacznie wypowiedzieć się co do oceny wiarygodności zeznań Cudzoziemca i jego matki, także przebywającej w Polsce, w których mówili o zatrzymaniach, pobiciu i groźbach w celu zastraszenia i odwiedzenia ich od poszukania I., dokonywanych przez nieustalonych sprawców. Gdyby organ uznał te okoliczności za udowodnione przez Skarżącego winien rozważyć czy w C. po wydaleniu Cudzoziemca do kraju pochodzenia mogłoby być zagrożone jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, czy nie zagraża mu poddanie torturom albo nieludzkiemu, poniżającemu traktowaniu. Na uwadze mieć przy tym należy, iż w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że ochrona udzielona Cudzoziemcowi i jego matce przez władze kraju pochodzenia okazała się nieskuteczna. Wprawdzie w lutym 2005 r. Orzeczeniem prokuratury w G. N. K. uznana została za poszkodowaną w związku z wywiezieniem syna I. i kradzieżą jego samochodu, to jednak organy śledcze nie dokonały żadnych ustaleń prowadzących do uzyskania wiadomości o losie I. K., nie mówiąc o jego odnalezieniu i jak zeznali Skarżący i jego matka - nie zapewniły im bezpieczeństwa. Doszło bowiem do ich zatrzymań, pobicia, zastraszania przez nieustalonych sprawców.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż ustalenie istnienia przesłanek do przyznania zgody na pobyt tolerowany nie wymaga - w odróżnieniu od przyznania statusu uchodźcy - ustalenia, że cudzoziemiec w razie powrotu do kraju pochodzenia podlegałby prześladowaniu co najmniej tolerowanemu przez władze państwowe. Wystarcza ustalenie, że aplikant nie mógłby liczyć - z różnych przyczyn - na skuteczną ochronę tych władz, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. Organy obu instancji nie poczyniły wystarczających ustaleń w tym przedmiocie. A przecież - wbrew twierdzeniom organu - wiadomą rzeczą jest, że sytuacja na Z. jest w dalszym ciągu daleka od stabilizacji i sprzyjająca aktom agresji także grup nie akceptujących obecnych formalnych władz, podziwianym przez które i nagradzanym był brat Cudzoziemca – I. . Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy kwestia ta także winna zostać starannie wyjaśniona.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zgody na pobyt tolerowany i wydalenie. Na podstawie art. 152 ppsa Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Z mocy art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę w pozostałej części