Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1556/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 32 w zw z art.18 w zw z art.39 i 46
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz 161
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1556/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 sierpnia 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch (spr.), Sędziowie: NSA Grażyna Danielec, WSA Janusz Kasprzycki, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2011r., sprawy ze skargi U. Z. – W. i M. K. następców prawnych R. Z., na postanowienie Izby Skarbowej, z dnia 15 grudnia 2000r. Nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I Instancji -


UZASADNIENIE

I SA/Kr 1556/10

Uzasadnienie

Zawiadomieniem z dnia 29 sierpnia 2000r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 79 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991r. Nr 36,poz. 161 z późn.zm.- dalej oznaczana jako w skrócie "u.p.e.a.") w zw. z art.109 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40,poz. 267 z późn. zm.) dokonał zajęcia renty R. Z. na podstawie tytułu wykonawczego nr 22/2000 z dnia 15 czerwca 2000r. wystawionego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K., którego przedmiotem były należności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej.

Dnia 22 września 2000r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo R. Z. zatytułowane "odwołanie od zajęcia renty o nr [...] z dnia 29 sierpnia 2000r.," w którym odwołujący podniósł, że odpowiedzialnym za uiszczanie opłat za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej był wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stąd skierowanie przeciwko niemu egzekucji było bezpodstawne.

Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu 9 listopada 2000r. postanowienie o nr [...], w którym uznał zarzuty za bezzasadne, z uwagi na stanowisko wierzyciela, podtrzymującego wniosek o prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie R. Z. złożył zażalenie i zarzucił , że organ oparł się wyłącznie na opinii wierzyciela, nie zasięgając opinii Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz nie zajął stanowiska wobec aktów prawnych ,na które powoływał się w treści złożonego odwołania.

Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 15 grudnia 2000r. nr [...] Izba Skarbowa utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano ,że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zauważono wszakże, iż organ błędnie zakwalifikował pismo podatnika jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne w sytuacji, gdy upłynął 7 dniowy termin do ich wniesienia i w ocenie organu odwoławczego przedmiotowy wniosek powinien zostać rozpatrzony jako skarga na czynności egzekucyjne, niemniej jednak błąd ten nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Od powyższego postanowienia R.Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przytaczając przedstawione poprzednio argumenty i wniósł o jej rozpatrzenie w oparciu o wyjaśnienie nie tylko z Miejskiego Ośrodka Opiekuńczego ,ale również z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie , wyjaśniając ponownie, że nie była uprawniona do badania zasadności obowiązku i w tym zakresie zobowiązana była wyłącznie zwrócić się do wierzyciela z wnioskiem o zajęcie stanowiska, co też uczyniła i wydała w konsekwencji odpowiednie postanowienie.

Dnia 28 marca 2003 r., z uwagi na powziętą informację o śmierci skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie zawiesił postępowanie na zasadzie art. 201 §1 pkt 1 ustawy Ordynacji podatkowa w zw. z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym do czasu zgłoszenia się następców prawnych zmarłego.

Postanowieniem z dnia 24 września 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął zawieszone postępowanie z udziałem następców prawnych: M. K. K. i U. E. Z.-W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.- oznaczana dalej w skrócie p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności. .Ponadto trzeba podnieść, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd dokonuje rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd postanowił uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, albowiem w ocenie Sądu doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przez organy przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na treść art. 32 §1 u.p.e.a w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2000r., który stanowił, że "organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, zaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, a w przypadkach określonych w art. 26 § 3 - odpis sądowego orzeczenia oraz poucza zobowiązanego, że służy mu w terminie siedmiu dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego." Zatem bez skutecznego prawnie doręczenia tytułu wykonawczego żadne czynności egzekucyjne nie mogą być uznane za zgodne z prawem i wywołujące skutki określone ustawą. Dopiero od momentu skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny mamy do czynienia ze stroną, której uprawnienia są regulowane w art. 10 § 1, art. 32 i 40 k.p.a. Od tej chwili liczy się też termin do złożenia zarzutu, a zatem do podjęcia obrony przez stronę przed niesłusznym jej zdaniem wszczęciem egzekucji. Prawidłowość doręczenia podlega natomiast ocenie przez pryzmat uregulowań ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, zwanej dalej k.p.a.), które mają zastosowanie do egzekucji administracyjnej na mocy art. 18 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzegł, że w aktach sprawy brak jest dowodu skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego stronie. Przedmiotowy tytuł wykonawczy w polu "G" przeznaczonym na potwierdzenie odbioru, wymienia jedynie datę, a jako doręczyciela: "pocztę". Brakuje natomiast podpisu otrzymującego. W sprawie nie zachodzą też wyjątkowe okoliczności wyłączające wymóg zamieszczenia podpisu otrzymującego, a w aktach sprawy nie figurują też żadne dokumenty, które potwierdzałyby fakt doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu w postaci np. zwrotnego potwierdzenia odbioru. Należy podkreślić, że w orzecznictwie wskazuje się na zakaz zastępowania dowodu doręczenia jakimikolwiek domniemaniami (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2004 r., III SA 3318/02, LEX nr 148917). Stąd wniosek, że organ nie dokonał skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego, czym naruszył art.32§1 u.p.e.a oraz art. 39 i 46§1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Kolejnym uchybieniem procesowym , jakiego dopuściły się orzekające w sprawie organy było samodzielne sprecyzowanie treści żądania strony, zawartego w piśmie z 19 września 2000 r. Pismo to zawierało nieprecyzyjne wnioski i stwierdzenia, a sam jego tytuł - odwołanie, wprowadzał niejasność co do intencji strony. Organ pierwszej instancji nie zważając na termin potraktował to pismo jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, natomiast organ odwoławczy potraktował to pismo jako skargę na prowadzone czynności egzekucyjne. W związku z powyższym, w ocenie Sądu w takich przypadkach, gdy treść żądania budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, bowiem mogłoby to prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. W razie wątpliwości, organ administracyjny mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a. winien zapytać stronę o wyrażenie i sprecyzowanie swojego stanowiska w sprawie.(por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1993 r., SA/Kr 2342/92,) O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona, a nie organ administracyjny, do którego strona pismo to skierowała.

Zatem w tym przypadku obowiązkiem organu administracji było dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Wyjaśnianie tych wątpliwości przez organ egzekucyjny powinno następować w trybie art. 50 i 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2004 r., III SA 726/03, LEX nr 13900 i z dnia 23 lipca 2004 r., III SA 1950/03, LEX nr 158879). (por. Cisowska-Sakrajda Ewa, Faryna Małgorzata, Grześkiewicz Władysław, Kijowski Dariusz R., Kulesza Cezary, Łuczaj Waldemar, Pietrasz Piotr, Radwanowicz-Wanczewska Joanna, Starzyński Piotr, Suwaj Robert, Komentarz do art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

W związku z powyższym, jeżeli organ odwoławczy powziął wątpliwość co do tego, jak należy potraktować przedmiotowe pismo, miał obowiązek zwrócić się do strony o sprecyzowanie żądania. Organ dokonał także niedopuszczalnej oceny żądania strony wyłącznie przez pryzmat terminu do jego złożenia, abstrahując od zawartych w piśmie argumentów strony, podczas, gdy "żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy ocenić na podstawie treści pisma przez nią wniesionego" (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 1987 r., III SA 92/87). Termin jest aspektem wtórnym, który warunkuje jedynie dopuszczalność przyjęcia danego żądania do merytorycznego rozpoznania. Nie można zatem przeprowadzić zaproponowanego przez organ wnioskowania, że skoro pismo wpłynęło w danym terminie, to nie jest zarzutem, lecz skargą na czynności egzekucyjne, jeżeli rozumowania tego nie popierają żadne inne merytoryczne argumenty.

Organowi odwoławczemu należy też zarzucić, że dokonał stwierdzenia, że dana czynność została podjęta po upływie terminu, a nie wykazał początku jego biegu, w aktach bowiem brak jest dowodu doręczenia tytułu wykonawczego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające winny odnieść się do wskazanych uchybień.

W związku z powyższym Sąd na podstawie 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a korzystając z uprawnienia wynikającego z art. 135 p.p.s.a., dokonał analogicznego rozstrzygnięcia również w stosunku do poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.