Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1327/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2021r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2020r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r.; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 grudnia 2020 r., nr [...], odmówiono A. P. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec 2020r. w kwocie wykazanej w deklaracji ZUS DRA z 5 czerwca 2020r.

W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 31zo ust 4, art. 31zq ust. 3 i 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, dalej "ustawa Covidowa", warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. W przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek.

W dniu 20 września 2020 r. weszła w życie ustawa z 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw, wprowadzającej zmiany do art. 31zo ustawy Covidowej. W przypadku złożenia do dnia 30 czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia należnych składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r. także wówczas, gdy składki te zostały opłacone lub na poczet tych składek zostały zaliczone z urzędu nienależnie opłacone składki.

A. P. w dniu 6 kwietnia 2020 r. złożył do ZUS wniosek RDZ o zwolnienie z opłacania składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r. Pismem z 30.04.2020r. poinformowano o udzieleniu zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na miesiąc marzec 2020r. w kwocie 776,18 zł. Zwolnienie obejmowało całość składek nieopłaconych znanych na dzień zwolnienia.

A. P. złożył w dniu 5 czerwca 2020 r. korektę dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020 r., a więc po dokonaniu przez organ zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Kwota do zwolnienia jest ustalana według stanu dokumentów na dzień rozpatrywania wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Kwota ta jest ustalana jednorazowo i nie jest korygowana po wpływie korekt deklaracji rozliczeniowych.

Wnioskodawca złożył skargę do sądu administracyjnego, zarzucając iż w związku ze złożonym z wnioskiem o opiekę nad dziećmi w miesiącu marcu i otrzymaniu odmowy jej udzielenia w miesiącu czerwcu została złożona korekta deklaracji DRA, z której wynikała wyższa kwota składki do zwolnienia, jednak pomimo zachowania terminu tej wyższej kwoty nie uwzględniono w decyzji o zwolnieniu. Nadto niezrozumiałe dla skarżącego jest, iż decyzje wydawano z późniejszymi datami i dokonywano zmian i anulacji wcześniej wydanych przez ZUS decyzji, czego dowodem jest wydana decyzja z dnia 24.09.2020r anulująca decyzję dotyczącą zwolnienia z opłacania składek za miesiąc kwiecień i wydanie jej ponownie w tej samej wysokości, dlatego odmowa w chwili obecnej na podstawie powtórzonego wniosku jest zupełnie bezpodstawna, gdyż wszelkie terminy pierwotnie zostały zachowane, a mimo to nie zostały uwzględnione w trakcie podejmowania decyzji odmownej. Korekta deklaracji DRA za marzec 2020r została złożona w dniu 5.06.2020r, czyli przed dniem 30.06.2020r.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Skarga jest uzasadniona.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie sąd doszedł do przekonania, że narusza ona zarówno przepisy postępowania, jak i prawa materialnego w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm., dalej: "u.s.u.s.") znajdują zastosowanie przepisy k.p.a.

W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, składające się w szczególności ze wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powinno ono więc wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc musi w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, materiałów dowodowych, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Celem tego elementu decyzji jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego rozstrzygnięcia, oraz wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi administracyjnemu kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Organ uzasadniając swoją decyzję powinien mieć na uwadze konieczność realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty podniesione przez stronę, a w szczególności te, które mają istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, muszą zostać rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane, co odzwierciedlać powinna wyraźnie treść uzasadnienia.

Uzasadnienie kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji nie spełnia powyżej omówionych standardów. Organ w swoich rozważaniach ograniczył się bowiem w zasadzie wyłącznie do przytoczenia treści art. 31zo ust 4, art. 31zq ust. 3 i 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Następnie stwierdził, że kwota do zwolnienia jest ustalana według stanu dokumentów na dzień rozpatrywania wniosku o zwolnienie z opłacania składek, jest ustalana jednorazowo i nie może być korygowana. Organ uznał zatem, że skoro skarżącemu udzielono już zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r., to prośba, która wpłynęła w dniu 4 grudnia 2020 r. dotycząca ponownego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek za marzec 2020 r. w związku z korektą deklaracji, nie może być uwzględniona.

Powyżej przedstawiony lakoniczny sposób uzasadnienia decyzji należy ocenić, jako istotne naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak dostatecznego ustosunkowania się przez organ do kluczowej okoliczności sprawy, tj. złożenia przez skarżącego korekty dokumentów rozliczeniowych dotyczących składek za marzec 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił w sposób przekonywujący, w oparciu o jakie przepisy doszedł do wniosku, że stronie skarżącej nie przysługuje prawo do złożenia korekty złożonych pierwotnie deklaracji rozliczeniowych. Nie przedstawienie przez organ w sposób wyczerpujący i rzetelny toku rozumowania stojącego za wydaniem orzeczenia administracyjnego stanowi nie tylko naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., ale również zaprzeczenie zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a.

Przedstawienie przez organ toku rozumowania jest o tyle istotne, że zdaniem sądu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji lakoniczne stanowisko jest błędne. Kwestia zwolnienia strony z obowiązku uiszczenia składek na podstawie złożonej korekty deklaracji rozliczeniowych była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 363/21 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 690/21). Stanowiska przedstawione w tych wyrokach sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela.

Z treści powołanych w decyzji przepisów w żaden sposób nie wynika stanowisko organu, by kwota składek do zwolnienia była ustalana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości, a w konsekwencji nie wynika z nich, z jakich przyczyn prawnych organ nie mógł orzekać o zwolnieniu w wysokości składek wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowej zwłaszcza, iż został zachowany termin do złożenia deklaracji rozliczeniowej za marzec 2020 r. Również korekta przedmiotowej deklaracji została złożona przez skarżącego w dniu 5 czerwca 2020r., a termin do złożenia deklaracji upływał w dniu 30 czerwca 2021 r.

W ocenie sądu nie sprzeciwia się temu też treść art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie posługuje się on terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej złożonej do 30 czerwca 2021 r. Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa, niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID, czy rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie do 30 czerwca 2021 r. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że jeżeli deklaracja rozliczeniowa za miesiąc objęty wnioskiem została złożona do 30 czerwca 2021 r. - nawet błędna - to późniejsza korekta tej deklaracji nie może skutkować odmową zwolnienia z należności składkowych. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego pozbawienia strony prawa do korekty błędnie wypełnionej pierwotnej deklaracji, co wydaje się - pomijając wykładnie wskazanego przepisu - dzianiem nielogicznym i nieracjonalnym.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną ocenę prawną sądu, a w szczególności wykładnię art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, który nie stanowi przeszkody w załatwieniu wniosku skarżącego w oparciu o korektę deklaracji i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym standardom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.