Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1738-1766/97
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1998-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 23, art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 11a ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Skoro na organie celnym ciążył jedynie obowiązek płatnika podatku VAT, to nie może on sobie uzurpować praw organu podatkowego tylko dlatego, że przepis art. 11 a ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, określając sposób ustalenia podatku VAT od importowanego towaru przy zaniżonej wartości celnej, przewiduje możliwość jego ustalenia przez organ podatkowy w oparciu o zmienioną decyzję o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym.

Z przepisu ust. 1 tego artykułu wyraźnie wynika, że to organ podatkowy decyzją ustala podatek we właściwej wysokości, gdy urząd celny nie pobrał lub pobrał podatek w kwocie niższej od należnej, a przepis ust. 3 określa jeden ze sposobów ustalenia podatku.

TEZY

Skoro na organie celnym ciążył jedynie obowiązek płatnika podatku VAT, to nie może on sobie uzurpować praw organu podatkowego tylko dlatego, że przepis art. 11 a ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, określając sposób ustalenia podatku VAT od importowanego towaru przy zaniżonej wartości celnej, przewiduje możliwość jego ustalenia przez organ podatkowy w oparciu o zmienioną decyzję o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym.

Z przepisu ust. 1 tego artykułu wyraźnie wynika, że to organ podatkowy decyzją ustala podatek we właściwej wysokości, gdy urząd celny nie pobrał lub pobrał podatek w kwocie niższej od należnej, a przepis ust. 3 określa jeden ze sposobów ustalenia podatku.


SENTENCJA

uchyla decyzje organów celnych w przedmiocie wymiaru cła.


UZASADNIENIE

W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC wskazał, że do wydania decyzji przez Dyrektora Urzędu Celnego w S. doszło w wyniku wznowienia postępowania po stwierdzeniu w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej, że Spółka nie wliczyła do wartości celnej importowanego oleju silnikowego należności za wynajem cystern na terenie Holandii, wynikających z faktur wystawionych przez kontrahenta zagranicznego.

Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w S. o dopuszczeniu ww. towaru w postaci oleju silnikowego zostały wydane w dokumentach SAD dotyczących poszczególnych dostaw w 1993 r.

Dyrektor Urzędu Celnego w S. wznowił postępowanie w maju 1996 r. z uwagi na okoliczności ujawnione w toku kontroli Spółki przez Urząd Kontroli Skarbowej i po uwzględnieniu nowych dowodów dotyczących wartości celnej importowanego przez Spółkę oleju silnikowego, uchylił decyzje zawarte we właściwych dokumentach SAD, dokonał określenia wartości celnej towaru i wymiaru cła.

W odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w S. pełnomocnik Spółki wniósł odwołanie podnosząc, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy Prawo celne, zarzut przedawnienia wniósł o umorzenie postępowania.

Organ odwoławczy podzielił zarzut odwołania i uchylił decyzje organu I instancji w części dotyczącej wymiaru cła, skoro zgodnie z cytowanym wyżej przepisem nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia, tzn. z chwilą przywozu towaru z zagranicy

Zdaniem organu odwoławczego, decyzje w części dotyczącej ustalenia nowej wartości celnej pozostają w mocy jako wydane zgodnie z prawem.

Art. 23 ust. 1 prawa celnego stanowi, że cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek obowiązujących w tym dniu.

Skoro zgodnie z art. 25 prawa celnego wartością celną towaru jest cena zapłacona lub należna wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego, którymi mogą być koszty transportu, ubezpieczenie towaru w drodze do granicy lub portu polskiego, wynajmu środka transportu, to koszt wynajmu cystern do transportu oleju sprowadzonego przez Spółkę stanowi część składową kosztów transportu i uzasadnia określenie prawidłowej wartości celnej transportowanego towaru.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonym decyzjom Prezesa GUC naruszenie prawa przez wydanie decyzji określającej wartość celną towaru po upływie terminu przedawnienia do jej wydania. Zdaniem skarżącego, zgodnie z przepisem art. 83 ust. 1 prawa celnego, po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek wymiaru cła, dokonywanie korekt w zakresie wymiaru należności celnych jest pozbawione podstaw prawnych.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł, powołując przepis art. 11 a ust. 3 w związku z ust. 1 tego artykułu ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ wskazał, że zgodnie z tym przepisem, w wypadku stwierdzenia w toku kontroli, że wartość celna towaru została zaniżona, podatek pobrany przez urząd celny w kwocie niższej od należnej może być ustalony w prawidłowej wysokości, po dokonaniu przez właściwy organ zmiany decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym.

W sytuacji, gdy ze względu na upływ określonego w art. 83 ust. 1 prawa celnego terminu przedawnienia, nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych, nie będzie również możliwe, w związku z art. 11a ustawy o podatku VAT, skorygowanie tej podstawy przez organ podatkowy i wydanie nowej decyzji ustalającej podatek od towarów i usług w prawidłowej wysokości, pomimo że nie upłynął termin przedawnienia do wydania takiej decyzji. Inaczej, przepis art. 11e ust. 3 określający możliwość wymiaru podatku VAT w prawidłowej wysokości, jeżeli upłynie termin z art. 83 ust. 1 prawa celnego, jest przepisem martwym. Zdaniem Prezesa GUC, jeżeli nie upłynął termin przedawnienia do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, ponowne ustalenie wartości celnej towaru przez organy celne daje organom podatkowym możliwość wydania decyzji określającej podatek VAT w prawidłowej wysokości i o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, a poniesiony zarzut wymaga rozstrzygnięcia, czy organ administracji celnej, może, po upływie terminu określonego w art. 83 ust. 1 Prawa celnego, wydać decyzję określającą wartość celną towaru, zwłaszcza gdy decyzja organu I instancji jest wydana w trybie postępowania szczególnego, tj. w następstwie wznowienia postępowania.

Zdaniem organów celnych, wydanie w wyniku postępowania szczególnego decyzji w przedmiocie określenia prawidłowej wartości celnej towaru, nawet po upływie terminu z art. 83 ust. 1 Prawa celnego, jest zgodnie z prawem i umożliwia organom podatkowym wydanie decyzji określającej w prawidłowej wysokości podatek od towarów i usług.

Skład orzekający w niniejszej sprawie tego poglądu nie podziela.

Nie budzi wątpliwości, że w toku postępowania celnego, po zakończeniu kontroli celnej towaru, organ celny wydaje decyzję o dopuszczeniu do obrotu na polskim obszarze celnym zgłoszonego towaru oraz o wymiarze należności celnych, a nadto określa kwotę podatku od towarów i usług.

Organ celny jest zobowiązany do poboru określonego podatku VAT i wpłaty na rachunek właściwego Urzędu Skarbowego - art. 67 ust. 1 prawa celnego i art. 11 ust. 2 ustawy o podatku VAT.

Inaczej mówiąc, organ celny w zakresie podatku VAT jest jego płatnikiem, a nie organem podatkowym i zakres jego obowiązków w tym zakresie nie może być interpretowany rozszerzająco. Tak więc podstawowym obowiązkiem organu celnego w postępowaniu celnym jest wydanie decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym i wymierzenie cła. To oznacza, że ustalenie wartości celnej towaru jest jedynie elementem służącym do wymiaru cła - art. 23 Prawa celnego, nie jest zaś decyzją, skoro przepisy Prawa celnego nie zawierają dla organów celnych upoważnienia do określania wartości celnej towaru w formie decyzji.

Jeśli zatem przepis art. 83 ust. 1 Prawa celnego określa termin, po upływie którego nie może być wydana decyzja w sprawie wymiaru należności celnych, to oznacza że, organ celny, nawet gdy ujawnią się nowe okoliczności w sprawie, nie określa również w formie decyzji właściwej wartości celnej towaru.

Taką wykładnię cytowanego przepisu wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu rozstrzygnięć w sprawach: SA/Wr 1006/95, I SA/Wr 969/96, I SA/Wr 9/96 czy I SA/Wr 160/96 - skład orzekający w niniejszej sprawie ten pogląd podziela.

Skoro na organie celnym ciążył jedynie obowiązek płatnika podatku VAT, to nie może on sobie uzurpować praw organu podatkowego tylko dlatego, że przepis art. 11 a ust. 3 ustawy o podatku VAT, określając sposób ustalenia podatku VAT od importowanego towaru przy zaniżonej wartości celnej, przewiduje możliwość jego ustalenia przez organ podatkowy w oparciu o zmienioną decyzję o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Z przepisu ust. 1 tego artykułu wyraźnie wynika, że to organ podatkowy decyzją ustala podatek we właściwej wysokości, gdy urząd celny nie pobrał lub pobrał podatek w kwocie niższej od należnej, a przepis ust. 3 określa jeden ze sposobów ustalenia podatku.

Dlatego, skoro urząd celny nie mógł określić cła z uwagi na upływ terminu określonego w art. 83 ust. 1 prawa celnego, określenie decyzją jedynie wartości celnej na podstawie art. 23 prawa celnego stanowi rażące naruszenie prawa.