Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 2024/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko(spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Referent Aleksandra Kosiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Spedycji [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2005r., Nr [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 13 czerwca 2003 r. działająca z upoważnienia importera [...], prowadzącego działalność pod firmą [...] , Agencja Celna [...] przedstawiła zgłoszenie celne Nr [...], wnosząc o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w ramach procedury uproszczonej tkaniny z włókna poliestrowego oraz dzianinę z włókien sztucznych . Do zgłoszenia celnego zostały załączone między innymi świadectwa pochodzenia z Korei : z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] i nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], jak również świadectwo pochodzenia z Tajwanu z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] i na ich podstawie zadeklarowano stawkę celną konwencyjną w wysokości 9 %. Po weryfikacji zgłoszenia celnego i wszczęciu postępowania celnego Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] uznał opisane powyżej zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru oraz kwoty długu celnego i należnego podatku VAT. Orzeczenie to stało się ostateczne.

Postanowieniem z dnia 25 lutego 2004r. organ celny I instancji wznowił z urzędu postępowanie celne w związku z ustaleniem w trybie przepisów § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów , sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów , których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130 , poz. 851 ze zm.) , zwanego dalej rozporządzeniem RM , że przedłożone świadectwa pochodzenia towaru nie są autentyczne.

Po zakończeniu postępowania, przedłużanego na skutek składanych przez stronę wniosków w tym przedmiocie celem umożliwienia jej przedłożenia nowych świadectw pochodzenia towaru , decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] i określił autonomiczną stawkę celną w wysokości 30% wartości celnej towaru oraz określił kwotę długu celnego i należnego podatku VAT. Powodem takiego rozstrzygnięcia było ustalenie przy udziale Koreańskiej Izby Handlu i Przemysłu oraz Tajwańskiej Izby Handlu , że świadectwa pochodzenia towaru , które przedstawiono w momencie objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu okazały się nieautentyczne.

Decyzję tę, jako przedstawiciel importera , zaskarżyła Agencja Celna [...], a Dyrektor Izby Celnej , nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania , decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiedziono na tych samych podstawach co odwołanie , zarzucając:

naruszenie przepisów proceduralnych mających wpływ na wynik postępowania postępowania, tj. art. 121 § 1 , art. 122 , art. 124 , art. 187 § 1 , art. 188 , art. 191 i art. 210 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 , poz. 926 ze zm.) ,

naruszenie przepisów prawa materialnego , tj. art. 15 , art. 16-19 , art. 65 § 4 pkt 2b, art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r. Nr 75 , poz. 802 ze zm.) oraz art. 6 ust. 7 , art. 11c ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11 , poz. 50 ze zm.) z uwagi na uznanie , iż przedstawiony towar do odprawy celnej w ramach procedury uproszczonej nie posiadał dostatecznie udokumentowanego pochodzenia , w wyniku którego mógł korzystać z konwencyjnej stawki celnej w wysokości 9% ,

naruszenie § 3 oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz.U. Nr 155, poz. 1515) z uwagi na niezgodne z prawem naliczenie odsetek wyrównawczych,

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji a polegający na uznaniu , że informacja podana przez Izbę Handlową kraju wywozu jest miarodajna , bez uwzględnienia starań strony o przedstawienie zweryfikowanego świadectwa pochodzenia .

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżąca Spółka podniosła w szczególności , iż w trakcie prowadzonego postępowania dowodowego organ celny I instancji ograniczył się jedynie do analizy zweryfikowanych świadectw pochodzenia nie umożliwiając stronie przedłożenia prawidłowego dowodu pochodzenia. Ponadto strona skarżąca stwierdziła , iż w żadnym z przepisów rozporządzenia RM nie ma mowy o zakazie ponawiania przedkładania kolejnych dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów , jeżeli poprzednie okazały się nieautentyczne , czy też niewiarygodne.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że cło określono zgodnie z art. 13 § 1 Kodeksu celnego, na podstawie taryfy celnej, która obejmuje m.in. stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania oraz ustalenia pochodzenia towaru stosownie do art. 19 § 1 Kodeksu celnego, na podstawie dowodu pochodzenia. W myśl § 11 ust.1 rozporządzenia RM towary wymienione w wykazie nr 3 przywożone na polski obszar celny muszą być udokumentowane świadectwem pochodzenia prawidłowo wystawionym w kraju, z którego dokonano wywozu towaru.

W wyniku sprawdzenia autentyczności świadectw przedłożonych przez importera okazało się, że nie są one autentyczne. Skarżąca przedłożyła kolejne świadectwa pochodzenia , które również okazały się nieautentyczne .

Dyrektor Izby Celnej nie podzielił argumentów skargi, iż wystąpiła przesłanka do skorzystania z przepisu art. 19 § 2 Kodeksu celnego, mocą którego w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towaru, organ celny może zażądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów. W wyniku weryfikacji został przeprowadzony przeciwdowód w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, zatem administracja celna była uprawniona do nieuznania faktów stwierdzonych w dokumentach urzędowych - świadectwach pochodzenia dołączonych do zgłoszenia celnego, na podstawie których zastosowano 9% stawkę celną konwencyjną , zamiast 30 % stawki autonomicznej.

Odnosząc się do zarzutu niezgodnego z prawem naliczenia odsetek wyrównawczych organ odwoławczy wskazał , że jest to świadczenie uboczne w postaci określonej kwoty pieniężnej , stanowiące tzw. wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału. Odsetki wyrównawcze pobiera się wtedy , gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych informacji podanych w zgłoszeniu celnym. Dotyczy to więc sytuacji , gdy w wyniku kontroli dokonanej po przyjęciu zgłoszenia celnego zostanie określona w drodze decyzji wyższa kwota należności celnych . Przepisy prawa celnego przewidują niepobranie takich odsetek , ale wyłącznie w sytuacji , gdy dłużnik udowodni , że składając zgłoszenie celne nie dopuścił się zaniedbań , względnie nie działał świadomie w celu uiszczenia niższej kwoty .W przepisach przyjęto , że warunkiem niepobrania odsetek wyrównawczych jest wystąpienie szczególnych okoliczności , które musi udowodnić dłużnik wykazując wystąpienie zdarzeń charakteryzujących się czymś osobliwym , niezwykłym , wyjątkowym . Podnoszona przez stronę zwykła staranność jej działania jest zdaniem organu niewystarczająca, jeżeli zważyć , że skarżąca Spółka zawodowo trudni się zgłaszaniem towarów, więc wymagać od niej należy dochowania wyższej staranności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Spór dotyczy zastosowania przez organy celne stawki celnej autonomicznej, a zdaniem skarżącej powinna być zastosowana stawka konwencyjna , z uwagi na pochodzenie towaru.

Zgodnie z art. 13 § 1 Kodeksu celnego cła określa się na podstawie taryfy celnej oraz innych środków taryfowych, przy czym sama taryfa celna obejmuje m.in. stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania, co określono w przepisie art. 13 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego.

Taryfę celną ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia ( art. 13 § 6 Kodeksu celnego), a klasyfikację towaru określa kod taryfy celnej ( art. 13 § 5 Kodeksu celnego). W postanowieniach wstępnych taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 226, poz. 1885) wskazano, że taryfa celna określa stawki celne konwencyjne, autonomiczne, preferencyjne, obniżone oraz ryczałtowe , jak również określa zasady ich stosowania. W punkcie 10 wskazano, iż do towarów wymienionych w wykazie nr 3 rozporządzenia RM , których pochodzenie nie zostało udokumentowane, należy stosować stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeśli ta jest wyższa od autonomicznej.

W sprawie jest bezsporne, iż importowany przez [...] towar pochodzi z Korei oraz Tajwanu i wymieniony jest w wykazie nr 3 do rozporządzenia RM , wydanego na podstawie art. 19 § 3 ustawy Kodeks celny.

Zgodnie z § 11 ust.1 rozporządzenia RM pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Świadectwo pochodzenia towaru jest podstawą zastosowania właściwej stawki celnej w związku ze zróżnicowaniem stawek taryfy celnej. Warunkiem skorzystania ze stawki konwencyjnej było zatem udokumentowanie pochodzenia towaru świadectwem pochodzenia. Świadectwo to powinno, w myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia RM , spełniać łącznie warunki wymienione w tym przepisie , to jest :

być sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania świadectw pochodzenia oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów,

zawierać dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem, w szczególności: dane nadawcy lub osoby wywożącej towar, określenie rodzaju towaru, masę brutto lub netto towaru, liczbę, rodzaj, znaki i numery opakowań ,

poświadczać, że towar, którego świadectwo dotyczy, pochodzi z określonego kraju.

Tak prawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia w kraju, z którego dokonano wywozu towaru jest uznawane przez organ celny za dowód pochodzenia towarów.

Na podstawie art. 83 Kodeksu celnego organ celny po zwolnieniu towaru, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem. Natomiast w myśl § 20a ust.1 rozporządzenia RM w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo.

W niniejszej sprawie , w wyniku dokonanych przez organ celny czynności weryfikujących, okazało się, że przedstawione przez importera świadectwa pochodzenia nie są autentyczne , ponieważ nie zostały wystawione przez upoważniony do tego organ kraju eksportu , co wynika z pism nadesłanych organowi celnemu przez Koreańską Izbę Przemysłowo-Handlową oraz Tajwańską Izbę Handlu.

Konsekwencją powyższego było uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej i stawki celnej , a co za tym idzie zastosowanie stawki celnej autonomicznej , w miejsce dotychczasowej konwencyjnej, co w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy należy uznać za prawidłowe działanie organów celnych .

Organ celny nie miał wątpliwości co do pochodzenia towaru i nie podważał twierdzenia skarżącego, iż towary pochodzą ze wskazanych przez niego krajów. Dyrektor Izby Celnej słusznie przyjął, iż przepis § 11 ust. 1 rozporządzenia RM w sposób niezależny od jakiegokolwiek uznania administracji celnej, wymaga dla udokumentowania pochodzenia towaru wymienionego w wykazie nr 3 przedłożenia przez importera świadectwa pochodzenia. Takiego wymogu strona skarżąca nie spełniła , gdyż przedłożony dokument nie posiadał wskazanych powyżej cech , określonych § 13 ust. 1 rozporządzenia . Z tych też powodów należy uznać za bezzasadny zarzut naruszenia art. 19 § 2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów, organ celny może żądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów.

Słusznie też Dyrektor Izby Celnej zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , że prowadzący postępowanie nie może domagać się od organów kraju eksportera udowodnienia, że weryfikacja świadectwa pochodzenia przeprowadzona została zgodnie z prawem. Pomijając już fakt autonomii organów państw obcych, stwierdzić trzeba, że nadesłany dokument stwierdzający nieautentyczność załączonych świadectw jest dokumentem urzędowym i stosownie do art. 194 Ordynacji podatkowej korzysta z domniemania prawdziwości tego , co urzędowo zostało w nim stwierdzone. Powyższe domniemanie oznacza, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ celny, gdyż za udowodnione należy przyjąć to co wprost wynika z dokumentu. Treść tych dokumentów była jednoznaczna: stwierdzała mianowicie, że świadectwa pochodzenia dołączone przez skarżącą do zgłoszenia celnego były nieautentyczne. Skarżąca Spółka mogła dokonać obalenia domniemania prawdziwości tych dokumentów, czego nie uczyniła.

Organ celny związany był treścią § 13 ust. 2 rozporządzenia RM, w myśl którego tylko prawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia jest uznawane za dowód pochodzenia towaru wymienionego w wykazie nr 3. Stąd też bez znaczenia dla rozstrzygnięcia są argumenty skarżącego, że świadectwo pochodzenia otrzymał od kontrahenta zagranicznego i działał w zaufaniu, że dokument jest autentyczny. Ocena skutków nieautentyczności dokumentu jest niezależna od tego , czy importer ponosi winę za przedłożenie wadliwego dowodu pochodzenia, bowiem istotne jest, by dokument odpowiadał wymogom przewidzianym w przepisach prawa celnego. Wskazać przy tym można , że ustalenie przez właściwy organ celny , że dany podmiot przedstawił dokumenty niezgodne z rzeczywistością skutkuje odpowiednimi konsekwencjami , do odpowiedzialności karnej skarbowej włącznie.

Wbrew zatem zarzutom strony nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego , gdyż jak już wyżej wskazano, bezsporne jest, że importowany towar znajduje się w wykazie towarów, których przywóz musi być dokumentowany świadectwem pochodzenia a nadto, że ilość i rodzaj towaru jednoznacznie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej. Nie zachodziła zatem okoliczność przewidziana w przepisie § 11 ust. 3 rozporządzenia RM , gdyż tylko w sytuacji, gdy ilość lub rodzaj towaru nie wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 nie musi być dokumentowane. Przepisy prawa celnego dopuszczają możliwość zastosowania stawki konwencyjnej bez przedstawienia dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru , gdy na towarze zamieszczono w sposób trwały oznaczenie kraju pochodzenia, jednakże z dodatkowym warunkiem , że z innych przepisów nie może wynikać wymóg przedłożenia świadectwa pochodzenia, co nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy , gdzie taki wymóg został w przepisach jednoznacznie określony.

Błędne jest także i sprzeczne z treścią § 13 ust. 3 rozporządzenia RM stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą , że importer ma prawo przedkładania tak długo świadectw pochodzenia, dopóki organ celny nie uzna je za autentyczne. W sferze zobowiązań publicznoprawnych obowiązuje zasada, iż dozwolone jest tylko to, co prawo przewiduje. W myśl ostatnio powołanego przepisu tylko w wypadku kradzieży, utraty lub zniszczenia oryginału świadectwa pochodzenia organ celny uznaje duplikat takiego dokumentu wystawiony prawidłowo przez upoważniony organ. Skarżący nie utracił, nie zniszczył ani nie ukradziono mu dokumentu tylko przedłożył dokument nieautentyczny a więc nie spełniający cech , od których zależy zastosowanie korzystniejszej dla niego stawki celnej. Zasadnie więc organ celny uznał , że przedłożony dokument nie może stanowić podstawy do zastosowania stawki celnej konwencyjnej. Ponadto zauważyć trzeba, że skarżący nie posiadając autentycznego świadectwa pochodzenia nie mógł przedłożyć jego duplikatu, gdyż duplikat to odpis, kopia, wtórnik, drugi egzemplarz dokumentu (por. W. Kopaliński: Słownik wyrazów obcych. Warszawa 1994).

W tym stanie rzeczy przyjąć należy , iż organ celny nie naruszył także przepisu art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, który określa , że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Niezasadny jest również zarzut strony skarżącej dotyczący niezgodnego z prawem naliczenia odsetek wyrównawczych . Sąd stwierdza w tym zakresie , że prawidłowa jest argumentacja organu , że określenie w drodze decyzji wyższej (od podanej w zgłoszeniu celnym) kwoty należności celnych , w tym m.in. na skutek dołączenia przez zgłaszającego nierzetelnych lub wadliwych dokumentów dotyczących importowanego towaru powoduje obowiązek pobrania odsetek wyrównawczych . Jest to bowiem sytuacja spełnienia przesłanki takiego poboru , to jest gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym . Zasadnie też organ celny przyjął , iż skoro niepobranie odsetek wyrównawczych wiąże się z udowodnieniem przez dłużnika , że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami , nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania , to skarżąca Spółka działająca jako agencja celna powinna udowodnić , że dołożyła w zasadzie wszelkiej staranności , by dokumenty przedłożone ze zgłoszeniem celnym były prawidłowe , bowiem inaczej musi to być poczytane jako jej zaniedbanie, właśnie z racji działania w charakterze zawodowego przedstawiciela.

W świetle przedstawionych zważeń należy stwierdzić , iż z akt sprawy poddanej badaniu przez Sąd pod względem zgodności z prawem w zakresie , o którym mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) nie wynika, by zostało naruszone prawo materialne , które miało wpływ na wynik sprawy ani też przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy , a w związku z powyższym skargę jako niezasadną , na podstawie art. 151 tej ustawy należało oddalić , co Sąd orzekł w sentencji wyroku.

sędzia WSA sędzia WSA sędzia WSA

Krystyna Skowrońska-Pastuszko Joanna Wierchowicz Jacek Niedzielski