Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 623/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1 pkt 4, art. 17 ust.1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.a,
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2021 r. K. L. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), zwróciła się do Wójta Gminy R. o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

2. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. Organ pierwszej instancji, odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, p. T. Z.. Jako podstawę rozstrzygnięcia Organ wskazał art. 17 ust.1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.ś.r"), który określa moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki jako 18 rok życia bądź 25 rok życia w razie nauki.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją nr [...] z dnia 10 lutego 2022 r. uchyliło ww decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ pierwszej instancji.

Kolegium wskazało na konieczność wyjaśnienia dotychczasowej aktywności zawodowej Skarżącej celem ustalenia, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawczynię a koniecznością zapewnienia opieki niepełnosprawnej krewnej, tj. czy spełniona jest przesłanka , o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium zwróciło również uwagę na błędną interpretację art. 17 ust. 1b tej ustawy, dokonaną przez organ, wbrew ugruntowanej linii orzecznictwa sądowo-administracyjnego w odniesieniu do granicy wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

4. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ pierwszej instancji decyzją nr [...] wydaną [...] marca 2022 r. ponownie odmówił Skarżącej przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, powołując się na treść niekonstytucyjnego art.17 ust. 1b u.ś.r., określającego granice wiekowe powstania niepełnosprawności na 18 rok życia (25 rok życia w razie nauki.), podczas gdy niepełnosprawność matki powstała w 58 roku jej życia (ur. [...] r.).

5. Nie zgadzając się z tą decyzją zainteresowana odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., wnosząc o przyznanie jej świadczenia, gdyż opiekuje się niepełnosprawną matką nieprzerwanie od 2011 r. i ze względu na stan zdrowia matki, nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej.

6. SKO w K., decyzją z dnia [...] maja 2022 nr [...], działając na podstawie:

- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ),

art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615),

- art. 1 ust. 1 i 2, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 570)

orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że Organ pierwszej instancji rozpatrując ponownie sprawę, nie uwzględnił okoliczności przywoływanych przez SKO w decyzji kasatoryjnej i ponownie błędnie zastosował art.17 ust. 1 b u.ś.r., dokonując jego literalnej interpretacji i nie uwzględniając treści orzeczenia TK z dnia 21 października 2014 r., na mocy którego kryterium momentu powstania niepełnosprawności osób wymagającej opieki, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w art.17 ust. 1 b pkt 1 i 2 u.ś.r. utraciło przymiot konstytucyjności.

Dalej Organ wskazał, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy ważna jest ocena, czy zachodzi korelacja między rezygnacją przez opiekunkę (córkę) z zatrudnienia bądź jego niepodejmowaniem a celem, jakim jest konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Ustalenia te mają istotne znaczenie przy rozstrzyganiu czy strona wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie jej uprawnienia do wnioskowanego świadczenia.

Organ uwypuklił, że w związku ze złożonym wnioskiem pracownik socjalny GOPS w R. w dniu 17 grudnia 2021 r., przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika, że wnioskodawczyni sprawuje całodobowo opiekę nad matką, opieka ta polega na wykonywaniu wszelkich czynności życiowych, takich jak: karmienie, mycie, przebieranie, dbanie o czystość w mieszkaniu, a także podawanie leków, pieluchowanie, zapobieganie odleżynom. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ wykonał wskazówki Kolegium co do ustalenia aktywności zawodowej strony.

Organ wskazał następnie, że z akt zgromadzonych przez organ pierwszej instancji wynika, że Skarżąca,47 - latka (ur.[...] r.) mieszka z matką i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Jest osobą bierną zawodowo od 2005 r. Ostatnie zatrudnienie w GOPS w R. trwało jeden miesiąc i obejmowało okres od 1 do 31 grudnia 2005 r., zaś w okresie od 1 marca 2010 r. do 30 października 2010 r. Skarżąca była zarejestrowana w PUP w K. jako osoba bezrobotna. Natomiast matka Skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe i wymaga pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia tego wynika również, że niepełnosprawność matki Skarżącej istnieje od 58 roku jej życia, czyli od lutego 2011 r., co znajduje potwierdzenie we wcześniejszym orzeczeniu tego Zespołu z dnia [...] czerwca 2012 r.

W ocenie Kolegium w sprawie nie została spełniona przesłanka z art.17 ust. 1 omawianej ustawy, dotycząca związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną krewną.

Zdaniem Organu odwoławczego z analiza akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca zakończyła zatrudnienie w 2005 r. a jej gotowość do podjęcia pracy zawodowej zakończyła się w 2010 r. (w okresie od 1 marca 2010 r. do 30 października 2010 r. była zarejestrowana w PUP w K. i wykonywała prace społecznie-użyteczne). Okoliczności te jednak, w ocenie Kolegium, nie miały związku z koniecznością zapewnienia matce opieki ze względu na to, że niepełnosprawność matki Skarżącej istnieje od lutego 2011 r. (powstała na skutek choroby - tętniaka mózgu) a zatem wcześniej matka nie wymagała opieki. Brak zatem w ocenie Organu podstaw do przyjęcia, że Skarżąca, która jest bierna zawodowo od siedemnastu lat i nie przejawiała chęci podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od 2010 r. (wprawdzie od sierpnia 2013 r. do kwietnia 2014 r. była zarejestrowana w PUP jako bezrobotna, jednakże na skutek niestawienia się w PUP w wyznaczonym terminie, została wykreślona z listy bezrobotnych), obecnie nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania długotrwałej opieki nad niepełnosprawną krewną.

W sytuacji Skarżącej nie można zatem mówić o zrezygnowaniu z zatrudnienia w 2005 r. ze względu na konieczność zapewnienia opieki matce, której niepełnosprawność powstała w lutym 2011 r. Trudno również uznać, zdaniem Organu, że po długoletniej bierności zawodowej, Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tego powodu.

Organ uznał, że w sytuacji Skarżącej nie można mówić o zrezygnowaniu z zatrudnienia, czy też niepodejmowania pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co jest warunkiem koniecznym do spełnienia (art.17 ust. 1 u.ś.r.).

Na marginesie Kolegium zwróciło uwagę, że Skarżąca nie jest jedyną krewną osoby wymagającej opieki, a pracujący zawodowo syn jeśli nie może się matką zaopiekować osobiście, to winien również przyczyniać się do zapewnienia matce opieki, chociażby przez finansowe wspieranie opiekunki.

6. Niezadowolona z treści rozstrzygnięcia, Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że sprawuje całodobową opiekę nad sparaliżowaną czterokończynowo matką i od lutego 2011 nie może podjąć żadnej pracy z uwagi na stan zdrowia matki, która jest zadbana i nie ma odleżyn.

7. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest zasadna.

8. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej.

9. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w sytuacji gdy zdaniem Organu II instancji brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad matką a niepodejmowaniem bądź rezygnacją z zatrudnienia przez Skarżącą.

10. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zatem, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę tę opiekę sprawującą, to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia kompensacyjnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

11. Zacytowane przepisy określają przesłanki, których wystąpienie warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a. wyznacza zaś kolejność uprawnionych. Z treści cytowanych unormowań wynika jednoznacznie, że ustawodawca powiązał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym.

Obowiązek alimentacyjny wynika ze szczególnej więzi prawnej łączącej krewnych i małżonków. Stosownie do art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przy czym zgodnie z przepisami k.r.o. obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych (por. art. 130, art. 60 § 1-3, art. 23 i art. 27 k.r.o.). W myśl zaś art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przepis ten wskazuje kolejność zobowiązanych do alimentacji oraz wymienia stany faktyczne uzasadniające powstanie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby zobowiązanej w dalszej kolejności.

12. Rozpatrując wniosek Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Organ odwoławczy uznał, iż wnioskowane świadczenie jej nie przysługuje, bowiem nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Wnioskodawczynię a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

W wywiadzie środowiskowym ustalono, co potwierdził Organ I instancji, że matka Skarżącej jest osobą schorowaną, leżącą, sparaliżowaną czterokończynowo i Organ nie miał wątpliwości, że Skarżąca z całym oddaniem i poświęceniem sprawuje opiekę nad schorowaną mamą tym samym rezygnując z podjęcia zatrudnienia i uzyskania dodatkowego wsparcia finansowego.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że nie ma potrzeby szerszej analizy wątku zakresu czynności wykonywanych przez Skarżącą w ramach opieki nad matką, gdyż jest to bezsporne i godne najwyższego uznania. Także szerszego odniesienia się nie wymaga bezsporny stan zdrowia matki Skarżącej, potwierdzony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz z wymogiem stałej opieki innej osoby i niemożnością samodzielnej egzystencji.

Sąd zauważa, że konieczność nie tyle towarzyszenia matce w codziennych czynnościach ale wykonywania ich za nią całodobowo wskazuje, że Skarżąca musi sprawować nad matką opiekę stałą. Nie może ona niejako per se podjąć zatrudnienia w tych okolicznościach. Poza tym, czego zdaje się nie dostrzegać Organ odwoławczy, wystarczy zestawić okres powstania niepełnosprawności matki z zakończeniem podjęcia próby aktywności zawodowej Skarżącej (szkolenie zawodowe), by zauważyć zbieżność w czasie tych dwóch zdarzeń. Stan zdrowia niepełnosprawnej i zakres czynności z tym związanych, dają podstawę do oceny, że stan zdrowia matki nie pozwalał na kontynuację szkolenia zawodowego i podjęcie zatrudnienia.

13. W sprawie także podkreślenia wymaga, że Skarżąca pobierała zasiłek dla opiekuna. Z akt sprawy wyraźnie wynika, że dokonała wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego (zrezygnowała z pobierania ww. zasiłku w dniu 14 grudnia 2021 r.). Organ decyzją uchylił świadczenie dla Skarżącej mniej korzystne (decyzja z dnia [...] grudnia 2021 nr [...]) i jeszcze w tym samym dniu złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu mogła zatem słusznie oczekiwać, że przyznane jej zostanie świadczenie korzystniejsze, zgodnie z jej wnioskiem i dokonanym wyborem.

Tymczasem Organ I instancji dwukrotnie odmówił Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zaś Organ odwoławczy drugie orzeczenie utrzymał w mocy.

Wątpliwości Sądu budzi zatem i nie sprzyja budowaniu zaufania do organów administracji podjęcie rozstrzygnięcia, którego Skarżąca się nie spodziewała w sytuacji, gdy konieczność dokonania wyboru została wskazana przez sam Organ, na co wskazuje druk oświadczenia.

14. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą.

Wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przepis ten określa jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia ale także niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości. Nie tylko rezygnacja z zatrudnienia stanowi o spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia. Spełnienie tej przesłanki następuje także wówczas, jeżeli wnioskujący nie podejmuje zatrudnienia w zawiązku z koniecznością sprawowania opieki, przy czym cytowany przepis nie wyznacza żadnych ram czasowych dotyczących podejmowania aktywności zawodowej.

Okoliczność, że Skarżąca nie była aktywna zawodowo przed złożeniem wniosku a trzeba wskazać, że jest matką samotnie wychowującą od 2004 r. czwórkę dzieci (stąd twierdzenie Organu o bierności zawodowej wydaje się być wręcz aroganckie), nie wyklucza zatem, co do zasady, przyznania świadczenia w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki.

Skarżąca ma 47 lat, ani zatem wiek ani stan zdrowia nie wykluczają możliwości podjęcia zatrudnienia. Niewątpliwie mogłaby podjąć zatrudnienie i jak wynika z akt sprawy, podejmowała aktywności zawodowe. Od roku 2013 pobierała zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaną opieką nad matką. Fakt sprawowania opieki nad matką nie budzi wątpliwości.

Sąd wskazuje jednak, że wystąpienie drugiej z przesłanek - niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki, jest okolicznością wystarczającą do spełnienia przesłanki przyznania świadczenia, wymaganej przez normę art. 17 ust. 1 ustawy.

Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym Skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie, w którym matka legitymowała się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niezdolnych samodzielnej egzystencji. Skarżąca nieprzerwanie od 2011 r. sprawuje nad matką opiekę, której zakres wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia.

W sprawie została zatem spełniona przesłanka przyznania świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą bliską.

Podsumowując: Sąd stwierdził, że Organ II instancji niewłaściwie ocenił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia. Organ dopuścił się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

15. Końcowo dodać należy, że w ocenie Sądu w badanej sprawie Organ odwoławczy przedstawił prawidłową i powszechnie przyjętą w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładnię art. 17 ust. ust. 1b u.ś.r. i prawidłowo przyjął, iż po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, organy administracji rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, winny badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Słusznie tym samym Organ odwoławczy uznał, iż wskazana przez Organ I instancji okoliczność, tj. wiek powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie mógł stanowić postawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

16. Stąd w ocenie Sądu w realiach badanej sprawy należy uznać, iż Skarżąca nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a uchylił zaskarżoną decyzję.

Rzeczą Organu odwoławczego, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku Skarżącej i odwołania, z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).