Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1882/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 indeksy 4-6; art. 36 indeks 8 ust. 1, 11 i 14 pkt 4; art. 2;
journal: Dz.U. 2018 poz 2115
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: par 5 pkt 3;
journal: Dz.U. 2016 poz 100
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B. J. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2018 r. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

B. J. (dalej też jako "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. (dalej: "Komisja II Stopnia", "Komisja Odwoławcza") z dnia [...] lipca 2018 roku nr [...].

Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowił art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2115; dalej: "u.r.p."), w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; dalej: "k.p.a.").

Zaskarżoną uchwałą Komisja Odwoławcza utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego (dalej: "Komisja I Stopnia", "Komisja Egzaminacyjna") z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] ustalającą negatywny wynik z egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach od 20 do 23 marca 2018 roku. W uzasadnieniu Komisja I stopnia wskazała, że Skarżący z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja I stopnia stwierdziła, że Skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Zadanie z prawa gospodarczego, z którego Skarżący uzyskał ocenę negatywną, obejmowało, po zapoznaniu się z treścią zadania (opracowanego na potrzeby egzaminu), sporządzenie, – jako należycie umocowany pełnomocnik działający na rzecz spółki M. spółka z ograniczoną (radca prawny M. M.), pozwu albo – w przypadku braku podstaw prawnych do wniesienia pozwu w jakimkolwiek zakresie w stanie faktycznym przedstawionym w zadaniu – opinię prawną, z uwzględnieniem interesu mocodawcy.

W stanie faktycznym zadania wskazano, że A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., wystawiła w dniu [...] stycznia 2016 r. dwa weksle własne o treści, jak w załącznikach nr 1 i nr 2. W spółce A. nie ustanowiono rady nadzorczej. Weksle zostały wystawione na zlecenie M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. i zostały wydane skutecznie zarządowi spółki M.. Członkami zarządu spółki A. w dniu 2 stycznia 2016 r. byli C. C., S. S. i B. B., a każdy z członków zarządu tej spółki był uprawniony do jednoosobowej jej reprezentacji. W zakresie sposobu reprezentacji nie dokonywano zmian w umowie spółki A.. Spółka A. stała się niewypłacalna z dniem 1 października 2016 r. Na ten dzień spółka A. dysponowała majątkiem pozwalającym na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego oraz zaspokojenie wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. C. C. w dniu 30 września 2016 r. złożył pisemną rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu spółki A. na ręce pozostałych członków zarządu spółki A. S. S. w dniu 1 października 2016 r. złożyła pisemną rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu spółki A. na ręce C. C., który tego oświadczenia nikomu nie przekazał. B. B. zwołał nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki A. na dzień 16 października 2016 r., z porządkiem obrad obejmującym:

a) wybór przewodniczącego i protokolanta,

b) przedstawienie sytuacji spółki A.,

c) podjęcie uchwał o zmianach w składzie zarządu,

d) zamknięcie zgromadzenia,

załączając kserokopię pisemnej rezygnacji C. C. z funkcji członka zarządu spółki A.

W dniu [...] października 2016 r. odbyło się nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki A., na którym reprezentowany był cały kapitał zakładowy i nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego odbycia zgromadzenia i podjęcia uchwał objętych jego porządkiem. Po wyborze przewodniczącego zgromadzenia i protokolanta, B. B. przedstawił wspólnikom sytuację spółki A. Następnie podjęto jednogłośnie uchwałę zarządzającą przerwę do dnia 3 grudnia 2016 r. W dniu [...] października 2016 r. nie zostały podjęte przez zgromadzenie wspólników żadne inne uchwały.

Pismem doręczonym w dniu 1 grudnia 2016 r. spółka M. skutecznie wezwała spółkę A. do wykupu weksli, o których mowa w pkt. 1, w miejscu ich płatności. Mimo skutecznego przedstawienia weksli, o których mowa w pkt. 1, do wykupu, spółka A. nie uiściła sum wynikających z weksli.

W dniu [...] grudnia 2016 r. wznowiono po przerwie nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki A., na którym ponownie reprezentowany był cały kapitał zakładowy i nikt z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego odbycia zgromadzenia i podjęcia uchwał objętych jego porządkiem. W trakcie tego nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników podjęto jednogłośnie w głosowaniu tajnym uchwałę o odwołaniu z zarządu C. C. i B. B. oraz jednogłośnie w głosowaniu tajnym wybrano na członka zarządu spółki A. A. A., która do tego momentu nie była związana w jakikolwiek sposób ze spółką A.

A. A. w dniu 10 grudnia 2016 r. złożyła wniosek do KRS o wpisanie jej jako członka zarządu spółki A. oraz o wykreślenie C. C. i B. B. C. C. i B. B. zostali wykreśleni z KRS-u w dniu 23 grudnia 2016 r. W tym też dniu wpisana została do KRS-u, jako członek zarządu spółki A., A. A.

A. A., po zapoznaniu się z sytuacją finansową spółki A., w dniu 30 grudnia 2016 r. złożyła do Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] wniosek o ogłoszenie upadłości spółki A., w którym wskazała, że spółka A. nie ma majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego oraz wniosła o rozwiązanie spółki A. bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego. Po powołaniu A. A. na członka zarządu spółki A., spółka ta nie zaciągała nowych zobowiązań.

Sąd Rejonowy w B. Wydział [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., po rozpoznaniu wniosku spółki A., oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki oraz orzekł o jej rozwiązaniu bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, z uwagi na brak w majątku spółki A. jakichkolwiek aktywów. Postanowienie zostało obwieszczone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w dniu 27 lutego 2017 r.

Pismem z dnia 3 marca 2017 r. spółka M. wezwała C. C., B. B., A. A. i S. S. do zapłaty – w terminie tygodnia od doręczenia pisma – solidarnie kwoty 400 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 grudnia 2016 r., w związku z brakiem wykupu weksli, o których mowa w pkt. 1 przez spółkę A. Wezwania zostały doręczone prawidłowo adresatom i pozostały bez reakcji.

Prezes zarządu spółki M. poprosił radcę prawnego M. M. o ocenę prawną sytuacji reprezentowanej przez niego spółki, a w przypadku stwierdzenia istnienia podstaw prawnych - o wniesienie pozwu w imieniu spółki M. na podstawie art. 299 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity Dz. U. 2017, poz. 1577 ze zm., dalej też jako k.s.h.), w takim zakresie podmiotowym i przedmiotowym, w jakim spółce przysługują zasadne - według oceny radcy prawnego - roszczenia, z pominięciem tych roszczeń, co do których istnieje możliwość skutecznego uwolnienia się od odpowiedzialności przez członków zarządu spółki A. na podstawie art. 299 k.s.h., według przedstawionego stanu faktycznego.

W ramach zadania z prawa gospodarczego Skarżący sporządził pozew o zapłatę, przy czym obydwoje egzaminatorzy, zarówno Sędzia Sądu Rejonowego P. C., jak i radca prawny K. K. ocenili pracę Skarżącego w skali od 2 do 6 na ocenę niedostateczną.

I tak, Sędzia Sądu Rejonowego wskazała w swej ocenie, że zdający nie uwzględnił przy roszczeniu o zasądzenie kosztów procesu, że roszczenie jest dochodzone od pozwanych solidarnie. Brak zachowanych wymogów formalnych dla wniosku o zabezpieczenie roszczenia (art. 736 § i pkt 2 k.p.c.). Zdający prawidłowo wskazał właściwość rzeczową sądu, nieprawidłowo - właściwość miejscową (z naruszeniem art. 298 k.s.h.) i właściwość funkcjonalną (z naruszeniem art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych). Roszczenie powinno obejmować wyłącznie kwotę 200.000 zł (sumę wekslową z weksla nr [...]) dochodzoną od pozwanych S. S. i B. B. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie z uwzględnieniem różnych dat. w jakich doręczono wezwania do zapłaty pozwanej S. S. i pozwanemu B. B. Zdający jako pozwanego wskazał ponadto A. A., co w stanie faktycznym opisanym w treści zadania nie było również właściwe. A. A. złożyła bowiem wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnej spóiki we właściwym czasie. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ust. 1 Prawo upadłościowe z dnia 23 lutego 2003 r. (Dz.U. Nr 60 poz. 535 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2016 r. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia. w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Egzaminator zaznaczyła, że w omawianym rozwiązaniu zadania zdający odtworzył zasadnicze elementy stanu faktycznego, jednakże nie zaprezentował poprawnej analizy prawnej i wywodu przedstawiających dokonanie przez niego właściwej subsumcji. Przeprowadzona analiza prawna w zakresie zaistnienia podstawowych przesłanek materialnych odpowiedzialności członków zarządu z art. 299 § 1 k.s.h. (istnienie zobowiązania w kontekście braku tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce, bezskuteczność egzekucji) nie została wykonana w sposób należyty nawet w podstawom zakresie. Zdający prawidłowo wskazał dwóch pozwanych jednak bez odpowiedniego wyjaśnienia, jakie przesłanki doprowadziły do takich wniosków. Zdający nieprawidłowo wywiódł odpowiedzialność A. A., która złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnej spółki we właściwym czasie. Przedstawiony znikomy wywód prawny ze względu na lakoniczną formę nie poddaje się kontroli z punktu oceny poprawności. Powyższe okoliczności wykluczają uznanie pracy za wykonanej w sposób wystarczający. Zdający przedstawił częściowo niekorzystny sposób rozstrzygnięcia problemu z punktu widzenia ochrony interesu strony, którą reprezentuje. Dotyczy to w szczególności wskazania nieprawidłowego kręgu pozwanych. Ponadto z uwagi na brak prawidłowego omówienia przesłanek odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. nie można uznać, aby zdający w chociaż dostateczny sposób rozstrzygnął problem wynikający z zadania i by w dostateczny sposób zabezpieczył interes reprezentowanej strony.

Drugi z egzaminatorów, radca prawny, zwrócił w swej ocenie uwagę na okoliczność, że Skarżący w uzasadnieniu pozwu dokonał w bardzo ograniczonym zakresie analizy istotnych elementów sianu faktycznego i wskazał na te elementy, które świadczą o możliwości dochodzenia roszczenia. Zdający wykazał się przeciętną znajomością regulacji Kodeksu spójek handlowych oraz Kodeksu postępowania cywilnego, często dokonując niewłaściwej analizy przepisów i orzecznictwa dotyczącego tych regulacji. Dotyczy to m. in. niewłaściwego wykazania właściwości miejscowej sądu, do którego kierowany jest pozew czy zasad odpowiedzialności członków zarządu w warunkach zadania. Ponadto zdający niewłaściwie określił zakres legitymacji biernej jednego z członków zarządu. Ponadto egzaminator zauważył, iż zdający zaproponował konstrukcję pozwu w trybie nakazowym na podstawie regulacji art. 484 § 2 k.p.c. Równocześnie zdający wskazał w petitum pozwu, iż podstawą żądania jest regulacja art. 299 k.s.h. Konsekwentnie jednak w treści pracy zdający wywodzi, iż roszczenie wynikające z zadania jest dochodzone z tytułu weksla. Dotyczy to zarówno określenia właściwości sądu jak i określenia zakresu osób pozwanych. W końcowej części pracy zdający jednoznacznie wskazuje, iż wskazani przez niego pozwani są zobowiązani do zapłaty weksla. Biorąc powyższe pod uwagę, egzaminator uznał za nieskuteczne tak skonstruowane żądanie w postępowaniu przed sadem. W ocenie egzaminatora Skarżący wprawdzie częściowo poprawnie sformułował sposób rozstrzygnięcia problemu, praca zawiera jednak istotne uchybienia wynikające z błędnej oceny istotnych elementów zadania. Ponadto nawet odnośnie do znacznej części elementów, które zostały wskazane poprawnie, brak jest wyjaśnienia i uzasadnienia dla przyjętego zakresu rozwiązania. Zdający nie dokonał przy tym pogłębionej analizy podstaw dochodzonego roszczenia ani nie wskazał poszerzonego uzasadnienia dla przyjętego rozwiązania. Dotyczy to w szczególności ograniczonego uzasadnienia dla legitymacji biernej pozwanych w sprawie. Za niespójną i nielogiczną egzaminator uznał argumentację zdającego dotyczącą zakresu osób pozwanych, jako że z jednej strony przyjmuje odpowiedzialność członków zarządu związaną z wystawieniem weksla, z drugiej strony nie pozywa jednego z członków zarządu będącego wystawcą weksla. Natomiast pozywa członka zarządu, który nim nie był w dacie wystawienia weksla. Dodatkowo zdający nie wskazuje żadnego uzasadnienia dla dokonanego wyboru zakresu osób pozwanych w sprawie. Zadania wynikającego z polecenia nie można więc, zdaniem egzaminatora, uznać za rozwiązane w sposób dostateczny, jako że sporządzony pozew pomimo zawarcia w nim części elementów formalnie poprawnie skonstruowanych zawiera również wiele rozwiązań nie odpowiadających właściwemu zakresowi rozwiązania wynikającemu z treści zadania, a ponadto nie zawiera w znacznej części praktycznie żadnego uzasadnienia przyjętych rozwiązań.

W związku z uzyskanymi przez Skarżącego ocenami z zadania z prawa gospodarczego, Komisja Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, uchwałą z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] stwierdziła, że Skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach od 20 do 23 marca 2018 roku.

W odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a.. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, polegające na:

- dokonaniu oceny pracy egzaminacyjnej z trzeciej części egzaminu radcowskiego bez wszechstronnej analizy jej treści i w konsekwencji zarzucenie skarżącemu nieprawidłowego rozstrzygnięcia głównego zagadnienia merytorycznego będącego przedmiotem zadania, jakim było prawidłowe zidentyfikowanie - zarówno co do zasady, jak i wysokości - cywilnoprawnego roszczenia przysługującego klientowi z art 299 k.s.h. oraz zastosowanie odpowiedniego środka procesowego w celu jego dochodzenia;

- nieuwzględnieniu szeregu pozytywnych aspektów pracy skarżącego;

- przekroczeniu granic uznania administracyjnego i dokonanie oceny pracy egzaminacyjnej z trzeciej części egzaminu radcowskiego bez należytego odniesienia jej do celu przeprowadzenia tego egzaminu, wskazanego w treści art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 364 ust. 2 u.r.p., który polega na sprawdzeniu umiejętności należytego reprezentowania interesów klienta, i w konsekwencji wystawienie oceny niedostatecznej z tej części egzaminu na podstawie podniesionych w uzasadnieniach ocen cząstkowych pomniejszych uchybień, które nie rzutowały na interes reprezentowanego klienta i nic uzasadniały wystawienia takiej oceny w pięciostopniowej skali ocen przewidzianej w art. 364 ust. 10 ww. ustawy.

Skarżący podkreślił, że prawidłowo rozstrzygnął zasadniczy problem, tj. skonstruował pozew o zapłatę kwoty 200 000 zł wraz z odsetkami, wynikający z prawidłowo wystawionego przez spółkę weksla, a dochodzonej od członków zarządu spółki z o.o. na podstawie art. 299 k.s.h, - zabezpieczając tym samym należycie interes reprezentowanej przez siebie strony. Skarżący wskazał mianowicie na istnienie niezaspokojonych zobowiązań spółki oraz fakt stwierdzenia bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce. Skarżący zwrócił uwagę, że prawidłowo określił żądanie pozwu, który musiałby zostać przez sąd uwzględniony z uwagi na przytoczenie trafnych podstaw faktycznych i prawnych.

Samo lakoniczne brzmienie uzasadnienia pozwu, zdaniem Skarżącego, uznać należy za prawidłowe z uwagi na literalną treść i sens materialny i procesowy art. 299 § 1 i 2 k.s.h. W przypadku roszczeń z art. 299 k.s.h. to do pozwanych należy udowodnienie braku istnienia przesłanek odpowiedzialności członków zarządu, które stanowią tzw. przesłanki egzoneracyjne.

Skarżący podał, że wskazanie także A. A., jako solidarnie pozwanej, było działaniem podjętym z najdalej posuniętej ostrożności i mogłoby prowadzić do korzystnych dla klienta skutków - w przypadku nie podjęcia przez nią obrony. Nie stanowiło uchybienia tego rzędu, jakim byłoby pominięcie w pozwie osoby, która odpowiada wobec klienta.

Zakwestionował uwagi egzaminatorów dotyczące nieprawidłowo określonej właściwości miejscowej, wskazując na istniejące istnieją rozbieżności w doktrynie w tym zakresie i wskazał, że uchybienie to nie skutkuje nieważnością postępowania

Skarżący nie zgodził się także z uwagą dotyczącą nieprawidłowego wniesienia pozwu w postępowaniu nakazowym wskazując, że roszczenie będące źródłem zobowiązania spółki było oparte na wekslu, zaś odpowiedzialność pozwanych wynikała dodatkowo z dokumentów urzędowych w postaci odpisu z KRS oraz postanowienia sądu o likwidacji spółki z uwagi na brak środków. Z tego względu dokumentacja ta mogła zostać sklasyfikowana jako wystarczająca do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym - z oczywistą korzyścią fiskalną oraz procesową dla klienta.

Skarżący wskazał, że luz decyzyjny, w indywidualnych sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego skutkuje dużymi rozbieżnościami w ocenach zadań egzaminacyjnych nawet w przypadku prac, których autorzy przyjmowali podobne koncepcje rozwiązania zadań egzaminacyjnych.

W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie, iż uzyskał on pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Komisja II Stopnia nie uwzględniła argumentacji odwołania i powołaną na wstępie uchwałą utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu uchwały Komisja Odwoławcza uznała za bezzasadne zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów kodeksu pozstępowania administracyjnego i ustawy o radcach prawnych w zakresie przekroczenia granic uznania administracyjnego, błędnej oceny dowodów i wadliwości uzasadnienia zaskarżonej uchwały. Komisja Odwoławcza podniosła, że wbrew zarzutom Skarżącego oceny egzaminatorów zostały wydane po wszechstronnej, szczegółowej analizie pracy skarżącego i wskazali, które elementy pracy zostały wydane prawidłowo i jakie uchybienia popełniła skarżąca, wskazali jakie błędy zaważyły na negatywnej ocenie pracy. Jej zdaniem trafnie wskazali, że spełnienie wymogów formalnych pozwu, jak też prawidłowe pozwanie dwóch legitymowanych biernie członków zarządu nie wystarcza do wystawienia pozytywnej oceny pracy. Egzaminatorzy słusznie zwrócili uwagę na zasadniczy błąd zdającej polegający na tym, że w pozwie brak analizy prawnej stanowiącej podstawę odpowiedzialności pozwanych, bez wyjaśnienia dlaczego właśnie ci członkowie zarządu są legitymowani biernie. Brak rozważań na temat wskazanych w art. 299 k.s.h. podstaw odpowiedzialności członków zarządu w kontekście braku tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce, bezskuteczności egzekucji. Uzasadnienie pozwu zawiera jedynie opis stanu faktycznego wskazanego w zadaniu, wskazanie podstawy prawnej odpowiedzialności, przytoczenie orzeczenia Sądu Najwyższego w zakresie bezskuteczności egzekucji i braku przesłanek egzoneracyjnych. Z uzasadnienia tego nie wynika natomiast co stanowi o bezskuteczności egzekucji, dlaczego wskazał w pozwie członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzyciela. Z samego pozwu nie wynika też jednoznacznie, czy odpowiedzialność pozwanych wynika z zobowiązania wekslowego, czy też z art.299 k.s.h.

Zdaniem organu odwoławczego braków uzasadnienia podstawy odpowiedzialności pozwanych nie można usprawiedliwiać taktyką procesową powoda, w kontekście obowiązku pozwanych wykazania przesłanek wyłączających ich odpowiedzialność. Prawidłowe rozwiązanie zadania nie polegało tylko na sporządzeniu pozwu i wskazaniu pozwanych, ale też uzasadnieniu podstaw ich odpowiedzialności na podstawie art.299 k.s.h.

Nadto, zdaniem Komisji II stopnia, pozwanie A. A. potwierdza opinie egzaminatorów o tym, że Skarżący nie posiada wiedzy z zakresu kodeksu spółek handlowych, w szczególności art.299 k.s.h.. co do odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki. Wbrew opinii Skarżącego pozwanie A. A. naraziło powoda na koszty przegranego wobec niej procesu.

Za bezzasadne Komisja Odwoławcza uznała także zarzuty Skarżącego dotyczące ustalenia właściwości miejscowej sądu w zakresie spraw opartych na art.299 k.s.h. Zarówno orzecznictwo, jak też doktryna w tym zakresie są od lat utrwalone (m.in. uchwała Sądu Najwyższego z 22 września 1995 r.. III CZP 120/95). W całości podzieliła nadto uwagi egzaminatorów dotyczące błędnego wniesienia pozwu w postępowaniu nakazowym. Jej zdaniem powołane w odwołaniu przez skarżącego dokumenty nie uzasadniały wydania nakazu zapłaty.

Komisja Odwoławcza zauważyła, że prace kandydatów oceniane są niezależnie przez dwóch egzaminatorów i mogą być obarczone aspektem subiektywnym dotyczącym oceny tego samego zagadnienia, podobnie takie różnice mogą występować miedzy poszczególnymi komisjami. W przypadku pracy Skarżącego jednak takich różnic nie ma, a wskazana przez egzaminatorów relacja prawidłowo wykonanych elementów pracy do popełnionych błędów uzasadniała wystawienie skarżącemu oceny niedostatecznej.

Organ odwoławczy podzielił nadto pozostałe uwagi egzaminatorów dotyczące braku solidarności przy żądaniu zasądzenia kosztów procesu, nieprawidłowego skierowania pozwu do sądu cywilnego, czy też braków formalnych wniosku o udzielenie zabezpieczenia.

Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty Skarżącego w najistotniejszym zakresie za chybione, Komisja Odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. z dnia [...] lipca 2018 roku, Skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, polegające na dokonaniu oceny pracy egzaminacyjnej z trzeciej części egzaminu radcowskiego bez wszechstronnej analizy jej treści, bez uwzględnienia szeregu pozytywnych aspektów pracy Skarżącego i bez odniesienia się do części przywołanych w odwołaniu zarzutów, a w konsekwencji nietrafne zarzucenie Skarżącemu nieprawidłowego rozstrzygnięcia głównego zagadnienia merytorycznego będącego przedmiotem zadania, jakim było prawidłowe zidentyfikowanie - zarówno co do zasady, jak i wysokości - cywilnoprawnego roszczenia przysługującego klientowi, oraz zastosowanie odpowiedniego środka procesowego w celu jego dochodzenia (pozew o zapłatę) podczas gdy wyczerpująca i dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocena skutkować powinna uchyleniem uchwały Komisji Egzaminacyjnej i zmianą ocen cząstkowych z zakresu części III egzaminu zawodowego na oceny pozytywne pozwalające na wydanie uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu radcowskiego;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej Uchwały Komisji Egzaminacyjnej, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego winna skutkować wydaniem przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia uchwały uchylającej uchwałę Komisji Egzaminacyjnej i zmianą ocen cząstkowych z zakresu części III egzaminu zawodowego na oceny pozytywne pozwalające na wydanie uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu radcowskiego;

3) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 365ust. 2 zdanie pierwsze w zw. z art. 366 ust. 1 u.r.p., polegające na uznaniu, że praca egzaminacyjna Skarżącego w części III dotyczącej prawa gospodarczego nie spełniła kryteriów zawartych w art. 365 ust. 2 zdanie pierwsze u.r.p. w postaci zachowania wymogów formalnych, zastosowania właściwych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu stron, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, a co za tym idzie, że praca ta nie uzyskała oceny pozytywnej i w rezultacie Skarżący nie uzyskał pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, podczas gdy kryteria określone w powyższym przepisie zostały przez Skarżącego spełnione, a zatem jego praca z zakresu prawa gospodarczego winna uzyskać ocenę pozytywną, jak również winien on uzyskać pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego.

W związku z wyżej przytoczonymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Skarżący wskazał w uzasadnieniu swej skargi, że prawidłowo określił żądanie pozwu, który musiałby zostać przez Sąd uwzględniony - z uwagi na przytoczenie trafnych podstaw faktycznych i prawnych, zaś lakoniczne brzmienie uzasadnienia pozwu uznać należy za najzupełniej prawidłowe, z uwagi na literalną treść i sens materialny i procesowy art. 299 § 1 i 2 k.s.h.. W przypadku roszczeń z art. 299 k.s.h. to do pozwanych należy udowodnienie braku istnienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu, które stanowią tzw. przesłanki egzoneracyjne. W konsekwencji zamieszczenie przez Skarżącego w uzasadnieniu pozwu jakiekolwiek szerszych rozważań na ten temat wymienionych byłoby nadmiarowe (a potencjalnie nawet niekorzystne z punktu widzenia oceny sposobu realizacji interesów Klienta). Skarżący trafnie zatem i z korzyścią dla klienta ograniczył pozew do tego, co jest konieczne - pozostawiając pozwanym należną im sferę twierdzeń i dowodów.

Z obowiązujących przepisów prawa w żadnej mierze nie wynika obowiązek zawarcia w pracy egzaminacyjnej pogłębionej analizy prawnej problemu, natomiast tym, co decyduje o adekwatności danej pracy egzaminacyjnej jest prawidłowe rozwiązania przez zdającego problemu prawnego zawartego w kazusie egzaminacyjnym poprzez zastosowanie właściwego rozwiązania prawnego. Przy czym zastosowane przez zdającego rozwiązanie prawne musi być dobrane pod kątem zapewnienia jak najlepszej ochrony interesów klienta.

Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie najistotniejszy jest fakt, iż zawarcie w projekcie pozwu pogłębionej analizy prawnej problemu nie było w żadnym razie konieczne. Miejsce na szczegółową analizę problemu jest w opracowaniu naukowym, glosie, replice czy opinii o bezzasadności wnoszenia apelacji (gdzie taka analiza stanowić będzie zasadniczą część zadania), natomiast nie w pozwie. Brak przedstawienia w projekcie pozwu takiej oto pogłębionej analizy nie stanowi zatem w żadnym razie o braku przygotowania osoby zdającej do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zdaniem Skarżącego, w realiach niniejszej sprawy nic nie usprawiedliwia przyjęcia przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia, iż brak zawarcia w projekcie pozwu "analizy prawnej" stanowi uchybienie takiego gatunku, że dyskwalifikuje pracę uniemożliwiając a priori pozytywną jej ocenę. Skarżący sporządził bowiem pismo procesowe, które spełniło wszystkie wymogi ustawowe przewidziane dla pracy egzaminacyjnej. Z całą pewnością pismo to mogłoby odnieść właściwy skutek w obrocie prawnym, a Skarżący wykazał, że potrafi w sposób odpowiedni reprezentować i chronić interesy klienta. W ocenie Skarżącego nie może być zatem tak, iż praca egzaminacyjna spełniająca wszystkie ustawowe kryteria, zawierająca nawet pomniejsze błędy - oceniona zostaje jako praca nie zasługująca na ocenę pozytywną, przy czym jako główny zarzut wskazuje się brak spełnienia przez tę pracę kryterium, które w ogóle nie zostało przez ustawodawcę wymienione wśród kryteriów niezbędnych dla uzyskania przez zdającego oceny pozytywnej z egzaminu radcowskiego. W niniejszej sprawie doszło zatem w oczywisty sposób do niewłaściwego wyważenia elementów pozytywnych i negatywnych zawartych w ocenianej pracy.

Co więcej, Skarżący zwrócił uwagę, że Komisja odwoławcza zdawkowo odniosła się do zarzutu odnośnie kwestii zawartego w pozwie wniosku o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym, pomimo że przedstawił on w odwołaniu szereg argumentów wskazujących na to, iż zastosowanie przez niego takiego rozwiązania należy uznać za prawidłowe - jako najlepiej zabezpieczające interesy klienta.

Ponadto, niezrozumiałe jest, zdaniem Skarżącego, zawarte w skarżonej uchwale stwierdzenie, że w niniejszej sprawie nie występowały różnice pomiędzy oceną przez obydwu egzaminatorów tych samym zagadnień. Zauważył, że egzaminator Sędzia SR P. C. w ogóle nie odniosła się w swojej ocenie do kwestii zawartego w pracy egzaminacyjnej wniosku o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, tym samym nie oceniła tego elementu pracy jako elementu nieprawidłowego, obniżającego jej wartość. Ten sam egzaminator ocenił również język, styl i staranność pracy jako nie budzący istotnych zastrzeżeń, a więc także w zakresie tych elementów dokonał oceny odmiennej od drugiego z egzaminatorów. Choćby w tych dwóch kwestiach oceny egzaminatorów odnośnie sporządzonej przez Skarżącego pracy egzaminacyjnej różniły się zatem od siebie diametralnie.

W odpowiedzi na skargę Komisja Odwoławcza wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1392, dalej zwana: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie. Tym samym skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Zaznaczenia wymaga przy tym rola sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 u.r.p.

Zgodnie art. 36⁴ ust. 1 u.r.p., egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 36⁵. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 36⁶ u.r.p.).

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 36⁶ ust. 2 u.r.p.), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36⁸ ust. 1 u.r.p.). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 36 ⁸ ust. 11 u.r.p.).

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyrokach z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 392/11 oraz z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 489/11 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Zgodnie z art. 36⁸ ust. 14 pkt 4 u.r.p. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia m.in. tryb i sposób działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację ustawową Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 poz. 100 ze zm.) W myśl § 5 pkt 3 tego rozporządzenia przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Głosowanie jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest więc zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją. Tryb ten gwarantuje pełne rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania i należytą ich ocenę.

W przedmiotowej sprawie w dniu 28 lipca 2018 roku została sporządzona stosowna opinia przez członka Komisji Odwoławczej, sędziego Sądu Apelacyjnego w W. J. P., który również zreferował sprawę na posiedzeniu Komisji pozostałym jej członkom, którzy poparli jego opinię. Wszyscy członkowie Komisji w głosowaniu jawnym jednogłośnie opowiedzieli się za niepodwyższaniem oceny uzyskanej przez Skarżącego z pracy pisemnej z zakresu prawa gospodarczego. Zaskarżona uchwała został również opatrzona podpisami wszystkich członków Komisji odwoławczej.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w świetle wymienionych przepisów, w tym określających charakter i warunki zdania egzaminu radcowskiego, egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego, który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sąd nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Komisja II Stopnia odniosła się w sposób wystarczający do zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej, uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji I Stopnia i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Komisja II Stopnia opisała pracę Skarżącego wskazując na uchybienia, które w jej ocenie nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną.

Uwzględniając charakter podniesionych w skardze zarzutów, zauważyć należy, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego ma szczególny, swoisty charakter i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Podstawowe kryteria oceny dokonywanej przez egzaminatorów zostały wskazane w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, z którego wynika, że pod uwagę bierze się w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

W świetle tychże wymogów należy więc odczytywać podstawowy zarzut stawiany pracy Skarżącego, zarówno przez oboje egzaminatorów, jak i później przez Komisję Odwoławczą, a więc brak analizy prawnej. Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze nie chodzi tu bynajmniej o kwestię wprowadzenia przez Komisję Odwoławczą obowiązku zawarcia w pracy egzaminacyjnej pogłębionej analizy prawnej problemu, jako dodatkowego, pozaustawowego kryterium oceny zdającego. W sytuacji bowiem, w której Skarżący, oprócz przytoczenia stanu faktycznego ujętego w treści zadania, z przyporządkowaniem dowodów do kolejnych jego etapów, w żaden sposób nie uzasadnił zasadności roszczenia w trybie art. 299 k.s.h., nie sposób dokonać oceny umiejętności zastosowania przez niego przepisów prawa i ich interpretacji, do czego egzaminatorzy (jak i Komisja Odwoławcza), są zobligowani w świetle dyspozycji art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Trudno wywieść taką umiejętność z samego twierdzenia o zasadności żądań powoda oraz braku zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych, skoro, poza przytoczeniem fragmentu z komentarza do Kodeksu spółek handlowych, Skarżący w żaden sposób powyższych tez nie uzasadnił. Sąd nie podziela przy tym twierdzeń Skarżącego o celowym charakterze tak lakonicznego sporządzenia pozwu jako przejawu taktyki procesowej. Czym innym jest bowiem nawet skrótowe i lakoniczne powiązanie żądań pozwu z argumentacją faktyczną i prawną na potwierdzenie jego zasadności, a czym innym zupełny brak chociażby cząstkowej analizy prawnej. Przy takiej konstrukcji pozwu, z pominięciem argumentacji uzasadniającej zawarte w nim żądanie, nie jest wiadomym chociażby, w oparciu, o jakie kryteria Skarżący określił krąg pozwanych byłych członków zarządu spółki A. Jest to kwestia po pierwsze istotna, z uwagi na rozbieżność poglądów w orzecznictwie odnośnie przypisania członkom zarządu spółki z o. o. odpowiedzialności za jej zobowiązania na podstawie art. 299 k.s.h. w kontekście bezskuteczności egzekucji. Ściera się tu bowiem pogląd, zgodnie z którym odpowiedzialność związaną z bezskutecznością egzekucji określonego zobowiązania z majątku spółki ponoszą osoby będące członkami jej zarządu w czasie istnienia tego zobowiązania, ze stanowiskiem, w myśl którego członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki istniejące w czasie pełnienia przez niego funkcji, o ile w tym czasie wystąpiły przesłanki upadłości, a nie zgłoszono wniosku o jej ogłoszenie. Niestety ze względu na brak jakichkolwiek rozważań co do zaistnienia przesłanek odpowiedzialności zindywidualizowanych w stosunku do poszczególnych członków zarządu spółki A., nie jest możliwym poznanie motywów, którymi kierował się Skarżący sporządzając pozew. Po drugie, kwestia ta nabiera doniosłości z uwagi na ewidentnie błędne pozwanie A. A., która we właściwym terminie złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości spółki A., jak i nie zaciągała w imieniu reprezentowanej spółki zobowiązań, co oznacza, że w jej przypadku zaistniała przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 299 § 2 k.s.h. Nie można w żadnym razie zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że za skierowaniem roszczenia w trybie art. 299 k.s.h. także do A. A., przemawia dyrektywa najdalej posuniętego zabezpieczenia interesów klienta, w kontekście ewentualnej możliwości ekskulpacji przez pozwanych. Stoi ona bowiem w oczywistej sprzeczności z dyspozycją zadania, gdzie wskazano, że w przypadku sporządzenia stosownego pozwu, konieczne jest pominięcie tych roszczeń, co do których istnieje możliwość skutecznego uwolnienia się od odpowiedzialności przez członków zarządu spółki A. na podstawie art. 299 k.s.h., według przedstawionego stanu faktycznego. Takim roszczeniem było natomiast niewątpliwe roszczenie skierowane wobec A. A., narażające mocodawcę na koszty przegranego wobec niej procesu. Rażącym zatem błędem, dyskwalifikującym pracę Skarżącego, jest objęcie pozwem A. A. z uwagi na sprzeczność takiego rozwiązania ze słusznym interesem mocodawcy. Tymczasem o pozytywnym wyniku egzaminu radcowskiego decyduje poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Wyraźnie podkreślić należy, że rozwiązanie zadania, nawet poprawne pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1037/12, publ. CBOSA). Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez zdającego i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Nieuwzględnienie interesu reprezentowanej strony jest błędem szczególnym i – w ocenie Sądu – dyskwalifikującym pracę osoby starającej się o uzyskanie uprawnień radcy prawnego. Należy bowiem pamiętać o przyjętym w art. 2 ustawy o radcach prawnych zasadniczym celu świadczonej przez radców prawnych pomocy prawnej, to jest ochronie prawnej interesów podmiotów, na których rzecz pomoc jest świadczona.

Finalnie, w świetle jasnego brzmienia przepisu art. 298 k.s.h., zgodnie z którym powództwo o odszkodowanie przeciwko członkom organów spółki oraz likwidatorom wytacza się według miejsca siedziby spółki, podzielić należy stanowisko egzaminatorów, jak i Komisji Odwoławczej co do błędnego określenia w pozwie właściwości miejscowej sądu.

W konsekwencji wadliwość sporządzonego przez Skarżącego pozwu uzasadniała otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu radcowskiego. W rozpatrywanej sprawie ocena konkretnego pisma została uzasadniona w sposób wystarczający przez egzaminatorów i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze, w tym także naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.