Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 186/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48,  art. 49
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. S. i T. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. S. i T. S. jest decyzja [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2010 r. Nr [...] utrzymująca w mocy -w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] września 2010 r. Nr [...] nakazującą skarżącym rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego na terenie działki nr ew. [...] przy ul. [...] w [...], w następującym stanie faktycznym:

W dniu 13 czerwca 2003 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dokonał oględzin obiektu budowlanego na działce nr [...] z obr. [...] w [...] przy ul. [...]. Czynności kontrolne przeprowadzone przez pracowników inspektoratu wykazały, że na ww. działce znajduje się budynek gospodarczo-garażowy. Wedle oświadczenia inwestorów, dokonali oni modernizacji budynku polegającej na wymianie ścian, wzmocnieniu fundamentów, powiększeniu piwnicy, wymianie konstrukcji i pokrycia dachu, wykonaniu docieplenia. Powiększona została powierzchnia zabudowy, dodano 2 tarasy z podcieniami. Powyższe prace zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ powiatowy dokonał analizy map, pochodzących z różnych okresów. Wynika z nich, że przed wykonanymi robotami budowlanymi istniały w miejscu obecnego budynku dwa budynki przylegające do siebie o wymiarach ok. 5 m x 5 m oraz 4 m x 4 m. Obecnie obiekt składa się z dwóch przyległych prostokątów o wymiarach 9,30 m x 6,82 m i 4,28 m x 10,55 m, tarasy posiadają wymiary 2,65 m x 6.82 m i 4,28 m x 3,00 m. Lokalizacja tylko częściowo pokrywa się z lokalizacją zabudowy sprzed rozbudowy. Nadto, organ powiatowy ustalił, że rozbudowa jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2003 r. W świetle ww. planu na działce o nr ew. [...] obr. [...] położonej jak wyżej obowiązuje zakaz realizacji wolnostojących budynków towarzyszących o funkcjach gospodarczych, technicznych, garażowych; funkcje te należy realizować w formie pomieszczeń w budynkach mieszkalnych.

W konsekwencji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], biorąc pod uwagę dowody zgromadzone w postępowaniu, decyzją z [...] marca 2004 r. Nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał rozbiórkę rozbudowanej części budynku gospodarczo - garażowego. Decyzją z [...] października 2004 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił ww. rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej organ odwoławczy wskazał m.in. na to, że nie zostało w sprawie jednoznacznie stwierdzone, czy sporny obiekt został samowolnie rozbudowany, czy też został wzniesiony jako zupełnie nowy budynek. Nadto, organ odwoławczy podał, że z sentencji, ani z uzasadnienia decyzji nie wynika, które części budynku mają zostać poddane rozbiórce. Z materiału dowodowego nie wynika także, kiedy roboty budowlane zostały zakończone i na jakiej podstawie przyjęto, iż zastosowanie w sprawie znajduje Prawo budowlane z 1994 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] września 2006 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazał A. i T. S. rozbiórkę spornego obiektu. W uzasadnieniu PINB wskazał, że sporny obiekt budowlany jest niezgodny z obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a tym samym niemożliwa jest jego legalizacja. Wskazał także, że roboty budowlane związane ze spornym obiektem zostały rozpoczęte w 1993 r., a zakończone w latach 1995-1996. Podał też, że biorąc pod uwagę materiał dowodowy trudno zgodzić się ze stwierdzeniem, że inwestorzy dokonali jedynie modernizacji i przebudowy poprzednio istniejącego budynku gospodarczo-garażowego. Organ stwierdził, że w omawianym przypadku doszło do wybudowania, powstania nowego obiektu budowlanego, na którego budowę inwestorzy winni uzyskać stosowne pozwolenie. Jednocześnie organ zauważył, że bez znaczenia jest fakt, iż usytuowanie przedmiotowego obiektu pokrywa się w części z usytuowaniem poprzednich obiektów budowlanych. Decyzją z [...] lipca 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania A. i T. S. od ww. decyzji z [...] września 2006 r., zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy i podzielił ocenę sprawy w niej przedstawioną. Organ odwoławczy podzielił m.in. pogląd organu I instancji, że inwestorzy dokonali przebudowy poprzednio istniejących dwóch obiektów co spowodowało, iż powstał jeden nowy budynek gospodarczo-garażowy, którego usytuowanie częściowo pokrywa się z usytuowaniem poprzednich obiektów. Organ odwoławczy uznał także, iż PINB w [...] prawidłowo zbadał, czy wykonany przez inwestorów obiekt jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie legalizacji. Wyjaśnił, że z ustaleń tego organu wynika, że działka nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] położona jest na terenie jednostek planistycznych oznaczonych symbolami [...]. Na tym terenie obowiązuje zakaz realizacji wolnostojących budynków towarzyszących o funkcjach gospodarczych, technicznych, garażowych; funkcje te należy realizować w formie pomieszczeń w budynkach mieszkalnych. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania naprawczego. Na koniec organ wyjaśnił, że w związku z treścią odwołania zlecił organowi I instancji przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, m. in. w celu ustalenia daty zakończenia prowadzonych przez inwestorów robót budowlanych przy spornym obiekcie ze wskazaniem wykonania poszczególnych robót. Na tę okoliczność PINB w [...] został zobowiązany do przesłuchania stron postępowania oraz świadków po uprzednim pouczeniu ich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych wyjaśnień. PINB wezwał inwestorów do stawiennictwa w celu złożenia stosownych wyjaśnień oraz do wskazania dwóch świadków. Pismo to inwestorzy otrzymali w dniu 6 czerwca 2007 r. Do dnia rozpatrywania ich odwołania nie stawili się do organów nadzoru budowlanego, ani nie wskazali świadków, jak również nie przedstawili innych dowodów potwierdzających termin zakończenia robót budowlanych przy spornym obiekcie. W związku z tym należało uznać ustalenia dokonane przez organ I instancji za prawidłowe.

A. i T. S. złożyli skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 lutego 2009 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1583/08) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w sprawie naruszono przepisy art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 48 Prawa budowlanego. Sąd stwierdził przede wszystkim, że uszło uwadze organu, że postępowanie w sprawie "wybudowanych na terenie działki przy ul. [...] w [...] budynków i ich użytkowania" zostało wszczęte dnia [...] stycznia 2003 r. W tej dacie obowiązywała ustawa - Prawo budowlane w innym brzmieniu, zmienionym następnie ustawą z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie 11 lipca 2003 r. Postanowienia przepisów przejściowych zawarte w art. 7 tej ustawy wskazywały, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. Ten ostatni stanowił, że do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 - art. 1 pkt 41. Sąd przypomniał jednak, że wyrokiem z dnia 8 października 2006 r. w sprawie P 27/05 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r., jest niezgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Sąd wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu niniejszego wyroku stwierdził, iż spełnienie przed dniem wejścia w życie ustawy z 27 marca 2003 r. przesłanek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu stanowi wspólną cechę istotną uzasadniającą równe traktowanie podmiotów przez organy władzy publicznej przy legalizacji samowoli budowlanej. Wszystkie podmioty, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to jest przed 11 lipca 2003 r., spełniały przesłanki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, powinny być traktowane według jednakowej miary w zakresie możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Sąd wskazał przy tym, iż bezspornym jest w niniejszej sprawie, że skarżący wybudowali budynek gospodarczy bez wymaganego pozwolenia na budowę. Budowa tego budynku została zakończona w latach 1995 – 1996. W tej sytuacji, jeżeli pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do 10 lipca 2003 r., obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności zbadać czy nie powinny mieć zastosowania przepisy ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 r. Dopiero ustalenie, że przepisy te nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie mogło skutkować -jak zaznaczył Sąd- zastosowaniem przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane w obecnym brzmieniu. W dniu 21 kwietnia 2009 r. wskazany wyrok Sądu stał się prawomocny.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], orzekając po raz kolejny w sprawie, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2009 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1583/08), decyzją z [...] września 2010 r. Nr [...] -na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U z 2003 r., Nr 207, poz. 2016) w zw. z art. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U Nr 80, poz. 718) i w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2006 r., P 27/5- nakazał A. i T. S. rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego wybudowanego na nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że rozpoznając niniejszą sprawę był związany wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 20 lutego 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1583/08 i podkreślił, iż Sąd podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że w omawianym przypadku ma miejsce samowola budowana polegająca na wybudowaniu nowego obiektu budowlanego, tj. budynku gospodarczo-garażowego. Powołując się na wskazany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego organ I instancji stwierdził, że z uwagi na fakt, iż budowa przedmiotowego obiektu została zakończona w latach 1995- 1996 r. oraz upłynął pięcioletni termin od zakończenia budowy do dnia 10 lipca 2003 r., w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 r. Organ wyjaśnił następnie, że zgodnie z obowiązującym wówczas art. 49 Prawa budowlanego nie można nakazać rozbiórki, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. I dalej, organ I instancji stwierdził, że aby można było zalegalizować obiekt budowlany na podstawie ww. przepisu, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: pięcioletni okres od zakończenia budowy musi upłynąć do 10 lipca 2003 r., a istnienie obiektu budowlanego nie może naruszać ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W niniejszej sprawie ostatnia przesłanka nie została spełniona, gdyż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący na działce, na której zlokalizowany jest sporny obiekt, zakazuje realizację wolnostojących budynków towarzyszących o funkcjach gospodarczych, technicznych, garażowych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli A. i T. S. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z [...]listopada 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] września 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powtórzył argumentację organu I instancji. Podkreślił na wstępie, iż decyzja ta została wydana na skutek prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2009 r. (uchylającego poprzednie decyzje organów obu instancji wydane w tej sprawie) i zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w uzasadnieniu tego wyroku oraz przepisami mającymi w tym przypadku zastosowanie. Organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem postępowania jest nakaz rozbiórki wykonanego samowolnie budynku gospodarczo-garażowego oraz, że roboty związane z przedmiotowym budynkiem zostały rozpoczęte w 1993 r. a zakończone w latach 1995-1996. Organ odwoławczy wskazał także, że w wyniku tych robót powstał nowy obiekt budowlany, a wykonane przy nim prace należy zaliczyć do prac składających się na pojęcie budowy. I dalej, organ odwoławczy podał za organem I instancji, iż w świetle przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie innych ustaw i ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2006 r., na gruncie niniejszej sprawy mają zastosowanie przepisy art. 48-49 ustawy - Prawo budowlane obowiązujące przed jej nowelizacją, tj. przed dniem 11 lipca 2003 r. W omawianej sprawie wszczęcie postępowania miało bowiem miejsce [...] stycznia 2003 r., a pięcioletni termin od zakończenia budowy przedmiotowego budynku upłynął do dnia 11 lipca 2003 r. Organ odwoławczy zauważył także, że aby można było zalegalizować obiekt budowlany na podstawie ww. stanu prawnego, muszą wystąpić łącznie dwie przesłanki, w tym: istnienie obiektu budowlanego nie może naruszać ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ II instancji wskazał, że z załączonego do akt sprawy zaświadczenia Urzędu Miasta [...]o przeznaczeniu terenu wg miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, iż zgodnie z ustaleniami obowiązującego Miejscowego Planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta, zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2003 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] etap III A część środkowa, działka o nr ewid [...] w obrębie [...] - teren o symbolu [...] (na której usytuowany jest przedmiotowy budynek gospodarczo-garażowy) położona jest na terenie, gdzie przeznaczeniem podstawowym jednostki terenowej jest las z dopuszczeniem zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, przy czym na terenie tym obowiązuje zakaz realizacji wolnostojących budynków towarzyszących o funkcjach gospodarczych, technicznych, garażowych; funkcje te należy realizować w formie pomieszczeń w budynkach mieszkalnych. Usytuowanie przedmiotowego obiektu budowlanego pozostaje zatem -jak zaznaczył organ- w sprzeczności z obowiązującymi aktualnie przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że oddanie obiektu do użytkowania na podstawie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed dniem 11 lipca 2003 r. nie jest możliwe, dlatego też organ nadzoru budowlanego był zobowiązany zastosować ostateczny środek, jakim jest orzeczenie rozbiórki.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2008 r. złożyli A. i T. S.

W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że podtrzymują, iż w latach 1993-1994 modernizowali i przebudowywali poprzednio istniejący budynek gospodarczo-garażowy. Budynek ten stał w tym miejscu przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2003 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...], etap IIIA (Dz. Urz. Wojew. Mazowieckiego Nr 190, poz. 4787). Ponadto skarżący wskazali, że są w trakcie podziału nieruchomości i że przedmiotowy budynek gospodarczo-garażowy znajduje się na nowo tworzonej działce, co nie będzie sprzeczne z istniejącym planem zagospodarowania przestrzennego miasta [...], który dopuszcza podział działek na nie mniejsze niż 1.500 m2. W konkluzji skarżący stwierdzili, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadami współżycia społecznego.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 18 kwietnia 2011 r., złożonym na rozprawie, pełnomocnik skarżących uzupełnił zarzuty skargi wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. z uwagi na niewyjaśnienie przez organ na podstawie jakich dowodów i na podstawie jakich dokumentów uznał za udowodnione fakty, które przyjął za podstawę wydania niniejszej decyzji. Wskazał przy tym, iż kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy dowody i dokumenty są niepełne i co ważniejsze nie są to dokumenty oryginalne. Następnie, pełnomocnik skarżących zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego i art. 7 k.p.a. z uwagi na to, iż organ nakazał rozbiórkę całego budynku, tymczasem w aktach znajduje się decyzja z [...] marca 2004 r., w której nakazano rozbiórkę jedynie części tego obiektu. Na koniec pełnomocnik skarżących zarzucił w sprawie brak podstaw do uznania, że sporny budynek nie jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wskazał w tym zakresie przede wszystkim na to, iż w aktach sprawy nie znajduje się wypis i wyrys z planu zagospodarowania przestrzennego, a zaświadczenie wydane przez Burmistrza Miasta [...] nie daje możliwości oceny, czy przedmiotowy budynek jest zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Badając zaskarżoną w sprawie decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2010 r. w ramach wskazanego kryterium Sąd uznał, iż orzeczenie to jest prawidłowe, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozważania nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji należy poprzedzić wskazaniem na to, iż rozpoznawana sprawa, dotycząca samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczo-garażowego na nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] na działce nr ewid. [...] w obrębie [...], była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lutego 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1583/08. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja PINB w [...] z [...] września 2010 r., wydane zostały właśnie na skutek wskazanego wyroku Sądu. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił bowiem z przyczyn procesowych poprzednie decyzje organów obu instancji zapadłe w niniejszej sprawie w przedmiocie nakazu rozbiórki ww. budynku gospodarczo-garażowego. Po uprawomocnieniu się wskazanego wyroku, co miało miejsce 21 kwietnia 2009 r., PINB w [...] obowiązany był zatem ponownie rozpatrzeć sprawę stosując się do wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku.

Okoliczność ta jest istotna dla oceny kontrolowanej obecnie przez Sąd decyzji, albowiem zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ponieważ ocena ta i wskazania, stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a., formułowane są w uzasadnieniu wyroku, zatem moc wiążącą ma nie tylko samo rozstrzygnięcie ale i uzasadnienie. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno samej wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią natomiast z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie administracyjne. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przy czym, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu ww. przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełni oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Dodać w tym miejscu również trzeba, iż bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego wyrażonego w orzeczeniu sądu i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 691/08, lex nr 574442).

W tej sprawie żadna ze wskazanych okoliczności nie zaistniała, co oznacza, że wyrok Sądu z 20 lutego 2009 r. jest wiążący tak dla organów orzekających jak i Sądu kontrolującego obecnie zaskarżoną decyzję [...]WINB.

W tym miejscu konieczne jest więc przypomnienie, iż w uzasadnieniu wyroku zapadłego w sprawie Sąd zarzucił organom naruszenie art. 7 i art. 77, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 48 Prawa budowlanego. Wskazał, że podstawą prawną kontrolowanej decyzji był art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie zostało wszczęte 20 stycznia 2003 r., a w tej dacie obowiązywała ustawa - Prawo budowlane w innym brzmieniu, zmienionym następnie ustawą z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie 11 lipca 2003 r. Sąd wskazał na brzmienie art. 48 i art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego sprzed ww. nowelizacji, a także na przepis przejściowy, tj. art. 7 ww. ustawy zmieniającej i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2006 r. w sprawie P 27/05, którym Trybunał stwierdził, że art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r., jest niezgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. W konsekwencji, Sąd zauważył, że jeżeli pięcioletni termin od zakończenia budowy przedmiotowego w sprawie budynku upłynął do 10 lipca 2003 r., obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności zbadać czy nie powinny mieć zastosowania przepisy ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 r. Dopiero ustalenie, że przepisy te nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie mogło skutkować -jak wskazał Sąd- zastosowaniem przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane w obecnym brzmieniu. Sąd wskazał także, że w przypadku ustalenia, że w okolicznościach niniejszej sprawy będą miały zastosowanie przepisy Prawa budowlanego w pierwotnym brzmieniu obowiązkiem organu będzie ustalenie, czy istnienie tego obiektu nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd zaznaczył przy tym, iż oceniając zaistnienie tej ostatniej przesłanki organ winien brać pod uwagę treść przepisów, które obowiązują w dacie dokonywania legalizacji, to jest wydawania decyzji w tym zakresie. Dostrzegając powyższe Sąd w omawianym wyroku wskazał jednocześnie, iż bezspornym jest, że skarżący wybudowali budynek gospodarczy bez wymaganego pozwolenia na budowę, a budowa tego budynku została zakończona w latach 1995 – 1996. Sąd stwierdził także, iż prawidłowe są ustalenia organów dotyczące zakresu samowoli budowlanej w sprawie. Sąd podzielił stanowisko organów co do tego, iż w wyniku wykonanych robót budowlanych powstał nowy obiekt budowlany, którego lokalizacja pokrywa się częściowo z lokalizacją poprzednich budynków. Faktycznie jest to jednak nowy obiekt, który powstał bez uzyskania wymaganego prawem budowlanym pozwolenia na budowę. Na koniec Sąd zwrócił uwagę na konieczność ponownego ustalenia kręgu osób posiadających przymiot strony w niniejszym postępowaniu.

Zatem, uchylając obie decyzje wydane w sprawie Sąd zakwestionował w istocie zastosowany stan prawny, przy czym nie przesądził tej kwestii, a jedynie wskazał na konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy mających wpływ na dokonanie ustaleń w tym zakresie, a więc na to w jakim brzmieniu art. 48-49 Prawa budowlanego winien być w tym przypadku stosowany. Przy czym Sąd omawianym wyrokiem przesądził, iż sprawa winna być prowadzona w oparciu o Prawo budowlane z 1994 r. oraz w trybie art. 48-49 tej ustawy, albowiem dotyczy zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej budynku gospodarczo-garażowego. Za bezsporne Sąd uznał bowiem te ustalenia poczynione w sprawie, które wskazują na samowolę budowlaną, jak również na jej zakres oraz datę zakończenia prac przy tej inwestycji.

W tej sytuacji, orzekając ponownie w sprawie i będąc związany ww. wyrokiem Sądu, organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego obowiązany był ponownie ustalić krąg stron postępowania, a następnie zbadać, czy w sprawie nie powinny mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 r. W świetle treści zapadłego w sprawie wyroku Sądu, będącego orzeczeniem prawomocnym, i wobec braku istotnej zmiany stanu faktycznego organ ten nie miał powodów ku temu, aby ponownie ustalać, czy w sprawie miała miejsce samowola budowlana, a jeśli tak – to w jakim zakresie i kiedy prace zostały zakończone. Okoliczności te zostały ustalone na wcześniejszym etapie postępowania, poddane zostały ocenie Sądu, a po wyroku Sądu nie zaistniały żadne powody uzasadniające ich zakwestionowanie i czyniące tym samym wyrok nieaktualnym.

Zatem, PINB w [...] w decyzji z [...] września 2010 r. wydanej w sprawie w I instancji słusznie wskazał na wyrok Sądu z 20 lutego 2009 r., okoliczności tym wyrokiem przesądzone i wytyczne z niego wynikającego. W świetle treści art. 170 i art. 153 p.p.s.a. prawidłowo organ ten zauważył, że sprawa dotyczy samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu nowego obiektu budowlanego, tj. budynku gospodarczo – garażowego, którego budowa została zakończona w latach 1995-1996. Prawidłowo też -kierując się wytycznymi Sądu- przyjął, że w sprawie zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 r. Organ uwzględnił przy tym fakt wszczęcia postępowania [...] stycznia 2003 r., wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2006 r. (sprawa P 27/05), a także upływ pięciu lat od zakończenia budowy spornego budynku do dnia 10 lipca 2003 r. Tym samym zasadnie organ I instancji wskazał na art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu z daty wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie, zgodnie z którym nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W konsekwencji zasadnie uznał, iż w sprawie nie ma możliwości legalizacji spornego obiektu, albowiem nie zostały spełnione łącznie dwie przesłanki wynikające z cytowanego przepisu. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący na działce ze sporną inwestycją zakazuje bowiem realizacji wolnostojących budynków towarzyszących o funkcjach gospodarczych, technicznych, garażowych. Ustalenia organu w tym zakresie znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. W aktach znajduje się m.in. pismo Burmistrza Miasta [...] z [...] czerwca 2006 r. znak: [...], dotyczące obowiązujących ustaleń planistycznych na działce nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...]. Pismo to odnosi się do środkowej części działki, na której usytuowany jest przedmiotowy obiekt i wskazuje wyraźnie na sprzeczność zrealizowanej zabudowy z planem.

Konkludując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja [...]WINB z [...] listopada 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB w [...] z [...] września 2010 r. nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego (przedmiotowego w sprawie), w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego w stanie prawnym obowiązującym do 10 lipca 2003 r., prawa nie narusza.

Oba te rozstrzygnięcia wydane zostały zgodnie z przepisami, w tym w szczególności art. 153 p.p.s.a. W obu instancjach organy orzekające miały bowiem na względzie wskazania zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Sądu z 20 lutego 2009 r. i tymi wskazaniami kierowały się ponownie rozpatrując sprawę i orzekając. Trzeba w tym miejscu dodać, iż przed wydaniem decyzji w I instancji, organ nadzoru budowlanego ustalił raz jeszcze krąg stron postępowania i jako strony postępowania potraktował (mając na względzie uwagi Sądu w tym zakresie), współwłaścicieli działki o nr ewid. [...], tj. bezpośrednio sąsiadującej z działką inwestycyjną. Przy czym w pierwszej kolejności organ słusznie ustalił charakter ww. działki, a następnie jej stan prawny, o czym świadczą akta administracyjne sprawy. Wskazać także trzeba, iż postępowanie po wyroku Sądu prowadzone było prawidłowo, tj. w zakresie wskazanym przez Sąd, a sprowadzającym się do ustalenia stanu prawnego, jaki winien mieć w tym przypadku zastosowanie. Organy orzekające uwzględniły wskazówki Sądu w tym zakresie, jak również wytyczne dotyczące oceny sprawy w kontekście przesłanek z art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 11 lipca 2003 r. W tym miejscu należy raz jeszcze zwrócić uwagę na to, iż w wyroku z 20 lutego 2009 r. Sąd wyraźnie wskazał, że oceniając, czy obiekt nie narusza zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy kierować się aktualnym prawem miejscowym, a nie z daty zakończenia realizacji inwestycji, czy jej rozpoczęcia. Taki też plan zagospodarowania przestrzennego, tj. obowiązujący w dacie orzekania przez organ w sprawie, został w tym przypadku (zgodnie z wyrokiem Sądu) uwzględniony.

Z tych też przyczyn Sąd skargi, uzupełnionej pismem procesowym z 18 kwietnia 2011 r., nie podzielił i nie podzielił zarzutów w niej podniesionych.

Sąd nie znalazł w szczególności żadnych powodów do zakwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie i postawienia organom zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. Dowodowy, na podstawie których poczyniono ustalenia w sprawie w kwestii samowoli budowlanej i jej zakresu oraz umiejscowienia w czasie, były kontrolowane przez Sąd orzekający 20 lutego 2009 r. Materiał ten, jak wynika z uzasadnienia wskazanego wyroku Sądu, nie został podważony, czy uznany za niewystarczający do poczynienia ustaleń w ww. zakresie. Ustalenia faktyczne w ww. części Sąd uznał za prawidłowe. Zgodził się bowiem z organami orzekającymi co do tego, iż sprawa dotyczy samowoli budowlanej polegającej na budowie nowego budynku gospodarczo-garażowego. Tym samym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie, będąc związany ww. prawomocnym orzeczeniem Sądu, zarzuty procesowe odnoszące się do materiału dowodowego sprawy uznał za bezpodstawne.

Za nieuzasadniony Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. W stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie przepis ten nie obowiązywał (został dodany ustawą zmieniającą z dnia 27 marca 2003 r.), nadto – dotyczy on samowoli zgłoszeniowej, która nie miała w sprawie miejsca. Co do rodzaju i zakresu samowoli budowlanej, zauważyć bowiem ponownie należy, iż ostatecznie wypowiedział się na ten temat Sąd w ww. wyroku z 20 lutego 2009 r., którym przesądził, iż budowa (a nie przebudowa, czy rozbudowa, modernizacja) spornego obiektu odbyła się bez pozwolenia na budowę (a nie zgłoszenia) i dotyczyła całego budynku (a nie tylko pewnych jego części). Jednocześnie jeszcze raz zaznaczyć trzeba, iż po tym wyroku Sądu okoliczności sprawy nie zmieniły się. Skarżący nie przedstawili -w toku postępowania prowadzonego ponowne po wyroku Sądu (w obu instancjach)- żadnych dowodów czyniących wcześniejsze ustalenia organów wadliwymi, a wyrok Sądu z 20 lutego 2009 r. -w zakresie przyjętych ustaleń faktycznych- nieaktualnym.

W ocenie Sądu, niezasadne okazały się również te zarzuty skargi, które wskazywały na brak podstaw do uznania, że sporny budynek nie jest zgodny z planem zagospodarowania przestrzennego. Ustalenia organów w tym zakresie nie są dowolne, wynikają z materiału dowodowego sprawy, który przez skarżących nie został w żaden sposób podważony. W aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie Burmistrza Miasta [...] z [...] stycznia 2004 r. wskazujące na niezgodność spornego obiektu z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego, do którego załączono wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz mapę geodezyjną, a także pismo Burmistrza Miasta [...] z [...] czerwca 2006 r. (powyżej już przywoływane), o treści jak w ww. zaświadczeniu. Dokumenty te mają moc dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., a więc korzystają z domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego pochodzą. To zaś oznacza, że mogły być obalone jedynie przez przeprowadzenie dowodu przeciwko ich treści. Oznacza to również, że organy orzekające nie mogły dowolnie ich odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, bowiem stanowiłoby to naruszenie prawa procesowego. W ocenie Sądu, powyższe dokumenty pochodzące od Burmistrza Miasta [...] stanowią wystarczający materiał dowodowy do dokonania oceny sprawy w świetle art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu mającym w tym przypadku zastosowanie. Jednocześnie Sąd zauważa, iż podnosząc zarzuty w tym zakresie skarżący nie wskazali na inne zapisy planu dotyczące ich nieruchomości ze sporną zabudową, niż te przedstawione w ww. zaświadczeniu z 15 stycznia 2004 r. i piśmie Burmistrza Miasta [...] z [...] czerwca 2006 r. Skarżący nie poczynili żadnych czynności, aby treść tych dokumentów w jakikolwiek sposób podważyć. Na marginesie należy dodać, iż z omawianego zaświadczenia oraz ww. pisma informującego wynika bezspornie, że na przedmiotowej w sprawie działce możliwa jest -zgodnie z planem obowiązującym- zabudowa. Dotyczy to jednak tylko budynków lub segmentów mieszkalnych. W sprawie występuje natomiast budynek gospodarczo-garażowy, a plan przewiduje zakaz realizacji tego typu obiektów. Warto też wskazać, iż w aktach sprawy znajduje się pismo Burmistrza Miasta [...] z [...] grudnia 2009 r. odnośnie zapisów planu dotyczących działki o nr ewid. [...], a więc sąsiadującej z nieruchomością ze sporną zabudową. Z dokumentu tego wynika, iż na przedmiotowym w sprawie terenie obowiązuje nadal ten sam plan zagospodarowania przestrzennego, tj. zatwierdzony uchwałą z dnia [...] maja 2003 r.

Z tych też przyczyn Sąd zarzutów skargi nie uwzględnił, a wydane w sprawie rozstrzygnięcia uznał za prawidłowe.

W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.