Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 68/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 2, art. 10 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie : Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : st. sekr. sądowy Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; II. przyznaje radcy prawnemu [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 ) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) oraz art. 4 ust.1 i 2 pkt 1, art. 5 ust. 2 i 3, art.6 ust.1 pkt 1 i ust.2 pkt 1, art. 12a i art.13 ust.1 pkt 1 i ust.2 pkt 1, art. 24 ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., nr 139 poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...]Nr [...]w sprawie przyznania M.W. świadczeń rodzinnych na dzieci: K.W., M.W. i J.W..

Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem z dnia 23 września 2013 r. M.W. wystąpiła o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tegoż zasiłku na dzieci : K.W., M.W. i J.W. - urodzone w dniu 23 maja 2010r..

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...]organ I instancji przyznał M.W. prawo do:

- zasiłku rodzinnego na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., na dzieci: K.W., M.W., J.W. w wysokości 77 zł miesięcznie na każde dziecko,

- dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, na okres od 1 listopada 2013 r. do 30 listopada 2013 r.,

na dzieci: K.W., M.W., J.W. w wysokości 60 zł za miesiąc na każde dziecko,

- dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej, na dziecko - J.W., na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., w wysokości 80 zł miesięcznie;

- dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014r. na dzieci : K.W., M.W., J.W. w wysokości 400 zł miesięcznie, liczba wypłat : 12.

Od tej decyzji strona pismem z dnia 4 listopada 2013 r. złożyła odwołanie, w którym podniosła, że nie zgadza się z decyzją w części dotyczącej przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, ponieważ w jej ocenie - do każdego z przyznanych zasiłków rodzinnych przysługuje dodatek o którym mowa w art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreśliła, że ustawa o oświadczeniach rodzinnych nie zawiera wskazania, iż dodatek podczas korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje tylko na jedno z dzieci, czyli jedynie w kwocie 400 zł miesięcznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliła zarzutów odwołującej się, stwierdzając w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń zakresie spełnienia przez stronę ustawowych przesłanek do przyznania świadczeń rodzinnych, tj.: zasiłku rodzinnego na dzieci: K.W., M.W., J.W., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, na dzieci: K.W., M.W., J.W. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej, na dziecko - J.W. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Kolegium wskazało, że na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym zaświadczeń Urzędu Skarbowego o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych za rok podatkowy 2012, dochód rodziny M.W. w roku 2012, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, wyniósł 658,41zł. Dochód ten wprawdzie przekroczył kryterium dochodowe, określone w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych o kwotę 35,41 zł, tym niemniej strona spełnia warunek do zastosowania wyjątku określonego w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ w poprzednim okresie zasiłkowym 2012/2013 przysługiwał stronie zasiłek rodzinny, a dochód rodziny nie przekroczył wówczas kryterium dochodowego. W konsekwencji tegoż Kolegium uznało, że M.W. przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego oraz w/w dodatków do zasiłku rodzinnego.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium przywołując przepis art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdziło, że z interpretacji powołanego przepisu wynika, że wysokość tego dodatku nie została uzależniona od liczby dzieci, nad którymi sprawowana jest opieka w okresie korzystania z urlopu wychowawczego ani od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu stanu ich zdrowia, ani też okresu pobierania zasiłku - w każdym wypadku kształtuje się na jednolitym poziomie 400 zł. Stąd matka opiekująca się więcej niż jednym dzieckiem otrzymuje tylko jeden dodatek. Brak jest zdaniem Kolegium podstaw prawnych do przyznania trzech dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad trojgiem dzieci w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Z przepisu art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika jedynie, że w sytuacji gdy osoba uprawniona do urlopu wychowawczego sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu to okres pobierania tego dodatku ulega wydłużeniu z 24 miesięcy do 36 miesięcy. Tak więc ustawodawca uznał, że przedłużenie okresu pobierania dodatku o 12 miesięcy jest jedynym skutkiem prawnym sprawowania przez osobę uprawnioną do urlopu wychowawczego opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu.

Kolegium zauważyło, że w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w okresie korzystania z urlopu wychowawczego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 2692/12 oddalającym skargę kasacyjną M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 149/12 w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 22 grudnia 2011 r. nr [...]w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych.

Nadto Kolegium podkreśliło, że treść art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie daje podstaw do stwierdzenia, iż dodatek do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego powinien być przyznany na każde dziecko urodzone podczas jednego porodu. Takie stanowisko zaprezentował również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 827/12.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez stronę w odwołaniu, że do każdego z przyznanych zasiłków rodzinnych przysługuje prawo do dodatku, Kolegium wyjaśniło, że związanie "dodatku wychowawczego" z zasiłkiem rodzinnym, przyznawanym na każde dziecko byłoby za daleko idące. Gdyby bowiem ustawodawca przewidział inne rozwiązanie, a więc przyznanie przedmiotowego dodatku w kwocie 400 zł na każde dziecko, wynikałoby to z przyjętej w tym zakresie regulacji prawnej i rozwiązanie takie zostało sformułowane w odniesieniu do dodatku z tytułu urodzenia więcej niż jednego dziecka w czasie jednego porodu (art. 9 ust. 1 i ust. 4 ustawy), tak jak uczynił to ustawodawca w przypadku dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 11 a ust. 1 i 3 ustawy), dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (art. 14 ust. 1 i 2 ustawy). Natomiast w zakresie dodatku z tytułu korzystania z urlopu wychowawczego ustawodawca takiej możliwości nie przewidział.

Zdaniem Kolegium przepis prawa określa w sposób jednoznaczny kwotę przysługującego świadczenia. Organy orzekające w sprawach świadczeń rodzinnych nie dysponują swobodą w zakresie ustalania wysokości tego dodatku, ale mają obowiązek stosować obowiązujące przepisy prawa. Ustawodawca nie przewidział takiego rozwiązania, które pozwoliłoby na przyznanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł na każde dziecko wychowywane przez osobę uprawnioną do jego otrzymania.

Odpowiadając na argumenty strony zawarte w odwołaniu, Kolegium stwierdziło, że funkcją "dodatku wychowawczego" nie jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka w związku z przebywaniem na urlopie wychowawczym. Istotą omawianego dodatku jest natomiast częściowe zrekompensowanie rodzicowi dziecka utraty wynagrodzenia związanej z korzystaniem z bezpłatnego urlopu wychowawczego. Zgodnie z art. 186 Kodeksu pracy niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu pracownikowi przysługuje jeden urlop wychowawczy i z tytułu przebywania na tym urlopie wychowawczym wypłacany jest przedmiotowy dodatek, a nie z tytułu urodzenia dziecka. Preferencją w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu jest możliwość pobierania w/w dodatku przez okres 36 miesięcy, a więc 12 miesięcy dłużej niż w przypadku urodzenia jednego dziecka podczas porodu. Dodatek z tytułu opieki przyznawany jest nie "na każde dziecko", ale w związku z przebywaniem na urlopie wychowawczym. Wysokość dodatku jest stała, niezależnie od liczby dzieci, które są pod opieką osoby uprawnionej do dodatku, w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, iż nie można zarzucić organowi I instancji nieprawidłowego zastosowania art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie jest bowiem możliwe przyznanie M.W. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie po 400 zł miesięcznie na każde dziecko pozostające pod Jej opieką. Organ, przyznając dodatek, tak jak tego żąda strona, tj. na każde dziecko w kwocie 400 zł, działałby wbrew przepisom prawa - w sposób rażący naruszył by przepis art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nadto Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z określonej w tym przepisie zasady praworządności wynika obowiązek działania organów administracji publicznej zgodnie z normami obowiązującego prawa. Do norm tych należą w szczególności normy prawa materialnego stosowane przez organ administracji publicznej, a także normy proceduralne. Organy administracji publicznej mogą czynić tylko to, do czego wyraźnie upoważnia je prawo i w trybie przewidzianym prawem.

W konsekwencji powyższych ustaleń, Kolegium orzekło jak wyżej.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M.W. zarzucając jej:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

a) art. 8 pkt. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez twierdzenie, iż urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości 400 zł na wszystkie dzieci, gdy tymczasem w/w ustawa nie zawiera takiego wskazania i nie wprowadza żadnego ograniczenia;

b) art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez pozbawienie dzieci skarżącej M. W. i K. W. środków, które im przysługują z mocy prawa.

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

c) art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:

• niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,

• załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej,

• nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej i nie podanie przyczyn, z powodu, których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności.

Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o przyznanie Jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córki Maję Wójcie, K.W. i J.W. w kwocie 400 zł na każde dziecko za okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca podkreśliła, że jest matką trojaczków - J.W., M. W. i K. W., urodzonych 23 maja 2010r. w Wałbrzychu i od 1 maja 2011 r. przebywa na urlopie wychowawczym, opiekując się dziećmi. Nie godząc się z argumentacją Kolegium, skarżąca podobnie jak w odwołaniu, stwierdziła, że przyznanie Jej jednego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego do trzech zasiłków rodzinnych prowadzi do nierównego traktowania rodzin wielodzietnych i pozbawia rodzinę skarżącej wsparcia do zaspokojenia podstawowych potrzeb.

Skarżąca zarzuciła, że uzasadnienie decyzji Kolegium nie spełnia wymogów art. 107 § 1 i 3 k.p.a., ponieważ jest lakoniczne i nie ustosunkowuje się do wszystkich zarzutów odwołania. W swoim uzasadnieniu Kolegium twierdzi jedynie, iż ustawodawca przewidział uprawnienie do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w sytuacji urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu, wydłużając okres pobierania tego dodatku. Dużym uproszczeniem jest takie twierdzenie, gdyż w sytuacji wychowywania większej ilości dzieci, ale urodzonych w różnych latach bądź w jednym roku, na każde z nich dodatek wychowawczy przysługuje przez okres 24 miesięcy. Więc gdyby skarżąca dzieci urodziła osobno, podczas trzech porodów, przysługiwałby Jej trzykrotnie urlop wychowawczy w wymiarze 24 miesięcy, natomiast w przypadku trójki dzieci, urodzonych podczas 1 porodu, przysługuje zaledwie jeden urlop wychowawczy, maksymalnie 36-miesięczny. Wobec powyższego argument Kolegium skarżąca uważa za wyjątkowo nietrafiony.

Nadto skarżąca podkreśliła, że skarżona decyzja jest dla Niej bardzo krzywdząca, gdyż rozumienie, iż dodatek do zasiłku rodzinnego przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu powoduje, że w Jej przypadku ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie spełnia - wbrew woli ustawodawcy - swej funkcji zaopatrzeniowej.

Zdaniem skarżącej, funkcją dodatku wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka w związku z przebywaniem na urlopie wychowawczym. Ustawa nie zawiera wskazania, że dodatek podczas korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje tylko na jedno z dzieci urodzone podczas jednego porodu. W związku z tym, że dodatki zostały związane z zasiłkiem rodzinnym (art.8 u.ś.r.) nie ulega wątpliwości, że mogą a wręcz powinny one być kumulowane.

Nadto skarżąca podkreśliła, że ustawodawca dokonał sprzężenia obu rodzaju świadczeń w taki sposób, że pobieranie zasiłku rodzinnego może następować wraz z pobieraniem dodatku lub dodatków do tego zasiłku, natomiast pobieranie dodatku lub dodatków do zasiłku może się odbywać wyłącznie równocześnie z pobieraniem zasiłku rodzinnego. Zasiłek rodzinny ma być samoistny, natomiast byt dowolnego dodatku do zasiłku rodzinnego jest bytem zależnym i pochodnym od bytu zasiłku rodzinnego (W.Maciejko op.cit. s. 204, nb.2; M.Lewandowicz-Machnikowska, M.Zagrosik. "Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków", PiZS 12/05/18).

Na potwierdzenie prezentowanego przez skarżącą stanowiska, powołała się orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008r., sygn. IV SA/Po 848/07, stwierdzając, że skarga jej zasługuje na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu, w piśmie z dnia 5 marca 2014r. podtrzymał zarzuty podniesione przez skarżącą w skardze, przedstawiając dodatkową argumentację. Równocześnie w piśmie tym pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie przez tut. Sąd postępowania, wskazując, że w dniu 17 lutego 2014 r. skarżąca otrzymała informację od Rzecznika Praw Obywatelskich, iż Prokurator Generalny wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie rozbieżności w orzecznictwie w sytuacji analogicznej jak ta, która ma miejsce w rozważanej sprawie. W tym zakresie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzone jest postępowanie, oznaczone sygnaturą akt I OPS 15/13.

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2014r., sygn.akt IV S.A./Wr 68/14 WSA we Wrocławiu odmówił zawieszenia postępowania, przyjmując, że wątpliwości prawne przedstawione przez Prokuratora Generalnego do rozstrzygnięcia w drodze uchwały, tj. czy w sytuacji urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu przysługuje jeden dodatek, o jakim mowa w art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, czy też dodatek taki przysługuje na każde dziecko, jest w stanie rozstrzygnąć samodzielnie. Tym bardziej, że Sąd z urzędu posiada informację, że w wyroku z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2692/12 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny w innej sprawie ze skargi M.W. zajął już stanowisko odnośnie wykładni kwestionowanych przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie, w ustosunkowaniu się do żądań zawartych w skardze, podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.

Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie zaś do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów, jak i mając na uwadze przepis art.269 § 1 p.p.s.a., Sąd skargę uwzględnił, przyjmując , ze w sprawie ma miejsce naruszenia przepisów o których jest mowa w art.145 § 1 pkt.1 lit.a p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca spełnia warunki uprawniające do przyznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do tych zasiłków na dzieci: K.W., M.W. i J.W., urodzone w dniu 23 maja 2010r. Spór dotyczy natomiast wysokości (ilości) przyznanego Skarżącej dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

I tak zdaniem skarżącej przedmiotowy dodatek przysługuje Jej na każde z w/w dzieci urodzonych podczas jednego porodu w dniu 23 maja 2010r., stąd kwestionuje decyzję Kolegium, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...], Nr [...]jedynie w części przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że organ I instancji przyznał skarżącej dodatek jedynie w kwocie 400 zł na troje dzieci – K.W., M.W. i J.W., urodzonych w dniu 23 maja 2010r., gdy skarżąca wnosiła o przyznanie tegoż dodatku na każde dziecko w kwocie po 400 zł.

Wskazać należy, materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz.1456 ze zm.), zwaną dalej: ustawą.

Niewątpliwe jest w sprawie, że w/w ustawa ustanawia ogólną zasadę prawa osób uprawnionych do otrzymania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy w przypadku, gdy podczas jednego porodu urodzi się więcej niż jedno dziecko, rodzicom (matce lub ojcu) przysługuje jeden dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, czy też dodatek ten przysługuje na każde z narodzonych dzieci.

Zważyć należy, że zgodnie z art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:

1) 24 miesięcy kalendarzowych;

2) 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;

3) 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Istotny jest przy tym również przepis art. 10 ust. 2 ustawy, który wprawdzie określa wysokość tego dodatku na kwotę 400 zł miesięcznie, lecz nie rozstrzyga, czy przyznaje się go w tej wysokości na każde dziecko.

Zważyć w tym miejscu należy, że z uwagi na fakt, iż w orzecznictwie nie było jednolitości w zakresie interpretacji cyt. wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 26 czerwca 2014r. w składzie siedmiu sędziów uchwałę oznaczoną sygn.akt I OPS 15/13 (LEX nr 1475308), o następującej treści:

" Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci."

Mając na uwadze powyższe, wskazać należy na istotne skutki związane z ogólną mocą wiążącą uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego.

I tak zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze, określającym tryb odstąpienia od stanowiska wyrażonego w takiej uchwale, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi najmniejszych wątpliwości pogląd, że z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Jest ona jednak wiążąca w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jeżeli natomiast sąd w toku rozpoznania sprawy nie podzieli stanowiska wyrażonego w uchwale składu powiększonego, może jedynie powstałe zagadnienie prawne przedstawić do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi poszerzonemu. Natomiast jeżeli skład sądzący w sprawie nie stwierdzi zasadności uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 p.p.s.a., to obowiązany jest respektować stanowisko wyrażone w uchwale składu poszerzonego Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że przesądzające znaczenie na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie miała opisana wyżej uchwała NSA z dnia 26 czerwca 2014r. sygn. akt I OPS 15/13.

Wprawdzie Sąd rozpoznający niniejszą sprawę mógł odstąpić od oceny prawnej wyrażonej w powołanej uchwale, lecz tylko poprzez wystąpienie z ponownym pytaniem (art. 269 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.). Nie znajdując jednak podstaw do takiego wystąpienia, tut. Sąd jest związany wyrażonym w opisanej wyżej uchwale poglądem prawnym, tym samym będąc nieuprawnionym do dokonywania, w zakresie odnoszącym się do przedmiotowej sprawy, ponownej własnej wykładni art. 10 ust.1 i 2 w związku z art.8 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Powyższe powoduje, że niezbędnym stało się odwołanie do treści uchwały NSA z dnia 26 czerwca 2014r. sygn. akt I OPS 15/13.

I tak w uzasadnieniu tejże uchwały NSA uznał, że konstrukcja przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego wyraźnie wskazuje, że przesłanką jego przyznania jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, którą jest matka lub ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie okresu, przez jaki dodatek przysługuje, który to okres jest zróżnicowany w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy, ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 ustawy. Zdaniem NSA, nie można więc z przepisu, który określa okresy pobierania dodatku, w tym okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy), wyprowadzać wniosku, że przepis ten ogranicza prawo do dodatku tylko do jednego dodatku przysługującego do zasiłku rodzinnego na jedno z dzieci, w sytuacji gdy każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu jest dzieckiem, na które przysługuje zasiłek rodzinny i które pozostaje pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, w okresie korzystania z tego urlopu. Nie sposób twierdzić, na podstawie art. 10 ustawy, że w takiej sytuacji należy wybrać jedno z dzieci, na które będzie przysługiwał ten dodatek do zasiłku rodzinnego na to dziecko. NSA nie przekonał argument, że wydłużenie okresu przysługiwania dodatku do 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli opieka jest sprawowana nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, oznacza, że dodatek przysługuje tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Jego zdaniem, rozumowaniu temu przeczy przede wszystkim to, że dodatek jest ściśle związany z zasiłkiem rodzinnym na określone dziecko, a wydłużenie okresu pobierania dodatku dotyczy wyłącznie określenia okresu pobierania dodatku, a nie przesłanek, od których zależy nabycie prawa do tego dodatku. Z tego względu nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że skoro ustawodawca wydłużył okres pobierania dodatku w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, to tym samym dodatek ten ma przysługiwać tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci.

NSA zwrócił też uwagę, że gdyby w art. 10 ust. 1 ustawy został pominięty punkt 2, nie byłoby żadnych wątpliwości co do tego, że dodatek ten przysługiwałby do zasiłku rodzinnego na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, jeżeli pozostawałyby pod faktyczną opieką osoby uprawnionej do urlopu wychowawczego, w okresie korzystania z tego urlopu.

NSA podniósł ponadto, że skoro ustawodawca, określając w art. 10 ust. 2 wysokość dodatku, nie zastrzegł, że osobie uprawnionej wypłaca się tylko jeden dodatek (analogicznie, jak to przewidywał art. 30a ust. 1 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych co do przysługiwania zasiłku wychowawczego), to takie zastrzeżenie nie może być wyprowadzane ani z poprzedzającej obecne unormowania regulacji dotyczącej zasiłków wychowawczych, ani z przepisów regulujących inne dodatki do zasiłku rodzinnego, skoro każdy dodatek regulowany jest autonomicznie, ani też z unormowania dotyczącego okresu pobierania dodatku, który w przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu przedłużony został do 36 miesięcy.

Zdaniem NSA to, że co do dodatku z tytułu urodzenia dziecka (art. 9 ust. 4) uregulowana została kwestia, iż w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu dodatek przysługuje na każde dziecko, oznacza tylko tyle, że kwestia ta została uregulowana wprost, co usuwa możliwość powstania wątpliwości interpretacyjnych. Nie stanowi to jednak podstawy do wnioskowania a contrario, że skoro takiego przepisu nie ma w art. 10 ustawy, to dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, w razie sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje tylko do zasiłku rodzinnego na jedno z tych dzieci. Z kolei, co do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka została uregulowana kwestia ograniczenia tego dodatku poprzez określenie maksymalnej kwoty dodatków (art. 11a ust. 3, 4 i 5 ustawy). Takie unormowanie wskazuje, że ograniczenie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego do dodatku do zasiłku rodzinnego na jedno z dzieci, wymagałoby podobnego uregulowania, którego nie ma w art. 10.

Odwołując się do wcześniej obowiązujących regulacji dotyczących zasiłku wychowawczego wypłacanego pracownikowi, który korzystał z urlopu wychowawczego NSA argumentował, że obecnie, w art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wskazano szczegółowego celu wypłacania dodatku, co wzmacnia argumentację, że wprowadzone w ustawie nowe, finansowane ze środków publicznych świadczenie służące wsparciu rodzin mających na utrzymaniu dzieci, które każdorazowo powiązane jest z zasiłkiem rodzinnym na dane dziecko, przysługuje odrębnie na każde z dzieci spełniających warunki określone w art. 10 ust. 1 ustawy.

Podkreślić przy tym należy, że zaprezentowane w powyższej uchwale stanowisko NSA jest istotne przede wszystkim z punktu widzenia cyt. wyżej przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przepisu art. 269 § 1 p.p.s.a.. Z przepisu tego bowiem wynika ogólna moc wiążąca uchwał NSA, a której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008r.I OSK 254/07, Lex nr 453451).

Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego we wskazanej uchwale z dnia 26 czerwca 2014r., sygn.akt I OPS 15/13, dopóty sądy administracyjne obowiązane są je respektować (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011r., I OSK 1817/10, LEX nr 1131489).

W konsekwencji powyższych rozważań, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przyjął za wadliwe rozstrzygnięcie organu przyznające Skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego jedynie w kwocie 400 zł, czyli faktycznie na jedno z dzieci urodzonych podczas porodu w dniu 23 maja 2010r.. W myśl zaś stanowiska wywiedzionego przez NSA w omawianej wyżej uchwale z dnia 26 czerwca 2014r., sygn.akt I OPS 15/13 - Skarżącej przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł. na każde z dzieci, czyli K.W., M.W. i J.W., a urodzonych w dniu 23 maja 2010r.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku.

Orzeczenie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest uwzględnić wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną.

H.B.7.10.2014 r.