Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 271/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 2a ust. 4 pkt 1, ust. 5b, ust. 5c, ust. 6.
journal: Dz.U. 2018 poz 1405
law: Usatwa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - tekst jedn.
article: art. 12; art. 35 § 1-3, art. 36 § 1; art. 64 § 2.
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 149 § 1, § 1a, art. 200, art. 205 § 2.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Barszcz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Borkowska Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.U., A.B., J.B. i E.B. na bezczynność Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyrażenie zgody na nabycie udziałów na nieruchomości rolnej 1. zobowiązuje Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa do rozpatrzenia wniosku A.U., A.B., J.B. i E.B.z 5 czerwca 2020 r. w sprawie o wyrażenie zgody na nabycie udziałów na nieruchomości rolnej - w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku, 3. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa solidarnie na rzecz strony skarżącej A.U., A.B., J.B. i E.B. kwotę 648 (sześćset czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. U., A. B.i, J. B. oraz E. S. (dalej: "skarżący") reprezentowani przez adwokata, wywiedli skargę na bezczynność Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej: "organ" lub "Dyrektor Generalny") w załatwieniu sprawy o wyrażenie zgody na zbycie udziałów w łącznej wysokości [...] (77,92%) we współwłasności nieruchomości rolnej o powierzchni całkowitej wynoszącej [...] ha, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], położonej w obrębie [...], gminie [...], powiecie [...], województwie [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] (znak: [...]).

Zaskarżonemu organowi skarżący zarzucili naruszenie:

1. art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 36 § 1 w zw. z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "k.p.a."), przez uchybienie ustawowym terminom załatwienia przedmiotowej sprawy administracyjnej, jak również uchybienie obowiązkowi zawiadomienia stron o niemożności załatwienia sprawy w terminie, przez co organ popadł w stan bezczynności trwający do chwili obecnej;

2. art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2a ust. 4 pkt 1) lit b. w zw. z art. 2a ust. 5b i ust. 5c ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1655 dalej: u.k.u.r.") przez bezpodstawne przyjęcie, iż wniosek skarżących z 5 czerwca 2020 r., złożony przez skarżących zawierał braki formalne uniemożliwiające nadanie sprawie biegu, a w szczególności, iż określony w art. 2a ust. 4 pkt 1) lit. b u.k.u.r. warunek uzyskania zgody na nabycie nieruchomości rolnej, tj. zobowiązanie się przez nabywcę do prowadzenia na niej działalności rolniczej, ma charakter formalny, nie zaś materialny.

W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o stwierdzenie, iż Dyrektor Generalny dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie oraz o zobowiązanie Dyrektora Generalnego do wydania w sprawie decyzji w terminie zakreślonym przez Sąd. Skarżący złożyli również wniosek o zasądzenie od Dyrektora Generalnego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż wnioskiem z [...] czerwca 2020 r. (doręczonym [...] czerwca 2020 r.) zwrócili się w trybie art. 2a ust. 4 pkt 1) w zw. z art. 2c pkt 2 u.k.u.r. do Dyrektora Generalnego o wyrażenie zgody na zbycie udziałów, w łącznej wysokości [...] (77,92%) we współwłasności nieruchomości rolnej o powierzchni całkowitej wynoszącej [...] ha, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], położonej w obrębie [...], gminie [...], powiecie [...], województwie [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Pismem z [...] czerwca 2020 r. Dyrektor Generalny wezwał skarżących do usunięcia braków formalnych wniosku, tj. złożenia oświadczenia, iż nabywca zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości oraz doręczenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od wydania decyzji administracyjnej. Pismem z [...] lipca 2020 r. skarżący A. B. odpowiedział na wezwanie organu wskazując, że załącznik nr 7 wniosku stanowi oświadczenie nabywcy o sposobie użytkowania nabywanej nieruchomości, przez jej podział i zabudowanie budynkami wielorodzinnymi. W oparciu o powyższe, pismem z [...] lipca 2020 r. Dyrektor Generalny poinformował skarżących o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. W ocenie organu nie zostały skutecznie uzupełnione braki formalne podania, ponieważ nie została spełniona przesłanka z art. 2a ust. 4 pkt 1) lit. b u.k.u.r., tj. nabywca nieruchomości rolnej nie zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości rolnej.

Zdaniem skarżących obowiązkiem Dyrektora Generalnego było załatwienie przedmiotowej sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca, zaś w przypadku sprawy szczególnie skompilowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Skarżącym, mimo upływu zakreślonego wyżej terminu, nie zostało jednak doręczone rozstrzygnięcie w sprawie. Co więcej, jak wskazali skarżący, organ uchybił obowiązkowi poinformowania ich o niemożliwości załatwienia sprawy w ustawowym terminie oraz przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. W opinii skarżących, popełnione uchybienia procesowe skutkowały popadnięciem organu w stan bezczynności. Uchylenie się organu od rozpoznania sprawy i wydania decyzji administracyjnej narusza także zasady ogólne postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę szybkości i prostoty postępowania, jak również zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.

Skarżący podnieśli również, że nie ma racji Dyrektor Generalny, iż wniosek z [...] czerwca 2020 r. zawierał braki formalne, które rzekomo nie zostały skutecznie uzupełnione przez skarżących w wyznaczonym terminie, a przez to wniosek należało pozostawić bez rozpoznania. W ocenie skarżących, dokładna analiza tegoż wniosku nie pozostawia wątpliwości, iż spełnia on wszystkie wymogi formalne, określone zarówno w art. 63 § 2 k.p.a., jak i art. 2a ust. 5b i ust. 5c u.k.u.r. Organ winien zatem załatwić sprawę w drodze decyzji administracyjnej, nie zaś wzywać skarżących do uzupełnienia braków formalnych, a następnie pozostawić wniosek bez rozpoznania, które to czynności nie znajdują oparcia w prawie. Jak podnoszą skarżący, przesłanka określona w art. 2a ust. 4 pkt 1) lit. b u.k.u.r. w postaci zobowiązania się nabywcy nieruchomości rolnej do prowadzenia na niej działalności rolniczej, wbrew stanowisku wyrażonemu przez Dyrektora Generalnego, ma charakter merytoryczny, nie zaś formalny. Prawidłowa wykładnia art. 2a ust. 4 pkt 1) lit. a-c u.k.u.r. prowadzi do wniosku, że wyrażenie zgody przez Dyrektora Generalnego na nabycie nieruchomości rolnej przez podmiot niebędący rolnikiem indywidualnym możliwe jest wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 2a ust. 4 pkt 1) lit. a-c u.k.u.r. Niespełnienie którejkolwiek z przesłanek upoważnienia Dyrektora Generalnego do wydania decyzji administracyjnej odmawiającej wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości rolnej. Z oświadczenia nabywcy nieruchomości rolnej, stanowiącej załącznik nr 7 wniosku z [...] czerwca 2020 r. wynika, że jego zamiarem jest dokonanie podziału nieruchomości rolnej i zabudowanie jej budynkami wielorodzinnymi. Skarżący zwrócili uwagę, że w świetle treści oświadczenia nabywcy nie sposób przyjąć, by zobowiązał się on do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości. Organ zatem, z uwagi na niespełnienie wszystkich przesłanek merytorycznych określonych w art. 2a ust. 4 pkt 1) lit. a-c u.k.u.r. winien wydać decyzję administracyjną odmawiającą skarżącym wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości rolnej. Mając powyższe na uwadze, skarżący stwierdzili, iż Dyrektor Generalny pozostaje w bezczynności w załatwieniu niniejszej sprawy, albowiem pozostawienie przez organ wniosku skarżących bez rozpoznania nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

W odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Dyrektor Generalny wskazał, iż uzupełnienie z [...] lipca 2020 r. nie zawierało wymaganego prawem zobowiązania nabywcy, a zatem prawidłowo pozostawił wniosek bez rozpatrzenia. Fakt braku złożenia odpowiedniego oświadczenia potwierdzają zresztą sami skarżący, którzy wskazują na treść dokumentu stanowiącego oświadczenie nr 7 do wniosku, z którego wynika, iż zamiarem nabywcy jest dokonanie podziału nieruchomości rolnej i zabudowanie jej budynkami wielorodzinnymi nie na prowadzeniu działalności rolniczej. Zdaniem organu takie oświadczenie nie odpowiada wymogom oświadczeni z art. 2a ust. 4 pkt 1) lit b u.k.u.r., zaś stwierdzenie braku wymaganej treści pisma nie stanowi podstawy wydania decyzji odmownej.

Pismem z [...] kwietnia 2021 r. strona skarżąca złożyła replikę na odpowiedz na skargę, wnosząc o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów – zapisu stenograficznego 127 posiedzenia senackiej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 maja 2019 r. na okoliczność zgłaszania przez legislatorów uwag o wątpliwości względem art. 2a ust. 5c pkt 4 u.k.u.r. oraz celu ustanowienia tego przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Natomiast zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Ponadto Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. uwzględnić wnioski dowodowe zawarte w piśmie z [...] kwietnia 2021 r.

Przechodząc do rozpoznania skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie bowiem do art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które – stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Co istotne, przepisy nie określają terminu w jakim można złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W niniejszej sprawie skarżący pismem z [...] listopada 2020 r. wnieśli do Dyrektora Generalnego ponaglenie w przedmiotowej sprawie, które zostało rozpatrzone przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] grudnia 2020 r., [...], wobec czego przyjąć należy, że formalne przesłanki do wniesienia skargi na bezczynność Dyrektora Generalnego zostały w niniejszej sprawie spełnione.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – pomimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności.

Odnosząc się do okoliczności sprawy zauważyć trzeba, że pismo informujące o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie podlega zaskarżeniu. Kontrola tej czynności materialno-technicznej, do czego zmierzają skarżący w niniejszej sprawie, następuje w ramach skargi na bezczynność organu administracji publicznej, tj. jak w rozpatrywanym przypadku – Dyrektora Generalnego. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, nieuzasadnione pozostawienie podania (wniosku) bez rozpoznania stanowi o nierozpoznaniu sprawy w terminie. Stronie, która zarzuca organowi administracji publicznej naruszenie prawa polegające na bezczynności wobec zaniechania wszczęcia jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje zatem – na zasadach ogólnych – skarga do sądu administracyjnego (zob. uchwała NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13, CBOSA).

Podkreślić zatem należy, że pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. nie w każdym przypadku oznacza zasadność skargi na nierozpatrzenie sprawy w przewidzianym terminie. Uzależnione jest to od tego, czy organ administracji publicznej rzeczywiście miał podstawy do powołania się na ten przepis. Zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie zgodnie wskazuje się, że wezwanie wystosowane w trybie art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma, wynikających ze ściśle określonych przepisów prawa regulujących te wymogi. W powyższym przepisie chodzi zatem o uzupełnienie braków formalnych podania, wynikających z braku w nim elementów wymaganych przepisami prawa. Organ administracji publicznej nie może wykorzystać trybu do merytorycznej oceny złożonego podania oraz jego załączników (por. m.in. wyroki NSA: z 23 stycznia 1996 r., II SA 1473/94 oraz z 26 września 2017 r., II OSK 1071/16 - CBOSA). Tylko wówczas, gdy przepis prawa ustanawia wprost określone wymogi co do składanego podania, organ może żądać ich spełnienia i uzupełnienia pisma (podania) o brakujące elementy.

Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że wystąpienie skarżących z ww. wnioskiem inicjującym postępowanie w przedmiocie udzielenia zgody na zbycie udziałów we współwłasności przedmiotowej nieruchomości znajduje podstawę prawną w art. 2a ust. 4 pkt 1) u.k.u.r.

Zgodnie z powyższym przepisem nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty lub w innych przypadkach niż wymienione w ust. 1 i 3, może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego, wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek zbywcy nieruchomości rolnej, jeżeli: a) wykaże, że nie było możliwości sprzedaży nieruchomości rolnej podmiotom, o których mowa w ust. 1, chyba że nabycie tej nieruchomości ma nastąpić na podstawie innej niż sprzedaż czynności prawnej; b) nabywca nieruchomości rolnej zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości rolnej; c) w wyniku nabycia nieruchomości rolnej nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych.

Dyrektor Generalny powołując się na art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2a ust. 4 pkt 1) u.k.u.r., wezwał w piśmie z [...] czerwca 2020 r. skarżących do złożenia oświadczenia, iż nabywca przedmiotowej nieruchomości w zakresie nabywanego udziału zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości oraz do doręczenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od decyzji - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z [...] lipca 2020 r. skarżący A. B. odpowiedział na wezwanie organu, podnosząc że załącznik nr 7 wniosku z [...] czerwca 2020 r. stanowi oświadczenie nabywcy, w treści którego nabywca oświadczył, że jego wolą jest dokonanie podziału nieruchomości i zabudowanie jej budynkami wielorodzinnymi. Dodał również, że z treści oświadczenia jednoznacznie wynika, że nabywca nie zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na przedmiotowej nieruchomości rolnej. Dołączył również dowód uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie decyzji administracyjnej.

Analizując powyższe, Sąd doszedł do przekonania, iż organ bezpodstawnie zastosował art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2a ust. 4 u.k.u.r. i pozostawił wniosek skarżących z [...] czerwca 2020 r. bez rozpoznania.

W myśl art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei § 3 cytowanego artykułu stanowi, że podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Art. 64 § 2 k.p.a. przewiduje możliwość pozostawienia podania bez rozpoznania, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań niż brak adresu wnoszącego ustalonych w przepisach prawa.

To jakie wymagania winien spełniać wniosek oparty o art. 2a ust. 4 pkt 1) u.k.u.r. reguluje ust. 5b i 5c ww. artykułu, w świetle których wniosek, o którym mowa w ust. 4, poza elementami podania określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego zawiera: 1) oznaczenie zbywcy i nabywcy nieruchomości rolnej z podaniem ich adresów zamieszkania albo siedziby oraz w przypadku osoby fizycznej - numer identyfikacyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) zbywcy i nabywcy nieruchomości rolnej, jeżeli został nadany, natomiast jeżeli osoba fizyczna nie posiada obywatelstwa polskiego - kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości; 2) oznaczenie zbywanej nieruchomości rolnej według ewidencji gruntów i budynków; 3) uzasadnienie wniosku zawierające w szczególności cel, dla którego nieruchomość rolna jest nabywana, oraz przewidywany sposób jej wykorzystania. (ust. 5b). Do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się również: 1) wypis z ewidencji gruntów i budynków dla zbywanej nieruchomości rolnej; 2) odpis księgi wieczystej lub zaświadczenie wydane na podstawie zbioru dokumentów prowadzonego dla zbywanej nieruchomości rolnej, lub informację o numerze księgi wieczystej dostępnej w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych; 3) zaświadczenie o przeznaczeniu zbywanej nieruchomości rolnej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego; 4) dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania zgody, o której mowa w ust. 4; 5) oświadczenie zbywcy nieruchomości rolnej o zamiarze zbycia nieruchomości rolnej na rzecz wnioskodawcy, o którym mowa w ust. 4 pkt 2-5; 6) oświadczenie zbywcy nieruchomości rolnej, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, o: a) braku możliwości sprzedaży nieruchomości rolnej na rzecz rolnika indywidualnego, b) ustalonej z nabywcą nieruchomości rolnej cenie sprzedaży nieruchomości rolnej (ust. 5c).

Oznacza to, że katalog wymagań, jakie winien spełniać wniosek na podstawie art. 2a ust. 4 pkt 1) u.k.u.r. został szczegółowo określony w ust. 5b i 5c przywołanego przepisu. Jednak warto podkreślić, że wymagania te mają charakter wyłącznie formalnoprawny, innymi słowy tylko w sytuacji, gdy wniosek nie zawiera któregoś z wymienionych w tych przepisach elementów organ uprawniony jest do wezwania wnioskodawcy do usunięcia określonego braku formalnego, a w razie niezastosowania się do wezwania i nieusunięcia braku w terminie siedmiu dni – do pozostawienia podania (wniosku) bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W rezultacie, wspomniane przepisy, tj. art. 2a ust. 5b i 5c u.k.u.r. należy traktować jako przesłanki umożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku na podstawie art. 2a ust. 4 u.k.u.r. po skutecznym wszczęciu postępowania. Przyjęcie poglądu odmiennego oznaczałoby, że właściwy organ już na etapie badania warunków formalnych wniosku uprawniony byłby do jego merytorycznej oceny i jego załączników, co jest niedopuszczalne, a czego dopuścił się Dyrektor Generalny w niniejszym postępowaniu.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący dołączyli do swojego wniosku oświadczenie nabywcy z [...] czerwca 2020 r., które stanowi oświadczenie woli o sposobie dalszego użytkowania nabywanej nieruchomości rolnej, czym spełnili przesłankę z art. 2a ust. 5c pkt 4) u.k.u.r. Oznacza to, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadniał wystosowania wezwania do skarżących w zakresie przedłożenia oświadczenia nabywcy o planowanym sposobie użytkowania nabywanej nieruchomości. Zdaniem Sądu, takie działalnie stanowi niepotrzebne przedłużanie postępowania, a zatem stanowi naruszenie wyrażonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania.

Nadto, z samej treści zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z [...] lipca 2020 r. wynika, że bezpośrednią przesłanką przemawiającą za dokonaniem tej czynności materialno-technicznej jest fakt, iż nabywca chce nabyć nieruchomość w celach podziału i zabudowania nieruchomości budynkami wielorodzinnymi, co organ uznał za niespełnienie przez wnioskodawców przesłanki z art. 2a ust. 4 pkt 1) lit. b u.k.u.r. Takie działanie nie znajduje oparcia w przepisach prawa, albowiem oznacza to że, Dyrektor Generalny analizując już samą treść złożonego oświadczenia poddał je ocenie merytorycznej na etapie badania warunków formalnych wniosku. Takie działanie organu, niewątpliwie stanowi podstawę do uwzględnienia niniejszej skargi na bezczynność, ponieważ Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje wyrażony w orzecznictwie pogląd, że stosowanie przez organ administracyjny art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników. Powołanie się przez organ administracyjny na treść art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma i nie dotyczy okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2019 r., I GSK 1124/19, CBOSA).

W tym kontekście należy wskazać, że to art. 2a ust. 4 pkt 1) u.k.u.r. zawiera katalog przesłanek pozytywnych i negatywnych, które winna spełnić strona chcąc uzyskać korzystną dla siebie decyzję. Wykładnia językowa tego przepisu expressis verbis stanowi, iż Dyrektor Generalny wyrazi zgodę w drodze na nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty na wniosek zbywcy, jeśli zostaną spełnione trzy przesłanki określone w art. 2a ust. 4 pkt 1) ppkt a-c. Z tego przepisu a contrario wynika, iż Dyrektor Generalny może również takiej zgody nie wydać, gdy nie zostaną spełnione łącznie przesłanki z art. 2a ust. 4 pkt 1) u.k.u.r. Wówczas merytorycznym rozstrzygnięciem organu będzie decyzja negatywna, czyli odmowa wyrażenia zgody na zbycie danej nieruchomości rolnej. Wprost o takiej możliwości mówi również przepis art. 2a ust. 6 u.k.u.r., w świetle którego w przypadku niewyrażenia zgody, o której mowa w ust. 4, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, na pisemne żądanie zbywcy nieruchomości rolnej złożone w terminie miesiąca od dnia, w którym decyzja o niewyrażeniu zgody stała się ostateczna, jest obowiązany do zakupu nieruchomości rolnej za zapłatą ceny odpowiadającej jej wartości rynkowej określonej przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przy zastosowaniu sposobów określenia wartości nieruchomości przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.

Powyższe skłoniło Sąd do uznania, że organ pozostawał w bezczynności, albowiem czynność materialno-techniczna, jaką jest pozostawienie wniosku bez rozpoznania, nie może służyć merytorycznemu załatwieniu wniosku skarżących. Natomiast, zgodnie z art. 149 § 1 a p.p.s.a. w przypadku stwierdzenia, iż organ dopuścił się bezczynności, obowiązkiem sądu jest stwierdzenie, czy bezczynności miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena działania organu prowadzi do wniosku, iż bezczynność w niniejszej sprawie nie miała charakteru rażącego, bowiem była wynikiem błędnej interpretacji przepisów prawa, w szczególności niewłaściwego zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2a ust. 4 pkt 1) u.k.u.r.

Uznanie, iż Dyrektor Generalny pozostawał w bezczynności spowodowało konieczność zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżących w terminie 1 miesiąc od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w ten sposób, że zasądzono na rzecz skarżącej kwotę 648 zł, na którą składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, kwota 68 zł stanowiąca równowartość opłaty skarbowej od pełnomocnictw udzielonych przez skarżących.