Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 196/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi V. Spółka z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego oraz kwoty podatku podlegającego wpłacie w podatku od towarów i usług za czerwiec 2006 r. postanawia - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł, - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie


UZASADNIENIE

V. Spółka z o.o. z siedzibą w W. - zwana dalej "Spółką", w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wniosła na formularzu PPPr, o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Spółka wskazała, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku poinformowała o tym, że: - działa od 1992 r.; - została "zniszczona nielegalną kontrolą UKS"; - od 1 września 2009 r. Spółka nie prowadzi działalności i nie zatrudnia pracowników; - Spółka nie posiada majątku ani środków trwałych. Spółka określiła wysokość kapitału zakładowego na kwotę 50.000 zł, a stratę na kwotę – 46.000 zł. Do formularza PPPr Spółka załączyła "aktualny wykaz majątku" - z którego wynika fakt posiadania gotówki w wysokości 4.000 zł – bilans na dzień 31 grudnia 2009 r. oraz rachunek zysków i strat za okres 1 styczeń 2009 r. – 31 grudnia 2009 r.

Referendarz sądowy, pismem z 24 lutego 2010 r., wezwał Spółkę o nadesłanie dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej spółki. Wezwanie dotyczyło, między innymi, odpisów faktur VAT za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności, odpisów wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz – oddzielnie – za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, dokładnego wskazania dokonanych spłat należności i zobowiązań (data, wysokość, sposób płatności, bank za pośrednictwem którego nastąpiło rozliczenie, względnie zestawienie kserokopii przekazów lub pokwitowań).

W odpowiedzi Spółka przedstawiła zbiorcze zestawienie transakcji w latach 2008 – 2009. Poinformowała, że za ostatnie 6 miesięcy nie wystawiała ani też nie przyjmowała żadnych faktur VAT z powodu zawieszenia wszelkiej działalności gospodarczej (wpis do KRS - rubryka 8). Wyjaśniła, że nie ponosi żadnych kosztów obsługi księgowej i prawnej. Ponadto płatnikiem kosztów wynajęcia skrzynki adresowej i korespondencji ponosi osoba prywatna – poprzedni udziałowiec Spółki. Wskazała, że nie posiada i nie posiadała rachunku bankowego w ostatnich 6 miesiącach. Nie posiada również żadnych nieruchomości.

Jednocześnie na dzień 4 marca 2010 r. Spółka wskazała, że dysponuje kwotą gotówki 3.000 zł. W załączeniu do pisma z 4 marca 2010 r. dołączyła zeznanie CIT-8 za 2008 r. i 2009 r., bilans na dzień 31 grudnia 2008 r., rachunek zysków i strat sporządzony za 2008 r.

Postanowieniem z 17 marca 2010 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawo pomocy w jakimkolwiek zakresie.

Od powyższego postanowienia Spółka wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniosła między innymi, że nie posiada żadnych dokumentów, wyciągów bankowych, faktur itp., gdyż zostały bezprawnie zabrane przez Urząd Kontroli Skarbowej w K.. Ponadto wyjaśniła, że przedstawione wykazy miały charakter przybliżony. Podniosła, że nie posiada środków finansowych ani majątku trwałego. Stwierdziła, że nie jest traktowana na równi ze swoim przeciwnikiem procesowym przez Sąd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) – dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego, tj. postanowienia z 17 marca 2010 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Sam fakt istnienia instytucji prawa pomocy nie przesądza o konieczności jej udzielenia. Ustawodawca określił przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest zastosowanie prawa pomocy w określonym zakresie.

Osobie prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zasadą jest bowiem, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa. Zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8).

Rozpoznanie wniesionej przez Skarżącą skargi zależy od uiszczenia wpisu w kwocie 1.666 zł.

W ocenie Sądu przyznanie Spółce prawa pomocy w całości, tj. w żądanym zakresie nie jest zasadne. Byłaby ona w stanie uiścić powyższy wpis. Spółka dysponuje bowiem gotówką, aczkolwiek istotnie jest to jedynie kwota 3.000 zł. Nie prowadzi jednak żadnej działalności gospodarczej i nie ponosi związanych z tym kosztów. Jak przyznała, koszty korespondencji i utrzymania skrzynki pocztowej ponosi inny podmiot. Spółka nie twierdziła przy tym, aby ponosiła jakieś inne wydatki.

Sąd uznał zatem za spełniony warunek przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym. Posiadane przez nią środki nie są dostateczne do poniesienia pełnych kosztów postępowania.

Spółka wnosiła o przyznanie jej adwokata. Zdaniem Sądu brak jest podstaw, aby wniosek ten uwzględnić.

Sąd stwierdza, że Spółka nie wykazała, iż podjęła starania zmierzające do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie i starania te zakończyły się niepowodzeniem z powodu braku możliwości spełnienia jego żądań finansowych.

Sąd, odmawiając ustanowienia adwokata z urzędu, za zasadne uznał poinformowanie Spółki o specyfice postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażającej się w obowiązku Sądu udzielania stronom występującym bez profesjonalnego pełnomocnika wskazówek co do czynności procesowych, a także uprzedzania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Ponadto Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnienia również okoliczności, wprawdzie nie wskazanych w skardze jako zarzut, ale mających wpływ na tę ocenę (por. art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Jakkolwiek istnienie powyższych gwarancji procesowych nie może przesądzać o rozstrzygnięciu w zakresie prawa pomocy, którego udzielenie oparte jest na innych przesłankach, jednakże zdaniem Sądu informacja o tych gwarancjach może mieć dla strony znaczenie.

Wyjaśnić również należy, że o wysokości wpisu sądowego w danej sprawie decyduje nie żądanie strony skarżącej, np. stwierdzenia nieważności decyzji, a przedmiot sprawy, czyli inaczej przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Wydana w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Izby Skarbowej dotyczyła określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a podjęta została po rozpatrzeniu odwołania Spółki. Postępowanie w tej sprawie było tzw. postępowaniem zwykłym, od którego odróżnić należy postępowania w trybach nadzwyczajnych (stwierdzenie nieważności decyzji, wznowienie postępowania).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.