Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 5/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2022 poz 916
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi T. M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń.

Decyzją z [...] lipca 2022r. Burmistrz Miasta A. po rozpoznaniu po raz trzeci sprawy wycięcia z działki o numerze [...] w A. (stanowiącej własność J. C.) rosnących w zwarciu krzewów lilaka pospolitego, orzekł o wymierzeniu skarżącej T. M. P., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą T. w S., kary pieniężnej w wysokości 19 635 złotych za usunięcie krzewu gatunku lilak pospolity bez zgody posiadacza nieruchomości. W podstawie prawnej decyzji w warstwie materialnoprawnej organ powołał się na przepisy art. 88, 89 ust. 1 w związku z art. 84 ust. 1 i 85 ust. 3 i 6 ustawy z 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody oraz Rozporządzenie Ministra Środowiska z 3 lipca 2017r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na następujące ustalenia. Właścicielką działki nr [...] jest J. C. W okresie od [...] grudnia do [...] grudnia 2019r. z działki tej został usunięty żywopłot z krzaków bzu. Fizycznie dokonał tego Ł. Adrian B., za co został ukarany wyrokiem Sądu Rejonowego w Augustowe z 19 czerwca 2020r. w sprawie o sygn. II W 61/20 po uznaniu go winnym popełnienia wykroczenia. Sprawca wykroczenia działał na zlecenie firmy T. w S. należącej do T. M. P., której to firmy był pracownikiem. Firma T. realizowała zlecenie P. S.A. na wykonanie prac ziemnych na nieruchomości sąsiadującej z działką nr [...] tj. działce o numerze [...], związane z układaniem kabla energetycznego SN 15 kV. Wykonawca robót ziemnych nie występował o zezwolenie na usunięcie krzewu. Na podstawie ekspertyzy dendrologicznej sporządzonej przez architekta krajobrazu mgr. inż. K. Ł., organ ustalił, że krzewy lilaka pospolitego, dorodnego, zdrowego i rosnącego w zwarciu, zostały usunięte z powierzchni 196,35 metrów kwadratowych. W toku postępowania organ I instancji odebrał wyjaśnienia od T. M. P. prowadzącej firmę T., będącą wykonawcą prac ziemnych i od M. K. – inżyniera budowy nadzorującego prace ziemne. Podjął tez próbę wezwania do osobistego stawiennictwa w urzędzie Ł. A. B. celem złożenia zeznań ale awizowane wezwanie wysłane na adres zameldowania ww. osoby nie zostało podjęte w terminie. Organ na potrzeby postępowania pozyskał decyzję Nr [...] Starosty Powiatowego w A. o udzieleniu na rzecz P. S.A pozwolenia na budowę linii elektroenergetycznej kablowej SN 15 kV, kopię decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego wydanej na rzecz PGE Dystrybucja obejmującej - między innymi – budowę linii elektroenergetycznej kablowej SN 15 kV na działce [...], która potwierdzała brak objęcia granicami terenu inwestycji obszaru działki [...]oraz kopię decyzji o udzieleniu na wniosek firmy T. w S. zezwolenia na tymczasowe zajęcie działki numer [...] będącej własnością Miasta A. a stanowiącej drogę wewnętrzną. Organ odebrał wyjaśnienia od P.S.A. co do zakresu robot ziemnych zleconych firmie T. W toku uzupełniającego postępowania dowodowego organ poczynił ustalenie, że bezpośredni sprawca wycięcia krzewu Ł. A. B. był pracownikiem firmy T. Sp. z o.o., która była podwykonawcą prac ziemnych zleconych przez P.S.A. firmie T. w S. Nie udało się organowi pozyskać dokumentacji związanej ze zleceniem robót ziemnych dla podwykonawcy.

Przy takich ustaleniach organ przyjął, że doszło do samowolnego usunięcia z działki o numerze [...] krzewu lilaka pospolitego, co w świetle przepisów ustawy o ochronie przyrody podlega karze. Organ przytoczył brzmienie przepisów tej ustawy wskazanych w materialnoprawnej podstawie decyzji. Usunięcia krzewów dokonał podmiot trzeci – wykonawca robót ziemnych na działce o numerze [...], działający bez zgody posiadacza nieruchomości o numerze [...], na której krzewy rosły. Posiadacz nieruchomości [...] J. C. nie występowała o zezwolenie na wycięcie krzewów ani nie zezwoliła wykonawcy robót ziemnych na sąsiedniej działce na usunięcie krzewów. Doszło zatem, jak przyjął organ, do deliktu administracyjnego, jakim jest usunięcie krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości, objętego przepisem art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Organ podkreślił, że zakres prac ziemnych na sąsiedniej działce o numerze [...] nie wymagał - w świetle wyjaśnień wykonawcy z [...] września 2021r. - usunięcia krzewów bzu a jedynie przycięcia gałęzi krzewów, by umożliwić wykopanie rowu pod kabel energetyczny, przy czym te wyjaśnienia różnią się od wyjaśnień wcześniejszych wykonawcy zawartych w piśmie z [...] kwietnia 2020r., którego treść wskazuje, że wykonawca przewidywał konieczność usunięcia krzewów ale nie dopełnił obowiązków związanych z uzyskaniem zgody na powyższe.

Organ przyjął, że wykonawca robót ziemnych firma T. została prawidłowo wprowadzona w teren robot budowlanych a obszar robót ziemnych został prawidłowo zakreślony w załącznikach do umowy zlecenia. Nadto przyjął, że Ł. A. B., któremu w prawomocnie zakończonym postępowaniu wykroczeniowym przypisano winę za usunięcie krzewów, chociaż formalnie był pracownikiem podwykonawcy - firmy T. Sp. z o.o., to działał na polecenie wykonawcy robót ziemnych. Organ powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu o sygn. II SA/Wr 36/21 podkreślając, że za dobór osób, przy pomocy których wykonywane są roboty budowlane, odpowiada wykonawca. Organ wskazał na powiązania osobowe obu firm tj. T. w S. oraz PHU "T." Sp. z o.o. w P. (T. M. P. prowadzi firmę T. w S. i jest wspólnikiem oraz członkiem zarządu PHU "T." Sp. z o.o. w P.).

W ocenie organu zaistniał związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem skarżącej polegającym na zleceniu wykonania prac ziemnych, przy których doszło do wycinki krzewów a popełnieniem deliktu administracyjnego w postaci wycięcia krzewów. Organ dodał, że na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody nie ma znaczenia okoliczność, czy strona, na którą nakładana jest kara, była osobistym sprawcą deliktu, czy posłużyła się osobą pracownika, ani to, że nie było zamiaru usuwania krzewów z działki sąsiedniej (nieobjętych zleceniem ich usunięcia) bowiem usunięcie drzew lub krzewów w rozumieniu przepisu art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, nie musi być działaniem zamierzonym.

Organ stwierdził, że usunięte krzewy lilaka pospolitego nie służyły funkcji ozdobnej a ochronie upraw. Wskazał też, że decyzja o wymierzeniu kary za usunięcie drzew i krzewów jest decyzją związaną i nie mają do niej zastosowania przepisy działu IVa K.p.a. Stwierdził, że wysokość kary za usunięcie krzewu ustala się jako dwukrotność iloczynu liczby metrów kwadratowych powierzchni gruntu pokrytej usuwanymi krzewami i ustawowej stawki opłaty. W tym przypadku będzie to dwukrotność iloczynu powierzchni 196,35 metrów kwadratowych i stawki opłaty 50 złotych za 1 metr kwadratowy.

Odwołanie T. M. P. od tej decyzji nie zostało uwzględnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] listopada 2022r. po rozpoznaniu odwołania orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji przytoczył ustalenia organu I instancji i opisał prawną ocenę stanu faktycznego zaprezentowaną przez ten organ. Przytoczył w całości obszernie zarzuty odwołania oraz opisał uzasadnienie odwołania. Oceniając sprawę we własnym zakresie, organ II instancji przytoczył brzmienie art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 88 ust. 2 tej ustawy. Stwierdził, że organ nie dysponuje swobodą przy nakładaniu kary za nielegalną wycinkę drzew lub krzewów, gdyż może obciążyć karą jedynie któryś z podmiotów wymienionych w art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Wybór zaś właściwego podmiotu uzależniony jest od rodzaju deliktu, będącego jednym z wymienionych w art. 88 ust. 1 ustawy.

W niniejszym przypadku, jak stwierdziło Kolegium, mamy do czynienia z czynem wskazanym w art. 88 ust. 1 pkt 2, tj. z usunięciem krzewu bez zgody posiadacza. Wbrew stanowisku prezentowanemu w odwołaniu Burmistrz nie wymierzył przedmiotowej kary za usunięcie krzewów bez zezwolenia, a za usunięcie tychże roślin bez zgody posiadacza, co jasno zostało wyartykułowane w skarżonej decyzji. Niesporną kwestią jest fakt, że nieruchomość na której dokonano zniszczenia roślin, tj. działka nr [...] stanowi własność J. C. i znajdowała się w jej wyłącznym posiadaniu. Ani odwołująca się, ani podmiot wykonujący prace na jej zlecenie, nie byli podmiotami uprawnionymi do uzyskania zezwolenia na usunięcie krzewów z działki nr [...], albowiem działka ta nie znajdowała się chwili popełnienia deliktu w ich posiadaniu. Kolegium przypomniało, że stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy ochronie przyrody, o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów może wystąpić posiadacz nieruchomości ewentualnie właściciel urządzeń tzw. przesyłowych, jeśli rośliny zagrażają bezpieczeństwu funkcjonowania tych urządzeń. Opisane w uzasadnieniu organu I instancji okoliczności popełnienia czynu, wynikające z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, również są niekwestionowane przez stronę. Dokonanie wycinki nastąpiło przez osobę wykonującą roboty ziemne w toku prowadzenia prac budowlanych w ramach inwestycji polegającej na budowie i rozbiórce sieci elektroenergetycznej na odcinku A. – G., której wykonawstwo zostało zlecone T. M. P. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą T. T. M. P. z siedzibą w S., przez P. S.A. na podstawie umowy Nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Nie zdejmuje z odwołującej się, odpowiedzialności - w świetle art. 88 ust 1 pkt 2 u.o.p. - okoliczność faktycznego sprawstwa tegoż czynu przez Ł. A. B., który został skazany za ten czyn w postępowaniu karnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Augustowie II Wydział Kamy z dnia 19 czerwca 2020 r. sygn. akt II W 61/20, jak też ujawniona w toku postępowania i podnoszona w odwołaniu okoliczność, że nie był on pracownikiem strony, a innego podmiotu – PUH T. Spółka z o.o. z siedzibą w P. Odwołująca w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. stwierdziła, że Spółka ta wykonywała na jej rzecz prace budowlane, czyli należy przyjąć, że była tzw. podwykonawcą w ramach przyjętego od P. zlecenia. Niemniej jednak to T. M. P. była generalnym wykonawcą robót i to ona była odpowiedzialna za działania osób wykonujących zadanie inwestycyjne. Ta strona odpowiedzialna była za całościową organizację prac budowlanych, niezależnie od tego czy przy wykonywaniu tych prac posługiwała się własnymi pracownikami, czy też podwykonawcami. Ł. A. B. dopuścił się czynu, za który wymierzana jest przedmiotowa kara administracyjna nie w ramach swoich prywatnych działań, a wykonując prace na rzecz odwołującej się, nawet jeśli wykonał je samowolnie, bez uzgodnienia z przełożonymi. Bezsprzecznie więc zachodzi tu związek przyczynowy pomiędzy działaniem wykonawcy a powstałą szkodą w środowisku. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że za dobór osób, przy pomocy których wykonywane są roboty budowlane, odpowiada podmiot, który podjął się wykonania prac i to na nim ciąży powinność zorganizowania pracy w odpowiedni sposób, zapewnienie przepływu informacji pomiędzy pracownikami czy podwykonawcami. Dlatego ewentualne zaniedbania w tym zakresie, takie jak w niniejszym przypadku, polegające na wyjściu poza teren inwestycji i wykarczowaniu rosnących tam krzewów, obciążają stronę jako podmiot, który zobowiązał się wobec inwestora do wykonania prac i odpowiedniego nadzoru nad ich przebiegiem. Kolegium nadmieniło też, że z wyjaśnień złożonych przez stronę w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. wynika, że w istocie Ł. A. B.wskazywany był jako pracownik przedsiębiorstwa T. M. P. – T., mimo iż według złożonej do akt kopii umowy o pracę, był on formalnie pracownikiem innej firmy - Spółki T. Z kolei z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy karnej, pozyskanych przez organ odwoławczy z Sądu Rejonowego w Augustowie, wynika, iż pracownik firmy T., będący inżynierem budowy, znał sytuację na gruncie i wiedział, że na granicy działek nr [...] i [...]rosły krzaki bzu, które jak wyjaśnił w trakcie przesłuchania, trzeba było przyyciąć, żeby położyć kabel przed przystąpieniem do robót (protokół przesłuchania świadka z [...] stycznia 2020 r.). Natomiast operator koparki Ł. A. B. usunął te krzaki podczas wykonywania robót, które polegały na położeniu kabla elektroenergetycznego na działce sąsiadującej z działką J. C. (protokół z rozprawy z dnia [...] czerwca 2020 r.). Wobec tego nie można przyjąć, jak żąda strona w odwołaniu, że to Ł. A. B., jako bezpośredni sprawca wycinki, jest również osobą odpowiedzialną na gruncie ustawy o ochronie przyrody. Jego działania związane były w sposób bezpośredni z pracami wykonywanymi przez niego na rzecz przedsiębiorstwa T. M. P. Dlatego też należy uznać za zasadne nałożenie przez Burmistrza Miasta A. przedmiotowej kary administracyjnej na odwołującą się, jako podmiot będący wykonawcą robót budowlanych, przy okazji których zniszczono elementy przyrody. Poza sporem pozostaje fakt, że posiadacz nieruchomości, czyli J. C. nie była informowana o podjętych czynnościach, jak też nie wyrażała zgody na jakiekolwiek prace na jej nieruchomości.

Nie można przy tym zgodzić się – jak stwierdziło Kolegium - z zarzutami odwołania dotyczącymi naruszenia przepisów postępowania, gdyż - wbrew twierdzeniom strony - organ I instancji, stosownie do zaleceń sformułowanych w poprzedniej decyzji Kolegium, zgromadził dokumentację, szczegółowo opisaną w uzasadnieniu decyzji, pozwalającą na ustalenie zarówno z jakim deliktem administracyjnym mamy do czynienia, jak też kto jest sprawcą tego czynu, oraz w jakich okolicznościach to nastąpiło, a niewielkie braki w tym zakresie zostały uzupełnione na etapie postępowania odwoławczego poprzez pozyskanie dokumentacji z postępowania karnego prowadzonego wobec Ł. A. B.

Kolegium przeanalizowało ustalenie wysokości kary wskazując na uregulowania prawne i dokonując prześledzenia sposobu ustalenia wysokości kary. Dodało, że wysokość kary nie mogła być poddana miarkowaniu ani organ nie mógł odstąpić od jej nałożenia albowiem nie znajdują w tym przypadku zastosowania przepisy art. 189 d i 189 f K.p.a. Skoro w ustawie o ochronie przyrody uregulowano sposób wymiaru administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 89 ust. 1-6 u.o.p. - w zależności od obwodu pnia usuniętego drzewa lub powierzchni zajmowanej przez usunięte krzewy, według określonej ściśle w rozporządzeniu stawki) oraz kwestię ewentualnego odstąpienia od wymierzenia tej sankcji (według art. 89 ust. 7 u.o.p. gdy wycięcie roślin nastąpi w stanie wyższej konieczności), przepisy kodeksowe nie mogą znaleźć w tym zakresie zastosowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dyrektywy wymiaru kar administracyjnych przewidziane w k.p.a. nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować pewien jednoznaczny mechanizm wyliczania. Takimi karami są właśnie kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody. W przypadku administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w ustawy o ochronie przyrody jest mowa o sankcji pieniężnej przewidzianej w ustawie, nakładanej w drodze decyzji administracyjnej, m.in. za niezgodne z prawem usunięcie drzewa lub krzewu. Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia bezprawnego usunięcia drzewa lub krzewu na właściwym organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie zarówno od motywów jakimi kierował się usuwający drzewo, jak i od tego, czy miał on świadomość, że powinien mieć zezwolenie na jego usunięcie. Odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany. Ponadto skoro w ustawie o ochronie przyrody przewidziana została możliwość odstąpienia od wymierzania kary lub umorzenia wymierzonej kary – to nie będą miały zastosowania przepisy K.p.a. regulujące tą kwestię - w tym art. 189f, w myśl zasady lex specialis derogat legi generali (tak NSA w wyroku z dnia 23 września 2020 r., II OSK 1111/20, LEX nr 3100357).

Z podanych przyczyn powołane w odwołaniu zarzuty w tym zakresie, nie mogły – zdaniem Kolegium – odnieść zamierzonego skutku.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną T. M. P. powtórzyła zarzuty odwołania oraz dodała nowe. Zarzuciła organowi:

1. naruszenie przepisów postępowania, w tym w szczególności:

1) art. 15 K.p.a., statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez:

a) rozważanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze okoliczności związanych z zaistnieniem stanu wyższej konieczności, jako przesłanki warunkującej odstąpienie od wymierzenia Skarżącej administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 7 ustawy z dnia w sytuacji, gdy kwestia ta nie była przedmiotem analizy w orzeczeniu wydanym przez Burmistrza Miasta A., działającego jako organ pierwszej instancji, co uniemożliwiło Skarżącej, jako stronie postępowania administracyjnego nawiązanie polemiki z ustaleniami w tym zakresie przed dwoma niezależnymi organami administracji;

b) brak wskazania w uzasadnieniu skarżonej decyzji, w jakim zakresie i na jaką okoliczność Kolegium przeprowadziło we własnym zakresie postępowanie wyjaśniające i brak wyjaśniania, jakie były wyniki tego postępowania, co uniemożliwia

Skarżącej, po pierwsze ocenę, czy to dodatkowe postępowanie nie wykraczało poza

granice, w jakich stan faktyczny sprawy może być wyjaśniany przez organ odwoławczy stosownie do art. 136 K.p.a., a także nie dawało Skarżącej realnej możliwości odniesienia się do tych nowo poczynionych ustaleń przed organami obu

instancji i już tylko z tych względów skarżona decyzja winna być uchylona, gdyż Kolegium przedwcześnie, z naruszeniem zasady dwuinstancyjności wynikającej z art. 15 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta A.

Ponadto jednak narusza ona również:

1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., poprzez:

a) brak dokładnej analizy zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej jak i drugiej instancji tego, w jakich warunkach doszło do usunięcia przez P. B. krzewów z działki ozn. nr geod. [...], co skutkowało nieuzasadnionym przyjęciem przez Kolegium, że nie miało ono miejsca w warunkach działania w stanie wyższej konieczności, w sytuacji, gdy ich wycinka była związana z realizacją zlecenia na rzecz P., którego celem było m.in. zapewnienie ciągłości świadczenia usług w zakresie dostawy energii elektrycznej;

b) zaniechanie dokładnego wyjaśnienia, tego kto w istocie wykonywał prace na granicy działek nr [...] i [...] w A. i mimo ustalenia, że wykonywał je pracownik podmiotu prowadzącego działalność pod firmą T. kara wymierzona została Skarżącej, która prowadzi działalność gospodarczą pod firmą T.;

c) błędne i niepoparte szerszą argumentacją twierdzenie, że niezależnie od tego kto był podmiotem zlecającym wykonanie prac ziemnych na działce nr [...] w A. i kto był ich faktycznym wykonawcą, to administracyjna kara pieniężna za usunięcie

w wyniku tych prac krzewu z działki sąsiedniej ozn. nr geod. [...] winna być nałożona i tak na Skarżącą;

d) zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności usunięcia krzewów ze wspomnianej nieruchomości i pominięcie, tego że odpowiedzialnym za ich usunięcie

jest Ł. A. B., co stwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem Sądu, przez co w tej samej sytuacji w istocie za ten sam czyn odpowiedzialność ponoszona jest przed dwa inne podmioty.

2. stanowi też naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

1) art. 89 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 189f § 1 K.p.a. przez błędną

ich interpretację polegającą na przyjęciu, że przewidziana w art. 189f § 1 K.p.a. instytucja odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej nie znajduje

zastosowania w przypadku kar administracyjnych wymierzanych na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody, podczas gdy stosując te przepisy prawidłowo należałoby przyjąć, że choć ustawa odnosi się do niewymierzenia kary za działanie

w warunkach wyższej konieczności, to brak jest w niej regulacji dotyczących odstąpienia od jej wymierzenia w warunkach określonych w art. 189f § 1 K.p.a.;

2) art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, że podmiotem, na który winna być nałożona kara jest T. M. P., podczas gdy stosując ten przepis prawidłowo należałoby przyjąć, że kara ta powinna być nałożona

odpowiednio na pracownika firmy T. lub podmiot zlecający prace na działce nr [...],

3) art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, polegającego na posłużeniu się sprzecznymi ustaleniami raz, że na działce [...] doszło do usunięcia krzewu bez zgody właściciela, a innym razem, że krzewy na tej działce zostały zniszczone, co Kolegium uznało za bezsporne, podczas gdy działania te kwalifikowane są jako odrębny delikt administracyjny, a stwierdzenie tej okoliczności w sposób jednoznaczny ma istotne znaczenie np. z punktu widzenia ewentualnego odroczenia obowiązku zapłaty kary.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego i została wydana po przeprowadzeniu postępowania, w którym doszło do należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie środowiska. Jak wynika z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;

5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;

6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.

Według art. 88 ust. 2 ustawy, kara powyższa jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego (tzw. urządzeń przesyłowych płynów, pary, gazu, energii elektrycznej), albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

W świetle przepisów, organ nie dysponuje swobodą przy nakładaniu kary za nielegalną wycinkę drzew lub krzewów, a może nią obciążyć tylko któryś z wymienionych w art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody podmiotów. Natomiast wybór właściwego podmiotu uzależniony jest od deliktu (jednego z wymienionych w ust. 1 art. 88 ustawy), który zaistniał w danym przypadku.

W niniejszym przypadku, jak prawidłowo przyjęły organy obu instancji, mamy do czynienia z czynem wskazanym w art. 88 ust. 1 pkt 2, tj. z usunięciem krzewu bez zgody posiadacza. Kara nie została wymierzona skarżącej za usunięcie krzewów lilaka pospolitego bez zezwolenia, a za usunięcie tychże roślin bez zgody posiadacza nieruchomości, na której krzewy rosły, co jasno zostało wyartykułowane w skarżonej decyzji. Nieruchomość na której dokonano zniszczenia roślin, tj. działka nr [...] stanowi bowiem własność J. C. i znajdowała się w jej wyłącznym posiadaniu. Ani skarżąca ani podmiot wykonujący prace na jej zlecenie (Ł. A. B.) nie byli podmiotami uprawnionymi do uzyskania zezwolenia na usunięcie krzewów z działki nr [...], albowiem działka ta nie znajdowała się chwili popełnienia deliktu w ich posiadaniu. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów może wystąpić posiadacz nieruchomości ewentualnie właściciel urządzeń przesyłowych, jeśli rośliny zagrażają bezpieczeństwu funkcjonowania tych urządzeń.

Za bezsporne należy traktować okoliczności, w jakich doszło do wycięcia krzewów. Wycięcia dokonała osoba, która wykonywała roboty ziemne w toku prowadzenia prac budowlanych w ramach realizacji inwestycji polegającej na rozbiórce i budowie linii elektroenergetycznej. Inwestor robót P.S.A. zleciła ich wykonawstwo firmie skarżącej T.M. P., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą T. T. M. P. z siedzibą w S.. Podwykonawcą robót była firma PHU T. Sp. z o.o. w P., której pracownik Ł. A. B. dokonał samowolnej wycinki krzewów. Za ten czyn Ł. A. B. został ukarany wyrokiem Sądu Rejonowego w Augustowie z 19 czerwca 2020r. w sprawie o sygn. II W 61/20. Za działania sprawcy wycinki odpowiedzialność administracyjnoprawną ponosi skarżąca albowiem jej firma był wykonawcą robót związanych z budowę linii elektroenergetycznej a zlecenie robót nie obejmowało prac na działce o numerze [...] stanowiącej własność J. C.. Wykonawca robót został wprowadzony w teren prac budowlanych, uzyskał wszystkie niezbędne dokumenty a obszar prac budowlanych został określony w przekazanej dla wykonawcy dokumentacji projektowej.

Wymierzona kara została określona w oparciu o ekspertyzę dendrologiczną, w której wskazano obszar wycięcia jako powierzchnię 196,35 metrów kwadratowych. Po przemnożeniu tej powierzchni przez jednostkową stawkę opłaty za 1 metr kwadratowy powierzchni krzewów rosnących w skupisku powyżej 101 metrów kwadratowych, wynoszącą dla lilaka pospolitego 50 złotych, iloczyn wyniósł 9817,50 złotych. Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6 ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1 a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Zarzuty skargi są nietrafne. Stanowią powtórzenie zarzutów odwołania, do którego bardzo szeroko odniosło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S.

Wbrew zarzutowi naruszenia zasady dwuinstancyjności, zasada powyższa nie została pogwałcona. Zarówno organ I instancji, jak i organ II intonacji rozpatrzyły sprawę w pełnym zakresie analizując dogłębnie okoliczności faktyczne w oparciu o kompleksowo zebrany materiał dowodowy i prezentując wszechstronną ocenę prawną faktów przy prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego. Kwestia braku wystąpienia stanu wyższej konieczności była tak oczywista w okolicznościach sprawy, że nie wymagała szczegółowych analiz. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego ani nie powoływała się na stan wyższej konieczności ani nie wskazywała jakichkolwiek okoliczności mogących świadczyć o zaistnieniu stanu wyższej konieczności. Również w skardze, poza podniesieniem, że organ I instancji nie odniósł się do tej okoliczności a zatem organ II instancji omawiając tę kwestię uczynił to z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności, nie przedstawiła argumentacji wskazującej na zaistnienie stanu wyższej konieczności. O uzupełnieniu materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym o pozyskane z Sądu Rejonowego w Augustowie dokumenty z postępowania prowadzonego wobec Ł. A. B. skarżąca została powiadomiona w ramach art. 10 § 1 K.p.a. ale nie skorzystała z prawa zapoznania się z całokształtem zebranych dowodów i końcowego wypowiedzenia się w sprawie.

Okoliczność, że do samowolnego wycięcia krzewów lilaka pospolitego rosnących poza granicami terenu inwestycji doszło przy realizacji inwestycji celu publicznego, nie stanowi działania w stanie wyższej konieczności. Prawidłowo organy obu instancji ustaliły, bazując na zebranej dokumentacji, że prace ziemne miały być wykonane bez konieczności ingerencji w nieruchomość J. Cj. Skarżąca nie wykazała także, że z uwagi na sytuację zachodził przypadek braku obowiązku uzyskiwania zezwolenia na usunięcie krzewów, objęty katalogiem zawartym w art. 83 f ustawy o ochronie przyrody.

Wbrew zarzutowi skarżącej zastosowania w sprawie nie mogły mieć przepisy art. 189 d i 189f K.p.a. Instytucja odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej lub umorzenia wymierzonej kary administracyjnej, przewidziana w powołanych przepisach ma zastosowanie tylko wtedy gdy w ustawie materialnoprawnej regulującej przedmiot danej kary administracyjnej brak jest uregulowania ww. kwestii. Stosownie bowiem do treści art. 189a § 2 K.p.a. wymienionych przepisów Kodeksu nie stosuje się w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1.przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2.odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary administracyjnej lub udzielenia pouczenia,

3. terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4. terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5.odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6 udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej.

Skoro w ustawie o ochronie przyrody uregulowano sposób wymierzania kar pieniężnych za usunięcie drzew lub krzewów bez zgody posiadacza nieruchomości oraz kwestię ewentualnego odstąpienia od wymierzenia kary (wyłącznie przy działaniu w stanie wyższej konieczności), przepisy ogólne zawarte w dziale IV a K.p.a. nie mogły znaleźć zastosowania. Trafnie Kolegium wskazało, ze dyrektywy wymiaru kar administracyjnych zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego nie znajdą zastosowania w przypadku kar nakładanych decyzjami związanymi, czyli takich, w stosunku do których ustawodawca nakazuje stosować jednoznaczny mechanizm wyliczania. Takim karami są kary pieniężne wymierzane na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Odpowiedzialność za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia ma charakter zobiektywizowany i w ustawie przewidziano możliwość nie wymierzania kary w sytuacji wystąpienia stanu wyższej konieczności.

Mając powyższe na uwadze i akceptując całokształt przedstawionej argumentacji w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, sąd orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)