Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1424/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 11, art. 134 par. 1, art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c   w zw. z art. 135, , art. 145  par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 4, art. 5, art. 13, art. 15, art. 22
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: SWSA Tadeusz Kiełkowski ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. B. 480 zł /czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 r. znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania M. B. (dalej: skarżący), od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2021 roku nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 dla M. B., na dzieci: N. B. – ur. [...] 2008 r. oraz K. B. – ur. [...] 2012 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407, dalej: ustawa), przepisów rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1465) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją objętą odwołaniem, organ I instancji orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 dla skarżącego na dzieci: N. B. i K. B.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż skarżący zwrócił się do Wójta Gminy o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2019/2021 na dzieci: N. B. oraz K. B. Dalej wskazano, że przed wydaniem decyzji ustalono, iż wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2021/2022 na dzieci: N. B. oraz K. B. został także złożony przez A. S. - B. Decyzją z dnia [...] 2019 roku nr [...] Wójt Gminy przyznał A. S. – B. świadczenie wychowawcze.

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie ma miejsce sytuacja wskazana w treści art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jednakże w sytuacji gdy opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku natomiast, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę, i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Wskazano, że w dniu 10 maja 2021 roku został przeprowadzony wywiad środowiskowy w domu znajdującym się przy ulicy Z, w miejscowości S. Osoby, z którymi przeprowadzono wywiad, to małżonkowie A. S. – B. i M. B. - rodzice N. B. i K. B. Ustalono, że rodzice wspólnie sprawują opiekę nad małoletnimi dziećmi. Przedstawili jak wygląda ich plan dnia. Z wywiadu wynika, że obydwoje łożą na utrzymanie dzieci, dbają o nie, robią zakupy.

Organ przyjął że oboje rodzicie mają pełnię władzy rodzicielskiej, mieszkają razem, utrzymują dzieci, zaspokajają ich potrzeby bytowe, wychowawcze i emocjonalne, co należało traktować jako wspólne sprawowanie opieki nad dziećmi i zgodnie z poczynionymi ustaleniami orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego dla skarżącego.

Odwołanie od powyższej decyzji, złożył skarżący. W uzasadnieniu odwołania zakwestionowano wszystkie ustalenia organu I instancji. Wskazał w szczególności, że A. S. – B. nie mieszka przy ulicy Z, w miejscowości S. Mieszka natomiast w miejscowości W, przy ulicy J. Na potwierdzenie tego, do odwołania dołączono umowę najmu lokalu mieszkalnego. Ponadto, zdaniem skarżącego, A. S. – B. przyjeżdża do domu, w którym mieszkają dzieci okazjonalnie. W rzeczywistości bowiem mieszka w wynajętym mieszkaniu. Podniósł także, iż przedstawione przez nią paragony potwierdzające wydatki ponoszone na dzieci, nie są imienne, a tym samym nie mogą stanowić dowodu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania oraz zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, wskazało że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i przywołało treść art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 22 ustawy.

Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie Wójt Gminy, wobec złożenia w wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: N. B. i K. B., przez A. S. – B. i skarżącego przeprowadził, zgodnie z powołanymi regulacjami, postępowanie wyjaśniające celem ustalenia kto sprawuje opiekę nad dziećmi, i kto z nimi zamieszkuje. W szczególności, organ przeprowadził w dniu 10 maja 2021 roku, wywiad środowiskowy z A. S. - B. i skarżącym. Z treści wywiadu wynika, że dzieci i A. S. – B. i skarżącego (T., N. i K.) zamieszkują z obojgiem rodziców i pozostają pod opieką obojga rodziców (N. i K.), sprawa o rozwód nie została jeszcze zakończona. Ponadto opiekę nad małoletnimi dziećmi (N. i K.) sprawują oboje rodzice. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w treści odwołania, dotyczącego niecodziennego nocowania A. S. – B. pod adresem Z, w miejscowości S, Kolegium stwierdziło, że nie kwestionując zapisów zawartych na dostarczonych przez skarżącego płytach CD, jak i nie kwestionując istnienia umowy najmu lokalu mieszkalnego w miejscowości W, przy ulicy J, opierając się na oświadczeniu A. S. – B. w zakresie jej codziennego nocowania w domu pod adresem Z, w miejscowości S i na stwierdzeniu skarżącego, ze nie nocuje tam codziennie, bez zaprzeczenia, iż w ogóle pod tym adresem nie nocuje, uważa zarzut ten za bezzasadny. Biorąc pod uwagę dostarczony przez skarżącego dowód - pismo Przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego do Spraw Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie z dnia 24 lutego 2020 roku, Kolegium uznało za potwierdzoną okoliczność ustaloną przez organ I instancji dotyczącą zdarzających się w rodzinie kłótni i faktu trwającej sprawy rozwodowej. Zdaniem Kolegium, z zebranego materiału dowodowego wynika również, że oboje rodzice ponoszą wydatki związane z utrzymaniem dzieci.

Wobec wskazanych wyżej ustaleń, Kolegium podzieliło ocenę Wójta Gminy, że w niniejszej sprawie opieka nad dziećmi sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców. W takim przypadku świadczenie wychowawcze wypłaca się temu rodzicowi, który pierwszy złoży wniosek.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga M. B. na powyższą decyzję.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 107 § 1 pkt. 9 k.p.a. poprzez błędne pouczenie o przysługującym prawie sprzeciwu, podczas, gdy w niniejszej sprawie przysługuje skarga;

- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez uznanie za wiarygodny wadliwie przeprowadzony środowiskowy wywiad rodzinny, ograniczony do informacji uzyskanych wyłącznie od rodziców małoletnich, podczas gdy w związku ze sprzecznymi stanowiskami rodziców małoletnich, przeprowadzający wywiad powinien zasięgnąć informacji od dorosłego syna stron T. B., a także małoletnich synów stron w wieku 13 lat i 9 lat oraz niepoddanie materiału dowodowego dokładnej analizie i badaniu, w szczególności treści środowiskowego wywiadu rodzinnego, umowy najmu mieszkania, zawartej przez matkę małoletnich i sprawozdań detektywistycznych oraz dowodów na potwierdzenie ponoszonych wydatków na utrzymanie małoletnich i ich mocy dowodowej;

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego decyzji.

Ponadto, zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów materialnego prawa administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 4 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez przyjęcie, że matka zamieszkuje wspólnie z małoletnimi, prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe oraz ich utrzymuje, podczas gdy zamieszkuje oddzielnie w mieszkaniu wynajętym w W, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z nowym partnerem W. B. nie utrzymuje małoletnich.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucił, że organ administracyjny II instancji, błędnie pouczył o przysługującym prawie do wniesienia sprzeciwu w trybie art. 64a p.p.s.a., podczas, gdy stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi w trybie art. 53 § 1 p.p.s.a.

Skarżący podniósł, że ustalenia Kolegium w kwestii wspólnego zamieszkiwania matki małoletnich z synami, oraz wspólnego utrzymywania dzieci, są nieprawidłowe. Skarżący podkreślił, że Organ II instancji w żaden sposób nie wskazał, na jakich dowodach się oparł, stwierdzając ustaloną przez siebie okoliczność. Stwierdzenie, że oparł się na materiale dowodowym jest absolutnie niewystarczające. Z treści rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że rodzice prezentują odmienne stanowiska, gdy matka małoletnich coś stwierdza, ojciec małoletnich zaprzecza. W związku z powyższym krąg osób uczestniczących z wywiadzie powinien zostać rozszerzony o dzieci, tj. dorosłego syna T., który jest domownikiem oraz małoletnich synów N. i K.

Skarżący podniósł, że w dniu 9 czerwca 2020 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia 500+ na małoletnich synów: N. B. i K. B. Organ I instancji wydał decyzję odmowną z dnia [...] 2020 r., znak: [...]. W wyniku złożonego odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, decyzją z dnia 11 lutego 2021 r. organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, znak: [...], wskazując na potrzebę przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w związku z dwoma sprzecznymi wywiadami przeprowadzonym oddzielnie z rodzicami małoletnich.

Ponadto organ II instancji stwierdził, że nie została wyjaśniona okoliczność, czy matka małoletnich spełnia przesłanki określone w art. 4 ust. 2 pkt. 1) ustawy, tj.: wspólne zamieszkiwanie i wspólne gospodarstwo domowe z małoletnimi, a nadto organ II instancji stwierdził, że w sprawie zebrano szereg dokumentów, do których organ I instancji się nie odniósł.

W następstwie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia, organ I instancji ponownie wydał decyzję odmowną z dnia [...] 2021 r., znak: [...], stwierdzając, iż z wywiadu środowiskowego wynika, że oboje rodzice wspólnie sprawują opiekę nad małoletnimi dziećmi oraz oboje łożą na utrzymanie synów, a "na potwierdzenie tego faktu przedstawiają rachunki".

Skarżący ponownie złożył odwołanie z dnia 13 lipca 2021 r., zarzucając, że organ I instancji nie zbadał, gdzie zamieszkuje matka małoletnich, gdyż twierdzi on, że nie zamieszkuje ona wspólnie z synami, a nadto nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Wręcz przeciwnie, jak wynika z przedstawionych dowodów, których organ I instancji nie poddał żadnej analizie, zamieszkuje ona z nowym partnerem poza miejscem zamieszkania dzieci i z tym nowym partnerem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

Nadto wnioskodawca stwierdził, że matka nie utrzymuje małoletnich, w toku postępowania nie przedstawiała żadnych dowodów na utrzymanie dzieci. Tymczasem skarżący przedkładał co miesiąc imienne faktury oraz dowody dokonywanych wpłat rat kredytu hipotecznego, opłat za media itd. celem wykazania ponoszonych wydatków. Celem zakończenia postępowania, wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o zmianę decyzji.

Skarżący zarzucił, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 20 sierpnia 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, organ II instancji nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu z dnia 13 lipca 2021 r.

W dniu 5 stycznia 2021 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie świadczenia 500+ na małoletnich synów: N. B. i K. B. (znak: [...]), w związku z faktem, iż matka małoletnich zawarła umowę najmu mieszkania w innej miejscowości (W, ul. J). Organ I instancji wydał postanowienie z dnia [...] 2021 r. znak: [...] o zawieszeniu postępowania, a w następstwie zażalenia na to postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie z dnia 4 marca 2021 r. uchylające w całości postanowienie organu I instancji. Następnie decyzją z dnia [...] 2021 r. wnioskodawcy odmówiono przyznania prawa do świadczenia 500+ na małoletnich synów, stwierdzając, iż z wywiadu środowiskowego wynika, że oboje rodzice wspólnie sprawują opiekę nad małoletnimi dziećmi oraz oboje łożą na utrzymanie synów, a "na potwierdzenie tego faktu przedstawiają rachunki".

Pismem z dnia 5 lipca 2021 r., skarżący wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji organu I instancji, wskazując, że doszło do błędu organu bowiem przedmiotowa decyzja GOPS nie została wywołana wnioskiem z dnia 6 września 2020 r., lecz wnioskiem z dnia 5 stycznia 2021 r. i zarzucając, że organ I instancji nie zbadał, gdzie zamieszkuje matka małoletnich, gdyż twierdzi on, że nie zamieszkuje ona wspólnie z synami, a nadto nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Wręcz przeciwnie, jak wynika z przedstawionych dowodów, których organ I instancji nie poddał żadnej analizie, zamieszkuje ona z nowym partnerem poza miejscem zamieszkania dzieci i z tym nowym partnerem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz nie utrzymuje ona małoletnich synów. Celem zakończenia postępowania, skarżący wystąpił z wnioskiem o zmianę decyzji.

Skarżący podniósł, że organ II instancji wydał decyzję z dnia 20 sierpnia 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, wywołaną wnioskiem z dnia [...] 2021 r., znak: [...], w treści wskazując odwołanie skarżącego odnoszące się do jego wniosku z dnia 9 czerwca 2020 r.

Skarżący zarzucił, że organ II instancji błędnie ustalił stan faktyczny, co do wspólnego zamieszkiwania matki małoletnich z synami, a w szczególności nocowania oraz w kwestii utrzymywania małoletnich. Skarżący podniósł, że to jedynie on przedkładał systematycznie faktury, dowody wpłat i wydruki przelewów na potwierdzenie faktu stałego, comiesięcznego utrzymywania małoletnich, natomiast organ II instancji w żaden sposób nie wskazał na jakich dowodach się oparł stwierdzając ustaloną przez siebie okoliczność. Stwierdzenie, że oparł się na materiale dowodowym jest w ocenie skarżącego niewystarczające. Z treści rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że rodzice prezentują odmienne stanowiska, w związku z powyższym krąg osób uczestniczących z wywiadzie powinien zostać rozszerzony o dzieci, tj. dorosłego syna T., który jest domownikiem oraz małoletnich synów N. i K.

Skarżący podniósł, że matka małoletnich zamieszkuje w W z partnerem, okazjonalnie odwiedza dzieci (przykładowo wizyta na urodziny syna K. w dniu 18 września 2021 r. trwała 1 godzinę), świadczenia wykorzystuje na własne potrzeby, np. utrzymanie wynajmowanego mieszkania.

W odpowiedzi organ II instancji, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego, jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, stanowi że świadczenie wychowawcze przysługuje m.in. matce, ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a.

Ustawodawca uzależnił zatem przyznanie świadczenia wychowawczego od faktu utrzymywania dziecka i wspólnego z nim zamieszkiwania. Jest to usprawiedliwione celem przedmiotowego świadczenia. Organ administracji ma więc przede wszystkim ocenić, jak wygląda sytuacja w danej rodzinie, czy wnioskujący o świadczenie rodzic, faktycznie zamieszkuje razem z dzieckiem, i w związku z tym ponosi wydatki związane z jego wychowywaniem.

Zgodnie z art. 13 ust. 2a ustawy, informacje przedstawione we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Natomiast stosownie do art. 13 ust. 4 pkt 3 ustawy, do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego dołącza się odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego: a) zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka; b) prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację; c) orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;... d) inne dokumenty, w tym oświadczenia, potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego będącego przedmiotem wniosku.

Odpowiednie orzeczenie sądu powszechnego jest wymagane wyłącznie w sytuacji, gdy o świadczenie wychowawcze wnioskuje: - opiekun faktyczny dziecka (na potwierdzenie przysposobienia dziecka lub wszczęcia w tym przedmiocie postępowania sądowego); - rodzic dziecka, który sprawuje nad nim opiekę naprzemienną (na potwierdzenie sprawowania opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy); - opiekun prawny dziecka (na potwierdzenie objęcia dziecka opieką prawną). W pozostałych przypadkach orzeczenie sądu nie jest niezbędne do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest złożenie przez oboje rodziców małoletnich, wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Organy obydwu instancji stwierdziły, że taka sytuacja obligowała do odmowy przyznania świadczenia skarżącemu, którego wniosek został złożony później.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 22 ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka, drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się. Przywołany przepis reguluje w szczególności sytuację, w której rodzice w różnym czasie składają wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego - obliguje ona, zgodnie z art. 22 ustawy, organ prowadzący postępowanie do ustalenia, który z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem.

W ocenie Sądu, organy obydwu instancji przedwcześnie odmówiły skarżącemu przyznania świadczenia wychowawczego. Sytuacja, w której oboje rodzice składają wniosek o przyznanie świadczenia, obliguje organ do przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego na okoliczność tego, który z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem, dopiero bowiem ustalenie, że opieka jest sprawowana równocześnie przez oboje rodziców daje organowi podstawę do stwierdzenia, że świadczenie powinno być wypłacone temu z rodziców, który pierwszy złożył wniosek. Organy obydwu instancji zaniechały przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego dla ustalenia okoliczności, który z rodziców sprawuje opiekę nad małoletnimi, czy też sprawują tę opiekę wspólnie. Dopiero bowiem ustalenie, po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, że oboje rodzice sprawują opiekę nad synami, dawałoby podstawę odmowy świadczenia skarżącemu, z powołaniem się na okoliczność późniejszego złożenia wniosku.

Organy administracji mają obowiązek prowadzić postępowanie z zastosowaniem zasad określonych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania, organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do art. 80 k.p.a., dopiero na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego, organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona.

Organy administracji w sposób nieuprawniony pominęły dowody wskazane przez skarżącego, zwłaszcza wskazanie, że wiedzę w zakresie tego, kto faktycznie sprawuje opiekę nad małoletnimi synami, posiada pełnoletni syn skarżącego i A. S. – B. – T. B., zamieszkujący wspólnie ze skarżącym i małoletnimi; i tym samym nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego.

W aktach sprawy znajdują się w przeważającym zakresie rachunki potwierdzające utrzymywanie małoletnich przez skarżącego, natomiast rachunki wystawione na nazwisko A. S. – B. są nieliczne. Organ nie ustalił przy tym czy niespożywcze przedmioty zakupu zostały nabyte dla dzieci, skoro w tym zakresie istnieje spór. Brak było zatem podstaw do, niepoprzedzonego głębszą analizą, przyjęcia przez organ II instancji, że "oboje rodzice ponoszą wydatki związane z utrzymaniem dzieci".

W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania w pkt II sentencji wyroku, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ przeprowadzi wyczerpujące postępowanie dowodowe, celem ustalenia, który z rodziców sprawuje opiekę nad małoletnimi i ponosi koszty ich utrzymania, i w zależności od dokonanych ustaleń, podejmie rozstrzygnięcie w sprawie.