Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 676/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Radom sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi O. H. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się w bezczynności w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej O. H. sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej O. H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 13 lutego 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 17.02.2021 r.) jest bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie z wniosku obywatelki U. O. H. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę

Jak wynika z akt administracyjnych O. H. (dalej: strona, skarżąca) 12 maja 2020 r. (wpływ do organu administracji) złożyła, za pośrednictwem poczty, w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikiem nr 1. Umowę najmu lokalu mieszkalnego strona dołączyła 25 czerwca 2020 r. (wpływ do organu).

Strona 16 października 2020 r. stawiła się osobiście w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu Delegatura w Legnicy i uzupełniała wniosek (złożyła odciski linii papilarnych, kserokopię paszportu – okazała dokument, złożyła oświadczenie o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych, oraz umowę najmu lokalu mieszkalnego, potwierdzenie nadania nr PESEL, dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe, dokumenty dotyczące zatrudnienia, potwierdzenie zgłoszenia do ubezpieczenia).

Strona pismem z 4 stycznia 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 8.01.2021 r.) r. wniosła ponaglenie, powołując jako podstawę prawną art. 37 §1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej: K.p.a.) i wskazując na nierozpoznanie przez Wojewodę wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w terminie i niepodjęcie w tej sprawie żadnych czynności.

Pismem z 13 lutego 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 17.02.2021 r.) strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Strona zarzuciła, naruszenie przez Wojewodę przepisów art. 35 i art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. wskazując, że wniosek nie został rozpoznany w terminie, a Wojewoda nie powiadomił strony o nowym terminie i nie wyjaśnił przyczyn zwłoki brak też reakcji na maile strony oraz na wniesione ponaglenie.

Tak formułując zarzuty strona wniosła o:

- podjęcie stosownych środków celem załatwienia sprawy, w jak najszybszym terminie;

- przyznanie odszkodowania w wysokości 2.000 zł w związku z rażącym przekroczeniem terminów rozpoznania sprawy.

Złożony wniosek, zdaniem skarżącej, nie zawiera żadnych braków (zostały uzupełnione bez wezwania). Tak znaczne opóźnienie rozpoznania wniosku bardzo komplikuje stronie życie. Obecnie przebywa w Polsce bez aktualnego zezwolenia na pobyt, mimo złożenia w terminie wniosku (przyznane prawo pobytu czasowego wygasło), bez stempla w paszporcie. Sprawa nie jest skomplikowana, dlatego strona nie dostrzega żadnych powodów tak długiego jej rozpoznawania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Po przedstawienie przebiegu postępowania, obejmującego też czynności podjęte po wniesieniu skargi do Sądu, Wojewoda wyjaśnił, że strona w skardze wprawdzie powołała art. 227 K.p.a., ale ze względu na sposób sformułowania zarzutów i wniosków skargi uznał, że jest to skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skierowana za pośrednictwem Wojewody Dolnośląskiego, dołączono bowiem do skargi dowód poniesienia opłaty sądowej i została poprzedzona ponagleniem, ponadto strona wnioski o odszkodowanie 2.000 zł.

Wojewoda zauważył też, że z treści skargi nie wynika jednoznacznie czy dotyczy bezczynności organu czy przewlekłości postępowania.

W dalszej części odpowiedzi na skargę Wojewoda zapewnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tutejszym Urzędzie przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz ilość wniosków cudzoziemców nie są okolicznościami niemającymi znaczenia w sprawie, w szczególności dla oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym kontekście przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. Takim okolicznościami faktycznymi usprawiedliwiającymi zwłokę w rozpoznaniu wniosku strony, zdaniem Wojewody, jest właśnie znaczna ilość spraw i braki kadrowe. Z tych powodów uważa, że nie ma podstaw do uznania, iż miała miejsce bezczynność lub przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa.

Z daleko idącej ostrożności Wojewoda wyraził też stanowisko co do sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., wskazując, że strona wniosła o zasądzenie 2.000 zł tytułem odszkodowania, a w tym zakresie właściwy jest sąd powszechny. Gdyby jednak Sąd uznał, że wniosek strony dotyczy sumy pieniężnej, to, zdaniem Wojewody, przyznanie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią przyczyną stwierdzenia bezczynności czy przewlekłości, ale uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Z treści przepisu art./ 149 § 2 P.p.s.a. wynika że suma pieniężna jest jednym z dwóch środków, które może zastosować sąd w związku z bezczynnością lub przewlekłością organu administracji. Wybór w tym zakresie winien być uwarunkowany celami skargi na bezczynność, którymi są zwalczanie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania oraz zapobieganie bezczynności w przyszłości. Takie cele realizuje w pierwszej kolejności grywana, a dopiero gdy sąd uzna że dla realizacji tych celów nałożenie grzywny nie jest wystarczające suma pieniężna. Jedocześni organ zastrzegł, że zasądzenie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

Z akt administracyjnych wynika także, że pismami z 1 marca 2021 r. Wojewoda:

- przekazał ponaglenie strony z dnia 8 stycznia 2021 r. (wpływ do organu) do Urzędu do Spraw Cudzoziemców;

- wystąpił do Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we Wrocławiu i Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim o udzielnie informacji w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia o cudzoziemcach (tj. Dz. U z 2020 r., poz. 35 ze zm. ) czy wjazd i pobyt strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.;

- wezwał stronę, na podstawie art. 50 K.p.a., do uzupełnienia dokumentów (potwierdzenie zapewnienia miejsca zamieszkania) pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie posiadanych dokumentów i wyznaczył termin zakończenia postępowania na 1 czerwca 2021 r.

Do dnia rozpoznania przez Sąd skargi brak informacji od Wojewody Dolnośląskiego o zakończeniu postępowania w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność Wojewody wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniosła w dniu 8.01.2021 r.). Stosownie zatem do art. 52 § 1 P.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Dla oceny zasadności skargi nie ma przy tym znaczenia czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 K.p.a., jest zasada szybkości postępowania. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień winny być załatwiane niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 §1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.

Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonej czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. W tym zakresie należy też wskazać przepis art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 r., który wyklucza skuteczne postawienie organowi administracji zarzutu bezczynności lub przewlekłości postępowania, w przypadku nie podejmowania w ww. okresie czynności w ramach prowadzonych postępowań.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 35. ze zm.), która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa skarżącej winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku skarżącej mimo upływu 8 miesięcy, tj. od 12 maja 2020 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do 17 lutego 2021 r. wpływ skargi go organu administracji). Wskazany okres 8 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Przez okres 8 miesięcy organ administracji nie podjął żadnej czynności w sprawie mimo uzupełniania przez stronę braków formalnych wniosku (okazanie paszportu i złożenie odcisków linii papilarnych) oraz dokumentów i wniesieniu ponaglenia w dniu 8.01.2021 r. (wpływ do organu administracji). Pierwsze czynność w sprawie Wojewoda podjął dopiero 1 marca 2021 r. (przekazanie ponaglenia, wystąpienie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o udzielenie informacji o stronie oraz wezwanie do uzupełnienia dokumentów - potwierdzenia zapewnionego miejsca zamieszkania i wyznaczenie nowego terminu zakończenia postępowania). Czynności te zostały podjęte po wniesieniu skargi do tut. Sądu na bezczynność Wojewody w sprawie rozpoznania wniosku strony. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda nie przekazał też w terminie ponaglenia strony (wpływ do organu administracji w dniu 8.01.2021 r.) do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Ponaglenie to przekazał dopiero 1 marca 2021 r. r. (tj. po wniesieniu skargi do Sądu). Takie działanie organu uniemożliwiło stronie dochodzenie swoich praw na drodze postępowania administracyjnego i wymusiło wniesienie skargi do Sądy na bezczynności Wojewody. Wojewoda nie tylko nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku zbadania czy wniosek strony spełnia wymogi formalne, niezwłocznie po wpływie tego wniosku i ewentualnego wezwania do uzupełnienia stwierdzonych braków w wyznaczonym terminie, ale nie podjął żadnych czynności także po uzupełnieniu, bez wezwania, ww. braków formalnych wniosku przez stronę i złożeniu dokumentów, ponadto uniemożliwił stronie skuteczne domaganie się rozpoznanie wniosku w ramach postępowania instancyjnego w administracji, bowiem nie przekazał w terminie ponaglenia wniesionego przez stronę. Okoliczności te uzasadniają stwierdzenie, że Wojewoda naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 K.p.a. w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu z wniosku skarżącej (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.

Sąd uznał - uwzględniając czas trwania bezczynności, brak reakcji na ponaglenie strony oraz przekazanie ponaglenia strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców z opóźnieniem (dopiero po wniesieniu skargi do Sądu) - że w niniejszej sprawie bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji przez 8 miesiące nie podjął żadnych czynności, które zmierzałyby do rozpoznania wniosku strony, nie wyznaczył terminu rozpoznania sprawy i nie wyjaśnił przyczyn tak znacznej zwłoki. W okresie 8 miesięcy Wojewoda nie zbadał nawet czy wniosek strony spełnia wymogi formalne, czy konieczne jest jego uzupełnienie, nie podjął też rutynowych czynności w sprawie, wskazanych w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Pierwsze czynności Wojewoda podjął dopiero upływie 8 miesięcy od wpływu wniosku i po wniesieniu przez stronę skargi do Sądu na bezczynność Wojewody. Przez 8 miesięcy strona nie miała żadnej informacji o przebiegu postępowania mimo, że w okresie tym uzupełniła, bez wezwania, braki formalne wniosku, jak i brakujące dokumenty i wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i brak czynności w sprawie. Konieczne było wniesienie skargi do Sądu na bezczynność Wojewody, aby Wojewoda po 8 miesiącach zbadał wniosek strony pod względem formalnym wezwał do uzupełnienia dokumentów, wykonał czynności rutynowe związane z uzyskaniem informacji o stronie (art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach) i wyznaczył termin zakończenia postępowania w sprawie. Wojewoda uchybił także terminowi przekazania ponaglenia strony, czym wstrzymywał rozpoznanie wniesionego przez stronę środka zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego, co wymusiło na stronie postępowania wniesienie skargi do Sądu. Sąd nie ma zatem wątpliwości, że organ administracji w sposób znaczny, niezaprzeczalny i bez uzasadnionej przyczyny naruszył wszelkie terminu rozpoznania wniosku strony, to znaczy w sposób rażący naruszył prawo strony skarżącej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz zasady postępowania, w tym zasadę szybkości postępowania, zasadę zaufania, zasadę informowania, a także prawo do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (ponaglenie).

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności czy przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn bezczynności organu administracji czy przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi stron, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, brak w tym zakresie informacji od stron postępowania, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej możliwe jest zarówno na wniosek strony jak i z urzędu i stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.

Zawarty w skardze wniosek strony, na co zwrócił uwagę Wojewoda w odpowiedzi na skargę, dotyczy odszkodowania w wysokości 2.000 zł w związku z rażącym naruszeniem terminów rozpoznania sprawy, jednak w ocenie Sądu jest to w istocie wniosek o przyznanie sumy pieniężnej w związku z naruszeniem przez Wojewodę praw strony w postępowaniu w sprawie z wniosku o udzielnie pozwolenie na pobyt czasowy w Polsce. Na wstępie należy zaznaczyć, że strona – cudzoziemka – występuje w niniejszej sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, może zatem nie dostrzegać różnicy między odszkodowaniem, w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, a sumą pieniężną (uregulowana art. 149 § 2 P.p.s.a.), która z jednej strony zmierza do wyeliminowania na przyszłość nieprawidłowego działania organu, a z drugiej do zrekompensowania stronie naruszenia jej praw w postępowaniu administracyjnym (charakter zbliżony do zadośćuczynienia). Skarżąca, wiążąc wniosek o "odszkodowanie" z rażącym przekroczeniem terminów rozpoznania jej sprawy administracyjnej i występując z takim wnioskiem w skardze na bezczynności organu administracji bez wątpienie domagała się przyznania sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 K.p.a., a nie odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, w szczególności całkowite ignorowanie strony przez okres 8 miesięcy od dnia wpływu wniosku strony, niepodejmowanie żadnych czynności, mimo aktywności strony w tym okresie, nie informowanie strony o przewidywanym terminie zakończenia postępiania i przyczynach zwłoki, blokowanie rozpoznania ponaglenia wniesionego przez stronę czyli rażące naruszanie praw strony w postępowaniu administracyjnym Sąd za zasadne uznał przyznanie skarżącej od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej w wysokości 500 zł. W ocenie Sądu, przyznanie sumy pieniężnej w ww. kwocie z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej w sposób dostateczny zrekompensuje wszelkiego rodzaju niedogodności jakie związane były z tak długim oczekiwaniem na podjęcie w niniejszej sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).