Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 915/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 24 ust. 1 pkt 1,2, art. 24a ust. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 276
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: par. 36 pkt 6, par. 37 ust. 1, par. 39 ust. 1,2, par. 44 pkt 2, par. 54 ust. 1, par. 55 pkt 1,2, par. 61 ust. 1, par. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 542
law: Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Maciej Kobak /spr./ WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uwzględnienia zarzutów do danych ewidencyjnych zawartych w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K.C. (dalej w skrócie: "skarżący") jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia(...) lipca 2020 r. nr (...)którą to decyzją po rozpatrzeniu odwołań K.C., M.S., J.C reprezentowanej przez pełnomocnika M.S oraz C.K. reprezentowanego przez M.S utrzymano w mocy decyzję Starosty (dalej w skrócie: Starosta, organ I instancji) z dnia (...) września 2019 r. nr (...) orzekającej o uwzględnieniu zarzutów do danych ewidencyjnych działki nr 1285 zwartych w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...].

Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U. z 2020r. poz. 256, dalej w skrócie: k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz. U. z 2020r. poz. 276 ze zm., dalej w skrócie ustawą pgik.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1422/15 uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia (...).08.2015r. nr (...). w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych ewidencyjnych działki nr 1285 położonej w [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia (...) marca 2015r. nr (...) Tut. Sąd zarzucił organom orzekającym w sprawie brak ustalenia w oparciu o jakie materiały geodezyjne, na opracowanej podczas modernizacji mapie ewidencyjnej, został wykazany przebieg granic przedmiotowej działki, a także czy w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym zmieniono "dotychczasową konfigurację czyli granice działki". Sąd podkreślił również, że organy obu instancji nie odniosły się szczegółowo do poszczególnych operatów i opracowań geodezyjnych jako dowodów w sprawie.

Organ I instancji decyzją z dnia (...) listopada 2017r. nr (...) orzekł o uwzględnieniu zarzutów do powierzchni oraz przebiegu granic działki nr 1285 i doprowadzeniu tych danych do zgodności z danymi wykorzystanymi do wydania aktu własności ziemi nr (...) w oparciu o opracowaną w tym celu mapę uzupełniającą wpisaną do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 30.06.2017r. pod nr [....] (operat sporządzony przez R.L).

Wskazana decyzja została następnie uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia (...) marca 2018 r. nr (...) i przekazana do ponownego rozpatrzenia z uwagi na fakt, że czynności geodety związane z ustaleniem granic zostały dokonane z naruszenie przepisów § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 542 ze zm., dalej w skrócie: rozporządzenie egib) w związku z czym opracowanie to nie jest wystarczające do rozpatrzenia zarzutów.

Następnie, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniająco - dowodowego organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] orzekł o uwzględnieniu zarzutów dotyczących powierzchni oraz wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granic działki nr 1285 i wykazaniu tych danych zgodnie z opracowaną w tym celu mapę uzupełniającą włączona do zasobu geodezyjnego w dniu (...) czerwca 2019r. pod nr (...) (operat sporządzony przez geodetę K.G).

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił, że ze względu na brak dokumentacji geodezyjnej w odniesieniu do granic działki nr 1285 spełniające wymogi dokładnościowe przewidziane w obowiązujących przepisach prawa, skorzystano z możliwości przewidzianej w § 37 rozporządzenia egib i zlecono przeprowadzenie pomiaru na gruncie poprzedzonego ustaleniem granic w trybie przewidzianym w § 39 rozporządzenia. Geodeta uprawniony dokonując analizy materiałów z zasobu geodezyjnego ustalił, że pierwotnym opracowaniem w tym zakresie jest mapa katastralna w skali 1:2880, dla której brak jest danych liczbowych określających przebieg granic działki. Mapa ta opracowana została na bazie mapy katastralnej w latach 1959 - 1965 podczas założenia ewidencji gruntów. Działka nr 1285 powstała z parcel gruntowych nr nr 1093/1, 1094/1 i 1094/7 o łącznej powierzchni 3.36 ha.

Starosta wyjaśnił, że w założonym w 1971 r. operacie ewidencji gruntów wykazana została działka nr 1285 o pow. 3.38 ha i powierzchnia ta została wówczas obliczona graficznie. Następnie w 1974r. w oparciu o dane zawarte w operacie ewidencji gruntów zostało przeprowadzone kompleksowe uwłaszczenie gospodarstw rolnych wsi [...] którym objęta została przedmiotowa działka (akt własności ziemi nr (...)z dnia 28.06.1974r,). Podczas tych czynności, w odniesieniu do przedmiotowej działki nie były również dokonywane żadne pomiary na gruncie.

Starostwa wskazał ponadto, że pierwszym operatem zawierającym dane liczbowe określającym przebieg granicy działki nr 1285 jest operat geodezyjny z 1982 r. z założenia mapy zasadniczej (włączony do zasobu pod nr 43/7/84). Operat ten nie zawiera jednak dowodu potwierdzającego, że o czynnościach na gruncie powiadomieni zostali właściciele działek. Kolejno, w 1985 r. na bazie mapy zasadniczej dokonane zostało odnowienie ewidencji gruntów, w trakcie której zmieniła się powierzchnia działki nr 1285 z 3,38 ha nr 3,12 ha. Operat techniczny nie zawiera protokołu z ustalenia granic ww. działki. W opracowaniu tym zalega jedynie szkic z miarami liniowymi z pomiaru granicy działki nr 1285 z działką nr 1284 bez protokołu jej ustalenia. W trakcie odnowienia ewidencji gruntów została opracowana mapa ewidencyjna w skali 1:2000.

Starosta wyjaśnił, że w odniesieniu do zaleceń tut. Sądu, analiza dokumentów zgromadzonych w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej nie potwierdza faktu wydania decyzji o zmianie powierzchni i konfiguracji granic działki, dokonanej w wyniku przeprowadzonych w 1985 r. prac związanych z odnowieniem operatu ewidencyjnego. Organ wyjaśnił ponadto, że podczas prac modernizacji ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr 1285 nie przeprowadzono pomiarów bezpośrednich na gruncie, a do określenia numerycznego opisu jej granic wykorzystano zalegające w zasobie geodezyjnym materiały geodezyjne. Współrzędne punktów granicznych nr 6686 i 6703 przyjęto z operatu z podziału działki nr 1286/17 włączonego do państwowego zasobu geodezyjnego w dniu 31 sierpnia 1998 r. pod nr 43/18/98 (zasób bazowy), a pozostałych punktów granicznych z operatu z pomiaru kontrolnego (pomiar uzupełniający) włączonego do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu (...) października 2001r. pod nr [...] (zasób bazowy).

Starosta podkreślił, że z uwagi na brak wystraczającej dokumentacji geodezyjnej do wykazania w operacie ewidencyjnym przebiegu granicy działki nr 1285, w oparciu o § 37 rozporządzenia egib, zlecono przeprowadzenie geodezyjnego pomiaru terenowego poprzedzonego ustaleniem przebiegu tych granic.

W odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji K.C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ze względu na brak należytego wyjaśnienia przedmiotowej sprawy. Odwołujący się wniósł o dokonane wizji lokalnej i oględzin na gruncie związanych z pokazaniem prawidłowej wschodnie granicy działki nr 1285 oraz o przesłuchanie emerytowanego geodety uprawnionego M.A na okoliczności związane z opracowanymi przez niego operatami geodezyjnymi wykorzystanymi w zawisłej sprawie. K.C zarzucił, że organ i instancji nie uwzględnił jego wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia 16 września 2019 r.

Odwołujący się wskazał ponadto, że opracowanie geodezyjne sporządzone przez geodetę uprawnionego K.G stwierdza, że granice działki nr 1285: południowa, zachodnia i północna tj. z działkami nr nr 1291, 1291 i 1280/2 zostały zgodnie ustalone z sąsiadami, natomiast granica wschodnia tj. z działkami nr 1286/10 nr 1286/19 pozostała nadal w operacie ewidencyjnym jako "sporna i nieuregulowania". Zarzucił, że ww. geodeta w odniesieniu do wschodniej granicy działki nr 1285 nieprawidłowo zastosował przepis § 39 ust. 3 rozporządzenia egib. W ocenie odwołującego się wykonawca powinien zastosować przepisy § 39 ust. 2 rozporządzenia tj. na podstawie ostatniego stanu posiadania na gruncie i wskazuje, że granica ta jest wyznaczona przez linię drzew (lasu) i kwestionuje stanowisko organu I instancji w tej kwestii.

We wspólnym odwołaniu M.S oraz reprezentowani przez nią J.C. oraz C.K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do wschodniej granicy działki nr 1285. Odwołujący się wnieśli o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej na gruncie z dokonaniem wizji lokalnej z naocznym pokazaniem przebiegu granicy linii lasu - zasięgu władania.

WINGiK po rozpatrzeniu wniesionych odwołań, opisaną na wstępie decyzją z dnia 6 lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia (...) września 2019 r. Organ odwoławczy wskazał, że Starosta w celu uzupełnienia i modyfikacji bazy danych ewidencyjnych w 2011 r. przeprowadził modernizację ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] Informacja Starosty [....], że projekt operatu opisowo kartograficznego stał się operatem ewidencyjnym została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia (...).12.2011 nr [...] poz. [....].

Organ odwoławczy przypomniał, że pismem z dnia 17 stycznia 2012 r. K.C., M.C., H.R.,, Z.R., J.K., M.S oraz W.M (współwłaściciele działki) wnieśli zarzuty do danych ewidencyjnych działki nr 1285 kwestionując wykazany na mapie ewidencyjnej przebieg jej granic.

Organ II instancji wyjaśnił, że ewidencja gruntów wsi [...] została założona w latach 1959-1965 na bazie mapy katastralnej i czynności te nie były poprzedzone bezpośrednim pomiarem granic na gruncie. Wskazana działka nr 1285 w tym operacie ewidencyjnym została obliczona graficznie i miała powierzchnię 3,36 ha. W 1974 r. przeprowadzono kompleksowe uwłaszczenie gospodarstw rolnych i uwłaszczeniem tym została objęta przedmiotowa działka, aczkolwiek w zasobie geodezyjnym i kartograficznym. WINGiK wyjaśnił, że brak jest danych, aby w okresie uwłaszczenia przedmiotowa działka objęta była pomiarem bezpośrednim na gruncie.

Organ odwoławczy wskazał, że w latach 1980 – 1982 dla wsi [...] została opracowana mapa zasadnicza. Wyjaśnił, że z przeprowadzonej analizy materiałów geodezyjno – kartograficznych przez geodetę uprawnionego K.G operat techniczny z założenia mapy zasadniczej nr 43/7/84 jest pierwszym opracowaniem przedstawiającym przebieg granic działki nr 1285 z działkami sąsiednimi, zawierającym dane liczbowe. Organ II instancji dodał, że pomiar punktów granicznych dokonano metodą biegunową w nawiązaniu do osnowy poligonowej III klasy, zagęszczonej ciągami sytuacyjnymi, zaś w zasobie geodezyjnym brak jest dokumentów związanych z ustaleniem granic działki nr 1285 na gruncie.

WINGiK wyjaśnił ponadto w 1985 r. dokonano odnowienia ewidencji gruntów i budynków wsi [....] i z czynności tych sporządzony został operat techniczny nr 43/4/86, który nie zawiera również dokumentów związanych z ustaleniem granic przedmiotowej działki. Organ odwoławczy wskazał, że podczas prac związanych z założeniem ewidencji gruntów jak i jej odnowieniem oraz prac związanych z opracowaniem mapy zasadniczej granice działki nr 1285 nie były ustalane na gruncie.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w 1996 r. dokonano podziałki działek sąsiadujących nr 1286/1 i 1286/8, aczkolwiek protokół ustalenia granic nie zawiera podpisu właścicieli działki nr 1285. Następnie, dokonano w 1997 r. podziału działki sąsiadującej nr 1286/17, aczkolwiek protokół z dokonanych czynności został podpisany jedynie przez K.C.

W latach 2000-2001 Burmistrz Gminy i Miasta prowadził postępowanie rozgraniczeniowe w sprawie ustalenia granicy działki nr 1285 z działką nr 1286/19, w toku którego sporządzony został operat techniczny włączony do zasobu geodezyjnego pod nr [...]. W postępowaniu tym nie doszło do zgodnego ustalenia granicy, a sporządzony protokół nie został podpisany przez właścicieli działki nr 1285. Jak wynika z akt sprawy, Burmistrz Gminy i Miasta umorzył postępowanie rozgraniczeniowe i sprawa została przekazana do rozpatrzenia w postępowaniu sądowym.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że podczas przeprowadzonej w 2011 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w odniesieniu do działki nr 1285 nie przeprowadzono pomiarów bezpośrednich na gruncie, a do określenia numerycznego opisu jej granic wykorzystano zalegające w zasobie geodezyjnym materiały geodezyjne. Współrzędne punktów granicznych nr 6686 i nr 6703 wyznaczających granicę działki nr 1285 z działką nr 1286/19 określono na podstawie danych zawartych w operacie technicznym z podziału działki nr 1286/17, a w odniesieniu do pozostałych punktów granicznych z operatu z pomiaru kontrolnego działki 1285 z 2001 r.

Organ odwoławczy ocenił, że Starosta prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisów § 37 i § 39 rozporządzenia egib. Wyjaśnił, że ze sporządzonego operatu technicznego przez geodetę K.G który został włączony do zasobu geodezyjnego w dniu 28 czerwca 2019 r. wynika, że ustalenia przebiegu granic działki nr 1285 z działkami nr 1280/2, 1283, 1284 i 1291 dokonano w trybie przewidzianym w § 39 ust. 2 rozporządzenia egib tj. według ostatniego stanu posiadania. Tak ustalone i pomierzone granice nie budzą zastrzeżenia i nie są kwestionowane przez strony.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że granica wschodnia działki nr 1285 tj. z działkami nr 1286/10 i 1286/19 z uwagi na spór graniczny oraz brak jednoznacznych wiarygodnych dokumentów określających jej przebieg, została ustalona w trybie przewidzianym w § 39 ust. 3 rozporządzenia egib. Granicę działki nr 1285 z działką 1286/10 wyznaczają wykazane na szkicu polowym nr 1 punkty graniczne nr 5, nr 6708 i nr 6703. Punkt graniczny nr 5 stanowiący trójmiedzę działek nr nr 1285, 1283 i 1286/10 został ustalony wg spokojnego stanu posiadania i jego położenie nie jest sporne. Spór dotyczy położenia punktów pozostałych tj. punktu nr nr 6708 i 6703. Granica działki nr 1285 z działką nr 1286/19, którą wyznaczają wykazane na szkicu nr 2 punkty graniczne nr 6703 i 2A w jest sporna na całej jej długości. Organ odwoławczy wskazał, że ustalona powierzchnia działki nr 1285 wynosi 3,37 ha.

Organ odwoławczy uznał za bezzasadny wniosek odwołujących się o przeprowadzenie oględzin i rozprawy administracyjnej w sprawie przebiegu wschodniej działki nr 1285 i zasięgu własności. Wyjaśnił, że geodeta uprawniony dokonał ustalenia przebiegu po szczegółowej analizie wszystkich zalegających w zasobie geodezyjnym opracowań geodezyjnych oraz po uzyskaniu wyjaśnień od zainteresowanych stron. Analiza dokonana przez geodetę wykazała, że zalegające w zasobie geodezyjnym opracowania nie są wiarygodne i jednoznacznie spójne, a także nie spełniają wymagań dokładnościowych.

W odniesieniu do braku odniesienia się przez Starostę do wniosków K.C. i M.S., WINGiK wyjaśnił, że uchybienie to pozostaje bez wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie. W odniesieniu do wniosku o przesłuchanie geodety uprawnionego M.A wyjaśniono, że sporządzenie przez ww. geodetę operaty zostały poddane kontroli w dacie włączania ich do zasobu geodezyjnego i w tej sytuacji wniosek o przesłuchanie wykonawcy nie znajduje żadnego uzasadnienia.

WINGiK w replice do zarzutu nieprawidłowego ustalenia wschodniej granicy działki nr 1285 wyjaśnił, że granica ta jest sporna, a w zasobie geodezyjnym brak jest dokumentów potwierdzających jednoznaczny jej przebieg. Organ odwoławczy wskazał, że w aktualnym stanie sprawy nie znajduje uzasadnienia wniosek M.S o uzupełnienie materiału dowodowego zawarty w piśmie z dnia 13 stycznia 2020 r. W odniesieniu zaś do pisma K.C. z dnia 28 maja 2020 r. adresowanym do Burmistrza Gminy i Miasta, organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawy dotyczące "naruszeń na gruncie stanu faktycznego" nie należą do właściwości organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K.C. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty. Wniósł także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, że wydane decyzje:

- naruszają jego interes prawny do ujawnienia prawidłowych danych ewidencyjnych i stanu prawnego (stanu granic i stanu powierzchni) w zakresie wschodniej granicy działki nr 1285, wynikającej z prawomocnego aktu własności ziemi z dnia 28.06.1974 r. znak (...) wydanego przez Zastępcę Naczelnika Powiatu co do aktualnych danych ewidencyjnych wyznaczonych przepisami art. 24a ust. 9 w związku z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. a-d, ust. 2b pkt 1 lit. d p.g.k.,

- wydane zostały z naruszeniem określonych przepisów prawa materialnego - ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,

- zawierają istotne wady prawne co do meritum sprawy, mimo dostrzeżonych przez organ II instancji we wcześniejszych swoich decyzjach błędów po stronie organu I Instancji i w istniejących operatach geodezyjnych w zakresie działki nr 1285, a ponadto organ II instancji orzekł w skarżonej decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji o uwzględnieniu zgłoszonych zarzutów, pomimo, że nie została zbadana i do końca wyjaśniona kwestia przebiegu wschodniej granicy przedmiotowej działki, wg poszczególnych kryteriów określonych w § 39 rozporządzenia egib, zwłaszcza kryterium ostatniego spokojnego stanu posiadania (ust. 2), a sporządzone operaty geodezyjne wykazywały sprzeczności i błędy ewidencyjne,

- wydane zostały przy naruszeniu określonych przepisów prawa postępowania - Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieprzeprowadzenie przez organ II instancji dodatkowego postępowania dowodowego, o co wnioskowałem w ostatnim odwołaniu z dnia 21 października 2019 r., w tym rozprawy administracyjnej na gruncie, w terenie.

Skarżący podniósł również, że decyzje organów I i II instancji istotnie naruszają przepisy prawa procesowego, a to co najmniej art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 81 i art. 89 § 1 i § 2 k.p.a. oraz naruszają przepisy prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, a to co najmniej art. 24a ust. 9 w związku z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. a-d, ust. 2b pkt 1 lit. d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 47 ust. 1 i 3, § 44 pkt 2 i § 37 oraz § 39 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia egib, a tym samym miały wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że wyjaśnienie sprawy wymagało przeprowadzenia przez organ II instancji postępowania dowodowego w znacznej części, a decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Wskazał, że trwa spór graniczny pomiędzy działkami nr 1286/10 i 1286/19 co do przebiegu wschodniej granicy działki nr 1285, a wynikający z błędów istniejących w ewidencji gruntów i budynków, które powinny zostać usunięte.

Skarżący podniósł, że w stanie faktycznym zachodzącym na gruncie powinien mieć zastosowanie przepis § 39 ust. 2 w/w rozporządzenia, albowiem wykonawca mógł wyznaczyć przebieg wschodniej granicy działki na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie. Działkę nr 1285 stanowi las i granica wschodnia tej działki jest utworzona przez rosnące od wielu lat drzewa. Ta linia drzew, czyli lasu, stanowić powinna ewidencyjną granicę wschodnią działki jako niezaprzeczalna granica ostatniego spokojnego stanu posiadania. Skarżący nie zgodził się z operatem technicznym sporządzonym w sprawie, w którym granica wschodnia działki przebiega około 3-4 metry w głąb lasu.

Skarżący podkreślił, że o potrzebie zastosowania kryterium ostatniego spokojnego stanu posiadania pisały do organu II instancji również inne strony, w tym Z.R. i H.R.. Podniósł, że organ II instancji nie odniósł się do jego wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej na gruncie połączonej z dokonaniem wizji lokalnej miejsca i oględzin na gruncie celem dokładnego ukazania na gruncie wyznaczonych ewidencyjnych wschodnich punktów granicy działki nr 1285 i konfrontacji tak przedstawionej granicy z fizycznym pokazaniem linii lasu, co w ostateczności stanowiłoby ostatni spokojny stan posiadania na gruncie.

W ocenie skarżącego, przesłuchanie emerytowanego geodety M.A. przyczyniłoby się do uzyskania informacji odnośnie wykonanych przez niego operatów geodezyjnych oraz jego oceny dot. wschodniej granicy działki nr 1285. Pominięcie przez organ odwoławczy wskazanych dowodów, w ocenie skarżącego, jawi się jako naruszenie m.in. art. 89 § 2 i art. 136 w zw. z art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 85 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozważył, co następuje:

W pierwszej kolejności Sąd podaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 pkt 3 zzs ⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. 2020 r. poz. 374 ).

Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Organy prawidłowo zgromadziły i rozważyły materiał dowodowy, czyniąc na jego podstawie właściwe ustalenia faktyczne. Przyjęta podstawa prawna rozstrzygnięcia również jest poprawna, a wywiedzione z niej następstwa prawne nie budzą wątpliwości.

W sprawie nie ma sporu, że w 2011 r. na terenie obrębu [...] gm. [...] Starosta przeprowadził postępowanie w sprawie modernizacji ewidencji gruntów i założenia ewidencji budynków.

W oparciu o art. 24a ust. 4 p.g.i.k., po zakończeniu czynności technicznych starosta poinformował zainteresowanych o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu operatu opisowo kartograficznego. Na kolejnym etapie, opierając się o art. 24a ust. 8 p.g.i.k. starosta ogłosił w Dzienniku Urzędowym Województwa [....] z dnia 19 grudnia 2011 r., Nr [...], poz. [...], że projekt opisowo – kartograficzny po modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gm. [...]. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków.

Korzystając z uprawnienia, jakie daje art. 24a ust. 9 p.g.i.k., w przewidzianym do tego terminie właściciele działki nr 1285 zgłosili zarzuty do danych pomodernizacyjnych dotyczących ich działki, wnosząc o doprowadzenie zgodności z działkami sąsiednimi 1288/1, 1283, 1284, 1291, 1282/1 do stanu katastralnego (uwłaszczeniowego), wg. aktu własności ziemi nr (...).

Wyjaśnienie istoty sporu prawnego w niniejszej sprawie wymaga pewnego systemowego wstępu, który pozwoli w sposób przystępny przedstawić argumentację uzasadniającą przyjęty przez Sąd kierunek rozstrzygnięcia.

Ewidencja gruntów, jak wynika z ustawowej definicji przyjętej w art. 2 pkt 8 p.g.i.k., stanowi system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Oznacza to, że ewidencja jest wyłącznie publicznym rejestrem, w którym odzwierciedla się dane dotyczące stanu prawnego nieruchomości, a wynikające z dokumentów, którym przepisy prawa przypisują walor źródła danych ewidencyjnych. Ewidencja z założenia ma charakter wtórny, jest wyłącznie "kalką" dokumentów, które z mocy przepisów prawa stanowiły podstawę dokonanych w niej wpisów. W konsekwencji, każdy wpis w ewidencji jest deklaratoryjny, nie kreuje żadnego prawa, nie decyduje o jego zasięgu, a jedynie potwierdza, że takie prawo określonemu podmiotowi przysługuje i wskazuje, jaki zgodnie z przyjętymi do zasobu dokumentami jest jego zasięg. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień, do władania nieruchomością. Jeżeli istnieje spór co do prawa do nieruchomości, wyrażający się w braku zgody właścicieli działek sąsiednich co do tego, jak przebiega granica pomiędzy tymi działkami, nie jest dopuszczalne rozstrzyganie tego sporu przed organami ewidencyjnymi. Wiążące ustalenie granic nieruchomości w ewidencji gruntów może nastąpić, albo w oparciu o dokumenty, które już znajdują się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym, albo w oparciu o dokumenty nowowytworzone, wydane w postępowaniach zakończonych orzeczeniem rozstrzygającym spór graniczny. Rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2001 roku (dalej w skrócie: "rozporządzenie ewidnecyjne"), rozstrzyga wprost, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; 2) w celu podziału nieruchomości; 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

W odniesieniu do gruntów, w ewidencji gromadzi się dane dotyczące położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty – art. 20 ust. 1 pkt 1 p.g.i.k. Informacje te gromadzi się w operacie ewidencyjnym składającym się z bazy danych prowadzonej w systemie elektronicznym oraz ze zbioru dokumentów stanowiących źródła danych ewidencyjnych – uzasadniających wpis w bazie – art. 24 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 p.g.i.k. Ustawową rolą starosty, jako organu prowadzącego ewidencję jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, przez którą rozumie się zgodność z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi - § 44 pkt 2 rozporządzenia ewidencyjnego.

W celu wywiązania się z tego obowiązku starosta jest zobowiązany okresowo do weryfikacji danych ewidencyjnych w zakresie: 1) zgodności tych danych z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji; 2) zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie - § 54 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego. Powyższe dowodzi, że prawodawca dopuszcza sytuację, gdy w bazie danych ewidencyjnych znajdują się dane wadliwie odzwierciedlające dokumenty mające stanowić podstawę ich wpisu. Jednym z trybów usuwania takiej rozbieżności jest modernizacja ewidencji – z postanowień § 55 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia ewidencyjnego wynika, że modernizację prowadzi się w celu: 1) uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia; 2) modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu.

Dane ujawnione w ewidencji w wyniku modernizacji mogą zostać zakwestionowane, przez każdego, kto ma w tym interes prawny, poprzez wniesienie zarzutów – art. 24a ust. 9 p.g.i.k. Co kluczowe, w przepisie tym chodzi o operat, powstały w toku postępowania mającego na celu modernizację ewidencji. Tryb zgłaszania zarzutów przewidziany w art. 24a ust. 9 p.g.i.k. dotyczy zatem tylko danych wynikających z operatu powstałego dla potrzeb przeprowadzenia modernizacji ewidencji i ogranicza zakres wnoszonych uwag i zarzutów do danych stanowiących zapisy nowe. P.g.i.k. nie daje racjonalnych podstaw do przyjęcia poglądu, iż zamiarem ustawodawcy było, by przy okazji modernizacji ewidencji można było skutecznie podnieść wszelkie zarzuty będące poza zakresem i przedmiotem prowadzonej modernizacji – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2018 r., sygn. I OSK 2778/17.

Na gruncie niniejszej sprawy okolicznością istotną jest fakt uprzedniego wydania wyroku kasacyjnego przez tutejszy Sąd – wyrok z dnia 22 czerwca 2016 roku, sygn. II SA/Rz 1422/15. Uchylając decyzje organów obu instancji Sąd zwrócił uwagę, że organy obu instancji nie ustaliły w sposób pewny, na podstawie jakich danych wykreślono na mapie z modernizacji granice działki nr 1285 i jej powierzchnię, oraz czy w wyniku tych prac doszło do zmiany konfiguracji jej granic z pozostałymi działkami. Zgodnie z wytycznymi Sądu organy miały obowiązek przeprowadzenia oceny zebranej dokumentacji stanowiącej podstawę wykazania przebiegu granic działki nr 1285 oraz ustalenia czy na podstawie § 64 ust. 2 załącznika do zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20.02.1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11, poz. 98 z późn. zm.) była wydana decyzja w sprawie zmiany granic i powierzchni działki nr 1285 w związku z przeprowadzonym odnowieniem ewidencji gruntów. Powołując się na treść § 92 ust. 3 załącznika do w/w zarządzenia w sprawie ewidencji gruntów Sąd przesądził, że wprowadzenie zmiany powierzchni i granic działki nr 1285 na skutek odnowienia ewidencji gruntów, w przypadku braku decyzji wydanej na podstawie § 64 ust. 2 tego załącznika, byłoby niedopuszczalne (bezpodstawne). Jest to o tyle istotne, że późniejsze dokumentacje geodezyjne dla przedmiotowej nieruchomości opierały się na tej odnowionej mapie ewidencyjnej. Zdaniem sądu tylko w sytuacjach określonych w § 58 (tj. w wyniku podziału działki, rozgraniczenia, wywłaszczenia części nieruchomości, zmiany granic z innych przyczyn np. działania sił przyrody oraz w przypadku stwierdzenia, że granice i powierzchnia działki wykazana w operacie ewidencyjnym wg faktycznego stanu władania, są niezgodne ze stanem prawnym nieruchomości) i tylko na podstawie decyzji administracyjnej można było wprowadzić zmianę granicy lub powierzchni działki ewidencyjnej.

Z akt sprawy wynika, że podczas prac modernizacyjnych działka ewidencyjna nr 1285 nie była objęta pomiarem bezpośrednim na gruncie, a do określenia numerycznego opisu jej granic wykorzystano dane zgromadzone w zasobie geodezyjnym i kartograficznym w PODGIK.

Organy dokonały analizy zalegającej w zasobie dokumentacji i wywiodły, że w odniesieniu do działki nr 1285 w zasobie zgromadzono dokumentację z założenia, na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów. W założeniu dokumentacja taka może stanowić podstawę wykazania przebiegu granic - § 36 pkt 6 rozporządzenia ewidencyjnego. Dokumenty te powstały w latach 1959-1974, w wyniku prac związanych z II etapem ewidencji gruntów w oparciu o mapę katastralną w skali 1:2880 oraz związanych z założeniem operatu ewidencji gruntów w systemie działkowym oznaczenia nieruchomości, a także w wyniku kompleksowych prac uwłaszczeniowych. Co zasadnicze: nie zostały wytworzone na podstawie pomiarów bezpośrednich opartych o osnowę geodezyjną. W takim układzie organy prawidłowo przyjęły, że brak odniesienia pomiaru poszczególnych punktów granicznych do osnowy geodezyjnej I klasy uniemożliwia określenie błędu dokładności jego pomiaru – co jest wymagane zgodnie z § 61 ust. 1 i § 82 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego.

Pierwszym opracowaniem kartograficznym dla działki nr 1285 jest mapa katastralna w skali 1:2880 przedstawiająca przebieg granic parcel gruntowych i budowlanych - obecnej działce nr 1285 odpowiadały ówcześnie parcele gruntowe nr nr 1093/1, 1094/1 i 1094/7 o łącznej pow. 3,36 ha. W zasobie geodezyjno-kartograficznym nie ma żadnych danych liczbowych dotyczących przebiegu granic. Zgodnie z § 61 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego numerycznego opisu granic jednostek ewidencyjnych, obrębów oraz działek ewidencyjnych dokonuje się za pomocą odpowiednich zbiorów punktów granicznych, których położenie względem osnowy geodezyjnej 1 klasy zostało określone na podstawie geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych z błędami średnimi nieprzekraczającymi 0,30 m, w sposób zapewniający odwzorowanie położenia i kształtu tych obiektów przestrzennych oraz wzajemnego powiązania między nimi. Z kolei, stosownie do postanowień § 82 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego przy przeprowadzaniu modernizacji ewidencji, której jednym z celów jest konwersja mapy ewidencyjnej prowadzonej w postaci nieelektronicznej do postaci elektronicznej – a taki był jeden z celów modernizacji ewidencji gruntów i budynków wsi [...] z 2011 roku - w przypadku braku możliwości określenia położenia punktów granicznych w sposób, o którym mowa w § 61 ust. 1, numerycznego opisu granic działek ewidencyjnych dokonuje się za pomocą punktów granicznych, których położenie względem osnowy geodezyjnej 1 klasy wyznaczone zostanie na podstawie istniejących materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z błędami średnimi nieprzekraczającymi: 1) 3,0 m - w przypadku gdy punkty graniczne należą do działek ewidencyjnych obejmujących grunty położone na obszarach wiejskich poza zwartą zabudową; 2) 0,60 m - w przypadku gdy punkty graniczne należą do działek ewidencyjnych położonych na obszarach miast oraz obejmujących grunty zwartej zabudowy na obszarach wiejskich. Ponieważ mapa katastralna jest opracowaniem wyłącznie graficznym, o znikomej dokładności (1 mm na mapie odpowiada 2,88 m w terenie), którą cechuje brak możliwości doboru punktów dostosowania (tożsamych punktów granicznych mapy katastralnej i punktów granicznych na obecnie obowiązującej mapie) – jej konwersja do postaci elektronicznej nie spełnia wymagań dokładnościowych.

W latach 1959-1965 przeprowadzono prace związane z II etapem założenia ewidencji gruntów we wsi [...] w oparciu o mapę katastralną w skali 1:2880. Wynik pomiaru zmian w stanie posiadania wniesiono do mapy ewidencyjnej. W rejestrze pomiarowo - klasyfikacyjnym wpisano wszystkich władających. Obecnej działce nr 1285 odpowiadały ówcześnie parcele gruntowe nr nr 1093/1, 1094/1 i 1094/7 o łącznej pow. 3,36 ha (ujawnione pod poz. 877 wykazu ustalenia stanu posiadania). Obwieszczeniem z dnia 13.06.1965 r. zawiadomiono zainteresowane strony w sposób zwyczajem przyjęty o ogłoszeniu wyników ustaleń i obliczeń stanu władania wsi [...]. W operacie włączonym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr 263/3/3/65 brak jest danych dotyczących przeprowadzonych pomiarów na gruncie - nie można więc zweryfikować dokładności ich wykonania.

W 1971 r. został założony operat ewidencji gruntów wsi [...] sporządzony w systemie działkowym oznaczenia nieruchomości w oparciu o mapę katastralną w skali 1:2880. W sporządzonym operacie została ujawniona działka nr 1285 o powierzchni 3,38 ha (określonej graficznie z rysunku sporządzonej mapy) - odpowiadająca wcześniej powołanym parcelom nr nr 1093/1, 1094/1 i 1094/7. W zasobie geodezyjnym i kartograficznym nie ma dokumentów świadczących o ustaleniu przebiegu granic przedmiotowej nieruchomości oraz przeprowadzeniu wówczas jakichkolwiek jej pomiarów geodezyjnych.

Z powyższego wynika, że żaden z dotychczas powołanych dokumentów zasobu nie może stanowić podstawy ujawnienia przebiegu granic działki nr 1285.

W latach siedemdziesiątych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 z 1971 r.) przeprowadzono kompleksowe uwłaszczenia dla wsi [....]. Aktem własności ziemi nr (...) z dnia 28.06.1974 r. uregulowano własność działki gruntowej nr 1285 o pow. 3,38 ha na rzecz M.F c. M. i Z., K.C. c. M. i Z., A.K. c. M. i Z., J.R. s. M. i Z. i W. K. c. M. i Z. - w częściach ułamkowych. Z treści operatu technicznego włączonego do zasobu geodezyjno-kartograficznego za nr 43/3/78 wynika, że powierzchnia działki nr 1285 oraz ustalenie przebiegu jej granic nie było przedmiotem pomiaru na potrzeby postępowania uwłaszczeniowego.

W 1972 r. podziałowi uległa sąsiednia działka nr 1286, dzieląc się na działki nr nr 1286/1, 1286/2, 1286/3, 1286/4, 1286/5 - w ramach prowadzonych postępowań uwłaszczeniowych dla tych nieruchomości. Zgodnie ze sporządzonym szkicem złożonym w operacie wpisanym do składnicy geodezyjnej za nr 157/72 przeprowadzony wówczas pomiar liniowy oparty był na istniejących na gruncie szczegółach terenowych m.in. pasa drogowego Pomiar nie był wykonany w nawiązaniu do punktów osnowy geodezyjnej.

Pierwsze dokumenty zalegające w zasobie potwierdzające fakt wykonania bezpośredniego pomiaru przedmiotowej nieruchomości pochodzą z początku lat osiemdziesiątych. Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno – Kartograficzne "[...]" [....] w latach 1980-1982 dla obszaru wsi [...] przeprowadziło prace związane z wykonaniem mapy zasadniczej w skali 1:2000. Zgodnie ze sporządzonym wówczas operatem pomiarowym włączonym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 28 listopada 1986 r. za nr 43/7/84 cały przebieg granicy działki ewidencyjnej 1285 podlegał pomiarowi bezpośredniemu na gruncie. Z treści sprawozdania technicznego wynika, że dla pomiaru granic niewidocznych w terenie wezwano zainteresowane strony do ustalenia i wskazania punktów granicznych w terenie celem zamarkowania ich do pomiaru. W sporządzonym operacie brak jest potwierdzenia faktu wezwania stron oraz ich obecności podczas pomiaru i z tej przyczyny organy zasadnie odmówiły przedmiotowej dokumentacji waloru źródła danych ewidencyjnych.

Na bazie opracowanej mapy zasadniczej dokonano w 1985 r. odnowienia operatu ewidencji gruntów wsi [...]. W operacie technicznym włączonym do zasobu geodezyjno-kartograficznego za nr 43/4/86 znajduje się szkic z miarami liniowymi dotyczącymi pomiaru przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 1284 i 1285 w ramach zasygnalizowanych zastrzeżeń (brak protokołu ustalenia przebiegu tej granicy). Pozostałe granice nie podlegały wówczas pomiarowi na gruncie. W wykazie zmian gruntowych ujawniono zmianę powierzchni działki nr 1285 z 3,38 ha na 3,12 ha. Następnie dokonano okazania przygotowanego rejestru zainteresowanym stronom. Ówcześni współwłaściciele przedmiotowego gruntu (lub ich pełnomocnicy) zapoznali się z przygotowaną mapą ewidencyjną w skali 1:2000 oraz powierzchnią działki, klasami i użytkami. Własnoręcznymi podpisami potwierdzili fakt, iż wykazany w rejestrze stan posiadania przyjęli jako zgodny ze stanem faktycznym w sporządzonym tę okoliczność rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym.

Pewności, co do przebiegu granic działki nr 1285 nie dają również kolejne sporządzone operaty techniczne:

- operat techniczny z pomiaru uzupełniającego działek nr nr 1286/1, 1286/7, 1286/8 i 1286/9 włączony do zasobu ewidencji gruntów za nr 7431/9/8/95 (do zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr 43/18/98) – operat nie zawiera danych liczbowych dotyczących przebiegu granic działki nr 1285 – nie spełnia rygorów § 61 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego;

- operat techniczny z podziału działek sąsiednich nr 1286/1 i 1286/8 został włączony do zasobu ewidencji gruntów za nr 7431/9/46/96 (do zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr 43/18/98). Pomiar wykonano metodą biegunową i ortogonalną na osnowę pomiarową dowiązaną do punktów osnowy państwowej. W protokołach dotyczących ustalenia przebiegu granic dzielonej działki nie zostały złożone podpisy właścicieli sąsiedniej działki nr 1285, a zatem przedmiotowy dokument nie może stanowić źródła danych ewidencyjnych, co do przebiegu granic działki nr 1285;

- operat techniczny z podziału działki nr 1286/17 został włączony do zasobu ewidencji gruntów za nr 7431/9/54/97 (do zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [....]). W protokole z dnia 03.10.1997 r. stwierdzono bezsporny przebieg zewnętrznych granic działki nr 1286/17 z działką nr 1285. Protokół został podpisany przez właściciela działki nr 1286/17 oraz jednego ze współwłaścicieli działki nr 1285, a zatem przedmiotowy dokument nie może stanowić źródła danych ewidencyjnych, co do przebiegu granic działki nr 1285. Pomiar wykonano metodą rzędnych i odciętych na osnowę pomiarową. Punkty na granicy pomiędzy działką nr 1285, a nowo wydzieloną działką nr 1286/19 zamarkowano palami drewnianymi.

- operat techniczny sporządzony w toku postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego w latach 2000-2001, włączony do zasobu PODGiK w [...] za nr [...] w zasobie bazowym (nr 3309-19/78/2001/04/28 w zasobie użytkowym). W wyniku prowadzonych wówczas czynności nie doszło do zgodnego ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 1285 i 1286/19, a sporządzony protokół nie został podpisany przez współwłaścicieli działki nr 1285. Sprawa została umorzona w postępowaniu administracyjnym i przekazana do rozpatrzenia w postępowaniu sądowym.

Również w protokole z pomiaru uzupełniającego działki nr 1285 w 2001 r nie doszło do ustalenia przebiegu granic przedmiotowej działki. Zgodnie z operatem technicznym włączonym do zasobu PODGiK za nr [...] w zasobie bazowym (nr [...] w zasobie użytkowym) obecne strony wskazały przebieg granic działki nr 1285 z działkami sąsiednimi nr nr 1280/2, 1284 i 1283. Pomiar wykonano metodą biegunową. Przebieg granicy działki nr 1285 z działką nr 1286/19 nie był ustalany ze względu na toczące się postępowanie rozgraniczeniowe, natomiast z działka nr 1291 został przyjęty graficznie z mapy ewidencyjnej w skali 1 : 2000. Sporządzony wówczas protokół podpisali jednak tylko właściciele działki nr 1286/19, pozostałe zaś osoby odmówiły złożenia swoich podpisów.

W aktach administracyjnych zalegają dokumenty opracowane przez geodetę biegłego sądowego R.K. w ramach postępowania o rozgraniczenie działek nr 1285 i 1286/19 prowadzonego pod sygn. [....] i [...]. Sporządzona przez biegłego mapa uzupełniająca wraz z całym powstałym opracowaniem - nie została włączona do zasobu geodezyjnego i kartograficznego PODGiK a postępowanie rozgraniczeniowe umorzone.

Pozostałe dokumentacje zalegające w zasobie PODGiK włączone do zasobu za nr [...] (rękojmia do modernizacji sporządzona przez geodetę uprawnionego G.W), za nr PODGIK. [...] (dokumentacja geodezyjno-prawna sporządzona przez geodetę uprawnionego S.K.) i za nr [...] (dokumentacja geodezyjno-prawna sporządzona przez geodetę uprawnionego R.L.) w następstwie ostatecznych decyzji WINGiK nie zostały uznane za dokumenty stanowiące podstawę do wykazania przebiegu granic działki nr 1285 w zmodernizowanym operacie ewidencyjnym.

Wszystkie przedmiotowe dokumenty zostały poddane analizie i ocenie przez powołanego przez organy biegłego geodetę K.G. – postanowienie powołujące nr [...] z dnia 02.01.2019 r. Biegły przyjął, że dane w nich zawarte nie są jednoznaczne i spójne i nie spełniają obecnych wymagań dokładnościowych, a w wielu opracowaniach pojawia się też sprawa granicy spornej

z działkami nr 1286/10 i nr 1286/19.

Wychodząc z takiego założenia organy – za biegłym – przyjęły, że należy wdrożyć procedurę określoną w § 37 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego - podjąć próbę pozyskania danych dotyczących przebiegu granic przedmiotowej działki w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych, poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Stosownie do postanowień § 39 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, dokonuje wykonawca na podstawie zgodnych wskazań właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych.

Realizując tak założony cel w dniach 15.03.2019 r. i 16.05.2019 r. przeprowadzono czynności na gruncie mające na celu ustalenie przebiegu granic przedmiotowej działki. W obydwu terminach nie zgłosili się wszyscy współwłaściciele działki nr 1285, bądź ich następcy prawni oraz właściciel działki sąsiedniej nr 1280/2. Z tej przyczyny nie ustalono położenia punktów granicznych wyznaczających przebieg granic działki nr 1285 w trybie § 39 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego.

W takim układzie procesowym biegły przystąpił do ustalenie przebiegu granic w trybie § 39 ust. 2 rozporządzenia ewidencyjnego, po myśli którego w przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w § 39 ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek.

W tym trybie, to jest na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania ustalono przebieg granicy pomiędzy działką nr 1285, a działkami nr nr 1280/2, 1283, 1284 i 1291 – stan ostatniego spokojnego stanu posiadania został wskazany przez zainteresowane strony obecne na gruncie - w punktach granicznych oznaczonych roboczo nr nr 2A (palik drewniany), 1A (pręt metalowy), 2 (punkt nr 27199 z operatu [...]), 3 (istniejący palik), 4 (istniejący palik) i 5 (palik). Położenie punktów granicznych spełnia kryterium określone w § 61 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego - błędu średniego nieprzekraczającego 0,30 m względem osnowy geodezyjnej I klasy.

Przebieg granic działki 1285 w pozostałej części - tj. z działkami sąsiednimi nr 1286/10 i nr 1286/19 bezsprzecznie jest sporny. Wynika to jednoznacznie ze zgromadzonego w postepowaniu materiału dowodowego, a w szczególności

z dokumentacji sporządzonej przez geodetę K.G. na potrzeby czynności prowadzonych w dniach 15.03.2019 r. i 16.05.2019 r. – operat techniczny 14 czerwca 2019 roku, a w szczególności protokoły z ustalenia granic (k. 2572 – 2579 i 2582 – 2586, T. VII akt organu I instancji) oraz wykaz zmian danych ewidencyjnych – k. 2590. W zakresie przebiegu granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr 1285, a działką nr 1286/19 oświadczenia stron są rozbieżne, nie ma również spójnej i jednoznacznej w treści dokumentacji geodezyjnej, o której mowa w § 36 rozporządzenia ewidencyjnego, która spełniałaby wymogi dokładnościowe. Przebieg granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr 1285, a działką nr 1286/10 na przestrzeni lat był wskazywany w różnych miejscach. I w tym zakresie zalegająca w zasobie dokumentacja geodezyjna nie spełnia wymogów wiarygodności (§ 37 ust. 1 rozporządzenia ewidencyjnego). Wskazania granicy nie potwierdzili właściciele działki 1286/10, mimo iż sami nie potrafili jednoznacznie wskazać tego przebiegu.

Ze względu na istniejący w terenie spór graniczny, geodeta przyjął położenie punktów granicznych nr nr 6686, 6703 i 6708 wyznaczających przebieg granicy pomiędzy działką ewidencyjną nr 1285, a działkami nr 1286/19 i nr 1286/10 zgodnie z danymi ujawnionymi już w zmodernizowanym w operacie ewidencyjnym (uzupełnionymi informacją o istniejącym sporze). Dane określające położenie punktów nr 6686 i nr 6703 - pochodzą z operatu z podziału działki sąsiedniej 1286/17 – co oznacza, że został utrzymany przebieg granicy sprzed modernizacji określony w zasobie geodezyjno-kartograficznym danymi liczbowymi. Z kolei dane określające położenie punktu nr 6708 zostały ustalone w drodze digitalizacji rastra mapy ewidencyjnej sprzed modernizacji – co oznacza, że i w tym przypadku został utrzymany graficzny przebieg granicy sprzed modernizacji.

W takim układzie, geodeta zasadnie skorzystał z trybu przewidzianego w § 39 ust. 3 rozporządzenia ewidencyjnego - w przypadku gdy spokojnego stanu posiadania nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków. Powołany przepis znajduje zastosowanie, gdy kumulatywnie zostaną spełnione następujące warunki: 1) w zasobie geodezyjno-kartograficnym brak jest wiarygodnych dokumentów źródłowych, o których mowa w § 36 rozporządzenia ewidencyjnego, 2) nie ustalono przebiegu granic w oparciu o zgodne oświadczenia stron; 3) nie można wskazać ostatniego spokojnego stanu posiadania. Wszystkie wymienione podstawy – w odniesieniu do granicy pomiędzy działką nr 1285 a działkami nr 1286/10 i nr 1286/19 zaszły, co zostało wykazane.

Ostatecznie w wyniku uwzględnienia wniesionych zarzutów dotyczących powierzchni oraz przebiegu granic działki nr 1985, dane te został ujawnione zgodnie ze sporządzoną przez geodetę K.G. mapą uzupełniającą wpisaną do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 28.06.2019 r. za nr [....]. Określona analitycznie powierzchnia działki ewidencyjnej nr 1285 wynosi 3,37 ha, a nie jak dotychczas wykazano 3,12 ha.

W wyniku wykonanych na gruncie pomiarów zmianie uległy także wykazane w operacie powierzchnie działek sąsiednich nr nr 1280/2, 1283, 1284 i 1291 oraz konfiguracja granicy pomiędzy nimi i przedmiotową działką 1285.

Sąd nie podziela zarzutów skargi, że granica pomiędzy działką nr 1285 a działkami nr 1286/10 i nr 1286/19 powinna zostać ustalona w oparciu o ostatni stan spokojnego posiadania – linią drzew istniejącego lasu. Jak wynika z § 39 ust. 2 rozporządzenia ewidencyjnego, taka formuła ustalenia granicy jest dopuszczalna wyłącznie wówczas, gdy ostatni stan spokojnego posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek.

Z zalegającej w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej wynika, że przyjęte położenie punktów nr 6686 i nr 6703 (granica pomiędzy działkami nr 1285 i nr 1286/19) – znajduje oparcie w operacie technicznym z podziału działki nr 1286/17, który został włączony do zasobu ewidencji gruntów za nr 7431/9/54/97 (do zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr 43/18/98). Oznacza to po pierwsze, że został utrzymany przebieg granicy sprzed modernizacji, a po drugie, że ustalenie granicy w oparciu o ostatni spokojny stan posiadania pozostawałoby w sprzeczności z ww. dokumentem. Z kolei dane określające położenie punktu nr 6708 (jeden z punktów wyznaczających granicę pomiędzy działkami nr 1285 i nr 1286/10) został ustalony w drodze digitalizacji rastra mapy ewidencyjnej sprzed modernizacji. I w tym układzie utrzymano graficzny przebieg granicy sprzed modernizacji, który nie odpowiada wnioskowanemu przez skarżącego ostatniemu stanowi posiadania. Należy mieć na uwadze, że granice postępowania administracyjnego zostały wyznaczone wniesionymi zarzutami. Jak już wcześniej monitowano przy okazji modernizacji ewidencji nie można skutecznie podnosić wszelkich zarzutów będące poza zakresem i przedmiotem prowadzonej modernizacji – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2018 r., sygn. I OSK 2778/17.

Sąd podziela ocenę organów obu instancji, że prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego – rozprawy na gruncie – było bezprzedmiotowe. Nie jest rolą organów ewidencyjnych rozstrzyganie niejasności, niejednoznaczności i kwestii spornych dotyczących granic działek ewidencyjnych, chyba że możliwość taką daje zgromadzona w zasobie dokumentacja, ewentualnie zgodne oświadczenia stron, lub ustalony ostatni stan spokojnego posiadania. Sąd nie ma wątpliwości, że wiążące ustalenie granicy wschodniej działki nr 1285 w oparciu o zalegającą w zasobie dokumentację jest niemożliwe. Spór w tej kwestii istnieje również pomiędzy właścicielami sąsiednich działek (nr 1285 i nr nr 1286/10 i 1286/19). Spokojny stan posiadania nie został potwierdzony przez wszystkie zainteresowane strony. Sam fakt istnienia linii lasu, jako oddzielenie terenów o różnym przeznaczaniu w żaden sposób nie dowodzi zakresu wykonywanego ostatniego spokojnego stanu posiadania. Stąd rację mają organy, że organizowanie kolejnych rozpraw na gruncie nie znajduje uzasadnienia. Kwestia ustalenia granicy wschodniej działki nr 1285 powinna naleźć swój finał w postępowaniu rozgraniczeniowym.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że nie znalazły potwierdzenia podnoszone w skardze zarzuty. Organy wywiązały się również z obowiązku uwzględnienia wytycznych sformułowanych przez tut. Sąd w wyroku z 22 czerwca 2016 roku, II SA/Rz 1422/15. Z tej przyczyny Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.