Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1493/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, ust. 1a, ust. 3, art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. D. i B. D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr NWXIV.7581.4.18.2022 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 maja 2022 r. nr [...] Prezydent Miasta Z. (dalej: "organ", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 9b1, art. 124 ust. 1, 1a, 2 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") postanowił:

- w pkt 1 decyzji - ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości położonej w Z., obręb Z., oznaczonej jako działka nr 1, o powierzchni 0,9230 ha, objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej własność K. i B. D. (dalej: "Strony", "Skarżący") poprzez zezwolenie T. S.A z siedzibą w K. (dalej: "Spółka"), wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...] na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV relacji Z.-B.-Z., Z.-B., tj. podwieszenie napowietrznych przewodów o długości ok 30 m, wraz z posadowieniem jednego stanowiska słupowego oraz dalsze funkcjonowanie linii w pasie technologicznym o szerokości 9,4 m i powierzchni 0,0282 ha. Przebieg linii, w tym pasa technologicznego przez opisaną nieruchomość został określony na mapie do celów projektowych, która stanowi integralną cześć decyzji,

- w pkt 2 decyzji - nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 27 lipca 2021 r. Spółka zwróciła się o ograniczenie korzystania z opisanej wyżej nieruchomości stanowiącej własność Skarżących poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii elektroenergetycznej. Następnie organ przywołał przepis art. 63 § 3 k.p.a., art. 116 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz wskazał, iż: z księgi wieczystej wynika, że właścicielami w/w nieruchomości są jedynie Skarżący; zgodnie z planem miejscowym działka nr 1 znajduje się w strefie oznaczonej symbolami KDZ, U oraz MN; z wypisu i wyrysu wynika, że dopuszcza się na przedmiotowym terenie realizację urządzeń technicznych uzbrojenia, zgodnie z mapą z naniesionym przebiegiem inwestycji napowietrzna linia elektroenergetyczna będzie przebiegała tak jak dotychczas, tj. po fragmencie działki znajdującej się w strefie oznaczonej symbolem U, na której dopuszcza się budowę sieci, obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej. Organ stwierdził, że inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a ponadto jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Dalej organ zwrócił uwagę na dokumenty z przebiegu rokowań. Rokowania nie przyniosły rezultatu, trwały co najmniej od 13 maja 2021 r. do 20 lipca 2021 r. i w tym czasie pomiędzy stronami doszło do wymiany szeregu pism, w których jednym z kluczowych wątków była wysokość wynagrodzenia z tytułu udostępnienia nieruchomości.

W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania Skarżący oświadczyli, że nie wyrażają zgody i sprzeciwiają się uwzględnieniu wniosku Spółki. Ponadto wnieśli o przeprowadzenie oględzin nieruchomości. W toku rozprawy administracyjnej w dniu 3 lutego 2022 r. Skarżący podnieśli zarzut co do treści planu miejscowego i ujęcia w nim możliwości posadowienia urządzeń przesyłowych bez porozumienia z właścicielami nieruchomości. Wskazali również, iż planowana inwestycja nie jest posadowieniem nowych urządzeń, ale przebudową już istniejących, nie przeprowadzono rokowań w odpowiedni sposób, tj. kwestia wynagrodzenia była jednostronnie podyktowana przez prywatnego inwestora, ponadto wnieśli o alternatywną trasę dla planowanej inwestycji. Podczas oględzin w dniu 3 lutego 2022 r. ustalono, że przebieg istniejącej linii wraz ze stanowiskiem słupowym jest zgodny z załącznikiem mapowym dołączonym do wniosku inwestora.

W odniesieniu do stanowiska Skarżących zawartego w piśmie z dnia 6 kwietnia 2022 r. organ wyjaśnił, że art. 124 ust. 1 u.g.n. obejmuje również roboty inwestycyjne polegające na przebudowie już istniejącej inwestycji celu publicznego. W dalszej kolejności wyjaśnił charakter decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, a także zauważył, że przedmiotowe postępowanie nie obejmuje ustalenia odszkodowania ani też nie skutkuje ustanowieniem służebności przesyłu. Organ stwierdził, że Spółka jest podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku w trybie art. 124 u.g.n. Zdaniem organu nie można zgodzić się ze stanowiskiem właścicieli nieruchomości, że prowadzone rokowania miały charakter pozorny. Z akt jednoznacznie wynika, że strony prowadziły rokowania w dobrej wierze, a ich celem było zawarcie stosownej umowy na dysponowanie gruntem na cele budowlane, jednak głównym tematem spornym była wysokość wynagrodzenia.

Organ stwierdził, że zaistniały przesłanki do ograniczenia korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. Ponadto uznał za uzasadniony wniosek nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Końcowo organ podkreślił, iż planowana inwestycja znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy jednorodzinnej i niedalekiej odległości od osiedla mieszkalnego, a uwzględniając obowiązujący aktualnie plan zagospodarowania przestrzennego istnieje realne prawdopodobieństwo rozwoju zabudowy usługowej, jednocześnie realizacja przedmiotowej inwestycji nie wpłynie znacznie na sposób korzystania z nieruchomości przez jej właścicieli, gdyż zostanie ona przeprowadzana w części nieruchomości, na której ze względu na zapisy planu miejscowego oraz odległość od drogi publicznej, właściciele mają już znacznie ograniczoną możliwość zagospodarowania nieruchomości.

Odwołanie od w/w decyzji wnieśli Skarżący wskazując, że na ich działce znajdują się 3 linie elektroenergetyczne (2 linie wysokiego napięcia oraz 1 średniego napięcia), wodociąg oraz gazociąg. Zwrócono uwagę, że Spółka jest właścicielem tylko starego słupa i linii elektroenergetycznej, której czas użyteczności się skończył, Spółka korzysta z nieruchomości bez zgody właściciela. Skarżący zażądali usunięcia starego słupa oraz nie wyrazili zgody na posadowienie nowego bez wypłaty słusznego odszkodowania, które powinno uwzględniać zasadę korzyści jaką będzie miała Spółka. Skarżący wskazali również, że jednorazowe wynagrodzenie za obciążenie nieruchomości powinno stanowić ekwiwalent wszystkich korzyści, których właściciele zostaną pozbawieni, pokryć wszelkie niedogodności, uwzględnić spadek atrakcyjności nieruchomości, a oczekiwana kwota 20.000 zł z uwagi na żywotność inwestycji nie jest kwotą wygórowaną. Zauważono również, że inwestycja nie stanowi remontu, planowane urządzenie jest wyższe i szersze, powstanie inny obiekt budowlany o innych parametrach technicznych i użytkowych.

Pismem z dnia 21 lipca 2022 r. Spółka wniosła odpowiedź na odwołanie wnosząc o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda Śląski decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr NWXIV.7581.4.18.2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9a w zw. z art. 124 ust. 1, 2 i 3 u.g.n., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (pkt 1) oraz uchylił zaskarżoną decyzję w pozostałej części (pkt 2) odnośnie nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił aktualny stan sprawy, przywołał podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia oraz podał, iż analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwoliła organowi odwoławczemu dojść do przekonania, że w rozpatrywanym przypadku spełnione zostały warunki niezbędne dla orzeczenia o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości będącej przedmiotem wniosku inwestora złożonego w niniejszej sprawie. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, iż przedsięwzięcie zakwalifikować należy jako inwestycję celu publicznego wskazaną w treści art. 6 pkt 2 u.g.n. oraz z racji wpływu na zwiększenie niezawodności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenach powiatu [...], miast Z. oraz J., ma znaczenie ponadlokalne.

Następnie wskazał, iż planowana inwestycja jest także zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...]. Z wypisu przywołanego dokumentu planistycznego wynika, że działka nr 1 zlokalizowana jest na terenach oznaczonych symbolami: B7 KDZ, B65 U, B15 MN, B16 MN. Zgodnie z brzmieniem rozdziału 2 planu miejscowego - ustalenia ogólne dla obszaru objętego planem dla terenu oznaczonego symbolami: KZD, U oraz MN dopuszcza się lokalizację sieci, obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej. Co również istotne z analizy części tekstowej oraz graficznej planu miejscowego wynika, iż przebudowywana napowietrzna linia elektroenergetyczna będzie przebiegała tak jak dotychczas, po fragmencie działki znajdującej się w strefie oznaczonej symbolem U, na której dopuszcza się budowę sieci, obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie został również spełniony warunek przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości wskazany w art. 124 ust. 3 u.g.n. i w tym zakresie organ odwoławczy podzielił ocenę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z materiału dowodowego wynika, że inwestor podjął działania mające na celu pozyskanie zgody właścicieli nieruchomości na przebudowę napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 V, które zakończyły się niepowodzeniem. Przedłożona przez Spółkę właścicielowi propozycja obiektywnie nie była niemożliwa do przyjęcia lub tego rodzaju, że miałaby już w zamierzeniu doprowadzić do jej odrzucenia. W prowadzonej korespondencji poruszano wszystkie kluczowe elementy dotyczące planowanej inwestycji (wysokość i tryb wypłaty odszkodowania za posadowienie linii, a także zasady udostępniania nieruchomości w przyszłości). Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż obowiązek przeprowadzenia rokowań jest spełniony, gdy strony posiadają odmienne stanowiska i pomimo prób ustalenia rozwiązania, nie osiągnięto porozumienia, natomiast przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. nie uzależnia uzyskania zgody administracyjnej od przedłożenia przez inwestora takiej oferty, która satysfakcjonowałaby właściciela nieruchomości. Organ podkreślił również, iż ocenie organów administracji nie podlega wysokość zaproponowanego w niniejszej sprawie wynagrodzenia.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo dokonał analizy uciążliwości zamierzonej inwestycji dla właścicieli nieruchomości wyjaśniając, że ze względu na zapisy planu miejscowego przebieg planowanej inwestycji wraz z pasem technologicznym, jak i fakt, że inwestycja ta dotyczy przebudowy liniowego urządzenia przesyłowego, w miejscu, w którym obecnie ono przebiega jest najmniej uciążliwa.

W odniesieniu do argumentacji odwołania organ odwoławczy zawrócił uwagę, że planowane przez Spółkę prace stanowią przebudowę a nie remont, co dostrzegają także Skarżący, jednak błędnie wnioskują, iż w razie przebudowy istniejącego urządzenia nie ma zastosowania tryb przewidziany w art. 124 ust 1 u.g.n. Wojewoda podzielił pogląd, że przepis ten obejmuje zarówno roboty inwestycyjne realizowane od podstaw, jak i polegające na przebudowie już istniejących urządzeń celu publicznego. Bez znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy pozostają natomiast podnoszone w odwołaniu kwestie dotyczące roszczeń skarżących o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez inwestora, albowiem wydanie decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. nie jest uzależnione od kwestii związanych z ewentualnymi roszczeniami z tego tytułu. Podobnie kwestia utraty wartości nieruchomości nie może być przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu, gdyż nie mieści się w jego zakresie, a może zostać objęta tylko w odrębnym postępowaniu (art. 129 ust. 5 u.g.n.). Nadto roszczenia odszkodowawcze określone w art. 128 ust. 4 u.g.n. mogą być dochodzone dopiero po zrealizowaniu inwestycji.

Wojewoda podzielił ocenę organu I instancji, iż w stanie kontrolowanej sprawy ziściły się wszelkie warunki uzasadniające władczą ingerencję organu administracji w ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości zatem zasadne było utrzymanie badanej decyzji w zakresie pkt 1. Brak było natomiast podstaw do nadania decyzji klauzuli natychmiastowej wykonalności (pkt 2), ponieważ dopiero decyzji pozwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wydawanej po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Z rozstrzygnięciem nie zgodzili się Skarżący. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podniesiono, że korzystanie przez Spółkę, a wcześniej przez poprzedników prawnych z urządzeń posadowionych na nieruchomości Skarżących odbywa się bez tytułu prawnego. Skarżący poddali, w powołaniu na odpowiedź odmowną G. S.A. z dnia 17 grudnia 2004 r., że przedsiębiorstwo nigdy nie płaciło za użytkowanie nieruchomości Skarżących.

Zdaniem Skarżących, Spółka nie chce załatwić sporu polubownie poprzez wypłatę właścicielom nieruchomości odszkodowania w wysokości 20.000 zł, lecz ustalić stan prawny na przyszłość. Jednocześnie błędnie przyjęto, że Skarżący nie wyrażają zgody na przeprowadzenie inwestycji w sytuacji, gdy zgodę taką wyrazili wielokrotnie, ale pod pewnymi warunkami, zatem w ocenie Skarżących rokowania miały charakter pozorny, zaproponowana kwota 5.000 zł jest rażąco niska, Skarżący nie zaprzestali rozmów, a zakwestionowali jedynie wysokość wynagrodzenia. Skarżący wnieśli o zlecenie wykonania operatu szacunkowego przez niezależnego specjalistę oraz obciążenie kosztami inwestora. Uzasadniając wniosek wskazali, że brak opinii uniemożliwia ustalenie czy zaproponowana kwota odpowiada szkodom jakie właściciel będzie ponosił w związku z inwestycją. Wymienili również okoliczności, które nie zostały uwzględnione przy ustalaniu odszkodowania, tj. nie uwzględniono: dojazdu do planowanej inwestycji, wartości 1m2 gruntu nieobciążonego liniami energetycznymi, bezpośredniego sąsiedztwa nieruchomości (zabudowy jednorodzinnej, bliskiej odległości od osiedla mieszkalnego), prawdopodobieństwa rozwoju zabudowy usługowej, a także znacznego ograniczenia możliwości zagospodarowania nieruchomości. W ocenie Skarżących uwzględniono wyłącznie interes przedsiębiorcy, a pominięto interes właściciela nieruchomości. W tym zakresie Skarżący zwrócili uwagę na treść art. 21 Konstytucji. Do skargi przedłożono kserokopie: pisma do G. S.A. w G. z dnia 29 stycznia 2004 r., pisma G. S.A. w G. z dnia 17 grudnia 2004 r., pisma do Spółki z dnia 25 lutego 2021 r. oraz z dnia 19 maja 2021 r., protokołu z rozprawy administracyjnej, protokołu z oględzin nieruchomości, mapy z przebiegiem napowietrznej linii energetycznej, mapy zasadniczej, zaświadczenia o przeznaczeniu w planie miejscowym działki 1.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Wojewody zarzuty skargi stanowią powielenie stanowiska Skarżących zaprezentowanego w treści odwołania, do których organ odwoławczy odniósł się w wydanej decyzji, oraz w istocie sprowadzają się do polemiki z ustaleniami organów administracji orzekających w niniejszej sprawie. Natomiast co do podniesionego przez Skarżących zarzutu nie odniesienia się przez Wojewodę do kwestii konieczności wyznaczenia drogi dojazdowej o szerokości 3,5m na czas remontu urządzenia przesyłowego co ma mieć wpływ na wysokość odszkodowania, organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem postępowania nie jest sprawa ustalenia odszkodowania w związku z posadowieniem urządzenia przesyłowego, nadto kwestia ta nie została poruszona w odwołaniu. W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia Konstytucji wskazał, że art. 64 ust. 3 Konstytucji przewiduje podstawę do wprowadzenia ograniczeń prawa własności. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oparte jest na ustawie i nie powoduje naruszenia istoty własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Na wstępie należy wskazać na regulację art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") stosownie do której sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest zgodne z prawem. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżących w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 18 sierpnia 2022 r. nr NWXIV.7581.4.18.2022, którą Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (w pkt 1) organu I instancji - Prezydenta Miasta Z. z dnia 4 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w sposób opisany na wstępie, oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części (pkt 2), tj. odnośnie nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do brzmienia art. 124 ust. 1 tej ustawy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z kolei zgodnie z ust. 3 przywołanej regulacji udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Decyzja ostateczna stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej (ust. 7).

Ustawodawca uzależnił możliwość udzielenia zezwolenia podmiotowi realizującemu konkretne przedsięwzięcie od spełnienia ściśle określonych przesłanek: zgodności zezwolenia z planem miejscowym, a w przypadku braku planu z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz braku zgody właściciela nieruchomości na takie ograniczenie. Ustawodawca wprowadził wymóg przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości, poprzedzających wystąpienie z wnioskiem o wydanie tej decyzji, mających na celu udostępnienie nieruchomości w sposób dobrowolny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. I OSK 2088/19, żadnych innych wymogów dla wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. przepisy nie przewidują.

Odnotowania wymaga, iż instytucja uregulowana przepisem art. 124 ust. 1 u.g.n. obejmuje zarówno roboty inwestycyjne celu publicznego realizowane od podstaw, jak i polegające na przebudowie już istniejącej inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy usuwanie awarii, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. Odmienna interpretacja uniemożliwiałaby przebudowę jakiejkolwiek linii energetycznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 października 2017 r. sygn. II SA/Rz 855/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. IV SA/Po 1102/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. II SA/Łd 540/18, w: E. Bończak-Kucharczyk Ewa, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2023). Stąd też nieuzasadnione pozostaje twierdzenie Skarżących prezentowane w toku postępowania jakoby wskazana regulacja art. 124 ust. 1 u.g.n. nie obejmowała planowanej w niniejszym postępowaniu inwestycji.

Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, że Spółka pismem z dnia 28 lipca 2021 r. wniosła o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości należącej do Skarżących w sposób wskazany w treści pisma argumentując wniosek zapewnieniem mieszkańcom regionu bezpieczeństwa energetycznego, nowymi możliwościami dla rozwoju gospodarczego województwa śląskiego, podniesieniem atrakcyjności inwestycyjnej, zwiększeniem niezawodności i efektywności funkcjonowania krajowego i regionalnego systemu przesyłowego poprzez niwelację zagrożenia przerwania dostaw energii, zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw, dostosowania sieci elektroenergetycznej dla potrzeb rozwoju sektora energetyki, zapewnienia odpowiednich odległości przewodów od gruntów oraz obiektów krzyżowych.

Planowana inwestycja została zasadnie zakwalifikowana przez organy rozstrzygające w sprawie jako inwestycja celu publicznego. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości Skarżących stanowi udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1 tego przepisu. Zgodnie z treścią art. 6 pkt 2 u.g.n. celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Ponadto zasadnie organ zauważył, iż z uwagi na zwiększenie niezawodności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na wymienionych terenach ma znaczenie ponadlokalne. Planowana inwestycja stanowi więc bez wątpienia inwestycję celu publicznego.

Przedmiotowa działka o nr 1 pozostaje własnością Skarżących, co wynika z ujawnionych wpisów w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów działka obejmuje grunty orne o klasie użytku RIIIa oraz RIIIb. Stosownie do zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego Uchwałą Nr [...] Rady Miasta Z. z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Z. (Dz. Urz. Woj. Śl. z dnia [...] r., poz. [...]) działka nr 1 położona jest w obszarze oznaczonym symbolami: B7 KDZ, B 15 MN oraz B65 U, a planowany przebieg inwestycji dotyczy obszaru oznaczonego symbolem B65 U - zabudowa usługowa oraz usługi obejmujące działalność z zakresu handlu, gastronomii, usług o charakterze rzemieślniczym, usług kultury, obiekty kultu religijnego, pomocy i opieki społecznej, opieki zdrowotnej lub weterynaryjnej, turystyki i wypoczynku, sportu i rekreacji, obsługi komunikacji kołowej w tym stacji paliw i stacji obsługi pojazdów, działalność w zakresie obsługi ludności lub przedsiębiorstw z wyjątkiem domów przedpogrzebowych, działalność biur i agencji, działalność ośrodków i placówek edukacyjnych, działalność firm pocztowych i telekomunikacyjnych, a także usługi publiczne w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami (§ 6 ust. 1 pkt 6 Uchwały). Dla wskazanych terenów ustalono następujące przeznaczenia i użytkowania dopuszczalne m.in. sieci, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej (§ 6 ust. 2 pkt 6 lit. g Uchwały). Stosownie do zapisu § 17 ust. 3 Uchwały dopuszczono realizację urządzeń technicznych uzbrojenia, w tym ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń na wszystkich terenach z zastrzeżeniem ust. 5, o ile przepisy szczególne nie będą tego wykluczać. Na tym gruncie Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że nie zawsze w planach miejscowych wprost wskazuje się na umiejscowienie konkretnych inwestycji liniowych, a jedynie wspomina się o inwestycjach o charakterze publicznym w zakresie infrastruktury przesyłowej, a im bardziej ogólne postanowienie planu miejscowego w zakresie dopuszczalności inwestycji o charakterze publicznym, tym większy margines swobody dla starosty w toku postępowania z art. 124 u.g.n. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2014 r. sygn. I OSK 537/13). Z mapy z naniesionym przebiegiem inwestycji wynika natomiast, że inwestycja będzie przebiegała tak jak dotychczas po fragmencie działki znajdującej się w obszarze oznaczonym symbolem U, na której dopuszcza się budowę sieci, obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej.

Powyższe pozwala na stwierdzenie, że organy administracji publicznej zasadnie ustaliły zgodność planowanej inwestycji z postanowieniami w/w miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W odniesieniu do zakwestionowania przez Skarżących na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego wskazanych wyżej zapisów planu miejscowego odnotowania w tym miejscu wymaga, iż Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. II SA/Ol 340/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. II SA/Bd 1065/17) o braku podstaw do badania przez organ administracyjny oraz sąd administracyjny kontrolujący decyzję wydaną na podstawie art. 124 u.g.n. zgodności zapisów planu miejscowego z ogólnie obowiązującymi przepisami prawa, podobnie jak nie kontroluje trybu podejmowania uchwały organu gminnego w tym przedmiocie. Warto odnotować co do proponowanej przez Skarżących zmiany przebiegu inwestycji, iż jak zauważa się w orzecznictwie nie ma konieczności przeprowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości, co do konkretnego przebiegu urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. II SA/Kr 1210/18). Kwestia określenia alternatywnego sposobu przebiegu inwestycji powinna być ustalana w toku postępowania zmierzającego do przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie w postępowaniu mającym za przedmiot wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2022 r. sygn. I OSK 1965/21).

Z akt sprawy wynika również, że Skarżący pismem z dnia 25 lutego 2021 r. poinformowali Spółkę o braku zgody na wejście na w/w działkę w celu przebudowy istniejącej linii napowietrznej. Pismem z dnia 13 maja 2021 r. Spółka skierowała do Skarżących zaproszenie do rokowań w sprawie wyrażenia zgody na założenie i przeprowadzenie przewodów oraz urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej. W treści pisma zwrócono się o ustanowienie służebności przesyłu, określono: przedmiot rokowań, inwestora zadania, wykonawcę inwestycji, obszar nieruchomości niezbędny w celu budowy oraz dalszego funkcjonowania linii, zakres planowanej inwestycji, wskazano na niezbędność wykonania tego zadania inwestycyjnego oraz zaproponowano za udostępnienie nieruchomości i ustanowienie służebności przesyłu jednorazowe wynagrodzenie w łącznej kwocie 2.268,12 zł, a także poinformowano iż w przypadku nieosiągnięcia porozumienia Spółka zwróci się do właściwego organu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n. Do pisma przedłożono projekt umowy, projekt oświadczenia o ustanowieniu służebności przesyłu, klauzulę informacyjną oraz mapę z zaznaczonym przebiegiem linii przez nieruchomość Skarżących. W odpowiedzi z dnia 19 maja 2021 r. Skarżący podali, iż zaproponowana przez Spółkę kwota im nie odpowiada, jednocześnie podtrzymali oczekiwanie co do odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz wynagrodzenie za przesył energii elektrycznej podane w piśmie z dnia 25 lutego 2021 r. Zwrócili uwagę na spadek wartości nieruchomości oraz wymienili okoliczności, które powinny zostać uwzględnione podczas ustalania jednorazowego wynagrodzenia. Pismem z dnia 2 czerwca 2021 r. Spółka odniosła się do stanowiska Skarżących, zauważając, że przebudowa linii nie wymaga wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, istniejąca linia została wybudowana w 1956 r. a w następnych latach doposażona, brak jest podstawy prawnej do dochodzenia roszczenia o odszkodowanie za szkodę lokalizacyjną, jeżeli nastąpiła ona przed dniem 1 stycznia 1995 r., natomiast po tym dniu odszkodowanie dochodzone jest od gminy. Spółka ponownie zwróciła się o ustosunkowanie się do przedłożonej propozycji zawarcia w/w umowy. Pismem z dnia 14 czerwca 2021 r. Skarżący nie wyrazili zgody ma ustanowienie służebności przesyłu za zaproponowaną kwotę, zaproponowali posadowienie inwestycji na terenach miejskich. Kolejnym pismem z dnia 20 lipca 2021 r. Spółka poinformowała Skarżących, że budowa linii po nowej trasie nie jest możliwa z uwagi na jej przebieg w planie miejscowym. Jednocześnie wskazała, że prowadzone rokowania uznaje za zakończone. W toku postępowania przed organem I instancji Spółka zaproponowała wynagrodzenie w wysokości 5.000 zł, natomiast w odpowiedzi Skarżący podali kwotę 20.000 zł (protokół oględzin z dnia 3 lutego 2021 r.).

Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem skargi, aby przeprowadzone w sprawie rokowania miały charakter pozorny. Z prowadzonej pomiędzy stronami korespondencji wynika, że Spółka wyczerpała drogę rokowań, które w przedmiocie niniejszego postępowania ustawodawca uznał za obligatoryjny element poprzedzający postępowanie w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2021 r. sygn. I OSK 4192/18 w sytuacji, gdy przepisy nie określają szczegółowo, w jaki sposób rokowania powinny zostać zainicjowane, prowadzone i zakończone, to o ich formie i charakterze decyduje na ogół inwestor. Organ, a następnie sąd, ustalają jedynie fakt przeprowadzenia rokowań i nie badają przyczyn braku zgodności stron.

W postępowaniu wszczętym na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. organ bada jedynie, czy zostały w sprawie przeprowadzone rokowania w przedmiocie zawarcia umowy umożliwiającej inwestorowi realizację inwestycji i jej utrzymanie. Tryb prowadzenia tych rokowań, a także powody, dla których nie dochodzi do zawarcia umowy pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2017 r. sygn. I OSK 3182/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2017 r. sygn. II SA/Po 437/17). Ponadto zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym za spełnienie omawianego warunku można uznać sytuację, gdy właściciel nieruchomości nie odpowiedział na propozycję wyrażenia zgody, wprost sprzeciwił się wyrażeniu takiej zgody, czy sytuację, gdy strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, które okazały się niemożliwe do przyjęcia dla każdej z nich (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2022 r. sygn. I SA/Po 653/21). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. I OSK 2190/21, zwrócił również uwagę, iż kwestie takie jak ekwiwalentność zaproponowanego świadczenia, pozostają poza zakresem kontroli organu administracji, a w konsekwencji także sądu administracyjnego.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Spółka podejmowała próby uzyskania zgody właścicieli na ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. W sprawie nie zostało jednak osiągnięte porozumienie co do zgody Skarżących na udostępnienie nieruchomości i ustanowienie służebności przesyłu. Nie było zatem podstaw do przeprowadzania przez organy orzekające w sprawie badania zaproponowanego przez Spółkę wynagrodzenia, trybu przeprowadzenie rokowań, ani też przyczyn, które legły u podstaw braku porozumienia. Jednocześnie istotą rokowań nie jest ich prowadzenie aż do momentu wypracowania porozumienia, odmienne stanowisko prowadziłoby do zbędności instytucji, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. W związku z powyższym nie mogły zostać uwzględnione twierdzenia skargi zmierzające do zakwestionowania wysokości zaproponowanego wynagrodzenia poprzez wyliczenie przez Skarżących okoliczności, które zostały pominięte przy jego ustalaniu.

W świetle powyższego należało uznać, że wyczerpano przesłanki z art. 124 ust. 3 u.g.n. w postaci uprzedniego przeprowadzenia rokowań, które jednak nie doprowadziły do osiągnięcia konsensusu.

Jednocześnie podzielić należy pogląd organów administracji publicznej, że przebieg inwestycji pokrywający się z przebiegiem dotychczasowym należało ocenić jako najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum dla tego rodzaju inwestycji.

Reasumując, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, ograniczenie sposobu użytkowania nieruchomości należącej do Skarżących nastąpiło stosownie do trybu art. 124 ust. 1 u.g.n., planowana inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego, pozostaje zgodna z zapisami miejscowego zagospodarowania przestrzennego, a udzielenie zezwolenia zostało poprzedzone rokowaniami inwestora z właścicielami nieruchomości, które jednak nie doprowadziły do uzyskania potrzebnej zgody na realizację inwestycji. Nadto planowany przebieg inwestycji determinowany był przebiegiem istniejącej już linii elektroenergetycznej.

W tych warunkach wydanie przedmiotowej decyzji, w trybie art. 124 u.g.n. stało się uzasadnione.

Sąd zwrócił również uwagę, iż zasadnie organ odwoławczy uchylił nałożony w pkt 2 decyzji organu I instancji rygor natychmiastowej wykonalności. Stosownie do treści art. 124 ust. 1a u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, o którym mowa w art. 124 ust. 1a zd. 2 u.g.n. dotyczy decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, która wydawana jest dopiero po wydaniu decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości.

Kontrola sądowo-administracyjna doprowadziła do wniosku, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa przez organ odwoławczy wydający zaskarżoną decyzję, w tym nie doszło do naruszenia art. 124 ust. 1 u.g.n. z przyczyn szczegółowo podanych powyżej.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji. Organ zapewnił również pełną realizację zasady wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 21 Konstytucji. Należy pamiętać, iż ograniczanie praw do nieruchomości następuje w drodze administracyjnej wydanej na podstawie art. 124 u.g.n, która ze swej istoty narusza interes właściciela nieruchomości. Tego rodzaju decyzja ogranicza prawo własności, lecz jej wydanie zostało dopuszczone przez ustawodawcę w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego, a więc takich inwestycji, które są realizowane w interesie społecznym i mają służyć ogółowi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. II SA/Ke 542/17). Odnotowania wymaga także, w odniesieniu do podnoszonego przez Skarżących upływu okresu użytkowania dotychczasowych urządzeń, iż planowana inwestycja stanowi przebudowę, która jak wyjaśniono na wstępie objęta jest zakresem instytucji z art. 124 ust. 1 u.g.n. i prawidłowo zastosowano tryb zawarty w w/w przepisie.

W odniesieniu natomiast do złożonego w treści skargi wniosku o zlecenie wykonania operatu szacunkowego przez niezależnego specjalistę oraz przedłożonych do skargi kserokopii dokumentów wyjaśnienia wymaga, iż Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Możliwości dowodowe Sądu są bardzo ograniczone. Stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nadto przedłożone kserokopie nie są dokumentami w rozumieniu przywołanej regulacji.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał motywy, którymi kierował się przy jej podejmowaniu, w zaskarżonej decyzji wielokrotnie odwoływał się do stanu faktycznego sprawy i do norm prawnych mających w niej zastosowanie, oraz w sposób wyczerpujący odniósł się do argumentacji odwołania, na tym tle Sąd nie dopatrzył się naruszeń. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji spełniają rygory uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.