Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 31/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R. T. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 26 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środka zastępczego na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżący R. T. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z 26 listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środka zastępczego. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 600 zł, doręczone w dniu 13 lutego 2015 r., skarżący złożył w dniu 20 lutego 2015 r. (data stempla pocztowego), na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Uzasadniając wniosek w urzędowym formularzu, skarżący wskazał, że nie ma żadnych oszczędności, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Pozostaje obecnie na utrzymaniu ojca B. T., który pracuje jako nauczyciel o zarobkach około 3600 netto, brutto podał zarobki ojca jako 5000 zł. Razem z ojcem skarżący jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Opel Astra rocznik 1998 o wartości około 2500 zł. Wymierzona mu kara pieniężna w kwocie 20000 zł jest dla niego wysoka. Skarżący wskazał, iż majątek jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a jako taką osobę wskazał ojca, stanowi mieszkanie własnościowe o powierzchni 48 m2.

W związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu działając w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." wezwał go w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów, tj.

- wykazanie wydatków ponoszonych w zamieszkiwanym przez niego gospodarstwie domowym na utrzymanie mieszkania, takich jak czynsz, opłaty za prąd, gaz, wodę itp. poprzez nadesłanie stosownych rachunków lub oświadczenia o ich wysokości,

- przedłożenie wyciągów z posiadanych przez niego i członków jego gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 3 miesięcy, to jest: grudnia 2014 r., stycznia 2015 r. i lutego 2015 r.

- nadesłanie zeznania podatkowego składanego przez niego i członków jego gospodarstwa domowego za 2013 r. z potwierdzeniem złożenia go w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres, ewentualnie za rok 2014 r., jeśli zeznanie już zostało złożone, lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres

- nadesłanie zaświadczenia o aktualnej wysokości zarobków jego ojca,

- nadesłanie kopii dowodu rejestracyjnego posiadanego wraz z ojcem samochodu,

- wskazanie, czy posiada on lub członkowie jego gospodarstwa domowego posiadają przedmioty wartościowe o wartości powyżej 3000 euro, czyli 12000 zł.

Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Zakreślony 7 dniowy termin może być na wniosek skarżącego przedłużony.

Skarżący odpowiedział na wezwanie do uzupełnienia wniosku w terminie, i w dniu 11 marca 2015 r. (data nadania przesyłki), przesłał pismo z dnia 10 marca 2015 r., wymienił w nim przesyłane dokumenty oraz oświadczył, że nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych powyżej 12000 zł. Przesłał wydatki na czynsz, gaz, prąd, wodę, wyciąg z konta bankowego z ostatnich 3 miesięcy, zeznanie podatkowe za rok 2014 r., kopię dowodu rejestracyjnego posiadanego wraz z ojcem samochodu, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego, zaświadczenie z PUP [...].

Oświadczył, że pozostałych dokumentów nie udało mu się zdobyć, gdyż jest w konflikcie z ojcem, a brat nie mieszka z nimi, gdyż ma problemy i został wyeksmitowany, nie utrzymuje z nimi żadnego kontaktu. Wskazał, że pieniądze, które są widoczne na rachunku bankowym pochodzą z książeczki mieszkaniowej, którą zlikwidował, aby mieć pieniądze na życie i z odszkodowania z PZU, reszta pieniędzy została przeznaczona na spłatę długów. Załączył także dokumenty z Urzędu Skarbowego, gdzie trafiły pieniądze za zaległe mandaty. Obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych oszczędności.

Skarżący przesłał:

- zaświadczenie z PUP z dnia 11 marca 2015 r., iż jest osobą bezrobotną od 7 stycznia 2015 r., bez prawa do zasiłku,

- wyciągi z konta bankowego za okres od 15 listopada 2014 r. do 28 lutego 2015 r., saldo na rachunku wynosi 3560 zł,

- PIT 11 A z organu rentowego, wynika z niego, że otrzymał on świadczenie z tytułu prawdopodobnie renty, jej rodzaju dokładnie nie określił, w kwocie 2018,28 zł,

- rachunki za prąd, gaz i czynsz, wynika z nich, że za prąd ojciec skarżącego płaci średnio 46 zł miesięcznie, za gaz w styczniu 2015 r., zapłacił 91,55 zł, a opłaty czynszowe to 420,35 zł miesięcznie,

- skarżący przysłał też kopie wpłat swoich należności z tytułu mandatów dokonane w 2015 r., na łączna kwotę 400 zł i koszty egzekucji 25,80 zł.

Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało zatem rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. Zdaniem referendarza sądowego przesłanka ta nie występuje w sytuacji materialnej skarżącego. Przedstawione przez niego informacje o posiadanych środkach finansowych wskazują, że skarżący ma obecnie wystarczające środki na egzystencję, a także na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący wprawdzie obecnie deklaruje brak dochodu, ale dysponuje środkami na koncie, przede wszystkim z zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej i otrzymanego ubezpieczenia z PZU. Ponadto na konto bankowe skarżącego przez okres od 15 listopada 2014 r. do 28 lutego 2015 r. wpłynęły też środki w łącznej kwocie 1150 zł, pochodzące z wpłat własnych, a także od innych osób. Skarżący nie wyjaśnił przy tym z jakiego tytułu dokonywane były te wpłaty, czy są to np. należności za sprzedaż, czy zwroty pożyczek, itp.

Ponadto skarżący w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu ojca, który pracuje jako nauczyciel o zarobkach 3600 zł netto. Następnie wezwany o przesłanie dokumentów odnośnie sytuacji majątkowej ojca, oświadczył, że jest z nim skonfliktowany i dlatego ich nie prześle. Nie wskazał jednak, że przestał być na utrzymaniu ojca, z czego wynika, że nadal tworzy z nim wspólne gospodarstwo domowe.

Zgodnie natomiast z poglądem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I FZ 407/14, Lex nr 1538441, według którego "Dla oceny, że mamy do czynienia ze wspólnym gospodarstwem domowym, nie ma istotnego znaczenia, że jest to sytuacja oparta na gościnności czy życzliwości rodziny. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny, strona postępowania nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa."

Biorąc więc pod uwagę zadeklarowane przez skarżącego dochody jego ojca 3600 zł netto, przy wydatkach mieszkaniowych średnio 557,90 zł miesięcznie, do dyspozycji rodziny pozostaje około 3000 zł. Dochód zatem na jednego członka rodziny to 1500 zł. Ponadto skarżący na dzień 28 lutego 2015 r. posiadał na koncie bankowym środki na kwotę 3560 zł. Dodatkowo należy zauważyć, że na konto bankowe skarżącego wpływają drobne kwoty, których pochodzenia nie wyjaśnił.

Przychodzi w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z obowiązującym orzecznictwem "Orzekając o przyznaniu prawa pomocy sąd powinien mieć na uwadze nie tylko osiągany dochód, ale także samą możliwość zarobkowania przez wnioskującego. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, w której zdolna do podjęcia pracy, jednakże z wyboru niepracująca osoba, korzysta ze środków budżetu państwa w celu prowadzenia swoich spraw przed sądem i nie ponosi żadnego wysiłku, aby w kosztach tych partycypować w jakimkolwiek zakresie" (patrz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt I GZ 189/10, Lex nr 643270). Nie negując zatem trudnej sytuacji na rynku pracy, należy jednak stwierdzić, że skarżący z uwagi na swój wiek i jak można mniemać dobry stan zdrowia, nie wykazywał bowiem kłopotów w tym zakresie, mógłby w opinii orzekającego, podjąć zajęcia zarobkowe, chociażby czasowe lub dorywcze i zdobyć środki na zapłatę kosztów sądowych.

Na obecnym etapie postępowania skarżący jest obowiązany ponieść 600 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, a zatem podnoszony przez niego w uzasadnieniu wniosku argument wymierzenia mu zaskarżoną decyzją kary w kwocie 20000 zł, nie może być traktowany jako przemawiający za przyznaniem mu prawa pomocy, gdyż kara ta nie zalicza się do kosztów postępowania sądowego. Ponadto biorąc pod uwagę także potencjalne koszty sądowe mogące wystąpić dla skarżącego na późniejszych etapach postępowania, a są to opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem wynosząca 100 zł i wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 300 zł, łączna kwota obciążeń z tytułu kosztów sądowych wyniosłaby w sprawie dla skarżącego 1000 zł. Wydatkowanie tej kwoty w ocenie referendarza sądowego jest w zasięgu możliwości finansowych skarżącego, z powodów podanych powyżej to jest dochodów utrzymującego go ojca, posiadanych przez skarżącego środków na rachunku bankowym oraz drobnych wpływów na jego konto.

Ponadto jak już wskazano skarżący ma możliwość zarobkowe i powinien starać się partycypować w kosztach sądowych.

Dodatkowo przychodzi zauważyć, że skarżący był wzywany do nadesłania swojego zeznania podatkowego za rok 2013 i ewentualnie 2014 rok, poświadczonego, że zostało złożone w urzędzie skarbowym, a dokumentów takich nie przesłał, nie wyjaśnił przy tym dlaczego tego nie uczynił.

Orzekający nie wzywał jednak skarżącego ponownie o wyjaśnienie tej kwestii, gdyż już samo dysponowanie przez rodzinę skarżącego miesięcznie obecnie kwotą netto dochodu 3000 zł, pozostająca po uiszczeniu opłat mieszkaniowych, zdaniem orzekającego wyłącza go z grona osób ubogich, a z myślą o takich właśnie osobach stworzono instytucję prawa pomocy. Należy w miejscu tym podkreślić, że prawo pomocy jest to instytucja wyjątkowa, stanowiąca odstępstwo od obowiązującej w prawie polskim zasady odpłatności postępowania sądowego.

W ocenie referendarza sądowego aktualna sytuacja majątkowa skarżącego, pozwala mu na poniesienie kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny.

Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji postanowienia.