Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 944/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6269 Inne o symbolu podstawowym 626
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 160 par. 1 pkt 1 art. 420 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 754
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki (spr.), Iwona Dąbrowska, Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2018 r. sprawy ze skarg Miasta [...] W. i Rady Miasta [...] W. na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podziału Dzielnicy [...] Miasta [...] W. na okręgi wyborcze 1. odrzuca skargę Miasta [...] W., 2. oddala skargę Rady Miasta [...] W.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w sprawie odwołania od postanowienia Komisarza Wyborczego w [...], Państwowa Komisja Wyborcza (dalej także: "PKW") - działając na podstawie art. 160 § 1 pkt 1 i art. 420 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 754 ze zm. - dalej także jako: "Kodeks wyborczy") - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez wyborców Dzielnicy [...] od postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], dotyczącego skargi na uchwałę Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2018 r. w sprawie podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze do Rady Dzielnicy [...] - postanowiła nie uwzględnić odwołania (pkt 1 zaskarżonej uchwały), uchylić w trybie nadzoru postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r, nr [...] i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia Komisarzowi Wyborczemu w [...] (pkt 2 zaskarżonej uchwały) oraz zobowiązać Komisarza Wyborczego [...] I do podjęcia działań określonych w art. 17 § 2 w zw. z § 1 Kodeksu wyborczego, ze względu na naruszenie przez Radę [...] prawa przy dokonywaniu podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze, tj. do stwierdzenia w formie postanowienia, że podział na okręgi wyborcze jest niezgodny z prawem i wezwania Rady [...] do wykonania zadania w sposób zgodny z prawem w wyznaczonym terminie (pkt 3 zaskarżonej uchwały).

Zaskarżona uchwała Państwowej Komisji Wyborczej została wydana w następującym stanie faktycznym.

Rada Miasta [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. w sprawie podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze do Rady [...], działając na podstawie art. 419 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego w zw. z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1230), dokonała podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze w wyborach do Rady Dzielnicy [...], ustalając granice tych okręgów, ich numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu zgodnie z załącznikiem do uchwały.

W dniu [...] marca 2018 r. powyższa uchwała Rady [...] została podana do wiadomości publicznej w sposób zwyczajowo przyjęty oraz ogłoszona w Biuletynie Informacji Publicznej.

Na ustalenia Rady Miasta [...] zawarte w spornej uchwale z dnia [...] marca 2018 r. skargę wnieśli wyborcy Dzielnicy [...].

W wyniku rozpatrzenia powyższej skargi wyborców Komisarz Wyborczy w [...] - działając na podstawie art. 420 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego w zw. z art. 12 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych - postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., nr [...]), nie uwzględnił skargi.

W uzasadnieniu postanowienia Komisarz Wyborczy wskazał, że przy podziale na okręgi wyborcze dzielnic [...] zastosowanie miał dotychczas przepis art. 418 § 2 Kodeksu wyborczego, zgodnie z którym w okręgach wybierano od 5 do 10 radnych. Komisarz Wyborczy zauważył, że obowiązujący obecnie przepis dotyczący podziału na okręgi wyborcze w dzielnicach stanowi, iż w gminie powyżej 20.000 mieszkańców w okręgach wybiera się od 5 do 8 radnych. Zdaniem Komisarza Wyborczego, powyższa zmiana wprowadzona cyt. ustawą z dnia 11 stycznia 2018 r., a także regulacja wyrażona w przepisie art. 12 tej ustawy zobligowała rady gmin, by w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy dokonały podziału jednostek na okręgi wyborcze kierując się zmienionymi przepisami dotyczącymi liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych.

W tej sytuacji, Komisarz Wyborczy uznał, że podział Dzielnicy [...] ustalony przez Radę [...] w spornej uchwale z dnia [...] marca 2018 r. jest zgodny z przepisami Kodeksu wyborczego w sprawie liczby radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym i wobec tego nie ma podstaw prawnych, by nakazać Radzie [...] dokonania jego zmiany.

W dniu (...) kwietnia 2018 r. do Państwowej Komisji Wyborczej wpłynęło odwołanie od powyższego postanowienia, które wniesione zostało przez grupę 18 wyborców Dzielnicy [...].

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Komisarza Wyborczego w Warszawie, wyborcy w uzasadnieniu odwołania zarzucili, że podział Dzielnicy [...] został dokonany na podstawie niewiarygodnych liczb mieszkańców, co miało wpływ na ocenę, czy możliwe jest utrzymanie podziału wcześniej obowiązującego, czy też konieczne jest dokonanie jego zmiany.

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez wyborców Dzielnicy [...], Państwowa Komisja Wyborcza - działając na podstawie art. 160 § 1 pkt 1 i art. 420 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy - uchwałą z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w sprawie odwołania od postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] - postanowiła nie uwzględnić odwołania (pkt 1 zaskarżonej uchwały). Jednocześnie jednak, działając w trybie nadzoru, PKW postanowiła uchylić sporne postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r, nr [...] i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia Komisarzowi Wyborczemu [...] (pkt 2 zaskarżonej uchwały) oraz zobowiązać Komisarza Wyborczego w [...] do podjęcia działań określonych w art. 17 § 2 w zw. z § 1 Kodeksu wyborczego, ze względu na naruszenie przez Radę [...] prawa przy dokonywaniu podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze, tj. do stwierdzenia w formie postanowienia, że podział na okręgi wyborcze jest niezgodny z prawem i wezwania Rady [...] do wykonania zadania w sposób zgodny z prawem w wyznaczonym terminie (pkt 3 zaskarżonej uchwały).

W uzasadnieniu wydanej uchwały Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że rozpatrując odwołanie - uznała, że nie ma przesłanek do kwestionowania liczb mieszkańców Dzielnicy [...], które były podstawą ustalenia liczb mandatów w poszczególnych okręgach wyborczych. PKW uznała, że liczby te są zgodne z danymi z rejestru wyborców za IV kwartał 2017 r., wskazując jednocześnie, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że dane te nie są wiarygodne. W związku z tym, PKW stwierdziła, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania wniesionego przez wyborców Dzielnicy [...].

Niemniej jednak, PKW podniosła, iż dokonując - w trybie nadzoru - całościowej analizy podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze, stwierdziła, że Rada Miasta [...], bez takiej konieczności, zmieniła całkowicie dotychczasowy podział na okręgi wyborcze, tj. dokonała zmian w większym zakresie, niż było to konieczne.

PKW zauważyła bowiem, że w dotychczas obowiązującym podziale Dzielnica [...] podzielona była na trzy okręgi wyborcze, w których wybierano odpowiednio: w pierwszym - 7 radnych, w drugim - 8 radnych oraz w trzecim - 8 radnych. W tej sytuacji, PKW uznała zatem, że liczba wybieranych radnych w poszczególnych okręgach wyborczych była zgodna z art. 418 § 2 w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1438 ze zm.).

W ocenie PKW, zmiana dotychczasowego podziału jest jednakże konieczna, gdyż z uwagi na zmiany liczny mieszkańców w poszczególnych okręgach wyborczych, norma przedstawicielstwa dla okręgu wyborczego nr 2 w IV kwartale 2017 r. wynosiła 8,65, a więc jest za duża na utworzenie ośmiomandatowego (największego według Kodeksu wyborczego) okręgu wyborczego. Jednakże, zdaniem PKW, nieprawidłowość tę należało usunąć korygując jedynie granicę tego okręgu z okręgiem nr 1.

W tej sytuacji, PKW uznała, że zmiana całego podziału Dzielnicy [...], polegająca na utworzeniu czterech okręgów wyborczych (trzy sześciomandatowe i jeden pięciomandatowy) była zatem nieuzasadniona.

W związku z tym, według PKW, Rada Miasta [...] nie mogła zmienić podziału w całości.

Państwowa Komisja Wyborcza uznała więc, że tego rodzaju działanie Rady (...), w przypadku gdy nie ma takiej konieczności, stanowi naruszenie wskazanej w art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego zasady stałości okręgów wyborczych. Zdaniem PKW, jest to niezgodne z zasadami tworzenia okręgów wyborczych.

W tym stanie rzeczy, PKW stwierdziła, że podział Dzielnicy [...], ustalony uchwałą Rady [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. w sprawie podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze do rady Dzielnicy [...] narusza przepisy Kodeksu wyborczego.

W związku z tym, PKW uznała, że Komisarz Wyborczy w [...] powinien, działając w trybie nadzoru, podjąć działania określone w art. 17 § 2 w zw. z § 1 Kodeksu wyborczego.

W tej sytuacji, PKW stwierdziła, że zaszły podstawy do uchylenia - w trybie nadzoru - zaskarżonego postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca znak [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Komisarzowi Wyborczemu w [...] oraz zobowiązania Komisarza Wyborczego w [...] do podjęcia działań określonych w art. 17 § 2 w zw. z § 1 Kodeksu wyborczego ze względu na naruszenie przez Radę (...) prawa przy dokonywaniu podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. wniosło:

- Miasto [...], powołując się na przepisy art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz

- Rada [...], powołując się na przepisy art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z art. 50 § 2 p.p.s.a.

Oba wskazane wyżej podmioty, reprezentowane przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały PKW w zakresie jej punktu 2 i 3, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzuciły:

1) naruszenie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 130) w zw. z art. 421 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks Wyborczy (Dz. U. z 2017 r., poz. 15 ze zm.) - poprzez ich niezastosowanie, skutkujące stwierdzeniem braku podstaw do dokonania podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze, w sposób określony w uchwale [...] Rady [...] z dnia [...] marca 2018r. w sprawie podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze do Rady [...], pomimo obowiązku dokonania nowego podziału dzielnicy na okręgi wyborcze, nałożonego przez art. 12 cyt. ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. oraz zaistnieniu przesłanek wskazanych w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego;

2) naruszenie art. 160 § 1 pkt 1 Kodeksu wyborczego - poprzez naruszenie obowiązku sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego, polegającego na stwierdzeniu, iż uchwała [...] Rady [...] z dnia [...] marca 2018r. w sprawie podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze do Rady [...] jest niezgodna z prawem, w sytuacji, gdy uchwała ta dokonuje podziału dzielnicy na okręgi wyborcze zgodnie z wymogami prawa, w szczególności zgodnie z art. 417, art. 418 § 1 oraz art. 419 § 2 Kodeksu wyborczego;

3) naruszenie art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego - poprzez uznanie, że zasada stałości okręgów wyborczych ma charakter bezwzględny, mimo wyraźnego odesłania tego przepisu do art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, który wprost stanowi, iż zmiana liczby mieszkańców oraz zmiana liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych stanowi przesłanki wystarczające do dokonania zmiany granic okręgów wyborczych oraz art. 12 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, który wymaga dokonania nowego, całościowego podziału gminy na okręgi wyborcze;

4) naruszenie art. 419 § 1 w zw. z art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego - poprzez stwierdzenie, że podział na okręgi wyborcze przyjęty uchwałą [...] Rady [...] z dnia [...] marca 2018 r. w sprawie podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze do Rady Dzielnicy [...] jest niezgodny z prawem, w sytuacji braku naruszenia prawa;

5) naruszenie art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego - poprzez niewłaściwą jego interpretację polegającą na jego zastosowaniu w przypadkach, o których mówi art. 12 ustawy z dnia [...] stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych mimo, że przepis ten nie ma zastosowania w przypadku uchwalania nowego podziału gminy na okręgi wyborcze;

6) naruszenie art. 165 Konstytucji RP - poprzez niedopuszczalną ingerencję PKW w samodzielność jednostki samorządu terytorialnego, przejawiającą się w żądaniu podjęcia działań przez Komisarza Wyborczego w [...] w celu dokonania odmiennego, niż wynikający z uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 2018 r., podziału gminy na okręgi wyborcze, pomimo dokonania zgodnego z prawem podziału dzielnicy na okręgi wyborcze mocą wspomnianej wyżej uchwały;

7) naruszenie art. 161 § 2 w zw. z art. 160 § 1 pkt 1 Kodeksu wyborczego - poprzez uchylenie postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], podczas gdy postanowienie to odpowiada prawu.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca - powołując się na przepisy art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych - wskazała, że dokonując podziału gminy na okręgi wyborcze, rady gmin zostały zobowiązane do uwzględnienia liczby mieszkańców ujętych w stałym rejestrze wyborców danej gminy na koniec kwartału poprzedzającego kwartał, w którym rada gminy dokonuje podziału gminy na okręgi wyborcze.

Zdaniem strony skarżącej, wspomniany przepis art. 12 cyt. ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. ma charakter szczególny wobec przepisów Kodeksu wyborczego i stanowi odrębną podstawę prawną dla dokonania podziału gminy na okręgi wyborcze, niezależnie od przesłanek, pozwalających na dokonanie zmiany istniejącego stanu w tym zakresie, przewidzianych w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego.

Ponadto, w ocenie strony skarżącej, przepis art. 12 cyt. ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. należ uznać za samoistną podstawę dla dokonania podziału gminu na okręgi wyborcze, analogicznie jak art. 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2011 r., poz. 113 ze zm.), którego ust. 1 stanowił, iż "Rada gminy dokona podziału gminy na okręgi wyborcze w wyborach do rady gminy w terminie 15 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy".

Skarżące podmioty zwróciły jednocześnie uwagę, że przepis art. 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy był podstawą dla ustalenia pierwszego, pod rządami Kodeksu wyborczego, podziału gmin na okręgi wyborcze. W tej sytuacji, zdaniem strony skarżącej, identyczny w treści art. 12 cyt. ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. należy więc odczytywać jako nakaz dokonania nowego, pełnego podziału terytorium gminy na okręgi wyborcze. Strona skarżąca podniosła, iż art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych nie odsyła przy tym do przepisów Kodeksu wyborczego, co budzi wątpliwości co do stosowania art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego, tym bardziej, że przepis ten wprowadza ograniczenie, jeśli chodzi o zmiany w dokonanym już podziale na okręgi wyborcze.

W związku z powyższym, strona skarżąca stwierdziła, że należy dać pierwszeństwo przepisom o charakterze incydentalnym, szczególnym, tj. art. 12 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych.

Ponadto, strona skarżąca zwróciła uwagę, że w dniu [...] lutego 2018 r. Państwowa Komisja Wyborcza podjęła uchwałę w sprawie wytycznych i wyjaśnień dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze, wskazując w pkt 4 załącznika do ww. wytycznych, że "(...) podział zawarty we wniosku nie jest wiążący dla rady. Zmiany w podziale w stosunku do zaproponowanego we wniosku są zatem możliwe pod warunkiem, że ustalony podział na okręgi wyborcze odpowiadać będzie zasadom określonym w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy".

Zdaniem strony skarżącej, powyższe oznacza, że w trakcie realizacji obowiązku dokonania podziału gminy na okręgi wyborcze nałożonego przez art. 12 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, możliwe są zmiany granic tych okręgów dokonywane z inicjatywy własnej rady gminy. Jedynym warunkiem dokonania takich zmian jest ich zgodność z wymogami Kodeksu wyborczego.

Strona skarżąca stwierdziła, że ze stanowiska zaprezentowanego przez PKW można wywieść, iż dotychczasowe granice okręgów wyborczych mogą ulec zmianie nawet, jeśli nie zachodzą wyraźne ustawowe przesłanki wynikające z art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, a więc, że - działając na podstawie art. 12 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych - rady gmin dokonują nowego podziału gminy na okręgi wyborcze do rad gmin, a nie zmieniają stary podział na okręgi wyborcze (do czego zastosowanie miałby art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego).

Ponadto, według strony skarżącej, z punktu 3 ww. wytycznych i wyjaśnień PKW dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze z dnia 5 lutego 2018 r. wynika, że rada gminy musi podjąć uchwałę w sprawie podziału gminy na okręgi wyborcze. Konieczne jest bowiem dokonanie nowego podziału nawet, jeśli stary podział na okręgi wyborcze jest zgodny z Kodeksem wyborczym.

Zdaniem skarżących podmiotów, podjęcie przez radę gminy uchwały w sprawie podziału gminy na okręgi wyborcze, określające takie same granice okręgów wyborczych, jak dotychczas obowiązujące, jest możliwe jedynie wówczas, jeśli dotychczasowy podział gminy na okręgi wyborcze w całej rozciągłości spełnia wymogi Kodeksu wyborczego. A contrario uznać więc należy, w ocenie strony skarżącej, że PKW uznała tym samym, że w przypadku, jeśli dotychczasowe okręgi wyborcze nie spełniają wymogów Kodeksu wyborczego, rada gminy - podejmując uchwały w sprawie nowego podziału gminy na okręgi wyborcze - ma obowiązek uwzględnić aktualne wymogi prawa wynikające z art. 415-418 i art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego.

W świetle powyższego, strona skarżąca uznała, że PKW - dokonując oceny zgodności z prawem spornego postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. oraz uchwały Rady [...] nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. - nie wzięła pod uwagę art. 12 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, co w konsekwencji skutkowało podjęciem przez PKW niezgodnej z prawem uchwały nr [...] z dnia [...] maja 2018 r.

Zdaniem strony skarżącej, konsekwencją naruszenia przez PKW przepisu art. 12 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych jest wadliwe wykonanie nadzoru przez PKW nad przestrzeganiem prawa wyborczego - poprzez stwierdzenie, iż zarówno postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r., jak również uchwała [...] Rady [...] z dnia [...] marca 2018 r. w sprawie podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze do Rady Dzielnicy [...] są niezgodne z prawem. W konsekwencji, zdaniem strony skarżącej, takie działanie PKW stanowi naruszenie art. 160 ust. 1 Kodeksu wyborczego w sytuacji, gdy sporna uchwała Rady [...] dokonuje podziału Dzielnicy (...) [...] na okręgi wyborcze zgodnie z wymogami prawa, w szczególności zgodnie z art. 417, art. 418 § 1 oraz 419 § 2 Kodeksu wyborczego, a sporne postanowienie Komisarza Wyborczego w Warszawie potwierdziło ten fakt.

Strona skarżąca uznała, że PKW przyjęła bardzo rygorystyczną interpretację art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego. Zdaniem skarżących podmiotów, zarówno z treści skarżonej uchwały PKW, jak i z uzasadnienia do niej wynika jednoznacznie, iż PKW nie zwróciła dostatecznej uwagi na rolę art. 12 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, a szczególnie art. 12 ust. 1 tej ustawy. W ocenie strony skarżącej, art. 12 cyt. ustawy stanowi samodzielną przesłankę dokonania nowego, całościowego podziału gminy na okręgi wyborcze, analogicznie jak poprzednio art. 13 ustawy przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy. W tej sytuacji, zdaniem skarżących podmiotów, niedostrzeganie przez PKW tego faktu, sprawia, iż zaskarżona uchwała PKW dotknięta jest istotna wadą.

Strona skarżąca zauważyła, że podziału dzielnic [...] na okręgi wyborcze dokonuje Rada [...], na zasadach określonych dla gmin powyżej 20.000 mieszkańców. Według strony skarżącej, oznacza to, że podział dzielnic na okręgi wyborcze do rad dzielnic dokonywany jest na zasadach analogicznych, jak podział gmin powyżej 20.000 mieszkańców. Strona skarżąca podniosła, że zmiany w granicach okręgów wyborczych do Rady Dzielnicy [...] zostały wymuszone zmianami demograficznymi, które zaszły na obszarze dzielnicy oraz przyjętymi założeniami związanymi z nowym podziałem mandatów przypadających na poszczególne okręgi wyborcze. Strona skarżąca zauważyła, że norma przedstawicielska w Okręgu wyborczym nr 2 była zbyt duża, aby można było utworzyć okręg 8 mandatowy, co wymagało dokonania zmian w dotychczasowym podziale na okręgi wyborcze. Zdaniem strony skarżącej, intencją Rady [...] było dokonanie podziału dzielnicy na okręgi wyborcze, który zagwarantuje zbliżoną reprezentację wszystkim okręgom wyborczym. Dlatego też, zdecydowano się dokonać podziału dzielnicy [...] na cztery okręgi wyborcze zamiast dotychczasowych trzech. W ocenie strony skarżącej, nowe okręgi wyborcze są bardziej zrównoważone pod względem wielkości, zapewniając dzięki temu wszystkim mieszkańcom dzielnicy podobną reprezentację w radzie dzielnicy.

Zdaniem skarżących podmiotów, PKW w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały z dnia [...] czerwca 2018 r. nie zakwestionowała zasadności ww. przesłanek leżących u podstaw nowego podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze, a wszelkie zarzuty kierowane pod adresem przedmiotowej uchwały Rady [...] formowane były w oparciu o niewłaściwą wykładnię art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego, tj. wykładnię, która nie uwzględniła art. 12 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych.

Ponadto, strona skarżąca zarzuciła, że z żadnego przepisu prawa, w szczególności z Kodeksu wyborczego, nie wynika obowiązek ograniczenia zakresu zmian podziału gminy na okręgi wyborcze do absolutnego minimum.

Strona skarżąca stwierdziła jednocześnie, że niezależnie od konsekwencji wynikających z art. 12 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, przyjąć trzeba, że nawet w sytuacjach, o których mowa w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, wyłączne uprawnienie dotyczące ustalenia granic okręgów wyborczych, na mocy art. 419 § 2 Kodeksu wyborczego, należy do rady gminy. Strona skarżąca wskazała, że granice swobody rady gminy przy ustalaniu podziału gminy na okręgi wyborcze określają przepisy art. 415-419 Kodeksu wyborczego. Według strony skarżącej, w sytuacji, gdy wymogi art. 415-419 Kodeksu wyborczego są spełnione, brak jest uzasadnienia dla podejmowania ingerencji w dokonany podział gminy na okręgi wyborcze, gdyż godzi to w samodzielność gminy. W ocenie skarżących podmiotów, niedopuszczalna jest także ingerencja PKW polegająca na narzucaniu gminie zasad dokonywania niezbędnych zmian w podziale na okręgi wyborcze. W tym miejscu, strona skarżąca zwróciła uwagę, iż wnioskowana przez PKW zmiana stanowi de facto zmianę nie jednego, ale co najmniej dwóch okręgów wyborczych. Co więcej, zdaniem strony skarżącej, prawidłowa realizacja wytycznych PKW mogłaby nawet dotyczyć konieczności zmiany wszystkich trzech dotychczasowych okręgów wyborczych. Strona skarżąca zarzuciła jednak, że poza wytycznymi PKW, brak jest przepisów prawa, które uzasadniałyby oczekiwania PKW takiego, a nie innego rozgraniczenia okręgów wyborczych.

Ponadto, strona skarżąca zarzuciła, że z uzasadnienia zaskarżonej uchwały PKW z dnia [...] czerwca 2018 r. wynika, iż PKW nie przeanalizowała niezbędnych zmian w podziale na okręgi wyborcze, co wskazuje na zbyt daleko idącą dowolność oceny rzeczywistej konieczności i zakresu korekty granic okręgów wyborczych. Jednocześnie, strona skarżąca zarzuciła, że PKW nie wskazała dostatecznego uzasadnienia prawnego ani faktycznego dla swoich wytycznych.

W ocenie strony skarżącej, zaskarżona uchwała PKW stanowi niedopuszczalną ingerencję w zagwarantowaną - na mocy art. 165 Konstytucji RP - samodzielność jednostki samorządu terytorialnego, przejawiającą się w możliwości dokonania samodzielnego, zgodnego z prawem, podziału dzielnicy na okręgi wyborcze.

W tej sytuacji, strona skarżąca uznała, że wskazane wyżej nieprawidłowości leżące u podstaw wydania spornej uchwały PKW z dnia [...] czerwca 2018 r. sprawiają, iż uchylenie zgodnego z prawem postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. stanowi naruszenie wynikającego z art. 161 § 2 w zw. z art. 160 § 1 pkt 1 Kodeksu wyborczego obowiązku sprawowania prawidłowego nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego poprzez wydawanie wiążących wytycznych co do zgodnego z prawem działania komisarzy wyborczych.

W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o jej oddalenie w całości.

W uzasadnieniu PKW wskazała, że gminy realizując zobowiązanie, o którym mowa w przepisie art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, dokonywały podziału na podstawie przepisów art. 417- 419 Kodeksu wyborczego, a więc również przy uwzględnieniu art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego, w którym wyrażona została zasada stałości okręgów wyborczych. Zdaniem PKW, odstępstwa od zasady określonej w art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego nie mogą być interpretowane rozszerzająco, nawet w przypadku dokonywania podziału na okręgi wyborcze w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych. Uzasadnia to między innymi fakt, że ustawodawca nie zobowiązał rad powiatów oraz sejmików województw do zmian w istniejącym podziale na okręgi wyborcze, gdyż, odmiennie niż w przypadku gmin, nie zmieniły się zasady dotyczące okręgów wyborczych (w tym liczby radnych wybieranych w tych okręgach), w których zostaną przeprowadzone wybory samorządowe. Dlatego też Państwowa Komisja Wyborcza w piśmie z dnia [...] marca 2018 r., znak [...], w związku ze zgłaszanymi wątpliwościami w zakresie pkt 1 i 3 wytycznych i wyjaśnień dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze, stanowiących załącznik do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] lutego 2018 r. (M.P. poz. 204), wyjaśniła, w jaki sposób należy interpretować te wytyczne i wyjaśnienia. Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, że na podstawie art. 12 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, nie można stwierdzić, że rady gmin (miast) upoważnione są do dokonania zupełnie nowego podziału na okręgi wyborcze, jeżeli dotychczasowy podział spełnia wymogi Kodeksu wyborczego.

Zgodnie bowiem z art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego podział gminy na okręgi wyborcze jest stały i może być zmieniany wyłącznie w przypadku zajścia przesłanek określonych w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, tj. w przypadku zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic jednostek pomocniczych gminy, zmiany liczby mieszkańców danej gminy, zmiany liczby radnych w radzie gminy lub zmiany liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych.

Mając powyższe na uwadze, Państwowa Komisja Wyborcza wyraziła stanowisko, że w przypadku, gdy obowiązujący podział na okręgi wyborcze gminy jest zgodny z przepisami Kodeksu wyborczego, rada gminy nie może zmienić istniejącego podziału, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 421 Kodeksu wyborczego. W takiej sytuacji, rada gminy podejmuje nową uchwałę w sprawie podziału gminy na okręgi wyborcze, lecz określającą takie same granice okręgów wyborczych, jak obowiązujące dotychczas.

Zdaniem PKW, szeroka interpretacja art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, tj. dopuszczająca swobodne i nieograniczone zmiany w dotychczasowym podziale na okręgi wyborcze, w przypadku gdy spełnia on warunki określone w Kodeksie wyborczym, może prowadzić do manipulacji przy wytyczaniu ich granic i formować granice okręgów wyborczych w celu osiągnięcia zakładanego wyniku wyborczego. Według PKW, oznaczałoby to przyzwolenie na tolerowanie zjawiska gerrymanderingu, polegającego na wytyczaniu granic okręgów w taki sposób, żeby np. pozbawić niektórych wyborców możliwości wprowadzenia swoich reprezentantów do organów przedstawicielskich albo zwiększyć na to szanse innym wyborcom. Tego rodzaju działanie, tj. wprowadzanie bez potrzeby istotnych zmian, mogłoby również wprowadzać w błąd wyborców.

Państwowa Komisja Wyborcza wyraziła pogląd, że z uwagi na wynikającą z art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego zasadę stałości okręgów wyborczych, zmian granic okręgów wyborczych nie uzasadniają inne przesłanki, niż określone w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, nawet w przypadku dokonywania podziału (podejmowania nowej uchwały) na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych.

PKW wskazała, że w wyniku dokonania analizy ustalonego podziału, uznano, iż Rada Miasta [...], bez takiej konieczności, zmieniła całkowicie dotychczasowy podział na okręgi wyborcze, tj. dokonała zmian w większym zakresie, niż było to konieczne. PKW zauważyła bowiem, że w dotychczas obowiązującym podziale Dzielnica [...] podzielona była na trzy okręgi wyborcze, w których wybierano odpowiednio: w pierwszym okręgu wyborczym - 7 radnych, w drugim - 8 radnych, zaś w trzecim - 8 radnych.

Zdaniem PKW, jedyną przesłanką powodującą konieczność dokonania zmiany podziału tej Dzielnicy na okręgi wyborcze, jest zmiana liczby mieszkańców w okręgach wyborczych. Norma przedstawicielstwa dla okręgu wyborczego nr 2 w IV kwartale 2017 r. wynosiła 8,65, a więc jest za duża na utworzenie ośmiomandatowego okręgu wyborczego. Jednakże, zdaniem PKW, nieprawidłowość tę należało usunąć korygując jedynie granicę tego okręgu z okręgiem nr 1.

PKW wyraźnie podkreśliła, że ze względu na zasadę stałości podziału na okręgi wyborcze, zmiana w takim przypadku może zajść jedynie w jak najmniejszym zakresie wymaganym do dostosowania podziału do stanu zgodnego z wymogami przepisów Kodeksu wyborczego.

PKW uznała, że sama zmiana liczby mieszkańców w jednym z okręgów wyborczych w dotychczasowym podziale na okręgi wyborcze powodująca, że dany okręg nie spełnia warunków określonych w Kodeksie wyborczym, nie stanowi podstawy do całościowej zmiany podziału na okręgi wyborcze danej jednostki samorządu terytorialnego, tj. do dokonania zupełnie nowego podziału na okręgi wyborcze jednostki. Zdaniem PKW, przyjęcie takiej interpretacji powodowałoby, że przykładowo niewielka zmiana liczby mieszkańców danej gminy lub zmiana liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym, uprawniałaby do gruntownej zmiany dotychczasowego podziału na okręgi wyborcze, umożliwiając jednocześnie swobodną manipulację przy wyznaczaniu okręgów wyborczych. Według PKW, tym bardziej uzasadnienia do takiej zmiany nie daje art. 12 ust. 1 ustawy zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, który - jak wskazano wyżej - w ogóle nie powoduje konieczności zmiany podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze.

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 165 Konstytucji RP, PKW stwierdziła, że art. 160 § 1 pkt 1 i art. 161 § 2 Kodeksu wyborczego upoważniają Państwową Komisję Wyborczą do sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego oraz do uchylania postanowień komisarzy wyborczych podjętych z naruszeniem prawa. Przepisy te upoważniają PKW, a wręcz nakładają na nią obowiązek, analizowania m. in. postanowień komisarzy wyborczych dotyczących podziału na okręgi wyborcze, oraz, o ile zajdzie taka konieczność, wskazywania, w trybie tego nadzoru, działań, które komisarz wyborczy powinien podjąć, w tym określonych w art. 17 § 2 Kodeksu wyborczego.

Ponadto, PKW wskazała, że przepisy art. 17 § 2, art. 160 § 1 pkt 1, art. 161 § 2 i art. 167 § 1 pkt 1 Kodeksu wyborczego, dotyczące sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego oraz, o ile zajdzie taka potrzeba, podejmowania działań nadzorczych, nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny, co oznacza, że nie naruszają one przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w tym m.in. art. 165 ust. 2 Konstytucji RP (ochrona sądowa samodzielności jednostek samorządu terytorialnego).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, należy zauważyć na wstępie, iż merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości, że skarga jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, a także, gdy spełnia ona wymogi formalne i zostanie złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności wniesienia skargi, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.

Rozstrzygając niniejszą sprawę, wskazać trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że skarga Miasta [...] jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu.

W tym miejscu, należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt P 5/14, stwierdził, iż art. 420 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 oraz art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok opublikowany w Dz. U. z dnia 16 sierpnia 2016 r., pod poz. 1232).

W wyniku wskazanego powyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego doszło zatem do utraty mocy obowiązującej normy prawnej zawartej w zdaniu drugim § 2 art. 420 Kodeksu wyborczego, jako naruszającej prawo do sądu poprzez uniemożliwienie oceny prawidłowości podziału na okręgi wyborcze w toku postępowania wyborczego przez niezależny sąd.

W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, iż możliwość weryfikacji działalności organu władzy publicznej w zakresie tworzenia okręgów wyborczych dotyczy bezpośrednio konstytucyjnego prawa wyborczego, określonego w art. 62 Konstytucji RP i służy realizacji równości prawa wyborczego. Z tego względu, jak podniósł Trybunał Konstytucyjny, brak sądowej kontroli określonej uchwały Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie podziału okręgów wyborczych narusza prawo do sądu, albowiem uniemożliwia ocenienie prawidłowości podziału na okręgi wyborcze w toku postępowania wyborczego przez niezależny sąd. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, dochodzi zatem w takiej sytuacji do naruszenia art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.

Jednocześnie, w uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wyraził jednoznaczne stanowisko, iż sąd administracyjny jest właściwy w sprawach, o których mowa w przepisie art. 420 § 2 Kodeksu wyborczego.

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Stosownie zaś do treści art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 50 § 2 p.p.s.a. zawiera ogólne odesłanie do innych ustaw przyznających prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Przyjmuje się w związku z tym, że unormowanie zawarte w art. 50 § 1 p.p.s.a. ma charakter lex generalis i znajduje zastosowanie w takim zakresie, w jakim legitymacja skargowa nie została odmiennie ujęta w innej ustawie, a więc stanowiącej lex specialis.

W tym miejscu, należy wyraźnie podkreślić, iż art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 130) stanowi, że przepis art. 420 Kodeksu wyborczego w brzmieniu dotychczasowym stosuje się odpowiednio, z tym, że na orzeczenie Państwowej Komisji Wyborczej przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej do publicznej wiadomości. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w ciągu 5 dni od dnia jej wniesienia i wydaje orzeczenie. Od orzeczenia sądu administracyjnego przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w ciągu 5 dni i wydaje orzeczenie.

Z kolei, stosownie do treści art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego, przed jego zmianą, na ustalenia rady gminy w sprawach okręgów wyborczych wyborcom, w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do komisarza wyborczego w terminie 5 dni od daty podania do publicznej wiadomości uchwały, o której mowa w art. 419 § 4. Komisarz wyborczy rozpoznaje sprawę w terminie 5 dni i wydaje postanowienie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz radzie gminy (§ 1). Od postanowienia komisarza wyborczego przysługuje odwołanie do Państwowej Komisji Wyborczej w terminie 5 dni od daty jego doręczenia. Od orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej nie przysługuje środek prawny (§ 2).

Zdaniem Sądu, uznać należy w konsekwencji, że przepis art. 420 Kodeksu wyborczego wyczerpująco reguluje procedurę wnoszenia skarg w sprawach podziału na okręgi wyborcze.

W tej sytuacji, Sąd uznał, że jednoznaczne brzmienie przepisu szczególnego wyłącza możliwość wniesienia skargi na sporną uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej przez gminę – [...] reprezentowane przez Prezydenta [...], albowiem podmiotem legitymowanym przez ten przepis do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, a zatem i uprawnionym do wniesienia skargi na postanowienie Komisarza Wyborczego i uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej, jest wyłącznie rada gminy (miasta) - Rada [...] oraz grupa co najmniej 15 wyborców, mieszkańców danej gminy (dzielnicy [...]), której dotyczy sporna uchwała PKW.

Przepis art. 420 Kodeksu wyborczego nakazuje doręczyć postanowienie Komisarza Wyborczego radzie gminy oraz grupie wyborców, przyznając jedynie tym podmiotom status strony postępowania.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, zaskarżona uchwała skierowana została wyłącznie do P. S., reprezentującego grupę wyborców, a także do Komisarza Wyborczego w [...].

Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia tezy, iż w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, uprawnienie do wniesienia skargi na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie podziału gminy na okręgi wyborcze, służy innym podmiotom aniżeli grupa wyborców i rada danej gminy.

W tej sytuacji, należy zatem uznać, iż Państwowa Komisja Wyborcza w odpowiedzi na skargę słusznie zauważyła, że - w świetle art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego - podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi jest Rada [...], nie zaś Miasto [...], reprezentowane przez Prezydenta [...].

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. - orzekł, jak w pkt 1 sentencji orzeczenia.

Przechodząc z kolei do stricte merytorycznej oceny zasadności skargi Rady m.st. Warszawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Państwowa Komisja Wyborcza, podejmując sporną uchwałę z dnia [...] czerwca 2018 r., nie dopuściła się naruszenia prawa, albowiem - wbrew zarzutom strony skarżącej - w sposób prawidłowy wyjaśniła w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, dlaczego uznała, że zachodzą zasadnicze przesłanki uchylenia - w trybie nadzoru - postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r, nr [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Sąd uznał w konsekwencji, że PKW - uchylając sporne postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] i przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia oraz zobowiązując Komisarza Wyborczego w [...] do podjęcia działań określonych w art. 17 § 2 w zw. z § 1 Kodeksu wyborczego, ze względu na naruszenie przez Radę [...] prawa przy dokonywaniu podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze, tj. do stwierdzenia w formie postanowienia, że podział na okręgi wyborcze jest niezgodny z prawem i wezwania Rady [...] do wykonania zadania w sposób zgodny z prawem w wyznaczonym terminie - dokonała prawidłowych ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanek zastosowania przepisów Kodeksu wyborczego.

Tym samym, Sąd uznał, że Państwowa Komisja Wyborcza, podejmując zaskarżoną uchwałę w przedmiocie odwołania wniesionego przez wyborców Dzielnicy (...) [...] od postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. - nie dopuściła się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisie art. 7 Konstytucji RP.

Zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, rada gminy zobligowana została do dokonania podziału gminy na okręgi wyborcze w wyborach do rady gminy w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Sposób podziału gminy na okręgi określa Kodeks wyborczy stanowiąc w art. 417 § 1 i 2, iż okręg wyborczy obejmuje część obszaru gminy, z tym że, w gminach na terenach wiejskich okręgiem wyborczym jest jednostka pomocnicza gminy. Jednostki pomocnicze gminy łączy się w celu utworzenia okręgu lub dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych, jeżeli wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa. Jednostkę pomocniczą gminy dzieli się na dwa lub więcej okręgów wyborczych również wtedy, gdy: 1) w gminie liczącej do 20 000 mieszkańców liczba radnych wybieranych w danej jednostce pomocniczej byłaby większa niż 1; 2) w gminach liczących powyżej 20 000 mieszkańców liczba radnych wybieranych w danej jednostce pomocniczej byłaby większa niż 8 (§ 3). Zaś w miastach przy tworzeniu okręgów wyborczych uwzględnia się utworzone jednostki pomocnicze (§ 4).

Przepis art. 418 § 1 Kodeksu wyborczego stanowi, że w każdym okręgu wyborczym tworzonym dla wyboru rady w gminie liczącej do 20.000 mieszkańców wybiera się 1 radnego.

Dla wyboru rady w gminie liczącej powyżej 20.000 mieszkańców tworzy się okręgi wyborcze, w których wybiera się od 5 do 8 radnych (art. 418 § 2 Kodeksu wyborczego).

W świetle postanowień art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego, podział gminy na okręgi wyborcze jest stały, z zastrzeżeniem art. 421. Podział na okręgi wyborcze, ich granice i numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu ustala, na wniosek wójta, rada gminy według jednolitej normy przedstawicielstwa obliczonej przez podzielenie liczby mieszkańców gminy przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, z uwzględnieniem art. 417 i następujących zasad: 1) ułamki liczby mandatów wybieranych w okręgu wyborczym równe lub większe od 1/2, jakie wynikają z zastosowania normy przedstawicielstwa, zaokrągla się w górę do liczby całkowitej; 2) jeżeli w wyniku postępowania, o którym mowa w pkt 1, liczba radnych wybieranych w okręgach przewyższa liczby wynikające z art. 373 i art. 418 § 2, mandaty nadwyżkowe odejmuje się w tych okręgach wyborczych, w których norma przedstawicielstwa jest najmniejsza; w przypadku gdy liczba mandatów jest mniejsza od wynikającej z art. 373 i art. 418 § 2, dodatkowe mandaty przydziela się tym okręgom wyborczym, w których norma przedstawicielstwa jest największa (§ 2). Przepisy § 2 stosuje się odpowiednio do podziału na okręgi wyborcze gminy niebędącej miastem na prawach powiatu (§ 3). Uchwałę rady gminy w sprawie okręgów wyborczych ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje się do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. Po jednym egzemplarzu uchwały przekazuje się niezwłocznie wojewodzie i komisarzowi wyborczemu (§ 4).

Wskazać należy, że Rada [...], realizując obowiązek z art. 12 ust. 1 i 2 pow. ustawy z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz mając na względzie art. 419 § 1 i 2 Kodeksu wyborczego, uchwałą z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] dokonała podziału Dzielnicy [...] na 4 okręgi wyborcze oraz ustaliła granice tych okręgów, ich numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu zgodnie z załącznikiem do uchwały.

Przypomnieć też należy, że w dotychczas obowiązującym podziale Dzielnica [...] podzielona była na trzy okręgi wyborcze, w których wybierano odpowiednio:

w pierwszym - 7 radnych;

w drugim - 8 radnych;

w trzecim - 8 radnych.

W tej sytuacji, przystępując do rozpatrzenia niniejszej sprawy, Sąd zobowiązany był do ustalenia, czy PKW, uchylając - w trybie nadzoru - sporne postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r., a także przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, zobowiązując go jednocześnie do podjęcia działań określonych w art. 17 § 2 w zw. z § 1 Kodeksu wyborczego - działała zgodnie z prawem.

W ocenie Sądu, na to pytanie należy odpowiedzieć twierdząco, gdyż art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego, odnoszący się wprawdzie do gmin leżących na terenach wiejskich, ustanawia zasadę, że jednostka pomocnicza gminy stanowi okręg wyborczy. I już w tej normie prawnej ustawodawca dopuścił wyraźnie możliwość łączenia, jak i dzielenia takich jednostek pomocniczych tylko wówczas, gdy wynika to z konieczności zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa.

Jednocześnie, w treści art. 417 § 3 Kodeksu wyborczego zawarte zostały dodatkowe przesłanki, które uzasadniają dokonanie podziału jednostki pomocniczej gminy. Przy czym, należy zauważyć, że regulacja art. 417 § 4, odnoszącego się do miast, nakazuje uwzględnienie przy tworzeniu okręgów wyborczych utworzonych jednostek pomocniczych.

Zdaniem Sądu, powołane przepisy należy interpretować w ten sposób, że w pierwszej kolejności, ustalając okręgi wyborcze, należy zbadać, która z jednostek pomocniczych może samodzielnie stanowić okręg wyborczy, mając oczywiście na uwadze jednolitą normę przedstawicielstwa.

Jeżeli zatem z ustaleń tak poczynionych wynika, że możliwy jest podział na okręgi wyborcze, bez konieczności łączenia jednostek pomocniczych przy oczywiście zachowaniu jednolitej normy przedstawicielstwa, to właśnie w taki sposób należy dokonać podziału gminy. Zasadą zatem powinno być tworzenie okręgów wyborczych, przy uwzględnieniu istniejących jednostek pomocniczych gminy.

Zdaniem Sądu, dopuszczalne jest jedynie łączenie jednostek pomocniczych gminy, jak i ich podział wówczas, gdy jest to uzasadnione koniecznością zachowania jednolitej normy przedstawicielstwa.

Warto zauważyć, że analogiczne stanowisko można znaleźć w poglądach doktryny i orzecznictwa (por. B. Banaszak, Kodeks wyborczy, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014 r., s. 618-619; podobnie: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 6/13).

Powyższą zasadę należy stosować zarówno do dokonywanego podziału terytorialnego na okręgi wyborcze w mieście, jak i gminie położonej na terenie wiejskim.

W doktrynie przyjęto, że również w miastach kryterium terytorialnym przy podziale na okręgi powinny być jednostki pomocnicze (dzielnice, osiedla lub inne, określone przez radę miejską w statucie) (tak m.in. B. Dauter /w:/ Komentarz do art. 417 Kodeksu wyborczego, LEX).

Warto zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2074/17, dokonując analizy treści normatywnej art. 417 § 2 Kodeksu wyborczego - stwierdził, iż nie powinno się tworzyć okręgów wyborczych składających się z jednostki pomocniczej gminy i części innej jednostki pomocniczej gminy.

Wskazać należy również, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1438 ze zm.), do wyborów do rady dzielnicy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu wyborczego dotyczące wyboru radnych do rady gminy w gminie liczącej powyżej 20.000 mieszkańców.

Warto wskazać, że przepisy Kodeksu wyborczego określają szczególną ochronę dla jednostki pomocniczej gminy przy dokonywaniu podziału na okręgi wyborcze gminy. Kodeks wyborczy przewiduje, jako wyjątek w ściśle określonych w tej ustawie przypadkach, łączenie całych jednostek pomocniczych gminy oraz ich dzielenie na dwa lub więcej okręgów wyborczych.

Zdaniem Sądu, należy w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego przedstawione w wyroku z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt P 5/14, w którym Trybunał stwierdził, że "Kształt okręgów i ich granice mają znaczenie w realizacji praw wyborczych, w wypadku każdego rodzaju głosowania. (....) Prawo obywateli do wyborów na równych zasadach ma w państwie demokratycznym rangę nie niższą, aniżeli mają inne wolności i prawa. (...) W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, gwarancją przestrzegania równości prawa wyborczego jest właściwy podział danego terytorium na okręgi wyborcze. Ma on także znaczenie przy tworzeniu okręgów wyborczych w wyborach samorządowych. Sposób określenia podziału na okręgi wyborcze oraz ustalenia liczby mandatów przypadających na dany okręg jest wyrazem realizacji zasady równości wyborów w znaczeniu materialnym. Właściwy kształt okręgu wyborczego jest gwarancją tej równości".

Podkreślić należy jednocześnie, że zarówno w dotychczas obowiązującym stanie prawnym, jak i w obecnie obowiązującym, wybory do rad dzielnic m.st. Warszawy odbywały się i odbywać się będą w okręgach wielomandatowych, a przy tym granice żadnego z dotychczasowych okręgów wyborczych w Dzielnicy [...] nie wymagają zmiany ze względu na ustawową zmianę liczby radnych wybieranych w poszczególnych okręgach wyborczych z 5-10 na 5-8.

Przypomnieć należy, że Rada [...] dokonała podziału Dzielnicy [...] na 4 okręgi wyborcze, w sytuacji gdy ilości mandatów w poszczególnych okręgach wyborczych wskazują, że zarówno w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, jak i obecnie, wybory do rad dzielnic [...] odbywały się i odbywać się będą w okręgach wielomandatowych, a liczba ich i tak nie przekracza 8.

Skoro zatem istniejące do tej pory 3 okręgi wyborcze na [...], są samodzielnie uprawnione do dokonania wyboru swoich przedstawicieli do rady miasta, to stosując powyższą generalną zasadę samodzielności reprezentatywnej jednostki pomocniczej (zdolność wyboru od 5 do 8 radnych), należy zanegować zasadność jej ponownego podziału na 4 okręgi wyborcze.

Taka praktyka, zdaniem Sądu, nie tylko narusza bowiem art. 417 § 2 i 4 w zw. z art. 418 § 2 Kodeksu wyborczego, ale również godzi w ideę samostanowienia o własnych sprawach społeczności lokalnej.

W tej sytuacji, Sąd uznał, że w pełni uprawniony jest pogląd PKW, iż Rada Miasta [...], dokonując podziału na okręgi wyborcze Dzielnicy [...], bez takiej konieczności, zmieniła całkowicie dotychczasowy podział na okręgi wyborcze, tj. dokonała zmian w większym zakresie, niż było to konieczne.

Podnieść przy tym należy, że wprowadzone powołaną ustawą o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, zmiany dotyczące zasad tworzenia okręgów wyborczych nie wymagają dokonania żadnych zmian w podziale Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze w wyborach do Rady tej Dzielnicy.

W ocenie Sądu, jedyną przesłanką powodującą konieczność dokonania zmiany podziału tej Dzielnicy na okręgi wyborcze, jest - zgodnie z art. 419 § 2 pkt 1 Kodeksu wyborczego - zwiększenie się normy przedstawicielstwa w jednym z okręgów wyborczych, a więc jest za duży na utworzenie ośmiomandatowego okręgu wyborczego.

Podkreślić należy, że gminy realizując zobowiązanie, o którym mowa w art. 12 przepisów nowelizujących, dokonywały podziału na podstawie przepisów Kodeksu wyborczego (art. 417- 419), a więc również przy uwzględnieniu art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego, w którym wyrażona została zasada stałości okręgów wyborczych.

Zgodnie z tą zasadą, zmiany w podziale gminy na okręgi wyborcze mogą nastąpić wyłącznie w przypadkach ściśle wskazanych w Kodeksie wyborczym, tj. w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego.

Według Sądu, Państwowa Komisja Wyborcza wyraża prawidłowy pogląd, że odstępstwa od zasady określonej w art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego nie mogą być interpretowane rozszerzająco, nawet w przypadku dokonywania podziału na okręgi wyborcze w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych. Uzasadnia to między innymi fakt, że ustawodawca nie zobowiązał rad powiatów oraz sejmików województw do zmian w istniejącym podziale na okręgi wyborcze, gdyż, odmiennie niż w przypadku gmin, nie zmieniły się zasady dotyczące okręgów wyborczych (w tym liczby radnych wybieranych w tych okręgach), w których zostaną przeprowadzone wybory samorządowe.

Zgodnie bowiem z art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego, podział gminy na okręgi wyborcze jest stały i może być zmieniany wyłącznie w przypadku zajścia przesłanek określonych w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, tj. w przypadku zmiany w podziale terytorialnym państwa, zmiany granic jednostek pomocniczych gminy, zmiany liczby mieszkańców danej gminy, zmiany liczby radnych w radzie gminy lub zmiany liczby radnych wybieranych w okręgach wyborczych.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że w przypadku, gdy obowiązujący podział na okręgi wyborcze gminy jest zgodny z przepisami Kodeksu wyborczego, rada gminy nie może zmienić istniejącego podziału, o ile nie zachodzą przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 421 Kodeksu wyborczego. W takiej sytuacji, rada gminy podejmuje nową uchwałę w sprawie podziału gminy na okręgi wyborcze, lecz określającą takie same granice okręgów wyborczych jak obowiązujące dotychczas.

Zgodzić się należy z PKW, że szeroka interpretacja art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, tj. dopuszczająca swobodne i nieograniczone zmiany w dotychczasowym podziale na okręgi wyborcze, w przypadku gdy spełnia on warunki określone w Kodeksie wyborczym, może prowadzić do manipulacji przy wytyczaniu ich granic i formować granice okręgów wyborczych w celu osiągnięcia zakładanego wyniku wyborczego.

A zatem, z uwagi na wynikającą z art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego zasadę stałości okręgów wyborczych, tj. jedną z podstawowych zasad dotyczących podziału na okręgi wyborcze, zmian granic okręgów wyborczych, nie uzasadniają inne przesłanki, niż określone w art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, nawet w przypadku dokonywania podziału (podejmowania nowej uchwały) na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych.

Zmiana zaś musiałaby zostać dokonana również w dotychczas obowiązującym stanie prawnym. Należy przy tym podkreślić, że ze względu na zasadę stałości podziału na okręgi wyborcze, zmiana w takim przypadku może zajść jedynie w jak najmniejszym zakresie wymaganym do dostosowania podziału do stanu zgodnego z wymogami przepisów Kodeksu wyborczego.

W związku z tym, stwierdzić należy, że Rada Miasta [...]dokonując podziału na okręgi wyborcze Dzielnicy [...], bez takiej konieczności, zmieniła całkowicie dotychczasowy podział na okręgi wyborcze, tj. dokonała zmian w większym zakresie, niż było to konieczne.

Liczba wybieranych radnych w poszczególnych okręgach wyborczych była zatem zgodna z art. 418 § 2 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o ustroju miasta [...].

Podkreślić należy, na co słusznie zwróciła uwagę PKW, że kluczowe jest

m. in. przywiązanie wyborców do obszaru, z którego wybierają swoich przedstawicieli. Na kwestię istoty stałości okręgów wyborczych zwrócił uwagę również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt. II SA/Po 350/09. Wprawdzie, wskazać należy, iż wyrok ten dotyczył m. in. przepisów obowiązującej wówczas Ordynacji wyborczej, lecz brzmienie obowiązującego wtedy art. 92 ust. 2 zdanie pierwsze tej ustawy było niemalże analogiczne do brzmienia obowiązującego w chwili obecnej art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego. W wyroku tym Sąd wskazał, że "Gwarancja trwałości dokonanych podziałów na okręgi wyborcze ma, bowiem olbrzymie znaczenie dla zapewnienia demokratycznego charakteru postępowania wyborczego. Z resztą istotą omawianej regulacji jest zapewnienie trwałości raz wytyczonych okręgów wyborczych i dlatego przeprowadzenie ewentualnych zmian w podziale gminy na okręgi zostało ściśle uregulowane przez ustawodawcę i poddane silnej kontroli (wojewody i komisarza wyborczego)". Co prawda, wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny (vide: wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt. II OSK 2076/09), lecz Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionował znaczenia zasady stałości podziału wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

Zmiana dotychczasowego podziału dzielnicy była jednakże konieczna, gdyż z uwagi na zwiększenie się liczby mieszkańców w okręgu wyborczym nr 2, norma przedstawicielstwa dla tego okręgu w IV kwartale 2017 r. wynosiła 8,65, a więc jest za duża na utworzenie ośmiomandatowego okręgu wyborczego. Jednakże, w ocenie Państwowej Komisji Wyborczej, stosownie do art. 419 § 1 w związku z art. 421 § 1 Kodeksu wyborczego, nieprawidłowość tę należało usunąć korygując jedynie granicę tego okręgu z sąsiadującym okręgiem, a nie dokonywać zupełnie innego podziału na okręgi wyborcze, co może wprowadzać w błąd wyborców. Zmiana całego podziału Dzielnicy [...], polegająca na utworzeniu czterech okręgów wyborczych, w których wybieranych będzie w I, II I III po sześciu radnych, a w IV po 5 radnych, była zatem w ocenie Komisji nieuzasadniona. W związku z tym, Państwowa Komisja Wyborcza zasadnie podtrzymała swój pogląd, że Rada Miasta [...] nie mogła zmienić podziału w całości oraz, że tego rodzaju działanie, w przypadku gdy nie ma takiej konieczności, stanowi naruszenie wskazanej w art. 419 § 1 Kodeksu wyborczego zasady stałości okręgów wyborczych. Jest to, jak słusznie zauważyła Państwowa Komisja Wyborcza, niezgodne z zasadami tworzenia okręgów wyborczych.

Sama jednak zmiana liczby mieszkańców jednym z okręgów wyborczych w dotychczasowym podziale na okręgi wyborcze powodująca, że dany okręg nie spełnia warunków określonych w Kodeksie wyborczym, nie stanowi podstawy do całościowej zmiany podziału na okręgi wyborcze danej jednostki samorządu terytorialnego, tj. do dokonania zupełnie nowego podziału na okręgi wyborcze jednostki. Przyjęcie takiej interpretacji powodowałoby, że przykładowo niewielka zmiana liczby mieszkańców danej gminy lub zmiana liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym, uprawnia do gruntownej zmiany dotychczasowego podziału na okręgi wyborcze, umożliwiałaby swobodną manipulację przy wyznaczaniu okręgów wyborczych. Tym bardziej uzasadnienia do takiej zmiany nie daje art. 12 ust. 1 ustawy zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych, który jak wskazano wyżej w ogóle nie powoduje konieczności zmiany podziału Dzielnicy [...] na okręgi wyborcze.

Dlatego też zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia przez PKW art. 12 ust. 1 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania kontrolowania niektórych organów publicznych, a także art. 419 § 1, 421 § 1 Kodeksu wyborczego są bezzasadne.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia przez PKW art. 165 Konstytucji RP, Sąd stwierdził, że art. 160 § 1 pkt 1 i art. 161 § 2 Kodeksu wyborczego upoważnia PKW do sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego oraz do uchylania postanowień komisarzy wyborczych podjętych z naruszeniem prawa. Przepisy te nie tylko upoważniają PKW, ale wręcz nakładają na nią obowiązek, analizowania m. in. postanowień komisarzy wyborczych dotyczących podziału na okręgi wyborcze, oraz, o ile zajdzie taka konieczność, wskazywania, w trybie tego nadzoru, działań, które komisarz wyborczy powinien podjąć, w tym określonych w art. 17 § 2 Kodeksu wyborczego.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że uchwała PKW, uchylająca postanowienie komisarza wyborczego z dnia (...) marca 2018 r., przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia orz zobowiązująca Komisarza Wyborczego w Warszawie I do podjęcia działań określonych w art. 17 § 2 w zw. z § 1 Kodeksu wyborczego, jest zgodna z powołanymi przepisami Kodeksu wyborczego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.