Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4583/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Kara administracyjna
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 1, art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
article: art. 104
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4436/15 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 maja 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4436/15, oddalił skargę E. P. na decyzję Ministra Finansów z [...] września 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowego.

Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

E. P. [...] grudnia 2014 r. wystąpiła do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu grzywny w wysokości 250 zł., nałożonej w drodze mandatu karnego kredytowanego. W uzasadnieniu wskazała na swoją trudną sytuację finansową.

Wojewoda Pomorski decyzją z [...] stycznia 2015 r. odmówił umorzenia należności z tytułu grzywny, na podstawie 64 ust. 1 w związku z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.; dalej: ustawa o finansach publicznych, lub u.f.p.) oraz art. 104 k.p.a.

Strona wniosła odwołanie od decyzji Wojewody Pomorskiego.

Minister Finansów decyzją z [...] września 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zobowiązana nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż uzyskiwany dochód chociaż niewielki jest wystarczający w stosunku do wykazanych koniecznych wydatków. Pomimo deklarowanej trudnej sytuacji finansowej, zobowiązana jest w stanie zadośćuczynić dobrowolnemu, comiesięcznemu zobowiązaniu wynikającemu z umowy o świadczeniu usług telefonicznych w wysokości 50 zł, dostępu do płatnej telewizji (49 zł) oraz dostępu do Internetu (40 zł). Ponadto zobowiązana posiada środki na zakup paliwa (mimo, iż nie - zadeklarowała posiadania samochodu osobowego) i przeznacza na nie miesięcznie 150 zł. Poza tym zobowiązana wskazała, iż posiada zobowiązania wobec banków. Konieczność spłacania kredytów bankowych, choć wpływa na zwiększenie wydatków, nie ma wyjątkowego, nadzwyczajnego charakteru oraz nie przesądza o trudnej sytuacji, która uzasadniałaby zastosowanie wnioskowanej ulgi. Podobnie konieczność ponoszenia np. opłat za płatną telewizję nie uzasadnia zwolnienia z obowiązku zapłacenia grzywny.

Zdaniem organu odwoławczego jednorazowa zapłata grzywny w wysokości 250 zł stanowiłaby zagrożenie dla możliwości pokrycia wydatków skarżącej, lecz po pierwsze nie wszystkie te wydatki są konieczne dla utrzymania, po drugie umorzenie należności nie jest jedynym rodzajem ulgi, ponieważ możliwe jest m. in. rozłożenie zapłaty na raty. Minister uznał, że skarżąca jest w stanie zadośćuczynić zobowiązaniu w ratach oraz, że nie została spełniona przesłanka ważnego interesu dłużnika w umorzeniu należności.

Minister Finansów odnosząc się do przesłanki umorzenia należności określonych w art. 56 ust. 1 pkt 3 u.f.p., dotyczącej skuteczności postępowania egzekucyjnego zauważył, że możliwa jest egzekucja należności ze świadczenia rentowego jakie otrzymuje strona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę na decyzję Ministra Finansów wniesioną przez E. P..

Sąd pierwszej instancji uznał, że stanowisko Ministra Finansów wyrażone w decyzji jest prawidłowe. Organ odwoławczy słusznie stwierdził, analizując zebrany materiał dowodowy, że wobec skarżącej nie zaistniała żadna z przesłanek przewidzianych w art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 u.f.p., która dawałaby podstawę do umorzenia należności wynikającej z grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym. Sąd zaznaczył, że z informacji przekazanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lęborku z [...] stycznia 2015 r., wynikało że postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonano zajęcia świadczenia rentowego skarżącej zostało zawieszone, z uwagi na zgłoszenie przez skarżącą zarzutów egzekucyjnych. W związku z tym nie było podstaw do przyjęcia, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne (przesłanka z art. 56 ust. 1 pkt 3 u.f.p.). Spełnienia powyższej przesłanki nie potwierdza powołany przez skarżącą wyrok WSA w Gdańsku z 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 327/14, którym uchylono, wyłącznie z przyczyn formalnych, postanowienie Wojewody Pomorskiego w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych przez skarżącą zarzutów egzekucyjnych.

W ocenie Sądu Minister Finansów prawidłowo przyjął, za niewystarczające powołanie się przez skarżącą na ogólne trudności finansowe, gdyż obowiązek zapłaty należności publicznoprawnych zawsze wiąże się z uciążliwością natury finansowej. Trudności finansowe nie mogą uzasadniać zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych, czy też z koniecznością sięgania po pomoc społeczną. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie i nie zakwestionowanych ustaleń faktycznych dokonanych przez organ, które Sąd zaakceptował wynika, że skarżąca nie wykazała zagrożenia utraty bytu, jak również nie wykazała by miała zaległości w spłacie należności czy też brak środków na ich spłatę. W tej sytuacji organ zasadnie stwierdził, że skarżąca nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej oraz, że ma możliwość spłaty, chociażby w systemie ratalnym, należności wynikających z grzywny w wysokości 250 zł – bez szczególnej dolegliwości finansowej. W związku z powyższym jako uprawnione należy uznać stwierdzenie organów, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi ważny interes dłużnika. Jednocześnie za umorzeniem należności nie przemawia interes publiczny. Przeciwnie, zastosowanie umorzenia w sprawie byłoby sprzeczne z tym interesem. Zdaniem WSA, organ słusznie zwrócił uwagę, że należności publicznoprawne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia i w żadnym razie nie mogą być umarzane, aby niejako umożliwić zobowiązanym spłatę innych należności o charakterze cywilnoprawnym.

Sąd pierwszej instancji, podsumowując rozważania uznał, że organy prawidłowo, wobec nie zaistnienia przesłanek umorzeniowych wymienionych w art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 u.f.p., odmówiły skarżącej umorzenia należności wynikających z grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym w wysokości 250 zł. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, uzasadniającego uwzględnienie skargi.

E. P. zaskarżyła opisany wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu orzeczenia stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Finansów wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podniesione przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

W skardze kasacyjnej został podniesiony jedynie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez "nie zawarcie w uzasadnieniu orzeczenia stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, po zwięzłym przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, jej autorka stwierdziła, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a następnie opisała warunki jakie powinno spełniać prawidłowo sporządzone uzasadnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zarzut zgłoszony w skardze kasacyjnej przede wszystkim zauważa, że art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Z powołanego przepisu wynika, że sąd sporządzający uzasadnienie wyroku, ma obowiązek zwięźle przedstawić stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podkreślenia wymaga, że do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może dojść wówczas, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich istotnych elementów i w związku z tym zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej.

W rozpoznawanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, lecz w uzasadnieniu zgłoszonego zarzutu nie tylko nie wykazała, by taka sytuacja miała miejsce, ale w ogóle nie nawiązała do motywów zaskarżonego wyroku i nie podała żadnego argumentu wspierającego podniesiony zarzut.

Dodać także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 15 lutego 2010 r. wyjaśnił, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa skarżonego rozstrzygnięcia (uchwała NSA z 15.02.2010 r. II FPS 8/09 ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39). W takim przypadku nie jest wystarczające, tak jak uczyniła to autorka skargi kasacyjnej, odwołanie się do stanowiska wyrażonego w uchwale, lecz niezbędne jest dokładne wyjaśnienie w uzasadnieniu zarzutu, na czym polegało uchybienie sądu w konkretnej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w powołanym przepisie. Sąd najpierw przedstawił stan sprawy, następnie zarzuty podniesione w skardze i stanowisko strony przeciwnej, po czym wskazał stan faktyczny, który przyjął za podstawę rozstrzygnięcia (s.9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) oraz wyjaśnił motywy sformułowania oceny o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Podkreślenia wymaga, że przewidziany w art. 141 § 4 p.p.s.a. wymóg przedstawienia w uzasadnieniu wyroku zarzutów podniesionych w skardze oznacza konieczność odniesienia się do nich przy wyjaśnianiu podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia ten warunek. Sąd pierwszej instancji w motywach rozstrzygnięcia odniósł się bowiem do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, przedstawiając argumenty, które w jego ocenie dawały podstawy do uznania ich za niezasadne.

W tym kontekście należy zauważyć, że nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.