Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1964/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 8
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. NSA Janina Kosowska /spr./ Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 528/13 w sprawie ze skargi B.J. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 528/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi B.J. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie choroby zawodowej, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...].

Sąd I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy, zaskarżoną przez skarżącego, decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r., odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 30 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu toczy się ponownie w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia 5 marca 2012 r.

Organ odwoławczy przypomniał, że postępowanie w sprawie choroby zawodowej prowadzone było uprzednio w latach 1999-2003. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., decyzją z dnia [...] września 1999 r., odmówił stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu, a organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r., utrzymał ją w mocy. W wyniku wznowienia postępowania, na wniosek skarżącego, Śląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2000 r., zaś Główny Inspektor Sanitarny, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] września 2002 r., utrzymał tą decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 23 lipca 2003 r., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego, uznając, że postępowanie wznowieniowe przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami, a rozpoznanie (niedosłuch mieszany obustronny nietypowy dla uszkodzenia pohałasowego) z uzyskanego w jego toku orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] sierpnia 2001 r. jest zbieżne z rozpoznaniem zawartym w orzeczeniu tego Instytutu z dnia [...] września 1999 r., na podstawie którego odmówiono rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu w decyzji z dnia [...] września 1999 r.

Organ odwoławczy wskazał, że w aktualnie prowadzonym postępowaniu administracyjnym, organ I instancji wydał zaskarżoną przez skarżącego decyzję w oparciu o postępowanie wyjaśniające - narażenie zawodowe na hałas w środowisku pracy i orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] września 2012 r., nr [...], oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...].

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zakwestionował wyniki badań oraz orzeczenia lekarskie. Wniósł ponadto o skierowanie go na badania do innej, niż dotychczasowa, placówki orzeczniczej.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, iż biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, zawartą w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.), za jego podstawę przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia. Organ odwoławczy przedstawił przebieg zatrudnienia skarżącego, stwierdzając, iż postępowanie wyjaśniające wykazało, że podczas pracy w latach 1961-1986 był on narażony na hałas stwarzający ryzyko powstania choroby zawodowej słuchu.

Wskazał, że skarżący był badany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., której lekarze specjaliści w orzeczeniu z dnia [...] września 2012 r., orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu w oparciu o rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., argumentując m.in., że audiogram pochodzący z 1994 r. oraz wyniki aktualnych badań audiologicznych z obrazem klinicznym patologii słuchu nietypowym dla uszkodzenia słuchu hałasem nie mogą być brane pod uwagę w obecnie przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym ze względu na fakt ustania narażenia zawodowego w 1986 r. W konsekwencji, z uwagi na brak dokumentacji medycznej w postaci audiogramów potwierdzających uszkodzenie słuchu o charakterze i wielkości ubytku słuchu spełniających obecne kryterium orzecznicze pochodzących z okresu narażenia zawodowego i do 2 lat po jego ustaniu, nie znaleźli dostatecznych podstaw by bezspornie lub z przeważającym prawdopodobieństwem rozpoznać u skarżącego chorobę zawodową narządu słuchu. W postępowaniu odwoławczym skarżący został skierowany do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści również nie znaleźli podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej słuchu, uznając, że stwierdzany niedosłuch nie ma cech klinicznych schorzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu i nie jest jednostką chorobową wymienioną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Wskazali jednocześnie argumenty przemawiające za pozazawodowym tłem rozpoznanej patologii narządu słuchu. Zauważyli ponadto, że stwierdzony badaniami stan narządu słuchu nie spełnia określonego w wykazie chorób zawodowych okresu 2 lat, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Orzecznicy placówki II stopnia podkreślili przy tym, że w latach 1999-2001 skarżący kilkakrotnie podlegał procedurze orzeczniczej w placówkach medycznych obu stopni, lecz wszystkie wydane dotychczas orzeczenia lekarskie były zgodne co do braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.

W ocenie organu odwoławczego, opinie obu placówek diagnostycznych są spójne i zgodne w swoich konkluzjach, a skarżący nie przedstawił dowodów podważających ich zasadność. Odnosząc się do wniosku zawartego w odwołaniu wskazał natomiast, że obecnie nie jest możliwe przeprowadzenie ponownych badań lekarskich, gdyż w toku postępowania wyczerpano dwustopniowy tryb diagnostyczno-orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., a wydane opinie nie wymagają ponadto, w jego ocenie, dodatkowej weryfikacji.

Organ odwoławczy stwierdził w konsekwencji, że w wyniku analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do zajęcia odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w decyzji organu I instancji

Skargę na przedmiotową decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący. Zarzucając jej naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu mającym wpływ na jego treść, zakwestionował prawidłowość dokonanej przez ośrodki medyczne i organy administracyjne oceny co do przyczyny uszkodzenia słuchu. Zauważył, iż w sprawie pominięto fakt wybuchu na stacji paliw w bardzo bliskiej odległości od jego miejsca pracy oraz powstania fali akustycznej w tunelu, w którym w tym czasie przebywał oraz wyniki innych przeprowadzonych w szpitalach badań, a także opinię biegłego sądowego wydaną dla potrzeb orzeczenia o rencie inwalidzkiej. Zwrócił uwagę na niewykonanie tzw. angiografii na tomografie komputerowym, jak i nieskorzystanie z nowoczesnych urządzeń bezinwazyjnych w badaniach słuchu. Sprzeciwił się również uznaniu, że zagrożenie tak agresywnym, graniczącym ze skrajnością hałasem przez okres 25 lat (1961-1986) było nieistotne i nie wywarło wpływu na stan jego słuchu. Formułując powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i uwzględnienie przywołanej argumentacji, ewentualne o powołanie biegłego sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w wyniku przeprowadzonej kontroli legalności działalności organów administracyjnych, uchylił - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. - zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Sąd wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie - stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej jest już kolejnym, ponownym postępowaniem prowadzonym w tym zakresie. Po raz pierwszy postępowanie w tym przedmiocie prowadzone było w latach 1999-2003, co opisano szerzej przedstawiając stan faktyczny. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że w pierwszej kolejności wypada rozstrzygnąć, czy w rozpatrywanej obecnie sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej w skrócie k.p.a., w przypadku stwierdzenia, że sprawa została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, organ administracji publicznej stwierdza nieważność takiej decyzji. W przypadku potwierdzenia powagi rzeczy osądzonej, nie można zatem wydać drugiej decyzji, ponieważ wyczerpana zostałaby przesłanka stwierdzenia jej nieważności. Sąd wskazał jednocześnie, że z sytuacją wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, mamy do czynienia wówczas, gdy stan faktyczny w sprawie będzie identyczny, co oznacza, że organowi przyszłoby orzekać w identycznych warunkach.

Mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji zauważył, że z akt niniejszej sprawy nie wynika, a nie wskazał na to również organ odwoławczy, ażeby zaistniała w niej okoliczność zmieniająca ustalenia poczynione w przywołanych poprzednio postępowaniach o tożsamym, co w decyzji objętej kontrolą, przedmiocie. Tym samym ponowne, obecne postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej zostało wszczęte jako nowe, podczas gdy z akt sprawy nie wynika, ażeby istniały ku temu przesłanki. Sąd dodał jednocześnie, iż zgodnie z wykładnią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1993 r. sygn. akt III ARN27/1993, gdy strona składa nowy wniosek, jednakże nadal w granicach tej samej kategorii sprawy i tego samego rodzaju uprawnień to nadal tożsamość sprawy będzie istnieć także wtedy gdy zmieni się akt prawy stanowiący podstawę decyzji.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja budzi zastrzeżenia w aspekcie zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Zawiera ona bowiem ustalenie, że przedmiotowa sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta ostateczną decyzją organu odwoławczego, która podlegała także weryfikacji w nadzwyczajnym trybie wznowieniowym, poddanym kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, lecz ocenę tych okoliczności pominięto zupełnie w uzasadnieniu decyzji przez co organy administracyjne naruszyły podstawową zasadę postępowania administracyjnego, tj. zasadę prawdy obiektywnej, naruszając tym samym art. 7 i 77 k.p.a. Za niedopuszczalne Sąd uznał zupełne zignorowanie przez organy administracyjne faktu istnienia zapadłych w sprawie decyzji ostatecznych oraz wyroku NSA, niedołączenie ich w pełnym zakresie do akt sprawy, które uznał za nieuporządkowane, a nade wszystko niedokonanie ich analizy. Podsumowując stwierdził, że organy administracyjne naruszyły zasadę wynikającą z art. 7 k.p.a., przewidującą obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy przed podjęciem decyzji. Nie rozważyły też przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowiącej podstawę stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku powagi rzeczy osądzonej, do czego niezbędne jest stwierdzenie tożsamości sprawy w zakresie stanu faktycznego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę kasacyjną złożył skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, pełnomocnik skarżącego zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, a w szczególności art. 141 § 4 w zw. z art. 153 w zw. z art. 3 p.p.s.a. poprzez zawarcie w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazań dla organów administracyjnych co do dalszego postępowania - wewnętrznie sprzecznych oraz naruszających zasady postępowania administracyjnego, albowiem dokonanie przez te organy oceny, czy zachodzi w sprawie powaga rzeczy osadzonej w sytuacji, kiedy nie został ustalony stan faktyczny, a organ odwoławczy nie rozpoznał wniosków dowodowych skarżącego, nie tylko jest nieuzasadnione (chociażby z uwagi na przedwczesność), ale wręcz sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, co stanowi o rażącym naruszeniu przez Sąd I instancji wskazanych powyżej przepisów prawa.

W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego, wskazując na naruszenie art. 3 p.p.s.a., podniósł, że Sąd w toku rozpoznawania niniejszej sprawy pominął zupełnie sposób działania organu odwoławczego, które to działanie - niezgodne z prawem - doprowadziło do wydania błędnej decyzji. Zauważył, iż przedmiotem skargi skierowanej do Sądu był właśnie fakt naruszenia przez ten organ przepisów k.p.a., a w szczególności art. 75 i nast. k.p.a. Powołując się na orzecznictwo sądowe dotyczące obowiązków organów administracyjnych, wynikających z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., stwierdził, iż podczas postępowania odwoławczego pominięte zostały wnioski dowodowe skarżącego i elementy stanu faktycznego, zaś Sąd nie odniósł się do zarzutu skarżącego w tym zakresie. Pełnomocnik skarżącego zauważył, iż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w istocie przedmiotem oceny Sądu był jedynie aspekt ewentualnego naruszenia zakazu ponownego rozpoznawania sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Pomimo zauważenia, że w sprawie - wobec przeprowadzenia nowych badań - zaistniał nowy stan faktyczny, wskazania Sądu dla organu I instancji nie zobowiązują jednak tego organu do ustalenia właściwego stanu faktycznego oraz wydania decyzji zgodnej z prawem, w tym rozpatrzenia zarzutów skarżącego. Wobec powyższego wskazanie dotyczące dokonania analizy sprawy pod kątem zaistnienia w sprawie powagi rzeczy osądzonej narusza art. 3 p.p.s.a. poprzez dokonanie wybiórczej kontroli działań podjętych przez organy administracyjne w niniejszej sprawie.

Pełnomocnik skarżącego wskazał jednocześnie, iż wobec związania organu administracyjnego, na mocy art. 153 p.p.s.a., wskazówkami zawartymi w uzasadnieniu wyroku, takie ich sformułowanie oznacza ograniczenie ponownego rozpoznania sprawy wyłącznie do ustalenia istnienia stanu powagi rzeczy osądzonej, z całkowitym pominięciem konstatacji Sądu, iż w sprawie na skutek przeprowadzenia nowych badań uległ zmianie stan faktyczny. Powołując się na wyrok NSA z dnia 9 listopada 2007 r. (bez wskazania sygnatury), dotyczący dopuszczalności formułowania wniosków co do wykładni prawa materialnego dopiero na tle konkretnego, jasno określonego stanu faktycznego, podniósł, iż wobec stwierdzonego przez Sąd I instancji stanu niepewności co do tego, czy w sprawie ustalony został prawidłowy stan faktyczny, niewłaściwe było formułowanie wiążącego organy administracyjne wskazania do zbadania sprawy pod kątem zaistnienia stanu powagi rzeczy osądzonej. Takie zawężenie wskazań narusza przepisy p.p.s.a., a zastosowanie się do nich spowodować może, że działania tych organów będą sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego. Pełnomocnik wskazał, iż w ocenie skarżącego, w treści tych wskazań powinny znaleźć się nie tylko wskazania co do okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, ale także co do okoliczności związanych z wybuchem i warunkami jego pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na podstawie ustawowej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Podstawa ta nie jest jednak usprawiedliwiona.

Zauważyć należy, że podniesione w jej ramach zarzuty sprowadzają się do zakwestionowania prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli legalności uchylonych decyzji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wbrew stanowisku skarżącego, przeprowadzoną przez ten Sąd ocenę działalności tych organów uznać należy za prawidłową.

W pierwszej kolejności, podzielić należy wątpliwości Sądu I instancji co do tego, czy w warunkach niniejszej sprawy nie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej. Zauważyć należy, że z uzasadnienia decyzji organów administracyjnych wynika, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadziły już postępowanie w sprawie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu, zakończone ostateczną decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] stycznia 2000 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora w B. z dnia [...] września 1999 r., odmawiającą stwierdzenia tej choroby zawodowej. Przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej toczyło się również postępowanie wznowieniowe, w toku którego Śląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] stycznia 2000 r., zaś Główny Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...] września 2002 r., utrzymał tą decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 23 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 13/03, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczna decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] stycznia 2000 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu.

W konsekwencji, w przypadku ponownego zgłoszenia podejrzenia u skarżącego choroby zawodowej narządu słuchu, organ I instancji w toku wszczętego postępowania w tej sprawie powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy jej przedmiot nie pokrywa się z przedmiotem sprawy, zakończonej wskazaną wyżej decyzją ostateczną. Stwierdzenie tożsamości spraw stanowi bowiem bezwzględną przeszkodę formalną do merytorycznego jej rozpoznania. Jeśli w toku postępowania organ administracyjny stwierdzi, że postępowanie dotyczy sprawy poprzednio już rozstrzygniętej decyzją ostateczną rodzi to konieczność umorzenia tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wydanie w tych okolicznościach kolejnej decyzji oznaczałoby natomiast, że dotknięta jest ona kwalifikowaną wadą stanowiącą podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w trybie postępowania administracyjnego lub na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w trybie postępowania sądowoadministracyjnego.

Zauważyć jednak należy, że umorzenie postępowania z powodu powagi rzeczy osądzonej (tożsamości spraw) jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy w sprawie bezsporne jest, że dotyczy ona tego samego przedmiotu, co przedmiot innego postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego i faktycznego (zob. np. wyroki NSA z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt I OSK 260/14, i z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1239/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie przyjmuje się jednocześnie, że zmiana stanu prawnego nie wpływa na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych (zob. np. wyroki NSA z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt I OSK 260/14, i z dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 585/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Zob. również M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.).

Zauważyć jednocześnie należy, że w przypadku funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji ostatecznej, organ administracyjny powinien rozważyć również zasadność uruchomienia w sprawie trybu szczególnego. Ponowne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe co do zasady tylko po jej uchyleniu w ustalonym przez prawo trybie. Stosownie bowiem do art. 16 § 1 k.p.a., uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Podjęcie przez organy administracyjne właściwych działań uzależnione jest w każdym przypadku od ustalenia w sposób dokładny i wyczerpujący stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w oparciu o poczynione przez organy ustalenia nie można stwierdzić, że nie mamy w niej do czynienia ze stanem powagi rzeczy osadzonej, którego bezsprzeczne wykluczenie pozwalałoby dopiero na merytoryczne rozpoznanie sprawy. Zauważyć należy, że organy obu instancji, pomimo powołania się na prowadzone w latach 1999-2003 postępowanie w sprawie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, nie odniosły się w żaden sposób do kwestii rei iudicatae w uzasadnieniach podjętych decyzji, zaś akta sprawy, do których - poza wybiórczymi dokumentami - nie zostały dołączone akta poprzednich spraw skarżącego, potwierdzają jedynie, że okoliczność ta nie została przez te organy dogłębnie oceniona.

W tych okolicznościach słuszne było zatem rozstrzygnięcie Sądu I instancji, uchylające decyzje organów administracyjnych obu instancji w celu ustalenia, czy przedmiot niniejszej sprawy nie jest tożsamy z przedmiotem sprawy, zakończonej ostateczną decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] stycznia 2000 r. Zauważyć jednocześnie należy, na co zwrócono uwagę już wyżej, że zmiana stanu prawnego nie zawsze wpływa na zmianę przedmiotu sprawy - w przypadku zawężenia nowej regulacji w stosunku do poprzedniej przyjmuje się bowiem, że w tej części regulacja została przejęta przez nowy akt prawny, a wobec tego przyjmuje się, że w sprawach takich występuje tożsamość podstawy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 585/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew twierdzeniom, zawartym w skardze kasacyjnej, stwierdzić również należy, że Sąd I instancji nie uznał, iż w niniejszej sprawie uległ zmianie jej stan faktyczny. Wskazał jedynie na koniczność oceny tej kwestii przez organy administracyjne w kontekście przeprowadzonych w jej toku nowych badań skarżącego.

W tych okolicznościach, tryb w jakim rozpoznana zostanie ostatecznie sprawa zainicjowana ponownym zgłoszeniem podejrzenia u skarżącego choroby zawodowej i zakres jej rozpoznania uzależniony będzie od poczynionych przez organ I instancji ustaleń w toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy. Sąd I instancji słusznie uznał tym samym, że na tym etapie sprawy przedwczesne jest odnoszenie się do kwestii merytorycznych.

W świetle powyższego, podstawę kasacyjną opartą na zarzutach naruszenia wskazanych w niej przepisów p.p.s.a., w tym nie uzasadnioną w żaden sposób w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., uznać należy za nieusprawiedliwioną.

W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.