Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 204/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Starosta~Inne
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 w zw . z art. 15 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 83 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 12, 7 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ sędzia del. WSA Mariola Kowalska Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą K. a L. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania pozwolenia na usunięcie drzewa postanawia: wskazać Starostę K. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Miasta K. do wydania pozwolenia na usunięcie jednej sztuki drzewa gatunku lipa z terenu działki [...] znajdującej się w pasie drogowym ulicy K. w K.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta K. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Powiatowym w K. a L. Wojewódzkim Konserwatorem Zbytków w L. w sprawie wydania pozwolenia na usunięcie drzewa.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Burmistrz Miasta K. zwrócił się do Starosty K. z wnioskiem z dnia [...].07.2014 r. znak: [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie 7 szt. drzew gatunku:

1) 5 szt. topola rosnących na działce [...] dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...],

2) 1 szt. jarząb rosnący na działce nr [...] dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...]

3) 1 szt. lipa rosnąca na działce nr [...] obręb [...] przejętej przez Gminę Miasto K. od Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad protokołem przekazania - przejęcia z dnia 14.03.2011 r. Przedmiotowa działka położona jest w obrębie układu urbanistycznego miasta K. wpisanego do rejestru zabytków woj. L. pod nr [...].

Starosta K. pismem z dnia [...].08.2014 r. znak: [...] zwrócił się do Wojewódzkiego L. Konserwatora Zabytków w L. o wyrażenie opinii w przedmiocie usunięcia drzewa gatunku lipa rosnącego na działce nr [...] obręb O. W odpowiedzi na pismo L. Wojewódzki Konserwator Zabytków w L. w dniu [...].08.2014, znak: [...] poinformował, iż swoje stanowisko w sprawie wydawania pozwoleń na wycinkę drzew lub krzewów z terenów układów urbanistycznych wpisanych do rejestrów zabytków określił przy rozpoznaniu analogicznej sprawy skierowanej. do WUOZ w L. przez Urząd Miasta K. w piśmie LWKZ znak: [...] z dnia [...].03.2014 r., w którym stwierdził, iż nie posiada kompetencji do wydania zezwolenia na usuwanie drzew w obrębie układu urbanistycznego nie obejmującego zieleni, a organem właściwym do rozstrzygania w tej sprawie jest Starosta K. Zdaniem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków kompetencje do wydawania zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 o ochronie przyrody odnoszą się wyłącznie do terenów nieruchomości indywidualnie wpisanych do rejestru zabytków. Na poparcie swego stanowiska przywołał postanowienie NSA znak: II OW 82/12 "kompetencje wojewódzkiego konserwatora zabytków do wydawania zezwolenia na wycinkę drzew lub krzewów w oparciu o art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody rosnących na obszarze układu urbanistycznego, wpisanego do rejestru danego układu urbanistycznego zachodziłyby wówczas gdyby w decyzji o wpisie do rejestru danego układu urbanistycznego wymieniono zieleń jako przedmiot prawnej ochrony". Następnie Starosta K. wydał postanowienie w dniu [...].09.2014 r. znak: [...] zawiadamiające wnioskodawcę o możliwości wniesienia wniosku w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie 1 szt. drzewa gatunku lipa rosnącej na działce nr [...] do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. jako organu właściwego, ze względu na to, iż przedmiotowe drzewo usytuowane jest w obrębie układu urbanistycznego miasta K. wpisanego do rejestru zabytków województwa l. Po czym w dniu [...].09.2014 r. wydal decyzję znak: [...], w której zezwolił na usunięcie 6 szt. drzew gatunku: 5 szt. topola, 1 szt. jarząb i jednocześnie umorzył postępowanie w części dotyczącej wydania zezwolenia na usunięcie 1 szt. drzewa gatunku lipa powołując się na art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z póź. zm.) tj. zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z terenów nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków wydaje Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Organ wskazał, że w zaistniałej sytuacji do dnia dzisiejszego nie została wydana decyzja w sprawie usunięcia drzewa gatunku lipa. Przedmiotowe drzewo rośnie w pasie drogowym ulicy K., przy krawędzi jezdni, jest całkowicie uschnięte, przez co stwarza zagrożenie dla ruchu pieszego i kołowego. Mając na uwadze zapewnienie bezpieczeństwa w miejscu publicznym oraz dbając o estetykę krajobrazu Burmistrz Miasta K. na podstawie art. 22 k.p.a zwraca się z prośbą, o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu kompetencyjnego i wskazanie właściwego organu do podjęcia decyzji w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na wniosek LWKZ wskazał, że stoi na stanowisku, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego kompetencje wojewódzkiego konserwatora zabytków do wydawania zezwoleń na wycinkę drzew lub krzewów w oparciu o art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody - dotyczą zieleni w obrębie nieruchomości indywidualnie wpisanych do rejestru zabytków. Wycinka zieleni w obrębie miasta może podlegać kompetencjom LWKZ (art. 3 pkt 12 ustawy z 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami) w przypadku wpisu do rejestru zabytków układu urbanistycznego miasta, pod warunkiem, że w decyzji w sprawie wpisu do rejestru danego układu urbanistycznego wymieniono zieleń jako przedmiot ochrony prawnej. Wykładnia taka została zawarta w postanowieniu NSA z 20 lipca 2012 roku, sygn. akt II OW 82/12, gdzie stwierdzono, że : [...] Istota sporu sprowadzała się w niniejszej sprawie do tego, czy sam fakt wpisania do rejestru zabytków układu urbanistycznego, w skład którego wchodzi nieruchomość, na której znajdują się drzewa objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na ich usunięcie, przesądza o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków do wydania takiego zezwolenia. W tym kontekście wskazać należy, że teren nieruchomości był położony w obszarze układu urbanistycznego śródmieścia, wpisanego do rejestru zabytków decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Kultury Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Z decyzji tej wynikało, że przedmiotem ochrony jest układ urbanistyczny, nie zaś zieleń znajdująca się w tym układzie. Wpisanie do rejestru zabytków danego układu urbanistycznego nie jest bowiem jednoznaczne z wpisaniem wszystkich elementów znajdujących się na tym terenie. Konserwator zabytków dokonuje indywidualnego wpisu do rejestru, jeżeli jakiś element, w tym zespól zieleni, posiada wartość historyczną i zabytkową. Wobec tego uznać należy, że traktowanie każdego drzewa, jakie znajduje się w obszarze układu urbanistycznego, jako wpisanego do rejestru zabytków, byłoby niezgodne z założeniami ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz .U .Nr 162, poz. 1568 ze zm.) [...]".

Organ zauważył, że wpis do rejestru zabytków układu urbanistycznego miasta K. (kopia w załączniku nr 1) pod nr [...] obejmuje "[...] układ urbanistyczny miasta K. w granicach zakreślonych na załączonym planie, obejmujący obszar miasta w obrębie dawnych obwarowań miejskich, wzgórza zamkowego i rejonu kościoła szpitalnego wraz z sylwetą miasta i skalą jego zabudowy[...].

Treść decyzji znak: [...] z [...] listopada 1972 roku (której fragment zacytowano powyżej), świadczy o tym, że ochroną konserwatorska nie objęto w ramach wpisu do rejestru zabytków - zieleni. Zatem w świetle zacytowanego powyżej orzeczenia NSA z 20 lipca 2012 roku, sygn.. akt II OW 82/12, organem właściwym do rozstrzygania w sprawie wycinki drzew w obrębie układu urbanistycznego m. K.- zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - jest Burmistrz Miasta K. W odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy, ww. czynności zgodnie z art. 90 przywołanej wyżej ustawy o ochronie przyrody - wykonuje w ocenie LWKZ starosta.

Organ dodał, że działka nr ewidencyjny [...] (w obrębie której usytuowane są dwa drzewa wskazane we wniosku gminy miasto K.) nie została objęta ochroną konserwatorską na podstawie indywidualnego wpisu do rejestru zabytków.

Organ zaznaczył, że orientacyjny wiek dwóch lip o obwodzie pnia 127 cm - wskazanych we wniosku Gminy Miasto K. z [...] marca 2014 roku, wg tabeli opracowanej w latach 1980-1986 przez prof. Longina Majdeckiego (Majdecki L., Ochrona i konserwacja zabytkowych założeń ogrodowych, Warszawa 1993) - wynosi ok. 45-50 lat. Przedmiotowe drzewa stanowią więc współczesny element zagospodarowania przestrzeni miasta K. i nie można ich uznać za formę historycznej zieleni komponowanej (wpis układu urbanistycznego K. do rejestru zabytków został dokonany w 1972 roku, a drzewo zostało posadzone w latach 60. XX wieku).

Organ wyjaśnił, że przywołane przez gminę miasto K. pismo LWKZ znak: [...] z [...] listopada 2004 roku, odnosiło się do innej sytuacji prawnej i było interpretacją prawa dokonaną przez służby konserwatorskie, która w obecnym stanie prawnym straciła na aktualności.

W świetle powyższej argumentacji, zdaniem LWKZ właściwym organem do rozstrzygania w ww. sprawie pozostaje Starostwo Powiatowe w K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy jednocześnie uznają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z organów nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie zaistniał negatywnym spór kompetencyjny pomiędzy Starostą Powiatowym w K. a Zachodniopomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w S., co do tego, który z tych organów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o usunięcie drzewa rosnącego na działce położonej w obrębie układu urbanistycznego miasta K. wpisanego do rejestru zabytków woj. L. pod nr [...].

Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Wyjątek od tej reguły wprowadza ust. 2 tego artykułu stanowiąc, że zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków.

W rozpoznawanej sprawie sporna jest kwestia, czy sam fakt wpisania do rejestru zabytków układu urbanistycznego, w skład którego wchodzi nieruchomość, na której znajduje się drzewo objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na jego usunięcie, przesądza o właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków do wydania takiego zezwolenia.

W rozpoznawanej sprawie, nieruchomość położona przy ul. [...] znajduje się w obszarze układu urbanistycznego miasta K. wpisanego do rejestru zabytków woj. L. pod nr [...]. Z decyzji o wpisie do rejestru zabytków układu urbanistycznego miasta K. wynika, że przedmiotem ochrony jest układ urbanistyczny, nie zaś zieleń znajdująca się w tym układzie. Wpisanie do rejestru zabytków danego układu urbanistycznego nie jest jednoznaczne z wpisaniem wszystkich elementów znajdujących się na tym terenie. Konserwator zabytków dokonuje indywidualnego wpisu do rejestru, jeżeli jakiś element, w tym zespół zieleni, posiada wartość historyczną i zabytkową. Wobec tego uznać należy, że traktowanie każdego drzewa, jakie znajduje się w obszarze układu urbanistycznego, jako wpisanego do rejestru zabytków, byłoby niezgodne z założeniami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Objęcie ochroną układów urbanistycznych służy innemu celowi aniżeli objęcie ochroną konkretnej nieruchomości. Gdyby cele te były tożsame, to nie byłoby potrzeby obejmowania poszczególnych obiektów ochroną jeżeli znajdują się one na terenie, na którym są już chronione układy urbanistyczne (por. postanowienie NSA z 20.7.2012, II OW 82/12; postanowienie NSA z 13.11.2014, II OW 133/14, CBOSA).

W konsekwencji, należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, że kompetencja wojewódzkiego konserwatora zabytków do wydawania zezwolenia na wycinkę drzew lub krzewów w oparciu o art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody rosnących na obszarze układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków zachodziłaby wówczas, gdyby w decyzji o wpisie do rejestru danego układu urbanistycznego wymieniono zieleń jako przedmiot prawnej ochrony. Organ ten byłby kompetentny do rozpatrzenia omawianej sprawy także wówczas, gdyby drzewa objęte wnioskiem rosły na nieruchomości wpisanej indywidualnie do rejestru zabytków. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, bowiem działka nie została objęta ochroną konserwatorską na podstawie indywidualnego wpisu do rejestru zabytków. W przedmiotowej sprawie zaś wnioskowane do usunięcia drzewo rośnie na obszarze położonym w obrębie układu urbanistycznego miasta K. wpisanym do rejestru zabytków, niemniej jednak ma ono charakter współczesnego elementu zagospodarowania przestrzeni miasta i nie można ich uznać za formę historycznej zieleni komponowanej, wpis układu urbanistycznego do rejestru zabytków został dokonany w 1972 r., natomiast drzewo posadzono w latach 60 XX wieku (orientacyjny wiek drzewa wynosi więc ok. 45-50 lat).

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.