Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 842/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 60-66
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek (spr.), Sędzia WSA Władysław Kulon, Protokolant: asystent sędziego Bartłomiej Hamadyk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia w terminie 12 miesięcy nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej PINB) działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, nakazał decyzją z dnia [...]r., nr [...], M. B., K. H. i H. H. współwłaścicielom budynku mieszkalnego jednorodzinnego, dwulokalowego, zlokalizowanego na terenie nieruchomości położonej przy ul. M. [...] we W., usunięcie w terminie 12 miesięcy od dnia uzyskania ostateczności ww. decyzji, nieprawidłowości w stanie technicznym przedmiotowego budynku, poprzez:

1. uzupełnienie ubytków oraz wzmocnienie spękań w ścianach zewnętrznych budynku z wykorzystaniem powszechnie znanych metod naprawczych;

2. wykonanie wypraw tynkarskich na ścianach zewnętrznych budynku;

3. odcięcie dopływu wilgoci do ściany zewnętrznej piwnic od strony zachodniej budynku;

4. usunięcie odspojonych i zawilgoconych tynków wewnętrznych na ścianie piwnicy od strony zachodniej, osuszenie, odgrzybienie i zdezynfekowanie ww. ścian następnie odtworzenie uprzednio usuniętych wypraw tynkarskich;

5. naprawę uszkodzonego narożnika płyty betonowej zadaszenia nad wejściem głównym do budynku wraz z wymianą zniszczonego poszycia;

6. wymianę lub naprawę stolarki okiennej na klatce schodowej oraz drzwi wejściowych zewnętrznych;

7. zapewnienie prawidłowego zwentylowania pomieszczeń piwnicznych;

8. uzupełnienie ubytków oraz wzmocnienie spękań ściany na poddaszu od strony sąsiedniego budynku z wykorzystaniem powszechnie znanych metod naprawczych oraz z wykonaniem dylatacji miecza przy słupie więźby dachowej opierającego się bezpośrednio na tym słupie, naprawę uszkodzonych i uzupełnienie brakujących tynków w obrębie tej ściany;

9. naprawę uszkodzonych i uzupełnienie brakujących tynków w obrębie klatki schodowej budynku;

10. wymianę uszkodzonych oraz wzmocnienie osłabionych belek stropowych w obrębie drewnianego stropu nad parterem;

11. naprawę uszkodzonego i wymianę zniszczonego deskowania stropu na strychu;

12. wykonanie poprawnych przejść instalacji gazowej przez przegrody budowlane.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że postępowanie w tej sprawie, tj. w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. M. [...], zostało wszczęte przez PINB na podstawie pisemnego wniosku skierowanego do tego organu przez M. B. - współwłaściciela budynku. W toku tego postępowania wydana została decyzja PINB z dnia [...] r. odnosząca się do części stwierdzonych nieprawidłowości obejmujących głównie stan techniczny dachu oraz związanych z nim obróbek blacharskich, ław kominowych i rur spustowych.

Przeprowadzone zostały oględziny i kontrole w dniach 3 lutego 2015 r., 24 marca 2015 r. i 11 maja 2015 r.

W trakcie czynności dowodowych ustalono, że przedmiot postępowania to budynek mieszkalny w konstrukcji tradycyjnej murowanej, zadaszony dachem wielospadowym krytym dachówką ceramiczną karpiówką, posiadający dwie kondygnacje nadziemne, podpiwniczony, z poddaszem nieużytkowym.

W toku postępowania dowodowego stwierdzono liczne nieprawidłowości w utrzymaniu przedmiotowego obiektu, t.j.: pęknięcia, odparzenia i ubytki tynków ścian zewnętrznych budynku, ubytki spoinowania oraz luźne cegły na fragmentach ścian zewnętrznych (zwłaszcza w narożniku płd.-zach. w przyziemiu budynku), spękania i ubytki spoinowania, brak czap kominowych w obrębie kominów w części ponad dachem, skorodowaną rurę spustową orynnowania budynku, uszkodzony narożnik zadaszenia nad wejściem oraz skorodowane obróbki blacharskie zadaszenia, znaczne zużycie techniczne niektórych okienek piwnicznych, okien na klatce schodowej i na poddaszu oraz drzwi wejściowych do budynku (w tym m. in. ubytki przeszklenia, niesprawne okucia, korozję drewna), luźne cegły w węgarku okiennym na klatce schodowej w parterze, skorodowaną obudowę zaworu głównego instalacji gazowej - kurka gazowego na elewacji budynku, brak tynków w parterze klatki schodowej. W obrębie pierwszego piętra stwierdzono łuszczące się, spękane powłoki malarskie klatki schodowej (na ścianie pod lukarną klatki schodowej widoczne ślady po zaciekach), brak działającego oświetlenia klatki schodowej oraz pomieszczeń piwnicznych, w piwnicach nieoznakowaną instalację gazową, widoczne miejscowe uszkodzenia stropu piwnic związane z nieuszczelnionymi przebiciami w miejscach przejścia pionów instalacyjnych przez strop, brak wentylacji pomieszczenia pod schodami (znajdującego się w obrębie pomieszczeń piwnicznych) w którym zlokalizowane są zawory główne instalacji wodociągowej, zawilgocenia i porażenie korozją biologiczną elementów konstrukcyjnych dachu (miejscowo skorodowane belki podwalinowe) oraz korozję biologiczną i ubytki deskowania podłogi poddasza, zacieki i spękania w obrębie tynkowania kominów w przestrzeni strychu, nieszczelne poszycie dachowe (ubytki i uszkodzenia dachówek, wysunięte i luźne dachówki, których fragmenty zalegają na płotkach śniegowych), pęknięcia przebiegające skośnie i pionowo w płaszczyźnie ściany poddasza dzielącej dwa budynki w przestrzeni strychowej, skażenie grzybem w obrębie podłogi w pomieszczeniu kuchni lokalu nr 2 z kuchenką gazową, a także brak wentylacji grawitacyjnej tego pomieszczenia, brak kratki nawiewnej w drzwiach łazienki w lokalu nr 2 w którym znajduje się kocioł gazowy z zamkniętą komorą spalania.

W trakcie oględzin K. i H. H.przedłożyli do kontroli posiadane dokumenty związane z użytkowaniem przedmiotowej nieruchomości, t.j. książkę obiektu budowlanego oraz protokół z okresowej kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania całego obiektu przy ul. M. [...] we W.. Przedłożony protokół potwierdzał ustalenia z oględzin, wskazywał m. in. na awaryjny stan pokrycia dachowego i ław kominiarskich, niewłaściwy stan techniczny elementów konstrukcji dachowej, obróbek blacharskich komina i wywietrzaka kanalizacji sanitarnej, uszkodzenia i odspojenia na podziemnej powierzchni ścian piwnicznych, spękania i wykruszenia cegieł w posadzkach piwnicznych, awaryjny stan techniczny stolarki okiennej oraz nieprawidłowości dotyczące zwentylowania pomieszczeń. Z kolei M. B. oświadczył, że jego zdaniem zagrzybienie występujące w pomieszczeniu kuchni w zajmowanym przez niego mieszkaniu zagraża jego zdrowiu. M. B. kwestię zagrożenia wynikającego z występującego w pomieszczeniu kuchni lokalu nr 2 - zagrzybienia - podnosił także w toczących się równoległe innych postępowaniach dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Dla potwierdzenia swojego stanowiska przedłożył kopię opracowania rzeczoznawcy mykologicznego - dr inż. K. M. - pod nazwą "Notatka z wizji lokalnej w mieszkaniu przy ul. M. [...]/2 we W.", która naświetla problem porażenia grzybem występujący w lokalu mieszkalnym nr 2.

PINB wskazał, że w wyniku przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że stan techniczny przedmiotowego budynku mieszkalnego może stwarzać zagrożenie dla życia, zdrowia i bezpieczeństwa mienia z uwagi na możliwość odpadnięcia od jego elewacji luźnych lub odspojonych fragmentów ścian zewnętrznych, czy też luźnych fragmentów poszycia dachowego budynku, występujące skażenie grzybem w pomieszczeniu kuchni lokalu mieszkalnego nr 2, zawilgocenie i korozję biologiczną elementów konstrukcyjnych więźby dachowej, nieszczelność poszycia dachowego, spękania ścian wewnętrznych i zewnętrznych budynku oraz zły stan techniczny kominów. Z oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną.

W kontekście powyższych ustaleń organ zaznaczył, że przedłożony protokół z okresowej, 5-letniej kontroli obiektu (autorstwa mgr inż. T. J.) nie obejmował swym zakresem sprawdzenia instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów. W jego zakresie nie było także protokołów ze sprawdzenia stanu technicznego instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych).

W dniu 3 czerwca 2015r. M. B. przedłożył dodatkowo do akt sprawy opracowanie mgr inż. A. K. (nr upr. bud. [...]) z dnia 20 maja 2015r. pod nazwą "Protokół z okresowej kontroli polegającej na sprawdzeniu stanu technicznej sprawności i przydatności budynku do użytkowania przeprowadzanej co najmniej raz w roku". Rzeczony dokument wykonano w ograniczonym zakresie - to jest jedynie w zakresie art. 62 ust. 1 pkt 1a. Analizując treść dokumentu stwierdzono, iż w znacznym stopniu jego ustalenia potwierdzają ustalenia protokołu 5-cio letniego, a także niektóre ustalenia poczynione w trakcie oględzin obiektu przez pracowników inspektoratu nadzoru budowlanego. Przedłożony protokół pomimo stwierdzenia faktu "zarysowań" ścian budynku nie zawiera analizy sytuacji, badań ani zaleceń w tym zakresie, brak jest w nim kwestii dotyczącej niewłaściwego zwentylowania pomieszczeń budynku, ani też nie odnosi się do kwestii skażenia grzybem w kuchni lokalu nr 2.

Po poddaniu analizie opisanego wyżej materiału dowodowego organ stwierdził, że przedmiotowy budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym oraz może stwarzać zagrożenie dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa mienia. Mając powyższe na uwadze PINB, działając na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, decyzją z dnia [...] r. nakazał współwłaścicielom budynku K. H., H. H. i M. B.:

1/ przeprowadzenie kontroli przedmiotowego budynku w trybie art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego w zakresie sprawdzenia stanu technicznego elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działanie czynników występujących podczas użytkowania obiektu, a zwłaszcza w zakresie instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych, wentylacyjnych) a także badania instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, odporności izolacji przewodów oraz uziemnień instalacji i aparatów;

2/ sporządzenie ekspertyzy technicznej obejmującej stan techniczny budynku, w szczególności odnoszącej się do pęknięć i ubytków w obrębie ścian wewnętrznych i zewnętrznych budynku, występującego zawilgocenia w obrębie piwnic a także porażenia grzybem pomieszczeń kuchni lokalu nr 2, stanu technicznego konstrukcji i pokrycia dachu, (korozji biologicznej elementów konstrukcyjnych, deskowania podłogi w obrębie strychu, znacznych ubytków w poszyciu dachowym), stanu technicznego kominów (licznych spękań i ubytków - także w przestrzeni ponad dachem), obróbek blacharskich, poprawności zawentylowania pomieszczeń, stanu technicznego instalacji gazowej, sanitarnej i wodociągowej, sprawności instalacji elektrycznej w budynku.

W decyzji zaznaczono także, że przedmiotowa ekspertyza techniczna powinna wskazać przyczyny powstania ww. nieprawidłowości, ocenić ich wpływ na stan techniczny budynku oraz wskazać sposób usunięcia nieprawidłowości. Ekspertyzę i kontrolę powinny sporządzić i przeprowadzić osoby posiadające odpowiednie uprawnienia. Dokumenty te winne być przedłożone, niezwłocznie po tym jak decyzja stanie się ostateczna.

Opisana decyzja zaskarżona została w toku instancji przez H. H., a D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego we Wrocławiu (dalej DWINB) utrzymał ją w mocy (decyzja z dnia [...] r.). Ponieważ w oznaczonym terminie ww. obowiązek nie został wykonany PINB wszczął w dniu 1 grudnia 2015 r. postępowanie egzekucyjne w celu przymuszenia do jego wykonania.

Do dnia 4 maja 2016 r. przedłożone zostały następujące dokumenty: opracowanie mgr inż. R. D. pod nazwą "Ekspertyza Techniczna Stanu Technicznego budynku przy ul. M. [...] we W.", wyniki badań i pomiarów instalacji elektrycznej (oba opracowania odnosiły się przy tym jedynie do części obiektu budowlanego i nie obejmowały mieszkania nr 1 i części piwnicy do niego przynależnej), "Ekspertyza techniczna lokalu mieszkalnego nr 1" opracowana przez mgr inż. M. M., protokół z okresowej (rocznej) kontroli budynku (z pominięciem instalacji) opracowany przez mgr inż. M. M., protokół z okresowej (pięcioletniej) kontroli budynku (w zakresie instalacji brak ocen wykonanych przez osoby posiadające właściwe uprawnienia) opracowany przez mgr inż. M. M., "Opinia na okoliczność ustalenia czy w budynku przy ul M. [...] we W. uzasadnione jest z uwagi na stan techniczny budynku wykonanie remontu dachu klatki schodowej, elewacji wraz z dociepleniem oraz pokrycia dachu wraz z określeniem kosztów takich prac", autorstwa dr inż. M. L., protokół kominiarski nr [...] z dnia 1 lutego 2015r., protokół szczelności wewnętrznej instalacji gazowej i urządzeń gazowych z dnia 4 lutego 2016r. wykonany przez M. S., protokół kominiarski nr [...] z dnia 15 kwietnia 2016r. oraz opinia kominiarska [...] T. C., protokoły pomiarów i sprawdzeń instalacji elektrycznej, autorstwa A. Z..

Analizując przedłożone dokumenty PINB stwierdził, że w niektórych kwestiach nie są one ze sobą spójne (czasem wręcz przedstawiają sprzeczne ze sobą oceny stanu technicznego budynku), zawierają zalecenia o zbyt ogólnym charakterze oraz formułują wnioski i zalecania nie poparte dowodami.

W celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego w dniu 11 maja 2016r., uprawnieni pracownicy tut. inspektoratu przeprowadzili ponowną kontrolę przedmiotowego budynku oraz w dniu 23 czerwca 2016r. rozprawę administracyjną z udziałem stron oraz autorów ww. opinii i protokołów z kontroli obiektu.

W trakcie kontroli ustalono, że w stosunku do ostatnich oględzin z dnia 11 maja 2015r., stan przedmiotowego budynku uległ zmianie. Stwierdzono, że budynek nie posiada tynków zewnętrznych, w ścianach zewnętrznych występują miejscowe skośne spękania, kotwy ściągające oraz rury spustowe noszą ślady korozji. Orynnowanie w dobrym stanie technicznym posiada zbyt małych rozmiarów haki podrynnowe, cokół z okładziny klinkierowej nosi ślady nie usuniętej zaprawy tynkarskiej, narożnik daszku betonowego nad wejściem do budynku jest uszkodzony, skorodowane i uszkodzone są obróbki blacharskie daszku, skorodowana jest szafka zaworu I głównego instalacji gazowej w elewacji wraz z uszkodzonym zamkiem. Drzwi wejściowe i ościeżnica noszą ślady zużycia technicznego, w piwnicach brak wentylacji grawitacyjnej, w nowych okienkach piwnicznych brak nawietrzaków, występuje zagrzybienie i zawilgocenie ściany piwnicznej od strony elewacji wejściowej, nieprawidłowe przejścia instalacji wod.-kan. i gazowej przez przegrody budowlane, skorodowane i niezabezpieczone antykorozyjnie są rury instalacji gazowej. Stolarka drzwiowa w obrębie piwnic jest w dobrym stanie technicznym, natomiast występuje częściowy brak tynków na klatce schodowej oraz zniszczone powłoki malarskie na otynkowanych ścianach. Na podbitce zabudowy skosu dachowego widoczne są ślady miejscowego szpachlowania, ślady po zaciekach, spękanie i uszkodzenia tynkowania podbitki. Okna na klatce schodowej noszą ślady technicznego zużycia, na strychu stwierdzono miejscową korozję biologiczną i ubytki deskowania podłogi, nie stwierdzono widocznych ugięć stropu między piętrem a poddaszem nieużytkowym. Stwierdzono korozję biologiczną belek podwalinowych słupów więźby dachowej oraz jednej murłaty, widoczne miejscowe naprawy poszycia dachowego - w poszyciu dachowym widoczne prześwity bezpośrednio przy osadzeniu okienek trójkątnych dachowych, okienka piwniczne noszą ślady zużycia technicznego, na ścianach kominów i na ścianie dzielącej przedmiotowy budynek od sąsiedniego widoczne zacieki, spękania, odspojenia i ubytki tynków, kominy ponad dachem nieotynkowane widoczne ubytki i spękania cegieł i spoinowania, brak czap kominowych, ubytki w zwieńczeniu ścian kominowych. W trakcie kontroli nie stwierdzono natomiast widocznego ugięcia, czy też nadmiernych drgań drewnianego stropu pomiędzy parterem i piętrem, brak widocznych spękań, czy też odkształceń postaciowych w obrębie warstwy wykończeniowej tego stropu - od strony lokalu nr 2. Wewnątrz lokalu nie stwierdzono śladów po odkrywkach warstw posadzkowych.

Obecny w trakcie kontroli M. B. oświadczył, że w czerwc 2015r. zlecił firmie dekarskiej wykonanie uszczelnień dachu w ramach bieżącej konserwacji, w tym uszczelniono osadzenie trójkątnych okienek dachowych.

W tak ukształtowanym stanie faktycznym, po analizie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego PINB wydał decyzję nr [...] z dnia [...]r. w sprawie niewłaściwego stanu technicznego przedmiotowego budynku, rozstrzygającą sprawę w części co do której - zdaniem organu - zgromadzony materiał dowodowy był wystarczająco jednoznaczny i przy uwzględnieniu wymogów technologicznych nakazanych robót.

W zakresie pozostałych stwierdzonych nieprawidłowości organ postanowił rozstrzygnąć, po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej. Zagadnieniem, które poddane zostało analizie w trakcie rozprawy administracyjnej było zawilgocenie ściany piwnicznej budynku od strony zachodniej. Według opinii mgr inż. M. M., przyczyną wystąpienia opisanego zawilgocenia jest brak izolacji pionowej i poziomej fundamentów, której wykonanie (pomimo, że nie stwierdzono jej pierwotnego istnienia), w ocenie autora opinii spowoduje rozwiązanie problemu dotyczącego zawilgocenia ściany zachodniej. Z tym poglądem zgodził się mgr inż. R. D., który uznał kwestię wykonania izolacji fundamentów za niezbyt pilną, a stopień pilności wykonania izolacji określił na 10 lat.

Natomiast w opinii dr inż. M. L. przyczyną występowania widocznych zawilgoceń jedynie w obrębie zachodniej ściany fundamentowej (przy której nie dokonano wymiany gruntu) jest wsiąkanie wód opadowych w tą ścianę. Jako rozwiązanie tego problemu M. L. uznaje wykonanie izolacji pionowej i poziomej tej ściany. Jednocześnie w jego opinii wymiana gruntu wokół fundamentów, która została wykonana przy dwóch pozostałych ścianach jest najprostszym i najtańszym sposobem osuszenia ścian fundamentowych i niedopuszczenia do ich dalszego zawilgocenia.

W kwestii dotyczącej zagrzybienia w obrębie posadzki kuchni w lokalu mieszkalnym nr 2, wypowiedział się R. D., wg. którego zapewnienie skutecznej wentylacji tego pomieszczenia oraz właściwe ogrzewanie lokalu nr 1 (znajdującego się na kondygnacji poniżej) może spowodować rozwiązanie tego problemu.

W kwestii dotyczącej stanu technicznego ścian zewnętrznych (a zwłaszcza występujących w nich spękań) zarówno M. M. jak i R. D. nie stwierdzili wystąpienia zagrożenia dla statyki budowli. W opinii M. M. spękania są stabilne i nie ma konieczności wykonywania ich wzmocnienia poprzez metodę określoną jako "zszycie". W jego opinii wystarczającym jest uzupełnienie ubytków w ścianach i wykonanie wypraw tynkarskich. Według M. M. przyczyną spękania rzeczonej ściany może być także nacisk pracujących elementów więźby dachowej, spoczywających bezpośrednio na ścianie. Zaleca on zatem oddylatowanie elementu konstrukcji więźby dachowej (miecza przy słupie) od ściany w celu uniknięcia wpływu pracującej więźby dachowej na przegrodę. Z tą opinią nie zgodził się jednak R. D. uważając, że z uwagi na możliwość popękania nowo wykonanego tynku, w miejscach spękań należy wykonać "zszycie" które szczegółowo opisane jest w wykonanej przez niego Ekspertyzie.

M. M. wypowiedział się także w sprawie stanu technicznego badanego przez siebie drewnianego stropu nad parterem, stwierdzając występujące miejscowo zawilgocenie oraz korozję biologiczną elementów konstrukcyjnych tego stropu. W jego opinii należy wymienić uszkodzone i wzmocnić osłabione elementy konstrukcyjne tego stropu. Tej opinii nie podzielił R. D. dodając jednie, że nie dokonywał wnikliwej analizy (w tym odkrywek) stropów, a zwłaszcza stropu nad parterem z uwagi na to, że nie był w stanie wejść do lokalu nr 1 w trakcie dokonywania oceny budynku.

Obaj rzeczoznawcy nie wypowiedzieli się w kwestii dotyczącej szczegółowych robót zmierzających do wykonania poprawnej wentylacji piwnic. M. M. stwierdził, że z posiadanej przez niego wiedzy brak jest wolnych przewodów kominowych mogących posłużyć do wykonania wentylacji wywiewnej piwnic. Dodatkowo wyjaśnił, że wskazane przez niego wykonanie izolacji p/wilgociowej stropu nad piwnicą stanowi część robót modernizacyjnych w obrębie lokalu nr 1, tak samo jak zalecane ocieplenie tego stropu, a roboty te nie mają służyć usunięciu nieprawidłowości, lecz poprawie istniejącego stanu.

W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy, PINB uznał, że istnieją podstawy do wydania decyzji w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego - w części objętej niniejszym postępowaniem - mogącego stanowić zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Organ uznał możliwość rozstrzygnięcia w części co do której zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczająco jednoznaczny i przy uwzględnieniu wymogów technologicznych nakazanych robót.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ orzekający w pierwszej instancji wskazał, że ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, w rozdziale 6 zatytułowanym "utrzymanie obiektów budowlanych" zawiera przepisy mające na celu zapewnienie właściwego użytkowania oraz utrzymania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym. Przez "należyty stan techniczny" należy rozumieć stan pełnej sprawności obiektu budowlanego lub jego części, nieposiadający jakichkolwiek uszkodzeń, zwłaszcza takich, które mogą zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, a także powodować niebezpieczeństwo przy użytkowaniu obiektu lub jego części albo naruszenie innych wymagań wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 - 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane. W ocenie organu występujące porażenie grzybem i zawilgocenie ściany zachodniej budynku w obrębie piwnicy, brak wentylacji pomieszczeń piwnicznych, korozja biologiczna niektórych elementów konstrukcji stropu nad parterem, spękania i ubytki ścian wewnętrznych i zewnętrznych budynku, korozja fragmentów instalacji gazowej i niewłaściwie wykonane przejścia rur instalacji wod.-kan. i gazowej przez przegrody budowlane - mogą stanowić zagrożenie zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, gdyż przyczyniają się do niszczenia budynku oraz mają destrukcyjny wpływ na jego elementy, w tym przede wszystkim konstrukcyjne. Tym samym, zdaniem organu zaistniały podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane. W przypadku bowiem stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, lub też jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. PINB stwierdził, że ogranicza obecnie swój nakaz do pozostałych stwierdzonych nieprawidłowości, co do których nie wypowiedział się w uprzednio wydanej decyzji.

Organ zauważył, że według akt sprawy przedmiotowy budynek, znajdujący się w niewłaściwym stanie technicznym, do października 2014r. nie był poddawany okresowym przeglądom stanu technicznego, ani regularnym naprawom w takim zakresie, aby nie dochodziło do nadmiernego zużycia technicznego. Ponadto pomimo stwierdzenia niewłaściwego stanu technicznego podczas kontroli w październiku 2014r., właściciele nie podjęli skutecznych działań aby usunąć nieprawidłowości do czego byli zobowiązani z mocy prawa. Tymczasem, zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane właściciel zarządca lub użytkownik obiektu budowlanego, na których spoczywają obowiązki w zakresie napraw, są obowiązani w czasie lub bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, usunąć stwierdzone uszkodzenia oraz uzupełnić braki, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, a w szczególności katastrofę budowlaną, pożar, wybuch, porażenia prądem elektrycznym albo zatrucie gazem.

PINB zaznaczył także, że nakaz wskazany w sentencji niniejszej decyzji, nałożył na właścicieli obiektu, ponieważ w myśl przepisu art. 61 ww ustawy, to właściciel lub zarządca zobowiązany jest utrzymywać i użytkować obiekt w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Właściciel ma obowiązek prawny usuwania nieprawidłowości w stanie technicznym budynku nie czekając na działania przymuszające ze strony odpowiednich organów państwowych.

W ocenie organu nadzoru budowlanego zgromadzony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że stan techniczny przedmiotowego budynku stwierdzony na podstawie oględzin i kontroli, odpowiada hipotezie normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane. Organ zauważył, że od momentu wszczęcia niniejszego postępowania współwłaściciele podjęli pewne czynności mające na celu poprawę stanu technicznego obiektu (wykonano roboty dekarskie, które miały wpływ na poprawę szczelności połaci dachowej, zapewniono zgodny z przepisami dopływ powietrza do pomieszczenia łazienki w lokalu nr 2 oraz wykonano zgodny z przepisami odcinek kanału wentylacyjnego z pomieszczenia kuchni w tym lokalu), lecz wszystkie nieprawidłowości nie zostały wyeliminowane w całości, co uzasadnia wydanie decyzji w zakresie pozostałym do wyczerpania przedmiotu sprawy. Nałożono zatem obowiązek usunięcia nieprawidłowości, co do których, w świetle zgromadzonego materiału, istnieje możliwość wydania jednoznacznego nakazu pozostającego w zgodzie ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

PINB zauważył, że istnieje wiele rozwiązań na usunięcie wskazanych nieprawidłowości (na przykład dotyczących odcięcia dopływu wód opadowych do ścian fundamentowych, czy też wykonania poprawnej wentylacji pomieszczeń piwnic), na co chociażby wskazują przedłożone dokumenty, czy też późniejsze wyjaśnienia ich autorów. Wydany nakaz ma na celu jedynie doprowadzenie do usunięcia nieprawidłowości i wynikającego z nich zagrożenia. Szczegóły techniczne pozostawiono zaś właścicielom do wyboru, przy zastrzeżeniu, że roboty mają być wykonane zgodnie z zasadami wiedzy technicznej i pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane oraz z zachowaniem obowiązujących przepisów. Istotą regulacji zawartej w art. 66 ustawy - Prawo budowlane jest bowiem usunięcie nieprawidłowości z zakresu stanu technicznego obiektu budowlanego, a tym samym przywrócenie pełnej sprawności technicznej obiektu, umożliwiającej jego bezpieczne użytkowanie i to jest właśnie celem niniejszej decyzji.

W dalszych wywodach wyjaśniono, że budynek objęty przedmiotowym nakazem, znajduje na terenie przestrzennego układu Osiedla S. objętego ochroną konserwatorską - wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...]r. i ujęty jest w gminnej ewidencji zabytków jako część bloku zabudowy M. [...]. W świetle powyższego realizacja nakazanych robót związanych z remontem rzeczonego budynku w zakresie elementów zewnętrznych obiektu objętych ochroną - wymaga uzyskania pozwolenia konserwatorskiego, które co do zasady wydawane jest na podstawie opracowania technicznego przez Miejskiego Konserwatora Zabytków. Wskazując na powyższe PINB pouczył, że obowiązek uzyskania przedmiotowego pozwolenia obciąża zobowiązanych współwłaścicieli - pod rygorem skutków zastosowania przez właściwy organ konserwatorski przepisów tej ustawy.

Od opisanej decyzji odwołanie wniósł M. B. wskazując, że w jej uzasadnieniu jest wiele błędów, nieścisłości a wręcz "rzeczy" niezgodnych z prawdą. Odnosząc się do poszczególnych uwag zawartych w uzasadnieniu, odwołujący się zaznaczył, że nie zgadza się z twierdzeniem, że w budynku występowały liczne ubytki tynków ścian zewnętrznych. Z opinii A. K. z maja 2015 r. wynika, że ubytki występowały tylko w części przy klatce schodowej, do których w większości doprowadził współwłaściciel chcąc dowieść, że budynek jest bardzo zniszczony. Tynki z całego budynku zostały też przez niego skute samowolnie. Odwołujący się uważa, że nie powinien w takiej sytuacji uczestniczyć w nakazie usunięcia tej nieprawidłowości stanu technicznego, podobnie jak w przypadku tynków na klatce schodowej. W odwołaniu wskazywano, że niektóre nieprawidłowości stanu technicznego powstały na skutek działań drugiego współwłaściciela oraz, że niektóre z nich zostały przez niego usunięte np. obudowa zaworu głównego instalacji gazowej. Zdaniem M. B. strop nad parterem jest w dobrym stanie techniczny, co potwierdza ekspertyza Pana J.. Część nakazów dotyka jedynie estetyki obiektu np. łuszcząca się farba, co nie powinno być przedmiotem decyzji. Odwołujący się polemizował także ze stanowiskiem PINB, że ustalony stan techniczny stwarza zagrożenie dla zdrowia, życia i bezpieczeństwa podkreślając, że wypowiedzi w przedłożonych opiniach i protokołach są w tej kwestii różne. Podnosił, że w opinii Pana K. i Pana D. wręcz wskazuje się, że zagrożeń (poza zagrzybieniem lokalu) nie ma. W opinii Pana M. także nie ma nic na temat zagrożeń. Odwołujący się podkreślił, że już do protokołu oględzin przeprowadzonych przez organ w maju 2015 r. oświadczył, że nie zgadza się z jego zawartością dotyczącą omawianych zagrożeń. Podniósł także, że pomimo, iż w dniu 6 maja 2016 r. przekazał do PINB pismo w którym prosił o odniesienie się do kliku spraw dotyczących części wspólnych budynku, to nie wykorzystano ich przy formułowaniu nakazu.

Na koniec odwołujący się zażądał usunięcia z uzasadnienia decyzji stwierdzenia, że wykonanie nakazanych robót nie wymaga pozwolenia na budowę, czy też zgłoszenia. Jako współwłaściciel chce bowiem uczestniczyć w decyzjach dotyczących wyboru wykonawców robót, kosztów itd. W jego ocenie tylko zaś formalne zgłoszenie wykonania robót czy też pozwolenie na budowę, zagwarantuje mu udział w decydowaniu co do kosztów prac, wyboru wykonawców i uniemożliwi pozostałym współwłaścicielom samowolne wykonywanie robót - jak czynili to dotychczas.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania DWINB, decyzją z dnia [...]r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał i wyjaśnił, że zastosowane w sprawie podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności art. 61 i art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy - Prawo budowlane. Zdaniem DWINB zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni uzasadnia ustalenia nieodpowiedniego stanu technicznego budynku a w konsekwencji stosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3. Wydane nakazy są adekwatne do wniosków wynikających z protokołu oględzin z dnia 11 maja 2016 r., ekspertyzy technicznej stanu technicznego budynku sporządzonej przez mgr inż. R. D., ekspertyzy stanu lokalu mieszkalnego nr 1 sporządzonej przez mgr inż. M. M., Opinii na okoliczność ustalenia czy w budynku przy ul. M. [...] we W. uzasadnione jest z uwagi na stan techniczny budynku wykonanie remontu dachu klatki schodowej, elewacji wraz z dociepleniem oraz pokrycia dachu wraz z określeniem kosztów takich prac autorstwa dr inż. M. L. oraz z protokołu z rocznej okresowej kontroli sprawdzenia stanu technicznej sprawności budynku przy ul. M. [...] we W. sporządzonego przez mgr inż. M. M..

Organ II instancji zauważył przy ty, że wymienione protokoły i ekspertyzy różnią się od siebie w niektórych aspektach. Według oceny R. D. stan techniczny stropu nad parterem jest średni, nie stwierdzono żadnych istotnych uszkodzeń poza lokalnym zagrzybieniem widocznym na styku ściany zewnętrznej i stropu w kuchni mieszkania nr 2. Natomiast według oceny M. M. belki stropowe są częściowo zniszczone skorodowane biologicznie, niezabezpieczone przeciwogniowo i antygrzybicznie. Zaobserwowano znaczące ugięcia stropu o strzałce ugięcia do 4 cm. Stwierdzono drgania stropu drewnianego podczas przejazdu pojazdów ul. M. . Zalecono zdemontowanie podbitki drewnianej stropu i maty trzcinowej wraz istniejącym tynkiem wapiennym i wykonanie nowej zabudowy stropu wraz z izolacją akustyczną i termiczną. Ponadto stwierdzono, że w pomieszczeniu łazienki widoczne są otwory w stropie nad parterem po wykonaniu nowej instalacji kanalizacyjnej, które należy zamknąć i uszczelnić. Zawarte w odwołaniu twierdzenie M. B., że z żadnego z dokumentów nie wynika, że strop nad parterem jest w niewłaściwym stanie technicznym, jest więc nieprawdziwe. R. D. stwierdził co prawda, że brak jest uszkodzeń stropu poza lokalnym zagrzybieniem, jednak stan stropu został przez niego oceniony jedynie na podstawie oględzin przeprowadzonych w lokalu nr 2, znajdującego się na pierwszym piętrze. Ponadto podczas rozprawy R. D. stwierdził, że nie może ustosunkować się do twierdzeń M. M. ponieważ nie dokonywał on szczegółowych badań stropów (zwłaszcza stropu nad parterem, gdyż nie miał on możliwości wejścia do lokalu na parterze) i nie ma wiedzy na temat stanu technicznego belek. W związku z powyższym z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości w stanie technicznym organ odwoławczy uznał, że PINB słusznie nakazał wymianę uszkodzonych oraz wzmocnienie osłabionych belek stropowych w obrębie drewnianego stropu nad parterem.

Odnosząc się do zarzutów odwołania DWINB wskazał, że zdaniem M. B. za część nieprawidłowości w stanie technicznym budynku odpowiadają współwłaściciele H. i nie powinien on być za nie odpowiedzialny. W związku z tą wypowiedzią organ przypomniał, że obowiązek utrzymania obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego spoczywa na właścicielu lub zarządcy tego obiektu. Więc to na właściciela lub zarządcę powinna być nałożona decyzja nakazująca usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. W przypadku współwłasności obowiązek ten obciąża wszystkich współwłaścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13 października 2011 r. (sygn. akt IV SA/Po 706/11). W sytuacji spełniającej przesłanki z art. 66 ust. 1 p.b. właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Krąg adresatów tego nakazu ustala się na podstawie art. 61 p.b., z którego wynika, że obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym spoczywa na jego właścicielu lub zarządcy. Zasadą jest, że w przypadku występowania współwłasności obiektu budowlanego powyższy obowiązek ciąży na wszystkich współwłaścicielach. Podobnie wypowiedział się NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 1014/1, gdzie sąd odniósł się także do kwestii odpowiedzialności współwłaścicieli za realizacje obowiązków nałożonych na podstawie art. 66 Prawa budowlanego stwierdzając, że przedmiotem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 p.b. jest jeden obowiązek i każdy ze współwłaścicieli obiektu budowlanego jest w jednakowym stopniu odpowiedzialny za jego realizację w całości. Rozłożenie ciężaru kosztów remontów i napraw, a także - przeprowadzenia poszczególnych prac jest sprawą współwłaścicieli budynku, a w razie sporu - sprawą cywilną, nienależącą do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Ta sama zasada obowiązuje w przypadku egzekucji obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego.

Mając na uwadze, że zaskarżona odwołaniem decyzja dotyczy części wspólnych budynku przy ul. M. [...] we W., organ skonkludował, że słusznie PINB skierował nakaz usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku do wszystkich współwłaścicieli. Wyjaśnił także, że postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 Prawa budowlanego organ nie bada, kto odpowiada za to, że obiekt budowlany jest w niewłaściwym stanie technicznym gdyż nie ma to znaczenia dla tego postępowania.

Odnosząc się do zarzutów odwołania w których M. B. podważał, że przedmiotowy budynek znajduje się w stanie mogącym zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi (brak takiego zagrożenia zdaniem odwołującego się potwierdzają oceny A.K., R. D., a także M. M.), organ odwoławczy zauważył, że przywoływane oceny wskazują jednak na zły stan techniczny budynku, który może stanowić zagrożenie dla zdrowia lub życia. Ponadto przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 66 ust.1 pkt 3 organ wydaje decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w przypadku, gdy stwierdzi, że obiekt budowlany jest w niewłaściwym stanie technicznym. Obiekt budowlany nie musi, więc stanowić zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, aby organ mógł wydać decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Podstawą wydania takiej decyzji może być również zły stan techniczny obiektu budowlanego.

Co do zawartego w odwołaniu zarzutu, że część decyzji dotyczy jedynie kwestii estetyki (okna i łuszcząca się farba na klatce schodowej), organ stwierdził: w pkt 6 przedmiotowej decyzji PINB nakazał wymianę lub naprawę stolarki okiennej w obrębie klatki schodowej budynku, natomiast w pkt 9 nakazał naprawę uszkodzonych i uzupełnienie brakujących tynków w obrębie klatki schodowej budynku - żaden z nakazanych obowiązków nie dotyczy kwestii łuszczącej się farby. Z opinii inż. Leszczyńskiego wynika zaś, że okna na klatce schodowej są w złym stanie technicznym - duże ślady korozji biologicznej, ubytki drewna, braki skrzydeł wewnętrznych, okna nieszczelne, niesprawne okucia. Powyższe wskazuje, że nie jest to jedynie kwestia estetyki a okna są w niewłaściwym stanie technicznym.

Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionował M. B. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że skargę składa z tego względu, że po otrzymaniu decyzji odwoławczej wystąpił do potencjalnego wykonawcy w celu dokonania wstępnych ustaleń w związku z nałożonymi obowiązkami. Po zapoznaniu się z decyzją PINB wykonawca nie podjął się zrealizowania nakazanych prac ze względu na bardzo ogólne sformułowanie poszczególnych nakazów. Skarżący z tym się zgadza i uważa, że praktycznie każdy nakaz a jest ich w sumie 21, wymaga sprecyzowania przez rzeczoznawcę budowlanego. Przykładowo wskazał na nakaz wymiany stolarki okiennej - nie wiadomo które okna do wymiany, które do naprawy; nakaz przemurowania kominów - jest ich kilka a tylko w jednym brakuje kawałka cegły; nakaz wymiany haków podrynnowych - podczas rozprawy ustalono, że konieczne jest usunięcie wszystkich rynien, gdyż ich wymiana powinna nastąpić po położeniu elewacji. Skarżący uważa, że każdy nakaz powinien dokładnie określać miejsce robót i ich powierzchnię. Powinien także określać parametry naprawy a nie tylko ogólnie wskazywać, że coś trzeba naprawić. Jest to ważne w świetle bardzo różniących się ocen i opinii technicznych wydanych przez kilku rzeczoznawców. Pozostawienie takich ogólnych nakazów będzie zaś prowadzić do szerokiej interpretacji i konfliktów pomiędzy współwłaścicielami co do kosztów, kolejności wykonania prac itd.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.

W piśmie przygotowawczym z dnia 27 stycznia 2017 r. stanowisko zajęli uczestnicy postępowania K. H. i H. H. wnosząc o oddalenie skargi. Uczestnicy wyjaśnili, że posiadają postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] o sygn. akt [...] z dnia [...] r. wyrażające zgodę na remont części wspólnych budynku w którym sprecyzowano czynności remontu analogicznie jak w zaskarżonych decyzjach. Uczestnicy oświadczyli, że nie widzą żadnych przeszkód w usunięciu nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu pod nadzorem osoby z uprawnieniami. Nie widzą też przeszkód w zleceniu wykonania prac firmom specjalistycznym.

W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2017 r. skarżący oświadczył, że nie uchyla się od remontów we wspólnych częściach budynku o ile są konieczne. Jego zdaniem, uczestnicy postępowania dokonali wielu samowoli budowalnych w budynku. Nie kwestionuje też "faktu wydania decyzji przez PINB". Kwestionuje natomiast "fakt, że decyzje są tak ogólne i niesprecyzowane że potencjalni wykonawcy odmawiają wykonania prac obawiając się konsekwencji prawnych". Dowolna interpretacja nakazów doprowadziła do sytuacji w której skarżący "zasypywany jest żądaniami zapłaty kolosalnych sum" np. nakaz remontu dachu w celu uzyskania szczelności uczestnicy interpretują jako całkowitą wymianę dachu. Tego typy sytuacje doprowadzają skarżącego do krytycznej sytuacji finansowej.

W piśmie procesowym z dnia 20 lutego 2017 r. uczestnicy postępowania odnosząc się do pisma skarżącego z dnia 7 lutego 2017 r. wnieśli o "jego oddalenie w całości". Uczestnicy stwierdzili, że "odnoszenie się do treści komentarza po raz kolejny jest, w naszej ocenie, bezsensowne bowiem sprawy te zostały wyjaśnione i zamknięte Decyzjami PINB, DWINB lub Wyrokami i Postanowieniami Sądu" (kopie ww. dokumentów uczestnicy załączyli). Odwołując się do uzasadnienia swojego wcześniejszego pisma z dnia 27 stycznia 2017 r. "przypomnieli", że w postanowieniu z dnia [...] r. Sąd Rejonowy na podstawie opinii i kosztorysu biegłego sądowego wymienił czynności do wykonania w budynku oraz jednoznacznie i czytelnie je doprecyzował. Z tego też względu zarzuty skarżącego są bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - w skrócie jako "u.p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem prawidłowości zastosowania prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Po myśli art. 134 § 1 "u.p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 ww. ustawy stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla tę decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" u.p.p.s.a.). Stosownie do uregulowania art. 151 u.p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części skarga podlega oddaleniu w całości lub w części.

Szczegółowe rozważania prawne poprzedzić należy uwagą, że przedmiotem skargi jest decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. (dalej DWINB) utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej PINB) nakazująca skarżącemu i pozostałym współwłaścicielom usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku poprzez wykonanie we wskazanym terminie określonych robót.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowalne (dalej także P.b.) a konkretnie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 tej ustawy. Zgodnie z przywołanym przepisem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (pkt 1) albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3) - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

Wyjaśnić także należy, że przepis art. 66 ust. 1 P.b. określa przypadki, w których organ nadzoru budowlanego powinien nakazać doprowadzenie użytkowanego obiektu do odpowiedniego stanu technicznego. Decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter związany, co oznacza, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w treści omawianego przepisu, to organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją Z. Niewiadomskiego, 3 wydanie, Warszawa 2009, s. 635-636). Nie ulega też wątpliwości, że możliwość nałożenia obowiązków, o jakich mowa w omawianym przepisie powiązana jest z nieprawidłowościami, powstałymi w trakcie użytkowania budynku, np. na skutek upływu czasu, czy też wystąpienia innego czynnika, który przyczynia się do pogorszenia stanu technicznego, czy też estetycznego budynku. Obowiązek wykonania robót budowlanych ma przy tym jedynie charakter naprawczy, a sam ich rodzaj oraz zasięg zależy od rodzaju stwierdzonych nieprawidłowości.

Fakt zaistnienia przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji w oparciu o art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, musi wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu i następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Do wydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu nie wystarczy bowiem ogólne stwierdzenie przez organ, że zachodzą przesłanki określone w art. 66 ust. 1. Z tego też powodu organ nadzoru budowlanego opierając decyzję na przepisie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego musi jednoznacznie sprecyzować, jakie nieprawidłowości występują oraz któremu z dóbr wymienionych w pkt 1 zagrażają i dlaczego.

Przepis art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie określa bliżej treści merytorycznej decyzji, stanowiąc jedynie, że powinna ona dotyczyć usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W związku z tym, że celem decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego jest doprowadzenie obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego, zadaniem organu jest wykazanie zaistnienia przesłanek obligujących organ do podjęcia decyzji. Jednocześnie decyzja powinna dokładnie określać czynności bądź prace i roboty budowlane, które właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany wykonać celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obiektu lub jego części (por. np. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 7 grudnia 2004 roku, sygn. akt: IV SA 2590/03 i z dnia 14 marca 2005 roku, sygn. akt: VII SA/Wa 4403/03). Podstawę rozstrzygnięcia organu powinny stanowić ustalenia poczynione w wyniku kontroli obiektu budowlanego, ale koniecznym elementem dowodowym - szczególnie w sprawach skomplikowanych i spornych - będzie też ekspertyza stanu technicznego, która będzie zawierała ocenę stanu technicznego obiektu oraz określała zakres i sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Organ nadzoru budowlanego w toku postępowania może żądać przedstawienia takiej ekspertyzy w drodze aktu wydanego na podstawie art. 62 ust. 3 w zw. z art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. Rozstrzygnięcie organu także powinno uwzględniać możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego i estetycznego przez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 roku, sygn. akt: II SA/Po 688/12; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

W nawiązaniu do przedstawionych wyżej uwag dostrzec należy, że decyzja zobowiązująca, a z taką mamy do czynienia w omawianej sprawie, musi wręcz w sposób konkretny określić zadania podmiotu zobowiązanego. Sposób sformułowania takiej decyzji musi być stanowczy, skonkretyzowany i bezwarunkowy, na tyle oby w sposób jednoznaczny i ostateczny (bez konieczności odwoływania się do innych aktów, czy czynności administracyjnych) można było wykonać jej postanowienia. Ponadto, w razie niewykonania decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego przez podmiot zobowiązany, musi nadawać się ona do egzekucji w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), w którym stanowić będzie podstawę tytułu wykonawczego. Wymaga zatem na tyle ścisłego określenia obowiązków, aby można było ją wykonać bez odwoływania się do konieczności innych działań.

Istotne przy tym jest, że roboty budowlane objęte nakazem zawartym w decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 i 1 a Prawa budowlanego nie wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Komentowany przepis dotyczy utrzymania obiektów budowlanych, czyli zachowania obiektów budowlanych w stanie niepogorszonym, niezmienionym. Prace budowlane wykonywane na podstawie art. 66 Prawa budowlanego mają charakter naprawczy, a więc odnoszą się do stanu obiektu budowlanego, jaki powinien być zachowany przy prawidłowym jego użytkowaniu (por. np. wyroki NSA: z dnia 26 września 2008 roku, sygn. akt: II OSK 1102/07 i z dnia 5 stycznia 2011 roku, sygn. akt: II OSK 1980/09; wyrok NSA w Katowicach z dnia 24 stycznia 2003 roku, sygn. akt: II SA/Ka 1147/01).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że skoro roboty budowlane wykonywane na podstawie decyzji wydanej w oparciu o przepis art. 66 Prawa budowlanego mają charakter naprawczy, to omawiana decyzja może zobowiązywać do przeprowadzenia wszelkich niezbędnych robót budowlanych koniecznych do zapewnienia stanu technicznego wymaganego przez obowiązujące przepisy prawa. Aby jednak adresaci decyzji mogli wykonać nałożony przez organ obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, muszą wiedzieć o jakie konkretnie nieprawidłowości chodzi. Obowiązek w tym zakresie powinien być więc formułowany w sposób tę wiedzę jej zapewniający, nieprawidłowości powinny być także precyzyjnie i konkretnie przez organ wymienione i określone.

Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że decyzje poddane kontroli sądowej nie spełniają powyższych wymogów. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje nie spełniają przedstawionych wyżej wymogów. Istotne wątpliwości budzi bowiem kwestia jednoznacznego ustalenia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku z wykazaniem jakim dobrom określonym w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego one zagrażają oraz sposób określenia prac naprawczych koniecznych dla zapewnienia odpowiedniego stanu technicznego obiektu.

W tym kontekście zauważyć należy, że organ pierwszej instancji przeprowadził trzykrotne oględziny obiektu budowlanego w roku 2015 (w dniu 3 lutego 2015 r., w dniu 24 marca 2015 r i w dniu 11 maja 2015 r.) oraz w dniu 11 maja 2016 r. Podczas kontroli w 2015 r. ustalił, że stan techniczny obiektu wypełnia przesłankę z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego - może stwarzać zagrożenie dla życia, zdrowia, bezpieczeństwa mienia z uwagi na możliwość odpadnięcia od jego elewacji luźnych lub odspojonych fragmentów ścian zewnętrznych, fragmentów poszycia dachowego, występujące skażenie grzybem w pomieszczeniu kuchni lokalu mieszkalnego nr 2, zawilgocenie i korozję biologiczną elementów konstrukcyjnych więźby dachowej, nieszczelność poszycia dachowego oraz zły stan techniczny kominów. Obok przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 1, zdaniem organu spełniona została także przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, gdyż obiekt jest w nieodpowiednim stanie technicznym.

Uwzględniając powyższe, jak też fakt, że współwłaściciele nie wywiązywali się utrzymania obiektu zgodnie z wymogami art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego tj. zgodnie z przeznaczeniem i wymogami ochrony środowiska oraz w należytym stanie technicznym i estetycznym nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia się właściwości użytkowych i sprawności technicznej, organy nadzoru budowlanego uznały, że konieczne jest nałożenie na współwłaścicieli - na mocy art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, obowiązku przeprowadzenia obowiązkowych kontroli oraz przedłożenia ekspertyzy technicznej obejmującej stan techniczny budynku. Zakres przedmiotowy ekspertyzy ujęty został w sposób szeroki (dotyczy zarówno ścian zewnętrznych jak i wewnętrznych budynku, konstrukcji więźby dachowej, stanu technicznego komina, poszycia dachu i obróbek blacharskich, stwierdzonego w obiekcie porażenia grzybem, stanu technicznego instalacji gazowej, sanitarnej, wodociągowej i elektrycznej) i szczegółowo wskazany w sentencji decyzji z dnia [...] r. (nr [...]) nakładającej obwiązek przeprowadzenia kontroli i przedłożenia ekspertyzy technicznej, wydanej na podstawie art. 62 ust. 3 ww. ustawy (decyzja ta następnie utrzymana została w mocy decyzją DWINB z dnia [...] r. nr [...]). Decyzja ta następnie utrzymana została w mocy decyzją DWINB z dnia [...] r. nr [...]. Tym samym orzeczenia te są ostateczne i wiążące dla organów jak też stron postępowania. Z decyzji tych - zwłaszcza decyzji organu II instancji - wynika także, że obowiązek przedłożenie ekspertyzy technicznej jest konieczny dla prawidłowego i kompleksowego określenia obowiązków, których wykonanie doprowadzi przedmiotowy budynek do odpowiedniego stanu technicznego. Zdaniem organów, materiał dowodowy jaki został dotychczas zgromadzony nie daje bowiem podstaw do rzetelnego i kompleksowego sformułowania obowiązków w decyzji kończącej postępowanie prowadzone na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Argumentacja zawarta w ww. decyzjach jednoznacznie wskazuje zatem, że w uznaniu organów, oględziny przeprowadzone przez pracowników PINB jak też przedłożone przez strony dowody w postaci: protokołu z okresowej 5 letniej kontroli (autorstwa T. J.), opracowanie pn. "Protokół z okresowej kontroli polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego sprawności i przydatności budynku do użytkowania" sporządzony przez A. K., nie są wystarczające dla takiego sformułowania obowiązków usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku aby osiągnąć stan zgodny z prawem.

Uwzględniając okoliczności faktyczne niniejszej sprawy (biorąc pod uwagę szeroki przekrój stwierdzonych przez organ nieprawidłowości w obiekcie), Sąd zgodził się z oceną, że rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego wydane na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, powinno uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej przez organ kontroli (oględzin) stanu obiektu jak i ustalenia ekspertyzy technicznej do złożenia której współwłaściciele zostali zobowiązani. W przypadku kontrolowanej decyzji PINB tak się jednak nie stało. Jak bowiem wynika z akt sprawy oraz z uzasadnienia decyzji, organ ten wdrożył postępowanie egzekucyjne dla wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] r. uznając, że nie został on wykonany w całości. Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja jednoznacznie potwierdza, że przedłożone do dnia 4 maja 2016 r. opracowania: 1/ R. D. "Ekspertyza techniczna stanu technicznego budynku przy ul. M. [...] we W."; 2/ "Ekspertyza techniczna lokalu nr 1" autorstwa M. M. oraz 3/ "Opinia na okoliczność ustalenia czy w budynku przy ul. M. [...] we W. uzasadnione jest z uwagi na stan techniczny budynku wykonanie remontu klatki schodowej, elewacji wraz z dociepleniem oraz pokrycia dachu wraz z określeniem kosztów tych prac" wykonana przez M. L., w ocenie organu, nie spełniają kryteriów jakie przypisać należy ekspertyzie technicznej. Stanowisko takie wynika wprost z pism kierowanych do stron, w tym między innymi, z pism datowanych na dzień 18 maja 2016 r. Po analizie powyższych dokumentów PINB wskazuje bowiem, że opracowanie R. D. oraz M. M. nie stanowi wykonania w całości nakazu określonego w decyzji z dnia [...] r. Zdaniem organu opracowanie M. M. zawiera braki i nie może być uznane za ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu technicznego obiektu. Zawarte w tym opracowaniu oceny, wnioski i zalecenia nie wynikają z żadnych sprawdzalnych metod badawczych, przyjętych w kanonie sztuki budowalnej i wiedzy technicznej. Zastrzeżenia organu budzą także ustalenia dotyczące niewłaściwego stanu technicznego belek stropowych, konieczność demontażu podbitki badanego stropu, uogólnione stwierdzenie faktu uszkodzeń i korozji biologicznej bez podania skali zjawiska (ilości belek w niewłaściwym stanie technicznym, stopnia ich uszkodzenia) oraz wskazane sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Organ uznał, że przedmiotowe opracowanie nosi cechy opinii technicznej a nie ekspertyzy technicznej. Stwierdził nadto, że znajduje się w niej wiele uogólnień oraz mało konkretnych i czytelnych zaleceń nie popartych dowodowo. Za nieuzasadnione uznał, między innymi, zalecenie wymiany drewnianych nadproży drzwi wewnętrznych w lokalu nr 1 na stalowe, czy też usunięcie występującego jedynie z zachodniej ścianie piwnic budynku zawilgocenia i zagrzybienia. Zastrzeżenia organu budziło także zalecenie dokończenia częściowo już wykonanej opaski odwadniającej przy jednoczesnym stosowaniu wentylacji piwnic - pomimo jej braku. Podobnie, krytyczną ocenę PINB przedstawił wobec opracowania R. D. wskazując, że zawiera ono uogólnienia które uniemożliwiają organowi sformułowanie jednoznacznej oceny stanu faktycznego, a co za tym idzie poprawne sformułowanie ewentualnego nakazu oraz późniejszą weryfikację wykonanego obowiązku. Organ wskazał na brak rzetelnej oceny długości i głębokości spękań oraz ich jednoznacznej lokalizacji, brak informacji dotyczącej umiejscowienia i ilości usterek wskazanych do usunięcia. PINB podniósł także wątpliwości dotyczące kwestii wykonania izolacji pionowej i poziomej ścian fundamentowych oraz zauważył, że w części instalacyjno- sanitarnej brak jest oceny dotyczącej sposobu ogrzewania i zwentylowania udostępnionego lokalu nr 2 oraz części wspólnych budynku. W odniesieniu do obu omawianych dokumentów organ stwierdził, że nie spełniają one wymogów jakim powinna odpowiadać ekspertyza techniczna.

Wyrazem powyższych ocen prezentowanych przez organ I instancji w toku postępowania, przedstawionych w sposób szczegółowy w pismach z dnia 18 maja 2016r. skierowanych do stron postępowania, jest także konkluzja zawarta w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej w której zaakcentowano, że przedłożone przez współwłaścicieli dokumenty (także wyżej opisane) w niektórych kwestiach nie są ze sobą spójne (czasem wręcz przedstawiają sprzeczne ze sobą oceny stanu technicznego omawianego budynku), zawierają zalecenia o zbyt ogólnym charakterze, czy też formułują zalecenia i wnioski nie poparte sprawdzalnymi dowodami. PINB stwierdził nadto, że w celu ustalenia aktualnego stanu faktycznego w dniu 11 maja 2016 r. przeprowadził kolejne oględziny które wykazały, że stan budynku uległ zmianie. Właściciele podjęli pewne czynności mające na celu poprawę stanu technicznego budynku ale nie zostały one całkowicie wyeliminowane.

Opisana analiza działań organu pierwszej instancji wskazuje zatem, że rozstrzygnięcie w zakresie nałożonych na współwłaścicieli obowiązków oparte w istocie zostały jedynie na wynikach przeprowadzonych oględzin nie zaś na ekspertyzach technicznych, których obowiązek przedłożenia nałożony został na strony decyzją z dnia [...] r. Przyjąć bowiem należy, że pomimo nałożonego obowiązku, ekspertyz organ w istocie nie uzyskał. Świadczą o tym cytowane wyżej wypowiedzi, zawarte w pismach z dnia 18 maja 2016 r., oraz treść uzasadnienia decyzji w której organ wskazuje na sprzeczność pomiędzy omawianymi dowodami i ich ogólnikowość. Z uzasadnienia nie wynika także aby organ zmienił swoją wcześniejszą ocenę co do charakteru tych dokumentów (co do tego, że nie są to ekspertyzy). Wskazać w tym miejscu należy, że ww. decyzja nakładająca obowiązek przeprowadzenia kontroli i przedłożenia ekspertyzy była decyzją ostateczną, wiążącą zarówno strony jak i organy nadzoru budowlanego. Do czasu utraty mocy wiążącej tej decyzji organ nie był więc uprawniony do odstąpienia od żądania wykonania nałożonych nią obowiązków. Zrealizowanie obowiązków w zakresie przedłożenia ekspertyzy technicznej było zaś konieczne – na co wyraźnie wskazano w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. – dla podjęcia rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku. Oceny powyższej nie zmienia okoliczność, że omawiane rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia kontroli i przedłożenia ekspertyzy technicznej miało charakter dowodowy jako, że przygotowywało do wydania orzeczenia kończącego postępowanie poprzez uzupełnienie materiału dowodowego o ekspertyzę techniczną i wyniki kontroli. Nałożenie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej nie jest bowiem merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, a jedynie przygotowaniem do jego wydania. Dopiero po dostarczeniu dokumentów, organ nadzoru budowlanego ocenia, w oparciu o przedstawiony przez stronę i zgromadzony przez organy administracji materiał dowodowy jakie przepisy ustawy Prawo budowlane zastosować.

W tym kontekście istotne jest, że PINB w żaden sposób nie wyjaśnił i nie uzasadnił przyczyn dla których w praktyce odstąpił od wymogu dostarczenia ekspertyzy technicznej nałożonego ostateczną - a przez to wiążącą organ i strony - decyzją z dnia [...] r. Nie wskazano żadnych nowych okoliczności faktycznych czy też prawnych, których zaistnienie mogłoby uzasadniać odstąpienie przez organ od powyższego żądania. Nie zostało także wykazane, że stan faktyczny ustalony bez dowodu w postaci ekspertyzy technicznej, pozwala na jednoznaczną ocenę stanu technicznego przedmiotowego obiektu a w konsekwencji na precyzyjne określenie obowiązków które powinny być wykonane dla uzyskania stanu zgodnego z prawem - w szczególności w kontekście treści decyzji z dnia [...] r. W konsekwencji organowi I instancji można skutecznie postawić zarzut podjęcia decyzji bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy – do czego jak wynika z decyzji ostatecznej niezbędne było uzyskanie dowodu w postaci ekspertyz technicznych i przeprowadzenia kontroli. Zasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § w związku z art. 11 k.p.a.

W oparciu o tak zgromadzony ( zatem niekompletny) materiał dowodowy - a w zasadzie jedynie na podstawie przeprowadzonych oględzin - organ wydał decyzję częściową z dnia [...] r. (która jest przedmiotem odrębnej kontroli sądowej sprawa II SA/Wr 841/16).

Materiał ten stanowił także podstawę dla wydania decyzji objętej przedmiotem niniejszego postępowania, z tą różnicą, że co do nieprawidłowości – nie objętych. decyzją z dnia [...] r. - organ przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem autorów przedłożonych przez strony opinii i protokołu kontroli. Przedstawione w uzasadnieniu decyzji wypowiedzi autorów opinii i protokołu odnotowane na rozprawie odnoszące się do poszczególnych kwestii dotyczących stanu technicznego obiektu budzących wątpliwości organu i jednocześnie różnie ocenianych przez autorów opinii, omawiane na rozprawie, nie wyjaśniają jednak, zdaniem Sądu, całości stanu faktycznego. PINB nie dokonał bowiem własnej oceny przedmiotowych opinii w kontekście ustaleń wynikających z rozprawy. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji brak jednoznacznej oceny, czy przyznaje opisywanym dokumentem jakąkolwiek moc dowodową (nawet w części) czy też nie. Jest to niewątpliwe uchybienie wymogom art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Istotne także jest, że PINB w żaden sposób nie wyjaśnił i nie uzasadnił przyczyn dla których w istocie odstąpił od wymogu dostarczenia ekspertyzy technicznej nałożonego ostateczną - a przez to wiążącą organ i strony - decyzją z dnia [...] r. Nie wskazał żadnych nowych okoliczności faktycznych czy też prawnych, których zaistnienie mogłoby uzasadniać odstąpienie od powyższego żądania. Nie zostało także wykazane, że stan faktyczny ustalony bez dowodu w postaci ekspertyzy technicznej, a jedynie w oparciu o kwestionowane przez ten organ opinie i złożone przez ich autorów wyjaśnienia, pozwala na jednoznaczną ocenę stanu technicznego przedmiotowego obiektu a w konsekwencji na precyzyjne określenie obowiązków które powinny być wykonane dla uzyskania stanu zgodnego z prawem - w szczególności w kontekście treści decyzji z dnia [...] r. W rezultacie organowi I instancji można skutecznie postawić zarzut naruszenia art. 7, art. 80 oraz art. 107 § w związku z art. 11 k.p.a. W zaistniałej sytuacji PINB który w pismach z dnia 18 maja 2016 r. dyskwalifikował omawiane dokumenty pod względem merytorycznej ich zawartości, powinien wyjaśnić w jakim zakresie, w związku z jakimi wyjaśnieniami autorów opinii uznał, że mogą one stanowić podstawę ustalenia stanu faktycznego sprawy. Brak szczegółowych wyjaśnień w tym zakresie powoduje, że jedna z podstawowych kwestii jaką jest prawidłowość oceny materiału dowodowego przeprowadzona przez organ, wymyka się spod kontroli sądowej.

Kwestia ta nie była również poddana należytej ocenie przez organ II instancji pomimo wiążącego ten organ obowiązku dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy wynikającego zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). DWINB nie przeprowadził ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stanowiącego podstawę orzekania. W szczególności organ ten nie odniósł się w ogóle do kwestii wykonania obowiązków nałożonych decyzją z dnia [...] r., pomimo, że utrzymując w mocy ww. decyzję PINB stwierdził (w decyzji z dnia [...] r.), że wymagana ekspertyza techniczna jest konieczna dla prawidłowego, rzetelnego i kompleksowego określenia obowiązków których wykonanie doprowadzi przedmiotowy budynek do odpowiedniego stanu technicznego. Organ odwoławczy uchylił się przede wszystkim od oceny, czy dokumenty przedłożone przez strony spełniają wymagania ekspertyzy technicznej i stanowią wykonanie obowiązku nałożonego w decyzji z dnia [...]r. Przeprowadzenie takiej oceny było bezwzględnie konieczne ze względu na stanowisko organu pierwszej instancji. W przypadku podzielenia stanowiska tego organu konieczne było zaś zbadanie, czy materiał dowodowy w którym nie uzyskano wymaganej decyzją z dnia [...] r. ekspertyzy technicznej, może stanowić podstawę orzekania.

W niniejszej sprawie stosownych rozważań organu odwoławczego w motywach podjętej decyzji zabrakło. Organ ten nie podjął również próby wyjaśnienia, czy uznał i ze względu na jakie okoliczności, że omawiane dokumenty mogą stanowić dowód w postępowaniu, tym bardziej, że jak sam stwierdził różnią się one od siebie w niektórych aspektach. Sąd oczywiście nie podważa prawa organu odwoławczego do swobodnej oceny zgromadzonych w toku postępowania dowodów, jednak ocena ta, aby nie została uznana za dowolną, powinna być w przekonujący sposób argumentowana i przedstawiona w uzasadnieniu decyzji, zwłaszcza w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji zgłaszał przeciwko przedmiotowym dowodom konkretne zarzuty o charakterze merytorycznym i ocenił je jako niespójne, wewnętrznie sprzeczne i zbyt ogólne. Analizując dalej, zauważyć trzeba, że organ odwoławczy uwzględniając powyższe dowody, nie dokonał ich własnej oceny - jak wcześniej zauważono także w kontekście wykonania decyzji z dnia [...] r. oraz w związku ze złożonymi na rozprawie wyjaśnieniami autorów niektórych opracowań.

Sąd zauważa, że orzekanie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania mieści w sobie obowiązek organu odwoławczego dokonania oceny zakresu przedmiotowego sprawy wyodrębnionego do częściowego orzekania, zarówno pod względem możliwości takiego częściowego wyodrębnienia w kontekście przedmiotu postępowania jakim jest stan techniczny obiektu budowanego, jak i kompletności zgromadzonego materiału dowodowego stanowiącego podstawę ustalenia stanu faktycznego objętego rozstrzygnięciem. Ocena ta powinna odnosić się także do przedłożonych przez strony dowodów (opinii i protokołów) sporządzonych przez osoby posiadające stosowane uprawnienia budowlane oraz do złożonych przez te osoby wyjaśnień. Należy bowiem zwrócić uwagę, że tego rodzaju opina - tak jak każdy inny dowód pozyskany w postępowaniu - nie jest wyłączona od oceny organu. Przepis art. 75 § 1 k.p.a. nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Wskazuje on przykładowo, że dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wskazać należy, że dokumenty przedłożone przez strony postępowania nie stanowią opinii biegłego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem zostały sporządzona na zlecenie stron. Nie spełniają zatem wymagań określonych w art. 84 § 1 k.p.a. W świetle tego przepisu, w przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.

Niewątpliwie jednak opisane wcześniej dokumenty (opinie i protokoły) sporządzone zostały przez specjalistów z wykorzystaniem ich wiedzy fachowej. Dowód taki, jak przyjmuje się w orzecznictwie oraz w doktrynie, organ ocenia swobodnie na podstawie zasad wiedzy, nie jest więc skrępowany jego treścią. Może ten dowód przyjąć, jeśli uzna zawarte w nim konkluzje za trafne, ale może go całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować i przyjąć odmienną, własną ocenę, opartą na nauce lub doświadczeniu. [...] Z powyższego wynika, że organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą we wspomnianej opinii, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach jej autor oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 178 i 179). Dowód z opinii biegłego podlega zatem ocenie organu - tak jak każdy dowód - z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 5 października 2009 r., I OSK 1444/08, niepubl.).

Dokonując oceny takiego dowodu organ powinien mieć na uwadze, że biegły, a tym bardziej osoba sporządzająca opinię, nie jest powołany do ustalania stanu faktycznego sprawy, lecz do naświetlania i wyjaśniania okoliczności wskazanych przez organ administracji publicznej z punktu widzenia posiadanych przez niego wiadomości specjalnych. Jest on zatem jedynie swego rodzaju "pomocnikiem" organu w ustaleniu lub ocenie stanu faktycznego. Niezmiernie istotne w postępowaniu dowodowym jest właściwe sformułowanie tezy dla autora ekspertyzy, to jest sprecyzowanie dla niego zakresu ustaleń i ocen, koniecznych do zawarcia w sporządzanym przezeń dokumencie. Ma to znaczenie zwłaszcza w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Jeżeli bowiem organ II instancji przyjmuje niektóre konkluzje z jednej opinii a z drugiej odrzuca, to konkluzje te winne być ocenione przez organy szczególnie wnikliwie, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, zwłaszcza, że - jak wskazano wyżej - to organy administracji publicznej, a nie strony, czy też inni uczestnicy postępowania administracyjnego (jak na przykład biegli) są powołane do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego takich ocen nie zawiera, zatem uznać należy, że została podjęta z naruszeniem art. 7, art. 80, art. 107 § 3 , art. 11 w związku z art. 15 k.p.a.

W świetle przedstawionych uwag przyjąć uznać można jedynie, że ustalenia faktyczne wynikające z przeprowadzonych oględzin mogą - przez stwierdzenie w sposób ogólny faktu występowania nieprawidłowości stanu technicznego budynku - wskazywać na zaistnienie przesłanek uzasadniających ingerencję organów nadzoru budowlanego na podstawie art. 66 ust. 1 (pkt 1 i pkt 3) Prawa budowlanego, jednak są zdecydowanie niewystarczające dla precyzyjnego i jednoznacznego określenia robót budowalnych jakie powinny być wykonane dla usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Przede wszystkim nieprawidłowości powinny być precyzyjnie, szczegółowo i konkretnie (a nie w sposób ogólny) wymienione i określone w decyzji. Następnie w nawiązaniu do tak określonych nieprawidłowości możliwe jest nałożenie obowiązków dla ich wyeliminowania przez wyraźne określenie czynności, prac lub robót budowlanych niezbędnych dla ich usunięcia.

Poddana obecnie kontroli sądowej decyzja DWINB utrzymująca w mocy decyzję PINB wymogów tych nie spełnia. Organ nakłada obowiązki bez wskazania sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości albo z zaleceniem wykorzystania powszechnie znanych metod naprawczych. W związku z powyższym zastrzeżenia budzić może kategoryczne stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wydając decyzję na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, organ nie wskazuje adresatowi decyzji w jaki sposób należy usunąć stwierdzone nieprawidłowości. Wypada w tym miejscu odwołać się do poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego który nie podzielając stanowiska, że wykluczone jest narzucanie stronie konkretnego sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości i że organy nadzoru budowlanego nie mogą w sposób arbitralny decydować, jakie działania należy podjąć aby osiągnąć stan zgodny z prawem, wybór sposobu pozostawiając stronie, stwierdził, że takie rozumowanie przeczy całkowicie podstawowemu kanonowi decyzji administracyjnej, jakim jest obowiązek określenia przez kompetentny organ w jednostronnym akcie prawnym konsekwencji stosowanej normy prawnej w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej (wyrok z dnia 29 lipca 2014 r. II OSK 399/13). Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu, powyższego poglądu nie można odrzucić. W okolicznościach konkretnej sprawy organ nadzoru budowalnego ma bowiem prawo (choć pewnie nie zawsze będzie to konieczne) wskazać na konkretny sposób usunięcia nieprawidłowości. Z tego też względu organ orzekający mając na uwadze, że sposób nałożenia obowiązków musi być na tyle precyzyjny aby decyzja nadawała się do wykonania dobrowolnego lub z użyciem środków przymusu egzekucyjnego i aby z rozstrzygnięcia jasno wynikało, jakie konkretnie obowiązki zostały na adresata nałożone, winien rozważyć, po uzupełnieniu materiału dowodowego, czy w niniejszej sprawie ze względu na szeroki zakres stwierdzonych nieprawidłowości nie jest uzasadnione wskazanie konkretnego sposobu usunięcia nieprawidłowości.

Za niewystarczające należy także uznać tego rodzaju nałożenie obowiązków które ograniczone jest tylko do nałożenia obowiązku wymiany uszkodzonych i wzmocnienia osłabionych belek stropowych w obrębie drewnianego stropu nad parterem bez wskazania zakresu tej wymiany i wzmocnień oraz bez określenia sposobu usunięcia tej nieprawidłowości. Organ w tym względzie nie odsyła nawet do odpowiednich zaleceń z przyjętej jako dowód opinii czy też protokołu kontroli. Taki sposób nałożenia obowiązku powoduje, że strona wie wprawdzie jaki element budynku (w szerokim ujęciu) dotknięty jest nieprawidłowościami, nie wie jednak które elementy stropu dotknięte są według ustaleń organu tymi nieprawidłowościami, na czym one polegają i jakiej naprawy, czy też wymiany żąda od strony organ. Tego rodzaju zastrzeżenia odnieść należy także do przyjętego przez organ sposobu nałożenia pozostałych obowiązków.

Uwzględniając, że jednym z podstawowych uchybień popełnionych przez organy jest podęcie decyzji z naruszeniem art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a, wyjaśnić należy, że z przepisów tych wynika obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Bezpośrednio obowiązek ten normuje art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), natomiast w art. 107 § 3 k.p.a. dokonuje się jego konkretyzacja. Realizując ten obowiązek organ administracji musi m.in. przedstawić w uzasadnieniu ocenę prawną oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym uzasadnienie decyzji, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w tym o okolicznościach faktycznych, które uznał za udowodnione i dowodach, którym dał wiarę oraz tym, którym wiarygodności odmówił. W orzecznictwie dominuje pogląd, że nie ustosunkowanie się do zarzutów odwołania, narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym, odniesienie się do tych zarzutów nie może mieć charakteru "sygnalnego". Chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1371/12, cbois.nsa.gov.pl oraz wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2008r., sygn. akt VI SA/Wa 264/08, LEX nr 495343). Zasadnym w tym miejscu będzie odwołanie się do wyroku z dnia 20 lutego 2014 r. (II GSK 1758/12 publ. LEX nr 1495108) w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (zob. wyrok NSA z 30 października 2001 r., III SA 1409/00, niepubl.; przywołany przez B. Gruszczyńskiego (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 471 oraz wyrok NSA z 9 stycznia 2014r., sygn. akt II GSK 1371/12, cbois.nsa.gov.pl, także wyrok WSA w Warszawie z 28 marca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 135/07, LEX nr 378827, jak również wyrok WSA w Warszawie z 20 czerwca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 339/07, LEX nr 488568). Jak słusznie stwierdził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji (por. wyrok z dnia 28 września 2016 r., I SA/Gd 775/16 dostępny cbois.nsa.gov.pl)

Podkreślenia wymaga, że rolą sądu administracyjnego nie jest wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a.. Mocą tej zasady to organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (również po to aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu). Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia i zarzutu lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy.

Stwierdzone uchybienia polegające na nierozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych jak też brak należytej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w pełni uzasadniają wyeliminowanie z obrotu prawnego obarczonej takimi wadami zaskarżonej decyzji. Sąd nie może zaś zastępować organu administracji publicznej i poszukiwać argumentów przemawiających za zasadnością wskazanego przez niego stanowiska, dokonywać samodzielnie stosownych ustaleń i ocen, czy też udzielać odpowiedzi na zarzuty podniesione w toku postępowania odwoławczego. Zadaniem Sądu jest bowiem ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś badanie we własnym zakresie i wyjaśnianie kluczowych dla postępowania administracyjnego kwestii, przez organ nie rozważonych.

Konkludując przedstawione wyżej wywody stwierdzić należy, że sprawa nie została rozpatrzona w jej całokształcie, a to pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, art. 11 k.p.a., art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. a w przypadku decyzji organu II instancji w związku z art. 15 k.p.a. Zaistniałe zaniechane ocenić należy jako dające podstawę do stwierdzenia naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W efekcie stwierdzonych naruszeń prawa procesowego doszło także do naruszenia prawa materialnego art. 66 Prawa budowlanego przez przyjęty przez organy sposób określenia nałożonych obowiązków oraz sposób wywiązania się przez strony z tych obowiązków.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ uwzględni uwagi wynikające z niniejszego wyroku odnoszące się do sposobu nałożenia na strony obowiązków usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości przez wyraźne określenie czynności bądź prac i robót budowlanych które adresaci decyzji maja wykonać w celu zapewnienia zgodnego z prawem funkcjonowania obiektu. Organ będzie miał także na uwadze, że spełnienie powyższego wymogu winno nastąpić po wykazaniu - w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy uwzględniający również ekspertyzę techniczną do przedłożenia której strony zostały zobowiązane ostateczną decyzją - ustalonych w toku postępowaniu skonkretyzowanych nieprawidłowości i sposobu ich usunięcia. Ewentualne odstąpienie odstąpienia od konieczności przedłożenia ww. ekspertyzy musi być dostatecznie argumentowane okolicznościami prawnymi i faktycznymi.

Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c u.p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. Postanowienie o kosztach swoje wsparcie znalazło zaś w art. 200 ww. ustawy.