Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 384/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, 80, 134, 144
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 18
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2020r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Pismem z [...] kwietnia 2020 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] z [...] lipca 2019 r. o udzieleniu przybicia. Do wniosku załączyła zażalenie. Wskazała, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło z powodu doręczenia przez organ egzekucyjny postanowienia o przybiciu, na inny adres niż wskazany przez pełnomocnika jako adres do korespondencji. Jednocześnie zarzuciła naruszenie zasad postępowania poprzez wydanie postanowienia o przybiciu w sytuacji, gdy toczą się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy i Naczelnym Sądem Administracyjnym Warszawie postępowania co do prawidłowości - prawnej poprawności ogłoszenia o licytacji, które to okoliczności kwestionuje. Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Postanowieniem z [...] maja 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie art. 134 w związku z art. 126 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) – dalej "k.p.a." oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.", stwierdził, że zażalenie z [...] kwietnia 2020 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Organ podał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] o udzieleniu przybicia z [...] lipca 2019 r. zostało wysłane pełnomocnikowi Strony w dniu [...] lipca 2019 r., zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. na adres zamieszkania. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie, pomimo dwukrotnego awizowania, pismo zostało uznane za doręczone w dniu [...] lipca 2019 r. w trybie art. 44 k.p.a., tj. fikcji doręczenia. Zaskarżone postanowienie zawierało stosowne pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej za pośrednictwem organu egzekucyjnego w ciągu 7 dni od dnia jego doręczenia. Oznacza to, że ostateczny termin do złożenia zażalenia przypadał na dzień [...] sierpnia 2019 r. Przedmiotowe zażalenie datowane na dzień [...] kwietnia 2020 r. wpłynęło do organu egzekucyjnego w dniu [...] kwietnia 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej - [...] kwietnia 2020 r.), a zatem po upływie terminu do jego skutecznego wniesienia. Ponadto organ zaznaczył, że wobec niespełnienia przesłanek, o których mowa w art. 58 k.p.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] maja 2020 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ stwierdził, że nie został zachowany ustawowy termin do wniesienia zażalenia, w związku z czym zażalenie nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu.

W złożonej do tut. Sądu skardze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając naruszenie zasad postępowania poprzez oddalenie zażalenia, w sytuacji kiedy nie minął termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w równolegle toczącym się postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w tej sprawie, co ma charakter "zagadnienia wstępnego".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżone postanowienie powinno ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy zgodne z prawem jest postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] z [...] lipca 2019 r. o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta. Organ podnosi, że postanowienie o przybiciu zostało doręczone Pełnomocnikowi Skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. Z kolei Skarżąca odwołuje się do braku uprzedniego rozpatrzenia zagadnienia przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, w którym podniosła kwestię doręczenia postanowienia o udzieleniu przybicia na niewłaściwy adres.

Podać należy, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast art. 144 k.p.a. określa, że do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Artykuł 111r § 2 u.p.e.a. stanowi, że na postanowienie organu egzekucyjnego co do przybicia przysługuje zażalenie. Z kolei według art. 17 § 1 u.p.e.a. "Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia."

Zauważyć należy, że podstawową regułą, która umożliwia stronie zapoznanie się z treścią wydanego przez organ rozstrzygnięcia (w tym przypadku postanowienia) jest jego doręczenie. Doręczenie postanowienia ma zatem zasadnicze znaczenie dla dalszego toku postępowania, gdyż od tego momentu postanowienie wiąże organ, który je wydał (art. 110 w związku z art. 126 k.p.a.), natomiast dla strony rozpoczyna się bieg terminu do złożenia zażalenia.

Termin do dokonania czynności procesowej jaką jest wniesienie zażalenia jest terminem ustawowym i wiąże zarówno stronę, jak i organ. Uchybienie terminu do wniesienia zażalenia powoduje bezskuteczność tego środka i organ odwoławczy obowiązany jest wydać, na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (por. wyroki: WSA w Warszawie z 13 marca 2018 r., III SA/Wa 1198/17; WSA w Szczecinie z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 80/16). Organ procedując w przedmiocie terminowości wniesienia środka odwoławczego jest zobligowany zbadać wnikliwie okoliczności dotyczące prawidłowości i daty doręczenia adresatowi zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Krakowie z [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 380/17).

Powołane wyżej przepisy nakładają na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką powinien podjąć organ po otrzymaniu odwołania/zażalenia jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania/zażalenia czego następstwem jest ostateczność decyzji/postanowienia wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie: "organ odwoławczy stwierdza", oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie/zażalenie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 maja 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 333/08; wyrok WSA w Warszawie z 31 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 492/08). Jednakże pamiętać należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia - w niniejszej sprawie - zażalenia na podstawie art. 134 w zawiązku z art. 144 k.p.a. powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 17 § 1 u.p.e.a. Z przepisu tego wynika, że zażalenie jest środkiem prawym służącym do zaskarżania postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie uznać należy za nieprawidłowe. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że Dyrektor Izby Skarbowej stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenia oparł się na ustalonym stanie faktycznym, z którego wynikało, że postanowienie z [...] lipca 2019r. zostało doręczone Pełnomocnikowi Skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. w dniu [...] lipca 2019 r. Z uwagi na powyższe organ uznał, że zażalenie nadane w placówce pocztowej w dniu [...] kwietnia 2020 r. wniesione zostało z uchybieniem siedmiodniowego terminu, bowiem upłynął on bezskutecznie w dniu [...] sierpnia 2019 r., co obligowało organ do wydania na podstawie art. 134 k.p.a. zaskarżonego postanowienia. Przy czym organ zaznaczył, że wobec niespełnienia przesłanek, o których mowa w art. 58 k.p.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Odnosząc przywołane uregulowania i rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że błędne jest stanowisko organu o doręczeniu Pełnomocnikowi Skarżącej postanowienia o udzieleniu przybicia w dniu [...] lipca 2019 r. Zauważyć należy, że w postępowaniu egzekucyjnym Strona skarżąca ustanowiła Pełnomocnika. Do pełnomocnictwa z dnia [...] marca 2018 r. dołączone jest ksero jednej strony koperty (k. 1-2 akt administracyjnych). Przyznać należy, że w złożonym do akt sprawy administracyjnej pełnomocnictwie nie wskazano adresu do doręczeń. Wskazany natomiast adres przy ul. [...] nr [...], podano w kontekście adresu lokalu mieszkalnego objętego postępowaniem egzekucyjnym. Organ wskazuje, że jest to adres zamieszkania Pełnomocnika będący jednocześnie miejscem zamieszkania Strony, tj. [...] ul. [...].

Odnosząc się do tej argumentacji zauważyć jednak należy, że z akt administracyjnych wynika, że ww. pełnomocnictwo zostało złożone w kopercie (k. 1), na której (ksero jednej strony) znajduje się odcisk pieczątki: "K. P. "C." s.c. ul. [...] lok. [...] [...] tel. (...)".Nie budzi zatem wątpliwości, że już [...] marca 2018 r. (prezentata organu na pełnomocnictwie) organ miał wiedzę, że Skarżąca ustanowiła Pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym i na kopercie, w której je przesłano jest adres inny niż adres lokalu objętego egzekucją. W takiej sytuacji pominięcie adresu podanego na kopercie i skierowanie postanowienia o udzieleniu przybicia z dnia [...] lipca 2019 r. na adres zamieszkania, nie można uznać za prawidłowe doręczenie. Jeżeli organ miał wątpliwości co do adresu, na który należy doręczać pisma, to nie było przeszkód, aby wyjaśnić tę kwestię z Pełnomocnikiem, skoro z pieczątki wynika adres, nr telefonu i faks. Bez wyraźnego potwierdzenia przez Pełnomocnika, że adresem korespondencyjnym jest adres zamieszkania, pomimo innego adresu podanego na kopercie przy złożeniu pełnomocnictwa, organ egzekucyjny nie był uprawniony do samodzielnego decydowania o pominięciu adresu złożonego wraz z pełnomocnictwem. Zauważyć należy, że pełnomocnictwo z dnia [...] listopada 2019 r. (k. 40) także nie zawierało adresu, a jednak Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo skierował postanowienie z dnia [...] grudnia 2019 r. na adres K. P. "C.", a nie adres zamieszkania Pełnomocnika. Niewątpliwie bowiem ten adres został zamieszczony także i tym razem na kopercie (k. 39), w której przesłano do organu zażalenie i pełnomocnictwo. W tej sytuacji zasadnie organ odwoławczy przyjął, że doręczenia postanowienia należy dokonać na adres kancelarii Pełnomocnika podany na kopercie i tak również powinien wcześniej postąpić organ egzekucyjny.

W związku z tym, że pełnomocnictwo złożone przez Stronę w postepowaniu egzekucyjnym (k.2) zostało także nadesłane/złożone w kopercie (k.1), na której zamieszczony został adres kancelarii Pełnomocnika, tj. [...] ul. [...] lok.[...], to postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta powinno być skierowane na ten adres, a nie na adres zamieszkania. W konsekwencji nie doszło do skutecznego doręczenia dnia [...] lipca 2019 r., w trybie art. 44 k.p.a., postanowienia o przybiciu.

Sąd zauważa, że okoliczność, iż Pełnomocnik odbierał inną korespondencję kierowaną w tym postepowaniu egzekucyjnym na adres jego zamieszkania, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Inaczej należy bowiem ocenić sytuację, w której Pełnomocnik odbiera faktycznie korespondencję skierowaną na dres niewłaściwy, składa środki zaskarżenia i tym samym Strona ma zapewnione prawo do obrony i nie ponosi negatywnych konsekwencji błędnego doręczenia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 kwietnia 2008 r., II GSK 3/08; z 28 kwietnia 2009 r., II GSK 887/08; z 6 listopada 2008 r., II GSK 463/08; z 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1937/11; z 18 listopada 2019 r., II OSK 2945/18). Pomimo zatem wadliwości w doręczeniu, oceny jej należy dokonywać w kontekście wpływu uchybienia na wynik sprawy. W niniejszej natomiast sprawie nie może ujść uwadze, że doręczenia postanowienia o przybiciu dokonano w trybie art. 44 k.p.a. (doręczenie zastępcze, domniemanie daty doręczenia), a Pełnomocnik podnosi, że brak zaskarżenia był wynikiem niedoręczenia postanowienia na skutek błędu co do przyjętego przez organ adresu, na który skierowano przesyłkę zawierającą postanowienie o udzieleniu przybicia (w skardze odwołano się do sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w którym ta okoliczność jest podnoszona). W takiej sytuacji wadliwe doręczenie postanowienia poprzez

nieskierowanie jej na adres podany przez Pełnomocnika stanowi naruszenie prawa, które ma wpływ na wynik sprawy, bowiem pozbawiło Stronę prawa do zaskarżenia. Organ egzekucyjny – wobec tego, że pełnomocnictwo złożone było w kopercie z adresem kancelarii Pełnomocnika - powinien ten adres przyjąć jako właściwy do doręczenia postanowienia o udzieleniu przybicia z dnia [...] lipca 2019 r.

Przypomnieć należy, że na podstawie art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Natomiast zgodnie z art. 33 k.p.a. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1). Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (§ 2). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Stosownie natomiast do art. 40 § 2 zdanie pierwsze k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przy czym jeżeli pełnomocnik wskazał adres, to korespondencję należy kierować na podany adres.

W konsekwencji powyższego skoro postanowienie organu egzekucyjnego nie zostało doręczone skutecznie dnia [...] lipca 2019 r., to tym samym zażalenie (nadane w placówce pocztowej [...] kwietnia 2020 r.) wniesione zostało w terminie, tj. w ciągu 7 dni od dnia skutecznego doręczenia odpisu postanowienia Pełnomocnikowi, co miało miejsce dopiero [...] marca 2020 r.

Z przytoczonych powodów stwierdzić należało, że doszło do naruszenia przepisów prawa, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 134 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 144 k.p.a. poprzez stwierdzenie, iż zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu i przyjęcie, że postanowienie o udzieleniu przybicia na rzecz licytanta zostało skutecznie doręczone Pełnomocnikowi Skarżącej [...] lipca 2019 r.

Wobec powyższych naruszeń, zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

s.U.Wiśniewska s.H.Adamczewska-Wasilewicz s.A.Olesińska