Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1595/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 46 ust 1, 89 pkt 2, 91 ust 4, 92 ust 5 i 6
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Antas, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant sekr. sąd. Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Parafii p.w. [...] [...] [...]w T. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie wstrzymania prac oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Parafii p.w. [...] w [...] ("skarżąca") jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ("Minister") znak: [...]z [...] maja 2021 r., dotycząca wstrzymania prowadzenia prac przy budynku, wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z [...] marca 2021 r. [...] i Wojewódzki Konserwator Zabytków ("[...]WKZ"), na podstawie art. 46 ust. 1 w zw. z art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 oraz art. 92 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r., poz. 282 ze zm., "u.o.z.") oraz art. 104 § 1 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., "k.p.a."), wstrzymał prowadzone przez skarżącą wszystkie prace przy budynku kościoła parafialnego pw. [...] w [...] przy ul. [...]. Decyzji tej organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji [...]WKZ wskazał, że budynek kościoła parafialnego p.w. [...] w [...] jest obiektem ujętym w gminnej ewidencji zabytków miasta [...]. Został wzniesiony w latach 1909-1910, według projektu architekta A. T., w miejscu kaplicy z 1884 r. Na przełomie lat 60.-tych i 70.-tych XX w. został rozbudowany. Bryła budynku kościoła utrzymana jest w stylu historyzującym, z postmodernistycznym wystrojem i wyposażeniem wnętrza. Jest to jeden z najstarszych obiektów sakralnych na terenie dzielnicy Krzyż w [...]; charakteryzuje się oryginalną dekoracją ceramiczną w formie mozaiki. Na telefoniczne zgłoszenie o prowadzonym demontażu dachówki ceramicznej - karpiówki z pokrycia dachowego, w dniu 11 marca 2021 r. przeprowadzono oględziny kościoła. Stwierdzono wówczas, że wykonywane są prace w zakresie wymiany pokrycia dachowego na dachu; zdjęto istniejące pokrycie z dachówki ceramicznej (karpiówki) na połaciach północnej i południowej, po stronie zachodniej kościoła, do skrzyżowania naw; ponadto wymieniono blachę na wieżyczce na sygnaturkę. W trakcie oględzin Proboszcz Parafii poinformował, że planowana jest wymiana pokrycia-dachowego z dachówki ceramicznej na zakupioną blachodachówkę "gerard milano". I dalej organ wskazał, że wykonywane bez uzgodnienia konserwatorskiego prace doprowadziły do częściowego zniszczenia historycznej substancji przedmiotowego obiektu. Zdemontowanego materiału w postaci dachówki ceramicznej nie będzie można wykorzystać ponownie, ponieważ był on kładziony na zaprawie cementowej. Chcąc powstrzymać wprowadzanie przekształceń estetyki przedmiotowego zabytkowego obiektu ewidencyjnego, konieczne było zastosowanie art. 108 § 1 k.p.a.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od ww. decyzji Minister wydał wskazaną na wstępie decyzję o znaku: [...] z [...] maja 2021 r., którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu orzeczenia Minister podał, że zgodnie z art. 46 pkt 1 i 3 u.o.z. wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję o wstrzymaniu prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku niewpisanym do rejestru albo na Listę Skarbów Dziedzictwa, jeżeli zabytek ten spełnia warunki uzasadniające dokonanie wpisu do rejestru. Decyzja, o której mowa w ust. 1 i 2 wygasa, jeżeli w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia nie nastąpi wszczęcie postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru albo na Listę Skarbów Dziedzictwa.

Przedmiotem nakazu, wydanego na podstawie ww. przepisu mogą być prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane. W sentencji wydanej decyzji organ pierwszej instancji nakazał ogólnie wstrzymanie wszystkich prac przy budynku kościoła. Z uzasadnienia decyzji wynika jednak, że podczas oględzin stwierdzono, że "wykonywane są prace w zakresie wymiany pokrycia dachowego na dachu, zdjęto istniejące pokrycie z dachówki ceramicznej (karpiówki) na połaciach północnej i południowej, po stronie zachodniej kościoła, do skrzyżowania naw, ponadto wymieniono blachę na wieżyczce". Pomimo nieprecyzyjnego sformułowania w sentencji decyzji, zakres wykonywanych prac został jednoznacznie określony w uzasadnieniu decyzji i mieści się on w pojęciu robót budowlanych.

Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, iż została ona doręczona Parafii w dniu 17 marca 2021 r. Natomiast pismem z 23 marca 2021 r. sygn. [...],[...]WKZ zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych budynku kościoła parafialnego p.w. [...] w [...] przy ul. [...], usytuowanego na działce nr [...] obręb [...] w [...], dzielnica [...]. W związku z powyższym zachowany został termin, o którym mowa "w art. 46 pkt 3 u.o.z."

I dalej Minister wskazał, że w przekazanych aktach znajduje się karta adresowa zabytku – ww. budynku kościoła. Organ ten powołał się też na ustalenia organu I instancji dotyczące daty wybudowania tego budynku, jego rozbudowy i obecnie prowadzonych prac. Podzielił następnie ocenę organu I instancji co do konieczności wstrzymania tych ostatnich. Stwierdził bowiem, że obiekt posiada wartości zabytkowe, uzasadniające jego wpis do rejestru zabytków, przy czym zaznaczył, że kwestia badania wartości zabytkowych kościoła będzie przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu w sprawie wpisu do rejestru zabytków. Stwierdził jednocześnie, że zmiana pokrycia dachowego z ceramicznego na blachodachówkę wpłynie negatywnie na wartości zabytkowe kościoła, ponieważ jest to materiał współczesny, niedostosowany do zabytkowego budynku.

Mając na uwadze zarzuty odwołania wskazał zaś, że nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności może mieć miejsce wówczas, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Jedną zatem z przesłanek nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest "niezbędność" niezwłocznego wdrożenia rozstrzygnięcia decyzji w życie. Odwołując się do pojęcia "niezbędności" niezwłocznego działania, ustawodawca uznaje, że może to nastąpić w takim przypadku, w którym nie można się obejść w danym czasie i w istniejącej sytuacji bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 k.p.a. W niniejszym przypadku takim chronionym dobrem, o którym mowa we wskazanym wyżej przepisie, jest interes społeczny wyrażający się w ochronie przedmiotowego budynku jako zabytku.

Mając na uwadze istotę tego rozstrzygnięcia, które polega na wstrzymaniu prac, które mogą doprowadzić do nieodwracalnego utracenia substancji zabytkowej, uzasadniającego natychmiastową wykonalność i tymczasowość tej decyzji, Minister podniósł nadto, że jest ona wydawana w oparciu o ograniczony materiał dowodowy, a także, że powyższe uzasadnia wyłączenie stosowania art. 10 k.p.a. Z uwagi zatem na charakter sprawy nie mamy do czynienia z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, a zebrane w sprawie dowody mogą ograniczyć się do notatki służbowej o prowadzonych pracach, zawiadomienia podmiotów zewnętrznych o ich prowadzeniu czy doniesienia prasowego. Dodatkowo w materiale dowodowym znaleźć się mogą karty ewidencyjne zabytku (jeśli został on wpisany do gminnej ewidencji zabytków lub wojewódzkiej ewidencji zabytków), potwierdzające przymiot zabytku (zob. komentarz do art. 46, w: K. Zalasińska, Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, Warszawa 2020).

Kończąc Minister podkreślił, że podziela stanowisko organu I instancji, że zmiana pokrycia dachowego z ceramicznego na blachodachówkę stanowiłaby niepowetowaną szkodę materialną, tj. możliwość nieodwracalnego zniszczenia substancji zabytkowej oraz wymianę całego pokrycia dachowego na współczesne, a tym samym dewaluację wartości zabytkowych kościoła.

W skardze do Sądu na decyzję Ministra, skarżąca reprezentowana profesjonalnie, zarzuciła naruszenie:

art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

art. 46 ust. 1 u.o.z. - poprzez jego zastosowanie;

art. 7, 8, 77, i 80 k.p.a. - poprzez:

nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony przy wydaniu nakazu wstrzymania prac i nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności;

nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy obiekt budowlany spełnia wstępnie kryteria wpisania go do rejestru zabytków;

nieuwzględnienie okoliczności wynikających ze zgromadzonych w sprawie dowodów budzących wątpliwości co do zabytkowego charakteru obiektu;

art. 108 § 1 k.p.a. - poprzez nieokreślenie przesłanek uzasadniających nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności i nieuwzględnieniu przy tym interesu społecznego;

art. 10 k.p.a. - poprzez nieumożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi, rozwijając zarzuty powtórzyła argumentację odwołania, a mianowicie wskazała, że art. 46 ust. 1 u.o.z. dotyczy prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych, tymczasem organ I instancji wstrzymał "wszelkie prace", co można ocenić jako przekroczenie kompetencji przez ten organ, a także można rozważać w aspekcie braku konkretyzacji rodzaju wstrzymanych czynności czy braku zgodności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji a uzasadnieniem, z którego nie wynika, aby na obiekcie wykonywano prace restauratorskie lub konserwatorskie a jeśli wykonywano jakiekolwiek czynności to były to roboty budowlane.

Poza tym skarżąca podniosła, że rozpoczęła roboty budowlane – remont, w oparciu o zgłoszenie, zgodnie z prawem. W ramach remontu dopuszczalne było także użycie innych materiałów budowlanych niż w stanie pierwotnym, czyli zastąpienie dachówki blachodachówką. Oznacza to, że wojewódzki konserwator zabytków jest pozbawiony możliwości wydania "decyzji o przywróceniu do stanu poprzedniego", gdyż jest to możliwe jedynie w stosunku do prac i robót wykonanych bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub niezgodnie z jego pozwoleniem (art. 44 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 43 ust. 1, art. 45 ust. 1 u.o.z.).

Roboty w dużej części zostały wykonane, a kwestionowana decyzja oznacza pozostawienie budynku bez pokrycia dachowego, a to naraża go na uszkodzenie.

Skarżąca wskazała także i na to, że organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły samodzielnie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy budynek kościoła kwalifikuje się do wpisania na listę zabytków. Budynek kościoła choć rzeczywiście pochodzi z lat 1909-1910, to na przełomie lat 60. i 70. XX w. został gruntownie przebudowany; wnętrza zostały całkowicie zmienione. Nie można z faktu wpisania go do gminnego rejestru zabytków automatycznie wyciągać skutków nie przewidzianych w ustawie, ponieważ strona jest w ten sposób pozbawiona możliwości wypowiedzenia się.

Skarżąca wskazała w końcu, że organ stosując art. 108 § 1 k.p.a. nie przywołał przesłanki określonej w tym przepisie.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra znak: [...] z [...] maja 2021, utrzymująca w mocy decyzję [...]WKZ z [...] marca 2021 r. o wstrzymaniu prowadzenia wszelkich prac przy budynku kościoła parafialnego w [...] przy ul. [...].

Wydając te orzeczenia organy ochrony zabytków działały na podstawie art. 46 ust. 1 u.o.z., zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję o wstrzymaniu prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku niewpisanym do rejestru albo na Listę Skarbów Dziedzictwa, jeżeli zabytek ten spełnia warunki uzasadniające dokonanie wpisu do rejestru.

Wskazany przepis umożliwia organom konserwatorskim wstrzymanie określonych prac lub robót budowlanych w stosunku do zabytku, który nie jest objęty prawną formą ochrony konserwatorskiej, o której mowa w art. 7 pkt 1 i 1a u.o.z., a jedyną przesłanką jego zastosowania jest ustalenie, że spełnia on warunki uzasadniające dokonanie wpisu do rejestru.

Przy czym – skutki tego rozstrzygnięcia są ograniczone w czasie. Rozstrzygnięcie wydane na tej podstawie ma bowiem wyłącznie tymczasowy i zabezpieczający charakter, a znajduje to potwierdzenie w ust. 3 art. 46, zgodnie z którym decyzja, o której mowa w ust. 1 i 2, wygasa, jeżeli w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia nie nastąpi wszczęcie postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru albo na Listę Skarbów Dziedzictwa. Znajduje to również potwierdzenie w art. 10a ust. 1 u.o.z., w myśl którego od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. Wynika z tego, że konsekwencje prawne wydania decyzji na podstawie art. 46 ust. 1 u.o.z. dotyczą w szczególności okresu 14 dni od dnia jej doręczenia, niezależnie czy dojdzie do wszczęcia postępowania w przedmiocie wpisu zabytku do rejestru, czy też nie. W tej pierwszej sytuacji zaczyna bowiem działać zakaz uregulowany w art. 10a ust.1, w tym też w stosunku do robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem, a także wobec działań określonych w innej decyzji pozwalającej na ich prowadzenie (v. art. 10a ust. 3 u.o.z.). Analizując te przepisy należy więc przyjąć, że środek (o charakterze szczególnym bo odnoszący się do zabytku nierejestrowego, a jedocześnie o skutku ograniczonym w czasie) przewidziany w art. 46 ust. 1 u.o.z. może być stosowany w stosunku do obiektu objętego właśnie "pracami" i ma na celu ich powstrzymanie, choć dotychczas nie wymagały one akceptacji organu na podstawie art. 36 ust. 1 u.o.z. Z punktu widzenia konserwatorskiego mogą bowiem one wpłynąć zasadniczo na jego "odbiór", a to zanim zapadnie orzeczenie w przedmiocie jego wpisu do rejestru zabytków. Rozstrzygnięcie to ma więc na celu zabezpieczenie dotychczasowego stanu zabytku do czasu rozważenia przez właściwy organ zasadności podjęcia postępowania w przedmiocie jego wpisu do rejestru zabytków.

Zważyć też trzeba, że z uwagi na istotę omawianego rozstrzygnięcia, które polega na wstrzymaniu prac, mogących prowadzić do nieodwracalnego utracenia substancji zabytkowej, może być ono wydane w oparciu o ograniczony materiał dowodowy, także w warunkach uzasadniających od odstąpienie od zasady uregulowanej w art. 10 § 1 k.p.a., z zastosowaniem art. 108 § 1 k.p.a. Z jednej strony niepowetowana szkoda materialna, z drugiej - interes społeczny wyrażające się w ochronie zabytku stanowić mogą w tego rodzaju sprawach o konieczności po pierwsze - podjęcia natychmiastowego rozstrzygnięcia, po drugie - natychmiastowego jego wdrożenia w życie.

Stąd też, choć decyzja o wstrzymaniu prac lub robót, o której mowa w art. 46 ust. 1 u.o.z. może zostać wydana jedynie w sytuacji, w której zabytek spełnia kryteria uzasadniające dokonanie jego wpisu do rejestru zabytków, to nie ma miejsca w tym postępowaniu na prowadzenie pełnej oceny co do zasadności dokonania takiego wpisu. Nie jest też celem tego środka prawnego rozważenie (na tym etapie) dokonania wpisu zabytku do rejestru; temu bowiem służyć może wyłącznie postępowanie uruchomione w tym kierunku. W konsekwencji przesłankę uregulowaną w omawianym przepisie, odnoszącą się do zabytku spełniającego warunki uzasadniające dokonanie jego wpisu do rejestru, należy odczytywać z uwzględnieniem definicji zabytku i takich walorów danego zabytku, które mogą predysponować go do zastosowania najszerszej ochrony prawnej w celu jego zachowania, a to - ze względu na jego szczególną historię, architekturę, czy tak oceniane walory artystyczne lub naukowe, które świadczą o jego oryginalnej formie. Z uwagi jednak na cel i charakter omawianej regulacji należy przyjąć, że wystarczającym dla zastosowania art. 46 ust. 1 u.o.z. jest poczynienie "takich" ustaleń na podstawie ograniczonego materiału dowodowego.

Kierując się powyższym Sąd nie stwierdził, aby w niniejszej sprawie doszło do nieuzasadnionego zastosowania art. 46 ust. 1 u.o.z., a także, aby w sprawie tej w stopniu istotnym naruszono przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z ww. przepisem prawa materialnego; nie dopatrzył się również istotnego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., ani art. 108 § 1 tej ustawy.

I tak, Sąd zauważa, że sprawa dotyczy budynku kościoła parafialnego p.w. [...] w [...], ujętego w gminnej ewidencji zabytków miasta [...]. Obiekt ten, zgodnie z kartą adresową zabytku nieruchomego (gminnej ewidencji zabytków), wzniesiono w latach 1909-1910. Zdaniem organu konserwatorskiego I instancji, jest to jeden z najstarszych obiektów sakralnych na terenie dzielnicy [...] w [...], a jego wartość wyraża m.in. oryginalna dekoracja ceramiczna w formie mozaiki. Sąd zaznacza przy tym, że zgodnie z definicją ustawową zabytkiem jest m.in. nieruchomość będąca dziełem człowieka lub związana z jego działalnością i stanowiąca świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, której zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Powyższe okoliczności dotyczące budynku kościoła (w świetle przywołanej definicji zabytku) wskazują na to, że sprawa dotyczy zabytku (nierejestrowego), posiadającego tego rodzaju wartości prawnie chronione, które mogą uzasadniać objęcie go ochroną prawną poprzez wpis do rejestru. Niesporne natomiast ustalenie, że przy tym obiekcie prowadzone są prace budowlane polegające na demontażu dachówki ceramicznej – karpiówki z pokrycia dachowego, który to materiał nie będzie już wykorzystany (v. protokół z posiedzenia komisji konserwatorskiej z 11 marca 2021 r.), mogło uzasadniać zastosowanie wobec stwierdzonych robót przy wskazanym zabytku ww. art. 46 ust. 1 u.o.z. i orzeczenie o ich wstrzymaniu. Wymiana pokrycia dachowego z ceramicznego na (jak ustalono) blachodachówkę, mogła być bowiem z punktu widzenia konserwatorskiego oceniona jako niepowetowana szkoda, czy inaczej – nieodwracalne zniszczenie substancji zabytkowej z uwagi na zastosowanie materiałów współczesnych, tym samym jako dewaluacja wartości zabytkowych kościoła. Tym też uzasadniono potrzebę zastosowania w sprawie art. 46 ust. 1 u.o.z., a - zdaniem Sądu - we wskazanych okolicznościach nie stanowi to o nadużyciu kompetencji przysługujących organom konserwatorskim, w tym przekroczeniu granic przyznanego tym organom treścią art. 46 ust. 1 u.o.z. uznania administracyjnego. W stopniu wystarczającym wykazano bowiem potrzebę jego zastosowania, biorąc pod uwagę zarówno wartości zabytkowe objętego postępowaniem budynku kościoła, jak i zakres realizowanych robót budowlanych i efekt ich realizacji dla zabytkowych jego wartości. Minister wziął nadto pod uwagę, że decyzja organu I instancji nie wygasła na mocy art. 46 ust. 3 u.o.z., albowiem w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia [...]WKZ wszczął postępowanie w sprawie wpisu ww. budynku kościoła do rejestru zabytków (v. zawiadomienie z 23 marca 2021 r.).

Prawidłowo także ocenił, że wprawdzie orzekając o wstrzymaniu [...]WKZ odniósł się do "wszelkich prac", którym to zwrotem nie posługuje się art. 46 ust. 1 u.o.z., niemniej uchybienie to – polegające na nieprecyzyjnym sformułowaniu rozstrzygnięcia jest o tyle nie istotne, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji w sposób niesporny wynika o jakie prace, właściwie – roboty budowlane (objęte zakresem art. 46 ust. 1 u.o.z.) chodzi. Sąd podziela to stanowisko i nie znajduje podstaw do zarzucenia organom orzekającym w sprawie z tej "tylko" przyczyny wykroczenia poza przyznanie im mocą ustawy kompetencje w stosunku zabytku nierejestrowego.

Sąd zgadza się także z Ministrem co do konieczności zastosowania w okolicznościach sprawy art. 108 § 1 zd. 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Prawidłowo w tym kontekście Minister podał, że przesłanką zastosowania tego przepisu poprzez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest niezbędność niezwłocznego wdrożenia rozstrzygnięcia decyzji w życie, albowiem "zwłoka" w jego wykonaniu zagraża dobrom chronionym – wymienionym w art. 108 § 1 k.p.a. Minister mógł przyjąć, że takim dobrem jest interes społeczny wyrażający się w ochronie zabytku. Minister, podtrzymując decyzję organu I instancji, miał jednocześnie na uwadze, że rozstrzygnięcie dotyczy wstrzymania prac, które mogą doprowadzić do nieodwracalnych zmian zabytku – utraty substancji zabytkowej. Zatem wskazane zagrożenie jest realne, nie tylko prawdopodobne, a okoliczność ta została uwidoczniona w uzasadnieniu decyzji [...]WKZ. W tych warunkach słusznie uznał, że nie można organowi I instancji zarzucić naruszenia ww. art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie.

I w końcu, prawidłowo Minister ocenił, że okoliczności sprawy i istota wydanego rozstrzygnięcia uzasadniały wyłączenie zasady uregulowanej w art. 10 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Takie działanie jest zgodne z § 2 art. 10 k.p.a., który umożliwia organom administracji publicznej odstąpienie od zasady określonej w § 1 w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W tym przypadku to niepowetowania szkoda materialna uzasadniała przyjęcie, że załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki, co stanowi "usprawiedliwienie" dla organu I instancji od odstąpienia od zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, następnie - zebraniu materiału dowodowego, nadto – ograniczenia materiału dowodowego do karty ewidencyjnej zabytku i protokołu oględzin zabytku.

Z tych też powodów Sąd nie znalazł podstaw do uznania skargi za zasadną i podważenia decyzji Ministra oraz decyzji ją poprzedzającej [...]WKZ.

W tej sytuacji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.