Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2438/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 40a ust. 1 pkt 4, art. 3 pkt 10,
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 75 par. 1, art. 78 par. 1, art. 7, art. 77, art. 136, art. 107 par. 3, art. 10
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Śledzik Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi "B" Spółka jawna z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego produktu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219), art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 ze zm.), po rozpatrzeniu "B." Spółka jawna z siedzibą w B. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w L. z dnia [...] lipca 2010 r. na podstawie której wymierzono karę pieniężną wyżej wymienionemu przedsiębiorcy w wysokości 1.600 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego tj. "masła ekstra", masa netto 200 g, najlepiej spożyć przed:"13.05", nr partii 163, wyprodukowanego przez F.H.U. M. w W.

Rozstrzygnięcia organu zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniach [...] i [...] kwietnia oraz [...] maja 2010 r. upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej przeprowadzili kontrolę w mieszczącej się w B. przy ul. P. hurtowni "B." Spółka Jawna z siedzibą w B. (dalej zwana stroną skarżącą), z której sporządzono protokół kontroli. W jej toku w obecności A. S. – wspólnika skarżącej spółki - do badań laboratoryjnych pobrano próbkę produktu o nazwie "masło ekstra" (5 opakowań), jak wynikało z oznakowania, o zawartości 82% tłuszczu, masie netto 200 g, wyprodukowanego przez F.H.U. M. w W., oznaczonego numerem partii produkcyjnej 163 i datą minimalnej trwałości: "najlepiej spożyć przed: 13.05", o wartości 1330,00 zł, celem sprawdzenia czy odpowiada wymaganiom określonym we właściwych przepisach oraz deklaracji producenta. Badania przeprowadzone przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O. (dalej zwanego Laboratorium w O.) w zakresie cech organoleptycznych i fizyczno-chemicznych wykazały, że produkt ten nie odpowiadał wymaganiom jakościowym zawartym w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. (zał. XII i XV). ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. U. L 299 z 16. listopada 2007 r. s. 1 z późn. zm.) - z powodu obecności steroli pochodzenia roślinnego. Skład trójglicerydów w badanych próbkach wskazywał na występowanie około 65,78% tłuszczu obcego, co jest niezgodne z Rozporządzeniem (Komisji WE) nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. L 88 z 29 marca 2008 r. s. 1). Ponadto zawyżenie zawartości wody (stwierdzono od 17 do 17,1 %, a winno być nie więcej niż 16%) wskazuje na niezgodność z wymaganiami jakościowymi zawartymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r.

Szczegółowe wyniki badań przedstawione zostały w sprawozdaniu z badań nr [...] z dnia [...] maja 2010 r., którego odbiór jednego egzemplarza potwierdził w dniu 11 maja 2010 r. A. S. podczas ponownej kontroli przeprowadzonej w ww. hurtowni. W jej toku poza poinformowaniem o wynikach przeprowadzonej analizy laboratoryjnej, strona została pouczona o przysługującym jej prawie do złożenia wniosku o przebadanie tzw. próbek kontrolnych. Z tego uprawnienia jednak nie skorzystała oświadczając pisemnie (oświadczenie z dnia 11 maja 2010 r.), że masło stanowiące te próbki zagospodaruje na własne cele. Zapis potwierdzający rezygnacji przez A. S. z prawa badania próbek kontrolnych omawianego produktu znajduje się w z protokole kontroli z dnia 11 maja 2010 r., podpisanym przez A. S.

Pismem z dnia [...] czerwca 2010 roku [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej zawiadomił stronę skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego i nieodpowiadającego wymaganiom jakościowym.

Pismem z dnia [...] maja 2010 r. pełnomocnik P. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. M. zanegował wynik badań przeprowadzonych przez organ oraz złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu ze sprawozdań z badań produktu wykonanych na zlecenie P. J. Do wniosku załączono kopie sprawozdań z badań nr [...] sporządzonych przez J. Sp. z o.o oraz nr [...] sporządzony przez Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego Oddział Technologii Mięsa i Tłuszczu. Organ w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. wskazał, że producent masła nie jest stroną postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.

Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. strona skarżąca złożyła wniosek o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, a także wniosek o przeprowadzenie dowodu z ww. wyników badań nadesłanych przez producenta oraz z przesłuchania pracownika producenta produktu na okoliczność jakości handlowej kwestionowanej partii produktu oraz tożsamości próbek będących przedmiotem przytaczanych badań. Strona skarżąca podkreśliła, że wskazane przez nią sprawozdania z badań nie potwierdziły występowania w kwestionowanej partii produktu tłuszczy pochodzenia obcego oraz steroli roślinnych.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej, powołując się na art. 40 a ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych a także art. 104 k.p.a. wymierzył stronie skarżącej karę pieniężną w wysokości 1600 złotych za wprowadzenie do obrotu "masła ekstra", masa netto 200 g, o wartości 1330 zł, wyprodukowanego przez F.H.U. M. w W., oznaczonego datą minimalnej trwałości :najlepiej spożyć przed:13.05 i nr partii produkcyjnej 163, zafałszowanego z uwagi na obecność steroli pochodzenia roślinnego (skład tróglicerydów w badanych próbkach wskazuje na obecność około 65,78 % tłuszczu obcego) i nieodpowiadającego jakości handlowej, określonej w przepisach o takiej jakości ze względu na wyższą zawartość wody w każdej badanej próbce od 1 do 1,1 punktu procentowego.

Organ wskazał, że procedury pobierania i badania próbek produktów, jak i próbek kontrolnych, tj. dodatkowych próbek produktu pobieranych i zabezpieczonych z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do badań zostały ściśle określone w ustawie o Inspekcji Handlowej. Zwolnienie przez organ próbek kontrolnych z zabezpieczenia (uwzględniając też upływającą datę minimalnej trwałości) spowodowało, że stanowiące je masło pozbawione zostało wartości dowodowej w sprawie. W związku z powyższym sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. należy uznać za ostateczne.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej z dnia [...] czerwca 2010 r. organ wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż badanie przedstawione przez stronę skarżącą jako dowód wykonano z naruszeniem prawa, tj. procedur określonych w ustawie o Inspekcji Handlowej, zgodnie bowiem z art. 29 badania pobranych próbek produktów i próbek kontrolnych przeprowadzają laboratoria kontrolno-analityczne Inspekcji. W przypadku gdy laboratoria Inspekcji nie mogą wykonać badań, organ Inspekcji może zawrzeć umowę o wykonanie badań pobranych próbek z innym wyspecjalizowanym laboratorium. Badanie próbek kontrolnych przeprowadza się na wniosek lub z urzędu, a z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zatem przesłuchanie wskazanego świadka nie ma znaczenia dla sprawy i wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto zdaniem organu badania przeprowadzone na zlecenie producenta przedmiotowego masła miały miejsce już po upływie jego daty minimalnej trwałości. W przedłożonych sprawozdaniach znajdują się odpowiednio adnotacje o treści: "za pobieranie próbek odpowiedzialny jest Zleceniodawca", "próbki pobrane przez Zleceniodawcę". Organ podkreślił, że zgłoszone przez stronę skarżącą wnioski dowodowe nie mogą zostać rozpatrzone pozytywnie, gdyż przeprowadzenie wskazanych dowodów jest całkowicie zbędne. Okoliczności mające znaczenie dla sprawy stwierdzone są wystarczająco innym dowodem w postaci sprawozdania z badań nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. przeprowadzonego przez Laboratorium w O. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o inspekcji handlowej oraz ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie jest możliwe uznanie jako dowodu w sprawie niniejszej wyników badań laboratoryjnych dokonanych na zlecenie producenta, który nie jest stroną postępowania. Nie ma zatem potrzeby przeprowadzenia zgłoszonych dowodów. Nadmienił, że strona niniejszego postępowania została zapoznana wcześniej z dokumentami, na których oparł się organ rozstrzygając sprawę.

W piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. strona skarżąca odwołała się od ww. decyzji do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego.

Decyzji I instancji zarzuciła naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki. Wskazała, że warunkiem zastosowania tego przepisu jest to, że kwestionowana partia produktu musi posiadać cechy artykułu zafałszowanego w myśl art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, podczas gdy przyjęcie przez organ pierwszej instancji jednostronnych wyników badań jako podstawy do stwierdzenia o zafałszowaniu sprawia, że przepis ten został błędnie zastosowany. Podniosła, że wyniki badań były przez nią kwestionowane w toku postępowania. Organ arbitralnie uznał, że kwestionowane masło nie odpowiada wymaganiom określonym w przepisach, posiłkując się jedynie przeprowadzonymi na swoje zlecenie wynikami badań.

Postawiła także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, że omawiany produkt jest produktem zafałszowanym. Organ nie wziął pod uwagę faktu, iż produkt ten cechowała wysoka jakość, która nigdy wcześniej nie była kwestionowana. Potwierdzają to badania kwestionowanej próbki masła, przeprowadzone w dwóch niezależnych od siebie i akredytowanych laboratoriach.

Zarzuciła decyzji także naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nie dopuszczenie dowodu ze sprawozdania z badań nr [...]. Wskazała, że próbka na której zostały przeprowadzone badania zakończone sprawozdaniem nr [...] była próbką kontrolną pobraną przez inspektorów organu I instancji w toku kontroli w dniu [...] kwietnia 2010 r. Natomiast próbka będąca przedmiotem badań nr pochodziła z "biblioteczki" producenta. Zeznania pracownika producenta miały potwierdzić powyższe. Wskazała także, że z przepisu art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej nie wynika, że dowód będący sprawozdaniem z badań przeprowadzonych na zlecenie producenta jest sprzeczny prawem, albowiem przepis ten wskazuje tylko procedurę badania próbek i próbek kontrolnych w przypadku, gdy wystąpi o to strona postępowania. Przepis nie wskazuje, że tylko badania wykonane przez laboratoria tam wskazane mogą być uznane za dowód w sprawie, a nawet dopuszcza wprost zawieranie umów z innymi laboratoriami niż laboratoria Inspekcji. W przedmiotowej sprawie Laboratorium Inspekcji nie posiadało akredytacji na zastosowaną metodę badawczą. Tylko badania przeprowadzone metodami akredytowanymi mogą zostać uznane za wiarygodny i rzetelny dowód w sprawie. Nadmieniła, że przeprowadzenie badań po upływie minimalnej trwałości produktu nie ma wpływu na jego skład w zakresie obecności lub braku tłuszczy obcych.

Postawiła także zarzut rażącego naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz braku pouczenia strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia co do zebranych dowodów i materiałów. Wskazała, iż organ zobowiązany był w trybie art. 77 § 2 k.p.a. poinformować stronę postanowieniem w przedmiocie wnioskowanych dowodów. Ponadto strona skarżąca nie została poinformowana o zakończeniu postępowania dowodowego.

Wskazała na rażące naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, arbitralnego potraktowania przez organ przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie przy rozstrzygnięciu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wskazała, że organ nie uwzględnił wniosków dowodowych strony. Ponownie podkreśliła, że ze sprawozdania badań wykonanych na zlecenie organu w Laboratorium w O. wynika, że jedno z badań zostało wykonane w oparciu o metody nie objęte akredytacją. W omawianym sprawozdaniu wskazano, że "Niniejsze sprawozdanie z badań zawiera wyniki badań objęte zakresem akredytacji AB 433 oraz badań nieakredytowanych. Wyniki spoza zakresu akredytacji zostały oznaczone normalna czcionką". Normalna czcionką zostały oznaczone wyniki badań na "Współczynnik S dla formuły ogólnej (nieznany tłuszcz)".

Postawiła także zarzut naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, z powodu których organ I instancji odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej oraz brak podania miejsca publikacji aktów prawnych zawierających przepisy, na których oparł swoje rozstrzygnięcie.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymał w mocy decyzję I instancji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych organ odwoławczy podniósł, że strona skarżąca zrezygnowała z badania próbki kontrolnej w czasie, kiedy przeprowadzenie takiego badania było możliwe do wykonania zgodnie z obowiązującymi przepisami, a jego wynik mógłby mieć znaczenie rozstrzygające. Organ I instancji właściwie postąpił odmawiając, najpierw producentowi, a później stronie mocy dowodowej przedstawionych sprawozdań z badań wykonanych na zlecenie producenta jako niewiarygodnych. Brak tej wiarygodności organ I instancji wyraził wprost w uzasadnieniu decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że na gruncie art. 28 i art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej podważanie wyników badań wykonanych przez akredytowane Laboratorium w O. metodami akredytowanymi poprzez przedstawienie diametralnie odmiennych wyników badań dostarczonych przez producenta, z pominięciem wszelkich procedur, jakie zostały przewidziane w przepisach prawa do ewentualnej weryfikacji tych wyników, nie mogło zasługiwać na uwzględnienie. Zakładając, że sprawozdanie z badań dostarczone stronie przez producenta kwestionowanego produktu dotyczyło próbek kontrolnych, nie do zaakceptowania byłyby skrajne wyniki badań kilku zasadniczych parametrów tego samego produktu przez dwa różne akredytowane laboratoria. Mogłoby to jedynie wskazywać albo na niejednorodność partii towaru (tj. nadanie tego samego oznaczenia partii produkcyjnej zupełnie innym produktom: zafałszowanemu i zgodnemu z wymaganiami), albo niewiarygodność dowodu przedkładanego przez stronę skarżącą w postaci sprawozdania dostarczonego przez producenta. Obydwie sytuacje nie stanowią okoliczności, która miałaby wpływ na zmianę podjętej decyzji przez organ pierwszej instancji. Zgodnie z ustawą o jakości handlowej artykółów rolno-spożywczych partia produkcyjna oznacza określoną ilość artykułu rolno-spożywczego wyprodukowanego, przetworzonego lub zapakowanego w praktycznie takich samych warunkach. Próbka oznacza część partii produkcyjnej pobranej w sposób losowy w celu kontroli lub oceny w zakresie jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego. A zatem nie powinny w próbkach występować tak duże różnice parametrów stanowiących o ich właściwościach. Podkreślił, że w badaniu wykonanym akredytowaną metodą w akredytowanym laboratorium w O. zawartość tłuszczu obcego, tj. niemlecznego stanowiła aż 65,78%, podczas gdy samo tylko stwierdzenie jego obecności w maśle świadczy już o jego zafałszowaniu. Zatem wyniki badań w sprawozdaniach dostarczonych przez producenta wskazujących na nieobecność tłuszczu obcego należy uznać za niewiarygodne.

W sytuacji świadomej rezygnacji przez stronę skarżącą z przebadania próbki kontrolnej w momencie, kiedy miała ku temu możliwość, organ I instancji mógł uznać, że rezygnacja strony z badania próbki kontrolnej jest równoznaczna z akceptacją przedstawionych wyników badań laboratoryjnych. Dlatego też zarzut arbitralności działania organu jest nietrafny gdyż organ I instancji mógł wydać decyzję w oparciu o wyniki tylko jedynych posiadanych badań. Ponadto ze sprawozdania nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. nie wynika, żeby próbka, jak twierdzi strona będąca zabezpieczoną przez inspektorów próbką kontrolną, zawierała banderolę Inspekcji Handlowej, którą wg protokołu pobrania próbki kontrolnej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. została oklejona. Opisany w tym sprawozdaniu sposób zabezpieczenia próbki wskazuje, iż nie była ona tożsama z próbką kontrolną.

Odnosząc się do naruszenia art. 10 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji skierował do strony skarżącej o wszczęciu postępowania administracyjnego, w którym to poinformował stronę o przysługujących jej uprawnieniach wynikających z ww. przepisu, wskazując jednocześnie, że "w celu uzgodnienia terminu realizacji tego uprawnienia należy kontaktować się z Wojewódzkim Inspektorem Inspekcji Handlowej - Delegatura w T.". Istotą wydania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej decyzji był znany stronie materiał zgromadzony w toku kontroli, a głównie wyniki badań próbki masła ekstra pobranej w toku kontroli, zawarte w sprawozdaniu z badań z dnia [...] maja 2010 r. [...] wykonanych w Laboratorium w O., z którymi strona zapoznała się w dniu 11 maja 2010 r. Strona jednak nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia zarzucając następnie organowi pierwszej instancji, że nie zapewnił jej czynnego udziału w postępowaniu. W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa jest również bezzasadny.

Odnosząc się do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. organ wskazał, że przedmiotowej sprawie zostały podjęte wszelkie niezbędne kroki do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia, między innymi poprzez wskazanie stronie przysługujących jej praw, w tym prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym i złożenia wyjaśnień. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wydając zaskarżoną decyzję zebrał spójny materiał dowodowy pozwalający jednoznacznie na przyjęcie, że ustalony stan faktyczny pozwala na wymierzenie kontrolowanemu w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ww. kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego.

Odnoszać się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a., organ wskazał, iz podstawą prawną decyzji I instancji był art. 40 a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spozywczych oraz art. 104 k.p.a. oraz że podano publikatory podstawy prawnej wydania decyzji.

W skardze na ww. decyzję złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "B." Spółka jawna z siedzibą w B. wniosła o uchylenie w zaskarżonej decyzji i zasądzenie koszów postępowania. Postawiła zarzuty naruszenia: art. 40 a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej, art. 10 § 1 k.p.a., art. 7, art. 77, art. 75 k.p.a., art. 7 w zw. z art. 136 k.p.a. Strona skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji.

Dodatkowo strona skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniom zawartym w decyzji II instancji, próbka będąca przedmiotem badań nr [...] była tożsama z próbką kontrolną. Brak informacji o banderoli wynika tylko z innego sposobu opisu próbki. Laboratorium opisało ją jako "Masło Ekstra 200 g numer partii: 13.05.163 -próba z dnia [...].04.2010 r. do protokołu pobrania (próbki dodatkowej) -wtórnika towaru nr 005203 (ZT.42- 112/2010) szczelnie zapakowane w opieczętowaną pieczątkami ([...]) paczkę - stan opakowania nienaruszony. " Organ II instancji nie kwestionuje, że próbka ta nie była opieczętowana pieczątkami inspektorów Inspekcji Handlowej oraz strony skarżącej.

Ponadto zdaniem strony skarżącej twierdzenie organu, że rezygnacja przez nią z przebadania próbki kontrolnej jest równoznaczna z akceptacją przedstawionych wyników badań laboratoryjnych wydaje się upraszczać sytuację. Co prawda skarżąca pierwotnie zrezygnowała ze zbadania próbki kontrolnej, jednak jej decyzja wynikała głównie z tego, że badania takie są zbyt kosztowne. Poza tym na podjęcie decyzji w tej sprawie miała zaledwie 7 dni i nie zdążyła skonsultować jej ze swoim pełnomocnikiem. Bez względu na powyższe za pośrednictwem producenta próbki zostały skierowane do badań a wyniki tych badań w odpowiednim czasie tj. jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji zostały organowi I instancji przedłożone. Nawet zatem jeżeli przyjąć domniemanie, że rezygnując z przebadania próbki kontrolnej skarżąca uznała wyniki badań zleconych przez organ, to przedkładając organowi I instancji wyniki badań pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. obaliła to domniemanie. W związku z tym zarzut arbitralności działania organu I instancji uznać należy za zasadny. Organ I instancji dysponował bowiem wynikami badań, które stwierdzały właściwą jakość handlową kwestionowanego produktu. Ponadto żaden przepis prawa nie zakazuje kontrolowanemu zmiany wniosku co do przebadania próbki dodatkowej.

Zarzut organu, że rozbieżności w wynikach badań przedłożonych przez stronę a wykonanych na zlecenie mogą jedynie wskazać albo na niejednorodność partii towaru albo niewiarygodność dowodu przedkładanego przez stronę, zdaniem skarżącej należy uznać za chybiony. Takie twierdzenie organu jest bezpodstawne. Wyniki badań przeprowadzonych na zlecenie strony postępowania są ze sobą zgodne, a zostały przeprowadzone w dwóch niezależnych od siebie (i od producenta) akredytowanych i renomowanych laboratoriach.

Ponadto strona skarżąca podkreśliła, że zgodnie z POLSKĄ NORMĄ PN-EN ISO 707 pobrane próbki powinny być wysłane do laboratorium bezpośrednio po pobraniu. Czas transportu próbek do laboratorium powinien być możliwie najkrótszy, najlepiej poniżej 24h. W innym wypadku próbka traci swoje właściwości i badania przeprowadzone na takiej próbce nie odpowiadają rzeczywistym wynikom badań. Biorąc powyższe pod uwagę skarżąca podniosła, iż z pkt 3 sprawozdania z badań nr [...] wynika, iż próbka kwestionowanej partii produktu została pobrana w dniu [...] kwietnia 2010 r. Tymczasem z pkt 4 przedmiotowego sprawozdania dotyczących próbki kwestionowanej partii produktu wynika, iż przedmiotowa próbka została przyjęta do laboratorium w dniu [...] kwietnia 2010 r., a więc niezgodnie z terminem określonym przez wskazaną normę ISO.

Strona skarżąca postawiła zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 136 k.p.a., wskazując, że organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego co do pochodzenia próbek

W odpowiedzi na skargi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że w przedmiotowej sprawie wszystkie niezbędne badania laboratoryjne, na podstawie których stwierdzono zafałszowanie "masła ekstra" przeprowadzono metodami akredytowanymi. Dodatkowo wskazał, że przepisy prawa wspólnotowego jak i krajowego wymagają, aby badania laboratoryjne w ramach urzędowej kontroli żywności wykonywane były przez laboratoria akredytowane, nie określają natomiast, że badania należy prowadzić wyłącznie metodami akredytowanymi.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2011 r. strona skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w skardze. Dodatkowo wskazała, że w świetle art. 12 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. akredytacja i ocena laboratoriów badawczych mogą odnosić się do pojedynczych badań i zestawów badań. Podniosła także, że organ nie wykazał, iż Laboratorium w O. było akredytowane zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. pełnomocnik strony skarżącej rozszerzył zarzut dotyczący art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej w ten sposób, że doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegająca na przyjęciu, że nie nakłada na organ administracji obowiązku ustalenia i wykazania winy przedsiębiorcy oraz przyjęcia w ww. przepisie odpowiedzialności obiektywnej i absolutnej.

Pełnomocnik organu złożył do akt sprawy poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię Certyfikatu Akredytacji oraz Zakres Akredytacji Laboratorium Badawczego w O., które wykonywało badanie, wskazując, że dokumenty te potwierdzają ogólnodostępną informację umieszczoną na stronie internetowej Polskiego Centrum Akredytacji

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej cyt. jako p.ps.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zgodnie z powołanym przepisem kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie niższej jednak niż 1000 zł. W myśl art. 3 pkt 10 ww. ustawy artykuł rolno-spożywczy zafałszowany - produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Natomiast obrotem w rozumieniu ustawy są stosownie do art. 3 pkt 4 czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WEL 31 z 1 lutego 2002 r.). Czynnością w rozumieniu art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. Pojęcie wprowadzenia do obrotu dotyczy zatem każdego etapu obrotu i nie może być rozumiane tylko jako pierwsze wprowadzenie towaru na rynek. Taki też kierunek wykładni prezentowany jest w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie C-315/05 (Dz. U. C 331 z 30 grudnia 2006 r.) wydanym w trybie prejudycjalnym, w którym wskazano, że wprowadzający do obrotu może być odpowiedzialny za jakość nawet w sytuacji, gdy jako zwykły dystrybutor wprowadza do obrotu produkt w postaci dostarczonej do producenta. W rozumieniu powołanego przepisu skarżąca, co nie jest przez nią kwestionowane, wskazane w decyzji produkty wprowadziła do obrotu.

Podnieść przy tym należy, iż powołany przepis nie uzależnia nałożenia kary od stwierdzenia winy po stronie dystrybutora, we wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego artykułu. Odpowiedzialność określona w tym przepisie ma charakter obiektywny i przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu. Zatem samo stwierdzenie - udowodnienie faktu wprowadzania zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałożenia stosownej kary. Nie ma przy tym znaczenia czy zafałszowanie nastąpiło z winy (umyślnej lub nieumyślnej) danego podmiotu, czy też nie. Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych nie przewiduje możliwości badania przez organy Inspekcji Jakości Handlowej istnienia winy, bądź jej braku po stronie podmiotu, u którego wykryto zafałszowany artykuł. Zatem dowiedzenie, że jakiś podmiot – w tym przypadku skarżąca spółka, wprowadzała do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze (masło) powoduje konieczność nałożenia kary pieniężnej, która jest karą administracyjną.

W rozpatrywanej sprawie ustalenia co do tego, iż ww. artykuł był zafałszowany zostały poczynione przez organ na podstawie protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2010 r., sprawozdania z badań nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. przeprowadzonych przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O., z których to dokumentów wynika, iż ich ocena została dokonana z uwzględnieniem zasady określonej w art. 80 k.p.a. i wyprowadzone wnioski prowadzące do stwierdzenia zafałszowania artykułów znajdują w tym materiale dowodowym potwierdzenie. Wprawdzie strona zarzuciła, iż ustalenia w powyższym zakresie oparte zostały na wynikach badań nie objętych zakresem akredytacji ale zarzut ten jest zarzutem niezasadnym.

Stosownie do art. 78 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia a także przepisów rozporządzenia (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. UL. 191 s. 1 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.) istnieje obowiązek wykonywania badań laboratoryjnych w ramach urzędowej kontroli żywności wyłącznie przez laboratoria akredytowane. Obowiązku takiego jednak nie wprowadzono w odniesieniu do metod badania. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, iż badania należy prowadzić wyłącznie metodami akredytowanymi.

Laboratorium w O. posiada stosowną akredytację przyznaną przez Polskie Centrum Akredytacji i jest uprawnione do dokonywania badań próbek produktów tłuszczowych pobranych podczas kontroli. Na dowód powyższego przedstawiono wystawiony przez Polskie Centrum Akredytacji Certyfikat Akredytacji Laboratorium Badawczego nr AB 433 potwierdzający, że Laboratorium w O. spełnia wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005. Także Zakres Akredytacji potwierdza, że metoda PB-10 i PB-37, którymi uzyskano wyniku badań zawarte w sprawozdania z badań nr [...] z dnia [...] maja 2010 r., są metodami akredytowanymi stosowanymi przez Laboratorium w O. Laboratorium to było i jest uprawnione do dokonywania badań próbek produktów tłuszczowych, w tym próbek masła, pobranych od strony skarżącej. Nie ma też podstaw, by kwestionować spójność przyjętych przez Laboratorium procedur badawczych z metodami określonymi w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej, że organ I instancji nie zachowały terminu wykonania badania, przez co próbka straciła swe właściwości, wskazać należy, że tryb pobierania i badania próbek produktów lub próbek kontrolnych, termin i sposób dostarczania próbki do badań oraz inne czynności związane z badaniami laboratoryjnymi próbek produktów reguluje powołane wyżej rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. Nr 57, poz. 522). Z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia wynika, że próbka produktu powinna być przechowywana w sposób i w warunkach zabezpieczających produkt przed zmianą jakości i cech charakterystycznych, a w § 4 pkt 1 określony został termin i warunki, w jakich ma być dostarczona próbka do badań, tj. niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia pobrania próbki z zachowaniem warunków umożliwiających zmianę jakości produktu. W przedmiotowej sprawie próbka pobrana w dniu [...] kwietnia 2010 r. została dostarczona do Laboratorium w O. w dniu [...] kwietnia 2010 r., a więc w terminie określonym w powyższym rozporządzeniu.

W świetle powyższego nie ma podstaw, by podważać wiarygodność wyników badań ujawnionych w ww. sprawozdaniu i prawidłowość ustaleń organu poczynionych na ich podstawie, co do zafałszowania ww. artykułów.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 29 ustawy o Inspekcji Handlowej, art. 78 § 1 k.p.a. oraz art. 7, art. 77, art. 75 , art. 7 w zw. z art. 136 k.p.a. dotyczących nieuwzględnienia przedłożonych przez stronę skarżącą sprawozdań z badań przeprowadzonych przez producenta produktów, wskazać należy, że przepisy ustawy o Inspekcji Handlowej zawierają dla ochrony interesów i praw konsumentów szczególną i wyczerpującą procedurę służącą ustaleniu, czy produkt spełnia wymagania jakościowe produktów określone przepisami, lub czy spełnia on jakość deklarowana przez przedsiębiorcę.

W myśl art. 27 ust. 1 ww. ustawy próbki produktów pobiera się w celu ustalenia, czy produkt spełnia wymagania jakościowe i bezpieczeństwa określone w przepisach odrębnych lub dokumentach normalizacyjnych lub czy jego jakość odpowiada jakości deklarowanej przez przedsiębiorcę. W myśl art. 28 ust. 1 równocześnie z pobraniem próbki produktu należy pobrać i zabezpieczyć dodatkową próbkę produktu z tej samej partii w ilości odpowiadającej ilości pobranej do nadań (próbka kontrolna). Próbka kontrolna jest przechowywana przez kontrolowanego do czasu jej zwolnienia przez wojewódzkiego inspektora, w warunkach umożliwiających zmianę jakości lub cech charakterystycznych produktu (art. 28 ust. 2). Badania pobranych próbek produktów u próbek kontrolnych przeprowadzać laboratoria kontrolno-analityczne Inspekcji, obecnie włączone w skład Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W przypadku gdy laboratoria te nie mogą wykonać badań, organ Inspekcji Handlowej może zawrzeć umowę o wykonanie badań pobranej próbki w innym wyspecjalizowanym laboratorium (art. 29 ust. 1 i 2). Badanie próbki kontrolnej przeprowadza się na wniosek lub z urzędu (art. 29 ust. 3).

Stwierdzić należy, iż strona skarżąca, mając możliwość wystąpienia z wnioskiem o przebadanie próbki kontrolnej, zrezygnowała z przysługującego jej prawa uznając tym samym prawidłowość przedstawionych jej wyników badań. Sąd podziela stanowisko organu, że tam gdzie obowiązują procedury kontrolne określone w prawie nie jest dopuszczalne przyjmowanie innych, gdyż wypaczałoby to sens prowadzonych kontroli. Dlatego też zasadnie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie uznał żądania strony w kwestii dopuszczenia sprawozdań z badań wykonanych na zlecenie producenta jako dowodów mających istotne czy decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy strona zrezygnowała z badań próbek kontrolnych, poddając je następnie zniszczeniu. Bezprzedmiotowe było również badanie przez organy, czy badana przez producenta próbka masła była tożsama z kwestionowaną partią.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, który wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca dopuściła się naruszenia zakazu zawartego w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy i jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, tj. wprowadziła do obrotu zafałszowany artykuł rolno-spożywczy – masło z uwagi na obecność steroli pochodzenia roślinnego (skład tróglicerydów w badanych próbkach wskazuje na obecność około 65,78 % tłuszczu obcego) i nieodpowiadającego jakości handlowej, określonej w przepisach o takiej jakości ze względu na wyższą zawartość wody w każdej badanej próbce od 1 do 1,1 punktu procentowego. Wobec tego należało nałożyć na nią karę administracyjną - karę pieniężną w wysokości wskazanej w tym artykule. Organy wymierzając karę prawidłowo uwzględniły wskazane w ust. 5 art. 40a tejże ustawy przesłanki.

W toku postępowania – w ocenie Sądu – nie doszło także do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organ przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. Prezes Urzędu w sposób odpowiadający art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnił swoją decyzję, podając co wziął pod rozwagę przy wymierzaniu kary pieniężnej i co wpłynęło na jej wysokość.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 10 § 1 k.p.a., wskazać należy, iż faktycznie strona skarżąca nie została zawiadomiona o zakończeniu postępowania administracyjnego przez organ I instancji. Jednakże zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. Do wydania orzeczenia na podstawie tego przepisu nie wystarcza zatem jakiekolwiek naruszenie przepisów postępowania przez organ, lecz istotne jest, aby istniał związek przyczynowy między naruszeniem prawa a treścią rozstrzygnięcia, polegający na tym, że gdyby nie było stwierdzonego przez sąd uchybienia to treść rozstrzygnięcia administracyjnego mogłaby być inna (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 974/08). W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z taką sytuacją.

Jak już bowiem wskazano powyżej, organ zasadnie stwierdził, iż przedmiotowe naruszenie miało miejsce, zatem brak zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania dowodowego nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.