Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 542/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 107/15 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. 2


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 107/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu zażalenia E. [...] sp. z o.o., uchylił postanowienie z dnia 3 marca 2015 r., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że W. N. wraz ze skargą na opisaną w sentencji decyzję Wojewody [...] złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W jego motywach wskazano na wadliwość wydanego z urzędu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. wstrzymującego wykonanie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak [...]. Ponadto skarżący podniósł, iż skoro wycofana została z obrotu prawnego decyzja Starosty M. z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, to niemożliwym było wydanie przezeń decyzji następczej z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], bowiem można ją wydać jedynie w odniesieniu do pozostającej w obrocie decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) – dalej: u.g.n. Nie ma więc w chwili obecnej decyzji, której można byłoby nadać rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 3 marca 2015r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. E. [...] sp. z o.o. pismem z dnia 11 marca 2015 r. wniosła zażalenie na w/w postanowienie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na wynik sprawy, a polegający na bezpodstawnym uznaniu, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy z akt sprawy, ani z racjonalnej oceny sytuacji nie wynika stan takiego niebezpieczeństwa lub takich skutków. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że zakres wnioskowanych prac nie spowoduje fizycznego zajęcia gruntu, a jedyną przeprowadzoną czynnością będzie umieszczenie przewodów w przestrzeni nad gruntem, przy czym przewody zostaną przeprowadzone w miejscu występowania dotychczasowej osi linii elektroenergetycznej. Nie sposób w takich okolicznościach uznać, że właścicielowi nieruchomości grozi wyrządzenie znacznej szkody. Jednocześnie zasygnalizowano, że przeprowadzenie prac zgodnie z treścią decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oraz decyzją o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nie spowoduje nieodwracalnych skutków prawnych i faktycznych. Realizacja obiektu budowlanego na podstawie decyzji administracyjnej nie pozbawia organu administracyjnego i sądowego możliwości zniesienia skutków, jakie wywołała taka decyzja, a jej konsekwencje finansowe poniesie jedynie wnioskodawca, który godzi się na takie ryzyko. Ponadto wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji kłóci się z samą istotą instytucji niezwłocznego zajęcia nieruchomości. Przyjmowanie a priori, że każde działanie wnioskodawcy zgodne z treścią decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oraz decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, w sytuacji w której decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie jest prawomocna, wypełnia przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., czyni martwą instytucję niezwłocznego zajęcia nieruchomości, w rezultacie uniemożliwiając wypełnienie ustawowych obowiązków wnioskodawcy, tj. zapewnienia trwałych i niezawodnych dostaw prądu. Spółka dodatkowo umotywowała powyższe stanowisko w piśmie z dnia 20 marca 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia oraz uwzględnieniu okoliczności podnoszonych przez uczestnika postępowania, uznał że zażalenie jest oczywiście uzasadnione. W uzasadnieniu zaskarżonego obecnie postanowienia podniósł, iż wstrzymanie decyzji organu II instancji utrzymującej w mocy decyzję, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a zezwalającej na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, byłoby działaniem sprzecznym z założeniem ustawodawcy i niweczyłoby cel takiego uregulowania. Wydanie kontrolowanej decyzji było uzasadnione ważnym interesem gospodarczym i ta argumentacja nie budzi jego zastrzeżeń. Słusznie zdaniem Sądu meriti wskazał uczestnik postępowania, że planowane niezwłoczne zamienne rozmieszczenie przewodów ma głównie na celu zniesienie istniejącego stanu zagrożenia poważną awarią linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia. Na podstawie przedłożonych wraz z zażaleniem dokumentów Sąd ten stwierdził, iż istnieje zagrożenie występowaniem awarii spowodowanych m.in. zerwaniem przewodów, uszkodzeniem słupów, szczególnie podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych (np. silny wiatr). Następstwem tego będą przerwy w dostawach energii elektrycznej odbiorców zlokalizowanych na terenie powiatu międzychodzkiego, do których należą m.in. Szpital Powiatowy, Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej oraz Komenda Powiatowa Policji, a także obiekty użyteczności publicznej (urzędy, szkoły, przedszkola i muzea) oraz szereg zakładów pracy, co zagraża bezpieczeństwu energetycznemu tego regionu. Taki stan rzeczy wymusza konieczność natychmiastowego wykonania przebudowy przedmiotowej linii w celu uniknięcia istotnych problemów z pokryciem zapotrzebowania na energię elektryczną i jej ciągłą dostawą, a ponadto wprowadzenia poprawy bezpieczeństwa użytkowania terenów pod linią (w tym zapewnienie należytej ochrony życia i zdrowia ludzi). Znaczenie ma również terminowe realizowanie inwestycji finansowanej ze środków unijnych. W związku z powyższym Sąd I instancji, na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. N., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, postulując jego uchylenie. Rozstrzygnięciu Sądu I instancji zarzucono naruszenie art. 195 § 2 P.p.s.a. poprzez uchylenie postanowienia z dnia 3 marca 2015 r. w sytuacji, gdy nie występowała nieważność postępowania, a złożone zażalenie przez E. Sp. z o.o. było nie w pełni uzasadnione. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. obarczona jest wadą nieważności, wydana została bowiem w sytuacji, gdy obligatoryjna decyzja poprzedzająca ją (wydana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.) została wycofana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zatem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nie może się ostać, albowiem nadaje rygor natychmiastowej wykonalności decyzji niebędącej już w obrocie prawnym. Skoro wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1232/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., a tym samym przywrócił do obrotu prawnego decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2014 r., która z kolei eliminuje z obrotu prawnego decyzję Starosty M. z dnia [...] kwietnia 2014 r., to ta decyzja nie istnieje. Natomiast zaskarżoną decyzją nadano rygor natychmiastowej wykonalności właśnie tej wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji Starosty. Stąd zasadnym jest wstrzymanie wykonania decyzji z dna [...] grudnia 2014 r.

W odpowiedzi na zażalenie E. [...] sp. z o.o. wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia z uwagi na bezpodstawność podniesionych w zażaleniu zarzutów. Odnosząc się do poruszanej w zażaleniu kwestii funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji Starosty M. z dnia [...] kwietnia 2014 r., podniesiono, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylająca w/w decyzję Starosty została wstrzymana z urzędu postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. Wstrzymanie wykonania tej decyzji jest nadal aktualne z uwagi na to, że postępowanie toczące się pod sygnaturą II SA/Po 1155/14 przed WSA w Poznaniu zostało zawieszone.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Stosownie natomiast do treści art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przepis art. 9 u.g.n. stanowi, że w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Z kolei z treści art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

Wskazać należy, że decyzja o niezwłocznym zajęciu wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa. Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu daje możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych, ale tylko w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu. Zgodnie z brzmieniem art. 124 ust. 1a u.g.n. decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania zeń. Jej subsydiarny charakter oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy funkcjonuje w obrocie prawnym poprzedzającą ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości

W ramach niniejszej sprawy zostały wydane dwie decyzje, pierwsza - w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. – jest to decyzja Starosty M. z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, druga – w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. – decyzja tego samego organu z dnia [...] listopada 2014 r. zezwalająca na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości wraz z rygorem natychmiastowej wykonalności. Decyzja z dnia [...] listopada 2014 r. została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. (skarga od tej decyzji jest przedmiotem rozpoznania Sądu I instancji w niniejszej sprawie). Z kolei decyzja Starosty M. z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została uchylona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Na skutek wniesionej skargi tenże Wojewoda w trybie autokontroli decyzją z dnia [...] października 2014 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2014 r. Rozpoznając skargę od w/w decyzji autokontrolnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1232/14, uchylił ją. Z uwagi na to w obrocie prawnym pozostaje aktualnie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylająca decyzję Starosty M. z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Ponadto odnotować należy, że aktach sprawy znajduje się również decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. uchylająca decyzję Starosty M. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w punkcie 2 i 3 (które dotyczą zobowiązania inwestora do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego oraz kwestii wpisu w księdze wieczystej) oraz utrzymująca tę decyzję w mocy w pozostałym zakresie, czyli w odniesieniu do punktu 1 orzekającego o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego w niniejszym postępowaniu W. N.

Przytoczone okoliczności faktyczne sprawy, w świetle tego, że decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, mają niewątpliwie wpływ na ocenę zasadności żądania wstrzymania wykonania decyzji orzekającej o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości. Nie mógł ich rozważyć Sąd I instancji, bowiem stosowne informacje oraz wyrok w sprawie sygn. IV SA/Po 1232/14 ujawniły się po wydaniu zaskarżonego obecnie postanowienia. Zatem winien poczynić ponownie ustalenia w zakresie stanu faktycznego niniejszej sprawy i zbadać, czy w tych okolicznościach jest możliwe orzekanie w przedmiocie wstrzymania zarówno w odniesieniu do decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, jak i w odniesieniu do decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, tym bardziej, że zajęcie części nieruchomości odbywa się w sposób określony właśnie w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości. A przede wszystkim uwzględnić okoliczność, że w obrocie prawnym pozostają dwie różnej treści decyzje odwoławcze zapadłe w tej samej sprawie.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania wskazać należy, że nie może on zostać rozpoznany, bowiem po myśli art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia.

-----------------------

7