Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2147/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 124 ust. 1 a w zw z art. 124 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Tomasz Szmydt (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Parafii Rzymsko - Katolickiej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 1062/17 w sprawie ze skargi Parafii Rzymsko - Katolickiej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie niezwłocznego zajęcia części nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 28 lutego 2018 r. oddalił skargę Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] na decyzję Wojewody[...] z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie niezwłocznego zajęcia części nieruchomości.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 27 grudnia 2016 r. E. Sp. z o.o. Oddział Dystrybucji [...] (dalej: Spółka), zwróciła się do Starosty [...] o wydanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości położonej w [...] gmina [...], oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha, ark. mapy 2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej w Sądzie [...] w [...] w Wydziale Ksiąg Wieczystych stanowiącej własność Parafii Rzymsko-Katolickiej [...], celem wykonania przebudowy, posadowienia i przeprowadzenia linii napowietrznej jednotorowej [...] o łącznej długości [...] m i demontażu istniejącej linii napowietrznej jednotorowej [...] o łącznej długości [...] m, na tej nieruchomości. Jednocześnie Spółka wniosła o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wnioskiem z [...] lutego 2017 r. Spółka doprecyzowała wniosek wskazując, że wnosi również o wydanie decyzji na mocy art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147, ze zm., dalej: u.g.n.) zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadanie właśnie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (a nie jak zapisano we wniosku pierwotnym, nadanie rygoru decyzji głównej wydanej w oparciu o dyspozycję zawartą w art. 124 ust. 1 u.g.n.).

Starosta [...] decyzją z [...] kwietnia 2017 r., na podstawie art. 124 ust. 1a w związku z art. 124 ust. 1 u.g.n. oraz art. 104 i art. 107 k.p.a., w § 1:

1. zezwolił Spółce na niezwłoczne zajęcie: części nieruchomości – Działki, poprzez zezwolenie na realizację przebudowy napowietrznej linii elektroenergetycznej średniego napięcia [...] w ramach projektu pt. "Modernizacja linii [...] relacji [...] odcinek nr [...] od odgałęzienia kierunek [...] do odgałęzienia kierunek [...]" polegającej na:

a) wykonaniu prac demontażowych istniejącej linii [...] relacji [...], poprzez demontaż 2 stanowisk słupowych (przelotowych), demontaż 1 stanowiska słupowego (narożnego) i demontaż linki o długości [...] m,

b) wykonaniu prac montażowych projektowanej linii dwutorowej [...] relacji [...] polegających na montażu w nowej lokalizacji 1 stanowiska słupowego (przelotowego), 1 stanowiska słupowego (skrzyżowanego) i 1 stanowiska słupowego (odporowo-narożnego) oraz montażu linki jednotorowej o łącznej długości [...] m;

2. wskazał, że powierzchnia niezwłocznego zajęcia na działce nr [...] będzie wynosić [...] m2 - co stanowi iloczyn wartości [...] m (liczone po [...] od środka słupa) oraz wartości [...] m - (długość linii) oraz, że:

3. trasa inwestycji przebiega w sposób oznaczony na załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji; obszar ograniczenia wyznacza linia kolory żółtego oznaczona na załączniku graficznym jako "pas zajętości projektowanej linii napowietrznej [...]".

W § 2 organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Parafia Rzymsko-Katolicka [...].

Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zaznaczył, że w obrocie prawnym istnieje wydana już wcześniej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzja Starosty [...] z [...] marca 2017 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja ta została utrzymana częściowo w mocy decyzją Wojewody z [...] sierpnia 2017 r. W tej sytuacji ocenie na etapie niniejszego postępowania podlega kwestia spełnienia przesłanek z art. 124 ust. 1a u.g.n. W tej mierze Wojewoda podkreślił, że na aktualnym etapie rozwoju gospodarczego i społecznego zapewnienie nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej ma istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania wielu gałęzi gospodarki oraz zapewnienia bezpieczeństwa (w tym ochrony zdrowia i życia) ludności. Modernizacja linii elektroenergetycznej związana z potrzebą zapewnienia bezpiecznego i niezakłóconego jej funkcjonowania oraz zapobieżenia nagłym awariom, które mogą generować zakłócenia w pracy przedsiębiorstw, instytucji publicznych i innych podmiotów (chociażby gospodarstw domowych), wyczerpuje przesłankę ważnego interesu społecznego oraz jednocześnie stanowi o ważnym interesie gospodarczym. Eliminacja zagrożenia związanego z eksploatacją infrastruktury elektroenergetycznej, wypełnia też przesłankę ochrony zdrowia i życia ludzkiego z art. 108 § 1 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca wykazał zatem, wbrew zarzutom odwołania, ważny interes gospodarczy i społeczny w realizacji przebudowy.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody wniosła Parafia Rzymsko-Katolicka [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.).

Sąd podkreślił, że w tej sprawie mamy do czynienia z dwiema decyzjami – pierwotną (ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejną (pozwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Z brzmienia tych przepisów wynika bowiem, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości. Tak więc podjęcie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzedzone musi być stwierdzeniem, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja zobowiązująca właściciela (lub użytkownika wieczystego bądź osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) do udostępnienia nieruchomości. Innymi słowy, decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa unormowanej w art.124 ust.1 u.g.n. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. (stanowiącej przykład decyzji związanej) skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie skutecznego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n.

W warunkach przedmiotowej sprawy istotne jest, co podkreślił Sąd I instancji, że Starosta [...] decyzją z [...] marca 2017 r., utrzymaną częściowo w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości objętej zakresem niniejszego postępowania. Tym samym należało przyjąć, że w chwili wyrokowania, jak również wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, w obrocie prawnym pozostawała decyzja Starosty ograniczająca na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. sposób korzystania z części nieruchomości. Sąd podkreślił przy tym, że decyzja wydawana na podstawie art.124 ust. 1a u.g.n. nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Wobec powyższego organ administracji w razie stwierdzenia istnienia ww. przesłanek ma obowiązek wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Organ zobowiązany jest do wydania decyzji na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny "w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym". Sąd nie miał przy tym wątpliwości, że wnioskodawca w kontrolowanym przypadku realizował cel publiczny. Przedmiotowa inwestycja niewątpliwie bowiem ma służyć zaspokajaniu potrzeb społecznych i gospodarczych regionu. Potrzeba wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, wynikała z faktu, że inwestycja w zakresie modernizacji linii [...], przebiegającej przez wskazaną nieruchomość ma na celu poprawę istniejących warunków zasilania energetycznego, w tym warunków ruchowych i możliwości dystrybucyjnych oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego regionu, a także ma na celu przyczynienie się do zaktywizowania terenów, przeznaczonych pod zabudowę: zarówno mieszkaniową, jaki gospodarczą, co leży w interesie społecznym. Interes społeczny stanowi zaś wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Rozumienia interesu społecznego nie można przy tym ograniczać jedynie do działań typu post factum, czyli np. do modernizacji linii energetycznej dopiero po wystąpieniu blackoutu. W ocenie Sądu dopuszczalne, a nawet wymagane w świetle przesłanek interesu społecznego jest stosowanie działań wyprzedzających i przyszłościowych. Jeżeli więc – jak w rozpatrywanym przypadku – przewidywana jest możliwość wystąpienia awarii wynikającej ze złego stanu technicznego to dopuszczalne, a nawet niezbędne, jest wcześniejsze wykonanie prac mających na celu założenie i przeprowadzenie na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii [...].

W ocenie Sądu I instancji niezasadne okazały się także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Wydanie zakwestionowanej decyzji poprzedziło bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. W oparciu o art. 107 § 3 k.p.a. w rozstrzygnięciu zawarto obszerne i szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Szczegółowo wyjaśniono dlaczego wydano taką właśnie decyzję i na podstawie jakich przesłanek. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Końcowo Sąd stwierdził, że brak jest uzasadnienia dla argumentacji co do istnienia przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego wobec toczącego się postępowania w sprawie ustanowienia służebności przesyłu. Zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie sprawy o ustanowienie służebności przesyłu w postępowaniu cywilnym nie stanowi kwestii prejudycjalnej w sprawie o wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Jednocześnie ustawodawca nie uzależnił wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. od uprzedniego ustanowienia służebności przesyłu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Parafia Rzymsko-Katolicka [...], podnosząc następujące zarzuty:

1. naruszenie art. 124 ust. 1, 1a i 6 u.g.n. w sytuacji, gdy skarżąca jako właściciel działki nr [...] położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], wyraził zgodę na udostępnienie tej działki w drodze ustanowienia służebności przesyłu dla E. Sp. z o.o. i wydane zostało postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt [...] w sprawie ustanowienia służebności przesyłu, co stanowi przesłankę negatywną do wydania decyzji w tej sprawie;

2. naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 16 § 1 w zw. z art. 108 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie tytułu prawnego inwestora do nieruchomości skarżącej, brak analizy ważnego interesu społecznego oraz daty rozpoczęcia inwestycji przebudowy części linii [...] relacji [...];

3. naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 21 i art. 64 Konstytucji RP poprzez nieposzanowanie w równym stopniu interesów wszystkich podmiotów uczestniczących w omawianym postępowaniu oraz niezastosowanie zasady jak najmniejszej ingerencji w prawo własności oraz przepisu art. 11 k.p.a. poprzez lakoniczne jedynie odniesienie się w treści zaskarżonych decyzji – do zarzutów dotyczących nieuwzględnienia w pełni interesów skarżącej i odwołanie się jedynie do korzyści inwestora, z pominięciem interesu skarżącej jako właściciela nieruchomości, której prawo własności zostaje nie czasowo, ale trwale ograniczone;

4. naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku, które przesłanki zostały spełnione przez inwestora, a wynikające z art. 124 ust. 1, 1a i 6 u.g.n. i przyczyn takiego uznania, na podstawie jakich dowodów oraz przyczyn nieuwzględnienia stanowiska skarżącej;

5. naruszenie art. 108 k.p.a., art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 124 ust. 1-5 u.g.n. poprzez naruszenie prawa własności i niewykazania ważnego interesu gospodarczego inwestora i brak w uzasadnieniu wyroku stanowiska Sądu co do wskazania naruszenia art. 108 k.p.a., art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 124 ust. 1-5 u.g.n.

Wskazując na powyższe wniesiono o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w [...], w szczególności z postanowienia z [...] kwietnia 2018 r. wraz z uzasadnieniem. Ponadto wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i obu wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że powołane przez Sąd I instancji oraz organy okoliczności związane z interesem społecznym nie uzasadniają w świetle art. 124 § 1a u.g.n. wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Lakoniczne, zdaniem skarżącej kasacyjnie, powołanie "interesu społecznego" nie jest wystarczające dla obiektywnej jego oceny i wydania decyzji ograniczającej prawo własności. Wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. powinno być poprzedzone wnikliwą analizą ze strony Sądu, czy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony lub uzasadnione ważnym interesem gospodarczym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozpoznając zaś sprawę w granicach wyznaczonych przez stronę skarżącą kasacyjnie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że złożona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wypada odnieść się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Zaznaczyć w tym zakresie należy, że zarzuty wywodzone z podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie odpowiadają w pełni wymogom określonym w art. 176 p.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. I tak podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany został już pogląd, iż z istoty skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego od wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że jej podstawą powinno być naruszenie przepisów postępowania przed sądem administracyjnym tj. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały natomiast oparte na naruszeniu art. 7, art. 77, art. 80, art. 16 § 1, art. 108 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 108 § 1 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. bez powiązania z przepisami ustawy p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor również nie powiązał powyższych zarzutów z procesowymi aspektami kontroli sprawowanej przez wojewódzki sąd administracyjny, co uniemożliwia ich rozpoznanie, czyniąc je oczywiście nieuzasadnionymi.

Rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej wymaga zauważenia, że decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Decyzja taka ma zatem charakter subsydiarny względem decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa unormowanej w art. 124 ust. 1 u.g.n. W warunkach rozpoznawanej sprawy decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności, wynikała z orzeczenia o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i umożliwieniu dokonywania tam określonych prac.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni tych przepisów. Argument skargi kasacyjnej co do wyrażenia zgody na udostępnienie tej nieruchomości w drodze ustanowienia służebności przesyłu na rzecz Inwestora nie może powyższemu zaprzeczyć. Sekwencja podjętych w tym zakresie rozstrzygnięć, w tym postanowienia Sądu Rejonowego w [...], świadczy o tym, że wyrażenie zgody właściciela nieruchomości na ustanowienie służebności przesyłu, pozostaje bez wpływu na wynik postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o niezwłoczne zajęcie części nieruchomości.

Zauważyć przy tym trzeba, że istnienie potencjalnego zagadnienia prejudycjalnego w kontekście toczącego się postępowania przed sądem powszechnym nie ma w zakresie prawidłowości decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. żadnego znaczenia, co wynika z konstrukcji analizowanej instytucji, przy uwzględnieniu elementu subsydiarności ww. decyzji względem decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa unormowanej w art. 124 ust. 1 u.g.n. Wskazywana zatem w skardze kasacyjnej potrzeba przeprowadzenia dowodu z akt sprawy [...] prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...], nie mogła stanowić istotnej okoliczności pozbawiającej zasadności stanowisko Sądu I instancji.

Podkreślić ponownie wypada, że celem przytoczonych regulacji jest zapewnienie inwestorowi możliwości sprawnego i szybkiego zrealizowania inwestycji bez potrzeby oczekiwania na wynik kontroli instancyjnej lub sądowej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W niekwestionowanym stanie faktycznym niniejszej sprawy, w dacie wydania kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji i decyzji ją poprzedzającej zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, istniała decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości. Powyższe sprawia, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 k.p.a.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej oraz wywodom przedstawionym w jej uzasadnieniu, w szczególności podyktowanym wywodzonemu naruszeniu art. 124 ust. 1-5 u.g.n., należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że wnioskodawca w kontrolowanym przypadku realizował cel publiczny. Potrzeba wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, wynikała z faktu, że inwestycja w zakresie modernizacji linii [...], przebiegającej przez wskazaną nieruchomość ma na celu poprawę istniejących warunków zasilania energetycznego, w tym warunków ruchowych i możliwości dystrybucyjnych oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego regionu, a także ma na celu przyczynienie się do zaktywizowania terenów, przeznaczonych pod zabudowę: zarówno mieszkaniową, jak i gospodarczą, co leży w interesie społecznym. Interes społeczny stanowi zaś wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Interesu tego nie można przy tym ograniczać jedynie do działań typu post factum, czyli np. do modernizacji linii energetycznej dopiero po wystąpieniu blackoutu. Jeżeli więc – jak w rozpatrywanym przypadku – przewidywana jest możliwość wystąpienia awarii wynikającej ze złego stanu technicznego to dopuszczalne, a nawet niezbędne, jest wcześniejsze wykonanie prac mających na celu założenie i przeprowadzenie na części nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej dla inwestycji polegającej na przebudowie istniejącej napowietrznej elektroenergetycznej jednotorowej linii [...]. Prace modernizacyjne mające na celu zapewnienie ciągłych dostaw energii elektrycznej na tym obszarze należy uznać za wypełniające przesłankę istnienia interesu społecznego uzasadniającego niezwłoczne zajęcie nieruchomości, na której instalacja się znajduje.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powyższe stanowisko należy uznać za ugruntowane. Przyjmuje się zgodnie, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 1648/15; z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2967/12). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego, którym − w myśl art. 6 pkt 2 u.g.n. − jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (zob. wyroki NSA z dnia 12 października 2016 r.: sygn. akt I OSK 697/15 i I OSK 796/16). Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1244/15). Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego też względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3417/15). Powyższe czyni nieuzasadnionym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 21 i art. 64 Konstytucji RP, wywodzony z braku należytego wyważenia interesów wszystkich uczestników postępowania.

Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji RP należy wskazać, że prawo własności doznaje ograniczeń tak co do samej swojej treści, jak i co do zakresu ochrony prawnej. Rozważając kwestię zakresu ograniczeń, Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 12 stycznia 2000 r., P 11/98 (OTK 2000, nr 1, poz. 3) podkreślił, że: "[p]rawo własności, choć stanowi najpełniejsze z praw majątkowych, nie może być traktowane jako ius infinitum i może podlegać ograniczeniom. Tym samym także ochrona własności nie może mieć charakteru absolutnego". Trybunał Konstytucyjny zwrócił przy tym uwagę, że możliwość korzystania z przedmiotu własności oraz pobierania pożytków może być poddawana różnego rodzaju ograniczeniom przez ustawodawcę, a ograniczenia te są dopuszczalne, jeżeli czynią zadość wymaganiom określonym w art. 31 ust. 3 zd. pierwsze Konstytucji RP (tak wyrok TK z 10 stycznia 2012 r., SK 25/2009, OTK-A 2012, nr 1, poz. 1). Przykładowo, różne interesy publiczne, o których mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ogniskują się m.in. w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Ograniczenia w zakresie prawa własności wynikające z treści art. 124 u.g.n., nie naruszają zatem art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, wynikają bowiem z aktu prawnego rangi ustawy i znajdują uzasadnienie w sytuacji realizacji celu publicznego, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

W świetle powyższego, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieuzasadnione.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.