Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 198/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 41 a ust. 1 pkt 2, art. 52 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par.1, art. 123, art. 107 par. 3, art. 80, art.11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2007 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z tytułu emerytury rolniczej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 4 września 2006 r., wniesionej w dniu [...] września 2006 r. (data wpływu do KRUS Oddział Regionalny w C.), przez J. Z. jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] sierpnia 2006 r. nr [...] (wysłana w dniu [...] sierpnia 2006 r.), utrzymująca w mocy decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2006 r. o odmowie umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z [...] maja 2006 r. małżeństwo T. i J. Z. zwrócili się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie powstałej nadpłaty, powołując się na bardzo trudną sytuację finansową w jakiej się znajdują. Wskazali, iż co miesiąc z ich świadczeń emerytalnych potrącana jest większa część emerytury na poczet nienależnie pobranych części uzupełniających. Wskazali też, że odwołali się od decyzji ustalającej wysokość nadpłaty do Sądu Okręgowego w S. , który oddalił ich odwołanie, przy czym nie znali treści tego wyroku, albowiem organ rentowy ich nie poinformował o nim.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja Prezesa KRUS z [...] stycznia 2006 r., którą organ ustalił nadpłatę w wypłacie J. Z. części uzupełniającej emerytury rolniczej za okres od 1 maja 2005 r. do 31 października 2005 r. w kwocie [...] zł, z powodu zarejestrowania 10-letniej umowy dzierżawy zawartej [...] kwietnia 2005 r. w dniu [...] listopada 2005 r. Jednocześnie decyzją tą organ orzekł, iż kwota nadpłaty, na podstawie art. 139 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, będzie potrącana z pobieranej emerytury rolniczej, w ratach miesięcznych po [...] zł, poczynając od uprawomocnienia się tej decyzji. W związku z tym emerytura po potrąceniu wyniesie [...] zł. W aktach znajduje się również prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w S. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, oddalający odwołanie J. Z. od decyzji KRUS Oddział w C. z [...] stycznia 2006 r.

W toku postępowania organ przeprowadził wizytację w gospodarstwie płatnika, z której to czynności sporządzono protokół. W dniu [...] czerwca 2006 r. strona złożyła do akt sprawy dodatkowe dokumenty w postaci m.in. zaświadczeń lekarskich i nakazów płatniczych.

Prezes KRUS, po rozpatrzeniu wniosku strony o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, decyzją z [...] czerwca 2006 r., w oparciu o przepis art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 25 ze zm.), odmówił umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu podał, że z przeprowadzonego wywiadu wynika, iż strona mieszka w dobrych warunkach i nie wystąpiło żadne zdarzenie losowe dające podstawę do umorzenia należności. Zainteresowany posiada stałe źródło dochodu, a osiągany dochód pozwala na spłatę nienależnie pobranej emerytury oraz na pokrycie kosztów związanych z leczeniem.

Pismem z [...] lipca 2006 r., wniesionym w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, T. i J. Z. zwrócili się do Prezesa KRUS o pomoc i rozstrzygnięcie sprawy. Wskazali, że są ludźmi starszymi, schorowanymi, pozostawiającymi wszystko co otrzymają po potrąceniu nadpłaty w aptece. Podali również, że potrącenia nie pozwalają im na godne życie, albowiem nie można żyć za niespełna [...] zł miesięcznie przy problemach zdrowotnych. Dlatego też zwrócili się ponownie z prośbą o całkowite umorzenie naliczonej nadpłaty.

Decyzją z [...] sierpnia 2006 r. Prezes KRUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu stwierdził, że strona pobiera emeryturę rolniczą, czyli posiada stałe źródło dochodów, a uzyskiwany dochód pozwala na spłatę nienależnie pobranej części uzupełniającej emerytury rolniczej. Nie wystąpiło też żadne zdarzenie losowe, dające podstawę do umorzenia należności.

W skardze na ww. decyzję Prezesa Kasy z [...] sierpnia 2006 r. J. Z. wniósł o zwrot wraz z odsetkami wstrzymanej wypłaty części uzupełniającej świadczenia. W uzasadnieniu skargi m.in. podał, że jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną. Większa część emerytury przeznaczona jest na zakup leków i leczenie. Na koniec zwrócił się o wnikliwe rozpatrzenie skargi, albowiem ani Oddział Regionalny KRUS w C., ani Centrala KRUS nie uzasadniła odmowy, nie udzieliła pełnej informacji dotyczącej zerwanej umowy przez dzierżawcę.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, iż organ rentowy w prowadzonym postępowaniu wnikliwie rozważył wniosek skarżącego o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia i przeprowadził w tym zakresie niezbędne postępowanie dowodowe. Stanowisko odmowne zostało uzasadnione w decyzji odmawiającej.

W piśmie procesowym z [...] lutego 2007 r. skarżący poinformował, że nie zgadza się z uzasadnieniem Prezesa KRUS, które otrzymał. Wskazał, że wnosi skargę o niesłuszne potrącenie z emerytury części uzupełniającej świadczenia emerytalnego oraz o zwrot wraz z odsetkami wstrzymanej wypłaty części uzupełniającej świadczenia, a nie o umorzenie świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja Prezesa KRUS z [...] sierpnia 2006 r., jako naruszająca przepisy procedury administracyjnej w stopniu istotnym, wymagała uchylenia. Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Tym samym nie mógł uwzględnić wniosku zawartego w skardze "o zwrot wraz z odsetkami wstrzymanej wypłaty części uzupełniającej świadczenia". Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie Stwierdzając zaś, iż decyzja Prezesa Kasy jest wadliwa, orzekł o wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego. Tym samym sprawa "wróci" do organu administracyjnego celem ponownego jej rozpatrzenia.

W piśmie z [...] maja 2006 r. skarżący, wraz z małżonką, zwrócił się do Prezesa KRUS -wyraźnie i jednoznacznie- o umorzenie powstałej nadpłaty (w wypłacie części uzupełniającej emerytury rolniczej, za okres od maja 2005 r. do października 2005 r.). Zatem, sprawę Prezes KRUS obowiązany był rozstrzygnąć w oparciu o przepis art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1998 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Wymieniony przepis zakłada więc zbadanie przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jakie są możliwości płatnicze wnioskodawcy, rozważenia czy stanowią one uzasadniony i ważny interes dla tegoż wnioskodawcy, a nadto czy stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego uzasadnia uwzględnienie bądź odmowę uwzględnienia wniosku.

Przytoczona regulacja prawna, tj. art. 41a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, posługująca się sformułowaniem: "Prezes Kasy (...). może (...)", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Właściwa zaś ocena występowania bądź braku rzeczowych przesłanek w konkretnej sprawie może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego oraz dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych.

Do decyzji wydawanych przez Prezesa Kasy w oparciu o art. 41a wymienionej ustawy, poprzez przepis art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stosuje się przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), w tym przepis art. 123 - przewidujący stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja Prezesa Kasy, orzekająca w przedmiocie umorzenia należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a.

Zatem, w celu wydania prawidłowego orzeczenia -zwłaszcza w sytuacji uznania administracyjnego- organ, prowadzący postępowanie dowodowe na podstawie k.p.a., obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy i utrwalić w aktach wyniki tego badania. Wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia, w oparciu o przepis uznaniowy, wymaga więc od organu w szczególności poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...)". Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie takiej decyzji winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę.

Na tym tle warto też przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94), w którym Sąd zważył, iż: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych".

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przede wszystkim uzasadnienie decyzji wydanej przez Prezesa Kasy nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a.

Po pierwsze uzasadnienie skarżonego orzeczenia nie zawiera w ogóle uzasadnienia prawnego. Organ nie przytoczył przepisu prawa mającego w sprawie zastosowanie, nie wyjaśnił też podstawy prawnej decyzji, co więcej, podstawy materialno-prawnej decyzji nie zawarł również w sentencji wydanego rozstrzygnięcia, naruszając w ten sposób także § 1 wymienionej powyżej normy prawnej.

Po drugie, decyzja ta nie zawiera wymaganego przepisami prawa uzasadnienia faktycznego, w tym w szczególności rozważań, do których obliguje ją przepis prawa materialnego, będący podstawą rozstrzygnięcia, jak i odniesienia się do zgromadzonych w sprawie dowodów. Ogranicza się właściwie do dwóch zdań, zawierających stwierdzenia, iż strona otrzymuje emeryturę, a więc posiada stałe źródło dochodu, oraz, iż osiągany dochód pozwala na spłatę nienależnie pobranego świadczenia. Nie wskazuje ani na wysokość świadczenia emerytalnego skarżącego ani też na wydatki miesięczne strony ponoszone na życie, w tym na leczenie i leki. W końcu, z uzasadnienia tego w żaden sposób nie wynika na jakiej podstawie organ przyjął, iż osiągany przez stronę dochód pozwala na spłatę nienależnie pobranej części uzupełniającej emerytury.

Na marginesie Sąd zaznacza, iż protokół z wizytacji w gospodarstwie płatnika, z uwagi na swoją ogólnikowość, nie pozwala na określenie możliwości płatniczych wnioskodawcy, a wobec tego jest niewystarczający do uznania, iż "Osiągany dochód pozwala na spłatę nienależnie pobranej części uzupełniającej emerytury rolniczej w ustalonych ratach miesięcznych".

Stwierdzenia, które znalazły się w uzasadnieniu decyzji są więc -jak wynika z powyższego- ogólnikowe i nie odnoszące się w żadnym miejscu do zgromadzonych dowodów jak i nie zawierają ich oceny. Nie wskazano ani na protokół z wizytacji w gospodarstwie płatnika, ani na zaświadczenia lekarskie i karty informacyjne z leczenia strony przedstawione przez nią w toku postępowania. Ponadto, Prezes Kasy nie odniósł się do argumentów przedstawianych przez stronę w postępowaniu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podała, że jest osobą starszą i schorowaną, i nie jest w stanie utrzymać się z kwoty pozostającej jej po potrąceniu. Wszystko co pozostaje z emerytury przeznacza na leki. Okoliczności te nie zostały w ogóle dostrzeżone przez organ, który w prowadzonym ponownie postępowaniu po prostu je pominął, dopuszczając się w ten sposób istotnego naruszenia przepisów k.p.a.

Reasumując, na podstawie uzasadnienia decyzji Prezesa Kasy nie można przyjąć, iż organ ten przeprowadził wyczerpujące, zgodne z normami k.p.a., postępowanie wyjaśniające w sprawie, mając na uwadze wymogi wynikające z art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, którymi to winien kierować się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji Sąd uznał, iż uzasadnienie skarżonej decyzji świadczy o tym, że orzeczenie to zostało wydane co najmniej przedwcześnie, albowiem w oparciu o niepełny materiał dowodowy i błędną, bo dokonaną z naruszeniem art. 80 k.p.a., ocenę okoliczności faktycznych występujących w sprawie.

Rozstrzygając ponownie Prezes Kasy winien więc uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny w sprawie, kierując się przy tym normą prawa materialnego mającą tu zastosowanie i wyznaczającą zakres tego postępowania. W tym celu winien więc ustalić wysokość dochodu strony, jej oszczędności, majątek, a także jej niezbędne wydatki, w tym na leczenie i leki, oraz -jeżeli uzna to za konieczne- ogólną sytuację ekonomiczną rodziny wnioskodawcy, poprzez choćby zwrócenie się do ośrodka pomocy społecznej o pomoc pracownika socjalnego w tym zakresie. Ustalając zaś, iż dochód strony pozwala na spłatę nienależnie pobranego świadczenia, winien to w odpowiedni i przekonywujący sposób uzasadnić, podając dowody, w oparciu o które poczynił takie ustalenie. Winien też odnieść się do złożonych przez stronę dokumentów, dotyczących jej stanu zdrowia, tj. zaświadczeń lekarskich i kart informacyjnych, oraz dokonać oceny ich znaczenia w sprawie, tj. ich wpływu na możliwości płatnicze skarżącego. Winien przy tym wziąć pod uwagę także argumentację przedstawianą przez stronę w kierowanej do organu korespondencji i w sposób zrozumiały dla strony odnieść się do niej, rozważając ją z uwzględnieniem przede wszystkim treści art. 41 a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w tym zawartych w nim wymogów dotyczących "uwzględnienia możliwości płatniczych" jak i "uzasadnionego ważnego interesu zainteresowanego".

Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wskazać wszystkie dowody występujące w sprawie, zarówno te, na których się oparł, jak i te, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę, a także wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisu prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie, tak aby strona nie miała wątpliwości co do zasadności wydanego rozstrzygnięcia.

Brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji sprawił więc, że nie tylko strona, jak wynika z treści skargi, ale również weryfikujący sprawę Sąd nie wiedział, czym kierował się organ wydając skarżone rozstrzygnięcie. Brak wyraźnych wskazań w tym zakresie czyni tym samym decyzję Prezesa Kasy wadliwą, albowiem dowolną jako wydaną z przekroczeniem przyznanego uznania administracyjnego.

Niezależnie od powyższego Sąd przypomina, iż obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.), czego w niniejszej sprawie również zabrakło.

Nadto, mając na uwadze treść pism kierowanych przez stronę w toku postępowania do Prezesa KRUS, w których podnosi ona zasadność powstania nadpłaty z tytułu nienależnie pobranej części uzupełniającej emerytury, Sąd zauważa, iż stosownie do treści art. 9 k.p.a. organ winien mieć na względzie, iż do jego obowiązków należy wyczerpujące i należyte informowanie stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem tego postępowania administracyjnego. Organ jest obowiązany czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Strona winna więc być doinformowana przez organ o jej obecnej sytuacji, po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Okręgowego w S. z [...] marca 2006 r., jej prawach i obowiązkach w tym postępowaniu, wszczętym jej wnioskiem o umorzenie powstałej nadpłaty, oraz zakresie tego postępowania.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.