Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 487/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29,  art. 33,  art. 63
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2015r. sprawy ze skargi A. w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 30 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie dziesięciu turbin wiatrowych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. (powoływane dalej jako Kolegium lub w skrócie SKO) decyzją z dnia 30 kwietnia 2015 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołań M. S. oraz Towarzystwa A. z siedzibą w Z. (dalej jako strona skarżąca, Towarzystwo lub w skrócie A.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 12 lutego 2015 r., nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie 10 turbin wiatrowych o łącznej mocy do 30 MW wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na działkach ewidencyjnych nr: [...], obr. [...]; nr [...],[...], [...], [...], [...], [...], obr. S[...]; nr [...], obr. [...]; nr [...], obr. [...], gmina Z..

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym.

C. Sp. z o.o. (dalej również jako wnioskodawca lub inwestor) pismem z dnia 7 grudnia 2012 r. wystąpiła do Wójta Gminy Z. z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej zlokalizowanej w gminie Z., zakładającej budowę do 10 turbin wiatrowych o łącznej, maksymalnej mocy do 30 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, lokalizowanej na wskazanych wyżej działkach.

W ten sposób zainicjowanym postępowaniu organ I instancji, zawiadomieniem z dnia 11 grudnia 2012 r. poinformował o wszczęciu postępowania. Ponieważ liczba stron w sprawie przekraczała 20, zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (t. jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1235, dalej w skrócie u.o.o.ś.) i art. 49 k.p.a., wydanym w tym samym dniu obwieszczeniem, podano do publicznej wiadomości informację o wszczęciu postępowania oraz poinformowano strony o kolejnych etapach postępowania.

Następnie organ I instancji wystąpił do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. (dalej jako PPIS) oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. (dalej jako RDOŚ) z wnioskiem o wyrażanie opinii co do obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jak i ustalenia zakresu raportu. PPIS, wydanym na podstawie art. 66 u.o.o.ś. postanowieniem z dnia 18 grudnia 2012 r., wyraził opinię o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określając równocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Podobne stanowisko wyraził również RDOŚ, w postanowieniu z dnia 27 grudnia 2012 r.

W dniu 3 stycznia 2013 r. Towarzystwo, jako organizacja ekologiczna, pisemne wyraziło swoje stanowisko w sprawie zwracając uwagę m.in. na fakt, że większa część terenu przewidzianego pod lokalizację projektowanej farmy jest objęta od 2007 r. monitoringiem ptaków drapieżnych (w skrócie MDP), wykonywanym na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i wyniki tego monitoringu stoją w sprzeczności z wynikami zamieszczonymi w karcie informacyjnej planowanego przedsięwzięcia. Ponadto wskazano, że projektowana farma znajduje się w odległości zaledwie 4 km o budowanej obecnie FW w J. Ponadto swój sprzeciw przeciwko planowanemu przedsięwzięciu wyrazili P. Z. i M. Z., mieszkańcy wsi B..

Powołując się na art. 59 ust. 1 pkt. 2, art. 63 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 65 ust. 2 i ust. 3 u.o.o.ś. organ I instancji, postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 r. nałożył na wnioskującą spółkę obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jednocześnie określając szczegółowo jego zakres (pkt 1-16). Do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, niniejsze postępowanie zostało zwieszone.

W dniu 12 kwietnia 2013 r. inwestor przedłożył dokument pn. "Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Budowa farmy wiatrowej w Gminie Z.".

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie.

W dniu 29 kwietnia 2013 r., na podstawie art. 33 ust. 1 i art. 79 u.o.o.ś., organ I instancji poinformował w drodze obwieszczenia o prowadzeniu procedury oceny odziaływania na środowisku i możliwości udziału społeczeństwa. W tym celu organ wyznaczył od 6 maja do 27 maja 2013 r. termin 21-dniowy do wnoszenia uwag i wniosków. We wskazanym terminie nie zgłoszono żadnych uwag i wniosków.

Wójt Gminy Z. pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r. wystąpił do RDOŚ z wnioskiem o uzgodnienie planowanego przedsięwzięcia. W sporządzonym w tym samym dniu wystąpieniem organ administracji zwrócił się do PPIS o zaopiniowanie warunków realizacji przedsięwzięcia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych.

PPIS postanowieniem z dnia 13 maja 2013 r. wyraził pozytywną opinię, że przy zastosowaniu przewidywanych i proponowanych przez inwestora w raporcie rozwiązań technicznych i technologicznych oraz właściwej eksploatacji farmy, inwestycja nie powinna pogorszyć warunków bytowania ludzi w jej sąsiedztwie.

Z kolei RDOŚ zawiadomieniem z dnia 29 maja 2013 r. wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 29 lipca 2013 r. Później pismem z dnia 17 czerwca 2013r. określił braki i nieścisłości w raporcie, które uniemożliwiają zajęcie stanowiska w przedmiocie wydania opinii oraz wezwał autora raportu, do niezwłocznego przedłożenia uzupełnienia w zakresie wymienionym w tym postanowieniu braków, które dotyczyły:

- przedstawienia na załączniku graficznym o odpowiednio dobranej skali, przykładowej lokalizacji i sposobu zagospodarowania zaplecza budowy oraz placu montażowego przy elektrowni;

- wyjaśnienia czy w ramach przedsięwzięcia planowana jest budowa wewnętrznej stacji elektroenergetycznej oraz w przypadku pozytywnej odpowiedzi przedstawienia planowanej lokalizacji i oddziaływanie na środowisko w/w stacji wewnętrznej;

- korekty obliczeń dotyczących źródeł hałasu oraz jego rozprzestrzeniania się i immisji;

- uzupełnienia dokumentacji w części przyrodniczej, tj. uszczegółowienia analizy oddziaływania skumulowanego na ptaki i nietoperze, zanalizowanie i ocenę wpływu elementów infrastrukturalnych przedsięwzięcia w proponowanych wariantach na wartości botaniczne, przedstawienie analizy i oceny zasięgu widoczności, zanalizowania wpływu na środowisko przyrodnicze w kontekście położenia części przedsięwzięcia na terenie lub w bliskim sąsiedztwie korytarza ekologicznego [...], określenia lokalizacji podmokłych fragmentów terenu oraz zakrzewień tarniny i głogu, jako potencjalnych siedlisk chronionych gatunków motyli, uzupełnienia i wydłużenia dokumentacji odnośnie terminów przeprowadzania lub nie-prac w związku z okresami lęgowymi, rozrodu i wychowu młodych zwierząt;

- uzupełnienia dokumentacji w części ornitologicznej, tj. korekty wyników badań oraz wniosków w zakresie liczebności poszczególnych gatunków ptaków, w tym przedstawienie charakterystyki ornitologicznej terenu oraz analizy i oceny wpływu na ptaki w poszczególnych okresach fenologicznych, z jasnym i merytorycznym uzasadnieniem uzupełnienia przedstawionych na mapach stanowisk łęgowych, przedstawienia tabelarycznego pułapów przelotów, przeprowadzenia badań w protokole MPPL na terenie planowanej farmy ponad powierzchnię Ż., odniesienia w analizie i ocenie wpływu przedsięwzięcia na Obszar Specjalnej Ochrony ptaków [...] - do oddziaływania na bociana szarego, określenia łącznego oddziaływania wszystkich turbin wchodzących w skład całego przedsięwzięcia, uzupełnienia w zakresie możliwości wprowadzenia wyłączeń turbin, w związku z zaobserwowanym szlakiem migracyjnym gęsi;

- uzupełnienia dokumentacji w części chiropterologicznej, tj. uzupełnienia informacji o przeprowadzonych kontrolach, w tym całonocnych i czasie trwania nasłuchów oraz wskazania ich terminów, przedstawienia indeksów aktywności nietoperzy w poszczególnych rejonach farmy, przeprowadzenia badań pod względem chiropterologicznym w pobliżu turbiny EW10, korekty rozkładu turbin w dokumentacji "Monitoringu chiropterologicznego...", wprowadzenie zaleceń minimalizujących dla turbiny EW1, wprowadzenie okresów wyłączeń dla turbiny EW6, EW7, EW9, korekty określenia prędkości wiatru do wyłączenia turbin, uwzględnienia oddziaływania wszystkich turbin wchodzących w skład całego przedsięwzięcia ponad powierzchnię: [...] i [...], uzupełnienia analizy oddziaływania na obszar Natura 2000 w odniesieniu do Obszaru Natura 2000 - [...], [...], wyznaczonego m. Inn. do ochrony nietoperzy, sprecyzowania zakresu monitoringu porealizacyjnego, wraz ze wskazaniem terminów i częstotliwości kontroli.

W związku z oczekiwaniem na uzupełnienie dokumentacji, RDOŚ, wyznaczał nowe terminy rozstrzygnięcia sprawy.

W dniu 31 października 2013 r. inwestor przedłożył uzupełnioną dokumentację. RDOŚ pismem z dnia 8 stycznia 2014 r. wezwał pełnomocnika wnioskodawcy o:

- odniesienie się w analizie oddziaływania na chronione gatunki bezkręgowców, których potencjalne siedliska stwierdzono na terenie przedsięwzięcia do ewentualnej możliwości wpływu infrastruktury na w/w siedliska, a w przypadku konfliktu, wprowadzenia działań mających na celu zachowanie zakrzewień;

- w części ornitologicznej - przedstawienie na mapie terenu badań w protokole MPPL oraz zaobserwowane stanowiska lęgowe ptaków;

- w części chiropterologicznej - uzupełnienie prowadzonych badań w odniesieniu do okresu nieprzebadanego tj. 20 czerwca do 6 sierpnia 2009 r., w przypadku braku możliwości ich przeprowadzenia, w celu zapobiegania kolizjom, rozważenia wprowadzenia wyłączeń turbin, korekty przedstawienia wyników badań nietoperzy, w sposób umożliwiający ocenę aktywności konkretnych gatunków nietoperzy w danym miesiącu w rejonie poszczególnych turbin, odniesienia się do potrzeby odsunięcia turbiny EW3 od położonego od strony północnej terenu zalesionego oraz turbiny EW10 od szpaleru drzew.

W dniu 5 lutego 2014 r., pełnomocnik inwestora przedłożył wyjaśnienia do raportu.

RDOŚ, pismem z dnia 19 lutego 2014 r., po raz kolejny wezwał pełnomocnika wnioskodawcy, o uzupełnienie niżej wymienionych kwestii związanych z:

- w części ornitologicznej – wyjaśnieniem rozbieżności zawartych informacji dotyczących błotniaka stawowego;

- w części chiropterologicznej - wymogu przedstawienia wyników badań z punktów nasłuchowych;

- dodatkowo - zalecenia przeprowadzenia w okresie sierpień-połowa września, dwukrotnej kontroli całonocnej oraz kwestii związanych z modyfikacją terminów czasowych wyłączeń turbin w związku z aktywnością nietoperzy.

Do powyższego wezwania, pełnomocnik ustosunkował się w pismach z dnia 4 i 25 marca 2014 r.

Równolegle do postępowania toczącego się przed RDOŚ, Wójt Gminy Z., dopuścił do udziału w postępowaniu na prawach strony dwie organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłosiły chęć w nim udziału, tj. postanowieniem z dnia 24 lutego 2014 r. dopuszczono B. (wniosek z dnia 5 lutego 2014 r.) oraz postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. A. (wniosek z dnia 24 marca 2014 r.).

Skierowanych do RDOŚ pismach z dnia 31 marca 2014 r. oraz z dnia 1 i 8 kwietnia 2014 r. A. wyraziło negatywne stanowisko w sprawie planowanego przedsięwzięcia. Na potwierdzenie zaprezentowanego stanowiska przedłożono sporządzoną przez dr inż. A. W. z Instytutu Ochrony Przyrody PAN opinię dotyczącą walorów ornitologicznych na obszarze planowanej inwestycji wiatrowej w rejonie S., gmina Z.. Z nadesłanych materiałów wynika, że przeprowadzone obserwacje w ramach monitoringu ptaków i nietoperzy budzą wątpliwości w zakresie otrzymanych wyników badań ptaków oraz wartości ornitologicznej i chiropterologicznej terenu przedsięwzięcia.

W związku z przedłożonymi uwagami i opinią, RDOŚ wezwał w dniu 10 kwietnia 2014 r. przedstawiciela inwestora do uzupełnienia dokumentacji w zakresie zgłoszonych uwag, które uznano za istotne w kontekście weryfikacji prawidłowości dokonanej oceny wpływu farmy na środowisko przyrodnicze, głównie na ptaki. W związku z koniecznością oczekiwania na uzupełnienie zgromadzonego materiału w sprawie, co uniemożliwiało załatwienie sprawy RDOŚ wyznaczył kolejne terminy na jej załatwienie.

W odpowiedzi z dnia 6 czerwca 2014 r. inwestor poinformował, że integralną częścią odpowiedzi jest ukończony w marcu 2014 r. dodatkowy roczny monitoring ptaków, które to opracowanie przedłożył do akt.

Po przeanalizowaniu przedłożonego w dniu 6 czerwca 2014 r. raportu z monitoringu ornitologicznego, przeprowadzonego w okresie 20 marca 2013 r. - 10 marca 2014 r. oraz uwzględniając uwagi przekazane przez A. i dr inż. A. W., RDOŚ, pismem z dnia 11 lipca 2014 r. - skierowanym do pełnomocnika inwestora stwierdził, że:

- wszystkie dane wskazują, że rejon przedsięwzięcia posiada duże urozmaicenie środowiskowe i związaną z tym znaczącą wartość ornitologiczną, zarówno pod względem liczby gatunków ptaków, jak i wykorzystania terenu przez ptaki drapieżne, w szczególności kanię rudą; gniazdowanie kani rudej i błotniaka stawowego stwierdzono w pobliżu turbiny nr 1, ponadto część turbin zaplanowana jest w sąsiedztwie stanowisk lęgowych gatunków kluczowych: turbina nr 6 (krogulec), turbina nr 3 (kobuz), turbiny nr 1, 3, 8, 9 (myszołów), turbiny nr 2, 7 (gąsiorek);

- rejon farmy prawdopodobnie stanowi rewir kani rudej (2-3 pary) oraz kani czarnej (1 para), dodatkowo rewiry obu gatunków mogą znajdować się w sąsiedztwie (okolice H.);

- dla zminimalizowania oddziaływania na kanię rudą i błotniaka stawowego, wykonawcy monitoringu 2013/2014r., zalecili wyłączanie turbiny EW1, co należy uznać za bardzo istotną minimalizację, jednakże działanie to dotyczy jedynie tej turbiny, podczas gdy cały teren przedsięwzięcia wykorzystywany jest dość intensywnie przez kanię rudą, zarówno w okresie lęgowym, jak i (mniej intensywnie) w okresie wiosennych i jesiennych migracji; biorąc pod uwagę stwierdzenie rewirów obu gatunków kani na badanym terenie, a także w sąsiedztwie, wyłączanie tylko turbiny nr 1 byłoby niewystarczające dla ochrony tych gatunków;

- dla zminimalizowania większości znaczących oddziaływań, tj. wpływu na ptaki szponiaste, w tym kanię rudą oraz gatunki chronione w ramach obszaru Natura 2000 Bory Dolnośląskie (kania ruda, kania czarna, bielik), wpływu skumulowanego - wykonawcy monitoringu 2013/2014 r., zalecili zastosowanie systemu DTBird, wykrywającego, ostrzegającego i odstraszającego ptaki lub zatrzymującego turbinę wiatrową; należy jednak zwrócić uwagę, że istotne jest nie odstraszenie ptaków z cennych dla nich terenów, ale zachowanie siedlisk i żerowisk najcenniejszych gatunków, w tym siedliska występowania (rewiry, żerowisko) kani rudej i czarnej, zatem zastosowanie takiego systemu nie zapewni właściwej ochrony szponiastych, w szczególności obu gatunków kań;

- nad projektowaną farmą możliwy jest korytarz migracyjny gęsi (ok. 15 000), najliczniejsze przeloty zaobserwowano w marcu i kwietniu (badania monitoringowe 2013/2014 wykazały jednak mniejsze liczebności gęsi w trakcie wiosennej migracji).

Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania, RDOŚ stwierdził potencjalną możliwość znacznego negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na ptaki szponiaste w okresie lęgowym, w szczególności na kanię rudą i kanię czarną. Oddziaływanie to dotyczy zarówno przedsięwzięcia będącego przedmiotem wniosku, jak i wpływu skumulowanego z farmami w sąsiedztwie (FW Z. oraz FW J.). Zaproponowane działania minimalizujące w postaci wyłączenia turbiny nr 1 w okresie lęgowym może być skuteczne jedynie dla ochrony par lęgowych kani rudej oraz błotniaka stawowego, których stanowiska lęgowe znajdują się w pobliżu tej turbiny. Zastosowanie systemu DTBird na wszystkich turbinach w celu ochrony pozostałych gatunków ptaków szponiastych oraz pozostałych par lęgowych kani budziło poważne wątpliwości, co do skuteczności tego działania, ze względu również na brak danych wskazujących na skuteczność działania systemu.

W związku z powyższym, w dniu 9 lipca 2014 r. RDOŚ zorganizował spotkanie robocze z udziałem przedstawicieli inwestora oraz pełnomocnika, podczas którego ustalono, że dokumentację należy uzupełnić o dane dotyczące skuteczności działania systemu DTBird w odniesienia do zachowania siedlisk ptaków drapieżnych, w tym rewirów lęgowych i żerowisk, ze szczególnym uwzględnieniem kani rudej i kani czarnej oraz zapobiegania kolizjom ptaków z wirnikiem turbiny, ze szczególnym uwzględnieniem sposobu wykorzystania przestrzeni powietrznej przez ptaki w okresie lęgowym.

Dodatkowo, odnosząc się do otrzymanej w dniu 6 czerwca 2014 r. dokumentacji wraz z załączonym do niej przez inwestora dodatkowym rocznym monitoringiem ptaków pn. "Ocena oddziaływania planowanej farmy wiatrowej na ptaki w pobliżu miejscowości S. w gminie Z.. Raport całościowy (okres marzec 2013r.- marzec 2014r.)", RDOŚ wezwał inwestora do przedłożenia uzupełnienia w następującym zakresie:

- oddzielnej analizy danych z odległych powierzchni badawczych tj. [...] i [...];

- uwzględnienia danych za okres marca 2014r. w analizie w rozdziale. 4.1.1.;

- korekty opisu tabeli 6;

- przeanalizowania wyłączania turbin na pow. S. w szczytowym okresie migracji wiosennej ptaków, w tym gęsi, uznając uwagi za istotne w kontekście weryfikacji prawidłowości dokonanej oceny wpływu farmy na środowisko przyrodnicze, w tym ptaki.

Z uwagi na oczekiwanie na uzupełnienie dokumentacji w wymaganym zakresie, RDOS wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 14 października 2014 r.

Pismem z dnia 11 września 2014 r. inwestor ustosunkował się do wymogów uzupełnienia. W szczególności wskazano na brak naukowych dowodów na skuteczność funkcjonowania systemu DTBird. W celu ochrony ptaków szponiastych, ze szczególnym uwzględnieniem kani czarnej i kani rudej, za konieczne uznano wyłączenie pracy wszystkich turbin w okresie lęgowym, w porze dziennej. Porę wyłączeń ustalono na okres od wschodu do zachodu słońca (okres wyłączeń został wydłużony względem czasu zaproponowanego przez autorów monitoringu ornitologicznego, tj. od godziny po wschodzie do godziny przed zachodem słońca) z uwagi na możliwą aktywność ptaków w tym okresie, także w godzinach wczesnoporannych (po wschodzie słońca) i wczesno wieczornych (przed zachodem słońca). Dodatkowo, inwestor wyjaśnił, że nie przewiduje się negatywnego wpływu farmy na migrujące poprzez jego teren gęsi.

Po zapoznaniu się z przedstawionymi przez inwestora informacjami i wyjaśnieniami, RDOŚ, postanowieniem z dnia 13 października 2014 r., uzgodnił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, wskazując szczegółowe warunki i zalecenia w tym względzie.

Wójt Gminy Z., obwieszczeniem z dnia 3 grudnia 2014 r., poinformował o zakończeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przedmiotowej sprawie. Następnie wydał decyzję z dnia 12 lutego 2015 r., nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie 10 turbin wiatrowych o łącznej mocy do 30 MW wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na określonych w tej decyzji działkach.

Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że opisane postępowanie miało na celu analizę oddziaływań środowiskowych oraz zbadanie zgodności z wymogami prawnymi w zakresie ochrony środowiska planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych wraz z towarzyszącą infrastrukturą. Planowane przedsięwzięcie polega na budowie 10 turbin wiatrowych, o łącznej mocy do 30 MW, o wysokości wierzy do 120,0 m i całkowitej wysokości maksymalnej 170,0 m. W raporcie i jego uzupełnieniach wykonano analizę wpływu elektrowni na elementy środowiska tj. powierzchnię ziemi, środowisko przyrodnicze i kulturowe, obszary chronione, uwzględniając gospodarkę wodno-ściekową, gospodarkę odpadami, dobra materialne, zdrowie ludzi zarówno na etapie budowy, eksploatacji i likwidacji inwestycji. W treści tych opracowań uwzględniono również oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia w zakresie emisji, zanieczyszczeń czy hałasu, wibracji, promieniowania elektromagnetycznego, infradźwięków, drgań oraz wpływu na krajobraz. Określono również działania minimalizujące i łagodzące negatywne oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Proponowane rozwiązania technologiczne i zabezpieczające są zgodne ze standardami stosowanymi na terenie krajów Unii Europejskiej.

Wskazano, że projektowana farma będzie wytwarzać energię elektryczną poprzez wykorzystanie energii kinetycznej wiatru. Praca elektrowni inicjowana będzie przy prędkości wiatru ok. 3 m/s, natomiast prędkość wiatru w granicach 25 m/s uruchomi mechanizm zabezpieczający, który wyłączy elektrownie. Energia elektryczna wyprowadzana będzie z poszczególnych elektrowni wiatrowych liniami kablowymi, których przebieg planowany jest głównie wzdłuż polnych dróg i miedz oraz dróg publicznych o nawierzchni twardej, do miejsca przyłączenia wskazanego w warunkach przyłączenia uzyskanych na późniejszym etapie (prawdopodobnie do GPZ Mikułowa lub GPZ Z. - trasa przebiegu linii przyłączeniowej nie wchodzi w zakres niniejszego postępowania).

Organ I instancji ustalił, że na etapie realizacji, wpływ na środowisko związany będzie z prowadzeniem prac budowlanych, montażowych, doprowadzeniem niezbędnej infrastruktury technicznej oraz uporządkowaniem terenu po zakończeniu tych prac. Oddziaływanie na poszczególne komponenty środowiska będzie miało charakter tymczasowy i ograniczony przede wszystkim do bezpośredniego otoczenia placu budowy.

Określono, że eksploatacja inwestycji, z uwagi na jej charakter, nie wiąże się z bezpośrednią emisją substancji do powietrza. W skali globalnej może mieć nawet wpływ na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń pyłowo-gazowych ze spalania paliw kopalnych przy produkcji energii. Funkcjonowanie przedsięwzięcia wiązać się będzie jednak ze znaczną emisją hałasu oraz możliwą emisją wibracji do środowiska, której źródłem będą planowane elektrownie wiatrowe. Obliczenia akustyczne dla uzgodnionego wariantu wykonane zostały zgodnie z normą PN-ISO 9613-2 "Akustyka - Tłumienie dźwięku podczas propagacji w przestrzeni otwartej. Ogólna metoda obliczania.", dla maksymalnych poziomów mocy akustycznej turbin, przy minimalnej wysokości zawieszenia źródła hałasu 100,0 m n.p.t. oraz z zastosowaniem współczynnika tłumienia gruntu G=0.5, który należy uznać za optymalny dla niniejszej inwestycji. Jak wynika z raportu, w celu identyfikacji terenów chronionych akustycznie dokonano analizy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w zasięgu potencjalnego oddziaływania inwestycji oraz zwrócono się do Urzędu Miasta i Gminy P. oraz Urzędu Gminy Z. z pytaniami dotyczącymi zagospodarowania terenu w miejscowościach znajdujących się w pobliżu planowanych elektrowni wiatrowych. Z udzielonych odpowiedzi wynika, iż przeważającą formą zagospodarowania terenu jest w zabudowa zagrodowa o dopuszczalnym poziomie hałasu w porze nocnej wynoszącym 45,0 dB i w porze dnia 55,0 dB. Przeprowadzona analiza w zakresie propagacji hałasu wykazała, że realizacja inwestycji nie powinna powodować przekroczeń wartości dopuszczalnych poziomów hałasu dla pory nocy i pory dnia, na terenach podlegających ochronie akustycznej, zlokalizowanych w najbliższym sąsiedztwie, pod warunkiem eksploatacji z zastosowaniem parametrów granicznych wskazanych w sentencji decyzji. Wyjaśniono, że najwyższe prognozowane wartości hałasu w porze nocy w punktach obliczeniowych (w omawianym Wariancie III) wynoszą 43,6 dB w m. S., 39,3 dB w m. G., 36,9 dB w m. B., 36,8 dB w m. T., 39,5 dB w m. B.. Z uwagi na to, że obliczenia dla pory nocy wykonane zostały w oparciu o maksymalne zakładane moce akustyczne turbin wiatrowych, także w porze dnia nie przewiduje się możliwości przekraczania wartości dopuszczalnych (tj. 55,0 dB). W zakresie analizy skumulowanego oddziaływania na klimat akustyczny dokonano oceny możliwości kumulowania się oddziaływań z innymi farmami wiatrowymi istniejącymi lub planowanymi w sąsiedztwie. Najbliżej położona jest istniejąca farma wiatrowa w rejonie miejscowości J. i Ż., oddalona o ok. 3,2 km od ocenianej inwestycji. Mając na uwadze znaczną odległość pomiędzy tymi farmami wiatrowymi oraz ich potencjalny maksymalny zasięg oddziaływania, stwierdzono brak możliwości istotnego kumulowania się oddziaływań akustycznych. Ponadto w celu sprawdzenia poziomów hałasu na etapie eksploatacji, nałożono obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej. W celu ograniczenia oddziaływań związanych z prowadzeniem prac budowlanych i transportem materiałów, w tym zmniejszenia emisji hałasu, drgań, substancji pyłowych i gazowych, wprowadzono warunki pkt I.II.I. 1/ i 2/. Warunki pkt I.II.I. 3/ do 5/, mają na celu zmniejszenie ryzyka zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego. Aby ograniczyć ilość wytwarzanych w trakcie budowy odpadów wyszczególniono warunek pkt I.II.I. 6/. Realizacja warunku pkt I.II.I. 9/ winna zagwarantować właściwe przywrócenie przekształconych terenów do stanu zbliżonego do tego sprzed realizacji inwestycji.

W celu zapewnienia dotrzymania obowiązujących standardów środowiskowych oraz wyeliminowania możliwości ponadnormatywnego oddziaływania pracującej farmy wiatrowej na klimat akustyczny, nałożono w sentencji warunki określone pkt I.II.II. 21 i I.III. 1/. Ponadto, z uwagi na fakt, iż planowane turbiny wiatrowe są instalacjami o bardzo dużej mocy akustycznej, a ocena ich oddziaływania akustycznego jest oparta jedynie na symulacjach obarczonych pewnym ryzykiem, uznano za zasadne nałożenie obowiązku wykonania analizy porealizacyjnej (pkt I.III.3/), mającej na celu sprawdzenie rzeczywistych poziomów hałasu pochodzącego od pracującej elektrowni wiatrowej i odbieranego na terenie pobliskiej zabudowy mieszkaniowej oraz w przypadku stwierdzenia przekroczeń, zaproponowanie rozwiązań ograniczających emisję hałasu.

Wskazano, że urządzenia (generatory, transformatory) zainstalowane w gondolach i wieżach poszczególnych elektrowni, powodować będą emisję pola elektrycznego i magnetycznego w bezpośrednim ich sąsiedztwie. Ze względu na wysokość zainstalowania generatora oraz ekranujące funkcje konstrukcji turbin, przewiduje się, iż oddziaływanie to (po uwzględnieniu ewentualnej kumulacji oddziaływań z planowaną stacją elektroenergetyczną) w miejscach dostępnych dla ludności, będzie niższe od wartości dopuszczalnych, w związku z czym nie będzie stanowić zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi. Również na trasie projektowanej linii kablowej, z uwagi na wykonanie sieci podziemnej, nie przewiduje się ponadnormatywnego oddziaływania pola elektromagnetycznego. Dla ograniczenia jego emisji nałożono warunek w pkt 3, 21, sentencji. Praca elektrowni powodować będzie również efekt migotania cienia, zjawisko to nie powinno powodować jednak znacznej uciążliwości dla mieszkańców pobliskich miejscowości. W celu dodatkowego zminimalizowania tego efektu oraz dla ograniczenia oddziaływania refleksów świetlnych w sentencji nałożono warunki określone pkt. I.III. 3/ i 4/.

Według organu I instancji, na etapie eksploatacji elektrowni wiatrowej, w trakcie normalnej pracy instalacji, nie będzie ona wywierać istotnego wpływu na wody podziemne i powierzchniowe. Produkcja energii nie będzie wymagała poboru wody ani odprowadzania ścieków - wody opadowe odprowadzane będą powierzchniowo do gruntu. Możliwość zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego pojawi się jedynie w przypadku występowania sytuacji awaryjnych (np. wyciek płynów roboczych), jednak proponowane rozwiązania techniczne winny ograniczyć to ryzyko do minimum (pkt I.II.II.4/ oraz pkt I.III. 5/ i 6/ sentencji). Z uwagi na charakter przedsięwzięcia, w tym w szczególności brak znaczącego oddziaływania na stan jednolitych części wód, zarówno na etapie realizacji jak i eksploatacji nie przewiduje się możliwości wpływu przedsięwzięcia na nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry.

Przyjęto, że ewentualne sytuacje awaryjne mogą wystąpić w szczególnie niesprzyjających warunkach atmosferycznych- podczas wyładowań atmosferycznych lub wichur może nastąpić uszkodzenie, a co za tym idzie oderwanie elementu elektrowni. Wskutek oblodzenia turbin może zaistnieć ryzyko rozprysku kawałków lodu (w momencie rozruchu) na terenach wokół elektrowni, jednak z uwagi na znaczną odległość turbin od miejsc stałego przebywania ludności (powyżej 500 m) nie przewiduje się znaczącego oddziaływania w tym zakresie. W celu ograniczenia tego oddziaływania nałożono warunki określone w pkt I.III. 6/ i 8/. Warunek w pkt I.III. 7/, winien zapewnić brak negatywnego wpływu fundamentów na stan chemiczny wód podziemnych występujących w miejscu planowanych turbin wiatrowych.

Wskazano, że farma wiatrowa zlokalizowana będzie poza obszarami objętymi ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody, w tym poza obszarami Natura 2000. Najbliżej zlokalizowanymi obszarami Natura 2000 są: Obszar Specjalnej Ochrony ptaków [...] (ok. 5 km) oraz Obszary mające znaczenie dla Wspólnoty - [...] (ok. 8,5 km), [...] (ok. 9 km), [...] (ok. 8 km). Z przedłożonej dokumentacji wynika, że zaplanowany do realizacji Wariant III jest najkorzystniejszy z punktu widzenia ochrony środowiska przyrodniczego. Obszar planowanej obecnie inwestycji został, ze względów środowiskowych, znacząco pomniejszony względem wstępnie planowanego i wskazany do lokalizacji na subpowierzchniach pn. T. i B. (W.). Liczba turbin na ww. powierzchniach została zredukowana oraz zmienione zostało ich rozstawienie. Przedsięwzięcie realizowane w tym wariancie, pod warunkiem zastosowania wskazanych działań minimalizujących, nie powinno znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko przyrodnicze.

Powołując się na zgromadzoną w toku przedmiotowego postępowania dokumentację, organ I instancji wskazał na poprzedzenie realizacji przedsięwzięcia monitoringiem ptaków i nietoperzy, obejmującym poszczególne okresy fenologiczne obu grup zwierząt. Wykonano również rozpoznanie wartości botanicznych. Analizie wpływu poddane zostały turbiny oraz elementy infrastruktury towarzyszącej. Przedłożona dokumentacja zawiera opracowaną na podstawie wyników monitoringu i innych prac terenowych analizę i ocenę wpływu inwestycji na ptaki, nietoperze, wartości botaniczne, obszary chronione na podstawie ustawy o ochronie przyrody oraz krajobraz, ocenę oddziaływania skumulowanego z innymi inwestycjami planowanymi w pobliżu, a także zalecenia dotyczące minimalizacji możliwego negatywnego oddziaływania na środowisko przyrodnicze i krajobraz.

Dokonując oceny wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia na przyrodę w oparciu o wszystkie otrzymane materiały przyrodnicze, dotyczące ornitofauny terenu farmy oraz możliwego wpływu inwestycji na ptaki, organ I instancji stwierdził, że:

- wszystkie dane wskazują, że rejon przedsięwzięcia posiada duże urozmaicenie środowiskowe i związaną z tym znaczącą wartość ornitologiczną, zarówno pod względem liczby gatunków ptaków, jak i wykorzystania terenu przez ptaki drapieżne, w szczególności kanię rudą; gniazdowanie kani rudej i błotniaka stawowego stwierdzono w pobliżu turbiny nr 1, ponadto część turbin zaplanowana jest w sąsiedztwie stanowisk lęgowych gatunków kluczowych: turbina nr 6 (krogulec), turbina nr 3 (kobuz), turbiny nr 1, 3, 8, 9 (myszołów), turbiny nr 2, 7 (gąsiorek);

- rejon farmy prawdopodobnie stanowi rewir kani rudej (2-3 pary) oraz kani czarnej (1 para), dodatkowo rewiry obu gatunków mogą znajdować się w sąsiedztwie (okolice H.);

- dla zminimalizowania oddziaływania na kanię rudą i błotniaka stawowego wykonawcy monitoringu 2013/2014r. zalecili wyłączanie turbiny nr 1, co należy uznać za bardzo istotną minimalizację, jednakże działanie to dotyczy jedynie tej turbiny, podczas gdy cały teren przedsięwzięcia wykorzystywany jest dość intensywnie przez kanię rudą, zarówno w okresie lęgowym, jak i (mniej intensywnie) w okresie wiosennych i jesiennych migracji; biorąc pod uwagę stwierdzenie rewirów obu gatunków kani na badanym terenie, a także w sąsiedztwie, wyłączanie tylko turbiny nr 1 byłoby niewystarczające dla ochrony tych gatunków;

- dla zminimalizowania większości znaczących oddziaływań, tj. wpływu na ptaki szponiaste, w tym kanię rudą oraz gatunki chronione w ramach obszaru Natura 2000 [...] (kania ruda, kania czarna, bielik), wpływu skumulowanego - wykonawcy monitoringu 2013/2014 r. zalecili zastosowanie systemu DTBird, wykrywającego, ostrzegającego i odstraszającego ptaki lub zatrzymującego turbinę wiatrową; należy jednak zwrócić uwagę, że istotne jest nie odstraszenie ptaków z cennych dla nich terenów, ale zachowanie siedlisk i żerowisk najcenniejszych gatunków, w tym siedliska występowania (rewiry, żerowisko) kani rudej i czarnej, zatem zastosowanie takiego systemu nie zapewni właściwej ochrony szponiastych, w szczególności obu gatunków kań;

- nad projektowaną farmą możliwy jest korytarz migracyjny gęsi (ok. 15 000), najliczniejsze przeloty zaobserwowano w marcu i kwietniu (badania monitoringowe 2013/2014 wykazały jednak mniejsze liczebności gęsi w trakcie wiosennej migracji).

Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania, organ I instancji wskazał, że w sprawie stwierdzono możliwość znacząco negatywnego oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na ptaki szponiaste w okresie lęgowym, w szczególności na kanię rudą i kanię czarną. Oddziaływanie to dotyczy zarówno przedsięwzięcia będącego przedmiotem wniosku, jak i wpływu skumulowanego z farmami w sąsiedztwie (FW Z. oraz FW J.). Zaproponowane działania minimalizujące w postaci wyłączenia turbiny EW1 w okresie lęgowym ptaków oraz zastosowanie systemu DTBird na wszystkich turbinach nie są wystarczające dla ochrony ptaków szponiastych, w szczególności kani rudej i czarnej, które - jak wynika z danych zgromadzonych w ramach Monitoringu Ptaków Drapieżnych GIOS - posiadają na terenie farmy oraz w jej bezpośrednim sąsiedztwie rewiry lęgowe. Funkcjonowanie turbin wiatrowych na terenie rewirów ptaków drapieżnych może powodować odstraszanie ptaków i opuszczenie rewirów, a tym samym utratę siedlisk i żerowisk. Istotne jest również, że, jak wynika z opinii dr inż. A. W., to m.in. położenie na tym obszarze zwartej lęgowej populacji obu gatunków kań (sytuacja taka właściwie nie występuje we wschodniej części Śląska i na wielu obszarach Polski) oraz duża liczba lęgowych i zalatujących ptaków potencjalnie kolizyjnych, zwłaszcza pozostałych szponiastych, stanowią o dużej wartości ornitologicznej tego terenu. Z uwagi na powyższe, w celu ochrony ptaków szponiastych, ze szczególnym uwzględnieniem kani rudej i czarnej, za konieczne uznano wyłączenie pracy wszystkich turbin w okresie lęgowym, w porze dziennej.

Monitoring chiropterologiczny przeprowadzono dwukrotnie. Pierwszy cykl badań wykonano w terminie 20 marca - 10 listopada 2009 r. Wyniki obserwacji przedstawiono odrębnie dla poszczególnych powierzchni badawczych. Na powierzchni T. (rejon turbin EW8, EW9) wykazano w okresie wiosennym, na przełomie kwietnia i maja, aktywność borowców wielkich i karlików malutkich, związaną z migracją sezonową. Przy obecnie planowanym rozkładzie turbin nie przewiduje się negatywnego wpływu farmy na trasy przelotów tych gatunków. W okresie letnim nie stwierdzono znaczących kolonii rozrodczych na badanym terenie, a aktywność nietoperzy była niska. W okresie jesiennym przewidziano negatywne oddziaływanie inwestycji na karlika malutkiego i borowca wielkiego w okresie rozpraszania kolonii rozrodczych (sierpień). Aktywność pozostałych gatunków była niska i nie przewidziano oddziaływania w tym zakresie. Na powierzchni Bielawa (rejon turbin EW 1 - EW 7 oraz EW 10) w okresie wiosennym stwierdzono aktywność migracyjną borowca wielkiego i karlika malutkiego, szczególnie przy skraju lasu we wschodniej części obszaru. W okresie letnim nie wykazano znaczących kolonii rozrodczych, a aktywność nietoperzy była niska. W okresie jesiennym aktywność była najwyższa w skali roku, z dominacją karlika malutkiego (sierpień, październik). Najwyższą aktywność stwierdzono przy ścianie lasu we wschodniej części terenu oraz przy zadrzewieniach śródpolnych. Licznie notowano również borowca wielkiego, również przy skraju lasu. Aktywność pozostałych gatunków była niska. Dla zminimalizowania wpływu na nietoperzy autorzy monitoringu zaproponowali okresowe wyłączenia turbin. Ponowne badania monitoringowe zostały przeprowadzone w terminie od 14 kwietnia do 14 listopada 2013 r. Przeprowadzony monitoring wykazał ogólną niską aktywność nietoperzy. Zanotowano łącznie co najmniej 10 gatunków nietoperzy, spośród których dominował karlik malutki Pipistrellus pipisterllus (47% stwierdzeń). Borowiec wielki Nyctalus noctula stanowił 19% stwierdzeń. W przypadku pozostałych gatunków ich aktywność odnotowana była sporadycznie i były to: mroczek późny Eptesicus serotinus (9%), nocek wąsatek/Brandta Myotis mystacinus brandtii (1%), nocek rudy Myotis daubentonii (1%), gacek szary/brunatny Plecotus austriacus/auritus (1%), nocek duży Myotis myotis (1%), mopek Barbastella barbastellus (1%), oraz nieoznaczone do gatunku nocki Myotis sp. - 5% (z wyłączeniem nocka dużego i nocka łydkowłosego). Na części transeptów i punktów nasłuchowych stwierdzono wysoką lub bardzo wysoką aktywność karlika malutkiego i borowca wielkiego. Zatem zalecono wyłączenia pracy turbin znajdujących się w pobliżu tych rejonów, w okresach najwyższej aktywności. Wyłączenia turbiny EW 7 wprowadzono z uwagi na ochronę karlika malutkiego w sierpniu (w okresie rozpadu kolonii rozrodczych, rojenia i początku migracji jesiennej) oraz październiku (rojenie, migracja jesienna). Wyłączenia turbiny EW 9 wprowadzono z uwagi na ochronę karlika malutkiego w drugiej połowie lipca (w okresie rozrodu). Wprowadzenie wyłączeń tej turbiny jest również istotne z uwagi na jej lokalizację w pobliżu cieku Zielenica, przy którym stwierdzono aktywność karlików. Wyłączenia turbiny EW 10 wprowadzono z uwagi na ochronę karlika malutkiego, borowca wielkiego, a także mroczka późnego w miesiącach czerwiec - lipiec (okres rozrodu). Wprowadzenie wyłączeń tej turbiny jest również istotne z uwagi na jej lokalizację w bliskim sąsiedztwie szpaleru drzew. Czas trwania i pory wyłączeń dostosowano do stwierdzonej dynamiki aktywności, w tym dobowej. Przy zastosowaniu zaleconych działań minimalizujących nie przewiduje się znacząco negatywnego wpływu farmy na ww. gatunki. Aktywność pozostałych gatunków była notowana na niskim poziomie i nie przewiduje się, aby inwestycja mogła na nie znacząco negatywnie oddziaływać.

Wyjaśniono również, że ocenę oddziaływania na nietoperze dokonano głównie w oparciu o najbardziej aktualne wyniki badań nietoperzy, tj. monitoring przeprowadzony w 2013 r. Badania te częściowo pokrywają się danymi uzyskanymi w roku 2009. Wyniki badań oraz działania minimalizujące, zalecone w wyniku monitoringu z 2009 r. zostały poddane ponownej analizie i zweryfikowane w oparciu o aktualne wyniki obserwacji monitoringowych z 2013 r. Teren, na którym planowane jest przedsięwzięcie stanowi kompleks wielkoobszarowych pól uprawnych. Jest to obszar intensywnie użytkowany rolniczo o niskiej wartości przyrodniczej, nie stwierdzono tu chronionych gatunków roślin i cennych siedlisk przyrodniczych. W związku z charakterem obszaru, większość terenu zajmują siedliska chwastów pól uprawnych z klasy Stellarietea mediae. Dość częsty element w krajobrazie stanowią nieużytki o niewielkiej powierzchni z roślinnością ruderalną z klasy Artemisietea. Na obszarze znajdują się również zadrzewienia śródpolne oraz małe fragmenty lasów, cieki wodne, rów melioracyjny porośnięty szuwarem, nieużytek zarastający olszą czarną (mogący, mimo niewielkiej wartości florystycznej, stanowić ostoję dla zwierząt). Mając na uwadze miejsce lokalizacji turbin wraz z placami montażowymi na polach uprawnych, przebieg dróg dojazdowych po istniejących drogach polnych i miedzach, a także lokalizację linii kablowych wzdłuż dróg, nie przewidziano znacząco negatywnego oddziaływania na wartości botaniczne.

Na terenie przedsięwzięcia stwierdzono występowanie potencjalnych siedlisk bezkręgowców, tj. zakrzewień tarniny i głogu, jako siedliska barczatki kataks Enogaster catax oraz podmokłych fragmentów terenów porośniętych szczawiem Rumex sp., jako siedlisko czerwończyka nieparka Lycaena dispar. W trakcie wizji terenowej nie stwierdzono okazów bezkręgowców, dlatego stanowiska uznano za potencjalne. Większość stanowisk zlokalizowana jest w znacznej odległości od planowanych turbin i elementów infrastruktury. Z uwagi na powyższe nie przewidziano negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na chronione gatunki bezkręgowców. Jednakże w związku z lokalizacją części zakrzewień tarniny i głogu na trasie lub w sąsiedztwie drogi dojazdowej i trasy kabla, zalecono oznaczenie siedlisk gatunków w terenie i poprowadzenie prac z ich zachowaniem.

Spośród gatunków ptaków stanowiących przedmioty ochrony położonego w sąsiedztwie inwestycji Obszaru Specjalnej Ochrony ptaków Natura 2000 [...], na terenie inwestycji stwierdzono: dzięcioła zielonosiwego, lerkę, żurawia, kanię rudą, bielika, bociana czarnego. Z uwagi na pojedyncze stwierdzenia części gatunków lub brak użytkowania przestrzeni w rejonie turbin, miejsce lokalizacji stanowisk lęgowych oraz biologię i ekologię gatunków, a także dość znaczną odległość, nie przewidziano znacząco negatywnego oddziaływania na ww. obszar.

W znajdujących się w pobliżu inwestycji obszarach Natura 2000, nietoperze stanowią przedmiot ochrony Obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty: [...] i [...]. Spośród gatunków nietoperzy, będących przedmiotami ochrony tych obszarów, na terenie inwestycji wykazano pojedyncze stwierdzenia mopka i nocka dużego. Nie przewidziano znacząco negatywnego wpływu oddziaływania inwestycji na ww. gatunki, gdyż ich obecność na terenie inwestycji miała charakter marginalny. Inwestycja nie wpłynie negatywnie również na zimowiska, trasy przelotów, miejsca rozrodu i żerowiska obu gatunków.

Wpływ przedsięwzięcia na krajobraz w zakresie zasięgu pola widoczności oceniono jako średni, natomiast w zakresie oceny punktów widokowych, ze względu na ukształtowanie i charakter terenu, oddziaływanie inwestycji na lokalny krajobraz oceniono jako niewielkie. Zgodnie z przeprowadzoną analizą, rzeczywisty zasięg widoczności będzie ograniczony ze względu na występowanie w krajobrazie terenów leśnych, a także innych obiektów (zabudowa, drzewostan przydrożny, inne zadrzewienia i zakrzewienia). Ponadto większość turbin nie przesłania istotnych i cennych elementów krajobrazu. Oddziaływanie w zakresie wizualnym oceniono jako akceptowalne.

W sąsiedztwie przedsięwzięcia stwierdzono planowane oraz istniejące elektrownie wiatrowe, w tym FW Z. i FW J.. Analizę oddziaływania skumulowanego na nietoperze dokonano z wykorzystaniem danych dotyczących sąsiednich projektów wiatrowych - w miarę ich dostępności. Z analizy wynika, że na terenie sąsiednich inwestycji nie stwierdzono aktywności nietoperzy związanej z występowaniem znaczących tras migracji sezonowych lub - w przypadku stwierdzenia nasilonej sezonowej migracji - obszary obu inwestycji nie posiadają powiązań środowiskowo - terenowych, wykorzystywanych przez nietoperze jako szlaki wędrówkowe, bądź jako lokalne trasy przelotów pomiędzy kryjówkami dziennymi a żerowiskami. Odnosząc się do oddziaływania na ptaki, stwierdzono brak możliwości utworzenia zjawiska bariery z uwagi na odległości pomiędzy poszczególnymi inwestycjami, pozwalające na swobodny przelot wędrujących ptaków. Biorąc pod uwagę powyższe oraz brak znaczących tras migracji i dużych koncentracji ptaków, nie przewidziano skumulowanego oddziaływania na wędrujące ptaki. Ponadto wszystkie turbiny zlokalizowane są na gruntach ornych, nie przewiduje się zatem możliwości znaczącej utraty żerowisk, ani znaczącego spadku zagęszczeń gatunków lęgowych, w okresie lęgowym nie wykazano regularnego przebywania gatunków rzadkich i kolizyjnych. Podsumowując, nie przewidziano znaczącego skumulowanego oddziaływania na stan zachowania lokalnych lęgowych populacji oraz gatunków migrujących. Analizując oddziaływanie skumulowane na krajobraz, organ pierwszej instancji powołał się na ustalenie, że teren wokół inwestycji w niewielkiej części pokryty jest lasami, zaś sam obszar przedsięwzięcia wykorzystywany jest głównie rolniczo, niemniej jednak charakteryzuje się on nieznacznym urozmaiceniem krajobrazowym o niewielkiej istotności. W dalszej odległości zaczyna się zwarty kompleks Borów Dolnośląskich. W ramach dokonanej waloryzacji środowiska krajobrazowego, na obszarze inwestycji oraz na terenie przyległym nie stwierdzono krajobrazu o najwyższych walorach. Mając na uwadze istniejące oraz planowane turbiny, może wystąpić kumulowanie się oddziaływań. Należy jednak podkreślić, że teren inwestycji wiatrowych nie należy do wybitnie cennych krajobrazowo, dominują na nim pola uprawne z niewielkimi zalesieniami. Z uwagi na powyższe nie przewidziano znacząco negatywnego skumulowanego oddziaływania na wartości krajobrazowe. W celu zminimalizowania negatywnego wpływu przedmiotowej inwestycji na poszczególne elementy przyrodnicze, występujące w obrębie i w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji określono opisane poniżej i przedstawione w sentencji niniejszej decyzji warunki realizacji przedsięwzięcia:

- warunek w pkt 3.,9/, dotyczący odległości turbin od niektórych elementów środowiska wprowadzono w celu zapewnienia maksymalnej ochrony ptaków i nietoperzy, dla których środowiska te mogą stanowić miejsce bytowania lub migracji;

- warunek w pkt 3.,2/, dotyczący realizacji przyłączy w postaci podziemnej linii kablowej nałożono w celu ograniczenia negatywnego wpływu na ptaki jako silniejszej bariery dla przelotów, a także w celu ograniczenia wprowadzania dodatkowych elementów negatywnie oddziałujących na krajobraz;

- warunek w pkt 3.,10/, dotyczący sposobu realizacji sieci przyłączeniowej oraz warunek w pkt I, 2., I, 10/, dotyczący transportu materiałów i przejazdu sprzętu będą wypełnieniem art. 75 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 poz. 1232 ze zm.), którego zapisy dotyczą konieczności ochrony środowiska, w tym elementów przyrodniczych w trakcie prowadzenia prac budowlanych, ponadto warunki te mają również na celu maksymalną ochronę istniejącej zieleni. Warunki w pkt I, 2, I, 9/, dotyczące sposobów realizacji linii kablowych i dróg dojazdowych wprowadzono w celu ochrony potencjalnych siedlisk bezkręgowców (barczatki kataks Eriogaster catax);

- warunek w pkt I, 2, I, 8/, dotyczący terminu i sposobu prowadzenia prac związanych z wycinką drzew i krzewów wprowadzono w celu zapewnienia ochrony ptaków w okresie lęgowym (kwiecień - połowa sierpnia) i nietoperzy w okresie rozrodu i wychowu młodych (kwiecień - sierpień), rojenia (sierpień - październik), hibernacji (listopad - ok. połowy marca). Warunek w pkt I, 2, II, 6/, dotyczący działań koniecznych do podjęcia w przypadku konieczności usuwania drzew i krzewów wprowadzono w celu skompensowania strat związanych z ich usunięciem;

- zastosowanie warunku ujętego w pkt I, 2, I, 11/, dotyczącego sposobu prowadzenia prac w obrębie zieleni jest wypełnieniem zapisu art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Warunki w pkt I 2/ i I 3/, dotyczące sposobu prowadzenia prac ziemnych związanych z tworzeniem wykopów oraz sposobu postępowania w przypadku uwięzienia zwierząt w wykopach - wprowadzono w celu zapewnienia maksymalnej ochrony zwierzętom;

- warunek w pkt I, 2, II, 5/, dotyczący zastosowania czasowych wyłączeń turbin EW7, EW9 i EW10 w porze wieczornej i nocnej wprowadzono w celu ochrony borowca wielkiego i karlika malutkiego, a także mroczka późnego w czasie najwyższej aktywności tych gatunków, natomiast warunek dotyczących czasowych wyłączeń wszystkich turbin w porze dziennej w okresie lęgowym ptaków wprowadzono w celu ochrony ptaków szponiastych, ze szczególnym uwzględnieniem kani rudej i kani czarnej. Warunki w pkt I, 2, II, 7/, dotyczące sposobu zagospodarowania terenów w otoczeniu turbin nałożono w celu zmniejszenia atrakcyjności tego terenu dla ptaków i nietoperzy, tj. zabezpieczenia przed wprowadzaniem elementów środowiska mogących stanowić dogodne miejsca lęgowe, odpoczynku i żerowania ptaków oraz żerowiska i nowe schronienia dla nietoperzy;

-warunek w pkt I, 3., 11/, dotyczący umiejscowienia zaplecza budowy, placów manewrowych, montażowych i składowych wprowadzono w celu ochrony środowisk mogących znajdować się pobliżu cieków. Warunki dotyczące sposobu oświetlenia turbin oraz ich kolorystyki, ujęte w pkt I, 3.,12/ i 13/ nałożono w celu ograniczenia zwabiania owadów i pośrednio dla ograniczenia śmiertelności nietoperzy polujących na owady. Warunek w pkt I, 3.,14/, dotyczący nieumieszczania reklam na konstrukcjach elektrowni oraz warunek w pkt II.7 tiret trzecie, dotyczący zachowania istniejących szpalerów przydrożnych wprowadzono w celu zminimalizowania negatywnego odbioru wizualnego siłowni;

W celu uzyskania informacji na temat wykorzystywania przez ptaki i nietoperze przestrzeni powietrznej w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia oraz wpływu turbin na te grupy zwierząt zalecono w pkt III, 1, 1.1, wykonanie monitoringu poinwestycyjnego dla ptaków i nietoperzy, badającego stopień wykorzystania terenu inwestycji przez obie grupy zwierząt oraz ich śmiertelność w wyniku kolizji z elementami elektrowni. W pkt III,l,1.2- 1.4 wprowadzono warunki dotyczące sposobów i terminów prowadzenia badań (pkt III, 1,1.2-1.3) oraz monitoringu ofiar kolizji (pkt III,1,1.4), które zostały dostosowane do skali istniejącego zagrożenia dla ptaków i nietoperzy oraz zaleceń dotyczących ich wykonywania. Wprowadzone w pkt III, 1.2, zwiększenie częstotliwości kontroli ornitologicznych w marcu i kwietniu oraz wrześniu, październiku i listopadzie wprowadzono w celu zbadania liczebności gęsi w trakcie wiosennej i jesiennej migracji. Wprowadzone w pkt III,1.4 częstotliwości kontroli liczebności ofiar kolizji w marcu oraz listopadzie wprowadzono w celu zbadania śmiertelności gęsi w okresie szczytu przelotu wiosennego i jesiennego. Warunek w pkt III,1.5, dotyczący kontroli skuteczności wykrywania ofiar i tempa ich znikania z powierzchni nałożono w celu oszacowania współczynnika śmiertelności ptaków i nietoperzy, co umożliwi ocenę faktycznej śmiertelności obu grup zwierząt. Terminy kontroli w przypadku ptaków reprezentują odmienne sezonowo charakterystyki awifauny, w przypadku nietoperzy obejmują różne okresy fenologiczne i okresy podwyższonej aktywności.

Dla określenia faktycznej skali oddziaływania inwestycji na ptaki i nietoperze zalecono wykonanie - na podstawie wyników monitoringu - analizy porealizacyjnej. W celu dokonania wstępnej oceny oraz umożliwienia podjęcia ewentualnych działań minimalizujących wpływ na ptaki i nietoperze już po pierwszym roku funkcjonowania przedsięwzięcia, pierwszą analizę należy sporządzić po upływie dwunastu miesięcy od daty oddania inwestycji do użytkowania (pkt III, 2, 2.1). Analiza ta, poza wstępną oceną stopnia wykorzystania przestrzeni powietrznej przez ptaki i nietoperze, ich śmiertelności i określeniem wpływu przedmiotowej elektrowni na te grupy zwierząt, ma na celu wskazanie ewentualnej konieczności zastosowania dodatkowych rozwiązań ograniczających śmiertelność ptaków i nietoperzy. Kolejną analizę należy przedstawić po przeprowadzeniu całego monitoringu poinwestycyjnego (pkt III, 2, 2.2). Analiza ta, poza oceną stanu ornito- i chiropterofauny terenu, śmiertelności ptaków i nietoperzy oraz określeniem wpływu farmy na te grupy zwierząt, ma na celu wskazanie ewentualnej konieczności zastosowania dodatkowych działań minimalizujących lub modyfikację wprowadzonych wcześniej działań.

Z uwagi na znaczną odległość od granic państwa, przekraczającą zasięg potencjalnego oddziaływania, planowane przedsięwzięcie nie spowoduje transgranicznego oddziaływania na środowisko, zatem nie określa się wymogów w tym zakresie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami eksploatacja instalacji nie wymaga także utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.

Podsumowując, na podstawie przedłożonych dokumentów oraz uzyskanych uzgodnień, Wójt Gminy Z. stwierdził, że uwzględnienie nałożonych decyzją warunków, powinno zabezpieczyć środowisko przed ewentualnym negatywnym wpływem ze strony planowanego przedsięwzięcia.

Odwołanie od decyzji Wójta zniosła w dniu 11 marca 2015 r. M. S.. Wskazała, że jest właścicielką pałacu w S., monumentu historycznego o dużej wartości dla gminy Z., wymienianego we wszystkich przewodnikach turystycznych tego regionu w Polsce i w Niemczech, między innymi na stronie informacyjnej gminy, jako jeden z najciekawszych zabytków w okolicy. Wskazała, że o ile wie, Konserwator Zabytków wydał w 2014 r. negatywną opinię na temat budowy wiatraków w pobliżu Pałacu w S.. Wyjaśniła, że jako właścicielka Pałacu S. chce aktywnie przyczynić się do popularyzacji i znajomości historii Pałacu i jego otoczenia. W związku z tym podjęła wiele działań związanych z restauracją samego budynku oraz otaczającego go parku. Dodała, że do jej planów należy stworzenie w pałacu między innymi multimedialnej izby pamięci, która będzie dostępna dla publiczności, oraz bazy noclegowej dla turystów polskich i zagranicznych. W ocenie odwołującej się budowa parku turbin wiatrowych w pobliżu pałacu i parku pałacowego zagraża bezpośrednio jej nieruchomości. Turbiny są zaplanowane tak blisko, że Pałac S. będzie się znajdował w strefie ich negatywnych oddziaływań. Turbiny wiatrowe będą zanieczyszczać krajobraz wizualnie, ponieważ mają stanąć dokładnie na osiach widokowych pałacu. Migotanie cienia zakłóci spokój. Również hałas, wytwarzany przez wiatraki we frekwencjach słyszalnych i w infradźwiękach uniemożliwi wykorzystanie Pałacu jako atrakcyjnego miejsca dla gości, poszukujących na wsi ciszy i spokoju. To z kolei przyczyni się do wymiernych dla M. S. strat materialnych. Spadnie także wartość jej nieruchomości. W ocenie odwołującej się szkody wyrządzone przez wiatraki wśród bardzo bogatej populacji ptaków i nietoperzy zniweczy następny atrakcyjny turystycznie aspekt S. jako miejsca o wyjątkowym bogactwie przyrody. O wartości S. dla badań nad żyjącymi tu nietoperzami może świadczyć zorganizowane przez A. w sierpniu 2014 roku spotkanie naukowców i amatorów biologów pod nazwą "Noc nietoperzowa", podczas którego stwierdzono występowanie tu 4 gatunków tych chronionych ssaków. W związku z powyższym odwołująca wskazała, że sprzeciwia się budowie turbin wiatrowych w S..

Poza opisanym odwołaniem, pismem z dnia 9 marca 2015 r., A. wniosło o unieważnienie decyzji Wójta Gminy Z.. We wniosku zarzucono organowi I instancji naruszenie: art. 79 u.o.o.ś. poprzez zaniechanie ponownej procedury z udziałem społeczeństwa po przedstawieniu nowej wersji raportu; art. 3 ust 11 u.o.o.ś. poprzez niewłaściwe poinformowanie społeczeństwa o wydanej decyzji; art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez niestaranne rozpatrzenie dowodów; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niestaranne uzasadnienie decyzji; art. 6 pkt. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez niedopełnienie "zasady przezorności".

Uzasadniając swoje stanowisko A. wskazało, że Rada Gminy w dniu 28 kwietnia 2011 r. podjęła uchwały: [...] oraz [...] o zmianie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dla obrębów: G., S., B. i T.a. W postępowaniu planistycznym stowarzyszenie złożyło uwagi wskazujące na niezgodność planowanej zmiany z prawem, które nie zostały merytorycznie rozpatrzone ani uwzględnione. Nadto, mimo zapisu w obwieszczeniu o wszczęciu postępowania w sprawie wydania skarżonej decyzji, w ocenie organizacji ekologicznej, złożone przez nich uwagi nie zostały rozpatrzone, podobnie jak wniosek o uznanie za stronę. Wskazano również, że raport został oparty w dużej mierze na wynikach wstępnego przedrealizacyjnego screeningu ornitologicznego (M. P., Poznań 2008) oraz monitoringu chiropterologicznego (III-XI 2009, [...] 2009), prowadzonych na potrzeby planowanego zespołu farm wiatrowych "[...]". Raport ten został udostępniony w procedurze z udziałem społeczeństwa w dniu 30 kwietnia 2013r. Uwagi można było składać do 27 maja 2013 r. W związku ze złożeniem uwag wcześniej, A. nie składał kolejnego pisma. Była to jedyna procedura z udziałem społeczeństwa. Wskazano, że do tak sporządzonego raportu wiele uwag miała RDOŚ, wielokrotnie wzywając inwestora do jego uzupełnień i poprawek (17 czerwca 2013 r., 8 stycznia 2014 r., 19 lutego 2014r.). W efekcie powstał koleiny raport z prawie rocznego monitoringu chiropterologicznego (styczeń — listopad 2013). W dniu 28 marca 2014 r. A. złożyło do RDOŚ istotne informacje przyrodnicze, poparte dowodami w postaci zdjęć i map. W związku z tym 10 kwietnia 2014 r. RDOŚ ponownie wezwał inwestora do wyjaśnień i uzupełnień. Nowy raport z wynikami rocznego monitoringu ornitologicznego (20 marca 2013 – 10 marca 2014 r.) został złożony 6 kwietnia 2014r. Zdaniem A., ponieważ zaszły istotne zmiany w prezentowanej w raportach z 2011, 2013 i z 2014 roku ocenie wpływu inwestycji na środowisko procedura z udziałem społeczeństwa powinna zostać powtórzona. Pojawiły się nowe informacje i dowody w sprawie, które powinny być przez organ uważnie i rzetelnie rozpatrzone, a ponadto organ winien umożliwić społeczeństwu zapoznanie się z tymi nowymi dowodami (art. 79 u.o.o.ś.). A. zacytowało opracowanie pt.: Zmiany w postępowaniach administracyjnych w sprawach ocen oddziaływania na środowisko, autorstwa Izabela Grudzińska, Joanna Zarzecka, GDOŚ, Warszawa 2011, str. 59: "Jeśli w trakcie uzgadniania regionalny dyrektor ochrony środowiska wezwał inwestora do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i następnie uzgodnił przedsięwzięcie na podstawie uzupełnionego raportu, a postępowanie z udziałem społeczeństwa i opiniowanie zostało już zakończone w oparciu o raport w wersji nieostatecznej, należy powtórzyć procedurę w zakresie brakujących elementów tj. udziału społeczeństwa i opiniowania przez właściwy organ PPIS, które powinny być dokonane na podstawie raportu w ostatecznej wersji". A. wskazało, że wydając decyzję administracyjną organ musi mieć na względzie obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy (art. 7 i art. 77 k.p.a.), gdyż postępowanie administracyjne oparte jest na zasadzie prawdy materialnej, biorąc pod uwagę specyfikę postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i wymogi ochrony środowiska. Organy, przy wydawaniu decyzji, muszą opierać się zatem na prawdziwych i rzeczywistych ustaleniach oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a nie jedynie na prognozach czy symulacjach. A. dodało, że mając na względzie to, że Raport nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a. i nie korzysta z domniemania zgodności ich treści ze stanem faktycznym, to zawarte w tym dokumencie analizy, opisy czy wyliczenia podlegają ocenie tak jak każdy inny dowód w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Organ prowadzący postępowanie może uznać, że zachodzi potrzeba weryfikacji danych zawartych w raporcie w określonym zakresie, zwłaszcza jeśli strona postpowania podniesie zasadnicze zarzuty kwestionujące ustalenia raportu. W przypadku elektrowni wiatrowych brak ustawowych standardów emisyjnych z instalacji dla hałasu, brak ochrony obszarów wiejskich przed zanieczyszczeniem hałasem, wadliwie sporządzone symulacje hałasu według nieodpowiedniej dla tego rodzaju przedsięwzięcia charakterystyki częstotliwości typu "A", a nie "G" lub "Lin" mogą stanowić wystarczającą podstawę prawną dla decyzji odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach musi być oparte o normatywne kryteria oceny wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Ich brak uniemożliwia dokonanie rzetelnej i wiarygodnej oceny — do czego organ jest obowiązany kierując się zasadą prawdy materialnej. Według A. sytuacja, w której istnieją 3 różne raporty jest nie do przyjęcia i uniemożliwia rzetelna ocenę oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. W tym zakresie szczegółowo opisując błędy i nieścisłości w przedłożonych przez inwestora dokumentach.

Pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. poinformował A. o prowadzeniu w niniejszej sprawie postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem M. S.. W związku z tym, że postępowanie odwoławcze jest dalej idące niż postępowanie nieważnościowe, poinformowano A., że jego stanowisko zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, będzie wzięte pod uwagę w postępowaniu odwoławczym.

Kolegium decyzją z dnia 30 kwietnia 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołań M. S. oraz A., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazało, że inicjujący postępowanie wniosek oraz przedstawiony przez stronę raport spełniają kryteria wyrażone w przepisie art. 73 i art. 74 u.o.o.ś. Kolegium podało również, że organ I instancji uwzględnił wszystkie uwagi organów, których opinie i uzgodnienia były wymagane. Kolegium oceniło, że kwestionowana decyzja spełnia wymogi przewidziane w art. 82 ust. 1 u.o.o.ś., albowiem zawiera wszystkie elementy tam określone. Załącznikiem do decyzji jest charakterystyka przedsięwzięcia, zawierająca podstawowe informacje o przedsięwzięciu. W decyzji określono szczegółowo warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji i użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków. Ustalono również wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 u.o.o.ś. Stwierdzono konieczność wykonania badań monitoringowych określając jednocześnie ich zakres. Nałożono także obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie poziomu hałasu oraz wpływu elektrowni na śmiertelność ptaków.

W ocenie Kolegium organ I instancji rozstrzygając sprawę - wbrew stanowisku skarżących - w weryfikowanym postępowaniu, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., dokonał wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Organ ocenił także, pozostając w zgodzie z art. 80 k.p.a., czy raport uwzględnia wszystkie ewentualne zagrożenia związane z realizacją przedmiotowego zamierzenia, aby następnie określić konkretne wymagania ochrony środowiska na następnym etapie procesu inwestycyjnego.

Odnosząc się do zarzutów odwołujących się, że organ I instancji niezasadnie zaniechał ponownej procedury z udziałem społeczeństwa, tj. po uzupełnieniu przez inwestora, na żądanie RDOŚ raport, Kolegium uznało ten zarzut za nieuzasadniony. Według organu II instancji, odwołujący nie wykazał, jakie kwestie w wyniku braku ponowienia wyłożenia raportu wraz z uzupełnieniem nie mogły zostać podniesione przez uczestników postępowania na prawach strony oraz stron. Tym bardziej, że te podmioty nie zostały w tym postępowaniu pozbawione swoich praw. W toku postępowania były informowane w drodze obwieszczeń o pozyskanych uzgodnieniach. Również przed wydaniem spornej decyzji obwieszczeniem z dnia 3 grudnia 2014 r. organ I instancji poinformował strony i uczestników na prawach strony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 14 dni od dnia ukazania się obwieszczenia. W wyznaczonym terminie nie wpłynęły żadne uwagi i wnioski. W związku z tym, stosownie do art. 79 ust. 1 u.o.o.ś., przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie zaś z art. 30 u.o.o.ś. organy administracji właściwe do wydania decyzji lub opracowania projektów dokumentów, w przypadku których przepisy niniejszej ustawy lub innych ustaw wymagają zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa, zapewniają możliwość udziału społeczeństwa odpowiednio przed wydaniem tych decyzji lub ich zmianą oraz przed przyjęciem tych dokumentów lub ich zmianą. Uszczegółowienie procedury z udziałem społeczeństwa zostało wskazane przez ustawodawcę w art. 33- 38 u.o.o.ś. W ocenie Kolegium wszelkie opisane tam czynności organ I instancji wykonał.

Kolegium zgodziło się również ze stanowiskiem A., że raport nie jest dokumentem urzędowym oraz może zajść konieczność weryfikacji danych zawartych w raporcie jeśli strona podniesie zasadnicze zarzuty kwestionujące ustalenia raportu. Niemniej jednak zwrócono uwagę na utrwalone już w orzecznictwie sądowym stanowisko, zgodnie z którym kwestionowanie raportu może być jedynie następstwem ekspertyzy, wskazującej na jego wady. Raport przedstawiony przez inwestora ma bowiem charakter dowodu, którego nie można podważać gołosłownie, podważenie raportu skutecznie może bowiem nastąpić jedynie w innym opracowaniu, jednakże skarżący takiego kontrdowodu nie przedstawili (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. II OSK 1717/10). Podkreślono, że raport został pozytywnie zaopiniowany przez organy współdziałające, co do jego kompletności i merytorycznej poprawności. Nic nie stało na przeszkodzie, by kontrraport, będący dokumentem prywatnym, przedłożyło A. (zob. wyroki NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. II OSK 85/12, oraz z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 388/12). Ponieważ w niniejszej sprawie strony odwołujące się poza ogólnikowymi zarzutami nie podjęły się jakiejkolwiek aktywności dowodowej organ II instancji uznał ich zarzuty, w kontekście zebranych dowodów przez organ I instancji za pozbawione jakichkolwiek podstaw. W ocenie Kolegium organ I instancji dokonał właściwej oceny raportu tj. z punktu widzenia kompletności i spójności, nadto, jak już wskazano, ów raport został pozytywnie zaopiniowany i uzgodniony przez organy współdziałające. Dlatego też, podnoszone wobec raportu zarzuty nie podważyły skutecznie jego merytorycznych ustaleń. Według Kolegium jest on rzetelny, spójny i nie zawiera niejasności i nieścisłości. Zakres raportu jest dostosowany do charakteru i wielkości oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia na środowisko, której zakres i przedmiot nie uległy zmianie od dnia złożenia przez inwestora wniosku o wydanie decyzji środowiskowej do chwili obecnej, nie można zatem odmówić mu aktualności. Raport sporządzony jest ze szczegółowością odpowiadającą rozwiązaniom na etapie koncepcji, jest wyczerpujący i spójny, oraz spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości o których stanowi art. 66 u.o.o.ś. Organ odwoławczy wskazał również, że nie sposób w postępowaniu zmierzającym do określenia środowiskowych uwarunkowań nie opierać się na prognozach i symulacjach, wszak inwestycja nie jest jeszcze zrealizowana. Zbadaniu rzeczywistego wpływu inwestycji na środowisko służy analiza porealizacyjna, której obowiązek sporządzenia został nałożony na inwestora, podobnie zresztą jak szereg działań dotyczących zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania przedsięwzięcia na środowisko, które również zostały nałożone na inwestora.

W ocenie Kolegium wydana decyzja opiera się zatem na normatywnych kryteriach oceny planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Nadto dane dostępne w raporcie są wystarczająco szczegółowe, aby w pełni ocenić oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W postępowaniu administracyjnym organ władzy publicznej, stojąc na staży praworządności, jest obowiązany racjonalnie równoważyć interes publiczny oraz interes indywidualny - stron postępowania. Takie ukształtowanie ogólnych zasad postępowania administracyjnego przesądza o tym, że nie można przyjąć, aby w ramach postępowania mogły być wyodrębniane niejako odrębne i sprzeczne interesy publiczne, reprezentowane np. przez różne organizacje pozarządowe uczestniczące w postępowania na prawach stron, choć niewątpliwie obiektywnie interes publiczny to rozsądne wyważenie różnorakich względów społecznych i ekonomicznych. Interes publiczny przemawia więc za proporcjonalnym uwzględnieniem także racji ochrony środowiska w toczących się postępowaniach. Aby zapewnić cel - ochronę interesu publicznego (społecznego) - możliwe jest dopuszczenie do udziału w postępowania organizacji społecznej, w myśl art. 31 § 1 k.p.a., przy czym, gdy chodzi o tzw. organizacje ekologiczne w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 u.o.o.ś., szczególną regulację w tym zakresie stanowi art. 44 ust. 1 i 2 u.o.o.ś. Kolegium podkreśliło, że organizacja ekologiczna (podobnie jak społeczna) jest uczestnikiem postępowania na prawach strony, co oznacza, iż nie jest stroną, ma jedynie pewne uprawnienia, których celem jest wyłącznie ochrona interesu publicznego nie zaś własnego, jak to się ma z faktyczną stroną postępowania. Organizacja nie reprezentuje bowiem w postępowaniu, własnego interesu, stąd nie może być on naruszony. Za całkowicie nieuprawniony potraktowano również zarzut, że A. nie otrzymało dokumentu świadczącego o uznaniu go za stronę postępowania. Postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. Wójt Gminy Z. postanowił dopuścić A. do udziału w niniejszym postępowaniu. Postanowienie to zostało odebrane przez Prezesa A. w dniu 7 kwietnia 2014 r., nadto o fakcie tym zawiadomiono strony i uczestników w drodze obwieszczeń. Nie sposób się również dopatrywać w wydaniu decyzji środowiskowej naruszenie zasady przezorności, bowiem właśnie spełnienie warunków w niej zawartych jest konieczne dla zapewnienia właściwego poziomu ochrony środowiska (w tym dóbr przyrodniczych). Należy mieć na uwadze, że przy ocenie interesu publicznego trzeba mieć na uwadze racjonalne ważenie względów ochrony środowiska oraz harmonijnego rozwoju społeczno-ekonomicznego (patrz zasada zrównoważonego rozwoju w art. 1, art. 3 pkt 13 lit. a i pkt 50 ustawy Prawo ochrony środowiska).

Odnosząc się do zarzutów M. S., że turbiny wiatrowe zostały zaplanowane tak blisko prowadzonego przez nią Pałacu S., że będzie on w sferze ich negatywnych oddziaływań, organ odwoławczy przyjął, że na obecnym etapie postępowania zarzuty te są bezzasadne i nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, jak i w obowiązujących przepisach. Oddziaływanie inwestycji nie powoduje bowiem naruszeń przepisów i norm z zakresu ochrony środowiska limitujących możliwość zabudowy, co oznacza, że planowana farma wiatrowa w żaden sposób nie spowoduje ograniczeń w użytkowaniu i wykorzystaniu terenu, w tym jego zabudowy. Teren wokół planowanych siłowni pozostanie bowiem w formie niezmienionej i będzie mógł być użytkowany w dotychczasowy sposób. Elektrownie wiatrowe nie zajmują dużej powierzchni terenu, nie powodują przekształcenia naturalnej szaty roślinnej czy zmiany ukształtowania terenu. Również za subiektywne organ odwoławczy potraktował zarzuty dotyczące ewentualnego wpływu planowanego przedsięwzięcie na prowadzenie działalności gospodarczej. Wskazano, że przedmiotem postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań jest ocena wpływu danego przedsięwzięcia na środowisko, a nie wszelkich ewentualnych konsekwencji realizacji przedsięwzięcia, które mogą być powiązane, lecz znajdują się poza zakresem analizy wykonywanej w ramach raportu i ustaleń postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W tym kontekście poza zakresem badania organów administracji publicznej jest wpływ realizacji przedsięwzięcia na spadek (bądź wzrost) wartości nieruchomości sąsiednich. Ustalenie zmiany cen nieruchomości, jak również ustalenie innych aspektów czysto ekonomicznych nie należy do zakresu analizy wykonywanej w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i nie jest przedmiotem postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej. Jedyną właściwą drogą podnoszenia zarzutów naruszenia prawa własności oraz spowodowania utraty wartości nieruchomości jest droga postępowania cywilnego.

Ponadto według Kolegium, okoliczność, że uwagi A. nie wpłynęły na sposób rozstrzygnięcia (tj. na wydanie decyzji odmownej) nie oznacza, że nie zostały wzięte pod uwagę i że nie wpłynęły na obostrzenia jakie zostały nałożone na inwestora. Podkreślono, że uwagi A. wniesione w piśmie z dnia 27 marca 2014 r. skierowanym do RDOŚ spowodowały, że organ zwrócił się do inwestora o wyjaśnienie i odniesienie się do przedstawionych zarzutów w kontekście weryfikacji prawidłowości dokonanej oceny wpływu farmy na środowisko przyrodnicze, głównie na ptaki. Dodatkowo, uznano, że analiza winna uwzględniać istniejące dane ornitologiczne. Uwagi A. oraz przedłożony przez inwestora w dniu 6 czerwca 2014 r. raportu całościowego z monitoringu ornitologicznego, przeprowadzonego w okresie od 20 marca 2013 r. do 10 marca 2014 r., przyczyniły się do uznania przez RDOŚ, a następnie przez organ I instancji w skarżonej decyzji, iż rejon przedsięwzięcia posiada duże urozmaicenie środowiskowe i związaną z tym znaczącą wartość ornitologiczną, zarówno pod względem liczby gatunków ptaków, jak i wykorzystania terenu przez ptaki drapieżne i zalecono szereg opisanych wyżej działań minimalizujących wpływ turbin wiatrowych na życie ptaków. Zauważyć należy, że okoliczność, że organ wydał rozstrzygnięcie, z którym nie zgadza się A. nie oznacza, że jego uwagi i wnioski nie zostały rozpatrzone.

Zatem skoro w ocenie Kolegium, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik spraw, to tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia jej wadliwości i uchylenia. W ocenie Kolegium, które oparło swoje stanowisko w szczególności na przedłożonym przez inwestora raporcie oraz na pozostałym materiale sprawy skarżoną decyzję należało utrzymać w mocy. Pod warunkiem bowiem zastosowania wskazanych w decyzji działań minimalizujących, planowane przedsięwzięcie nie powinno znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko przyrodnicze. W ocenie Kolegium, co już podniesiono wyżej, raport spełnia wymagania jakie nałożyła na tego typu dokument ustawa i w tym zakresie jest kompletny i spójny, tym samym treść decyzji środowiskowej, znajdująca odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, jest z nim zgodna.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosło A., zarzucając Kolegium naruszenie: art. 156 § 1 pkt 7, art. 158 § 2, art. 154 i art. 138 § 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano wszystkie zarzuty, znajdujące się we wniosku o unieważnienie decyzji wójta gminy Z.. Powołując się na wyrok NSA z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 533/12 autor skargi wskazał, że celem art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., jest rozszerzenie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na ochronę pewnych szczególnych dóbr i wartości. W rozpatrywanej sprawie tym szczególnym dobrem jest stan środowiska. Do wad decyzji, powodujących na podstawie powyższego przepisu nieważność decyzji, według strony skarżącej należy zaliczyć wszystkie te wady, których naruszenie może mieć istotny wpływ na stan środowiska. Wybudowanie farm wiatrowych na terenie gminy wiejskiej i rolniczej, jaką niewątpliwie jest Gmina Z., narusza ochronę przyrody, która ma być gwarantowana przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 4 ustawy o ochronie przyrody obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych jest dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Społeczna kontrola w sprawach dotyczących ochrony środowiska jest dodatkową gwarancją merytorycznej poprawności decyzji dotyczących ochrony środowiska. Organ administracji wydający orzeczenie kończące postępowanie powinien w jego uzasadnieniu dokonać oceny wniesionych uwag i wniosków oraz wskazać sposób, w jaki zostały wykorzystane. Brak takiej oceny - a w decyzji organu I instancji trudno się jej dopatrzeć - stanowi niewątpliwie naruszenie przepisów prawa i może być podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie z udziałem społeczeństwa przeprowadzono tylko raz, przed uzupełnieniami raportu. W takim przypadku, powołując się na wyrok NSA z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 62/08 autor skargi uznał, że już sam brak zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w oparciu o tak przeprowadzone postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. O trafności tego poglądu przesądza ponadto fakt, że wada powyższa nie daje podstawy do wznowienia tak przeprowadzonego postępowania. Oznaczałoby to zatem, że pominięcie społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko nie wiązałoby się po uprawomocnieniu decyzji z jakimikolwiek negatywnymi konsekwencjami. Pogląd taki byłby nie do pogodzenia z konstytucyjnym obowiązkiem zapewnienia ochrony środowiska oraz wspierania przez władze publiczne działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska (art 5 i art 74 ust 4 Konstytucji).

Powołując się na stanowisko zawarte w odwołaniu A. wskazało, że w procesie wydawania decyzji przez organ I instancji, raport oceny oddziaływania na środowisko był kilkukrotnie poprawiany i uzupełniany, m.in. w efekcie dostarczenia RDOŚ (pismo z dnia 27 marca 2014 r. oraz załączniki przesłane drogą elektroniczną) przez skarżącego dowodów, zawierających dane z obserwacji ornitologicznych, podważających wiarygodność raportu. Jednak organ I instancji tylko raz, tj. dnia 13 maja 2013 r., a więc 2 lata przed wydaniem decyzji otrzymał opinię od PPIS. Według skarżącej organizacji jest to istotne naruszenie art. 77 ust. 2 pkt 2 u.o.o.ś., w którym mowa o tym, że ."organ przedkłada raport ooś". W tym wypadku PPIS nie mógł otrzymać "raportu", gdyż ten był po dacie wydania pierwszej (i jedynej) opinii tego organu wielokrotnie uzupełniany, w tym także w zakresie korekty obliczeń, dotyczących źródeł hałasu i jego rozprzestrzeniania. Z tego samego powodu (poprawek i uzupełnień) nie wiadomo, o jakim "raporcie" (której jego wersji) Kolegium pisze, że jest "kompletny i spójny". W związku z tym A. nie zgodziło się ze stanowiskiem Kolegium, że "planowane przedsięwzięcie nie powinno znacząco oddziaływać na środowisko przyrodnicze". Wyraża ono wątpliwości: "nie powinno", co oznacza, że może znacząco oddziaływać i zgodnie z zasadą przezorności należałoby ostrożnie ocenić przedstawione przez inwestora w 3 różnych raportach "dowody braku negatywnego oddziaływania" oraz rozważnie podjąć decyzję. Wskazano, że Kolegium podniosło, że "całkowicie nieuprawniony jest zarzut, iż A. nie otrzymało dokumentu, świadczącego o uznaniu go za stronę". A. składał uwagi w niniejszym postępowaniu po raz pierwszy 2 stycznia 2013 r. - w związku z obwieszczeniem o wszczęciu postępowania zamieszczonym na stronie BIP Gminy Z. w dniu 13 grudnia 2012 r. Według A., złożenie uwag czy wniosków jest jednoznaczne z wyrażeniem chęci uczestniczenia w postępowaniu (wypełnienie dyspozycji art. 44 u.o.o.ś.). A. złożyło również formalny wniosek o uznanie za stronę i zostało dopuszczone do postępowania postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej jako u.p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w sytuacji gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 30 kwietnia 2015r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 12 lutego 2015 r., nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie 10 turbin wiatrowych o łącznej mocy do 30 MW wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą na działkach ewidencyjnych nr: [...], obr. [...]; nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], obr. [...]; nr [...], obr. [...]; nr [...], obr. [...], gmina Z..

Zasadniczym punktem sporu między stronami niniejszego postępowania jest kwestia oceny prawidłowości udziału społecznego w postępowaniu zakończonym opisaną decyzją Wójta Gminy Z. z dnia 12 lutego 2015 r. W przekonaniu strony skarżącej, jeżeli w trakcie uzgadniania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ wezwał inwestora do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i następnie uzgodnił przedsięwzięcie na podstawie uzupełnionego raportu, a postępowanie z udziałem społeczeństwa zostało już zakończone w oparciu o raport w wersji nieostatecznej, należy powtórzyć procedurę w zakresie udziału społeczeństwa. W szczególności należało wówczas ponowić możliwości składania uwag i wniosków.

Prawidłowe odniesienie się do przedstawionych w tym miejscu zarzutów autora skargi wymaga przybliżenia instytucji udziału społecznego w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przyjdzie zatem zauważyć, że omawiana instytucja ma na celu rozszerzenie udziału społecznego w postępowaniu administracyjnym na podmioty inne niż strony i uczestnicy na prawach strony, czyli na wszystkie podmioty posiadające interes faktyczny, bądź zamierzające zająć stanowisko w sprawie z jakichkolwiek innych powodów (np. w ochronie interesu publicznego). W świetle art. 29 u.o.o.ś. każdy ma prawo składnia uwag i wniosków w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa. Organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zapewnia natomiast możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę odziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Jak wynika z przepisu art. 59 ust. 1 u.o.o.ś. - przeprowadzenia takie oceny - wymaga realizacja przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. Bezspornym jest, że przedmiotowa inwestycja, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b oraz pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t. jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 213, poz. 1397) zaliczona została do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jako instalacja wykorzystująca do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru inną niż wymieniona w § 2 ust. 1 pkt 5, o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m. Zgodnie natomiast z treścią art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie wymienione w tym przepisie uwarunkowania. Kierując się treścią art. 64 ust. 1 u.o.o.ś. zauważyć należy, że do wydania postanowienia w zakresie obowiązku przeprowadzenia oceny przedmiotowego przedsięwzięcia, niezbędne było uprzednie zasięgnięcie opinii RDOŚ oraz PPIS. Takie opinie organ I instancji w niniejszej sprawie uzyskał (postanowienie PPIS z dnia 18 grudnia 2012 r. oraz postanowienie RDOŚ z dnia 27 grudnia 2012 r.). Następnie Burmistrz postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 r. stwierdził potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko i sporządzenia raportu, szczegółowo określając jego zakres.

Dokonując analizy przepisów ustawy odnoszących się do procedury oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, której nieodzownym elementem jest udziału społeczeństwa, a także konfrontując je z przeprowadzonym w tym zakresie postępowaniem przez organ wydający decyzję środowiskową, trzeba zauważyć, że zostały w kontrolowanym postępowaniu spełnione wymagania przewidziane w ustawie. Realizując obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu właściwy organ, zgodnie z art. 33 ust. 1 u.o.o.ś., bez zbędnej zwłoki podaje do publicznej wiadomości informacje o: 1/ przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, 2/ wszczęciu postępowania, 3/ przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie, 4/ organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień, 5/ możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu, 6/ możliwości składania uwag i wniosków, 7/ sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 21-dniowy termin do ich składania, 8/ organie właściwym do rozpatrzenia skarg i wniosków, 9/ terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. 36, jeżeli ma być ona prowadzona, 10/ postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli jest prowadzone. Trzeba w tym miejscu wskazać, że ustawa w art. 3 pkt 11 u.o.o.ś. definiuje też pojęcie "podanie informacji do publicznej wiadomości". Należy je rozumieć jako a/ udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, organu właściwego w sprawie, b/ ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie, c/ ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu prowadzonego przedsięwzięcia, a w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu, d/ w przypadku, gdy siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania – także przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub w miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania.

Po ocenie w tym zakresie przedłożonej dokumentacji, w oparciu o którą wydana została kwestionowana decyzja Wójta Gminy Z., nie można zgodzić się z zastrzeżeniami zgłaszanymi przez A., że udział społeczeństwa w tym postępowaniu został ograniczony. Trzeba bowiem podzielić ustalenia Kolegium, że po przedłożeniu w dniu 12 kwietnia 2013 r. raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, organ I instancji poinformował społeczeństwo w obwieszeniu z dnia 29 kwietnia 2013 r. o wniosku inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie, opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz poinformował o możliwości zapoznania się z dokumentacją dotyczącą planowanego przedsięwzięcia, w tym z raportem (zamieszczonym na stronie BIP Urzędu Gminy Z.). Organ I instancji wyznaczył również 21-dniowy termin składania uwag i wniosków w okresie 6-27 maja 2013 r., wskazując jednocześnie sposób ich wnoszenia. Wskazane obwieszczenie zostało upublicznione na stronie BiP Urzędu Gminy Z., tablicy ogłoszeń w siedzibie tego urzędu oraz na tablicach ogłoszeń we wsiach, w których planowane jest przedsięwzięcie.

Dostępne w aktach sprawy obwieszczenie z dnia 29 kwietnia 2013 r. (k. 17 akt) zawiera więc wszystkie informacje wymagane i wymienione w art. 33 u.o.o.ś. W obwieszczeniu poinformowano społeczeństwa o możliwości składania uwag i wniosków, sposobie, terminie i miejscu ich składania oraz organie właściwym do ich rozpatrzenia. Tym samym został zagwarantowany udział społeczeństwa w tym postępowaniu w sposób przewidziany przez ustawę. We wskazanym w tym obwieszczeniu terminie nie wniesiono żadnych uwagi i wniosków.

Dalsza analiza w zakresie spełnienia wymogów związanych z udziałem społeczeństwa w procedurze oceny oddziaływania na środowisko wymaga odniesienia się do problemu braku ponowienia przez organ I instancji możliwości składania uwag i wniosków, w sytuacji przedłożenia - na etapie uzgodnienia decyzji przez RDOŚ - uzupełnionej wersji raportu. Raport w ostatecznej wersji został zaakceptowany przez RDOŚ dopiero w dniu 13 października 2014 r., kiedy to organ ochrony środowiska uzgodnił środowiskowe uwarunkowania realizacji planowanego przedsięwzięcia. Niewątpliwie rozważana w tym miejscu kwestia wiąże się z określeniem etapu postępowania, na którym następuje podanie informacji do publicznej wiadomości w rozumieniu art. 3 pkt 11 u.o.o.ś. oraz jaki jest zakres upublicznianej wówczas dokumentacji sprawy (art. 33 u.o.o.ś.). Przyjdzie wobec tego zauważyć, że przepis ust. 2 art. 33 u.o.o.ś., wymieniając jako niezbędną dokumentację również wymagane przez przepisy stanowiska innych organów, jeżeli są dostępne w terminie składania uwag i wniosków, daje podstawę do konstatacji, że ogłoszeń dokonuje się po złożeniu kompletnego wniosku o wydanie decyzji wraz z wymaganymi załącznikami. Od tej daty rozpoczyna też bieg 21-dniowy termin składania uwag i wniosków przez społeczeństwo, którego upływ skutkuje pozostawieniem bez rozpoznania pism spóźnionych (art. 35 u.o.o.ś.). Za wymagany załącznik wniosku należy też uznać w każdym wypadku raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, nawet jeżeli obowiązek jego sporządzenia został nałożony przez organ w trybie art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. Wszak zgodnie z art. 69 ust. 1 u.o.o.ś., nawet w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, inwestor może złożyć jedynie kartę informacyjną, wnosząc o ustalenie zakresu raportu. Stąd też niezależnie od podstawy prawnej istnienia obowiązku przedstawienia raportu, stwierdzić przyjdzie, że jest to dokument, o złożeniu którego należy poinformować społeczeństwo. Jednak brak jest podstaw do przyjęcia, że w każdym wypadku kolejne uzupełnienia raportu i pisemne wyjaśnienia inwestora, podlegają podaniu do publicznej wiadomości, skoro nawet stanowiska innych organów nie zawsze są ogłaszane w trybie art. 33 u.o.o.ś. (tak też WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1293/12). Tym samym nie zawsze wywołują konieczność ponowienia oceny odziaływania na środowisko w elemencie jakim jest możliwość składania przez zainteresowaną społeczność uwag i wniosków. Dotyczy to w szczególności przypadku, kiedy tak jak w niniejszej sprawie, wprowadzone przez inwestora zmiany i omówienia w raporcie nie dotyczyły kluczowych elementów planowanego przedsięwzięcia. Nie uległa bowiem zmianie zarówno lokalizacja inwestycji, jej parametry akustyczne, a także jej całkowita moc elektryczna. Wątpliwości RDOŚ dotyczył zawartej w raporcie oceny wpływu projektowanej farmy na środowisko przyrodnicze, głównie na ptaki. Przyjdzie również zauważyć, że przedkładane przez inwestora pisma z dnia 5 lutego 2014 r., z dnia 4 i 25 marca 2014 r., z dnia 6 czerwca 2014 r., a także z dnia 11 września 2014 r. nie stanowiły uzupełnienia raportu. Zostały bowiem sporządzone przez przedstawicieli inwestora i zawierały informacje i wyjaśnienia, żądane przez RDOŚ. Co więcej, uzgadniając przedsięwzięcie, RDOŚ w postanowieniu z dnia 13 października 2014r., zawarł wymogi w zakresie szczegółowych warunków i zaleceń, uwzględniając w tym zakresie stanowisko przedstawione przez A. oraz dr inż. A. W.. Warunki uzgodnienia planowanego przedsięwzięcia zostały zaś inkorporowane w całości do decyzji. Należy wobec tego stwierdzić, że ewentualne naruszenie zasad dotyczących udziału społeczeństwa w postępowaniu musi podlegać ocenie, pod kątem ustalenia, czy owe naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt II SA/Po 823/12). Skarżące stowarzyszenie nie wykazało natomiast jaki skutek na rozstrzygnięcie miał brak ponowienia możliwości składania uwagi i wniosków. Należy przy tym również zwróci uwagę, że przesunięcie możliwości składania uwag i wniosków na wskazany przez skarżącego etap postępowania może uniemożliwić właściwe ustosunkowanie się organu współdziałającego do uwag społeczeństwa (jeżeli wniosek z dokumentacją zostanie przekazany do uzgodnienia/opinii przed zakończeniem okresu konsultacji).

Ponadto przebieg postępowania, pomimo wydania dopiero w dniu 31 marca 2014 r. formalnego postanowienia dopuszczającego organizację ekologiczną do uczestniczenia w postępowaniu na prawach strony, wskazuje, że A. brał czynny udział w postępowaniu, poczynając już od stanowiska przedstawionego w dniu 2 stycznia 2013 r. Zapoznał się również z przedłożonym raportem. A. brało także czynny udział w postępowaniu prowadzonym na etapie uzgadniania decyzji przez RDOŚ. W końcu, zawiadomieniem z dnia 3 grudnia 2014r. A. poinformowane zostało o zakończeniu postępowania w sprawie i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Powyższe, w ocenie Składu orzekającego, prowadzi do stwierdzenia, że A. – jako podmiot na prawach strony – nie został ograniczony w przysługujących uprawnianiach do podejmowania czynności procesowych.

Na zakończenie poczynionych przez Sąd rozważań, ocena legalności zaskarżonej decyzji pod względem przestrzegania przepisów procesowych wymaga odniesienia się do sposobu wszczęcia postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie. Kolegium podało, że postępowanie odwoławcze zainicjowała nie tylko M. S. ale także A.. Wskazać zatem należy, że w aktach sprawy znajduje się datowane i złożone w dniu 9 marca 2015 r. pismo A., skierowane do SKO w J. określone jako "Wniosek o unieważnienie decyzji", zawierające żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Z. z dnia 12 lutego 2015 r. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że przedmiotowe pismo zostało wniesione w terminie otwartym dla złożenia odwołania od ww. decyzji. Zaskarżoną decyzję uznano za doręczoną w drodze obwieszczenia z dnia 24 lutego 2015 r., co nastąpiło w dniu 11 marca 2015 r. W takiej sytuacji istotne było dokonanie prawidłowej kwalifikacji wniesionego przez strony podania. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca organizacja ekologiczna w terminie dla wniesienia odwołania domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z dnia 12 lutego 2015 r. Tryb odwoławczy - jak wynika z art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. - nie przewiduje jednak stwierdzenia nieważności decyzji. Nie oznaczało to jednak, zdaniem Sądu, że analizowane podanie nie zawierało żądania w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a. Zawierało wnioski dowodowe, skierowane zostało za pośrednictwem organu pierwszej instancji do organu wyższego stopnia w terminie do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji, Kolegium prawidłowo przyjęło, informując o tym skarżącego, że jego żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, oznacza tylko tyle, że domagała się pozytywnego dla siebie rozpatrzenia sprawy poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które jego zdaniem było rażąco niezgodne z prawem, a nie, uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania zamiast postępowania odwoławczego. Podnieść w tym miejscu wypada, że zasada dwuinstancyjności postępowania stwarza stronie szerokie możliwości obrony jej interesu prawnego. Zgodnie z tą zasadą, sprawa powinna być rozpatrzona i rozstrzygnięta dwukrotnie, zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (por. B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2009, s. 79). Inaczej jest w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, gdzie organ bada wyłącznie, czy zaistniały przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. Z tych też względów w judykaturze podkreśla się, że postępowanie odwoławcze ma pierwszeństwo przed trybami nadzwyczajnymi. W wyroku z dnia 1 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 903/06, NSA stwierdził, że gdy odwołanie złożono w warunkach jego dopuszczalności, musi być rozpoznane w pierwszej kolejności. W postępowaniu odwoławczym będą bowiem brane pod uwagę wszelkie ewentualne wady postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, jak też błędy dotyczące zastosowania przepisów prawa materialnego, w tym także i takie, które odpowiadają przesłankom z art. 156 § 1 k.p.a. Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podjęta została w prawidłowo uruchomionym administracyjnym toku instancji, przez zakwalifikowanie pisma A. jako odwołania od nieostatecznej decyzji.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.