Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 487/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Koncesje
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: Art. 4 pkt1, art. 5 ust. 3, art. 15 ust.1 pkt 2, art. 15 ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: Art. 31 ust. 3, art. 37 pkt 7
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Grzegorz Heleniak po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. – P. P. "Ż. K." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 912/08 w sprawie ze skargi A. K. – P. P. "Ż. K." na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 21 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009 r. o sygn. akt III SA/Kr 912/08 oddalił skargę A. K. Przedsiębiorstwo Prywatne "Ż. Krakowska" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 21 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej.

Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i [...] wydaną na podstawie art. 85 a ust. 1 i 2 pkt 1 lit. b, art. 86, 86a, 87 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, rozporządzenia Rady Ministrów z 17 listopada 2006 r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych, art. 47 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i na podstawie art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 155, poz. 1095) ustalił A. K. działającemu pod firmą Przedsiębiorstwo Prywatne "Ż. K." opłatę eksploatacyjną w wysokości 45.360,00 zł za wydobycie z obszaru nieruchomości obejmującej działki ewidencyjne nr 76/7, 76/8, 76/10, 77/2, 85/1, 86/4, 86/7, 86/9, 88/6, 88/28, 88/29, 88/30, 88/31, 88/36, 277/12, 277/13, 277/14, 277/15, 277/18, 277/19 obr. 2 o łącznej powierzchni 7,27 ha, objętej Kw. nr 38767, pozostającej w dzierżawie A. K. na podstawie umowy dzierżawy z dnia 29.09.2006r. - kopaliny bez wymaganej koncesji oraz zobowiązał do wpłaty tej kwoty w sposób i terminach określonych w wydanej decyzji.

W uzasadnieniu tej decyzji starosta wskazał, iż ze względu na trudności dowodowe podwyższona opłata z tytułu wydobywania kruszywa bez koncesji obliczona została wyłącznie na podstawie obliczeń objętości kopaliny zgromadzonej na trzech pryzmach zidentyfikowanych na terenie wspomnianego obszaru i w oparciu o "ilość żwiru i piasku" sprzedanego odbiorcom. Ustalenia te pozwoliły przyjąć, że A. K. wydobywał z terenu międzywala rzeki Wisły w B. 1260,01 Mg kopaliny pospolitej w postaci żwirów, piasków i pospółki. Jednocześnie organ stwierdził, że koncesjonowaniu podlega każdy rodzaj działalności gospodarczej polegającej na wydobywaniu kopalin. Brak wyłączenia w ustawie Prawo geologiczne i górnicze w ustawie Prawo wodne oznacza, że na wydobywanie tego rodzaju kopaliny wymagana jest koncesja nawet jeżeli podmiot uzyskał pozwolenie wodno-prawne.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją uchyliło rozstrzygnięcie Starosty O. w części orzekającej o tym, że "za wydobycie bez koncesji 1260,01 Mg kopaliny pospolitej kwota opłaty eksploatacyjnej podwyższonej wynosi zgodnie z obliczeniami przedstawionymi poniżej 45.360,00 zł. Ustaloną opłatę eksploatacyjną z tytułu wydobywania bez wymaganej koncesji w wysokości 60% z sumy 45.360,00 zł =27.216,00 zł należy uiścić na rachunek Urzędu Gminy O. a pozostałe 40% z sumy 45.360,00 zł=18.144,00 zł należy wnieść na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej" i w tym zakresie orzekło w ten sposób, że "za wydobycie bez koncesji 1099,20 Mg kopaliny pospolitej kwota opłaty eksploatacyjnej podwyższonej wynosi zgodnie z obliczeniami przedstawionymi poniżej 39.520,00 zł. Ustaloną opłatę eksploatacyjną z tytułu wydobywania bez wymaganej koncesji w wysokości 60% z sumy 39.520,00 zł=23.712,00 zł należy uiścić na rachunek Urzędu Gminy O, a pozostałe 40% z sumy 39.520,00 zł=15.808,00 zł należy wnieść na konto NFOŚiGW". W pozostałym zakresie decyzja została utrzymana w mocy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podzieliło argumentację organu I instancji i uznało, że jest to działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, która spełnia przesłanki dla zakwalifikowania do tzw. szczególnego korzystania z wód wykraczającego poza powszechne i zwykłe korzystanie.

W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do stwierdzonej ilości kopaliny wydobytej przez skarżącego, od której zależy wysokość sankcji karnej z tytułu wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji. Z opinii biegłych wynikło, że rzeczywista ilość wydobycia jest trudna do oszacowania, ale ostatecznie uznano, że wydobycie nastąpiło między rzędnymi 224-221 m a kruszywo zostało wydobyte z przestrzeni wychodni piasków i żwirów stwierdzonej dla modernizacji wałów przeciwpowodziowych. Ustalono, że z basenu wydobyto 1200-3100 m (3) kruszywa przy czym zasypanie części basenu w okresie od 16.08.2007r. a 18.09.2007r. maskuje ewentualnie większą ilość wydobycia.

Organ zgodził się ze skarżącym, że chybione jest obliczanie przez organ I instancji opłaty eksploatacyjnej na podstawie ilości kruszywa ustalonego w oparciu o faktury sprzedaży VAT. Przywołane dokumenty księgowe nie pozwalają bowiem stwierdzić skąd pochodził materiał. Organ zaznaczył, że nie można wykluczyć, iż materiał określony tymi dokumentami księgowymi pochodził z sortowania materiału przytransportowanego do miejsca istniejącej instalacji z innych miejsc, a jego uzyskanie pozostawało zgodne z prawem.

W związku z tym, iż brak jest podstaw do naliczania opłaty w oparciu o ustalenia ilości materiału opisanego w zgromadzonych dokumentach księgowych konieczne było wydanie orzeczenia reformatoryjnego oraz ponowne określenie opłaty eksploatacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Zdaniem Sądu I instancji z treści art.4 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze nie wynika, że do korzystania z wód nie ma zastosowania ustawa Prawo geologiczne i górnicze, natomiast wynika, że w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami nie stosuje się ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Tym samym Sąd I instancji wywiódł, że do korzystania z wód w zakresie nie uregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się Prawo geologiczne i górnicze.

Jak stanowi art.15 ust.1 ustawy prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie: poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin; wydobywania kopalin ze złóż, bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze w tym podziemnych wyrobiskach górniczych wymaga koncesji. Zdaniem Sądu I instancji wydobywanie kopalin z gruntów pod wodami śródlądowymi i obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi jest koncesjonowaną działalnością gospodarczą o której mowa w art.15 ustawy.

W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji podkreślił, że w zakresie powszechnego korzystania z wód w tym wydobywania kamienia, żwiru, piasku nie ma zastosowania ustawa Prawo geologiczne i górnicze (art. 4 ust. 1 ustawy). W ocenie Sądu I instancji powszechne korzystanie z wód służy wyłącznie zaspakajaniu potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego. Z tej formy korzystania z wód nie mogą jednak korzystać podmioty gospodarcze. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu I instancji skarżący nie może powoływać się na powszechne korzystanie z wód o jakim mowa w art. 34 ustawy Prawo wodne.

Sąd I instancji powołał się również na zwykłe korzystanie, które zostało uregulowane w art.36 ustawy Prawo wodne. Ta forma korzystania dotyczy wyłącznie właścicieli wód i ma na celu zaspakajanie potrzeb gospodarstwa domowego i rolnego. Według Sądu I instancji w pojęciu tym nie mieści się jednak korzystanie z wód na potrzeby gospodarcze (art. 36 ust.3 pkt 3 ustawy).

Sąd I instancji zaznaczył, że trzecią formą jest szczególne korzystanie z wód uregulowane w art.37 ustawy, którym jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe takie jak wydobywanie z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, a także wycinanie roślin z wód lub brzegu. Zgodnie zaś z art.122 ust.1 pkt 1 ustawy pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód chyba, że ma ono związek z utrzymywaniem wód, szlaków żeglownych oraz remontem urządzeń wodnych.

Odnośnie ustaleń faktycznych w sprawie i oceny dowodów Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach.

Sąd I instancji podkreślił, że postępowanie dowodowe, które przeprowadzone zostało w sprawie pozwoliło organom na ustalenie, że A. K. jest podmiotem, który prowadzi działalność gospodarczą. Wynika to m.in. z wypisów z archiwum ewidencji dzielności gospodarczej przesłanych za pismem Urzędu Miasta K. z dnia 19 listopada 2007 r. znak:[...] . Działalność gospodarcza prowadzona była bez wątpienia w obszarze nieruchomości obejmującej wcześniej wymienione działki ewidencyjne o łącznej powierzchni 7/2795 ha, objętej Kw nr 38767 w miejscowości B. A. K. dzierżawił opisaną powyżej nieruchomość od J. J. i prowadził na niej określony ciąg działań tworzących całość, w celu zarobkowym, przy użyciu zorganizowanego w tym celu przedsiębiorstwa. Tym samym Sąd I instancji przyjął, że fakt prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004r. – o swobodzie działalności gospodarczej jest bezsporny.

Sąd I instancji podniósł, że okoliczność tę organ ustalił w oparciu o szereg dowodów przeprowadzonych w sprawie tj.: opinię biegłych przygotowaną na zlecenie Prokuratury Rejonowej w O. na temat: Wydobycia i przeróbki kruszywa naturalnego w B. k. O.. W powołanej opinii ustalono, że wydobyte kruszywo pochodzi z basenu zlokalizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącej instalacji, tworząc zorganizowaną całość. Organ w uzasadnieniu decyzji bardzo szczegółowo ustosunkował się do tego środka dowodowego, oceniając go jako rzetelny, spójny, sporządzony przez osoby posiadające wiadomości specjalne w zakresie wyjaśnianych okoliczności. Sąd I instancji w pełni podzielił tę ocenę organu. O tym, iż działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego obejmowała wydobywanie kopaliny ze złoża, świadczą również inne dowody przeprowadzone w trakcie postępowania administracyjnego m.in. ekspertyza wykonana na zlecenie Prokuratury Rejonowej w O. przez dr inż. W. B. z dnia 30.08.2007r. wskazująca, że wykonana przez skarżącego inwestycja budowlana zlokalizowana w międzywalu rzeki Wisły w B. to żwirownia składająca się z szeregu elementów składowych instalacji urządzeń mechanicznych służąca do przemysłowego sortowania żwiru. Ta inwestycja potwierdza, że działalność skarżącego obejmowała wydobywanie kruszywa, które następnie było sortowane.

W skardze kasacyjnej A. K. wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji zarzucając naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego tj.:

-art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r.Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 228, poz. 1947 ze zm. dalej u.p.g.g.) w związku z art. 15 ust. 1 i ust. 4 u.p.g.g. w zw. z art. 16 ust. 4 pkt 5 u.p.g.g. przez błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe zastosowanie;

-art. 8 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 239, poz. 2019 ze zm., dalej u.p.w.) przez błędną wykładnię i nieprawidłowe jego zastosowanie polegające na niezastosowaniu;

-art. 31 ust. 3, ust. 4 pkt 7 u.p.w. przez błędną wykładnię;

-art. 37 pkt 1 u.p.w. przez nieprawidłowe jego zastosowanie.

2) przepisów postępowania tj.:

- art. 145 § 1 ust.1 lit. a p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 151 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej A. K. nie zgodził się z poglądem Sądu I instancji, zgodnie z którym szczególne korzystanie z wód uregulowane w art. 37 pkt 7 u.p.w. wymaga koncesji na wydobycie kopaliny, o jakiej mowa w art. 15 u.p.g.g. Teza ta jest sprzeczna z art. 4 ust.1 u.p.g.g., w myśl którego sprawy administracyjne uregulowane w jednej ustawie nie podlegają przepisom drugiej ustawy. Prawo geologiczne i górnicze nie reguluje kwestii korzystania z wód, o jakim mowa w ustawie Prawo wodne. W ocenie Skarżącego przepis art. 4 u.p.g.g. ma sens jeżeli dwie sprawy pokrywają się zakresowo na jakimkolwiek odcinku. Taka sytuacja zachodzi w przypadku szczególnego korzystania z wód i wydobycia kopaliny ze złoża. Przepis art. 37 pkt 7 u.p.w. stanowi odrębny od ustawy Prawo geologiczne i górnicze reżim prawny dotyczący korzystania z wód również w odniesieniu do przedsiębiorców. Skarżący podkreślił, że szczególne korzystanie z wód uregulowane w ustawie Prawo wodne nie jest tożsame z wydobywaniem kopaliny. Stąd wydobywanie przez przedsiębiorcę żwiru, kamienia, piasku oraz innych materiałów nie jest wydobywaniem kopalin ze złoża w rozumieniu art. 15 u.p.g.g. Skoro ustawodawca ten rodzaj wydobycia uregulował w ustawie Prawo wodne i wskazał szczególne warunki jego wykonywania w art. 122 i art. 124 u.p.w. to, zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.g.g., wyłączył ten przypadek z zastosowania ustawy Prawo geologiczne i górnicze. W opinii Skarżącego przy uwzględnieniu treści art. 4 ust. 1 u.p.g.g. przepis art. 16 ust. 3 pkt 5 ma zastosowanie tylko do koncesji na wydobywanie kopalin z gruntów pod wodami śródlądowymi innych niż opisane w art. 37 pkt 7 u.p.w.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania Skarżący stwierdził, że ustalenie stanu faktycznego przez organ na podstawie opinii biegłych wydanych na zlecenie prokuratury nie może być zakwalifikowane jako wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału w sprawie, o którym mowa w art. 77 k.p.a. Zdaniem Skarżącego wspomniane opinie dotyczyły miejsca pochodzenia materiału wydobywanego, zaś organ wykorzystał tę opinię jako źródło wiedzy na temat ilości wydobytego materiału. Ilość wydobytego materiału określona w opiniach miała charakter szacunkowy i dlatego nie mogła stanowić podstawy do ustalenia wysokości opłaty eksploatacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art.174 pkt.1 i pkt.2 p.p.s.a.

W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w związku z art.7, art.75 § 1 , art.77 § 1 i art.107 § 3 k.p.a., bowiem zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. pozostaje w ścisłym związku z zarzutem naruszenia prawa materialnego i zostanie omówiony w dalszej części uzasadnienia.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania, w istocie sprowadza się do kwestionowania zasadności zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych organów administracji publicznej w zakresie miejsca i ilości wydobytej przez skarżącego kopaliny pospolitej. Przedstawiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania jest bezzasadny. Odnosząc się do przedstawionego wyżej zarzutu skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że przepis art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. stanowi, że sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi "inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy". Tak więc, w przypadku oddalenia skargi - z czym mamy do czynienia w sprawie niniejszej - można zarzucić Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko wówczas, gdy sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to sąd ten nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procedury sądowoadministracyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji uznał, że dokonane przez organ administracji publicznej ustalenia faktyczne w zakresie miejsca i ilości wydobytej kopaliny są prawidłowe i nie naruszają żadnego z przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego. Za całkowicie chybiony należało uznać zarzut strony wnoszącej skargę kasacyjną wskazujący na brak ustaleń w zakresie ilości wydobytej kopaliny. Trafnie wskazał Sąd I instancji, że stosownie do treści art.75 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W związku z powyższym zasadnie Sąd I instancji ocenił, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, a w szczególności opinia biegłych sporządzona na zlecenie Prokuratury Rejonowej w O, stanowił podstawę do określenia miejsca i ilości wydobytej kopaliny pospolitej. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej z powołanej wyżej opinii biegłych wynika, że z dna basenu połączonego z korytem rzeki Wisły wydobyto nie mniej niż 1200 metrów sześciennych kruszywa. Ponadto Sąd I instancji odniósł się do dokonanej przez organ administracji publicznej oceny wskazanego wyżej środka dowodowego podkreślając, że ocena ta została dokonana bez naruszenia zasad wynikających z przepisów postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że strona wnosząca skargę kasacyjną nie kwestionuje okoliczności związanych z charakterem prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy poza sporem winna pozostawać okoliczność, że zgromadzony w aktach spawy materiał dowodowy dawał podstawy do ustalenia, że skarżący w międzywalu rzeki Wisły w B. zrealizował inwestycję w postaci żwirowni składającą się z szeregu urządzeń mechanicznych służących do przemysłowego sortowania żwiru. Ponadto zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazujący, że miejsce lokalizacji tej inwestycji znajdowało się obok basenu z którego wydobywano kruszywo, pozwolił na dokonanie ustaleń w zakresie rzeczywistej działalności skarżącego polegającej na wydobywaniu kruszywa ze złoża i jego sortowaniu.

Przechodząc do oceny zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. należy wskazać ,że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego są one bezzasadne. W tym miejscu przypomnieć należy, że Sąd I instancji dokonywał oceny legalności decyzji administracyjnej, której przedmiotem było wymierzenie opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny pospolitej bez wymaganej koncesji. Jednocześnie należy podkreślić, że wydobywanie kruszywa z dna rzeki jest przedsięwzięciem związanym z gospodarką wodną, bowiem może być prowadzone w celu udrożnienia wód, co znajduje swoje racjonalne wytłumaczenie zwłaszcza, gdy dotyczy to tzw. utrzymania rzeki oraz gdy jest uzasadnione potrzebami żeglugi, czy zapobieganiem zatorom lodowym. Niezależnie od wskazanych wyżej celów wydobywanie kamienia, żwiru czy piasku może być prowadzone w celach czysto komercyjnych, ukierunkowanych na pozyskanie materiału niezbędnego do prowadzenia inwestycji budowlanych.

Po tych kilku uwagach natury ogólnej należy stwierdzić, że zasadnie Sąd I instancji wykazał, iż z treści art.4 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze nie wynika aby do korzystania z wód, o którym mowa w tym przepisie prawa, w ogóle nie miały zastosowania przepisy w/w ustawy. Stosownie do treści tej normy prawnej przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze nie stosujemy do korzystania z wód jedynie w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami. Odwołując się do uwag poczynionych na wstępie należy zwrócić uwagę na treść art.15 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Zgodnie z jego treścią koncesji wymaga działalność gospodarcza w postaci wydobywania kopalin. Jednocześnie z treści art.15 ust.4 w/w ustawy wynika jednoznacznie, że nie jest dopuszczalne wydobywanie kopalin jeżeli nie jest to koncesjonowana działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej. Poza sporem pozostaje okoliczność, że kruszywa wydobywane przez skarżącego stanowią tzw. kopaliny pospolite, o których mowa w art.5 ust.3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Oznacza to więc, że na wydobywanie ze złóż kopalin pospolitych konieczne jest uzyskanie koncesji, o której mowa w/wart.15 ust.1 pkt 2 ustawy. Natomiast w przypadku ustalenia przez organ administracji publicznej, że zaistniały przesłanki, o których mowa w art.85a ustawy Prawo geologiczne i górnicze, powstaje po stronie organu obowiązek wymierzenia opłaty wskazanej w tym przepisie prawa. Jest to obowiązek organu koncesyjnego, bowiem w takiej sytuacji ustawa nie przewiduje żadnych rozwiązań umożliwiających odstąpienie od wymierzenia opłat. Z taką sytuacją mamy do czynienia zarówno wówczas, gdy zostanie stwierdzone prowadzenie określonej działalności bez wymaganej koncesji jak i wówczas, gdy działalność ta prowadzona jest z rażącym naruszeniem warunków koncesji.

W tym miejscu należy także podkreślić, że zasadnie Sąd I instancji wskazał na treść przepisów odnoszących się do sposobu "korzystania z wód" w rozumieniu ustawy z 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Stosownie do treści art.31 ust.3 ustawy Prawo wodne korzystanie z wód polega na korzystaniu powszechnym, zwykłym lub szczególnym. Niewątpliwie wydobywanie kamienia, żwiru czy piasku oraz innych materiałów, a także wycinanie roślin z wód lub brzegu jest zaliczone do szczególnego korzystania z wód w rozumienia art.37 pkt 7 ustawy Prawo wodne. Poza sporem pozostaje okoliczność, że opisana wyżej działalność nie może być zaliczona do powszechnego czy zwykłego sposobu korzystania z wód (art.34 ust.3 pkt 1, art.37 ustawy Prawo wodne). Podkreślić należy, że stosownie do treści art.122 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na szczególne korzystanie z wód, a więc także na działalność opisaną w art.37 pkt 7 ustawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd I instancji wskazał, że w przypadku szczególnego sposobu korzystania z wód polegającego na gospodarczym, zorganizowanym i ciągłym wydobywaniu kopaliny w postaci żwiru i piasku, działalność taka wymaga uzyskania koncesji jak i pozwolenia wodnoprawnego. Mamy tutaj bowiem do czynienia z działalnością gospodarczą, która obwarowana jest obowiązkiem uzyskania koncesji stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art.15 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Należy zatem zgodzić się z poglądem zaprezentowanym w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., iż prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na wydobywaniu kopalin pospolitych ze złoża bez wymaganej koncesji rodzi obowiązek po stronie organu do ustalenia opłaty eksploatacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.