Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 786/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b,  ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 14 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 53
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
article: art. 4 ust. 5, art. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 426
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.
article: art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] l w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] r" [...] WSA/wyr.1 - sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257) w związku z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2016.1518), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza L. z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania M. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką Z. S..

Z uzasadnienia ww. decyzji Kolegium wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r. M. S. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką Z.. Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. organ I instancji odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych z powodu zaistnienia negatywnej przesłanki tj. ustalonego prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. wnioskodawczyni złożyła odwołanie od ww. decyzji.

W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawą wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Organ II instancji stwierdził, że nie kwestionuje faktu oraz zakresu sprawowanej przez stronę opieki. Z akt sprawy wynika, że taka opieka jest sprawowana przez stronę osobiście.

Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w S. z dnia [...] października 2018 r. Z. S. zaliczono do osób niepełnosprawnych i stwierdzono że wymaga ona stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji do dnia [...] października 2021 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] roku życia. Skarżąca posiada ustalone prawo do renty decyzją z dnia [...] marca 2017 r. w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na czas określony.

W ocenie Kolegium, istotą sporu jest stwierdzenie, czy w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust 5 pkt 1 lit a ustawy, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Przy rozważaniu tej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, który uznał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Zgodnie z nową linią orzeczniczą dotyczącą wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, zapoczątkowaną wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Go 833/18, narusza zasadę równości taka wykładnia ww. przepisu, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Sądy dając prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną wykładnią językową tego przepisu akcentowały istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia.

W obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zróżnicowana w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, a tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach.

Jak wynika z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, omawiany przepis stracił moc obowiązującą tylko w zakresie, w jakim stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Tylko bowiem osoba mająca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może zrezygnować z zatrudnienia, gdyż jest to osoba, która w znacznym stopniu (a nie całkowicie) utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. z 2018 r. poz. 1270, ze zm.). Z kolei osobą całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, dlatego też nie może ona dobrowolnie zrezygnować z zatrudnienia, co jest z kolei warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium podzieliło pogląd, że brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 lit. a ustawy jest jasne i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, bowiem ustalenie prawa do emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (jak w niniejszej sprawie) wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym takie jednoznaczne rozwiązanie prawne jest przejawem wyboru ustawodawcy w kształtowaniu polityki pomocowej Państwa i wspierania rodzin. Zdaniem Kolegium, brak jest zatem jakichkolwiek podstaw prawnych, aby odmawiać stosowania omawianego przepisu bądź zmieniać jego treść poprzez wprowadzanie do hipotezy normy prawnej w nim zawartej elementów, które zeń nie wynikają. Tym samym organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. M. S. złożyła skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

W uzasadnieniu skargi strona wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej żądania podnosząc, że jest osobą niepełnosprawną, otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy przyznaną jej do [...] czerwca 2022 r., jednak nie przeszkadza jej to w samodzielnej opiece nad chorą córką Z. . Skarżąca dodała, że córka choruje na [...] typu [...] oraz chorobę współistniejącą [...], w związku z czym pozostaje na diecie [...]. Jest ponadto rozchwiana psychicznie, nie może pogodzić się z tym, że jest chora w związku z czym strona uczęszcza z córką na terapię do psychologa i psychiatry. Zaznaczyła, że zdaniem psychiatry, córka nie jest gotowa aby sama mogła sobie podawać insulinę oraz wyliczać ilość węglowodanów, zaś zła dawka insuliny może skończyć się tragicznie. Strona wychowuje córkę sama, ojciec dziecka nie utrzymuje z nią kontaktu i nie wspomaga finansowo. Jest z nią 24 godziny na dobę, a pomiary poziomu cukru we krwi musi wykonywać także w nocy. Córka ukończyła w lipcu 2020 r. [...] lat i "nie jest gotowa aby być samodzielną odnośnie choroby".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a.").

Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, doprowadziła Sąd do uznania, że akty te nie odpowiadają prawu.

Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu to wnioskowi nie sprzeciwiła się skarżąca (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza L.

o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką.

Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji.

W myśl zaś art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Jak wynika z akt sprawy i co nie jest kwestionowane, córka skarżącej

(ur. w [...].), nad którą sprawuje ona opiekę, legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia

[...] października 2018 r. o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jej niepełnosprawność datuje się od [...] roku życia. Bezspornym w sprawie jest również i to, że skarżąca jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad Z. S. (jej ojciec nie utrzymuje z nią kontaktu).

Z uwagi na powyższe spełnione zostały przesłanki wymienione w cytowanym powyżej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednak pomimo to organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wystąpienie przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 tej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Z dokumentacji dołączonej do akt sprawy oraz z treści skargi jednoznacznie wynika, że strona ma ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do dnia [...] czerwca 2022 r.

Zdaniem organu I instancji okoliczność ta stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt SK 2/17) orzekł o niekonstytucyjności części normy wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią tego wyroku, przepis ten jest niezgodny z konstytucją w zakresie, w jakim pozbawia świadczenia osoby z ustaloną rentą z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W pozostałym zakresie wspomniany przepis obowiązuje bez zmian, wobec czego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest wyłączone w każdym przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Powyższe stanowisko podzielił organ odwoławczy, wskazując, że tylko osoba mająca prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może zrezygnować z zatrudnienia, gdyż jest to osoba, która w znacznym stopniu (a nie całkowicie) utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Natomiast osobą całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, dlatego, dlatego też nie może ona dobrowolnie zrezygnować z zatrudnienia, co jest z kolei warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko organu należy uznać za przedwczesne. O ile bowiem zgodzić się należy, że nie może zrezygnować z zatrudnienia osoba całkowicie niezdolna do jakiejkolwiek pracy o tyle nie sposób przesądzić, że w wypadku skarżącej taka właśnie sytuacja zachodzi.

Okoliczność, że wymieniona uzyskała prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy nie jest bowiem równoznaczna z tym, że nie może ona wykonywać jakiejkolwiek pracy. Zgodnie z poglądem ugruntowanym już w orzecznictwie Sądu Najwyższego, przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00, z dnia 13 października 2009 r., II UK 106/09, z dnia 4 lipca 2013 r., II UK 403/12).

W omawianym orzecznictwie przyjmuje się, że fakt podejmowania zatrudnienia nie oznacza automatycznie braku niezdolności do pracy. Prawo do renty, może bowiem przysługiwać osobie, która pomimo występujących schorzeń, kalectwa czy niepełnosprawności i pomimo legitymowania się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, podejmuje się zatrudnienia, pod warunkiem wykonywania pracy w warunkach pracy chronionej na specjalnie stworzonym stanowisku pracy odpowiednio przystosowanym do stopnia i charakteru naruszeń sprawności organizmu danej osoby. Osoba uznana za niezdolną do pracy może być zatrudniona w warunkach pracy chronionej, bez utraty statusu osoby niezdolnej do wykonywania jakiejkolwiek pracy (m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, III AUa 603/17).

Należy też zaznaczyć, że zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.), zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy.

Z kolei w myśl art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Jednocześnie art. 4 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi, że zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby o której mowa ust. 1 lub 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej w przypadkach:

1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej,

2) zatrudnienia w formie telepracy.

Jak wynika z oświadczenia skarżącej z dnia [...] czerwca 2020 r., jest ona osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Jednak do akt sprawy nie zostało dołączone stosowne orzeczenie wobec czego nie wiadomo jakie wskazania dotyczące możliwości podjęcia zatrudnienia zostały w nim zawarte. Sama skarżąca w kwestii tej nie wypowiedziała się jednoznacznie, wobec czego nie sposób stwierdzić, czy faktycznie w jej przypadku możliwość podjęcia takiego zatrudnienia zachodzi.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że sam fakt ustalenia osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - prawa do renty nie oznacza, że osobie tej nie może przysługiwać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Należy też w całej rozciągłości podzielić stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r. (sygn. akt I OSK 254/20), w którym uznano za celowe odstąpienie od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej ww. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika między innymi ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Niewątpliwie intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie ww. przepisu w obecnych realiach, jako pozbawiającego w świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej (stanowisko tożsame zaprezentował NSA w uzasadnieniu wyroków z dnia: 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19; 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19; 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19).

Ponadto NSA wskazał, że zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.,1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69).

Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie.

W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Przemawia to za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego.

Powyższe stanowisko NSA, skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i uznaje, że można je także odnieść do tej sprawy. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę czy emeryturę w wysokości niższej niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego powoduje, że ww. cel nie jest w stosunku do tej grupy realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do renty czy emerytury opiekun, nie może podjąć pracy zarobkowej.

Należy zwrócić także uwagę na stanowisko przedstawione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. Trybunał we wskazanym orzeczeniu uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak podnosił Trybunał, wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna – rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie.

Z uwagi na powyższe należy uznać, że jeżeli przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie (uwzględniając zasady procesowe wynikające z art. 7, 8 i 9 k.p.a.), powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać.

W realiach niniejszej sprawy nie można wykluczyć, że skarżącej mogłoby przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką.

Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga jednak poczynienia dodatkowych ustaleń co do możliwości podejmowania przez skarżącą zatrudnienia (zgodnie z posiadanymi orzeczeniami o niezdolności do pracy, o niepełnosprawności), których organy w tym wypadku zaniechały naruszając tym samym art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Podsumowując, powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że stan sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, a nadto niewłaściwie zastosowano art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, co oznacza, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z uchybieniem przepisów postępowania, (tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), jak również z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu, który uzasadnia wyeliminowanie obu wadliwych decyzji z obrotu prawego.

Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie uwzględnienie powyższej oceny Sądu co do konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie możliwości podejmowania przez skarżącą zatrudnienia, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń zbadanie czy w sprawie znajduje zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.