Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2228/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie AWSA Dorota Dąbek NSA Krystyna Kutzner (spr) Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2005 r sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 lipca 2002 r, Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. orzeka , że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu , 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] ([...] złotych).


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2002 r W. K. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą "A" zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód marki Opel Astra , rok produkcji [...], przywieziony z Francji. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] 2002 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR.

Dyrektor Urzędu Celnego działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury " po dokonanej rewizji celnej oraz po przeprowadzonej kalkulacji wartości przedstawionego towaru" , gdyż " wartość towaru na dołączonej do zgłoszenia celnego fakturze nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru ".

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] 2002 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej , określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł i objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego , organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Wartość celna używanych samochodów ustalana jest na podstawie art.29 w/w ustawy , to jest według metody "ostatniej szansy".

Organ celny przyjął wartość samochodu w oparciu o Ekspertyzę stanu technicznego pojazdu Nr [...] z dnia [...].2002 r w wysokości [...] zł, a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT , o 6,4% z tytułu podatku akcyzowego oraz o 35% z tytułu cła. Po przeprowadzonej kalkulacji wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł tj. [...] EUR.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie , w którym zarzucił , że wiarygodność faktury została zakwestionowana na podstawie przeprowadzonej kalkulacji tj. od wartości rynkowej w Polsce ustalonej przez rzeczoznawcę odliczono należności celne i podatkowe , a ponieważ otrzymana w ten sposób kwota była wyższa od wartości zadeklarowanej , uznano ja za niewiarygodną.

Skarżący zarzucił , że w przedłożonej - na żądanie organu celnego -ekspertyzie biegły nie uwzględnił faktycznego stanu technicznego tj. uszkodzenia przednich prawych drzwi , przedniego prawego błotnika oraz uszkodzeń powłoki lakierniczej oraz nadmiernego zużycia , gdyż Urząd Celny nie respektuje opinii uwzględniających cechy pojazdu mające wpływ na jego wartość.

W ocenie skarżącego przy ocenie wartości celnej towaru uwzględniono wartość towaru na rynku polskim , a nie realną wartość na rynku w kraju zakupu. Organ celny nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność , że przedłożona faktura jest niewiarygodna.

Odwołanie zostało rozpatrzone przez Dyrektora Izby Celnej, na podstawie art.4 ust.1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 ) . Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] 2002 r utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru. Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Stąd prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi ze stosowanego powszechnie w praktyce organów celnych katalogu zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na reprezentacyjnym dla krajów Unii Europejskiej rynku niemieckim.

Organ odwoławczy stwierdził , że organ I instancji ograniczył się do poinformowania , że zadeklarowana kwota nie odpowiada rzeczywistej wartości towaru , jednak nie zostały w uzasadnieniu rozstrzygnięcia ujawnione dane będące podstawą tej oceny.

W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej dokonał kontroli prawidłowości oceny organu I instancji przez porównanie zadeklarowanej wartości z danymi z katalogu. Ceny samochodów odpowiadające typowi sprowadzonego pojazdu zostały oszacowane na kwotę [...] EUR. Stanowi to kwotę o ponad 200% większą od ujawnionej w fakturze sprzedaży. Różnica ta pozwala - zadaniem Dyrektora Izby Celnej - na stwierdzenie , że zadeklarowana kwota jest w oczywisty sposób zaniżona w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej.

Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego opierając się na wycenie pojazdu przeprowadzonej przez biegłego. Rzeczoznawca przyjmując za podstawę cenę pojazdu o zbliżonym typie według katalogu, zawierającego dane aktualne na rynku polskim do [...].2002 r z uwzględnieniem zmian wartości wynikających z różnic technicznych.

Dyrektor Izby Celnej podniósł , że użyte wydawnictwa podają bieżące ceny na rynku reprezentatywnym dla Unii Europejskiej tj. na rynku niemieckim oraz na rynku polskim. W ocenie organu odwoławczego , są to informacje o cenach średnich pojazdów , ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego obszaru odpowiednich krajów.

Zdaniem organu odwoławczego skarżący w całym toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów podważających wiarygodność użytego wydawnictwa , w szczególności innych katalogów. Metoda zbierania danych do katalogu pozwala na przyjęcie tej wyceny jako reprezentatywnej dla rynku polskiego. Dyrektor Izby Celnej dodał, że ceny te uwzględniają stan techniczny pojazdu z uwagi na jego eksploatację.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił jej niezgodność z prawem. Wartość celną przedmiotowego samochodu organ celny podważył w wyniku tzw. kalkulacji. Ocena wartości celnej towaru - zdaniem skarżącego - powinna być przeprowadzona w wyniku rewizji celnej , uwzględniającej wszystkie cechy towaru. Funkcjonariusz celny w wyniku rewizji nie uwzględnił stanu technicznego pojazdu.

Ponadto skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej , że wartość samochodu znacznie odbiega od wartość podobnych pojazdów w katalogu. Zdaniem skarżącego wszystkie katalogi podają ceny samochodów nieuszkodzonych o określonym stopniu zużycia . Wiadomym też jest , że ceny samochodów na rynku niemieckim są znacznie wyższe niż na rynku francuskim , dlatego nie można porównywać ceny samochodu zakupionego we Francji z ceną podaną w niemieckim katalogu.

Zdaniem skarżącego , do oceny wartości przedmiotowego samochodu należało przyjąć wartość identycznego samochodu na rynku francuskim . Ceną faktycznie zapłaconą za sprowadzony przez skarżącego pojazd była kwota [...] EUR i nie była to cena wyjątkowo okazyjna .

Skarżący zarzucił również nieprawidłowe ustalenie wartości celnej metodą określoną w art.29 Kodeksu celnego, gdyż w dokonanej kalkulacji nie uwzględniono marży handlowej i uszkodzeń pojazdu , odliczono cło według stawki ad valorem , a należało odliczyć stawkę specyficzną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym.

Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§ 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów .

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości.

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Katalog ten , jak twierdzi Dyrektor Izby Celnej , podaje " ceny bieżące na rynku reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim... ". Wynika z tego , że Dyrektor Izby Celnej utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako " cena unijna " . Rzeczą powszechnie wiadomą jest , że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Z wyjaśnień do katalogu pod hasłem "Notowanie" wynika, , że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości, że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony we Francji , a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ).

Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym.

Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego .

W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego.

W przypadku używanych samochodów właściwą metodą jest metoda określona w art.29 § 1 Kodeksu celnego. Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg , braki i uszkodzenia , które mają istotny wpływ na wartość samochodu . Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego . A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru . Odmienne stanowisko organów celnych w tym zakresie nie tylko , że nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach , ale stanowi oczywiste naruszenie wskazanego przepisu.

Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...]1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej ( Dz.U.z 1999 r Nr 80, poz.908 ) w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia).

Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.