Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1680/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: Art.  129 [1] ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 49 poz 508
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [A.] Sp. j. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2042/20 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [A.] Sp. j. z siedzibą w Limanowej na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2020 r. [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz Przedsiębiorstwa [A.] Sp. j. z siedzibą w L. 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 stycznia 2021 r. sygn. VI SA/Wa 2042/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Przedsiębiorstwa [A.] Sp. j. z siedzibą w L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

Przedsiębiorstwa [A.] Sp. j. z siedzibą w L. [...] grudnia 2018 r. zgłosiło w celu udzielania ochrony znak towarowy słowno-graficzny "ICE Coffee", przeznaczony do oznaczania następujących towarów w klasie 30: lody, batony i lizaki lodowe, sandwicze lodowe, rolady lodowe, torty lodowe, jogurty mrożone (jako lody), lody sorbetowe, desery z udziałem lodów, lody w proszku, galaretki owocowe (jako słodycze), ciasta, ciastka, ciasta mrożone, jadalne ozdoby do ciast i lodów, wyroby cukiernicze, sosy do deserów w tym do lodów, napoje mrożone na bazie czekolady, herbaty, kakao lub kawy.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia prawa ochronnego na podstawie art. 129 1 ust. 1 pkt 2, 3, 4 i 12 w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2017 r. poz. 776 ze zm., dalej: p.w.p.).

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z [...] lipca 2020 r.

Organ stwierdził, że zgłoszone oznaczenie nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 129 1 ust. 1 pkt 2, 3, 4 i 12 p.w.p. , gdyż jako znak opisowy i mylący w stosunku do towarów nim sygnowanych, nie daje podstaw do odróżniania towarów określonego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych podmiotów gospodarczych.

Urząd Patentowy RP wyjaśnił, że oznaczenie "ICE Coffee" jest oznaczeniem słowno-graficznym, w którym na grafikę składa się napis w języku angielskim "ICE Coffee" w kolorze brązowym ułożony w dwóch wierszach. Słowo "ICE" pisane jest wielkimi literami, zwykłą, prostą czcionką, a znajdujące się pod spodem słowo "Coffee" pisane jest pismem stylizowanym na ręczne, przy czym pierwsza litera wyrazu pisana jest wielką literą, a pozostała część wyrazu małymi literami. Angielskie słowo "ice" oznacza: 1. lód, 2. lody, natomiast angielskie słowo "coffee" oznacza: 1. kawa, 2. kawowiec. Połączenie powyższych słów w jedno wyrażenie "ice coffee" oznacza z kolei kawę mrożoną. Wyrażenie "ICE Coffee" będzie zatem odczytywane jako "kawa, lody" lub popularnie jako "mrożona kawa".

W ocenie organu oznaczenie to ma charakter opisowy, gdyż wskazuje, że zgłaszający oferuje towary zaliczające się do szerokorozumianej kategorii lodów, kawy oraz innych produktów spożywczych, deserowych o smaku kawy mrożonej. Jest to zatem proste zestawienie wyrazów jednoznacznie wskazujących na rodzaj oznaczonych nim towarów. Odwołując się do orzecznictwa, stanął na stanowisku, że należy odmówić rejestracji, jeśli przynajmniej w jednym z możliwych znaczeń oznaczenie opisuje właściwość danych towarów lub usług.

Urząd Patentowy RP podkreślił, że w świetle orzecznictwa opisowy charakter znaku towarowego winien być oceniany nie tylko z punktu widzenia tego, czy aktualnie, w momencie zgłoszenia znak towarowy używany jest jako oznaczenie opisowe, ale także należy uwzględniać to oznaczenie, które potencjalnie mogłoby być używane w takim celu.

Dokonując oceny relewantnego kręgu odbiorców towarów oznaczonych znakiem objętym zgłoszeniem organ podniósł, że towary z klasy 30 przeznaczone są dla szerokiego grona odbiorców - ogółu społeczeństwa. Ze względu na to, że krąg odbiorców jest praktycznie nieograniczony, organ stwierdził, że znajdują się w nim zarówno osoby dobrze wykształcone, jak i osoby o wykształceniu podstawowym, osoby młode oraz starsze.

Urząd Patentowy RP wskazał, że znaczenie słów "ice", "coffee" i wyrażenia "ICE Coffee" jest łatwe do weryfikacji za pomocą ogólnie dostępnych opracowań słownikowych, czy wyszukiwarek internetowych. Jednocześnie, dla dużej części konsumentów określenie to będzie w pełni zrozumiałe, gdyż są to podstawowe słowa, które są powszechnie używane na rynku towarów i usług. Wszystkie elementy zawarte w przedmiotowym zestawieniu mają opisowy charakter w stosunku do towarów, które mają być za ich pomocą sygnowane.

W ocenie organu oznaczenie "ICE Coffee" w zgłoszonej formie nie posiada zdolności odróżniającej, ponieważ nie umożliwia nabywcy skojarzenia towarów z konkretnym podmiotem, nie daje możliwości odróżnienia towarów zgłaszającego, od towarów tego samego rodzaju pochodzących od innych podmiotów gospodarczych. Przedmiotowe oznaczenie nie wykazuje żadnej cechy pozwalającej na pełnienie podstawowej funkcji znaku towarowego względem towarów i usług, których dotyczy wniosek o udzielenie prawa ochronnego.

Zdaniem organu przedmiotowe oznaczenie ze względu na swoją użyteczność informacyjną oraz ze względu na to, że składa się z elementów, które weszły do języka potocznego i są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych, powinno pozostać wolne do swobodnego użytku przez wszystkich uczestników obrotu gospodarczego. Zawłaszczenie go przez jeden podmiot w sposób znaczący ograniczałoby konstytucyjną zasadę swobody działalności gospodarczej, gwarantującej m.in. możliwość nieograniczonego używania prostych komunikatów językowych. Zgłoszone oznaczenie nie posiada bowiem zdolności odróżniającej w stopniu wystarczającym do udzielenia wyłączności na posługiwanie się znakiem "ICE Coffee" dla zgłoszonych towarów, w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego.

Przedsiębiorstwa [A.] Sp. j. z siedzibą w L., wniosła skargę na tę decyzję zarzucając naruszenie art. 7 ust. 1 i art. 7a ust. 1 ustawy o języku polskim, poprzez ich niezastosowanie, oraz art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p., a także przepisów postępowania art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

W ocenie Sądu pierwszej instancji organ wyczerpująco wyjaśnił wszystkie istotne dla oceny podjętego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Odwołując się do dyspozycji art. 129 1 ust. 1 pkt 2, 3, 4 i 12 p.w.p. Sąd stwierdził, że podstawową przesłanką udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy jest istnienie dostatecznych znamion odróżniających oznaczenia. Jest to ogół cech pozwalających zindywidualizować dany towar/usługę na rynku, wśród towarów/usług tego samego rodzaju pochodzących z innych przedsiębiorstw. Ta właściwość jest warunkiem spełnienia przez znak towarowy funkcji oznaczenia pochodzenia. Wskazał, że przy badaniu, czy dane oznaczenie spełnia kryteria znaku towarowego należy ocenić wszelkie okoliczności sprawy, należy również zwrócić uwagę na interes innych przedsiębiorców. Zdaniem Sądu przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej mają na celu zapewnienie wyłączności korzystania z oznaczenia w obrocie, z drugiej jednak strony zapobiegają ograniczeniom swobody gospodarczej, nie pozwalają na monopolizację oznaczeń pełniących na rynku jedynie szeroko pojętą funkcję informacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wywodził, że wyróżniający charakter znaku polega na wyposażeniu znaku w takie cechy, które w świadomości uczestników obrotu gospodarczego w sposób niebudzący wątpliwości wskazują, że towar w ten sposób oznaczony pochodzi od określonego, tego samego przedsiębiorstwa.

Przedmiotem oceny jest zawsze oznaczenie jako całość. Ponadto, oceny dostatecznych znamion odróżniających dokonuje się zawsze przy uwzględnieniu towarów i usług, do oznaczania których przeznaczone jest dane oznaczenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że angielskie słowo "ice" oznacza: 1. lód, 2. lody, natomiast angielskie słowo "coffee" oznacza: 1. kawa, 2. kawowiec.

Połączenie powyższych słów w jedno wyrażenie "ice coffee" oznacza z kolei kawę mrożoną. Wyrażenie "ice coffee" będzie zatem odczytywane jako "kawa, lody" lub jako "mrożona kawa". Sąd pierwszej instancji wskazał, że oznaczenie to ma charakter opisowy i wskazuje na towary zaliczające się do szeroko rozumianej kategorii lodów i kaw. Jest to zatem proste zestawienie wyrazów jednoznacznie wskazujących na rodzaj oznaczonych nim towarów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wbrew zarzutom skargi, sporne oznaczenie "ICE Coffe" mieści się w ramach konkretnej opisowości, z której wynika, że wyłączony od rejestracji jako opisowy może być tylko taki znak, który wskazuje na konkretne cechy towaru, dla którego oznaczenia jest przeznaczony. Podniósł, że nie jest opisowym znak wskazujący cechę właściwą także innym towarom.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo zinterpretował ten element opisowości znaku decydujący o braku konkretnej zdolności odróżniającej spornego oznaczenia, przy czym badał tę cechę, biorąc pod uwagę konkretne towary, dla których znak został zgłoszony.

Odwołując się do przepisów art. 1291 ust. 1 pkt 2, 3, 4 i 12 p.w.p. oraz art. 120 ust. 1 p.w.p. Sąd wskazał, że zdolność odróżniania towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów pochodzących od innych przedsiębiorstw przejawia się w tym, że znak towarowy nie może wprowadzać uczestników obrotu w błąd co do pochodzenia towarów. Znakiem towarowym może być zatem wyłącznie oznaczenie, do używania którego można przyznać prawo wyłącznie jednemu podmiotowi, gwarantując jednocześnie prawo do swobodnego dostępu pozostałym uczestnikom obrotu gospodarczego do oznaczeń ogólnoinformacyjnych. Posiadanie przez znak towarowy dostatecznych znamion odróżniających jest zatem podstawową przesłanką oceny przy udzielaniu prawa ochronnego na konkretne oznaczenie, jak również przy próbie wzruszenia takiego prawa.

Powołując się na orzecznictwo, Sąd pierwszej instancji wskazał, że konkretna zdolność odróżniająca i badana jest w odniesieniu do konkretnych towarów, dla jakich znak został zgłoszony do ochrony, przy czym przyjmuje się, że dostateczne znamiona odróżniające oznaczenia rozumiane w sensie konkretnym pozwalają na to, by właściwy krąg odbiorców, składający się z przeciętnych, właściwie poinformowanych, dostatecznie uważnych i rozsądnych konsumentów towarów (usług) oznaczonych danym znakiem, postrzegał wskazany towar jako pochodzący z konkretnego przedsiębiorstwa.

Wywodził, że dostatecznych znamion odróżniających nie mają oznaczenia, które nie pozwalają zindywidualizować towaru jako pochodzącego od konkretnego przedsiębiorcy. W tej grupie oznaczeń znajdują się oznaczenia/znaki opisowe, tj. oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (art.1291 ust.1 pkt 3 p.w.p.); czyli elementów, których jedyną funkcją jest przekazywanie informacji o towarze (usłudze), a nie o jego pochodzeniu z określonego przedsiębiorstwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że oceniając oznaczenia zgłoszone w języku obcym, należy mieć na uwadze stopień znajomości danego języka wśród grupy odbiorców, do których skierowany jest sygnowany nim towar lub usługa. Zaznaczył też, że dla znajomości często używanych w obrocie i prostych słów, nie jest konieczna dogłębna znajomość języka obcego, czy też umiejętności porozumiewania się. Ponadto należy mieć na uwadze wszelkiego rodzaju procesy związane z postępującą internacjonalizacją społeczeństwa, w szczególności procesy globalizacji gospodarki, rozwój międzynarodowej turystyki i nowe technologie w zakresie komunikacji, które w coraz większym stopniu powodują upowszechnienie się języków obcych, a w szczególności języka angielskiego, a co za tym idzie - powszechną znajomość podstawowych słów pochodzących z języka angielskiego.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że znaczenie słów "ice", "coffee" i wyrażenia "ice coffee" jest łatwe do weryfikacji za pomocą ogólnie dostępnych opracowań słownikowych, czy wyszukiwarek internetowych. Określenie to dla dużej części konsumentów będzie w pełni zrozumiałe, gdyż są to podstawowe słowa, które są powszechnie używane na rynku towarów i usług. Wszystkie elementy zawarte w przedmiotowym zestawieniu mają opisowy charakter w stosunku do towarów, które mają być za ich pomocą sygnowane.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji zgłoszone oznaczenie nie posiada zdolności odróżniającej, ponieważ nie umożliwia nabywcy skojarzenia towarów i usług z konkretnym podmiotem, nie daje możliwości odróżnienia towarów i usług zgłaszającego, od towarów i usług tęgo samego rodzaju pochodzących od innych podmiotów gospodarczych. Nie wykazuje też żadnej cechy pozwalającej na pełnienie podstawowej funkcji znaku towarowego względem towarów i usług, których dotyczy wniosek o udzielenie prawa ochronnego. Aby wyrażenia tego typu mogły zostać zarejestrowane, muszą posiadać jakieś cechy odróżniające, np. bogatą grafikę lub nazwę zgłaszającego, zaś przedmiotowe oznaczenie posiada bardzo ubogą grafikę, niepozwalającą na nadanie całemu znakowi charakteru odróżniającego.

Sąd zgodził się z argumentacją organu, że dla towarów takich jak: lody; batony i lizaki lodowe; sandwicze lodowe; rolady lodowe; torty lodowe; jogurty mrożone (jako lody); lody sorbetowe; desery z udziałem lodów; lody w proszku; napoje mrożone na bazie czekolady, herbaty, kakao lub kawy - znak będzie informował o rodzaju oznaczonych nim towarów. Z kolei dla towarów takich jak: galaretki owocowe (jako słodycze); ciasta; ciastka; ciasta mrożone; jadalne ozdoby do ciast i lodów; wyroby cukiernicze; sosy do deserów, w tym do lodów - znak będzie wprowadzał odbiorców w błąd. Potencjalny odbiorca/konsument widząc znak będzie przekonany, iż podmiot, który oznacza swoje towary tym znakiem oferuje wyłącznie towary zaliczające się do szerokorozumianej kategorii lodów i kaw, a nie towary zaliczające się do kategorii ciast, wyrobów cukierniczych, sosów do deserów, jadalnych ozdób, czy galaretek owocowych. Tym samym zgłoszony znak jest w tym zakresie znakiem mylącym.

Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji uznał, że zgłoszony znak ma walor ogólnoinformacyjny i w żaden sposób nie wskazuje na przedsiębiorcę. Ponadto, pozbawiony jest charakterystycznej szaty graficznej, która mogłaby je odróżniać na rynku od towarów i usług pochodzących z tej samej branży w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego. Wskazał, że konsument powinien móc zidentyfikować istotę znaku towarowego pojedynczym aktem postrzegania. Jeżeli zastanawia się, co dany znak oznacza w kontekście danego produktu, wówczas należy odmówić takiemu oznaczeniu cech odróżniających.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodło Przedsiębiorstwa [A.] Sp. j. z siedzibą w L. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania ewentualnie rozpoznanie skargi oraz uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP z [...] lipca 2017 r., a także poprzedzającej ją decyzji z [...] czerwca 2019 r. oraz postanowienia z [...] maja 2020 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

A . W zakresie naruszeń prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):

1. Naruszenie art. 7 ust. 1 oraz art. 7a ust. 1 ustawy o języku polskim, poprzez ich niezastosowanie, a także art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie - przejawiające się w przyjęciu błędnego założenia, że zawarte w rozpatrywanym znaku towarowym wg zgłoszenia Z-494154, obcojęzyczne (angielskie) słowa "ICE coffee" mogą służyć do opisu rodzaju towaru, mimo iż art. 7 ust. 1 oraz art. 7a ust. 1 ustawy o języku polskim wymagają, aby kierowane do konsumentów w Polsce, treści opisujące towary, w tym ich nazwy rodzajowe, były formułowane w języku polskim, zaś art. 15 ust. 1 ustawy o języku polskim przewiduje nawet odpowiedzialność karną za nieprzestrzeganie tego obowiązku;

2. Naruszenie art. 1291 ust. 1 pkt 4 p.w.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - przejawiające się w przyjęciu, nie popartego żadnymi dowodami, twierdzenia, że rozpatrywany znak towarowy "ICE Coffee" jest oznaczeniem, które weszło do użytku w potocznej polszczyźnie, lub do uczciwych i utrwalonych praktyk handlowych;

3. Naruszenie art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie - przejawiające się w przyjęciu błędnego założenia, że w art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. obejmuje przesłankę odmowy udzielenia prawa ochronnego zawartą w art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p., a ponadto w zastosowaniu art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p., mimo, iż owa przesłanka nie występuje w niniejszej sprawie.

B. W zakresie naruszeń przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.)

4. Naruszenie art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., zaś w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., wszystkich w związku z art. 1291 ust. 1 pkt. 3 p.w.p., a także w związku z art. 7 ust. 1, oraz art. 7a ust. 1 ustawy o języku polskim, w związku z art. 6 k.p.a. (dotyczy obu ustaw), a co najmniej naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie rozpatrzenia zarzutów skargi dotyczących niewłaściwego zastosowania przez Urząd Patentowy art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p., oraz pominięcia ustawy o języku polskim, co skutkowało wydaniem wyroku, którym WSA nie uchylił zaskarżonej decyzji, mimo iż powinien był to uczynić, skutkiem czego pozostawił w mocy decyzję opartą na niewłaściwej podstawie materialnoprawnej, a co najmniej przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku przyczyn zaniechania rozpatrzenia tych zarzutów;

5.Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 ust. 1 oraz art. 7a ust. 1 ustawy o języku polskim oraz art. 1291 ust. 1 pkt. 3 p.w.p. - poprzez pominięcie w rozpatrywaniu niniejszej sprawy sądowej złożonego przez skarżącego do akt sądowych uzasadnienia wyroku NSA z 29 września 2021 r. sygn. II GSK 1730/18 dotyczącego znaku towarowego słownego "TRUCK PARTNER" oraz stosowania ustawy o języku polskim, a co najmniej poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku przyczyn pominięcia tego orzeczenia NSA;

6. Naruszenie art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. zaś w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 1291 ust. 1 pkt. 4 p.w.p., jak też naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez brak skontrolowania zaskarżonej decyzji w zakresie postępowania dowodowego, czy sporne oznaczenie weszło do języka potocznego lub utrwalonych praktyk handlowych, a zamiast tego bezkrytyczne powielanie twierdzenia Urzędu Patentowego nie popartego żadnymi dowodami o zaistnieniu tych okoliczności;

7. Naruszenie art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., zaś w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w związku z art. 14 ust. 1 oraz art. 7 ust 1 i art. 7a ust. 1 ustawy o języku polskim, a także w związku z art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co najmniej zaś naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. - poprzez zaniechanie rozpatrzenia zarzutu skargi dotyczącego braku zasięgnięcia przez Urząd Patentowy opinii Rady Języka Polskiego (o co wnioskował skarżący) i nieprzeprowadzenie dowodu z tej opinii, na okoliczność możliwości używania w Polsce obcojęzycznych oznaczeń, jako opisowych, co najmniej zaś poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyrok decyzji w tym zakresie;

8. Naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., zaś w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 145 ust 3 p.w.p. - poprzez bezkrytyczne powielenie poglądu z zaskarżonej decyzji, jakoby zestaw angielskich słów "ice coffee" oznaczał po polsku również lody oraz przez brak skontrolowania tego poglądu na podstawie słowników powołanych w skardze, w wyniku czego WSA nie uchylił decyzji z powodu niewyjaśnienia przez organ znaczenia użytych w znaku towarowym słów, oraz tego dla jakich towarów ewentualnie można byłoby odmówić częściowo udzielenia prawa ochronnego z uwagi na opisowy charakter użytych słów;

9. Naruszenie art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 1 p.p.s.a., a także art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p. a także w związku z art. 9 (zdanie pierwsze) i art. 10 § 1 k.p.a. – poprzez brak rozpatrzenia zarzutów nr 3 i 8 skargi wniesionej do WSA, dotyczących oceny stopnia znajomości w polskim społeczeństwie języków obcych oraz powoływania dowodów dopiero w zaskarżonej decyzji, a także poprzez bezkrytyczne powielanie w uzasadnieniu wyroku obszernych fragmentów zaskarżonej decyzji zamiast przedstawienia własnych ocen Sądu;

10. Naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. zaś w konsekwencji art. 8 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. a także art. 1291 ust. 1 pkt 12 p.w.p. - poprzez bezkrytyczne powielanie zarzutu z zaskarżonej decyzji, że dla niektórych towarów zgłoszony znak jest mylący co do ich rodzaju, z pominięciem faktu, iż na podobny znak "koral ICE Coffe" dla identycznych towarów Urząd udzielił prawa ochronnego, a w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił dlaczego tutaj rozstrzygnął odmiennie;

11. Naruszenie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a. a także art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. zaś w konsekwencji art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. - poprzez brak rozpatrzenia zarzutu skargi, dotyczącego postanowienia z 12 maja 2020 r., oddalającego wniosek o zasięgniecie opinii Rady Języka Polskiego i przeprowadzenie dowodu z niej.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.

Urząd Patentowy RP nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżące kasacyjnie Przedsiębiorstwa [A.] Sp. j. zrzekło się rozprawy, a Urząd Patentowy RP w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczone są wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. zarówno na naruszeniu przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego - i to nie tylko przez niewłaściwe ich zastosowanie, ale także błędną wykładnię.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pierwszej kolejności należało ustosunkować się do zarzutu błędnej wykładni, gdyż to normy wynikające z przepisów prawa materialnego determinują zakres prowadzonego postępowania zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego. Z kolei ustalenia faktyczne, dokonane zgodne z zasadami postępowania dowodowego w zakresie wynikającym z prawidłowo interpretowanych norm prawa materialnego, pozwalają na ocenę prawidłowości ich zastosowania.

Postawiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczy błędnej wykładni art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. przejawiającej się w przyjęciu założenia, że artykuł ten obejmuje przesłankę odmowy udzielenia prawa ochronnego zawartą w art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p..

W tym miejscu przypomnieć zatem trzeba, że skarga kasacyjna jako sformalizowany środek zaskarżenia powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega bowiem na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny czy działające w sprawie organy.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji i na czym to naruszenie polegało. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Podkreślenia wymaga, że sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez Sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Mimo, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA: z 5 sierpnia 2004 r. sygn. FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; z 9 marca 2005 r. sygn. GSK 1423/04; z 10 maja 2005 r. sygn. FSK 1657/04; z 12 października 2005 r. sygn. I FSK 155/05; z 23 maja 2006 r. sygn. II GSK 18/06; z 4 października 2006 r. sygn. I OSK 459/06 – te i kolejne powoływane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienie jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.

Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było konieczne ze względu na sposób w jaki został zredagowany omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię.

Zarzut ten nie spełnia bowiem przytoczonych powyżej wymogów. W jego uzasadnieniu odwołując się do zasady racjonalnie działającego ustawodawcy zakwestionowano jedynie przyjęte przez Sąd pierwszej instancji stanowisko zgodnie, z którym wystąpienie przeszkody do udzielania prawa ochronnego ujętej w art. 1291 ust. 1 pkt 3 p.w.p. jest jednocześnie przeszkodą z art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. Nie przedstawiono jednak jak, zdaniem strony skarżącej kasacyjnie winna wyglądać prawidłowa wykładnia wskazanego w zarzucie przepisu. Zarzut ten nie poddaje się zatem właściwej ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego i z przedstawionych wyżej powodów nie może zostać uznany za usprawiedliwiony.

Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał natomiast postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 20110 r. sygn. II FPS 8/09, a także wyroki NSA z: 18 września 2014 r. sygn. II GSK 1096/1, 27 listopada 2014 r. sygn. II GSK 584/13, 12 lutego 2015 r. sygn. II OSK 200/15, 3 marca 2015 r. sygn. II GSK 56/14, 11 marca 2015 r. sygn. II GSK 810/14). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być na tyle ważkie, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził Sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. np. wyrok NSA z 4 stycznia 2006 r., I FSK 372/05; T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 302). Motywy wyroku muszą być zatem jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość (por. np. wyroki NSA z: 9 marca 2006 r. sygn. II OSK 632/05, 4 lutego 2015r. sygn. II GSK 2304/13).

Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd uznał zaskarżone rozstrzygnięcie za zgodne albo niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego nie stwierdził (lub stwierdził) w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Powinno więc stwarzać możliwość jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z: 21 lutego 2014r. sygn. I OSK 2324/12, 4 stycznia 2011 r. sygn. II OSK 1985/09, 21 listopada 2012 r. sygn. II FSK 1067/11). Uzasadnienie wyroku stanowi zatem odzwierciedlenie toku badania danej sprawy przez sąd administracyjny. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji badając legalność zaskarżonego działania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu (por. np. wyrok NSA z 15 czerwca 2012 r. sygn. I OSK 1931/11).

Stanowisko Sądu, co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w przypadku sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego powinno zawierać odniesienia do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i przez skarżącego oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyrok NSA z 13 stycznia 2009 r., I FSK 1904/07). Z treści uzasadnienia powinno wynikać, że Sąd pierwszej instancji przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je ze stanowiskiem i ustaleniami poczynionymi przez organy, jak również z materiałem dowodowym sprawy. Tak przeprowadzona ocena stanu prawnego i faktycznego sprawy pozwala stronom postępowania sądowego poznać sposób rozumowania i argumentacji Sądu pierwszej instancji, a w dalszej perspektywie umożliwi dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z 23 marca 2014 r. sygn. II GSK 36/13).

Uwzględniając powyższe uwagi wstępne co do kierunku wykładni i konsekwencji obowiązywania art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu, który powiązano z wszystkimi pozostałymi zarzutami naruszenia przepisów procesowych jest usprawiedliwiony.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, określonych art. 141 § 4 p.p.s.a. warunków uznania go za prawidłowe, bowiem Sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny przyjętego przez Urząd Patentowy RP stanu faktycznego w kontekście ustalonych przez organ przesłanek odmowy udzielenia prawa ochronnego określonych w art. 1291 ust. 1 pkt 2, 3, 4 i 12 p.w.p.

Sąd pierwszej instancji ograniczył się do przywołania przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz obszernych wywodów w zakresie ich wykładni z odwołaniem się do poglądów doktryny i orzecznictwa. Nie dokonał jednak oceny zaskarżonej decyzji w zakresie poprawności przyjętych przez Urząd Patentowy RP ustaleń faktycznych, a w dalszej kolejności poprawności zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego wyroku powtarza jedynie twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie dokonuje natomiast ich oceny w świetle przyjętych podstaw odmowy udzielenia prawa ochronnego i zarzutów skargi. W szczególności Sąd pierwszej instancji powtórzył za organem przyjęte znaczenie angielskich słów składających się na sporne oznaczenie bez odniesienia się do zarzutów strony skarżącej kwestionujących poprawność tego ustalenia. Skarga kasacyjna słusznie zarzuca też, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przedstawił stanowiska wskazującego dlaczego zarzuty skargi nie podważają ustalenia organu, że sporne oznaczenie mieści się w ramach konkretnej opisowości. Sąd pierwszej instancji powtarzając stanowisko organu, co do tego dla których towarów znak będzie informował o ich rodzaju, a dla których będzie wprowadzał odbiorców w błąd, nie odniósł się zupełnie do poprawności tej oceny, mimo postawionych w skardze zarzutów w tym zakresie. Nie ocenił też czy poprawnie przyjęto relewentne cechy wspólne stworzonych grup towarów, do oznaczania których przeznaczono sporne oznaczenie.

Sąd pierwszej instancji przedstawił ogólne stanowisko dotyczące oceny oznaczeń zgłoszonych w języku obcym i za organem stwierdził, że oceniane oznaczenie jest łatwe do weryfikacji i dla dużej części konsumentów w pełni zrozumiałe. W rozważaniach Sadu pierwszej instancji zawarto też stwierdzenie, że oceniane oznaczenie składa się z elementów, które weszły do języka potocznego. Skarga kasacyjna słusznie zarzuca jednak, że mimo zarzutów w tym zakresie Sąd nie dokonał weryfikacji kryteriów, w oparciu o które przyjęto takie ustalenia.

Skarga kasacyjnie trafnie zarzuca też, że Sąd pierwszej instancji zaniechał odniesienia się do zawartego w skardze zarzutu pominięcia ustawy o języku polskim, a także rozpatrzenia zarzutu skargi dotyczącego postanowienia z [...] maja 2020 r., oddalającego wniosek o zasięgniecie opinii Rady Języka Polskiego.

W tej sytuacji należy przyznać rację stronie skarżącej kasacyjnie, że brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska Sądu pierwszej instancji w odniesieniu do poprawności poczynionych w sprawie ustaleń oraz ich oceny w zakresie przesłanek odmowy udzielanie prawa ochronnego wymienionych w art. 1291 ust. 1 pkt 2, 3, 4 i 12 p.w.p. stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. i powoduje, że wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Trafnie zatem podniesiono w skardze kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przedstawił swojego stanowiska co do istotnych w sprawie kwestii, co uniemożliwiało również merytoryczne odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Ze względu na stwierdzone deficyty uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do weryfikacji czy przesłanki, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji oddalając skargę, są trafne. W tym stanie rzeczy przedwczesne byłoby merytoryczne odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących oceny naruszenia norm procesowych przez Urząd Patentowy RP oraz zastosowania prawa materialnego. Sądowa kontrola - stosownie do jej założeń ustrojowych - nie może sprowadzać się bowiem do jednej tylko instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględni powyższe uwagi co do konsekwencji obowiązywania art. 141 § 4 p.p.s.a. i skontroluje zaskarżoną decyzję w pełnym zakresie, w tym dokona oceny poprawności poczynionych przez organ ustaleń faktycznych oraz ich subsumcji do norm prawa materialnego, w tym w pełni odniesie się do zarzutów skargi.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 11 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1431). Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił przy tym, że pełnomocnik strony skarżącej, który sporządził skargę kasacyjną prowadził sprawę w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.