Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 451/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 ust. 4, ust. 5b
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Teza: Przewidziana przez ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.) instytucja aktualizacji wywiadu środowiskowego wskazuje, że w postępowaniach prowadzonych z urzędu, organ pomocy społecznej ma prawo wykorzystać dane uzyskane w ostatnim wywiadzie środowiskowym a konieczność jego zaktualizowania dla potrzeb obecnego postępowania ocenić poprzez pryzmat wszystkich innych dokumentów (dowodów), niezbędnych do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony i jednocześnie mających znaczenie prawotwórcze dla konkretnie prowadzonego postępowania.

TEZY

Przewidziana przez ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.) instytucja aktualizacji wywiadu środowiskowego wskazuje, że w postępowaniach prowadzonych z urzędu, organ pomocy społecznej ma prawo wykorzystać dane uzyskane w ostatnim wywiadzie środowiskowym a konieczność jego zaktualizowania dla potrzeb obecnego postępowania ocenić poprzez pryzmat wszystkich innych dokumentów (dowodów), niezbędnych do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony i jednocześnie mających znaczenie prawotwórcze dla konkretnie prowadzonego postępowania.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Ojciec skarżącego J. O. przebywa od dnia [...] sierpnia 2013r. w Domu Pomocy Społecznej w C., do którego został skierowany na mocy decyzji Dyrektora MOPS w S. Nr [...] z dnia [...] lutego 2014r. W decyzji tej ustalono odpłatność pensjonariusza za pobyt w DPS w kwocie odpowiadającej 70% jego renty, a w uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie pokrytą z renty podopiecznego pozostałą częścią pełnego kosztu utrzymania w pierwszej kolejności- stosownie do zapisów ustawy o pomocy społecznej - zostaną obciążeni wskazani w uzasadnieniu członkowie rodziny, między innymi syn – skarżący M. O.

Pierwotne ustalenie wysokości partycypacji M. O. w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS nastąpiło decyzją z dnia [...] marca 2014r. ([...] obciążającą skarżącego od [...] lutego 2014r. kosztami w kwocie 364,10 złotych miesięcznie (w punkcie 1 decyzji) oraz odmawiającą częściowego oraz całkowitego zwolnienia skarżącego z ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w DPS (w punkcie 2 decyzji). Decyzja stała się ostateczna w toku instancji a skarga M. O. na decyzję SKO w S. z [...] maja 2014r. ([...]) została oddalona przez WSA w Białymstoku wyrokiem z 30 września 2014r. sygn. IISA/Bk 670/14. M. O. wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, która została w NSA zarejestrowana pod sygn. I OSK 410/15.

Decyzją zaś z dnia [...] sierpnia 2014r. (nr [...]) Dyrektor MOPS w S. orzekł po raz pierwszy o zmianie wysokości partycypacji skarżącego w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS ustalając należną od niego odpłatność od dnia [...] sierpnia 2014r. na kwotę 299,19 złotych miesięcznie. Decyzja ta również została utrzymana w mocy w toku instancji przez SKO w S. decyzją z dnia [...] października 2014r. ([...]) a skarga M. O. na decyzję ostateczną została odrzucona przez WSA w Białymstoku postanowieniem z dnia 18 grudnia 2014r. sygn. IISA/Bk 1172/14.

W lutym 2015r. Dyrektor MOPS w S. wszczął kolejne postępowanie w sprawie zmiany wysokości partycypacji skarżącego w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS tj. zmiany decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2014r., zmienionej decyzją z [...] sierpnia 2014r. Postępowanie to zakończyło się wydaniem w dniu [...] marca 2015r. decyzji nr [...] mocą której należną od skarżącego opłatę za pobyt ojca w placówce opiekuńczej ustalono od [...] marca 2015r. na kwotę 778,71 złotych, a od [...] grudnia 2015r. na kwotę 445,38 złotych (pkt 1 decyzji). W punkcie 2 decyzji określono zasady uiszczania opłaty. W podstawie prawnej decyzji organ I instancji powołał przepisy art. 106 ust. 5 i ust. 3 b, art.8 ust. 1 pkt 1, ust. 11 i ust. 12, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1, art. 58 ust. 1, art. 60 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 104 ust. 3 oraz art. 109 ustawy o pomocy społeczne i przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, że wszczęcie postepowania w sprawie zmiany kwoty partycypacji skarżącego w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS, było następstwem ustalenia w czasie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u skarżącego w styczniu 2015r., że nastąpiła zmiana jego sytuacji dochodowej. Skarżący nadal prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a jego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę, które w styczniu 2015r. wyniosło 2 071,38 złotych. Nadto za dodatkowy dochód skarżącego organ I instancji uznał uzyskaną w grudniu 2014r. z kasy zapomogowo - pożyczkowej pożyczkę w kwocie 4 000 złotych, której 1/12 część w wysokości 333,33 złotych przypisał do dochodu strony za styczeń 2015r. Łączny dochód za styczeń wyniósł – według organu - 2 404,71 złotych a ponieważ w porównaniu do dochodu z sierpnia 2014r. tj. kwoty 1925,19 złotych, wzrósł on o sumę przekraczającą 10 % kryterium dochodowego tj. 54,20 złotych, gdyż wyniósł 479,52 złote, to uzasadnione było ustalenie kwoty partycypacji na nowo. Zdaniem organu za okres, w którym do wynagrodzenia skarżącego należałoby dodawać 1/12 kwoty uzyskanej pożyczki, różnica między łącznym dochodem skarżącego (2 404,71 złotych) a kwotą konieczną do pozostawienia mu na życie według ustawy o pomocy społecznej (trzykrotnością kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. sumą 1 626 złotych), wynosi 778,71 złotych i taka suma stanowić winna odpłatność skarżącego za pobyt ojca w DPS do listopada 2015r. tj. do wyczerpania rozliczenia uzyskanej pożyczki. Po wyczerpaniu doliczania uzyskanej pożyczki do kwoty dochodu strony tj. od grudnia 2015r. partycypacja skarżącego w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS zamykać się winna kwotą 445,38 złotych (wynagrodzenie w kwocie 2071,38 złotych minus konieczne do pozostawienia skarżącemu środki finansowe w kwocie 1 626 złotych).

We wniesionym odwołaniu od powyższej decyzji M. O. zarzucił organowi I instancji:

- naruszenie przepisów postepowania w stopniu istotnym dla jego wyniku tj. przepisu art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz przepisu art. 77 par. 1 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w następstwie czego organ błędnie uznał, że kwota partycypacji skarżącego w pokrywaniu kosztów pobytu ojca w DPS winna wynosić 778,71 złotych, podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny wskazuje, że sytuacja życiowa skarżącego, jego stan zdrowia i sytuacja finansowa, w ogóle nie pozwala na ponoszenie odpłatności,

- rażące naruszenie art. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez zagrożenie doprowadzeniem strony do zadłużenia, niewydolności finansowej i spirali kredytów,

- rażące naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez pozbawienie go środków do życia,

- rażące naruszenie art. 8 ustawy o pomocy społecznej poprzez zaliczenie kwoty uzyskanej pożyczki do dochodu w sytuacji, gdy pożyczka ma charakter zwrotny i z uwagi na ten charakter nie jest przychodem pracownika według ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

- naruszenie zasady, że przed wydaniem decyzji należy przeprowadzić wywiad środowiskowy, podczas, gdy organ wykorzystał wywiad przeprowadzony dla postepowania dotyczącego wniosku o umorzenie zaległości,

- rażące naruszenie art. 6,7,28,107,112,127,128 i 129 K.p.a. poprzez brak przywołania w podstawie prawnej art. 107 K.p.a., brak pouczenia o możliwości wniesienia odwołania, potraktowanie jako strony postępowania ojca skarżącego, przez co uzyskał wiedzę o stanie finansowym skarżącego,

- naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz poprzez ustalenie odpłatności od [...] marca 2015r. w sytuacji wydania decyzji w dniu [...] marca 2015r.

W szeroko uzasadnionym odwołaniu strona opisała swoją sytuację życiową, zły stan zdrowia, konieczne wydatki własne, sprawowanie faktycznej opieki nad matką, niski dochód netto, wykorzystanie kwoty uzyskanej pożyczki na konieczne życiowe wydatki, zadłużenie w kasie zapomogowo- pożyczkowej. Stwierdził, że nie jest w stanie wywiązywać się z partycypacji w kosztach pobytu ojca w DPS a obciążanie go tym obowiązkiem uznał za niesprawiedliwe i niezgodne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na porzucenie przez ojca rodziny, gdy jeszcze był małoletni, brak alimentowania i brak wykazywania zainteresowania losem syna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2015r. (nr [...]) orzekło o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji i merytorycznej zmianie decyzji Dyrektora MOPS w S. z dnia [...] marca 2014r., zmienionej po raz pierwszy decyzją z [...] sierpnia 2014r., w ten sposób, że Kolegium zmieniło obie ww. decyzje w części dotyczącej odpłatności skarżącego za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w C., ustalając tę odpłatność od [...] marca 2015r. na kwotę 445,38 złotych miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Kolegium w pierwszej kolejności zwróciło uwagę na treść art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, regulującego zasady i przesłanki zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. Nawiązując do treści art. 106 ust. 3 "b" , organ II instancji podkreślił, kiedy zmiana dochodu osoby partycypującej w kosztach pobytu członka rodziny w DPS, nie wpływa na zmianę wysokości odpłatności. W odniesieniu do skarżącego, Kolegium zgodziło się z organem I instancji, co do tego, że jego sytuacja dochodowa uległa poprawie wskutek wzrostu wynagrodzenia względem wynagrodzenia stanowiącego podstawę ustalania poprzedniej odpłatności. Po potrąceniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz podatku, wynagrodzenie poprzednie wynosiło 1925,19 złotych, a obecne 2071,38 złotych. Wzrost wynagrodzenia jest wyższy niż 10 % kryterium dochodowego, co uzasadniało potrzebę zmiany wysokości odpłatności w świetle uregulowań ustawy o pomocy społecznej. Kolegium nie podzieliło natomiast oceny organu I instancji co do zaliczenia do dochodu skarżącego, mającego wpływ na ustalenie wysokości odpłatności, kwoty uzyskanej pożyczki z kasy zapomogowo- pożyczkowej. Kolegium zwróciło uwagę, że przychody składające się na dochód strony powinny mieć charakter przysparzający, a takiego charakteru nie ma pożyczka zwrotna. Z tytułu wzrostu wynagrodzenia skarżącego wzrost kwoty odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, stanowi sumę 445,38 złotych (2071,38 zł minus wolne od potrącenia 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej -1626 zł.).

Nawiązując do pozostałych zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że podnoszone w nich okoliczności nie mają – w świetle ustawy o pomocy społecznej – wpływu na ustalenie wysokości należnej partycypacji członka rodziny w ponoszeniu odpłatności za pobyt osoby bliskiej w placówce. Kolegium nadmieniło przy tym, że w sprawie zwolnienia skarżącego od obowiązku ponoszenia odpłatności prowadzone jest odrębne postępowanie.

M. O. wywiódł skargę sądu administracyjnego na opisaną wyżej decyzję ostateczną, zarzucając tej decyzji:

- naruszenie przepisów postępowania w stopniu istotnym dla jego wyniku tj. art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy a także przepisu art. 77 par. 1 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i wskutek tego dokonanie ustaleń niezgodnych ze stanem faktycznym;

- rażące naruszenie art. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez doprowadzenie zaskarżoną decyzją strony do jej zadłużenia, niewydolności finansowej i spirali kredytów;

-rażące naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez pozbawienie go decyzją, życia w warunkach odpowiadających godności człowieka;

- rażące naruszenie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez potraktowanie jako dochodu strony, kwoty pożyczki podlegającej zwrotowi i nie stanowiącej tym samym przysporzenia;

- naruszenie obowiązku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przed wydaniem decyzji i posłużenie się wywiadem środowiskowym sporządzanym dla potrzeby rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości, w dodatku wywiadem nieaktualnym, nie uwzględniającym niekorzystnych zmian w sytuacji życiowej skarżącego;

-rażące naruszenie art. 107 K.p.a. poprzez brak zawarcia w decyzji pouczenia o możliwości wniesienia odwołania;

- rażące naruszenie art. 28 K.p.a. poprzez potraktowanie jako strony postepowania ojca skarżącego;

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uznanie przez sąd zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem, jej zmianę, względnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i podkreślając, że sformułowane zarzuty w większości odnoszą się do decyzji organu I instancji, zmienionej na korzyść strony przez Kolegium. Kolegium podkreśliło też, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiła aktualna sytuacja strony, wynikająca nie tylko z wywiadu środowiskowego, ale także z innych dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, obrazujących istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. Zobowiązania finansowe skarżącego wobec prokuratury, na które powołuje się w skardze, ani takie okoliczności , jak zły stan techniczny domu, konieczność pomocy matce, nie mogły być wzięte pod uwagę w niniejszej sprawie, w której podstawę zmiany wysokości odpłatności skarżącego za pobyt ojca w DPS była wyłącznie zmiana wynagrodzenia za pracę.

W dniu [...] września 2015r. wpłynęło do sądu pismo procesowe ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, w którym na nowo sprecyzowane zostały granice zaskarżenia, zarzuty oraz wnioski skargi. Granicami zaskarżenia pełnomocnik strony objął poza bezpośrednio poprzedzającą skargę decyzją SKO w S. z dnia [...] maja 2015r.(zwaną dalej decyzją zmieniającą zasady odpłatności), również decyzję ostateczną Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] marca 2014r. o ustaleniu zasad odpłatności (dalej zwaną zmienianą decyzją w sprawie zasad partycypacji skarżącego w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS). Pełnomocnik zarzucił obu decyzjom naruszenie:

- przepisów postępowania art. 6, 7, 77 par. 1, 28, 10 par. 1 i 64 par. 4 K.p.a. wyrażającym się niedokonaniem prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania, skutkującym brakiem powiadomienia o nim pozostałych dzieci pensjonariusza należących do kręgu osób bliskich zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS oraz arbitralnym wskazaniem wyłącznie skarżącego jako osoby zobowiązanej do ponoszenia finansowych wydatków związanych z pobytem ojca w DPS;

- art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek uiszczenia opłaty za pobyt w DPS może powstać z mocą wsteczną, czego wyrazem jest ustalenie odpłatności skarżącego konstytutywną decyzją z [...] marca 2014r. (kształtującą stan prawny ze skutkiem ex nunc) z mocą od [...] lutego 2014r. oraz poprzez uznanie, że dopuszczalne jest odrębne orzeczenie o skierowaniu osoby bliskiej do DPS i odrębne u ustaleniu obowiązku skarżącego ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS;

- art. 64 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że dopuszczalne jest rozstrzygnięcie w jednej decyzji o odmowie zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS oraz o ustaleniu obowiązku uiszczenia opłaty;

Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji SKO w S. z dnia [...] maja 2015r. w części dotyczącej zmiany decyzji Dyrektora MOPS w S. z dnia [...] marca 2014r. w zakresie dotyczącym odpłatności skarżącego za pobyt ojca w DPS oraz o uchylenie w całości decyzji Dyrektora MOPS w S. z dnia [...] marca 2014r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała oddaleniu albowiem ani zarzuty sformułowane przez skarżącego we własnoręcznie sporządzonej skardze ani zarzuty sprecyzowane w toku postępowania przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego, nie prowadzą skutecznie do podważenia legalności zaskarżonej decyzji.

Zauważyć przede wszystkim należy, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu, zainicjowanym skargą M. O., nie może być objęta pierwotna decyzja Dyrektora MOPS w S. w sprawie ustalenia zasad odpłatności skarżącego z tytułu ponoszenia kosztów pobytu ojca w DPS, wydana dnia [...] marca 2014r. nazwana roboczo decyzją zmienianą. Pełnomocnik skarżącego nie wskazał zresztą przepisu proceduralnego, który pozwoliłby sądowi administracyjnemu na objęcie zakresem wyrokowania w niniejszym postępowaniu, decyzji ostatecznej wydanej w odrębnym postępowaniu administracyjnym i w innym przedmiocie niż przedmiot decyzji teraz kontrolowanej. Sąd z urzędu przypomina, że zawsze rozstrzyga w granicach danej sprawy, o czym stanowi wprost art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a stosowanie przewidzianych ww. ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności innych niż przedmiot zaskarżenia, może nastąpić tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla końcowego załatwienia danej sprawy a ponadto, gdy te inne niż bezpośredni przedmiot zaskarżenia, akty lub czynności podjęte zostały w postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy (stosownie do treści art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zawsze przy tym ocena, czy kontrolą sądową w danej sprawie można objąć wcześniejsze decyzje organu dotyczące tego samego przedmiotu musi się wiązać ze sprawdzeniem, czy te wcześniejsze decyzje, powiązane z obecnie skarżoną, były objęte wcześniejszym postępowaniem kontrolnym sądu, lub, czy co do ich kontroli nie toczy się obecnie inne postępowanie sądowe. Pozostawanie bowiem w toku sprawy sądowej objętej daną skargą lub prawomocne osądzenie takiej sprawy, czyniłoby niedopuszczalnym obecną skargę na ten sam przedmiot zaskarżenia stosownie do treści art. 58 par. 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odniesienie opisanych regulacji na grunt niniejszego postępowania oznacza, że skoro – jak to wynika z akt administracyjnych i zostało opisane przy referowaniu stanu faktycznego sprawy – decyzja Dyrektora MOPS w S. z dnia [...] marca 2014r. była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną SKO w S. z dnia [...] maja 2014r. ([...]), która to decyzja ostateczna była przedmiotem odrębnej kontroli sądowej w sprawie o sygn. II SA/Bk 670/14, to nie może być objęta ponowną kontrolą sądu administracyjnego w niniejszym postępowaniu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że wyrok wydany w sprawie IISA/Bk 670/14 został zaskarżony do NSA, gdyż nie zmienia to faktu, że w stosunku do tej decyzji w toku pozostaje odrębne postępowanie sądowe, co od strony formalnej uniemożliwia objęcie wyrokowaniem w niniejszym postępowaniu decyzji Dyrektora MOPS w S. z dnia [...] marca 2014r. Skład orzekający prezentuje nadto pogląd, że mimo dostrzegalnego związku merytorycznego decyzji zmienianej z teraz skarżoną decyzją zmieniającą, każda z nich została wydana w granicach różnych spraw. Pierwotna w granicach sprawy dotyczącej ustalenia obowiązku partycypacji skarżącego w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS w ogóle tj. z przesądzeniem i ustaleniem wysokości tej partycypacji, druga (teraz skarżona) wyłącznie w granicach zmiany wysokości partycypacji. Ewentualne wyeliminowanie przez NSA z obrotu prawnego pierwotnej decyzji (nazwanej roboczo zmienianą) będzie skutkowało zaistnieniem podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji zmieniającej na podstawie art. 145 par. 1 pkt 8 K.p.a. W konsekwencji wszystkie zarzuty pełnomocnika skarżącego zawarte w piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie skargi, odnoszące się do wad decyzji pierwotnie ustalającej obowiązek skarżącego w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS, w niniejszym postępowaniu sądowym trafiają w próżnię.

Przedmiotem teraz kontrolowanego postępowania administracyjnego była zmiana wysokości partycypacji skarżącego w kosztach pobytu jego ojca w DPS. Podstawę materialnoprawną dla takiej zmiany stanowił przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, przywołany w decyzji przez organ. Z przepisu tego w jego powiązaniu z treścią art. 106 ust. 3 "a" ustawy o pomocy społecznej, wprost wynika, iż zmiana sytuacji osobistej lub dochodowej strony postępowania, w stosunku do której wydano decyzję na podstawie ustawy o pomocy społecznej, wiąże się z obowiązkiem zmiany lub uchylenia decyzji, przy czym wpływu na zmianę decyzji, nie ma jedynie zmiana dochodu strony o kwotę nieprzekraczającą 10 % kryterium dochodowego. W sprawie niniejszej bezspornym zaś jest, że ustalenie poprzedniej wysokości partycypacji skarżącego w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS opierało się na wysokości dochodu skarżącego w postaci wynagrodzenia za pracę w kwocie 1925,19 złotych miesięcznie (po potrąceniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz podatku), natomiast wynagrodzenie to w styczniu 2015r. wyniosło 2071,38 złotych (również po potrąceniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz podatku). Wynagrodzenie strony, stanowiące podstawę do ustalenia kwoty partycypacji w ponoszeniu kosztów pobytu ojca w DPS, wzrosło zatem o sumę 146,19 złotych a więc o kwotę przekraczającą 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 54,20 złotych. W tej sytuacji zaistniały podstawy do tego, by kwota partycypacji skarżącego w kosztach pobytu ojca w DPS wzrosła do sumy 445,38 złotych, bo tyle przy wynagrodzeniu 2071,38 złotych wynosi nadwyżka ponad 1626 złotych tj. ponad 300% kryterium dochodowego, koniecznego do pozostawienia "na życie" osobie zobowiązanej do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej osoby jemu bliskiej, stosownie do treści art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o pomocy społecznej.

Zarzut skarżącego niesłusznego zaliczenia do jego dochodu kwoty uzyskanej pożyczki z kasy zapomogowo- pożyczkowej, jest niezasadny, gdyż pomija okoliczność zweryfikowania przez SKO w toku instancji owego błędnego zawyżenia dochodu skarżącego o sumę uzyskanej pożyczki zwrotnej, a w konsekwencji nie mogącej stanowić przysporzenia dochodowego.

Nietrafne są także zarzuty naruszenia procedury prowadzącej do wydania kwestionowanej decyzji. Wykorzystanie dla potrzeb kontrolowanego postępowania administracyjnego, wszczętego w lutym 2015r., wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u skarżącego w miesiącu styczniu 2015r. było dopuszczalne. Zadaniem wywiadu środowiskowego jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony postępowania, co wynika z art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wywiad środowiskowy nie jest jednak jedynym dowodem stanowiącym wyłączną podstawę dla poczynienia ustaleń w zakresie wymienionym wyżej. Przepis art. 107 ust. 5 "b" ustawy o pomocy społecznej wymienia w 20 punktach dokumenty, w oparciu o które są dokonywane ustalenia co do sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby lub rodziny. Wśród tych dowodów wymieniane jest między innymi zaświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za pracę, zawierające informację o potrąconej zaliczce na podatek dochodowy od osób fizycznych, składce na ubezpieczenie zdrowotne, składce na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składce na ubezpieczenie chorobowe (pkt 8 art. 107 ust. 5 "b" ustawy o pomocy społecznej). Kwestionowane przez skarżącego podwyższenie kwoty partycypacji w kosztach pobytu ojca w DPS ostatecznie nastąpiło wyłącznie w oparciu o ustalenie wzrostu wynagrodzenia strony na podstawie zaświadczenia pracodawcy skarżącego. Dane uzyskane w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania skarżącego w styczniu 2015r. nie miały więc wpływu na ustalenia kwestionowanej decyzji. Nadto skład orzekający zauważa, że skarżący zarzucając formalny brak przeprowadzenia wywiadu dla potrzeb tego postępowania, nie wykazuje, że po wszczęciu tego postępowania (w lutym 2015r.) dane uzyskane (zebrane) w trakcie wywiadu środowiskowego w styczniu 2015r. były już nieaktualne, a ich nieaktualność przekładała się na treść tej konkretnej decyzji. Sąd podkreśla przy tym, że co do zasady aktualizację wywiadu środowiskowego u strony, mimo braku zmiany jej danych, przeprowadza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, co wynika z art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przewidziana przez ustawę o pomocy społecznej instytucja aktualizacji wywiadu środowiskowego wskazuje, że w postępowaniach prowadzonych z urzędu, organ pomocy społecznej ma prawo wykorzystać w postępowaniu dane uzyskane w ostatnim wywiadzie środowiskowym a konieczność jego zaktualizowania dla potrzeb obecnego postępowania ocenić poprzez pryzmat wszystkich innych dokumentów (dowodów), niezbędnych do ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony i jednocześnie mających znaczenie prawotwórcze dla konkretnie prowadzonego postępowania. Skład orzekający podziela stanowisko wyrażone przez WSA w Lublinie w wyroku z dnia 29 listopada 2012r. sygn. IISA/Lu 521/12 (Lex nr 1241003), że jedynie w razie stwierdzenia przez organ, że dane zawarte w wywiadzie środowiskowym są niewystarczające w świetle złożonego wniosku o udzielenie pomocy, np. w związku ze zmianą danych zawartych w wywiadzie (art. 107 ust. 4 zd. 1 in fine ustawy o pomocy społecznej), organ zobowiązany byłby dokonać dalszych ustaleń polegających na dokonaniu kolejnej aktualizacji wywiadu. Skoro w kontrolowanym postępowaniu, podstawę faktyczną dla ustalenia prawotwórczego faktu wzrostu wynagrodzenia strony, uzasadniającego podwyższenie kwoty partycypacji w ponoszeniu kosztów utrzymania ojca w DPS, stanowiło wyłącznie zaświadczenie pracodawcy skarżącego o wysokości jego wynagrodzenia, a między wywiadem środowiskowym wykorzystanym dla potrzeb tego postępowania a wydaniem decyzji w pierwszej instancji upłynęły jedynie 2 miesiące a sam skarżący nie wykazał znaczenia zarzuconej dezaktualizacji wywiadu dla rozstrzygnięcia w tej konkretnej sprawie, zarzut braku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, jest – zdaniem Sądu - niezasadny.

Brak uczynienia stronami postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną do sądu decyzją, braci skarżącego (wymienionych obok skarżącego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2014r. o skierowaniu J. O. do DPS oraz o ustaleniu jego odpłatności za pobyt w DPS, jako osoby bliskie dla pensjonariusza, należące co do zasady do ustawowego kręgu osób zobowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu ojca w DPS), był następstwem odrębnego wydawania decyzji w stosunku do każdej z ustawowo zobowiązanych osób o zasadach i wysokości partycypacji. Akta administracyjne sprawy wyraźnie wskazują, że w stosunku do każdego z synów pensjonariusza organ prowadził i prowadzi odrębne postępowania w sprawie ustalenia wysokości należnych od nich opłat. Wbrew twierdzeniu skarżącego, z rozdzielnika zaskarżonej decyzji SKO w S. z dnia [...] maja 2015r. nie wynika też, by jej adresatem był ojciec skarżącego – J. O. Decyzja dotyczy ustalenia odpłatności skarżącego i tylko on jest jej adresatem. Dyrektorowi MOPS w S. decyzję organ odwoławczy mógł doręczyć jedynie do wiadomości (fakt takiego doręczenia też wynika z rozdzielnika decyzji), albowiem organowi I instancji co do zasady nie służy przymiot strony postępowania administracyjnego.

Pozostałe zarzuty skargi także trafiają w próżnię albowiem nie dotyczą okoliczności istotnych dla kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zagrożenie dla bytu skarżącego w następstwie obciążenia kosztami pobytu ojca w DPS, których nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla własnego utrzymania, zły stan własnego zdrowia, konieczność świadczenia pomocy matce, ciągłe zadłużenie, czy niezgodność z zasadami współżycia społecznego obciążania go obowiązkiem partycypacji w kosztach pobytu ojca w placówce z uwagi niewłaściwe wypełnianie przez niego obowiązków rodzicielskich, są to okoliczności, na które skarżący może się powoływać w postępowaniach o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia odpłatności na przyszłość, czy o umorzenie zaległości związanej z niewywiązaniem się z dotychczasowych opłat. Akta sprawy administracyjnej wskazują, że takie postępowania skarżący inicjował i były one prowadzone. Z urzędu Sądowi jest wiadome, że decyzje wydawane w tych odrębnych postępowaniach administracyjnych były lub są przedmiotem kontroli sądowej w odrębnych sprawach sądowych (sygn. II SA/Bk 670/14, sygn. II SA/Bk 528/15).

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi).