Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 258/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 2 i  pkt 7 lit.d, art. 3, art. 18, art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
article: art. 10; art. 7; art. 77; art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Natalia Kopiś po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2019 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. Z. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpatrzeniu odwołania B. Z. (dalej również jako: skarżąca) od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie: uznania, że pobrane przez B. Z. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego dziecka - M. Z. za okres od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] czerwca 2016 r. w łącznej kwocie [...]zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zażądania zwrotu kwoty [...]zł z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami za opóźnienie - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Na podstawie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] małoletnie dziecko – M. Z. reprezentowane przez B. Z. jako przedstawiciela ustawowego nabyło prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od dnia [...] października 2015 r. do dnia [...] września 2016 r.

W dniu [...] sierpnia 2016 r. do organu wpłynęło zaświadczenie z Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...], z którego wynika, że na podstawie informacji uzyskanych od B. Z., dłużnik - Ł. Z. dokonał w czerwcu 2016 r. jednorazowej wpłaty alimentów w kwocie [...]GBP (to jest [...] zł).

Mając na uwadze powyższe organ wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych przez stronę świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka M. Z. w wysokości [...] zł za okres od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] czerwca 2016 r.

W dniu [...] października 2016 r. skarżąca złożyła oświadczenie, z którego wynikało między innymi, że kwota którą otrzymała w czerwcu 2016 r. nie może być traktowana jako świadczenia nienależne pobrane, ponieważ jest to zaległa kwota ponad [...] zł które otrzymuje ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. organ pierwszej instancji uznał, że pobrane przez skarżącą świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego dziecka - M. Z. za okres od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] czerwca 2016 r. w łącznej kwocie [...]zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zażądał zwrotu wymienionej kwoty z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami za opóźnienie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania B. Z. od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem uchylenia zaskarżonej decyzji było niejednoznaczne wskazanie małoletniego, na rzecz którego odwołująca pobierała świadczenie z funduszu alimentacyjnego ( organ zamiennie wskazywał D. Z. i M. Z.).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. ponownie orzekł o uznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaconego B. Z. za okres od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] czerwca 2016 r. w kwocie [...]zł na rzecz M. Z. za świadczenie nienależnie pobrane oraz zażądał zwrotu tego świadczenia wraz z odsetkami za opóźnienie.

Następnie w dniu [...] maja 2017 r. skarżąca złożyła osobiście w sekretariacie MOPS w P. odwołanie, w którym jako przedmiot zaskarżenia oznaczyła decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], wydaną przez Dyrektora MOPS w P..

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze.

W wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 1181/17 uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że organ mając na względzie okoliczności i dotychczasowy przebieg postępowania - powinien był powziąć wątpliwości co do prawidłowości oznaczenia zaskarżonej decyzji i umożliwić stronie dokonanie ewentualnej korekty w tym zakresie.

W odpowiedzi na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o jednoznaczne oznaczenie przedmiotu sprawy, pełnomocnik odwołującej wskazał, że przedmiotowe odwołanie z dnia [...] maja 2017 r. dotyczy decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...]

W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podniósł, że odwołująca się nie dopełniła obowiązku poinformowania o okolicznościach mających wpływ na prawo do przedmiotowych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a mianowicie, jako przedstawiciel ustawowy nie zgłosiła niezwłocznie do organu faktu otrzymania alimentów na rzecz dziecka - M. Z. od dłużnika - Ł. Z.. Okoliczność otrzymania alimentów na rzecz dziecka - M. Z. została zgłoszona do Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. dopiero w dniu [...] sierpnia 2016 r., co jak zaznaczył organ wypełnia dyspozycję art. 2 pkt 7a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Organ odwoławczy wskazał, że o obowiązku informowania organu o fakcie otrzymania kwot alimentów w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego strona była pouczona. W dniu [...] sierpnia 2015 r. na stronie 4 wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego skarżąca własnoręcznie podpisała stosowane pouczenie, które zawierała także decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka - M. Z..

Odnosząc się do treści oświadczenia skarżącej z dnia [...] października 2016 r., w którym podniosła, że kwota, którą otrzymała w czerwcu 2016 r. nie może być traktowana jako świadczenia nienależne pobrane, ponieważ jest to zalega kwota ponad [...] zł, które strona otrzymuje ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że weryfikując prawo skarżącej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest zobligowany do stosowania przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Powołując się na zaświadczenia z Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] informujące o jednorazowej wpłacie alimentów w kwocie [...]GBP, organ uznał, że kwota alimentów otrzymana w okresie od dnia [...] czerwca 2016 r. do dnia [...] czerwca 2016 r. na rzecz dziecka - M. Z. według ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest świadczeniem nienależnie pobranym przez skarżącą i orzekł o jej zwrocie wraz z ustawowymi odsetkami.

Na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej wniósł skargę, w której zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a w konsekwencji niezasadne uznanie - że wpłacenie przez dłużnika alimentacyjnego - kwoty [...]GBP (to jest [...] zł) w czerwcu 2016 r. - spowodowało, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł stało się świadczeniem nienależnym.

Pełnomocnik skarżącej podniósł, że zebrany materiał dowodowy przeczy ustaleniom organu, wskazując jednocześnie na naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędne jego zastosowanie i ustalenie, że kwota [...]zł pobrana przez skarżącą w czerwcu 2016 r. jest świadczeniem nienależnym, w sytuacji, gdy jednorazowa wpłata dokonana przez dłużnika alimentacyjnego – w kwocie [...]GBP (to jest [...] zł) w czerwcu 2016 r. została wypłacona na podstawie orzeczenia organu zagranicznego i wynika z zasądzenia zaległej kwoty wyegzekwowanej wraz z odsetkami ponad kwotę [...]zł.

W złożonej skardze podniesiono, że organ bezzasadnie uznał obie kwoty za tożsame i wypłacone za ten sam okres oraz że skarżąca miała świadomość, że wypłacone świadczenie z funduszu alimentacyjnego jej nie przysługuje.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W postępowaniu sądowym badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) dalej jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego Sąd uznał, że zarzuty skargi są częściowo zasadne.

Niniejsze postępowanie prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 859 późn. zm.), dalej jako: "ustawa". Na wstępie rozważań podkreślić należy, że ustawa ta ma na celu wsparcie osób, które z niezależnych od nich przyczyn nie są w stanie wyegzekwować należnych im świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego. W preambule do ustawy prawodawca wyraźnie określił ten cel, wskazując jednocześnie na subsydiarny charakter pomocy Państwa w tym zakresie podkreślając obowiązki rodziny wynikające z kodeksu rodzinnego. Stosownie do treści art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek zaspokajania potrzeb małoletnich, czy też uczących się pełnoletnich dzieci obciąża przed wszystkim rodziców. Alimenty służą utrzymaniu uprawnionego i skierowane są na zaspakajanie jego bieżących potrzeb. Świadczenia z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przyznawane są wówczas, gdy uprawniony nie uzyskuje od zobowiązanego środków na bieżące utrzymanie.

Z akt sprawy wynika, że orzeczeniem z dnia [...] maja 2012 r., sygn. akt [...] na podstawie ugody zawartej przed sądem z powództwa B. Z. działającej w imieniu i na rzecz M. Z., przeciwko Ł. Z. Sąd Rejonowy [...] zasądził alimenty w kwocie 700 zł miesięcznie, płatnych do dnia 30 każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminu do płatności każdej z rat poczynając od dnia [...] maja 2012 r.

W odpowiedzi na wniosek skarżącej, będącej przedstawicielem ustawowym małoletniego M. Z., z dnia [...] sierpnia 2015 r. o wypłatę z funduszu alimentacyjnego zaliczki alimentacyjnej - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. - na podstawie art. 9 ust.1 i 2 ustawy przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla M. Z. w kwocie [...]zł miesięczne na okres od [...] października 2015 r., do [...] września 2016 r.

Jak wynika z akt administracyjnych, w związku z tym, że kwota [...]zł była wypłacana z Funduszu Alimentacyjnego od [...] września 2012 r., natomiast pozostała kwota [...]zł nie była przez dłużnika alimentacyjnego regulowana, skarżąca pismem z dnia [...] listopada 2015 r. zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego Sekcji Obrót Prawny z Zagranicą o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z tytułu nieuiszczonych alimentów od dłużnika alimentacyjnego Ł. Z. pracującego i zamieszkałego w [...].

Stosowanie do treści art. 3 ust. 1 ustawy w przypadku dwumiesięcznej bezskutecznej egzekucji alimentów uprawniony do alimentów ma prawo złożyć wniosek o przyznanie pomocy od Państwa. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy). W myśl art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W okresie natomiast, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami.

Jak wynika zatem z treści przytoczonego art. 3 ust. 1 ustawy warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest "bezskuteczność egzekucji". Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 2 ustawy "bezskuteczność egzekucji" oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 597/10 (zob. www.cbois.nsa.gov.pl), wpłata przez dłużnika alimentacyjnego do rąk przedstawiciela ustawowego wierzycieli alimentacyjnych pewnych kwot pieniędzy nie zawsze wiąże się z bezskutecznością egzekucji. Pewne kwoty przekazane przez dłużnika mogą zostać zaliczone na poczet zaległości alimentacyjnych.

Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

Definicję "nienależnie pobranego świadczenia" ustala art. 2 pkt 7 ustawy, który w podpunkcie oznaczonym lit. d istotnym dla potrzeb niniejszej sprawy określa, że jest to "świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zostało wypracowane stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, a według którego sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł: z instytucji wypłacającej świadczenie w trybie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz od dłużnika (komornika lub innego organu egzekwującego alimenty). Przy czym obydwa te świadczenia muszą być wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi, przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie, podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1). Jednoczesność pobierania obu świadczeń ma miejsce wówczas, gdy uprawniony otrzyma równocześnie obydwa świadczenia przy jednoczesności okresu, za który obydwa świadczenia wypłacono. Tak więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty.

Natomiast w sytuacji, gdy kwota otrzymanych alimentów nie zaspokaja wszystkich zaległych alimentów, a tym samym nie można jej zaliczyć na bieżące zaspokojenie potrzeb (równoległych do wypłacanych zaliczek alimentacyjnych z funduszu), to nie sposób uznać, że mamy do czynienia z jednoczesnym otrzymaniem świadczeń z tego samego tytułu. W judykaturze podkreśla się, co aprobuje również skład orzekający w niniejszej sprawie, że odmienna interpretacja wyrażenia niweczyłaby cel ustawy, jakim było zapewnienie niezbędnych środków na bieżące utrzymanie osobom uprawnionym do alimentów, gdyż nawet jednorazowe dobrowolne wypłacenie przez dłużnika alimentacyjnego uprawnionemu niewielkiej części zaległych alimentów w trakcie pobierania świadczenia z ustawy skutkowałoby utratą tego świadczenia w okresie świadczeniowym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2010 r., sygn. II SA/Łd 325/10, Baza orzeczeń Lex nr 607204, wyrok NSA z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 597/10 j.w.).

Należy także wyjaśnić, że zasady zarachowania zapłaty i kolejność spłaty długów uregulowane zostały w art. 451 § 1 - 3 Kodeksu cywilnego. Według nich dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. To zaś, co przypada na poczet tego długu (za konkretnie wskazany okres), wierzyciel może zarachować na związane z tym konkretnym świadczeniem należności uboczne. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, wierzyciel może wystawiając pokwitowanie zaliczyć otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów. Tak więc dopiero po ustaleniu, na poczet którego długu (bieżącego czy zaległego i za który miesiąc) uiszczona dobrowolnie przez dłużnika alimentacyjnego kwota ma być zaliczona, możliwa staję się ocena czy osoba uprawniona otrzymała alimenty w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że organ orzekający w niniejszej sprawie dokonał niewłaściwej wykładni art. 2 pkt 7 lit d ustawy oraz uchybił wynikającemu z art. 7 i art. 77 k.p.a. obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, a także oceny tego materiału w sposób przewidziany w art. 80 kpa. Brak bowiem w aktach administracyjnych dowodu wskazującego na to, że otrzymana przez skarżącą kwota od dłużnika alimentacyjnego stanowiła należności bieżącą, tym bardziej, że jej wysokość przewyższała kwotę przyznaną z funduszu alimentacyjnego, jak również nie stanowiła równowartości zasądzanych alimentów tj. kwoty [...]zł. Jedynie z oświadczenia skarżącej można wywnioskować, że dłużnik alimentacyjny nie wskazał za jaki okres uiścił kwotę na poczet zasądzonych alimentów. Organ przedwcześnie uznał, że wpłacona kwota stanowi należność bieżącą.

Zaległości alimentacyjne bezspornie istnieją, co wynika nie tylko z informacji organu administracji, ale także z pisma Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., [...] w którym poinformowano, że skarżąca zwróciła się o wszczęcie egzekucji alimentów od dłużnika Ł. Z.. Z kolejnego pisma z dnia [...] sierpnia 2016 r., wydanego z upoważnienia Prezesa Sądu Okręgowego przez kierowania Sekcji Obrotu z Zagranicą wynika, że skarżąca poinformowała Sąd o jednorazowej wpłacie alimentów przez dłużnika w określonej wysokości w czerwcu 2016 r.

Ze wskazanych dowodów nie wynika zatem wprost i jednoznacznie, na poczet którego długu oraz za który konkretnie miesiąc, uiszczona kwota miała zostać zaliczona. Brak tych danych z kolei uniemożliwia dokonanie oceny, czy skarżąca otrzymała alimenty, które byłyby bieżące w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych za okres objęty decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., czy też stanowiły one należność pozostałej kwoty [...]zł, o której wyegzekwowanie skarżąca zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego Sekcji Obrotu Prawnego z Zagranicą.

Brak powyższych ustaleń uniemożliwia także ocenę tego, czy skarżąca miała świadomość o świadczeniu nienależnie pobranym. Wskazać należy bowiem, że skoro dłużnik nie wskazał za jaki okres jest wpłacana kwota to nie można z tego powodu mówić o świadczeniu nienależnie pobranym. W związku z tym skarżąca miała prawo zaliczyć dokonaną wpłatę na zaległe świadczenie uboczne tj. [...] zł z zaległymi odsetkami ponad pobieraną z funduszu alimentacyjnego kwotę [...]zł. Z powyższych powodów nie można mówić o świadomości skarżącej, że wypłacone świadczenie jej się nie należało, gdyż sama zwróciła się do odpowiednich organów z wnioskiem o wyegzekwowanie pozostałej kwoty [...]zł z zasadzonych [...] zł alimentów przez organ zagraniczny.

W tej sytuacji organ orzekający w sprawie powinien więc ustalić jakie zaległości alimentacyjne posiadał zobowiązany w trakcie okresów wypłacania świadczeń przyznanych z funduszu alimentacyjnego, a wreszcie ocenić skuteczność oświadczenia wierzycielki o zaliczeniu wpłacanych kwot na poczet zaległości alimentacyjnych. Dopiero wówczas i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga jednak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż jakkolwiek fakt istnienia zaległości alimentacyjnych był wykazywany przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, nie był on przedmiotem ustaleń i oceny organu. Jedynie w przypadku ustalenia, że wpłacona tytułem alimentów kwota obejmowała należności alimentacyjne pokrywające się czasowo z należnościami przyznanymi z funduszu alimentacyjnego, można będzie uznać, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były świadczeniami nienależnie pobranymi.

W ocenie Sądu brak przedmiotowych ustaleń i wyczerpujących wyjaśnień wskazanych kwestii czyni decyzję o uznaniu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane za co najmniej przedwczesną.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ, będąc związany dokonaną przez Sąd wykładnią art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w zakresie przedstawionym powyżej.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.