Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 455/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska NSA Włodzimierz Zygmont(spr.) Protokolant sekr.sąd. Magdalena Rossa po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2005 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia [....]Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w K. z [...] Nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz skarżącego M. T.kwotę [...] zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/Wł. Zygmont /-/G.Gorzan /-/M.Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 207, art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 51 § 1 O.p., art. 10 ust. 1 pkt 8 lit.a, art. 19 ust. 1, art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.: Dz. U. z 2000r. nr 14, poz. 176 ze zm.), określił M. T. za 1999r. zobowiązanie w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży udziału w nieruchomości na kwotę [...] zł, zaległość podatkową w wysokości [...] zł oraz odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] zł.

Uzasadniając decyzję Urząd Skarbowy stwierdził, że podatnik dnia [...] nabył od K. G., I. I. i B. G. za cenę 19.000 zł, udziały wynoszące łącznie 96/288 części w zabudowanej nieruchomości położonej w S.. W dniu 28.12.1997r. Zarząd Fundacji Ochrony Zabytków S. (którego podatnik był członkiem), podjął uchwałę wyrażającą zgodę na nieodpłatne przejęcie na własność fundacji, nabytych przez podatnika udziałów, a które będą stanowiły wkład podatnika w wysokości 300 udziałów w Zakładach Wielobranżowych prowadzonych przez Fundację. Wartość jednego udziału została ustalona na kwotę 200 zł uchwałą Zarządu Fundacji z dnia 10.05.1997r. Podatnik umową z dnia [...] przeniósł udziały w nieruchomości na fundację, przy czym wartość przedmiotu darowizny ustalona została na kwotę [...] zł.

Na podstawie rejestru udziałów stwierdzono, że podatnik posiadał 747 udziałów wartości nominalnej 100 złotych i 440 udziałów wartości nominalnej [...] zł. Zgodnie z tymi wartościami, podatnik posiadał prawo zwrotu [...] zł. (w wartości tej uwzględniono przyznane 300 udziałów po [...] złotych za domniemaną darowiznę). Na podstawie tego samego rejestru ustalono wypłaty udziałów wartości [...] zł. Tym samym można uznać, że za przekazany fundacji udział w nieruchomości, podatnik otrzymał cenę, która wynosiła [...] zł. Można więc postawić wniosek, że umowa darowizny była umową pozorną, gdyż faktycznie nastąpiła sprzedaż. Ponieważ sprzedaż udziałów w nieruchomości nastąpiła przed upływem 5 lat od ich nabycia, stanowiła źródło przychodu, który podlega opodatkowaniu.

Podatnik nie złożył oświadczenia, że uzyskany dochód przeznaczy na cele mieszkaniowe. W dniu 1.10.2002r. pisemnie świadczył, że w październiku 2000r. zrezygnował z udziałów otrzymanych w zamian za przekazanie udziałów w nieruchomości (załączył dwa akty notarialne: rep. [...], rep. [...] oraz pismo (bez daty) do R. R.S.P.Dz. i M. "P." o tym, że nie wnosi roszczeń do pozostałych, nie wypłaconych jeszcze udziałów. Pozwala to na stwierdzenie, że podatnik nie przeznaczył na cele mieszkaniowe. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy, podatek od dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a - c ustala się w formie ryczałtu w wysokości 10 % uzyskanego przychodu.

W odwołaniu podatnik domagał się "oddalenia" powyższej decyzji. Uzasadniając odwołanie stwierdził, że od 1993r. do 1998r. dokonał wpłat 887 udziałów, natomiast wypłacona została zaledwie wartość 830 udziałów (bez przyznanych 300 udziałów). Zgodnie z rejestrem udziałów powinien otrzymać 887 udziałów o wartości [...] zł, a otrzymał zwrot 830 udziałów o wartości [...] zł. Na dzień wniesienia odwołania nie otrzymał żadnych pieniędzy za przekazanie fundacji udziałów w nieruchomości. Wskazał, że w 2000r. zrezygnował z ubiegania się o zwrot pozostałych udziałów i złożył w tym zakresie stosowne oświadczenie.

Izba Skarbowa w P.decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję Izba Skarbowa stwierdziła, że świadczenie podatnika na rzecz Fundacji nie było bezpłatne, skoro w zamian za nie otrzymał ekwiwalent w postaci 300 udziałów, każdy wartości na 200 zł, w jej Z. W.. Umowa z dnia 8.03.1999r. przenosząca udziały w nieruchomości na fundację, winna być zakwalifikowana jako zamiana, która swym charakterem jest bardzo zbliżona do sprzedaży. Zgodnie bowiem z art. 604 k.c. do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży. Różnica w stosunku do umowy sprzedaży polega na tym, że w miejsce ceny pojawia się obowiązek drugiej strony przeniesienia własności rzeczy, prawa. Tak też było: Fundacja Ochrony Zabytków S. w zamian za przeniesienie udziału we współwłasności nieruchomości - przeniosła na podatnika prawa do udziału w Z. W.

Ponieważ podatnik nabył udział w nieruchomości w 1997r., zaś zbył go w 1999r. - czyli przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, zamiana udziału stanowiła dla podatnika źródło przychodu, który podlega opodatkowaniu ( podstawa prawna art. 10 ust. l pkt 8 w związku z art. 28 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz. U. z 1993r. nr 90, poz. 416 ze zm. , a nie , jak wskazał organ I instancji wersja ustawy zawarta t.j. Dz. U. z 2000r., nr 14, poz. 176 ze zm.).

Zmiana kwalifikacji prawnej dokonanej czynności ze sprzedaży na zamianę nie , jak i omyłkowe wskazanie miejsca publikacji ustawy podatkowej, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy.

W skardze podatnik domagał się "oddalenie" powyższej decyzji podkreślił, że od 1993 do 1998r. wpłacił do Fundacji Ochrony Zabytków S. 887 udziały o wartości [...] zł + 300 udziałów przyznanych przez Zarząd Fundacji, natomiast otrzymał zwrot 830 udziałów o wartości [...] zł. Udziały, które wypłacił nie stanowią całości faktycznie wpłaconych udziałów. Z powyższego wynika też, iż nie otrzymał żadnych pieniędzy za przekazanie nieruchomości. Pozostały przyznane udziały, których się zrzekł na rzecz fundacji.

Izba Skarbowa w P. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla decyzję, jako niezgodną z prawem.

Powody.

Fundacja jest to majątek wyposażony w osobowość prawną i przeznaczony do realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych. Według ustawy z dnia 6.04. 1984r. o fundacjach (Dz. U. nr z 1991r. nr 46, poz. 203). składnikami majątkowymi, mogą być pieniądze, papiery wartościowe, a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości. Ustawa zezwala fundacjom prowadzić działalność gospodarczą i nie ogranicza formy ich gospodarowania, a więc dopuszcza zarówno działalność bezpośrednią, jak i w postaci udziałów w spółkach. Jedynie w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 8.05.2001r. w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji (Dz. U. Nr 50, poz. 529), w § 2 pkt 7 lit. f-i występuje, bez bliższego sprecyzowania, pojęcie "wartości objętych udziałów".

W tym kontekście istotne jest, że organy podatkowe nie określiły - w odniesieniu do skarżącego - charakteru jego "udziałów", ani charakteru jego "prawa ubiegania się o zwrot udziałów" z Fundacji Ochrony Zabytków S.. W szczególności brak wskazania, na podstawie jakich faktów i norm prawa przyjęto, że są nośnikami wartości materialnych względnie prawnych, uzasadniających ich udział w obrocie prawnym ( np. umowy kupna-sprzedaży, zamiany) i regulowaniu zobowiązań. Sprecyzowanie statusu prawnego "udziałów" i "prawa ubiegania się o ich zwrot", z pewnością pozwoliłoby na precyzyjne rozstrzygnięcie, czy akt przeniesienia własności ułamkowej części własności nieruchomości pozostaje darowizną czy też może wchodzić w grę sprzedaż lub zamiana. Pozwoliłoby także na stwierdzenie, czy istotnie nie doszło do obejścia norm prawa podatkowego. Umowy cywilnoprawne, kształtujące wzajemne prawa i obowiązki stron umowy, nie mogą być wykorzystywane do obejścia prawa podatkowego, należącego do sfery prawa publicznego.

Ponadto organy podatkowe nie zweryfikowały twierdzeń skarżącego w kwestii terminu, zakresu i sposobu zarachowania wykonanych przez fundację na rzecz skarżącego zwrotów udziałów. Nie można z góry wykluczyć, że kwestia samej wypłaty równowartości przyznanych skarżącemu udziałów może mieć znaczenia dla sprawy. Skarżący uzasadniając odwołanie stwierdził, że od 1993r. do 1998r., (a więc przed datą 5.03.1999r., kiedy przeniósł ułamkowy udział w nieruchomości ), dokonał na rzecz fundacji wpłat 887 udziałów, natomiast wypłacona została mu wartość 830 udziałów ( bez przyznanych 300 udziałów). Zgodnie z rejestrem udziałów powinien otrzymać 887 udziałów o wartości [...] zł, a otrzymał zwrot 830 udziałów o wartości [...] zł. Identyczne twierdzenia zamieścił w skardze. Wskazując przy tym, że nie uzyskał wypłaty, sugeruje, że w rezultacie nieruchomość (udział ułamkowy) na fundację przeniósł nieodpłatnie. Analiza zestawienia wpłat i wypłat udziałów sporządzona przez organ I instancji i wywody organu odwoławczego (który doliczył się nienależnego świadczenia dla skarżącego), nie usunęły wątpliwości sądu w kwestii zupełności ustaleń faktycznych w tej materii i trafności stanowiska organów podatkowych. Wobec powyższego teza, że skarżący przeniósł na fundację odpłatnie swój udział ułamkowy w nieruchomości wymaga zbadania i analizy rzeczywistego funkcjonowania instytucji udziałów w połączeniu z ustawą o fundacjach, statutem fundacji i regulaminem w sprawie zasad oraz form gospodarki udziałami w zakładów wielobranżowych fundacji, jak i czynności sprawdzających, rachunkowych, w celu oceny wiarygodności powyższych twierdzeń skarżącego.

Dlatego na podstawie art. 145 § 1 lit.c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł Sąd jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy.

/-/ W. Zygmont /-/ G. Gorzan /-/M.Skwierzyńska