Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 454/00
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2001-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Powołane przepisy: article: art. 51, art. 56 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126
law: Obwieszczenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budowlane.
Teza: Właściwe stosowanie przepisów art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ nie może się ograniczać do nałożenia obowiązków, gdyż jeżeli obiekt został wykonany prawidłowo zgodnie ze sztuką budowlaną, samo przedłożenie inwentaryzacji powykonawczej ma charakter obowiązku pozornego. Natomiast jeżeli prace przy zmianie sposobu użytkowania wykonano wadliwie, to samo przedłożenie inwentaryzacji powykonawczej nie załatwia w sposób właściwy sprawy, bowiem w takim przypadku wadliwy stan obiektu spowoduje, iż organy nadzoru budowlanego byłyby zmuszone do nałożenia obowiązków w trybie art. 51 Prawa budowlanego po raz wtórny. Tak więc prawidłowo prowadzone postępowanie administracyjne przez organy nadzoru budowlanego, w przypadku gdy zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w warunkach samowoli, jednakże zgodnie ze sztuką budowlaną, winno doprowadzić do umorzenia postępowania odnośnie obowiązków z art. 51 Prawa budowlanego oraz nałożeniem obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w trybie art. 56 ust. 1.

TEZY

Właściwe stosowanie przepisów art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ nie może się ograniczać do nałożenia obowiązków, gdyż jeżeli obiekt został wykonany prawidłowo zgodnie ze sztuką budowlaną, samo przedłożenie inwentaryzacji powykonawczej ma charakter obowiązku pozornego. Natomiast jeżeli prace przy zmianie sposobu użytkowania wykonano wadliwie, to samo przedłożenie inwentaryzacji powykonawczej nie załatwia w sposób właściwy sprawy, bowiem w takim przypadku wadliwy stan obiektu spowoduje, iż organy nadzoru budowlanego byłyby zmuszone do nałożenia obowiązków w trybie art. 51 Prawa budowlanego po raz wtórny. Tak więc prawidłowo prowadzone postępowanie administracyjne przez organy nadzoru budowlanego, w przypadku gdy zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w warunkach samowoli, jednakże zgodnie ze sztuką budowlaną, winno doprowadzić do umorzenia postępowania odnośnie obowiązków z art. 51 Prawa budowlanego oraz nałożeniem obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w trybie art. 56 ust. 1.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "A." Spółka Akcyjna w G. na decyzję z dnia w przedmiocie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. Oddział Zamiejscowy w K. 24 stycznia 2000 r. (...) inwentaryzacji powykonawczej; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 15 listopada 1999 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T., decyzją z dnia 15.11.1999 r. (...), nakazał "A." S.A., wykonanie inwentaryzacji obiektu oraz przedłożenia właściwemu organowi wszystkich niezbędnych dokumentów, opracowań oraz uzgodnień organów, określonych w art. 56 prawa budowlanego i uzyskanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń parteru, na lokal gastronomiczny, mieszczących się w budynku usytuowanym na działce o nr ewidencyjnym 516, położonej w T. przy Pl. W. P. 11, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Odwołanie od decyzji złożyła Spółka Akcyjna "A." z siedzibą w G., żądając jej uchylenia. Odwołująca się zarzuciła, że dnia 20.10.1998 r. złożyła wniosek o zmianę sposobu użytkowania obiektu, będącego przedmiotem decyzji, przy którym to wniosku złożono również projekt budowlany. Zdaniem odwołującej się spółki, organ winien w stosownym terminie załatwić wniosek albo ściśle w określonym czasie wydać stosowne postanowienie w trybie art. 50 i art. 51 prawa budowlanego, a obecnie brak jest podstaw do żądania wobec inwestora, obowiązków nałożonych decyzją, tym bardziej, że dnia 5 maja 1999 r. odwołująca się spółka złożyła projekt inwentaryzacyjny obiektu, a brak załatwienia wniosku o zmianę sposobu użytkowania narusza przepisy art. 104 i art. 35 Kpa.

W wyniku rozpoznania odwołania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia 24.01.2000 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej inwentaryzacji powykonawczej tej części obiektu wraz ze wskazanymi uzgodnieniami, a w pozostałej części uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o terminie określonej inwentaryzacji powykonawczej wraz z uzgodnieniami i obowiązku wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego lokalu gastronomicznego, do Starosty Powiatowego w T. i to do dnia 31 marca 2000 r.

Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że dokonując przedmiotowej inwestycji. Spółka Akcyjna "A." w G., naruszyła obowiązujące przepisy Ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126/ gdyż stosownie do uregulowań art. 71 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy - przedmiotowa zmiana sposobu użytkowania sklepu odzieżowego na lokal gastronomiczny winna być poprzedzona decyzją o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania. W tej sytuacji, kiedy dokonano już samowolnie zmiany sposobu użytkowania tej części obiektu - obowiązek działania organów nadzoru budowlanego w tych sprawach określają przepisy art. 71 ust. 3 i odpowiednio art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Błędnym było więc w zaskarżonej decyzji z dnia 15 listopada 1999 r. nałożenie na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania tej części obiektu budowlanego. Zalegalizowanie bowiem dokonanej samowoli budowlanej może nastąpić w trybie pozwolenia na użytkowanie, zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Nawiązując do zarzutów zawartych w odwołaniu, a dotyczących pominięcia w postępowaniu faktu, iż inwestor w dniu 20.10.1998 r. wystąpił z wnioskiem do byłego Kierownika Urzędu Rejonowego w T., o zmianę sposobu użytkowania między innymi tej części budynku na parterze, a wniosek ten nie został załatwiony - organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność ta nie uprawniała inwestora do podjęcia samowolnie odnośnych działań inwestycyjnych, a organy nadzoru budowlanego do zaniechania podjęcia czynności nakazowych.

Należy przy tym nadmienić, że decyzja o pozwoleniu na budowę, jak i na zmianę sposobu użytkowania może być wydana wyłącznie w odniesieniu do inwestycji projektowanej - zamierzonej, a nie inwestycji już zrealizowanej. Ponadto wszelkie pozwolenia, w tym również pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części - nie należą do zadań organów nadzoru budowlanego, lecz do zadań organów administracji architektoniczno-budowlanej.

W przedmiotowej sprawie podjęta też została decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części tego budynku, to jest piwnic na lokal rozrywkowy typu "PUB" oraz parteru na lokal gastronomiczny - przez Starostę T. /decyzja z dnia 28.10.1999 r. (...)]/oraz w drugiej instancji przez Wojewodę W. /decyzja z dnia 28.12.1999 r. (...)/. Organ odwoławczy uznał również za celowe określenie terminu nałożonych obowiązków. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca Spółka podniosła podobne argumenty jak w odwołaniu, twierdząc, że organy nadzoru budowlanego winny wstrzymać się z wydaniem zaskarżonej decyzji, czy wreszcie zawiesić postępowanie, do czasu rozpoznania wniosku o zmianę sposobu użytkowania. W konkluzji skarżąca żądała uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł ojej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Niesłuszne są zarzuty skarżącej spółki, że organy administracyjne winny najpierw wydać decyzję o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania. Otóż jest niespornym w sprawie, że skarżąca mimo braku decyzji o której mowa wyżej, dokonała zmiany sposobu użytkowania i zmiana ta musi być traktowana w kategoriach samowoli budowlanej i żądanie wydania decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania jest w takiej sytuacji bezprzedmiotowe. Do likwidacji skutków tej samowoli o której mowa w art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126/ stosuje się przepisy art. 50 i art. 51 prawa budowlanego. Przepisy art. 51 ust. 1-3 ustawy stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, a konkretnie zmiana sposobu użytkowania zostały już wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 W niniejszej sprawie organ sprawdził jedynie występowanie przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 1 Nie kontrolował natomiast przesłanek z pkt 2 i 3 art. 50 ust. 1.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwe stosowanie przepisów art. 51, nie może się ograniczać do nałożenia obowiązków decyzji, gdyż jeżeli obiekt został wykonany prawidłowo zgodnie ze sztuką budowlaną, co organy nadzoru winny sprawdzić w toku postępowania administracyjnego, samo przedłożenie inwentaryzacji powykonawczej ma charakter obowiązku pozornego. Natomiast jeżeli prace przy zmianie sposobu użytkowania wykonano wadliwie, to samo przedłożenie inwentaryzacji powykonawczej nie załatwia w sposób właściwy sprawy, bowiem w takim przypadku wadliwy stan obiektu spowoduje iż organy nadzoru budowlanego byłyby zmuszone do nałożenia obowiązków w trybie art. 51 prawa budowlanego po raz wtóry.

Tak więc prawidłowo prowadzone postępowanie administracyjne przez organy nadzoru budowlanego, w przypadku gdyby zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w warunkach samowoli, jednakże zgodnie ze sztuką budowlaną, winno doprowadzić do umorzenia postępowania odnoście obowiązków z art. 51 prawa budowlanego oraz nałożeniem obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w trybie art. 56 ust. 1 przy którym to obowiązku inwestor będzie musiał wykazać organowi administracji architektoniczno-budowlanej iż ma akceptację dla funkcjonowania obiektu, organów tam wymienionych, zainteresowanych danym obiektem ze względu na ich zakres działania.

W powyższych okolicznościach na zasadzie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 i art. 55 ust. 1 Ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.