Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 331/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 57
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 138 par 1 pkt 1 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), , Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.), dale u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia J. K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 28 lipca 2014r. Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił wobec J. K. tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...] i od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2009r. do kwietnia 2014r.

Zawiadomieniem z dnia 21 października 2014r., nr EA-2-721/1254/I/AG/2014 Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. na podstawie ww. tytułów wykonawczych dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę J. K. w Urzędzie Gminy N.

Powyższe zawiadomienie oraz odpisy tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 28 października 2014r.

W piśmie z dnia 30 października 2014r. J. K. w odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, wniósł o anulowanie zajęcia prawa majątkowego dokonanego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, które zostały wystawione niezgodnie z prawem i zasadami współżycia społecznego. Podał, że w odpowiedzi na upomnienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia 26 maja 2014r. oraz pismo z dnia 20 sierpnia 2014r. informował zarówno w piśmie z dnia 3 czerwca 2014r., jak i z dnia 19 września 2014r. o wyrejestrowaniu w roku 2005 w Urzędzie Pocztowym w Ł. przy u. A 48 odbiorników RTV.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia przez wierzyciela zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] Poczta Polska S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej uznał zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] za nieuzasadniony. Powyższe postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 12 listopada 2015r.

W piśmie z dnia 19 listopada 2015r. J. K. w związku z nie otrzymaniem postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...]. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 9 grudnia 2015r. i jest ostateczne.

Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. uznał zgłoszone zarzuty na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione.

Na powyższe postanowienie J. K. złożył zażalenie, w którym podtrzymując zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku z uwagi na prawidłowe wyrejestrowanie odbiorników RTV w 2005r. wskazał, że w stosunku pomiędzy pomiotem prawa handlowego a osoba prywatną obowiązuje art. 59 § 1 pkt 10 K.p.a. w związku z art 823 K.p.c. Ponadto podniósł, że w dniu 6 listopada 2015r. wrócił do kraju, w skrzynce pocztowej znalazł zawiadomienie o przesyłce pocztowej z dnia 27 października 2015r. W placówce pocztowej poinformowano go, że awizowana przesyłka została zwrócona do Centrum Obsługi Finansowej w B. Poczty Polskiej S.A.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3) błąd co do osoby zobowiązanego,

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do treści art. 34 § 1 ww. ustawy, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 - 7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jak wynika natomiast z § 5 tego przepisu, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że wierzyciel postanowieniem z dnia [...] uznał zgłoszony przez zobowiązanego zarzut nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi wystawionymi w dniu [...] za nieuzasadniony. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zobowiązany zgłosił rejestrację odbiorników RTV i otrzymał książeczkę opłat o nr[...] , stanowiącą dowód zarejestrowania odbiorników RTV używanych pod adresem W. , [...]. Ł. Kolejne wydane książeczki posiadały nr[...], [...],[...]. Z uwagi na zmianę przepisów w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych dokonaną rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych telewizyjnych (Dz.U. z 2007r., nr 187, poz. 1342), imienna książeczka opłat została zastąpiona przez indywidualny numer identyfikacyjny (w przypadku zobowiązanego 00181569). Wierzyciel zaznaczył, iż użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali nadal abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. W sytuacji natomiast zaprzestania używania odbiorników RTV, legalny brak kolejnych opłat musi uprzedzić czynność wyrejestrowania dokonana obecnie poprzez przedłożenie wypełnionego formularza "zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo ich zmiany danych" w urzędzie pocztowym, bądź za pośrednictwem strony internetowej Poczty Polskiej S. A.: www.poczta-polska.pl. Wierzyciel podkreślił, że nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie przez J. K. w urzędzie pocztowym formalności związanych z prawidłowym wyrejestrowaniem odbiorników RTV. W związku z powyższym wierzyciel nie mógł uznać zgłoszonego zarzuty za uzasadniony, albowiem zobowiązany nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o spełnieniu ustawowych formalności mających na celu wyrejestrowanie odbiorników RTV. W upomnieniu z dnia 26 maja 2014r., doręczonym zobowiązanemu w dniu 30 maja 2014r. strona została poinformowana, że wskazane należności należy wpłacić w ciągu siedmiu dni licząc od dnia doręczenia upomnienia, brak uregulowania należności przez zobowiązanego spowoduje przesłanie tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z wnioskiem o przeprowadzenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego.

Z uwagi na wiążący charakter stanowiska wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. zasadnie odmówił uznania zarzutu za uzasadniony.

Odnosząc się natomiast do zarzutów przedstawionych w zażaleniu, że do chwili obecnej skarżący nie otrzymał odpowiedzi ze strony Poczty Polskiej S.A. na zawieszone postępowanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że z pisma wierzyciela z dnia 14 stycznia 2016r. skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. –W., wynika, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela z dnia 22 października 2015r. zostało wysłane na adres zobowiązanego, tj: W. , [...] Ł., jednak pomimo dwukrotnej awizacji przesyłki poleconej zawierającej ww. postanowienie, korespondencja nie została odebrana. Wierzyciel uznał zatem, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, za dzień doręczenia stronie postanowienia dzień 12 listopada 2015r. Tym samym w ramach analizowanej sprawy, uostatecznienie się ww. postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela spowodowało, że organ egzekucyjny był uprawniony (i jednocześnie zobligowany) do wydania postanowienia odnośnie zarzutów, w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego nie mają zastosowania art. 59 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art 823 Kodeksu postępowania cywilnego. Przedmiotem analizowanej sprawy jest kwestia zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] wniesionego przez J. K. na podstawie art. 33 § pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Instytucja zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej uregulowana została w art. 33-35 ww. ustawy, a skutkiem ewentualnego uznania zgłaszanego zarzutu byłoby umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 ww. ustawy). Jednakże jak już wyżej wyjaśnione zostało przez organ odwoławczy, zarzut nieistnienia obowiązku był niezasadny, a tym samym przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 ww. ustawy nie wystąpiła.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że w roku 2005 Instytut Pamięci Narodowej przyznał mu status osoby pokrzywdzonej. Odbierając zaświadczenie w Instytucie Pamięci Narodowej uzyskał informację, że jako osoba represjonowana w okresie powojennym może wystąpić o zwolnienie z opłat za odbiorniki RTV. Z uwagi na wyjazd w lipcu 2005r. za granicę na okres dwóch lat złożył wniosek o zwolnienie z opłat i wyrejestrowanie odbiorników RTV, przedstawiając wystawiony przez Instytut Pamięci Narodowej dokument. Wskazał, że przez 10 lat od momentu złożenia wniosku nie otrzymał żadnego upomnienia. W odpowiedzi natomiast na żądanie przedstawienia uwierzytelnionych dokumentów na podstawie których sformułowano roszczenia, otrzymał ksero wygenerowanego w dniu 24 lipca 2008r. zawiadomienia bez daty nadania i potwierdzenia odbioru. Do skargi skarżący załączył zaświadczenie wystawione w dniu 30 czerwca 205r. przez Instytut Pamięci Narodowej oraz kopię pisma z dnia 3 czerwca 2014r. skierowanego do Poczty Polskiej S.A.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 8 maja 2016r. w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 28 lipca 2014r. dotyczących należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. wydał w dniu [...] postanowienie o uznaniu zgłoszonego zarzutu za nieuzasadniony, podczas gdy wcześniej, postanowieniem z dnia [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] obejmujące należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2009r. do kwietnia 2014r.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Mając na uwadze powyższą regulację w pierwszej kolejności zauważyć należy, że wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia podstawy zawieszenia jest obligatoryjne. Wniosek taki płynie bezpośrednio z art. 56 § 3 u.p.e.a. Dotyczy to także sytuacji, gdy podstawa zawieszenia postępowania wynika z innego aktu prawnego niż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym. Nawet zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które następuje z mocy prawa, wymaga wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w tym przedmiocie. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa oznacza, że sam ustawodawca decyduje wprost o zawieszeniu, przez co takie zawieszenie nie jest czynnością organu egzekucyjnego, co w konsekwencji oznacza, iż postanowienie takie miałoby charakter deklaratoryjny. Niemniej jednak jego wydanie jest nieodzowne, gdyż doręczenie postanowienia zapewnia możliwość weryfikacji poprzez wniesienie zażalenia i ewentualnie skargi do sądu administracyjnego.

Podkreślić przy tym trzeba, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków, wynikających z przepisów prawa, czy też ostatecznej decyzji administracyjnej. Zawieszenie postępowania jest to taki jego stan, w którym trwa nadal stan zawisłości sprawy (lis pendent), w którym nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa "spoczywa" bez biegu i w zasadzie żadne czynności nie są podejmowane. W okresie zawieszenia postępowania żadne terminy w zasadzie nie biegną, zaś po ustaniu przyczyn zawieszone postępowanie zostaje podjęte na nowo (podobnie NSA w wyroku z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 211/10). Okoliczności, które stanowią podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego maja charakter przejściowy, a co za tym idzie, po ich ustąpieniu konieczne jest podjęcie postępowania egzekucyjnego (patrz: D. Jankowiak, ("Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", Komentarz 2008", Unimex, s. 838).

Jakkolwiek w postępowaniu egzekucyjnym co do zasady nie stosuje się ogólnej procedury administracyjnej o zawieszeniu postępowania, zwłaszcza przepisów określających przesłanki takiego zawieszenia, to niewątpliwie istota zawieszenia we wszystkich postępowaniach, w tym w postępowaniu egzekucyjnym, jest taka sama, a mianowicie w trakcie zawieszenia organ administracji nie może podejmować żadnych czynności poza enumeratywnie wskazanymi w ustawie.

Przez pojęcie postępowania egzekucyjnego rozumiemy uregulowany prawem procesowym egzekucyjnym ciąg czynności podejmowanych przez organy egzekucyjne i inne podmioty postępowania egzekucyjnego w celu wykonania, przez zastosowanie środków przymusu państwowego, obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej.

Z kolei art. 57 § 1 u.p.e.a. zawiera zapis, zgodnie z którym organ egzekucyjny podejmie zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia. Artykuł 57 u.p.e.a. reguluje więc zasady podjęcia zawieszonego postępowania. Czynność ta ma charakter obligatoryjny i zasadniczo jest konsekwencją ustania przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Stroną uprawnioną do żądania podjęcia zawieszonego postępowania jest wierzyciel. Ustawa wprost nie określa czasu, w jakim postępowanie egzekucyjne może pozostawać w zawieszeniu. Jednakże z art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. wynika, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli postępowanie to, zawieszone na żądanie wierzyciela, nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. Ustawa egzekucyjna w art. 57 nie określa wprost wszystkich okoliczności powodujących ustanie przyczyn zawieszenia postępowania i nie odnosi się do przesłanek zawieszenia postępowania wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. W tym zakresie należy kierować się generalną dyrektywą, zgodnie z którą podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego następuje po ustaniu przyczyny zawieszenia. Wyjątkowo w art. 57 § 2 i 3 u.p.e.a. reguluje podjęcie zawieszonego postępowania w związku ze śmiercią zobowiązanego (art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Wskazana powyżej konstrukcja nakłada konieczność określenia przesłanki podjęcia postępowania indywidualnie w odniesieniu do każdej podstawy zawieszenia.

Z zestawienia art. 17 § 1, art. 57 § 1 oraz art. 56 § 3 u.p.e.a. wynika, że podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie takie nie przysługuje zażalenie. Ustawa wyraźnie wskazała zaskarżalność tylko postanowienia organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania (art. 56 § 4 u.p.e.a.) – (por. Piotr Pietrasz, Komentarz do art. 57 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2010). Obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania powstaje nie tylko wówczas, gdy ustępuje przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, ale także w chwili stwierdzenia przez organ braku przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania, czyli w sytuacji, gdy przyczyna taka w ogóle nie istnieje.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł - W zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do skarżącego, postępowanie to winno być podjęte. Natomiast jak wynika z akt sprawy postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania nie zostało wydane.

Podkreślić należy, że ustanie przyczyny zawieszenia nie powoduje podjęcia zawieszonego postępowania ani z mocy prawa, ani poprzez czynności konkludentne. Taka wykładnia narusza bowiem zakaz podejmowania przez organ działań w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych. Do takiego wniosku prowadzi wnioskowanie a contrario z przepisów art. 57 § 1a oraz art. 58 § 1 i 2 u.p.e.a. Gdyby rzeczywiście przez czynność organu dochodziło do podjęcia postępowania, to zakaz podejmowania takich czynności w czasie zawieszenia postępowania byłby niezrozumiały i zbędny. Tymczasem ustawodawca tylko wyjątkowo dopuścił możliwość działania organu w czasie zawieszenia postępowania, które bądź to wprost wynikają z określonych przepisów, bądź są uzasadnione określoną czynnością procesową, przy czym w grupie czynności procesowych dopuszczalnych w okresie zawieszenia postępowania administracyjnego, uzasadnionych ich celem, mogą się mieścić czynności wszystkich podmiotów postępowania (zob. M. Król, Glosa do wyroku NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r., II GSK 783/10, Lex/El. 2013). Nie istnieją też zasadniczo ograniczenia co do charakteru czynności – mogą to być zarówno czynności procesowe orzecznicze (np. wydanie postanowienia), jak i czynności techniczno-procesowe (np. udostępnianie akt sprawy).

Żaden przepis u.p.e.a., czy też odpowiednio stosowane przepisy K.p.a., nie przewidują podjęcia zawieszonego postępowania bez wydania postanowienia w tym przedmiocie. Należy rozróżnić ustanie z mocy prawa przyczyny zawieszenia od dokonania procesowej czynności w postaci wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, o którym to postanowieniu organ obowiązany był zawiadomić strony (art. 101 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Zaniechanie tej czynności narusza nie tylko zasadę pisemności, ale także zasadę udzielania przez organ informacji (art. 9 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Naruszenie tych przepisów ma znaczenie o tyle istotne, że nie można przecież wykluczyć, że strona po powzięciu wiadomości o kontynuacji egzekucji podjęłaby działania, które pozwoliłyby jej na uniknięcie zastosowania kolejnego środka egzekucyjnego. Mogłoby to wpłynąć na realizację zasady szybkości postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 613/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że zostało wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, co ma ten skutek, że nie jest możliwe prowadzenie tego postępowania bez uprzedniego wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1074/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W sytuacji bowiem, gdy ustała przyczyna zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ze względu na którą organ egzekucyjny zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, stosownie do przywołanego wyżej unormowania zawartego w art. 57 § 1 u.p.e.a., powinien podjąć zawieszone postępowanie egzekucyjne.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł – W z dnia [...] oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] wydane zostały w czasie, gdy postępowanie egzekucyjne było zawieszone, a co do zasady postanowienia tego rodzaju mogą zostać wydane tylko w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł – W nie podjął zawieszonego postępowania, a wydał postanowienie z dnia [...] dotyczące zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, to naruszył art. 57 u.p.e.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Również Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

d.j.