Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 262/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1, 2 i 4
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
article: art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 § 1, art. 158
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi G.B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia okresu pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej uprawniającego do dodatku za wysługę lat 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie 1 nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją personalną z dnia [...] czerwca 2008r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) (dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania G. B. od decyzji personalnej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008r. wydanej przez Dyrektora Aresztu Śledczego w L. w sprawie odmowy zaliczenia okresu pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej uprawniającego do dodatku za wysługę lat, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło w następujących okolicznościach:

Pismem (raportem) z dnia 27 lutego 2008r. skierowanym do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L., za pośrednictwem Dyrektora Aresztu Śledczego w L., G. B. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji personalnej Dyrektora Aresztu Śledczego w L. nr [...] z powodu rażącego naruszenia prawa. W ocenie skarżącego rażące naruszenie wymienionych w piśmie przepisów prawa polegało na niezaliczeniu do wysługi lat okresu nadterminowej służby wojskowej pełnionej przezeń w okresie od 29 kwietnia 1999 r. do 25 stycznia 2002 r. Skarżący wniósł jednocześnie ponownie o zaliczenie okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej do wysługi lat.

Na podstawie wymienionej decyzji – nr [...] z dnia 1 sierpnia 2002 r. G. B. został przyjęty do Służby Więziennej i mianowany funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej na stanowisku strażnika działu ochrony Aresztu Śledczego w L.. W tej samej decyzji, organ zaliczył do wysługi lat okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej w wymiarze 11 miesięcy 23 dni. Ponadto, skarżącemu zostało zaliczone do okresu służby uprawniającego do nagrody jubileuszowej 4 lata 8 m-cy 27 dni.

Pismem z dnia 5 kwietnia 2008r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. przesłał raport G. B. z dnia 27 lutego 2008 r. Dyrektorowi Aresztu Śledczego w L., wskazując, iż to ten organ jest właściwy do rozpatrzenia żądania strony i ustalenia wysokości dodatku za określoną wysługę lat.

Pismem z dnia 25 kwietnia 2008r. Dyrektor Aresztu Śledczego w L. poinformował skarżącego, że decyzje, których dotyczy jego wniosek z 27 lutego 2008r. nie są przedmiotem postępowania administracyjnego, w związku z czym nie ma zastosowania instytucja stwierdzenia nieważności decyzji.

Decyzją personalną nr [...] z dnia 25 kwietnia 2008r. Dyrektor Aresztu Śledczego w L. odmówił zaliczenia okresu pełnienia przez G. B. nadterminowej zasadniczej służby wojskowej uprawniającego do dodatku za wysługę lat. Organ I instancji uzasadnił swoją decyzję tym, iż na dzień przyjęcia skarżącego do służby w Areszcie Śledczym w L., tj. 1 lutego 1997r., na podstawie obowiązującego wówczas § 1 ust. 1 pkt 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1996r. w sprawie zasad i trybu zaliczania okresów służby i pracy podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Służby Więziennej (niepublikowane), skarżącemu zaliczono okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Okres pełnienia przez skarżącego nadterminowej zasadniczej służby wojskowej nie został zaliczony, gdyż w świetle przytoczonego zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 1996r. oraz ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (t. jedn. Dz. U. z 2002r., Nr 207, poz. 1761) do wysługi lat zaliczało się i nadal zalicza jedynie okresy zasadniczej służby wojskowej, nie zaś nadterminowej zasadniczej służby wojskowej.

Od decyzji z 25 kwietnia 2008r. odwołanie wniósł G. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zaliczenie okresu pełnienia przezeń nadterminowej służby wojskowej uprawniającego do dodatku za wysługę lat. Uzasadniając odwołanie skarżący stwierdził, iż z analizy przepisów ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004r., Nr 241, poz. 216 z późn. zm.) wynika, iż zasadnicza służba wojskowa i nadterminowa służba wojskowa mimo pewnych odrębności co do ich przebiegu pozostają tożsamymi instytucjami prawnymi. Wobec tego uznanie, że okres nadterminowej zasadniczej służby wojskowej nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysługi lat prowadzi do nierównego traktowania wobec prawa.

Rozpatrując odwołanie G. B. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej stwierdził przede wszystkim, że w świetle przepisów ustawy o Służbie Więziennej brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej zaliczającej bądź odmawiającej zaliczenia funkcjonariuszowi okresów służby i pracy podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu stażu służby uprawniającego do dodatku za wysługę lat. Kwestia zaliczenia tych okresów powinna być jedynie elementem postępowania wyjaśniającego przy wydawaniu decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do dodatku stażowego. W tej sytuacji, z uwagi na brak podstaw prawnych do wydania przez organ I instancji decyzji w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Organ II instancji odniósł się w uzasadnieniu swej decyzji również do kwestii zaliczania okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej przy ustalaniu dodatku za wysługę lat. Organ stwierdził, iż przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP wyraźnie rozgraniczają zasadniczą służbę wojskową od nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, a w związku z tym nie ma podstaw do stosowania rozszerzającej wykładni art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej

i przyjmowania, że przy ustalaniu wspomnianego dodatku należy uwzględniać również okres pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej.

Od decyzji organu odwoławczego G. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a to:

- art. 100 ustawy o Służbie Więziennej i art. 59 w zw. z art. 82 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP poprzez niewliczenie do okresu uprawniającego do dodatku za wysługę lat okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej,

- art. 31 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 31 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej poprzez przyjęcie, że Dyrektor Aresztu Śledczego w L. nie miał podstaw prawnych do wydania decyzji w przedmiocie zaliczenia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do dodatku za wysługę lat, podczas gdy z treści powyższych przepisów jasno wynika, iż wymieniony organ ma kompetencje w tym zakresie;

2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji personalnej nr 5/97, którą zaliczono skarżącemu do wysługi lat wyłącznie okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej, podczas gdy wymieniona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz o zaliczenie okresu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do dodatku za wysługę lat.

W uzasadnieniu, opierając się m. in. na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. (I OSK 283/06, Lex nr 281399) skarżący wskazał, iż w świetle analizy przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nadterminowa zasadnicza służba wojskowa, mimo pewnych modyfikacji co do przebiegu, jest zasadniczą służbą wojskową. Niezasadne jest zatem nieuwzględnianie okresu służby nadterminowej przy ocenie prawa do dodatku za wysługę lat. Skarżący podniósł również, iż w świetle przepisów ustawy o Służbie Więziennej błędne jest stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw prawnych do wydania decyzji o zaliczeniu okresu służby wojskowej do dodatku za wysługę lat.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Podstawową funkcją sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r., Dz. U. 2001, nr 28, poz. 319; oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.). Kryterium tej kontroli jest legalność, czyli zgodność z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Istotne znaczenie dla wyznaczenia zakresu kontroli ma również treść art. 134 § 1 p.p.s.a., w świetle którego sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny winien objąć zakresem kontroli zgodność z prawem zaskarżonego aktu czy czynności w kontekście całokształtu mających zastosowanie w sprawie regulacji procesowych i materialnoprawnych, a nie tylko ograniczać się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powyżej powołane przepisy w granicach sprawy, uznał skargę za uzasadnioną, niemniej jednak z przyczyny, której strona skarżąca nie podnosiła. Nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – stosownie do treści art. 134 ppsa – z urzędu wziął pod uwagę występującą w sprawie przesłankę nieważności zaskarżonej decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L. z dnia 2 czerwca 2008 r. i decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w L. z dnia 25 kwietnia 2008 r. określoną w § 1 pkt 1 art. 156 k.p.a. oraz w § 1 pkt 2 art. 156 k.p.a.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności wymienionej w tym piśmie decyzji. O tym jaka jest treść żądania strony w postępowaniu administracyjnym – wszczynanym na jej wniosek decyduje strona, a nie organ do którego żądanie zostało skierowane. Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony.

Organ, do którego takie podanie wpływa, zobowiązany jest w możliwie precyzyjny sposób ustalić przedmiot żądania (wniosku). Dopiero tak wyjaśnione okoliczności faktyczne rzeczywistych intencji danej osoby pozwalają określić treść żądania i ustalić, czy podanie dotyczy i jakiej sprawy z zakresu administracji publicznej, a następnie ustalić organ właściwy rzeczowo, miejscowo i instancyjnie.

Wprawdzie organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis wymaga wniosku strony. Niemniej, organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody – postępowanie umorzyć (art. 61 § 2 k.p.a).

W rozpatrywanej sprawie raportem z dnia 27 lutego 2008 r. skierowanym do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w L., za pośrednictwem Dyrektora Aresztu Śledczego w L., skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji personalnej Dyrektora Aresztu Śledczego w L. nr 5/97 i nr 102/97 z powodu rażącego naruszenia prawa, które w jego ocenie polegało na niezaliczeniu do wysługi lat okresu pełnienia przezeń nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Skarżący wniósł jednocześnie ponownie o zaliczenie tego okresu do wysługi lat.

Z akt sprawy, w szczególności z treści dalszych pism skarżącego nie wynika, czy wniosek obejmował stwierdzenie nieważności również decyzji personalnej nr 102/97, gdyż treść tej decyzji jest w istocie zgodna z żądaniami podnoszonymi przez skarżącego w kontekście zaliczenia okresu nadterminowej służby wojskowej do wysługi lat. Dlatego rozważania Sądu skoncentrują się na żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...].

Analizując z kolei treść rozstrzygnięć oraz innych pism kierowanych przez organy prowadzące postępowanie do skarżącego trzeba stwierdzić, że organy nie rozstrzygnęły wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Odpowiedzią organów prowadzących postępowanie w sprawie na wniosek skarżącego w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji było pismo Dyrektora Aresztu Śledczego w L. z 25 kwietnia 2008r., informujące G. B., iż wskazane przezeń we wniosku z 27 lutego 2008r. decyzje nr [...] "nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, w związku z powyższym nie ma zastosowania instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 157 Kodeksu postępowania administracyjnego". Pisma tego w żaden sposób nie da się zakwalifikować jako decyzji rozstrzygającej w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Pismo to nie tylko nie zawiera elementów wymaganych jako składniki decyzji w świetle art. 107 k.p.a., ale nawet nie można w nim wskazać jakiegokolwiek rozstrzygnięcia.

W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, iż strona domagała się stwierdzenia nieważności wskazanych przez siebie decyzji. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a.

Postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156 – 158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja i ustalenie czy została ona wydana z wadami, o których mówi art. 156 § 1 k.p.a.

Jednakże zanim organy rozpoczną badanie, czy wskazana decyzja dotknięta jest wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a, ma obowiązek zbadać czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność tego postępowania nadzwyczajnego.

W pierwszej fazie postępowania, organ wyjaśnia treść żądania strony (jeżeli ma wątpliwości jaki jest faktyczny przedmiot jego żądania) czy żądanie wniesione zostało przez legitymowany podmiot mający zdolność do czynności prawnych, wskazania podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. oraz bada z urzędu swoją właściwość do rozpatrzenia złożonego żądania.

Artykuł 19 k.p.a nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Oznacza to, iż obowiązkiem organu przed wszczęciem postępowania – zarówno z urzędu jak i na wniosek – jest zbadanie swojej właściwości i niepodejmowanie czynności w razie wyniku negatywnego. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości – co miało miejsce w sprawie – stanowi podstawę do stwierdzenie nieważności aktu zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. Przy wszczęciu postępowania na żądanie strony, tak jak w sprawie niniejszej organ – Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L., do którego skierowano wniosek powinien ustalić treść żądania strony jeżeli w tym zakresie miał wątpliwości, a nie arbitralnie stwierdzić, iż przedmiotem postępowania administracyjnego jest żądanie ustalenia wysokości dodatku za wysługę lat oraz że właściwym organem do rozstrzygnięcia wniosku strony z dnia 27 lutego 2008 r. jest Dyrektor Aresztu Śledczego w L..

Pismem z dnia 7 kwietnia 2008 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L., przekazał żądanie G. B. do rozstrzygnięcia Dyrektorowi Aresztu Śledczego. Zdaniem Sądu, pismo to należy potraktować jako postanowienie wydane w trybie art. 65 § 1 k.p.a. Zawiera ono istotne składniki postanowienia, a mianowicie: oznaczenie organu administracji publicznej wydającego postanowienie, wskazuje adresata postanowienia, zawiera oznaczenie strony, zawiera również rozstrzygnięcie i podpisane jest przez osobę upoważnioną do wydania postanowienia. R. W. otrzymał to pismo noszące cechy postanowienia 8 kwietnia 2008 r. i wobec jego niezaskarżenia stało się ostateczne. Wprawdzie pismo to nie zawiera pouczenia o przysługujących od niego środkach zaskarżenia, to jednak nie wpływa na ostateczność tego aktu.

Dyrektor Aresztu Śledczego w L. nie badając treści żądania i nie badając swojej właściwości w tej sprawie, wydał decyzję jako organ pierwszej instancji.

Przedstawione działania organów były niezgodne z prawem. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest – w myśl art. 157 § 1 k.p.a – organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Jakie organy są organami wyższego stopnia, czyli właściwość instancyjną w postępowaniu administracyjnym , określa art. 17 k.p.a. Kontrolę decyzji administracyjnych w tym zakresie sprawują wymienione w nim organy wyższego stopnia. Organy te mają także prawo do weryfikacji decyzji ostatecznych w nadzwyczajnych trybach postępowania, w tym również w trybie nieważnościowym.

Organami wyższego stopnia – w myśl art. 17 pkt 3 k.p.a – w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 tego przepisu – są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. O tym, które organy pełnią rolę organów wyższego stopnia, rozstrzygają ustawy szczególne. Taką ustawą szczególną w przypadku kontrolowanej sprawy jest ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761 z późn.zm.). Stosownie do art. 31 ust. 1 powołanej ustawy przełożonymi właściwymi w sprawach osobowych funkcjonariuszy są:

1/ Minister Sprawiedliwości - w odniesieniu do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i Zastępców Dyrektora Generalnego z zastrzeżeniem art. 4 ust. 3.

2/ Dyrektor Generalny Służby Więziennej – w odniesieniu do funkcjonariuszy pełniących służbę w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej, dyrektorów okręgowych Służby Więziennej, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 2, zastępców dyrektorów okręgowych Służby Więziennej, dyrektorów zakładów karnych i aresztów śledczy, a także komendantów ośrodków szkolenia i komendantów ośrodków doskonalenia kadr oraz ich zastępców,

3/ dyrektorzy okręgowej Służby Więziennej - w odniesieniu do funkcjonariuszy pełniących służbę w okręgowym inspektoracie Służby Więziennej oraz zastępców dyrektorów zakładów karnych i aresztów śledczych położonych na terenie działania tych dyrektorów okręgowych z zastrzeżeniem art. 43 ust. 1,

4/ dyrektorzy zakładów karnych i aresztów śledczych, komendanci ośrodków szkolenia i ośrodków doskonalenia kadr – w odniesieniu do funkcjonariuszy pełniących służbę w tych jednostkach organizacyjnych, z zastrzeżeniem pkt 2 i 3 oraz art. 43 ust. 1.

Ustawa w ust. 2 art. 31 przez sprawy osobowe, o których mowa w ust. 1 rozumie: mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska, przenoszenie i zwolnienie ze stanowisk, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, ustalenie uposażenia oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, rozwiązaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy.

Od decyzji w sprawach osobowych służy odwołanie do odpowiedniego wyższego przełożonego, zgodnie z ust. 1 na zasadach i w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego ... (art. 31 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej). Zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej jest przełożonym funkcjonariuszy pełniących służbę w jednostkach organizacyjnych.

W kontekście powyższych przepisów organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności – w sprawie, która zakończyła się w postępowaniu zwyczajnym decyzją ostateczną wydaną przez Dyrektora Aresztu Śledczego w L. – jest Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w L. jako organu wyższego stopnia nad organem, który wydał decyzję ostateczną.

Oznacza to, że Dyrektor Aresztu Śledczego w L., a także Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w L. jako organ orzekający w II instancji, wydając decyzję naruszyły przepisy art. 19 i następne k.p.a., a także art. 127 k.p.a. przez co naruszyły przepisy o właściwości prowadzące w konsekwencji do wady decyzji powodującej jej nieważność.

Należy również podkreślić, iż Dyrektor Aresztu Śledczego, który rozpoznawał wniosek G. B. jako organ I instancji w osnowie decyzji Nr [...] zawarł rozstrzygnięcia merytoryczne – "odmówił zaliczenia okresu pełnienia przez wnioskującego zasadniczej służby wojskowej uprawniającego do dodatku za wysługę lat", czyli tak jak gdyby rozpoznawał sprawę w trybie zwykłym. Jednakże w uzasadnieniu, które jest integralną częścią i stanowi dyspozytywną część decyzji zawarł rozważania prawne i ocenę prawną, które bezpośrednio dotyczyły decyzji Nr [...] (tj., której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności).

Przytoczne okoliczności wskazują, że organ pierwszej instancji formułując decyzję, w ten sposób pomieszał tryby postępowania i rozpoznawał żądanie G. B. i w postępowaniu zwykłym i postępowaniu nieważnościowym. Konsekwencją wydania takiego (wadliwego) rozstrzygnięcia jest to, że Dyrektor Aresztu Śledczego w L. jako organ pierwszej instancji wszczął i prowadził postępowanie zwykłe i wydał rozstrzygniecie zawarte w osnowie decyzji w sprawie nie objętej wnioskiem strony. We wniosku wszczynającym postępowanie znalazło się wprawdzie zdanie, w którym skarżący domaga się zaliczenia okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej do wysługi lat, ale zdaniem Sądu ma ono charakter wtórny w stosunku do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...]. Świadczy o tym słowo "ponownie", a więc "od samego początku" gdy G. B. został przyjęty do służby więziennej. Tak więc należy uznać, że Dyrektor Aresztu Śledczego w L. bezpodstawnie dokonał przekształcenia treści wniosku, wszczynając postępowanie administracyjne i w konsekwencji orzekając w zakresie nieistniejącego wniosku.

W tym miejscu należy przypomnieć, że organ prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności po wydaniu postanowienia o jego wszczęciu, powinien wydać rozstrzygnięcie stwierdzając nieważność, odmawiając stwierdzenia nieważności albo stwierdzając wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa czy decyzję o umorzeniu postępowania. Niedopuszczalne jest by organ w uzasadnieniu decyzji wydanej w trybie zwykłym wypowiadał się co do istnienia bądź braku wad prawnych innej decyzji, zamiast zawrzeć stosownie rozstrzygniecie w tej kwestii w formie przewidzianej przez art. 158 kpa , a taką właśnie wadę prawną zawiera decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w L.. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do żądania przestawionego przez skarżącego i zajął merytoryczne stanowisko co do wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji nr 5/97. Zdaniem Sądu takie postępowaniu organu pierwszej i drugiej instancji rażąco narusza przepisy prawa w zakresie prowadzenia i rozstrzygnięcia sprawy, która powinna być prowadzona w trybie nadzwyczajnym tj. art. 156 – 158 k.p.a.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w L. jako organ odwoławczy przede wszystkim nie dopatrzył się naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów o właściwości, czym rażąco naruszył przepis art. 157 § 1 k.p.a w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., nie dostrzegł również, że ów organ wydał rozstrzygnięcie w sprawie nie objętej wnioskiem G. B., czym rażąco naruszył prawo (art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.).

Dodatkowo należy również podnieść, iż umarzając postępowanie, organ odwoławczy naruszył przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w związku z art. 105 tegoż kodeksu. Umorzenie postępowania w wypadku uchylenia decyzji organu pierwszej instancji jest dopuszczalne tylko w powiązaniu z treścią art. 105 k.p.a tj. wtedy gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła, bowiem – mimo uchylenia decyzji organu pierwszej instancji – wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w L. [...] nie utracił swojej aktualności i nadal merytorycznie nie został rozstrzygnięty.

Biorąc pod uwagę przytoczone powyżej przesłanki Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji jak i decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w L. Nr [...].