Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1108/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 14 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. i M. B. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz Z. B. i M. B. solidarnie kwotę 1014 (jeden tysiąc czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

W dniu 19 grudnia 2008 r., PINB wydał decyzję znak: [...], którą na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie budowy budynku inwentarsko-gospodarczego zlokalizowanego na działce [...] w miejscowości R., będącej własnością M. i Z. B. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. (k:32 akt PINB).

W uzasadnieniu podano, że w dniu 30 października 2008r., na działce nr ewid. [...] w R. przeprowadzone zostały oględziny, z których sporządzono protokół wraz z dokumentacją fotograficzną. W protokole stwierdzono, że działka nr. ewid. [...] zabudowana jest budynkiem zagrodowym (stajnia + boisko). Budynek jest konstrukcji drewnianej, ściany zewnętrzne osłonowe z desek, wsparty na ławach fundamentowych ciągłych, przeszycie dachu z blachy trapezowej. Poddasze obecnie nie jest użytkowane. W przyziemiu znajduje się inwentarz (w części północnej budynku), w części południowej (boisko) składowane jest siano. Wg oświadczenia Z. B. przedmiotowy budynek został wybudowany jeszcze przez jego nieżyjącego już dziadka J. N. i odkąd pamięta budynek istniał. M. i Z. B. nabyli tę działkę ([...]) na mocy aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2007 r. Wg oświadczenia Z. B. nie wykonywał on w obrębie budynku prac budowlanych innych niż wymiana pokrycia dachowego z eternitu na blachę trapezową w 2000r., nie dokonywał rozbudowy budynku. M. i Z. B. jako dowód, że przedmiotowy budynek został wybudowany w odległym terminie przedłożyli zdjęcia, na których widnieje budynek oraz postać R. T. w dzieciństwie, urodzonego [...] r. Stan techniczny budynku faktycznie potwierdza, że był on budowany w odległym terminie, świadczą o tym nienaruszone elementy konstrukcyjne ścian wewnętrznych oraz wygląd mszenia. Wg oświadczenia A. S. przedmiotowego budynku nie budował J. N., lecz Z. B. ok. 2004, 2005 r., uprzednio działka nie była zabudowana. (k:9-21 akt PINB)

Decyzją z dnia 29 września 2009 r., znak: [...], MWINB uchylił w/w decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. (k:46-47 akt PINB).

W dniu 23 czerwca 2010r., na działkach nr [...], [...] w R. przeprowadzona została kontrola, z której sporządzono protokół wraz z dokumentacją fotograficzną. (k:85-89 akt PINB)

Decyzją z dnia 5 października 2010 r., znak: [...], (sprostowaną postanowieniem z dnia 14 października 2010r., znak: [...], k:102 akt PINB), PINB na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., póz. 1333, dalej u.p.b.) nakazał Z. i M. B., dokonać rozbiórkę budynku inwentarsko-składowego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w R. na dz. nr ewid. [...]. (k:98 akt PINB)

W wyniku wniesienia odwołania MWINB decyzją z dnia 15 kwietnia 2011r. znak: [...], uchylił w/w decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, (k: 111-112 akt PINB)

Decyzją z dnia 11 sierpnia 2011r., znak: [...], PINB na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b. nakazał Z. i M. B., dokonać rozbiórki budynku inwentarsko-składowego o wymiarach w rzucie 10,0m x 5,9m, składającego się z obory (pomieszczenia dla mieszanej obsady zwierząt hodowlanych) oraz przyległego do niej pomieszczenia boiska wraz z obiektami towarzyszącymi tj gnojownią o wymiarach 2,1 z x 4,5 m (południowa ścianka obudowy gnojowni leży w linii ściany południowej budynku tj. 4,7 m od granicy działki sąsiedniej posesji) i otwartego zbiornika na gnojówkę wykonanego w formie studni z kręgów betonowych, zlokalizowanego w obrysie wyżej opisanej gnojowni - zrealizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, w R. na dz. nr ewid. [...]. (k: 119-120 akt PINB)

Decyzją z dnia 19 grudnia 2011 r., znak: [...], MWINB uchylił w/w decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. (k: 135-137 akt PINB)

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy oraz uzupełnienia materiału dowodowego o m.in. zdjęcia lotnicze z lat 1983, 1994 oraz 2003 (k: 154-156 akt PINB), PINB wydał decyzję z dnia 11 października 2013r., znak: [...], którą na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b. nakazał M. i Z. B., dokonać rozbiórki budynku inwentarsko-składowego o wymiarach w rzucie poziomym 10,0 m x 5,9 m, o konstrukcji drewnianej, usytuowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości R.. (k: 163-164 akt PINB)

Decyzją z dnia 14 września 2014r, nr [...] znak: [...], MWIB uchylił w/w decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, (k: 187-188 akt PINB)

Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015r., sygn. akt II SA/KR 1596/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. S. na decyzję MWINB z dnia 4 września 2014 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, oddalił skargę. (k:205 akt PINB)

W toku ponownie prowadzonego postępowania przez organ I instancji materiał dowodowy został uzupełniony o kserokopię projektu zagospodarowania terenu działki nr [...] w miejscowości R. oraz o potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię mapy inwentaryzacji powykonawczej działki nr ewid. [...]. (k:209-211 akt PINB). Ponadto, w dniu 30 kwietnia 2015r., przeprowadzone zostały oględziny w sprawie przedmiotowego obiektu budowlanego, z których sporządzono protokół wraz z dokumentacją fotograficzną. (k:219-221 akt PINB)

Decyzją z dnia 23 czerwca 2015r., nr [...], znak: [...], PINB na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b. nałożył na M. B. i Z. B., obowiązek dokonania rozbiórki budynki inwentarsko-składowego o wymiarach w rzucie poziomym 10.0 m x 5,9 m, konstrukcji drewnianej wraz z obiektami towarzyszącymi budynkowi - płytą do składowania obornika o wymiarach w rzucie poziomym 4,5 m x 2,0 m ze zbiornikiem na gnojowicę z kręgów betonowych, usytuowanych na działce nr ewid. [...] w miejscowości R.. (k:227-228 akt PINB)

Decyzją z dnia 13 lipca 2017r., nr [...], znak: [...], MWINB po rozpoznaniu odwołania M. B. od decyzji PINB w N. T. z dnia 23 czerwca 2015r., nr [...], znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2017r., sygn. akt II SA/Kr 1204/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie nr [...] MWINB z 13 lipca 2017 r., znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie. (k:340-345)

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017r., sygn. akt II SA/Kr 1203/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B. na decyzję nr [...] MWINB z dnia 13 lipca 2017 r., znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.(k:346-354 akt PINB)

W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 grudnia 2017r., sygn. akt II SA/Kr 1204/17, oraz wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017r., sygn. akt II SA/Kr 1203/17, MWINB decyzją z dnia 18 września 2018r., nr [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. B. od decyzji PINB z dnia 23 czerwca 2015r., nr [...], znak: [...],umorzył postępowanie odwoławcze.

W dniu 8 listopada 2018r., na dz. nr ewid. [...] w R. przeprowadzone zostały oględziny, z których sporządzono protokół wraz z dokumentacją fotograficzną. (k:359-368).

W dniu 13 grudnia 2018r. PINB wydał postanowienie nr [...] znak: [...], którym na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 u.p.b. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z przedmiotowym obiektem budowlanym oraz nałożył na M. B. i P. Z. B. obowiązek przedłożenia wymaganych prawem dokumentów. (k: 374 akt PINB)

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. T. decyzją nr [...] z dnia 3 lipca 2019r., znak: [...], nakazał M. i Z. B. jako Inwestorom, dokonać rozbiórki budynku inwentarsko-składowego o wym. w rzucie poziomym 10,0 m x 5,90m, konstrukcji drewnianej wraz z obiektami towarzyszącymi budynkowi - płytą do składowania obornika o wym. w rzucie poziomym 4.50m x 2.00m ze zbiornikiem na gnojowicę z kręgów betonowych, usytuowanych na dz. nr ewid. [...] w miejscowości R. — zrealizowanych w obecnej formie bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Zobowiązani do rozbiórki wnieśli odwołanie od ww. decyzji.

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr 349/2021z dnia 26 lipca 2021r. znak [...] na podstawie art138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 kpa oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust.4 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 u.p.b., utrzymał w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in, że z uwagi na obowiązującą od dnia 19 września 2020 r. nowelizację ustawy Prawo budowlane, na mocy art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy -Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) stanowiącego, iż do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, w przedmiotowej sprawie niezakończonej decyzją ostateczna zastosowanie znajda przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed wspomnianą nowelizacją.

Sporny był okres powstania przedmiotowego obiektu. Wnikliwa analiza zebranego materiału dowodowego pozwala obecnie na oszacowanie przybliżonego czasu powstania omawianego budynku. Pomimo, iż w niniejszej sprawie nie można jednoznacznie wskazać dokładnej daty jego powstania to w ocenie Organu prawidłowo stwierdzono, że przedmiotowy budynek powstał po roku 2000. Już w latach 70/80 XX wieku w miejscu, gdzie obecnie zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt, stał już wcześniej budynek drewniany. Jednak Organ dał wiarę dowodom przemawiającym za tym, iż przez pewien okres czasu w na działce [...] w miejscu lokalizacji przedmiotowego budynku inwentarsko-składowego nie było żadnego budynku, a przedmiotowy obiekt w takiej formie jak obecnie powstał po roku 2000. Co prawda, zeznania spisane do protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia 12 grudnia 2016r., znak: [...] często są przeciwstawne, dlatego MWINB rozważył je w zestawieniu z pozostałymi dowodami tj. przede wszystkim zdjęciami lotniczymi (k: 154-156 akt PINB) oraz mapami (k:209-211, 289 akt PINB). Poddając analizie pozyskane zdjęcia lotnicze, obrazujące stan zagospodarowania działki nr [...] w R. zalegające w aktach sprawy (k:154-156 akt PINB), MWINB wskazał, że na zdjęciu z roku 1983 widoczny jest budynek, z kolei na zdjęciu z roku 1994 już go nie ma i kolejno pojawia się na zdjęciu z 2003 roku. Zatem, aby zniwelować powstałe rozbieżności w dokumentach zebranych w trakcie trwania postępowania i stwierdzić, że budynek, będący przedmiotem postępowania powstał po 2000r., koniecznym jest zestawienie powyższych dowodów z mapami zalegającymi w aktach sprawy. Z map z 2000 r. (k:289 oraz 209) wynika, iż w tym okresie na działce [...] w R. nie istniał w tym miejscu żaden budynek. W świetle powyższych ustaleń nie ulega wątpliwości, iż zdjęcia lotnicze zalegające w aktach sprawy (k: 154-156 akt PINB), jak również inne fotografie (k:24, 125 akt PINB) oraz zeznania zawarte m.in. w protokole z rozprawy administracyjnej z dnia 19 grudnia 2016r., znak: [...] (k:275-186 akt PINB) wskazują, iż w miejscu, gdzie obecnie zlokalizowany jest przedmiotowy budynek inwentarsko-składowy, istniał wcześniej inny budynek drewniany. Z pozyskanych przez organ I instancji map (k:209-211,289 akt PINB) wynika, że przez pewien okres czasu, na działce [...] w miejscu lokalizacji budynku inwentarsko-składowego nie było żadnego budynku. Mianowicie, oceniając legalność budowy przedmiotowego budynku, organ zastosował przepisy ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994r., stwierdzając jednocześnie, że przedmiotowy budynek inwentarsko-składowy wymagał w dacie jego budowy uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 w/w ustawy. Przepis art. 29 ustawy Prawo budowlane zawiera katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 tej ustawy. Katalog określony w art. 29 ustawy Prawo budowlane enumeratywnie wylicza przypadki, które nie wymagają uzyskania pozwolenia. Oznacza to, iż wyłącznie obiekty i roboty w nim wymienione mogą być wykonane bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Przedmiotowy budynek inwentarsko-składowy nie mieści się w tym wyliczeniu. W tej kwestii MWINB pozostaje tożsamy. W konsekwencji, skoro wykonanie budowy przedmiotowego obiektu budowlanego wymagało pozwolenia na budowę, którym właściciel nie legitymował się, organ I instancji zasadnie prowadził postępowanie w sprawie legalności budowy przedmiotowego obiektu w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane.

Przedmiotowy obiekt budowlany narusza przepisy techniczno-budowlane, ponieważ narusza odległości wymagane przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065). PINB uznał jednak, iż istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w związku z czym w dniu 13 grudnia 2018r., wydał postanowienie nr [...], znak: [...], którym na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z przedmiotowym obiektem budowlanym oraz nałożył na Inwestorów obowiązek przedłożenia wymaganych prawem dokumentów. (k:372-374 akt PINB). Organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania wdrożył procedurę legalizacyjną przed orzeczeniem nakazu rozbiórki. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 48 ust. 4 u.p.b.: W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3. stosuje się przepis ust. 1. Z uwagi na fakt, iż inwestor w wyznaczonym terminie nie przedłożył wymaganych dokumentów organ zobowiązany jest wydać nakaz rozbiórki.

Z. i M. B. wnieśli na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając naruszenie:

- art. 6 i 7 KPA poprzez zastosowanie przez organ przepisów niewłaściwej ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. zamiast ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r., ze względu na fakt, iż budowa budynku inwentarsko-składowego wraz z obiektami towarzyszącymi miała miejsce ok. 1970 r., na skutek czego naruszona została zasada działania organów administracji publicznej na podstawie właściwych przepisów prawa oraz zasada praworządności.

- art. 75 § 1 KPA poprzez brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego do spraw badania zdjęć lotniczych na okoliczność ustalenia, że na zdjęciach lotniczych wykonanych w 1983 r. i 1994r., znajdujących się w aktach sprawy, widnieje obiekt należący do Skarżących objęty niniejszym postępowaniem; na skutek czego organ dokonał błędnych ustaleń (powielając błędne ustalenia organu I instancji), że obiekt należący do Skarżących powstał dopiero po 2000 r.

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 KPA poprzez: brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego zgromadzenia oraz rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych odnośnie budynku należącego do skarżących zlokalizowanego na działce nr [...] w R. , w szczególności odnośnie czasu budowy przedmiotowego budynku oraz infrastruktury mu towarzyszącej.

- art. 7a § 1 KPA poprzez brak rozstrzygnięcia na korzyść Skarżących pojawiających się istotnych wątpliwości co do czasu wybudowania przedmiotowego obiektu przez skarżących, podczas gdy obiektywny dowód w sprawie - stan przedmiotowego obiektu oraz jego zamszenie, opisane w protokole oględzin z 30 października 2008 r., wskazują na powstanie tego obiektu w odległym czasie, co potwierdzają także: zdjęcia lotnicze znajdujące się w aktach sprawy, oświadczenia skarżących, zeznania świadka J. S.; natomiast odmienne twierdzenia uczestniczki A. S. - zmieniane, sprzeczne, nie powinny być uznane za wiarygodne, dodatkowo powinny być interpretowane przez organ poprzez pryzmat jej konfliktu sąsiedzkiego inicjowanego wobec skarżących.

- art. 97 § 1 pkt 4 KPA poprzez brak zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest ustalenie, że uczestniczka A. S. wykonała "dobudówkę" do swojego drewnianego domu od strony posiadłości skarżących - na działce nr [...] w R. jako samowolę budowlaną, zatem nie może skutecznie domagać się rozbiórki obiektu skarżących, skoro należący do niej budynek, w którym uczestniczka miałaby rzekomo odczuwać niedogodności, powstał na długo po wybudowaniu obiektów należących do Skarżących i to jeszcze jako akt samowoli budowlanej - co skarżący podnosił w piśmie z 23 grudnia 2016 r. zatytułowanym "wniosek dowodowy" kierowanym do PINB w N. T. oraz w odwołaniu od decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. T. z dnia 3 lipca 2019 r., a co organy obu instancji zignorowały, nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego w tym zakresie oraz nie odnosząc się do tej kwestii w treści żadnego pisma, w tym zaskarżonej decyzji z dnia 26 lipca 2021 r.

- art. 28 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 KPA poprzez brak umorzenia przedmiotowego postępowania jako toczącego się na skutek wniesienia przez osobę nieuprawnioną - uczestniczkę A. S. w dniu 12 stycznia 2009 r. odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. T. z dnia 19 grudnia 2008 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, podczas gdy A. S. nie powinna mieć przymiotu strony w niniejszym postępowaniu i tym samym móc skutecznie wnieść w/w odwołania, ponieważ nie wykazała swojego interesu prawnego, aby być uznana przez organ za stronę postępowania w przedmiocie rozbiórki (nie wykazuje tego także treść zaskarżonej decyzji), nie wykazała także, że jest właścicielem działki sąsiadującej z nieruchomością skarżących zabudowanej budynkiem nr [...], a niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu.

- art. 107 § 1, pkt 5 KPA poprzez błędne i nieprecyzyjne sformułowanie sentencji rozstrzygnięcia, tj. iż:

- rozbiórce podlega budynek inwentarsko-składowy o wymiarach w rzucie poziomym 10 x 5,90 m, podczas gdy z akt sprawy wynika, że obiekt ten ma parametry w rzucie poziomym 10,10 x 5,85 m (karta 9), a zatem parametry obiektu do ewentualnej rozbiórki nie odpowiadają faktycznym parametrom tego obiektu, co powoduje, że decyzja dot. rozbiórki jest niewykonalna z mocy prawa,

- rozbiórce podlega płyta do składowania obornika o wymiarach 2.00 m x 4,50 m, podczas gdy z akt sprawy wynika, że płyta ma wymiary 2,10 m x 4,50 m, a zatem parametry do ewentualnej rozbiórki nie odpowiadają faktycznym parametrom tego obiektu, co powoduje, że decyzja dot. rozbiórki jest niewykonalna z mocy prawa.

- art. 107 § 3 KPA poprzez brak wskazania przez organy obu instancji podstawy prawnej decyzji w zakresie, jakie przepisy techniczno-budowlane miałyby naruszać obiekty należące do Skarżących i na czym konkretnie miałoby polegać to naruszenie.

- art. 10 § 1 KPA poprzez brak powiadomienia Skarżących o możliwości zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i składanych wniosków dowodowych, i tym samym brak zapewnienia Skarżącym możliwości czynnego udziału w sprawie. Przepisy KPA, których naruszenie zostało wskazane powyżej mają zastosowanie do organu II instancji na podstawie art. 140 KPA.

- art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu na dzień 3 lipca 2019 r., tj. na dzień wydania decyzji przez organ I instancji) poprzez ich błędne zastosowanie, ponieważ ze względu na okoliczności już wyżej wskazane, przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie powinny mieć zastosowania w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym niniejszej sprawy - nie mogą stanowić podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów.

Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 P.p.s.a. Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany. Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust.3).

W niniejszej sprawie Przewodniczący II Wydziału WSA w Krakowie, zarządzeniem, wyznaczył na dzień 14 grudnia 2021r. posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie cytowanego powyżej art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zacząć należy od tego, że niniejsze postępowanie administracyjne poddane już było kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Na płaszczyźnie art. 153 p.p.s.a. najistotniejsze znaczenie ma wyrok z dnia 19 grudnia 2017r., sygn. akt II SA/Kr 1203/17, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił uprzednio wydane decyzje organów nakazujące skarżącym rozbiórkę. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W uzasadnieniu w/w wyroku WSA wyraził m.in. pogląd, że: "istotną a w zasadzie podstawową kwestią, w razie wątpliwości co do daty realizacji danego obiektu jest nie budzące wątpliwości ustalenie kiedy fakt ten (realizacja obiektu) został dokonany. Jeżeli okoliczność ta budzi wątpliwości organ ma obowiązek przeprowadzić takie postępowanie dowodowe, które wątpliwości te usunie. Brak dokonania takich czynności na etapie kontroli sądowej skutkować musi, przyjęciem, iż organy nie dopełniły ciążących na niej a wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej...". Oceniając dotychczas zebrany materiał dowodowy Sąd uznał, iż nie jest on wystarczający do dokonania ustaleń jakie poczynił organ, co do daty wykonania obiektu budowlanego. Sąd przedstawił też wyczerpująco swoje stanowisko, co do charakteru i mocy dowodowej fotografii lotniczych i zgromadzonych w aktach sprawy innych dokumentów, jak kopia projektu zagospodarowania działki nr [...] z 25 lipca 2000 r., kopia operatu pomiarowego z 1 sierpnia 2000 r. oraz kopia mapy z 3 czerwca 2009 r. W ocenie Sądu "dowody te samoistnie są niewystarczające do dokonania ustaleń na okoliczność czasu w jakim przedmiotowy obiekt był realizowany. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem materiał fotograficzny obrazujący, że na działce nr [...] przed 1 stycznia 1995 r. (w latach 80 XX wieku) istniał budynek drewniany. Dobrze obrazuje to fotografia z opisem sporządzonym przez PINB w N. T. k. 22 do 24 akt administracyjnych. Są oczywiście widoczne różnice w wyglądzie tych obiektów, ale organy obu instancji nie wyjaśniły, czy zmiany te są wynikiem modernizacji budynku dokonanej na przestrzeniami lat czy też są to dwa różne obiekty tj. obiekty powstałe w różnym czasie - czy obiekt będący przedmiotem postępowania postał po likwidacji wcześniej istniejącego obiektu w czasie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1994 r."

Wyrażając wytyczne do ponownego rozpoznania sprawy, Sąd m.in. stwierdził, że organ ustali, kiedy, w jakich okolicznościach powstał przedmiotowy obiekt i rozważy kwestię oceny możliwości jego legalizacji. Co do zdjęć lotniczych wskazał, że zdjęcia lotnicze, należycie opisane są cennym źródłem dowodowym w sprawie, jednakże zdjęcia wykonane w dacie 4 lipca 1994 r. nie wykazują jaki był stan zagospodarowania działki w okresie od 5 lipca 1994 r. do 31 grudnia 1994 r. Ponadto o ile obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania i obiekt widoczny na zdjęciach zamieszczonych na k. 22 do 24 akt administracyjnych to dwa różne obiekty, to ich posadowienie i technika wykonania powodują, iż zdjęcia lotnicze mogą być materiałem niewystarczającym do wykazania tej okoliczności. Dlatego w ocenie Sądu, wydało się także koniecznym przeprowadzenie dowodów osobowych.

Analiza postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ po w/w wyroku wskazuje, że organ nadal nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, w jakiej dacie został zrealizowany przedmiotowy obiekt budowlany, mimo że miał obowiązek przeprowadzić takie postępowanie dowodowe, które wątpliwości te usunie. Kwestia daty wykonania obiektu ma natomiast kluczowe znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów prawa budowlanego i co za tym idzie prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. O ile jest zrozumiałe, że organ ma obiektywne trudności w ustaleniu stanu faktycznego, co związane jest z czasem jaki upłynął od daty inwestycji oraz sprzecznością zeznań zainteresowanych stron, to jednak podkreślenia wymaga, że nakaz rozbiórki jest bardzo dotkliwą sankcją dla podmiotu, do którego jest kierowany. Nie może być zatem kierowany pochopnie, lecz wymaga dokonania jednoznacznego ustalenia istotnego stanu faktycznego. W przypadku istnienia, co do niego wątpliwości – a tak jest w niniejszym wypadku - wydanie decyzji o nakazie rozbiórki jest co najmniej przedwczesne.

Po wyroku z dnia 19 grudnia 2017r. organ ograniczył się do ponownych oględzin i zadania kilku pytań zainteresowanym stronom. Przeprowadzone w uzupełnieniu postępowanie dowodowe, nadal nie wyjaśniło jednak istotnych wątpliwości. Sama decyzja organu I instancji, wydana jest z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. i w ogóle nie wynika z niej, dlaczego organ uznał że przedmiotowy obiekt został w całości wybudowany po 2000 roku, a nie jest obiektem, który istniał już wcześniej i był jedynie przebudowywany i rozbudowywany.

Jeśli chodzi o decyzję organu II instancji, to organ ustalił stan faktyczny opierając się przede wszystkim na zdjęciach lotniczych i mapach. W zakresie dowodu ze zdjęć lotniczych (str. 4 decyzji) wskazał, że: "...na zdjęciu z roku 1983 widoczny jest budynek, z kolei na zdjęciu z roku 1994 już go nie ma i kolejno pojawia się na zdjęciu z 2003 roku."

Tymczasem ze zdjęcia z roku 1994 (k. 155 akt administracyjnych) w sposób oczywisty wynika, że w miejscu budynku będącego przedmiotem sprawy, budynek się znajduje. Zdjęcie to jest co prawda najmniej wyraźne z wszystkich 3 zdjęć lotniczych, niemniej jednak nie pozostawia żadnych wątpliwości, że w miejscu obecnego budynku, również budynek się znajduje. Sam organ oznaczył go nawet czarną strzałką. W tym stanie rzeczy ustaleń organu, co do rozbiórki poprzednio istniejącego budynku i wybudowania w jego miejsce nowego po 2000 roku nie można uznać za prawidłowe. Jeśli natomiast chodzi o mapy, to jak już stwierdził WSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2017r., dowody te samoistnie są niewystarczające do dokonania ustaleń na okoliczność czasu w jakim przedmiotowy obiekt był realizowany. Taki pogląd Sądu został wyrażony w związku z zachowaną dokumentacją fotograficzną z poprzedniego stulecia, na której w miejscu przedmiotowego budynku, budynek już istniał. Z powyższych względów, dotychczas zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do wyrażenia jednoznacznego poglądu, że skarżący rozebrali dawniej istniejący budynek i na jego miejscu wybudowali nowy, który istnieje obecnie. Nie wynika to też z zeznań świadków i stron, które są w istotnym zakresie sprzeczne, co jak wynika z akt sprawy, związane jest z odmiennym interesem procesowym bezpośrednio zainteresowanych stron. Nie bez znaczenia jest też upływ czasu, czego konsekwencją jest np. to, że osoby zeznające wskazują różne daty pożaru, który miał miejsce na działce skarżących. Jeżeli chodzi o osobowe źródła dowodowe, to w ocenie Sądu pomocne w ustaleniu stanu faktycznego, mogłyby być zeznania osób niezaangażowanych po żadnej ze stron postępowania, które od dłuższego czasu zamieszkują w pobliżu działki skarżących. Zeznania takie winny być jednak przeprowadzone w taki sposób, tj. poprzez takie zadanie pytań, aby dało się ocenić, czy osoby te rzeczywiście nie są zainteresowane korzystnym rozstrzygnięciem sprawy, dla którejkolwiek ze stron, od kiedy oraz czy w sposób nieprzerwany zamieszkują w pobliżu skarżących oraz czy w ogóle zwracały uwagę na sposób zagospodarowania działki skarżących na przestrzeni lat. O ile bowiem data jednorazowego zdarzenia jak pożar może być po latach błędnie podawana przez różne osoby, o tyle kilkuletni czasokres bez budynku, czy jego ewentualna budowa na początku lat 2000, powinny zostać zapamiętane przez osoby z sąsiedztwa. Analiza akt sprawy wskazuje natomiast, że dotychczasowe przesłuchania nie były prowadzone przez organ w taki sposób, aby dało się zweryfikować stosunek świadków do stron, czas zamieszkiwania w pobliżu skarżących, czy sposób postrzegania i zapamiętywania zdarzeń. Dlatego w tym zakresie postępowanie dowodowe winno być uzupełnione zgodnie z w/w wskazaniami.

W ocenie Sądu istotną okolicznością, która może mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego, jest też kwestia materiałów z jakich wykonany jest obecny budynek i sposób wykonania robót budowlanych. Zwrócił już na to uwagę organ - w szczególności w ostatnim protokole - jednakże zdecydowanie zbyt pobieżnie i nie znalazło to żadnego odzwierciedlenia w motywach uzasadnienia ustalonego stanu faktycznego przedstawionych w decyzji. Tymczasem sposób wykonania robót budowlanych, materiały z których wykonane są poszczególne części budynku i zestawienie ustaleń w tym zakresie z zachowaną dokumentacją fotograficzną, może dać odpowiedź na pytanie, czy aktualny budynek to budynek nowy, a wykonany częściowo ze starych materiałów, czy też budynek który już w ubiegłym wieku istniał i który był jedynie modernizowany. Dlatego w ponownym postępowaniu organ również w tym zakresie dokona uzupełniających ustaleń. Konkludując tę część rozważań należy zaznaczyć, że ewentualny nakaz rozbiórki odnośnie całego obiektu będącego przedmiotem postępowania będzie dopuszczalny, jeśli z całokształtu materiału dowodowego zebranego przez organ, wynikać będzie niewątpliwie, że istniejący obiekt, to obiekt nowy oraz, że nie będzie prawnych możliwości jego legalizacji.

W ponownym postępowaniu organ rozważy także wyłączenie do odrębnego postępowania sprawy dotyczącej płyty do składowania obornika oraz zbiornika na gnojowicę. Przy założeniu jakiego dokonał organ i jeśli się ono potwierdzi, że płyta ta powstała po 2000 roku, zastosowanie do jej realizacji będzie miało prawo budowlane z 1994 roku. Zgodnie z jego art. 29 ust. 1 pkt. 1b (w wersji ówcześnie obowiązującej), budowa płyty do składowania obornika nie wymagała pozwolenia na budowę. Jej wybudowanie wymagało natomiast zgłoszenia, co organ winien zweryfikować. Ewentualny nakaz jej rozbiórki wynikać zatem będzie z innej podstawy prawnej niż ewentualny nakaz rozbiórki pozostałego obiektu, dlatego obiekty te, w przypadku zrealizowania płyty po 2000 roku, winny być objęte odrębnymi postępowaniami. Analogicznie przedstawia się kwestia zbiornika na gnojowicę z kręgów betonowych o ile jest to zbiornik szczelny o pojemności do 25 m3, tj. taki o jakim stanowi art. 29 ust. 1 pkt. 1c prawa budowlanego (w wersji ówcześnie obowiązującej). W takim wypadku organ winien jednym postępowaniem objąć sam budynek, a drugim (lub odrębnymi w zależności od ustalenia daty budowy) płytę do składowania obornika i szczelny zbiornik na gnojowicę z kręgów betonowych.

Ponadto w ponownym postępowaniu organ zweryfikuje przymiot strony A. S.. Przy czym jeśli zgodnie z twierdzeniem skargi, nie przysługują jej prawa rzeczowe do nieruchomości sąsiadującej z działką skarżących, dalsze postępowanie organ przeprowadzi z udziałem podmiotu(ów), którym takie prawo przysługuje. Wbrew wywodom skargi, okoliczność ta na obecnym etapie postępowania, nie może jednak wpływać na wynik sprawy. Nawet jeśli zarzut skarżących co do statusu strony A. S. by się potwierdził, to rozpoznanie jej odwołania od pierwszej w sprawie decyzji, nie może aktualnie mieć wpływu na bieg postępowania. Niniejsza sprawa była już bowiem przedmiotem rozpoznania przez WSA i na obecnym etapie organy i Sąd związane są poglądami wyrażonymi w wyroku z dnia 19 grudnia 2017r. Ponadto w przedmiocie ewentualnej samowoli budowlanej organ ma obowiązek prowadzić postępowanie z urzędu, które jest niezależne od stanowiska podmiotów, którym przysługuje, bądź nie przysługuje przymiot strony.

Nie jest też trafny zarzut dotyczący obowiązku zawieszenia postępowania w związku z ewentualną samowolą na działce sąsiedniej. Okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Kwestia płyty do składowania obornika i zbiornika na gnojowicę z kręgów betonowych winna być bowiem rozpoznawana na płaszczyźnie, czy są to obiekty wybudowane legalnie. Jeśli powstały legalnie to mogą istnieć w aktualnym stanie faktycznym. Jeśli natomiast powstały nielegalnie, to ocena możliwość ich legalizacji, zawsze odbywa się przez pryzmat aktualnie obowiązującego stanu prawnego i faktycznego.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących zwrot uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 500 zł., zwrot kosztów wynagrodzenia radcy prawnego w kwocie 480 zł. i opłaty skarbowej od pełnomocnictw w kwocie 34 zł.