Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 819/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: § 10 ust. 2a pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi "A." na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 marca do 30 kwietnia 2021 roku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...]. 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej "A." kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z [...] maja 2021 r. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w J.(dalej: Skarżąca/Spółka), zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie jej z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach, za okres od 1 marca do 30 kwietnia 2021r.

Decyzją z dnia [...]czerwca 2021 r., nr [...] ZUS odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 ze zm. - dalej: rozporządzenie w sprawie wsparcia) płatnika składek prowadzącego na dzień 31 marca 2021r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, ona Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

ZUS stwierdził, że zgodnie z danymi będącymi w dyspozycji Urzędu Statystycznego w Rzeszowie, ustalił, że kodem przeważającej działalności Skarżącej, na dzień 31 marca 2021r., był kod PKD 49.31.Z, który nie uprawnia do uzyskania zwolnienia z opłacania składek, a nie jak podano we wniosku kod PKD 49.39.Z. Zmiany kodu przeważającej działalności dokonano dopiero w dniu 5 maja 2021r.,

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka przyznała, że jako kod przeważającej działalności na dzień 31 marca 2021r.., wpisany miała kod PKD.49.31.Z, jednakże w rzeczywistości nie wykonywała przypisanej do niego działalności, a treść tego wpisu jest wynikiem błędu popełnionego przy rejestracji spółki. W tym zakresie dodała także, że w umowie spółki nie wskazano, która z kategorii przewidzianych przez nią do prowadzenia działalności gospodarczej będzie miała przeważający charakter. Od 2019 r. realizowała bowiem przewozy o charakterze użyteczności publicznej, na dowód czego przedłożyła umowy w tym przedmiocie, zawarte z Województwem i ze związkiem komunalnym. Dla tego rodzaju przewozów właściwy jest kod działalności PKD 49.39.Z.

W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, ZUS decyzją z [...] sierpnia 2021r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2021r., powtarzając zawarte w niej uzasadnienie.

W skardze na powyższą decyzję Spółka wniosła o jej uchylenie, zarzucając:

1) naruszenie art. 31 zo ust. 10 i ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842, ze zm., - dalej: ustawa o COVID-19), przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, związanych z rzeczywiście wykonywaną przez nią działalnością,

2) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej: K.p.a.), przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nieuwzględnienie zasady nakazującej załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do organu władzy publicznej, a to w związku z powtórną odmową przyznania spółce prawa do zwolnienia z opłacania składek za okres od marca do kwietnia 2021r..

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że organ w ogóle nie odniósł się do przedstawionych przez nią argumentów dotyczących przedmiotu rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej.

Skarżąca zaznaczyła, że powstała w sierpniu 2018r., a działalność przewozową rozpoczęła od 1 września 2018r., przez zakup zorganizowanej części przedsiębiorstwa P. sp. z o.o., obejmującej także licencje i zezwolenia przewozowe. Nigdy nie wykonywała przewozów o charakterze miejskim i podmiejskim.

Spółka dodała, że realizuje przewozy o charakterze użyteczności publicznej, do których otrzymuje dopłaty, a których to dopłat nie stosuje się w przypadku komunikacji miejskiej. Wniosek o wpisanie prawidłowego kodu prowadzonej działalności o charakterze przeważającym złożyła w styczniu 2021 r.

Do skargi Spółka dołączyła kopie umów na świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego, zawartych ze związkiem komunalnym, a także z Województwem Podkarpackim.

ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.)

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia, wydanego w oparciu o ustawowe upoważnienia, zawarte w art. 31 zy ust. 1 ustawy o COVID-19. Przepisy te stanowią podstawę do zwolnienia z obowiązku opłacania szczegółowo wymienionych w nich składek, płatników prowadzących działalność w określonych branżach, którzy zanotowali spadek przychodów z prowadzonej przez nich przeważającej działalności o co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w lutym 2020r., albo we wrześniu 2020 r.

Rodzaj prowadzonej przez danego płatnika działalności, mającej dla niego charakter działalności przeważającej, zgodnie z § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia, ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON.

Badając legalność zaskarżonej decyzji na wstępie należy zaznaczyć, że w stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że w rejestrze REGON, jako kod prowadzonej przez Skarżącą, przeważającej działalności gospodarczej, na dzień 31 marca 2021 r., wpisany był kod 49.31.Z., który nie uprawnia do zwolnienia. Skarżąca nie kwestionuje tego faktu, lecz zaznacza, że tego rodzaju dane nie odpowiadały faktycznie prowadzonej działalności.

Z brzmienia § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia, wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom - płatnikom składek, rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność", "jako przeważający rodzaj działalności". Sprecyzowanie rodzajów tych działalności, które uprawniają do zwolnienia, nastąpiło natomiast poprzez wskazanie określonych kodów PKD. Dokonano tego jednak w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od cech konkretnego płatnika, domagającego się zwolnienia.

W § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wsparcia, prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma (miało) nastąpić ustalenie przez organ rozpatrujący sprawę, rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie") przez podmiot domagający się zwolnienia. Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Przedmiotowe domniemanie nie ma jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść, jak również odwołanie się do przepisów K.p.a., według którego prowadzone jest postępowanie w sprawie oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych, a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu.

Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą jako przeważającą, odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie danych pozyskanych przez Zakład z rejestru podmiotów REGON i podważyć aktualność wpisu w tym rejestrze.

Ponadto rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi.

W niniejszej sprawie ZUS stwierdził, kierując wyłącznie się domniemaniem z § 10 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wsparcia, że Skarżąca nie prowadziła, jako przeważającej, tego rodzaju działalności, która uprawniałby ją do uzyskania zwolnienia ze składek, pomimo przeciwnych twierdzeń Spółki, która dodatkowo wskazała na konkretne okoliczności (przedłożone dokumenty, dotyczące rodzaju realizowanych przewozów), mające potwierdzać jej twierdzenia. W istocie ZUS uchylił się od ustalenia przedmiotu rzeczywistej działalności Skarżącej, do czego, w świetle wyżej przedstawionych rozważań, był zobligowany. Ponadto nie odniósł się w żaden sposób do przedłożonych przez Spółkę dowodów.

Opisane uchybienia, którymi dotknięte zostało przeprowadzone w sprawie postępowanie, przesądzają o tym, że zaskarżona decyzja, podobnie jak utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] czerwca 2021 r., dotknięte są istotnymi wadami (naruszenie przepisów prawa materialnego, przejawiające się w nieprawidłowym ustaleniu warunków zwolnienia, a także przepisów postępowania, pociągające za sobą wadliwe ustalenie stanu faktycznego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy). Z tego więc względu oba rozstrzygnięcia winny być wyeliminowane z obrotu prawnego.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS winien przede wszystkim ustalić jaki był rzeczywisty przedmiot prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej, noszącej cechy jej działalności przeważającej. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów.

W ramach wskazanych wyżej czynności organ powinien odnieść się przede wszystkim do okoliczności faktycznych, związanych z realizowanymi przez Spółkę przedsięwzięciami gospodarczymi - przewozami. W tym zakresie winien również wziąć pod uwagę przedłożone przez nią dowody, dokonując ich oceny, a w szczególności odnosząc się w sposób rzetelny i rzeczowy do wynikających z nich okoliczności.

Dopiero zaś stwierdzając ewentualnie, w oparciu o te czynności, prowadzenie przez Spółkę działalności uprawniającej do zwolnienia, odpowiadającej opisanym w sposób abstrakcyjny, poprzez odwołanie do odpowiedniego kodu PKD, jej cechom, zbada skalę spadku przychodów Skarżącej, pod kątem tego czy jej wskaźnik uprawnia do uzyskania wnioskowanej ulgi.

Stanowisko organu wyrażone w ponownie wydanej decyzji winno być przy tym w sposób jasny i rzeczowy uzasadnione. Oprócz składników wskazanych w art. 107 K.p.a. winno także zawierać ustosunkowanie się do podnoszonych przez Skarżącą argumentów na poparcie jej twierdzeń, ze wskazaniem przyczyn, jakie legły u podstaw wypracowanego i przyjętego przez ZUS stanowiska w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz Skarżącej kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą wynagrodzenie radcy prawnego.