Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1101/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1 i  art. 11  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 38 i 87  ust. 2
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 16
journal: Dz.U. 1948 nr 43 poz 312
law: ROZPORZĄDZENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje  Państwowe -tekst jednolity
article: art. 2, 3 i 6
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2010 r. sprawy ze skargi P. - Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę P. z dniem 27 maja 1990 roku, z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w miejscowości P., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...], Stadion na [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, o nie urządzonej księdze wieczystej - utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji przytoczyła następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Z wniosku P. S.A. Odział Gospodarowania Nieruchomościami W. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania - w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) - decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez P., prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów miasta P. w obrębie [...], jako działka nr [...]o powierzchni [...].

Zawiadomieniem z dnia 22 lutego 2008 r. Wojewoda [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa opisanej wyżej nieruchomości przez Gminę P. - w trybie przepisów art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Z uwagi na fakt, iż postępowanie komunalizacyjne, mające na celu ustalenie właściciela nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r., ma charakter zagadnienia wstępnego dla postępowania uwłaszczeniowego - postępowanie uwłaszczeniowe zostało zawieszone.

Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2009 r., [...], stwierdził, że z dniem 27 maja 1990 r. mienie państwowe stanowiące nieruchomość o nie urządzonej księdze wieczystej, położoną w P., oznaczoną w operacie ewidencji gruntów obrębu [...], Stadion [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, stało się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością Gminy P.

Dodał, iż z wniosku P. w stosunku do nieruchomości, będącej przedmiotem komunalizacji, toczy się postępowanie administracyjne, prowadzone w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", (Dz. U. nr 84 poz. 948 ze zm.). Podkreślił, iż powstanie po stronie P. prawa do gruntu, eliminującego komunalizację z mocy prawa nie mogło powstać w sposób dorozumiany, to znaczy wywiedziony wyłącznie - z mających charakter ogólny - aktów normatywnych, dotyczących przedsiębiorstwa państwowego P. Również przepisy ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie tworzyły po stronie P. prawa użytkowania, czy zarządu. Przedmiotowa nieruchomość przeszła bowiem na własność Skarbu Państwa w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. W tym stanie rzeczy nabycia tej nieruchomości w zarząd przez przedsiębiorstwo państwowe P. nie można również wywodzić z przepisu art. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1926r. o utworzeniu przedsiębiorstwo państwowe PKP (Dz. U. nr 97, poz.568 ze zm.), ponieważ przepis ten dotyczy objęcia w zarząd majątku dotychczas zarządzanego przez polskie Ministerstwo Komunikacji. Ponadto, przedsiębiorstwo P. nie zostało objęte wykazem przedsiębiorstw państwowych, których mienie nie podlega komunalizacji, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990r. (Dz. U. z 1990 roku Nr 51, poz.301). Wobec powyższego organ przyjął, że brak jest dowodów wskazujących na przekazanie tejże nieruchomości w zarząd przedsiębiorstwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.) lub przepisów aktów wykonawczych do tego dekretu.

W związku z tym Wojewoda uznał, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i znajdowała się w faktycznym władaniu P. bez tytułu prawnego - należała zatem do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i w związku z tym podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz Gminy P.

Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody wniosły P. Spółka Akcyjna Odział Gospodarowania Nieruchomościami W., wnosząc o uchylenie decyzji.

Skarżące powołały się na rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 roku oraz późniejsze uregulowania dotyczące P. - z których wyprowadziły wniosek, iż przedmiotowa nieruchomość pozostaje w zarządzie P.

Po rozpoznaniu odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2009 r. [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę P. z dniem 27 maja 1990 roku, z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w miejscowości P., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...], [...] na [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...].

Komisja podniosła, że postępowanie uwłaszczeniowe, wnioskowane przez skarżącego, jest prowadzone na podstawie art. art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, przy czym art. 34 a został dodany nowelizacją z dnia 25 maja 2003 roku. Z okoliczności tej wynika, że postępowanie to toczy się na podstawie przepisów, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 roku. Ten stan rzeczy stał się powodem dla którego Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 roku stwierdził, iż art. 34 a nie odnosi się do komunalizacji z mocy prawa określonej w art. 5 ust 1 ustawy "komunalizacyjnej". Decyzje komunalizacyjne - wydane na podstawie w/w przepisu - mają charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzają jedynie nabycie własności przez właściwą gminę, które nastąpiło z dniem 27 maja 1990 roku tj. z dniem wejścia w życie ustawy "komunalizacyjnej". W tym stanie rzeczy postępowanie uwłaszczeniowe prowadzone w trybie ustawy o komercjalizacji, nie może eliminować komunalizacji z mocy prawa, tym bardziej, że przesłanki postępowania uwłaszczeniowego określone w art. 34 wskazują na brak - po stronie P. - tytułu prawnego do uwłaszczanej nieruchomości.

Komisja stwierdziła, iż z dokonanych ustaleń wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie państwowe (ogólnonarodowe). Użytkownikiem tego mienia były P., które nie przedstawiły jednak decyzji o ustanowieniu prawa zarządu nad użytkowaną nieruchomością. Tymczasem wyłączeniu z komunalizacji podlega mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. znajdowało się pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Do jednostek tych należały przedsiębiorstwa państwowe, które uzyskiwały prawo zarządu na podstawie decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lub na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy nabycia nieruchomości - wydanymi w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99), a wcześniej na podstawie decyzji o oddanie nieruchomości w użytkowanie na zasadzie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ( Dz. U. z 1961 r. nr 32, poz. 159), które następnie przeszło w zarząd. W orzecznictwie NSA rygorystycznie stosowana jest wykładnia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., która nakazuje przyjmować, że dla stwierdzenia zarządu nieruchomością przez jednostkę podległą ministrowi niezbędna jest decyzja o ustanowieniu zarządu na jej rzecz albo stosowna umowa cywilna. Gdy żadnego z tych dokumentów nie ma – nieruchomość podlega komunalizacji. Ponieważ P. nie wykazały tytułu prawnego do spornego mienia – Komisja nie mogła podzielić ich poglądu, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie P.

Komisja uznała także za chybione powoływanie się przez P. na rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r., z którego wynika, iż wszelkie nieruchomości, przeznaczone do użytku kolei stają się z chwilą ich nabycia przez przedsiębiorstwo P. własnością Skarbu Państwa, przedsiębiorstwo zaś zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i powierniczym zarządzie – gdyż ww. Rozporządzenie nie obowiązywało poza granicami ówczesnego Państwa Polskiego. Podkreśliła także, iż żadne przepisy powojenne o Ziemiach [...], nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie P. konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. A tylko tak sformułowane prawo może wyłączać komunalizację z mocy prawa, zaś faktyczne jej objęcie i władanie nie tworzy formalnoprawnego zarządzania.

Komisja podkreśliła też, że skarżące P. nie powołują się na żadne inne źródła swego ewentualnego prawa do przedmiotowego gruntu poza władaniem. Tymczasem zaś obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy "komunalizacyjnej" ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 roku o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez P., natomiast z jej ogólnych przepisów (art. 16), nie wynikały żadne uprawnienia do konkretnie określonych działek, o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło się znaleźć tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania, czy zarządu. Również wpisy hipoteczne i wpisy ewidencyjne np. władający: Dyrekcja Okręgowa [...] oddają jedynie stan faktyczny, który nie jest oparty o podstawę prawną formalnie określającą prawo P. do określonego gruntu.

Ponadto przedsiębiorstwo państwowe P., choć ma ogólnokrajowy zasięg działania i jest nadzorowane przez właściwego ministra, nie zostało objęte wykazem przedsiębiorstw państwowych, których mienie nie podlega komunalizacji. Dlatego też mienie będące tylko w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P., nie podlega wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa i nie ma zastosowania do tego przedsiębiorstwa art. 11 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w/w ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Komisja uznała też za mylne stanowisko skarżącego w przedmiocie stosowania analogii do sytuacji prawnej [...]. W tym bowiem przypadku powstanie zarządu z mocy prawa dotyczy ściśle ewidencyjnie i geodezyjnie oznaczonej nieruchomości [...] w jego ściśle określonych granicach.

Podsumowując Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że przedmiotowa nieruchomość nie podlegała wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa, stanowiła przed dniem 27 maja 1990 r. mienie ogólnonarodowe i należała wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.). Wobec tego Wojewoda prawidłowo stwierdził, że stała się ona z dniem 27 maja 1990 r. mieniem komunalnym gminy P.. Na poparcie swojej argumentacji przytoczyła też szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. Spółka Akcyjna Odział Gospodarowania Nieruchomościami W.

W skardze zarzuciły jej naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 4 ust.1, art. 6 oraz art. 7 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r. nr 43, poz. 312) oraz art. 4 dekretu z dnia 13.11.1945r. o zarządzie Ziem Odzyskanych (Dz. U. z 1945r. nr 51, poz. 2950 oraz art.37ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969, nr 22, poz.159) poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że do powstania tytułu prawnego do nieruchomości niezbędne było wydanie decyzji administracyjnej bądź zawarcie umowy o nabyciu nieruchomości w warunkach, gdy przedmiotowe przepisy wskazują na normę rangi ustawowej jako źródła zarządu i użytkowania nieruchomości Państwowych,

2) art. 37 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z dnia 14 lipca 1961 roku w związku z art. 12 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 roku o kolejach (Dz. U. z 1970 r. Nr 9, poz. 76) w związku z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że jednostka taka musi legitymować się decyzją administracyjną w zakresie zarządu lub użytkowania mienia państwowego, gdy z przedmiotowych aktów wynika, iż istnieje pewna kategoria nieruchomości, na których zarząd lub użytkowanie obowiązuje mimo braku przedmiotowych decyzji administracyjnych,

3) art. 16 ust.1, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 50 ust.1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz. U. Nr 26 poz. 138) poprzez jego niezastosowanie i w następstwie przyjęcie, iż przedmiotowa nieruchomość należała to terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, podczas gdy zastosowanie wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż nieruchomość ta stanowiła mienie P. w stosunku do którego wykonywały one wszelkie uprawnienia,

4) art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) poprzez jego niezastosowanie,

5) art. 5 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie w warunkach braku przesłanek do uznania, iż mienie objęte zaskarżonym wyrokiem może zostać uznane za mienie należące do terenowych organów administracji rządowej lub do przedsiębiorstw, dla których organy te pełnią funkcje założycielskie w warunkach, gdy sporna nieruchomość nie może zostać zakwalifikowana do nieruchomości wskazanych w tych przepisach,

6) art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP poprzez uznanie, że zwrot "należący do" jest tożsamy z udokumentowanym prawem zarządu, podczas gdy treść powołanych przepisów nieodmiennie i nieodparcie wskazuje na to, że negatywną przesłanka komunalizacyjną jest również samo posiadanie gruntu przez P.,

7) art. 11 ust.1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. przez pominięcie jego zastosowania do mienia będącego w dyspozycji P. mimo, że zostały one powołane do wykonywania m.in. zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa - zatem posiadane przez nie mienie, w tym sporna nieruchomość, podlega wyłączeniu spod komunalizacji jako służące wykonaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej,

8) art. 34 ust. 1 i 34 a ustawy z dnia 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. poprzez ich niezastosowanie w warunkach, gdy określone mienie będące w dyspozycji P. S.A. nie powinno podlegać komercjalizacji,

9) art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, w szczególności odnoszących się do kwestii w jaki sposób oraz na jakiej podstawie przedsiębiorstwo P. stało się posiadaczem spornej nieruchomości.

Wskazując na powyższe P. wnosiły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę P. z mocy prawa własności nieruchomości.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zwanej dalej "ustawą".

Organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna, która potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, ma charakter deklaratoryjny.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy stanowi, że mienie ogólnonarodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1-3, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnonarodowym, a zatem, jeżeli przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny, komunalizacja nie następuje.

Decydujące znaczenie mają dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy - tj. 27 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych.

Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.

Stosownie do art. 38 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy z 1985r, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany, nie można było domniemywać jego istnienia. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była dokładnie określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania – vide uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. III CZP 81/93, OSNCA z 1994 r., nr 2, poz.27.

Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami, państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z 1985 r. - w myśl art. 87 ust. 1 - przekształcało się w prawo zarządu.

Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

Tak więc brak jest podstaw do przyjęcia, jak twierdzą skarżące P., że nieruchomość nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, gdyż należała do P. – bo wystarczający był sam fakt posiadania gruntu.

Zgodnie bowiem z punktem 1 uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r., W 13/91 (OTK 1992, nr 2, poz. 37), termin normatywny "należące do" użyty w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), w odniesieniu do nieruchomości stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe) będących w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych oznacza w tym przepisie, że przedsiębiorstwa te wykonywały w stosunku do tych nieruchomości różnego rodzaju uprawnienia o charakterze cywilnoprawnym, co nie wyłącza, że grunty będące w zarządzie przedsiębiorstw państwowych ( nie stanowiące ich własności) z punktu widzenia uprawnień administracyjnych charakterze władczym "należały do" terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które wykonywały uprawnienia władcze w stosunku do wymienionych wyżej gruntów.

Z akt administracyjnych wynika, że przedmiotowa działka gruntu stanowiła bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa oraz należała wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Oznacza to - przy braku przesłanek wyłączeniowych - że stała się z tym dniem z mocy prawa mieniem Gminy P. i utraciła charakter mienia ogólnonarodowego (państwowego).

Strona skarżąca wywodzi prawnorzeczowy tytuł do spornej nieruchomości z powszechnie obowiązujących aktów normatywnych, lecz nie wskazała konkretnego przepisu prawa, z którego ten tytuł miałby wynikać.

Z akt administracyjnych nie wynika, aby P. przysługiwały prawa do przedmiotowej działki gruntu. Jak wskazano wyżej na dzień 27 maja 1990 roku przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa oraz znajdowała się we władaniu P., jednakże bez tytułu prawnego w formie prawem przewidzianej. P. nie przedłożyło żadnego dokumentu z którego wynikałoby prawo zarządu do przedmiotowej działki gruntu według stanu na dzień 27 maja 1990 roku. Oznacza to, że P. nie może wylegitymować się dokumentem potwierdzającym jej prawo zarządu tą nieruchomością.

Mając na uwadze znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty dotyczące nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, brak dokumentu, który wskazywałby tytuł prawny P. do władania tą nieruchomością, przy istnieniu specjalnych możliwości ustanowionych aktami prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisami szczególnymi, należy uznać, że stronie skarżącej nie przysługiwał żaden prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości objętej skargą.

Brak po stronie P. tytułu prawnorzeczowego do spornego gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej z 10 maja 1990 r. i tym samym podlega komunalizacji z mocy prawa.

W niniejszej sprawie nie miał zastosowanie także art. 11 ust.1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r. - wyłączający spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Otóż po pierwsze, określenie "należące do" przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym - to jest posiadanie określonego tytułu prawnego (którego P. do przedmiotowej nieruchomości nie miało), a po drugie przedsiębiorstwo takie winno być umieszczone w wykazie określonym przez Radę Ministrów zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy.

W wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 15, poz. 301) nie zostało ujęte przedsiębiorstwo państwowe P.

Przywołany przez stronę skarżącą w skardze art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie PKP (Dz. U. Nr 26 poz. 138) stanowi:

1. Mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego.

2. Mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności.

3. PKP, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie.

4. PKP wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych.

Przepis ten, jako norma powszechnie obowiązującego prawa, ma charakter abstrakcyjny i nie odnosi się do konkretnie oznaczonej nieruchomości. Z tej ogólnej normy ustawowej nie można wyprowadzić prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika, że nieruchomość ta stanowiła składnik wydzielonej części mienia ogólnonarodowego nabyty przez przedsiębiorstwo P. w toku jego działalności. Określone prawo do nieruchomości państwowej takie jak zarząd, użytkowanie, czy użytkowanie wieczyste w myśl przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. kreowane było w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji) bądź cywilnoprawnego (umowy).

Równie nietrafny jest zarzut niezastosowania art. 4 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. z 1948 r., Nr 43, poz. 312), ponieważ regulacja w nim zawarta dotyczyła tylko majątku znajdującego się na obszarze, który w dacie wejścia w życie tegoż rozporządzenia należał poprzednio do polskiego Ministerstwa Komunikacji. Tak więc siłą rzeczy nie obejmowała ona majątku istniejącego na tzw. Ziemiach [...], które zostały włączone do Państwa Polskiego [...].

W niniejszej sprawie nie mógł być też uwzględniony art. 2, 3 i 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) w zw. z § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Według art. 2 tej ustawy, bez odszkodowania przeszły na własność Państwa przedsiębiorstwa w nim wymienione. Zgodnie zaś z ust. 7, o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego orzekał właściwy ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa minister, którego orzeczenie było ostateczne i nie podlegało zaskarżeniu do Najwyższego Trybunału Administracyjnego. Według przepisu § 30 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 z zm.), właściwy minister miał obowiązek ogłosić w Monitorze Polskim wykazy przedsiębiorstw górniczych, przemysłowych, komunikacyjnych i telekomunikacyjnych:

1) przechodzących na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego na zasadzie art. 2 ustawy, a należących do kategorii przedsiębiorstw, wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. A pkt 1-9 i 17 oraz lit. C;

2) przejmowanych na własność Państwa na zasadzie art. 3 ust. 1 lit. A pkt 1-10, 12, 15 i 17 oraz lit. C ustawy.

Tymczasem z dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, że P. nie uzyskały orzeczenia właściwego Ministra i nie dokonano stosownego ogłoszenia w Monitorze Polskim.

Podkreślić też należy, że na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.) przeszły na rzecz Państwa w całości przedsiębiorstwa wraz z majątkiem ruchomym i nieruchomym (art. 6 tej ustawy). W ustawie tej nie ma przepisu, który pozwalałby na przejęcie w ramach nacjonalizacji mienia nie należącego do przedsiębiorstwa. Z tego względu w żadnym razie nie można podzielić zarzutu strony skarżącej, że nie ma znaczenia okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność osób trzecich. Przepisów o nacjonalizacji ze względu na ich charakter nie można interpretować rozszerzająco. Zastrzeżenie to odnosi się zatem także do treści normatywnej art. 6 omawianej ustawy. W konsekwencji nie można przyjąć, tak jak sugeruje to skarżąca, że nacjonalizacja obejmuje również majątek nie należący do przedsiębiorstwa (por. pogląd wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 listopada 2007 r., sygn. akt I OPS 2/07).

Mając na uwadze znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty dotyczące nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, brak tytułu prawnego dla P. do władania tą nieruchomością w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., przy istnieniu specjalnych możliwości ustanowionych aktami prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisami szczególnymi, należy uznać, że stronie skarżącej nie przysługiwał żaden prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości objętej skargą i nie miał zastosowania art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - a zatem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] są zgodne z prawem.

Powyższe stanowisko jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego - vide wyrok NSA z dnia 14 września 2006 r. sygn. akt I OSK 1259/05 , wyrok NSA z dnia 15 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1456/06.

Powoływany przez P. w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/WA 1767/07, jest wyrokiem odmiennym od aktualnej linii orzecznictwa i reprezentuje inny pogląd, którego Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela.

Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej odpowiada prawu, a skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Organ wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoją decyzję, zgodnie z art. 107 §3 kpa - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.