Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 815/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2014 r. sprawy ze skargi P. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] w przedmiocie obciążenia kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją znak [...] wydaną dnia [...] lutego 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Starosty O. nr [...] z dnia [...] września 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że kontrolowaną w postępowaniu odwoławczym decyzją Starosta O. nałożył na P. A. obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 7.678,80 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia i przechowywania pojazdu marki BMW [...] o numerze rejestracyjnym [...], nr identyfikacyjny pojazdu W[...] w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 11 czerwca 2009 roku w O. na ul. T. Komenda Powiatowa Policji w O. wydała dyspozycję usunięcia pojazdu z uwagi na pozostawienie w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Pojazd odholowano na parking strzeżony "[...] " w miejscowości J., gmina C..

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez Komendę Powiatową Policji w O.mającego na celu ustalenie właściciela pojazdu, pismem z dnia 12 czerwca 2009 roku właściciel – P. A. został w sposób prawidłowy powiadomiony o usunięciu i przemieszczeniu pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania. Pomimo informacji, pojazd nie został odebrany.

W dniu [...] kwietnia 2011 r. Starosta wniósł do Sądu Rejonowego w O. wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Sąd postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 roku, sygn. akt [...] orzekł o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. W dniu 3 lipca. 2011 roku postanowienie Sądu stało się prawomocne.

W oparciu o art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym Rada Powiatu w Otwocku Uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 roku określiła wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów.

Na należność w wysokości 7.678,80 zł składają się: opłata związana z dojazdem do usuwano pojazdu - 64,00 zł (16 km x 4,00 zł), opłata za holowanie pojazdu - 96,00 zł (16 km x 3,00 zł opłata za załadunek - rozładunek pojazdu - 150,00 zł, opłata za parkowanie pojazdu - 7.368,80 zł (302 dni x 24,40 zł). Co daje łączną kwotę 7.678,80 zł.

Organ podał także, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie P. A., będącego właścicielem pojazdu z dnia 12 czerwca 2009 r. z którego wynika, że w tym dniu odebrał z Komendy Powiatowej Policji w O. zezwolenie na odbiór pojazdu z parkingu. W oświadczeniu, tym podał, że nie chce ponosić dalszych kosztów przechowywania pojazdu, zrzeka się praw do jego własności i zapewnia, że żadnych roszczeń z tego tytułu w przyszłości zgłaszać nie będzie. P. A. został poinformowany, że w związku z podpisaniem oświadczenia zastosowane zostaną przepisy postępowania z rzeczami porzuconymi z zamiarem wyzbycia się w rozumieniu art. 180 i 181 Kodeksu cywilnego. Oświadczenie odebrał funkcjonariusz KPP O., który tożsamość składającego oświadczenie ustalił na podstawie do usuwanekazaneg0 dowodu osobistego.

Przedmiotowy dokument wyraźnie potwierdził zamiar wyzbycia się zatrzymanego pojazdu przez jego właściciela. Organ podkreślił że zamiar porzucenia przyjąć można tym jedynie wtedy, gdy niewątpliwe jest, że los rzeczy jest dotychczasowemu właścicielowi rzeczywiście obojętny, że nie ma on nic przeciwko temu, by rzecz tę zawłaszczył ktoś inny. Właściciel może porzucić rzecz również, gdy znajduje się ona w posiadaniu zależnym innej osoby (por. Kodeks cywilny. -Komentarz Edward Gniewek Wydawnictwo i C.H. Beck 2008 r. wydanie 3). Rzecz porzucona z zamiarem wyzbycia się własności staje się z chwilą porzucenia rzeczą niczyją. Można ją zawłaszczyć z chwilą objęcia jej w posiadanie samoistne. Z chwilą objęcia rzeczy niczyjej w posiadanie samoistne następuje nabycie własności w sposób pierwotny.

Wskazał również, że zgodnie z art. 130a ust. 10e ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: powołanej Dz. U. Dz. U. 2012 r. poz. 1137). "w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne) i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego". O przypadku orzeka na wniosek starosty sąd miejsca, z którego usunięto pojazd (art. 6106 -6107 k.p.c.). O uprawnieniu do władania przez Powiat O. przedmiotowym pojazdem może być mowa dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia orzekającego przepadek na rzecz Powiatu O.. Przed tą chwilą Starosta nie miał tytułu legitymującego go do rozporządzania pojazdem. Początkowym terminem ponoszenia przez Powiat O. kosztów związanych ze sprawowaniem dozoru za pojazd winien być zatem dzień, w którym uprawomocniło się postanowienie Sądu. Dopiero bowiem od tej daty Powiat O. stał się właścicielem pojazdu, a więc wszedł w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela, mógł zatem wystąpić z usuwaniem wnioskiem o likwidację pojazdu do stacji demontażu pojazdów. Okoliczność powyższa znajduje potwierdzenie w treści postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] czerwca 2011 roku ([...]), orzekającego "przepadek na rzecz Powiatu O. pojazdu osobowego marki BMW nr rej. [...] będącego własnością P.A.". Prawo o ruchu drogowym, jak i przepisy wykonawcze do tej ustawy, a także przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie przenoszą na Skarb Państwa (względnie powiat) praw i obowiązków dotychczasowego właściciela przed chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku, a zatem nie ma on obowiązku pokrycia kosztów za usunięcie pojazdu oraz za parkowanie pojazdu i jego dozór za okres kiedy nie był on jego właścicielem. Co więcej organy administracji publicznej obowiązane są respektować orzeczenia sądów powszechnych, kształtujących i ustalających stosunki cywilnoprawne.

Do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Wobec tych ustaleń organ odwoławczy uznał, że decyzja Starosty O. jest zgodna z prawem.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. A..

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji skarżący zarzucił organowi nieuwzględnienie faktu, iż to rażąca przewlekłość Starosty z wystąpieniem do Sądu o orzeczenie przepadku samochodu na rzecz powiatu O. spowodowała wzrost kosztów przechowywania pojazdu – a więc organy orzekające naruszyły art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosząc o oddalenie skargi podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem decyzji wykazało, że są one dotknięte, uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana [...] lutego 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji tj. Starosty O. z dnia [...] września 2012 r.

Zgodnie z art. 130 a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 Nr 18, poz. 908 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m.in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do pojazdu marki BMW [...] o nr rejestracyjnym [...] usuniętego z ulicy T. w O. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu z dnia 11 czerwca 2009 r.

Materialną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 130a ust. 10h ustawy, zgodnie z którym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Jednakże kontrolując zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, iż wydając ją Starosta Otwocki naruszył podstawowe zasady postępowania wskazane w art. 7 i art. 77 kpa, a także art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W tym miejscu należy podkreślić, iż naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa.

Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania a materialnego (tak Barbara Adamiak w: "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz B. Adamiak, i CH Beck Warszawa 2004 rok, str. 67). Art. 77 § 1 kpa stanowi, iż to organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z treści przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa wynika zatem że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w tym celu dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczna z prawem.

Zgodnie zaś art. 107 § 3 kpa – stanowisko organu prowadzącego postępowanie – po przeprowadzeniu koniecznych czynności procesowych – winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia będącego integralnym jego składnikiem. Uzasadnienie winno więc zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania. Mocą tej zasady organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ I instancji przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący pozostawił w dniu 11 czerwca 2009 r. samochód osobowy marki BMW [...] o nr rej. [...] przy ul. T. w O. – a więc zaistniała sytuacja przewidziana w art. 130 a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz, iż tego dnia została dyspozycja o usunięciu tego pojazdu (dyspozycja nr [...]).

Bezspornym jest równie, iż w dniu 12 czerwca 2009 r. P. A. złożył w Komendzie Powiatowe Policji oświadczenie, iż jest właścicielem usuniętego pojazdu, potwierdził też pozostawienie tego pojazdu w miejscu gdzie jest to zabronione oraz zrzekł się praw własności samochodu, będąc poinformowany, iż założone oświadczenie skutkuje zastosowanie wobec samochodu przepisów o postępowaniu z rzeczami porzuconymi w zamiarze wyzbycia się ich w rozumieniu art. 180 i 181 Kodeksu cywilnego. Pewnym jest również, że skarżący nie odebrał pozostawionego pojazdu oraz to, że Starosta O. w dniu [...] maja 2011 r. (data ta wynika z sądowego wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku) wystąpił do Sądu Rejonowego Wydział Cywilny w O. z wnioskiem o orzeczenie przepadku przedmiotowego samochodu na rzecz powiatu otwockiego.

Przy czym postanowienie orzekające przepadek samochodu zostało wydane postanowieniem Sądu dnia [...] czerwca 2011 r.

Jak wynika z treści art. 130 a ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym – koszty związane z przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu jego właścicielem z zastrzeżeniem ust. 10 d i 10 i.

Koszty te są ustalane w decyzji Starosty i niewątpliwie w sytuacji niniejszej sprawy były podstawy do obciążenia skarżącego kosztami o których mowa w/w przepisie, z tym jednak, iż Starosta [...] obciążając skarżącego obowiązkiem zapłaty 7.678,80 zł nie wskazał w sposób jednoznaczny co składa się na powyższą kwotę, podając jedynie, iż obciąża skarżącego kosztami przechowywania pojazdu za okres 302 dni nie wskazał konkretnie o jaki okres chodzi, z jakich powodów przyjął za zasadne obciążenie skarżącego kosztami parkowania za okres ok 10 miesięcy (a nie okres krótszy ani też dłuższy tj. np. do dnia wydania postanowienia Sądu.

Nie uzasadnił również z jakich przyczyn wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu skierował do Sądu dopiero po upływie ponad półtora roku od dnia usunięcia pojazdu, ustalenia jego właściciela i uzyskania oświadczenia o zrzeczeniu się przez niego prawa własności – obciążając kosztami tego opóźnienia skarżącego. Przy czym, należy podkreślić, iż w aktach brak jest jakiegokolwiek dokumentu (faktury prowadzącego parking) z której wynikałoby wyliczenie czas i kosztu parkowania samochodu).

Poza powyższym należy podkreślić, iż wątpliwość budzi stwierdzenie organu, iż skarżący mimo pouczenia nie odebrał samochodu w określonym przepisami terminie, bowiem jak wynika z doręczonego skarżącemu w dniu 12 czerwca 2009 r. pouczenia – jako miejsce zabezpieczenia pojazdu wskazano parking depozytowy w miejscowości Ostrów 4, zaś w uzasadnieniu decyzji wskazano jako miejsce odholowania tego pojazdu parking strzeżony w miejscowości J..

Jeśli chodzi natomiast o decyzję organu odwoławczego to w ocenie Sądu została ona wydana z naruszeniem art. 138 kpa.

Przepis ten ukształtował postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Oznacza to, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy a nie jedynie na kontroli wydanej prze organ I instancji decyzji, ani też na kontroli zasadności zarzutów i argumentów poniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji.

Organ odwoławczy bowiem – w ramach kontroli instancyjnej rozstrzyga ponowienie sprawę pod względem merytorycznym, przeprowadzając w miarę potrzeby dalsze postępowanie wyjaśniające.

Organ odwoławczy orzekający w niniejszej sprawie nie wykonał tego obowiązku – czym naruszył także zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kpa. Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane uwzględnić powyższe uwagi Sądu.

W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.