Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 537/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a,  art. 86 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Dnia 14 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), , Protokolant Referent-stażysta Daniel Sałuda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 roku sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące luty, lipiec - grudzień 2009 roku oraz określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za marzec - czerwiec 2009 roku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 4117,00 (cztery tysiące sto siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] określającą A.K. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące luty, lipiec - grudzień 2009 r. oraz określającą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za marzec - czerwiec 2009 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w wyniku postępowania kontrolnego i podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 ze zm.), dalej: "ustawa o VAT", zakwestionował prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez firmę A A.W. dotyczących nabycia oleju napędowego. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. przedmiotowe faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

Ponadto zdaniem organu I instancji zaniżono podatek należny w czerwcu 2009 r. o 476 zł, a listopadzie 2009 r. o 289 zł, na skutek błędnego zaliczenia świadczonych na rzecz Publicznego Gimnazjum w T. usług polegających na zorganizowaniu i przeprowadzeniu zajęć karate do czynności zwolnionych od podatku.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. poinformował, że wcześniejsze decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. były dwukrotnie uchylane. Organ odwoławczy stwierdził, że analizowane zobowiązania i kwoty do przeniesienia nie uległy przedawnieniu, z uwagi na zaistnienie przesłanki określonej w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Z akt sprawy wynika bowiem, że w dniu 28 listopada 2014 r. przedstawiono podatnikowi zarzut podania nieprawdy w deklaracjach VAT-7 za okres od lutego do lipca 2009 r. i korektach deklaracji VAT-7 za okres od sierpnia do grudnia 2009 r., tj. o przestępstwo z art. 56 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (j.t. z 2007 r. Dz. U. Nr 111, poz. 765 ze zm.) w związku z art. 6 § 2 tej ustawy.

Przechodząc zaś do meritum sprawy organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszym postępowaniu jest niewystarczający do zakwestionowania rzetelności faktur VAT wystawionych przez firmę A pod względem podmiotowym czy też przedmiotowym. W ocenie organu należy uznać, że podatnik nabył olej napędowy na podstawie okazanych faktur VAT od firmy A A.W., wobec czego w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się z podatnikiem, że organ I instancji nie udowodnił, iż transakcje dostawy paliwa dokonane przez A na rzecz firmy A. K. nie miały w rzeczywistości miejsca.

Organ odwoławczy zauważył przy tym, że Prokuratura Okręgowa w P. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., sygn. akt [...] umorzyła postępowanie w sprawie podejrzenia poświadczenia nieprawdy w fakturach wystawionych w okresie od 2009 r. do czerwca 2010 r. przez osobę działającą w imieniu firmy A A.W. na rzecz firmy B A.K., potwierdzających sprzedaż paliw ciekłych o łącznej wartości netto 56.600 zł i wartości podatku VAT 12.452 zł.

Na podstawie zgromadzonych dowodów uznano, że transakcje sprzedaży paliwa na rzecz firmy B A.K. przez firmę A A.W. udokumentowane fakturami VAT faktycznie miały miejsce, oraz że faktury VAT dokumentujące sprzedaż paliwa przez A na rzecz A. K. nie zostały sfałszowane. Ponadto Prokuratura wskazała, że w toku postępowania ujawniono, iż w dokumentacji księgowej firmy A A.W. znajdują się faktury VAT zakupu oleju napędowego od Spółki z o. o. C, które nie zostały wystawione przez tę spółkę. Z ustaleń wynika, że faktury te zostały podrobione. Osoba, która miała je rzekomo podpisać w imieniu spółki C (tj. A.A.), nigdy nie była w niej zatrudniona, nie zasiadała we władzach tej firmy. Spółka ta ostatnią fakturę na sprzedaż paliw wystawiła w dniu 25 listopadzie 2006 r.

W ocenie Prokuratora uzasadnione było przypuszczenie, że B.W. - pełnomocnik firmy A A.W. - w 2009 r. w ramach tego podmiotu gospodarczego wprowadził do obrotu gospodarczego nieopodatkowane podatkiem akcyzowym paliwo w postaci oleju napędowego i w celu "udokumentowania" fakturowego wpływu paliwa do ww. podmiotu gospodarczego, przyjął i wprowadził do dokumentacji księgowej firmy A A.W. podrobione dokumenty w postaci faktur VAT.

Organ zauważył również, że akta przedmiotowej sprawy zawierają decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] czerwca 2013 r. wydaną dla A. W. w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2009 r. Organ kontroli skarbowej w ww. decyzji zakwestionował firmie A wyłącznie prawo od obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez C Spółka z o.o. W toku postępowania ustalono bowiem, że faktury znajdujące się w dokumentacji firmy A, na których jako dostawca widniała Spółka C, nie dokumentowały rzeczywistego przebiegu transakcji gospodarczych i służyły jedynie jako uwiarygodnienie zakupu paliwa z nieznanego źródła, którego nie udało się ustalić. Ponadto organ stwierdził, że firma A dokonywała sprzedaży paliwa na rzecz swoich kontrahentów.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał ponadto na wyroki sądów powszechnych skazujące B. W. - pełnomocnika firmy A, tj. wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]grudnia 2012 r. sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego dla Ł. Ś.w Ł. z dnia [...] września 2011 r. sygn. akt [...].

W ocenie organu, przedstawione dowody świadczą o nieprawidłowości w dokumentacji podatkowej firmy A po stronie kosztów uzyskania przychodów oraz podatku naliczonego, jednak brak jest jednoznacznych dowodów, z których wynikałoby, że ww. firma nie dokonywała sprzedaży paliw, w tym na rzecz firmy A. K.

W świetle zgromadzonych dowodów oraz obowiązującego rzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE) w przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią stało się zatem wykazanie na podstawie obiektywnych przesłanek, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że poprzez nabycie paliwa od firmy A uczestniczył w transakcjach wiążących się z przestępstwem w dziedzinie podatku VAT, popełnionym przez dostawcę lub inny podmiot działający na wcześniejszym odcinku łańcucha tych dostaw.

Następnie organ opisał okoliczności towarzyszące zawieraniu spornych transakcji, w szczególności opierając się na zeznaniach podatnika w dniu 10 czerwca 2010 r. oraz 5 stycznia 2011 r. i stwierdził, że wskazują one, iż A.K. nie dołożył należytej staranności przy ich realizacji. Pomimo tego, że zaproponowano mu zakup paliwa po cenie znacznie korzystniejszej niż rynkowa, podatnik nie był zainteresowany źródłem pochodzenia paliwa ani jego jakością.

Kryterium, które zaważyło o wyborze tego źródła dostaw, była dla podatnika wyłącznie atrakcyjna cena paliwa. Ponieważ paliwo było dowożone w różne miejsca do pojazdów podatnika, cena paliwa powinna zawierać także koszty transportu. Z punktu widzenia doświadczenia życiowego niewiarygodne jest, aby cena paliwa była niższa około 20 groszy od konkurencji (jak wskazał podatnik), w sytuacji gdy paliwo podatnikowi przywożono i nie budziło to przynajmniej podejrzeń co do legalności pochodzenia tego towaru. Wątpliwości strony nie wzbudził również postawiony przez A warunek wyłącznie płatności gotówkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w sprawach, gdzie występuje obrót paliwem niewiadomego pochodzenia, posiadanie przez podatnika wyłącznie dokumentów rejestracyjnych swojego kontrahenta jest niewystarczające dla wykazania należytej staranności, bowiem rejestracja dla potrzeb określonego podatku nie jest związana z jakimikolwiek czynnościami sprawdzającymi.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy podobnie należy ocenić także posiadanie przez A koncesji na obrót paliwami, bowiem jest ona udzielana po uzyskaniu od wnioskującego przedsiębiorcy dokumentów rejestracyjnych, oświadczenia określającego tytuł prawny przedsiębiorcy do obiektów i instalacji niezbędnych do prowadzenia działalności objętej koncesją (własność, dzierżawa, użyczenie, leasing itp.) oraz dokumentów określających możliwości techniczne prowadzenia działalności w zakresie obrotu paliwami ciekłymi i potwierdzających, że wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi zapewniającymi prawidłowe wykonywanie działalności lub ma możliwości ich pozyskania. W ocenie organu odwoławczego samo dysponowanie przez podatnika tego typu dokumentami swojego dostawcy nie może sanować działań oszukańczych.

Organ wskazał, że w toku przedmiotowego postępowania dokonano analizy transakcji zrealizowanych przez podatnika z innymi dostawcami oleju napędowego, która ujawniła, że warunki tych transakcji w zakresie płatności, dostawy i ceny towaru były odmienne od przyjętych we współpracy z firmą A, przez co podatnik miał podstawy by przypuszczać, że transakcje, w których uczestniczy, wiążą się z przestępstwem, czy to w zakresie podatku VAT, czy w innej dziedzinie.

W związku z powyższym organy podatkowe uprawnione były do zakwestionowania prawa do odliczenia podatku wynikającego z faktur wystawionych przez firmę A, bowiem w świetle zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy, że podatnik mógł wiedzieć (gdyby dochował należytej staranności), że inne transakcje w łańcuchu dostaw, dokonane przed transakcjami przeprowadzonymi pomiędzy firmą A a stroną, miały miejsce z naruszeniem przepisów ustawy o VAT.

W kwestii rozliczenia świadczonych przez podatnika usług w zakresie zajęć karate Dyrektor Izby Skarbowej ocenił, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż jeśli nie został spełniony warunek wskazany w objaśnieniach zamieszczonych pod załącznikiem nr 4 do ustawy o VAT, zgodnie z którym zwolnienie od podatku dotyczy wyłącznie usług związanych z rekreacją i sportem świadczonych przez podmioty, które nie mają jako celu systematycznego dążenia do osiągania zysków, zaś wszelkie zyski, które mimo wszystko osiągną, przeznaczą na utrzymanie lub poprawę świadczonych usług, to przedmiotowe usługi powinny podlegać opodatkowaniu stawką podstawową.

W analizowanej sprawie organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania podatkowego.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. K. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

• przepisów prawa materialnego, tj. art. 7, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT;

• przepisów postępowania:

- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady budowania zaufania do organów podatkowych;

- art. 187 § 1, art. 191, art. 194 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności pominięcie przy rozstrzygnięciu sprawy prawomocnego wyroku karnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sporu jest ocena czy w przypadku gdy zakwestionowane faktury potwierdzają czynności rzeczywiste, zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym, nabywca towaru może zostać pozbawiony prawa do odliczenia podatku naliczonego. Zdaniem organu tak, gdyż w omawianej sprawie okoliczności związane z zawarciem i realizacją dostaw paliwa, wskazują na to, że podatnik wiedział lub mógł wiedzieć, iż transakcje te wiązały się z przestępstwem w dziedzinie podatku od wartości dodanej. Zostało wykazane bowiem, że wystawca zakwestionowanych faktur dopuścił się naruszenia prawa na poprzednim etapie obrotu.

Kwestionując prawo do odliczenia, organ odwoławczy odwołał się do przepisów art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, stanowiących implementację art. 17 ust. 2 i art. 18 ust. 1 lit. a) VI Dyrektywy, zastąpionych od 1 stycznia 2007 r. art. 168 lit. a) oraz art. 178 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE oraz do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. W myśl ust. 2 pkt 1 lit. a) kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.

Należy zwrócić uwagę przy tym, iż do akt przedmiotowej sprawy została włączona decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]czerwca 2013 r. wydana dla A. W. prowadzącego firmę A w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2009 r. Organ kontroli skarbowej zakwestionował w niej wyłącznie prawo tego podmiotu do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez C Spółka z o.o. W toku postępowania ustalono bowiem, że faktury znajdujące się w dokumentacji firmy A, na których jako dostawca widniała spółka C, nie dokumentowały rzeczywistego przebiegu transakcji gospodarczych i służyły jedynie jako uwiarygodnienie zakupu paliwa z nieznanego źródła, którego nie udało się ustalić. Jednocześnie organ ten stwierdził, że firma A sprzedawała paliwo na rzecz swoich kontrahentów (m. in. skarżącego) i z tego tytułu dokonano wymiaru podatku należnego.

Zdaniem Sądu gdy z decyzji innego organu podatkowego jednoznacznie wynika, że wystawca zakwestionowanych faktur dokonał sprzedaży opodatkowanej, to w konsekwencji oznacza, że na podstawie art. art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT nabywcy – co do zasady – powinno przysługiwać prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z tych faktur.

Należy jednak podzielić pogląd organu odwoławczego, że samo spełnienie formalnych przesłanek wynikających z tych przepisów, nie może być traktowane jako bezwzględnie uprawniające do skorzystania z prawa do odliczenia podatku VAT, jeżeli okoliczności towarzyszące zawieraniu transakcji wskazują na to, iż realizacja prawa do odliczenia wiąże się z nadużyciem.

TSUE wielokrotnie podkreślał, że wprawdzie prawo do odliczenia podatku jest integralną częścią mechanizmu funkcjonowania podatku od wartości dodanej i fundamentalnym prawem podatnika, które zasadniczo nie może być ograniczane, jednak zasada ta może doznać wyjątku, gdy miało miejsce działanie w nieuczciwych celach lub nadużycie prawa (por. w szczególności wyroki z 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta Recykling; wyrok z 21 lutego 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax; wyrok z 3 marca 2005 r. w sprawie C-32/03 Fini H – dostępne na http://eur-lex.europa.eu).

Jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać istnienie nieprawidłowości lub przestępstwa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego wypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności. Przede wszystkim istotne jest, aby same okoliczności towarzyszące transakcji wskazywały, że nabywający towar lub usługę podatnik wykazał w niej staranność wymaganą w obrocie danym towarem (usługą), czyniąc tę transakcję przejrzystą (transparentną).

Trybunał, akcentując bardzo dobitnie konieczność przestrzegania zasady neutralności VAT poprzez prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z tytułu transakcji na poprzednim etapie obrotu, podniósł jednocześnie, że zwalczanie przestępczości podatkowej, uchylania się od opodatkowania oraz ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez VI Dyrektywę, a podmioty prawa nie mogą powoływać się na przepisy prawa Unii w celu popełnienia przestępstwa lub nadużycia swoich uprawnień (zob. w szczególności powoływany wyżej wyrok z dnia 21 lutego 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in., pkt 68, 71; a także wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie C-285/11 Bonik, pkt 35, 36).

W związku z tym, krajowe organy administracyjne i sądowe powinny odmówić prawa do odliczenia, jeżeli zostanie udowodnione na podstawie obiektywnych przesłanek, że skorzystanie z tego prawa wiązałoby się z przestępstwem lub nadużyciem (zob. wyroki: z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid, pkt 42 oraz w.w. wyrok w sprawie Bonik, pkt 37).

Natomiast niezgodne z zasadami funkcjonowania prawa do odliczenia przewidzianymi w VI Dyrektywie, jest sankcjonowanie odmowy możliwości skorzystania z tego prawa przez podatnika, który nie wiedział i nie mógł wiedzieć, że w ramach danej transakcji dostawca dopuścił się przestępstwa lub że inna transakcja w łańcuchu dostaw, dokonana przed transakcją przeprowadzoną przez owego podatnika lub po niej, miała miejsce z naruszeniem przepisów o podatku VAT (zob. podobnie w szczególności wyroki: z dnia 12 stycznia 2006 r. w sprawach połączonych C-354/03, C-355/03 i C-484/03 Optigen i in., Zb.Orz.s. I-483, pkt 52, 55; z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawach połączonych C-439/04 i C-440/04 Kittel i Recolta Recycling, Zb.Orz.s. I-6161, pkt 45, 46, 60; ww. wyrok w sprawie ŁWK - 56, pkt 60; a także ww. postanowienie w sprawie Forvards V, pkt 38 (pkt 36).

Orzeczenia TSUE wskazują na potrzebę zindywidualizowanego rozpatrywania każdego przypadku. W okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie, w której zgodność faktur ze stanem rzeczywistym nie została zakwestionowana, nie jest wystarczające bazowanie na argumentach powoływanych przez organy standardowo w licznych sprawach dotyczących obrotu paliwami, gdzie faktury nie dokumentowały faktycznych zdarzeń gospodarczych. W ocenie Sądu w sprawie takiej jak omawiana, organ powinien wykazać, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że dostawca wszedł w posiadanie towaru z nielegalnego źródła. Są to zatem nieco inne okoliczności niż przy bezpośrednich transakcjach między dostawcą a nabywcą paliwa, które w omawianym przypadku zaistniały zgodnie z treścią faktur. W sytuacji gdy naruszenie prawa nastąpiło na wcześniejszym etapie obrotu, nabywca – mimo, iż transakcje z nim zawarte miały charakter rzeczywisty – powinien mieć możliwość rozpoznania, że towar pochodzi z nielegalnego źródła.

Kwestionując prawo skarżącego do odliczenia podatku naliczonego, organ odwoławczy kładzie nacisk na cenę towaru, warunki dostaw i warunki płatności.

W tym kontekście należy jednak przyznać rację podatnikowi, że różnice w cenie paliwa w granicach 20 groszy na litrze nie są niczym nadzwyczajnym. Na poszczególnych stacjach benzynowych od wielu lat można spotkać jeszcze większe różnice, co znane jest Sądowi z urzędu. Dowóz towaru do nabywcy też jest praktykowany w obrocie gospodarczym, chociaż może w obrocie paliwem nie tak często. Zastrzeżenia niewątpliwie budzi natomiast wymóg zapłaty wyłącznie w formie gotówkowej, ale w sytuacji gdy sporne transakcje okazały się być rzeczywiste – zdaniem Sądu zaistnienie tej okoliczności nie jest wystarczające dla zakwestionowania prawa do odliczenia z powodu naruszenia prawa przez dostawcę na wcześniejszym etapie obrotu.

Należy zauważyć przy tym, że przed rozpoczęciem współpracy z firmą A skarżący zapoznał się zarówno z dokumentami rejestracyjnymi (decyzje o nadaniu numeru identyfikacyjnego NIP i REGON, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej), jak i z koncesją na obrót paliwami płynnymi swojego dostawcy. W innych sprawach dotyczących obrotu paliwem na podstawie nierzetelnych faktur (gdzie dostawcami były inne podmioty niż wskazane w tych fakturach), organ podatkowy często jako jeden z istotnych argumentów na zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego, wskazywał brak sprawdzenia takich dokumentów przez nabywców towarów.

W omawianej sprawie natomiast organ wyraża pogląd wprost przeciwny, bagatelizując znaczenie czynności sprawdzających dokonanych przez skarżącego i stwierdza w konkluzji, że samo dysponowanie przez podatnika tego typu dokumentami swojego dostawcy nie może sanować działań oszukańczych.

Niewątpliwie jest w tym pewna logika, nie można jednak całkowicie odmiennie oceniać takich okoliczności, uznając wielokrotnie, że niesprawdzenie dokumentów rejestracyjnych i koncesji dostawcy świadczy o braku należytej staranności kupieckiej podatnika (por. m. in. wyroki WSA w Łodzi z dnia: 13 grudnia 2013 r., I SA/Łd 823/13; 9 kwietnia 2015 r., I SA/Łd 176/15; 6 maja 2015 r., I SA/Łd 151/15 i szereg innych), zaś w sytuacji gdy skarżący sprawdził dokumenty – stwierdzać, że nie ma to żadnego znaczenia.

W tym kontekście należy przytoczyć pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku 27 maja 2014 r., I FSK 590/13, zgodnie z którym weryfikowanie uprawnień (koncesji) dostawcy na handel paliwem w pełni mieści się wymogu spoczywającym na przezornym przedsiębiorcy, który powinien zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności (pkt 38 postanowienia TSUE z 6 lutego 2014 r. C-33/13).

Zasadnie zatem skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie zasad: zaufania do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej), zupełności postępowania podatkowego (art. 187 Ordynacji podatkowej) i swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej), gdyż argumentacja i punkt widzenia przyjęty przez organ odwoławczy budzi uzasadnione wątpliwości, co stanowi również wadę uzasadnienia decyzji (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej).

Nie doszło natomiast do naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, który to przepis – jak prawidłowo stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej – nie miał zastosowania w omawianym przypadku.

Rozpoznając sprawę ponownie organ jeszcze raz rozważy czy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, ewentualnie uzupełnionego o kolejne dowody, można stwierdzić, że skarżący wiedział lub na podstawie zaistniałych okoliczności powinien był wiedzieć, iż dostawca paliwa nabył ten towar z nielegalnego źródła, tj. że doszło do naruszenia prawa na wcześniejszym etapie łańcucha dostaw, przed transakcjami dokonanymi z A. K.

W sytuacji braku konkretnych i jednoznacznych okoliczności, które mogłyby na to wskazywać, podatnik powinien zachować prawo do odliczenia.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 i 205 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.

k.ż.