Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 187/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 189k par. 1 pkt 3, art. 7, art. 77, art. 80.
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c.
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2021 r., wydaną na podstawie art. 189k § 1 pkt 3

w zw. z art. 189a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1690 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735), Prezydent Miasta K., odmówił A. S. (dalej: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") umorzenia w całości administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł nałożonej decyzją z dnia [...] października 2020 r. za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego ulicy [...] w K..

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że pismem

z dnia 21 lipca 2021 r., które wpłynęło do organu 30 lipca 2021 r., A. S. wniósł o umorzenie w całości kary pieniężnej nałożonej wskazaną decyzją. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną, wynikającą z utraty, w wyniku podpalenia, samochodu (foodtrucka) przy użyciu którego prowadził działalność gastronomiczną. Zdarzenie to wpłynęło na utratę przez niego źródła dochodu i uniemożliwiło uregulowanie należności.

Pismem z dnia 3 września 2021 r. (nr [...]) organ poinformował wnioskodawcę o niewykazaniu w sposób należyty przesłanek do umorzenia w całości administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na ważny interes strony lub ważny interes publiczny, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Jednocześnie organ I instancji wyznaczył trzydniowy termin do przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania ww. przesłanek, w szczególności w zakresie aktualnej sytuacji majątkowej. Jednakże skarżący nie odpowiedział na niniejsze wezwanie ani nie przedłożył dodatkowych dowodów.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji, powołując się na przedłożone przez stronę oświadczenie o stanie majątkowym ustalił, że wnioskodawca nie posiada nieruchomości. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z K. S., pobierającą rentę w wysokości [...] zł oraz z G. S., pobierającym rentę w wysokości [...] zł. Posiada samochód marki [...] (rok produkcji [...]) o szacowanej wartości [...] zł. Nie wykazał oszczędności ani praw majątkowych. Ponosi stałe koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego w wysokości [...] zł miesięcznie oraz spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi [...] zł.

W oparciu o dołączone do wniosku zeznanie podatkowe (PIT – 28) organ ustalił, że miesięczny dochód skarżącego w 2020 r., osiągany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wynosił [...] zł. W ramach rozwijanej działalności gospodarczej skarżący uruchomił foodtruck, który w maju 2021 roku został podpalony, zaś dochodzenie w tej sprawie nie zostało formalnie zakończone.

Przechodząc do rozpoznania złożonego wniosku Prezydent przytoczył treść art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. regulujący kwestię umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części, które może nastąpić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony.

Dokonując analizy przesłanki ważnego interesu zobowiązanego organ podał, że w takim przypadku istotna jest również okoliczność powstania należności objętej postępowaniem. W przedmiotowej sprawie należność ta stanowi konsekwencję nałożenia na stronę kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego, która stała się wymagalna w 2020 roku, zaś strona powinna liczyć się

z obowiązkiem uiszczenia ww. kary, a nawet dokonywać częściowej i systematycznej spłaty zobowiązania.

Odnosząc się do argumentów strony związanych z trudną sytuacją majątkową, wynikającą ze spalenia foodtrucka organ podkreślił, że skarżący mimo stosownego pouczenia nie przedstawił dodatkowych dokumentów, ani nie wykazał w jakim stopniu zdarzenie to miało wpływ na jego sytuację materialną. Zdaniem organu, brak jest bowiem jakichkolwiek dokumentów mogących świadczyć o tym, iż dochody zobowiązanego znacząco spadły i to w sposób uzasadniający całkowite umorzenie zobowiązania.

Odwołując się do prezentowanego w orzecznictwie stanowiska organ wskazał, że spłata prywatnych zobowiązań, mimo że ogranicza posiadane środki finansowe, nie jest pozytywną przesłanką do udzielenia ulgi. Zwolnienia w spłacie należności publicznoprawnych są niewątpliwie wyjątkiem od konstytucyjnej zasady powszechnego obowiązku ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.

W tej sytuacji, w ocenie organu I instancji, nie wystąpiły przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i umorzenie kary pieniężnej.

Nie zgadzając się z powołaną decyzją A. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie, w którym jednocześnie zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że odwołujący się nie udowodnił istnienia swojego ważnego interesu w umorzeniu kary pieniężnej, podczas gdy przedłożone dokumenty jednoznacznie wskazują, że pojazd służący odwołującemu się do prowadzenia działalności gospodarczej został spalony - czemu jednocześnie organ I instancji nie przeczy - co jest zasadniczym argumentem do umorzenia kary pieniężnej, której źródłem było umiejscowienie tegoż pojazdu z reklamą w pasie drogowym, ale w związku z prowadzoną zarobkową działalnością gospodarczą, której obecnie bez swojej winy skarżący nie może kontynuować ani osiągać z jej prowadzenia dochodu, a jednocześnie nie zostało mu zadośćuczynione za wyrządzoną szkodę;

2. art. 189k § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie został wykazany ważny interes strony w umorzeniu kary pieniężnej, podczas gdy sytuacja odwołującego się jest wyjątkowa, ponieważ bez swojej winy stracił podstawowe narzędzie do prowadzenia działalności gospodarczej (foodtruck), a jednocześnie organy państwowe, tj. Prokuratura i Policja nie zdołały ustalić, ująć i ukarać sprawcy bądź sprawców podpalenia, przez co odwołującemu się uniemożliwiono żądania naprawienia szkody od sprawców w trybie art. 46 k.k., a poniesiona szkoda przekracza wymiar nałożonej kary pieniężnej;

3. art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że odwołujący się nie wykazał przesłanki w postaci ważnego interesu indywidualnego lub ważnego interesu publicznego, podczas gdy odwołujący się powoływał się we wniosku na okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej oraz przede wszystkim fakt spalenia foodtrucka i utraty narzędzia do dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, przy jednoczesnym nieujęciu sprawców podpalenia przez Policję, co miało stanowić przedmiot oceny organu I instancji na podstawie art. 80 k.p.a., co zresztą stwierdził sam organ I instancji na stronie 3 zaskarżonej decyzji, gdzie stwierdza się, że ,,powołany przepis (art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a.) jest oparty na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że organowi administracji przepisem prawa materialnego przyznano pewien luz decyzyjny polegający na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy, po uwzględnieniu podstawowych zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego (m.in. art.7). Innymi słowy, decydując na zasadzie uznania administracyjnego organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany (..)", a zatem nie można twierdzić jakoby skarżący nie zadośćuczynił temu przepisowi, ponieważ chodzi o ocenę sprawy przez organ I instancji.

Mając powyższe na uwadze odwołujący się wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez uwzględnienie jego wniosku o umorzenie w całości administracyjnej kary pieniężnej w kwocie [...]zł nałożonej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2020 roku; ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w części 2/3, tj. co do kwoty [...]zł; względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], wydaną w oparciu

o art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a., na skutek rozpatrzenia złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium podkreśliło, że ulga w postaci umorzenia należności ma charakter uznaniowy. Dłużnik powinien więc we wniosku wykazać swój ważny interes w szczególności, że z uwagi na swoją sytuację majątkowa i wysokość dochodów nie jest w stanie uiścić należności. Ważna w tym przypadku jest inicjatywa strony zmierzająca do aktywnego dostarczenia materiału dowodowego.

W czasie gdy należność stała się wymagalna, tj. od października 2020 r. do maja 2021 r., sytuacja finansowa wnioskodawcy była niezmienna, w tym czasie bowiem skarżący pracował, lecz mimo to przez ten okres nie uregulował swojego zobowiązania. Mając powyższe na względzie organ uznał, że okoliczność spalenia foodtrucka nie spowodowała, aby sytuacja skarżącego stała się na tyle wyjątkowa, aby nie mógł on zapłacić przedmiotowej kary. Zdaniem organu, jego sytuacja majątkowa jeszcze przed tym zdarzeniem była przeciętna, bowiem pomimo prowadzenia działalności gospodarczej nie był on w stanie wywiązać się ze zobowiązania. Oznacza to, że utrata foodtrucka nie spowodowała wyjątkowych okoliczności w życiu wnioskodawcy, bo najwyraźniej przeciętna sytuacja finansowa istniała już wcześniej.

Wedle organu, istotne jest to, że skarżącemu został wyznaczony trzydniowy termin do przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania przesłanki - ważnego interesu strony, w szczególności w zakresie jej aktualnej sytuacji majątkowej. Jednakże strona na powyższe wezwanie nie złożyła żadnej odpowiedzi, ani nie przedłożyła dodatkowych dowodów. W ocenie organu, skarżący w odpowiedzi na takie wezwanie powinien przedłożyć dokumenty na potwierdzenie jego sytuacji majątkowej np. historię rachunku bankowego, informację czy otrzymał odszkodowanie, czy podjął zatrudnienie, a jeżeli tak to jaką otrzymuje pensję, jeżeli nie to jakie otrzymuje świadczenie np. z Urzędu Pracy. Tymczasem wnioskodawca nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego te okoliczności.

Z przedłożonego oświadczenia majątkowego wynika, iż skarżący ponosi koszty związane z utrzymaniem domu w wysokości 300 zł miesięcznie oraz spłaca raty kredytu w wysokości 289 zł miesięcznie. W tej sytuacji koniecznym było aby strona przedłożyła dowody na potwierdzenie sytuacji majątkowej, czy posiada oszczędności, czy pracuje zawodowo, czy otrzymała pomoc w związku z pandemią, czy otrzymała odszkodowanie, czy podjęła nowe zatrudnienie, zaś inicjatywa w tym zakresie leżała po stronie skarżącego.

Jednocześnie Kolegium ponownie podkreśliło, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową, w tym jakie ma oszczędności, czy w ogóle je ma. Sam fakt, iż doszło do spalenia foodtrucka nie spowodował, iż sytuacja majątkową skarżącego stała się wyjątkowo zła, w sytuacji gdy przez 7 miesięcy przed tym zdarzeniem, tj. od października 2020 r. do maja 2021 r., nie regulował swoich zobowiązań, pomimo tego, że nadal prowadził działalność gospodarczą.

W podsumowaniu Kolegium uznało, że organ I instancji odmawiając stronie umorzenia kary nie naruszył granic uznania administracyjnego wyznaczonych przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a.

A. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 108 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668

z późn. zm.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w sposób niewłaściwy interpretuje stan sprawy oraz przedstawiony materiał dowodowy;

2. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego i wydanie decyzji na podstawie dowodów, których skarżący nie złożył, skoncentrowanie toku myślenia na czynnościach i dowodach, które skarżący mógł przedłożyć, z jednoczesnym pominięciem dowodów zgłoszonych przez skarżącego;

3. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie udowodnił istnienia swojego ważnego interesu w umorzeniu kary pieniężnej, podczas gdy przedłożone dokumenty jednoznacznie wskazują, że pojazd służący skarżącemu do prowadzenia działalności gospodarczej został spalony - czemu jednocześnie organy obu instancji nie przeczą - co jest zasadniczym argumentem do umorzenia kary pieniężnej, której źródłem było umiejscowienie tegoż pojazdu z reklamą w pasie drogowym, ale w związku z prowadzoną zarobkową działalnością gospodarczą, której obecnie bez swojej winy skarżący nie może kontynuować ani osiągać z jej prowadzenia dochodu, a jednocześnie nie zostało mu zadośćuczynione za wyrządzoną szkodę;

4. naruszenie art. 189k § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie został wykazany ważny interes strony w umorzeniu kary pieniężnej, ponieważ pozostali obywatele są zobowiązani do ponoszenia tożsamych ciężarów, podczas gdy sytuacja skarżącego jest indywidualnie wyjątkowa, ponieważ bez swojej winy stracił podstawowe narzędzie do prowadzenia działalności gospodarczej (foodtruck), a jednocześnie organy państwowe, tj. Prokuratura i Policja nie zdołały ustalić, ująć i ukarać sprawcy bądź sprawców podpalenia, przez co skarżącemu uniemożliwiono żądanie naprawienia szkody od sprawców w trybie art. 46 k.k., a poniesiona szkoda przekracza wymiar nałożonej kary pieniężnej;

5. naruszenie art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie wykazał przesłanki w postaci ważnego interesu indywidualnego lub ważnego interesu publicznego, podczas gdy skarżący wskazał we wniosku okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej oraz przede wszystkim fakt spalenia foodtrucka i utraty narzędzia do dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, przy jednoczesnym nieujęciu sprawców podpalenia przez Policję, co miało stanowić przedmiot oceny organu I instancji na podstawie art. 80 k.p.a.

Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §

1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej określanej jako "p.p.s.a."). Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, zgodnie z zaakceptowanym przez stronę wnioskiem organu (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi z powodu uchybienia przepisom prawa materialnego ma miejsce wówczas, gdy sąd stwierdzi, że naruszenie tych przepisów miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), z kolei uwzględnienie skargi z powodu uchybienia przepisom prawa procesowego, co do zasady, z wyłączeniem przesłanek wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności, może nastąpić wówczas, gdy sąd dojdzie do przekonania, że naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, doprowadziła Sąd do uznania, że akty te nie odpowiadają prawu.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w K. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. odmawiającą skarżącemu umorzenia w całości administracyjnej kary pieniężnej nałożonej decyzją z dnia [...] października 2020 r. za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.

Podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 189k § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym, organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części.

Norma wynikająca z art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. ustawy została oparta na konstrukcji uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za właściwy.

Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych spod kontroli sądowej. Kontrola ta jest jednak ograniczona, gdyż sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie

w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wydanie zatem decyzji w ramach art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy organy uznały, że skarżący nie wykazał istnienia po swojej stronie ważnego interesu pozwalającego na uwzględnienie złożonego wniosku. W orzecznictwie ważny interes strony definiuje się jako sytuację w której z przyczyn nadzwyczajnych, losowych przypadków nie jest ona w stanie wywiązać się z ciążących na niej obowiązków. Judykatura wiąże tą sytuację z utratą możliwości zarobkowania, utratą losową majątku.

Według Samorządowego Kolegium Odwoławczego, fakt spalenia samochodu typu foodtruck, służącego skarżącemu do prowadzenia działalności gospodarczej (małej gastronomii), stanowiącej dotychczas jedyne jego źródło dochodu i utrzymania, nie stanowi okoliczności na tyle wyjątkowej, aby zwolnić go z zapłaty administracyjnej kary pieniężnej. W ocenie Kolegium, jeszcze przed tym zdarzeniem sytuacja majątkowa skarżącego była przeciętna, co organ powiązał z brakiem uregulowania należności z tytułu kary pieniężnej przez okres 7 miesięcy, czyli od daty wymagalności kary do dnia zdarzenia, co oznacza, że utrata foodtrucka nie stanowiła wyjątkowej okoliczności w życiu wnioskodawcy powodującej takie pogorszenie jego sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zastosowanie ulgi w postaci umorzenia nałożonej kary pieniężnej.

Takiego sposobu wnioskowania i oceny opisanych zdarzeń skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie nie podziela. Okoliczność braku uregulowania wymagalnej należności z tytułu kary pieniężnej przed spaleniem foodtrucka nie musi świadczyć o złej sytuacji zobowiązanego (skarżącego), lecz np. o jego ówczesnej decyzji o odwlekaniu płatności zobowiązania pomimo wiążących się z tym, potencjalnych kosztów przymusowej egzekucji. Nadto, spalenie się foodtrucka, będącego jedynym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi klasyczny przykład zdarzenia nagłego, na które strona nie miała jakiegokolwiek wpływu i nie sposób przyjąć, że sytuacja skarżącego posiadającego wcześniej możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w porównaniu z obecną sytuacją, nie uległa zmianie. Skarżący nie ma bowiem możliwości już wykorzystywać foodtrucka do uzyskiwania jakichkolwiek dochodów, które jak to określił organ odwoławczy, sytuowały jego poprzednią sytuację majątkową jako "przeciętną".

W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że dokonując oceny istnienia przesłanki ważnego interesu strony organ winien dokonać analizy zdolności płatniczej strony w odniesieniu do sytuacji aktualnej w dacie wydania decyzji, nie zaś w dacie powstania wymagalności zobowiązania. Zdaniem Sądu, niezasadne było odwoływanie się przez Kolegium do wcześniejszej sytuacji materialnej wnioskodawcy, czyli istniejącej przed zdarzeniem stanowiącym podstawę wniosku inicjującego postępowanie w niniejszej sprawie, czyli przed utratą samochodu, wykorzystywanego przez skarżącego do prowadzenia działalności gospodarczej.

Mając na uwadze zebrany w aktach administracyjnych materiał dowodowy brak było również podstaw do twierdzenia, że strona nie wykazała w sprawie swojej aktualnej sytuacji majątkowej. W dołączonym do wniosku oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 5 lipca 2021 r. skarżący podał, że do maja 2021 r., czyli do dnia utraty samochodu typu foodtruck, utrzymywał się z prowadzonej działalności gospodarczej. Złożył również oświadczenie dotyczące swojej sytuacji materialnej w zakresie posiadanych zobowiązań finansowych. Wskazał, że nie posiada nieruchomości, jak też oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych oraz praw majątkowych (str. 2 oświadczenia majątkowego).

W świetle powyższego nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakoby skarżący nie wykazał swojej obecnej sytuacji majątkowej, odnoszącej się w szczególności do kwestii posiadania oszczędności, w sytuacji gdy jednoznacznie skarżący podał, że takowych nie posiada. Podobnie skarżący wyraźnie wyjaśnił sposób zarobkowania i zatrudnienia, wskazując, że prowadził działalność gospodarczą do maja 2021 r., czyli do czasu spalenia samochodu typu foodtruck.

W razie ewentualnych wątpliwości w powyższym zakresie co do złożonych oświadczeń organ II instancji mógł wezwać stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji stosownie do art. 136 k.p.a., czego jednak nie uczynił.

Za nieuzasadnione Sąd przyjął powoływanie się przez organy obu instancji na pozostawione przez skarżącego bez odpowiedzi wezwanie Prezydenta zawarte w zawiadomieniu strony z dnia 3 września 2021 r. o zakończeniu postępowania dowodowego, w którym jednocześnie organ wyznaczył wnioskodawcy trzydniowy termin do przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania przesłanek uzasadniających umorzenie kary pieniężnej, w szczególności w zakresie aktualnej sytuacji majątkowej. Po pierwsze, w dacie formułowania ww. zawiadomienia w aktach sprawy znajdowało się wypełnione przez skarżącego oświadczenie o stanie majątkowym, które wraz z treścią wniosku o umorzenie kary pieniężnej wskazywało m.in. aktualny stan majątkowy w zakresie majątku ruchomego, nieruchomości, źródeł dochodu i ich wysokości, posiadanych środków pieniężnych i praw majątkowych, obciążeń i zobowiązań. Po drugie, w razie wątpliwości co do podanych w oświadczeniu informacji, powinnością organu było wezwanie strony do przedłożenia dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów, poprzez ich jednoznaczne skonkretyzowanie, tak jak dla przykładu uczyniono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, np. poprzez przedłożenie historii rachunku bankowego. Tymczasem organ I instancji poprzestał na poinformowaniu skarżącego o zasadności przedłożenia bliżej nieokreślonych "dodatkowych dowodów", w szczególności "w zakresie aktualnej sytuacji majątkowej", nie precyzując, które informacje lub dane są niewystarczające lub wymagające dodatkowego udowodnienia.

Kolejną wadliwością dostrzeżoną przez Sąd z urzędu stanowił brak odniesienia się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do wyraźnie podniesionego w odwołaniu alternatywnego wniosku strony dotyczącego częściowego umorzenia kary.

Mając powyższe na względzie zgodzić się należy z zarzutami skargi, iż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, art. 77 k.p.a., gdyż nie zweryfikowały w sposób należyty wskazanych powyżej okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na ustalenie sytuacji materialnej skarżącego. W tej sytuacji Sąd uznał, że zarówno zaskarżone, jak też poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3, a w rezultacie art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem organy przedwcześnie uznały brak wykazania ważnego interesu przez skarżącego, gdyż pozostawiły poza swoimi rozważaniami podniesione przez stronę argumenty, zaś oceny materiału dowodowego dokonały nie tylko wybiórczo, ale częściowo wadliwie - niezasadnie zarzucając skarżącemu nie wykazanie posiadanych oszczędności i aktualnego stanu majątkowego.

Za niezrozumiały i nieuzasadniony Sąd uznał natomiast zawarty w skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 108 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, który to przepis nie miał w sprawie zastosowania.

Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany będzie uwzględnić poczynione przez Sąd spostrzeżenia i kierować się uwagami wyrażonymi w niniejszym orzeczeniu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.