Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1867/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-03-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie - art.260 par.1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2016 r.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...]. W treści skargi skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, skarżący oświadczył, że nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący zaznaczył przy tym, że przedstawione dokumenty w sposób dostateczny odzwierciedlają jego trudną sytuację finansową i skłaniają do stwierdzenia, że nie jest on w stanie uiścić opłaty w tak znaczącej wysokości bez uszczerbku dla swoich bliskich i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi on pięcioosobowe gospodarstwo domowe w skład którego wchodzą: żona K.L. oraz dzieci: A.G. ([...] lat), E.G. ([...] lat) i K.G.( [...] lat).

Żona skarżącego jest osobą bezrobotną, natomiast najmłodsze dzieci: E. i A. nie osiągają żadnego dochodu. Z kolei najstarsza córka ma na utrzymaniu dwójkę swoich małoletnich dzieci i prowadzi działalność gospodarczą, która jednak aktualnie, wg oświadczenia wnioskodawcy złożonego na druku PPF, nie przynosi żadnego dochodu.

Na wspólny dochód gospodarstwa domowego skarżącego składa się jedynie dochód miesięczny w kwocie 6.000 zł netto, osiągany z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza córki skarżącego, wg jego oświadczenia, nie przynosi aktualnie żadnego dochodu.

Z oświadczenia skarżącego o majątku wynika, że strona nie posiada żadnego majątku ruchomego, żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 10 listopada 2015 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego jego małżonki i dorosłej córki K.G., z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na to wezwanie strona nadesłała pismo procesowe z dnia 27 listopada 2015 r., w którym wniosła o zakreślenie dodatkowego terminu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Wniosek powyższy został uwzględniony przez referendarza sądowego i zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2015 r. przedłużono ten termin o siedem dni, od dnia otrzymania zarządzenia o przedłużeniu terminu. Pomimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie nadesłał żadnych materiałów źródłowych, o które był wzywany.

Mając na uwadze powyższe ustalenia referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując, że uchylanie się skarżącego od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznania prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia 9 lutego 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw, do którego jednak nie załączył żadnych nowych dokumentów. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku PPF oraz nadesłanych dokumentach uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Zdaniem skarżącego zestawienie wysokości dochodu, którym dysponuje na zaspokojenie swoich potrzeb życiowych, a także jego żony, trojga dzieci, teściowej oraz dwojga wnuków, z wielkością przeciętnych potrzeb gospodarstwa domowego prowadzi do wniosku, że z posiadanych środków pieniężnych nie jest on w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swojej rodziny ponieść kosztów opłat sądowych. Ponadto jak podkreślił skarżący, pomimo tego, że faktycznie uzyskuje relatywnie wysoki przychód z prowadzonej działalności gospodarczej, to jednak koszty jego uzyskania również są bardzo wysokie, co nie może postawać bez znaczenia w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się

o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo.

Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Wskazać należy, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (por. H. Knysiak-Molczyk: Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39).

Mając powyższe na uwadze, odnosząc się do wniosku złożonego przez skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej takiego prawa. Z zawartego w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Należy w tym miejscu dodatkowo wskazać, że stosownie do art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829). Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 393/14, LEX nr 1495223).

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Przede wszystkim skarżący nie wykazał w sposób przejrzysty całokształtu swojego stanu majątkowego oraz nie zastosował się do wezwania referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2015 r. Żądanych dokumentów skarżący nie nadesłał także na etapie wnoszenia sprzeciwu. Skarżący ograniczył się jedynie do polemiki z ustaleniami referendarza sądowego i powtórzenia informacji zawartych w treści formularza PPF, jednakże w dalszym ciągu nie udokumentował okoliczności mających świadczyć na rzecz przyznania mu prawa pomocy ani też nie podał przekonującego wyjaśnienia, dlaczego – pomimo wyznaczenia przez referendarza dodatkowego terminu – nie nadesłał żądanych dokumentów. Co więcej skarżący przyznał w sprzeciwie, ze osiąga wysoki przychód z prowadzonej działalności gospodarczej, natomiast fakt, iż koszty jego uzyskania są również bardzo wysokie oznacza jedynie, że wnioskodawca obraca bieżąco większymi sumami pieniędzy i tym samym jest w stanie wygospodarować środki na koszty w niniejszej sprawie, tym bardziej, że wpis od skargi na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie wynosi 100 złotych. Jest to zarazem minimalna w ogóle wysokość wpisu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W efekcie brak danych uniemożliwił zbadanie, czy sytuacja majątkowa skarżącego wypełnia przesłanki, których zaistnienie skutkowałoby uwzględnieniem jego wniosku i przyznaniem mu prawa pomocy w żądanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 260 tej ustawy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia