Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 392/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 4
journal: Dz.U. 2021 poz 2137
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania oraz przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej jako: Strona, Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] oraz przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy.

Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020. Zgłosiła działki rolne: ONW strefa I - obszar 7,50 ha, ONW strefa II - obszar 92,00 ha.

W dniu 2.11.2020 r. na konto bankowe Spółki przekazane zostały przez ARiMR środki finansowe w kwocie 9 817,50 zł. Zaliczka na poczet płatności ONW za rok 2020 wypłacona została na mocy przepisów art. 38a Ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r ., poz. 1234, dalej jako: ustawą PROW).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poddał wniosek kontroli administracyjnej prowadzonej w myśl art. 28, art. 29 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE z dnia 31.07.2014 r.L2014.227.69, dalej jako: rozporządzeniem nr 809/2014).

W dniu [...] lutego 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o przyznaniu Spółce płatności ONW na rok 2020 (strefa II) w łącznej kwocie 11 550,00 zł do obszaru 75 ha tzn. maksymalnej powierzchni. Środki finansowe, nie uwzględniające zaliczki, przekazane zostały na konto bankowe Spółki w dniu 4.02.2021r.

W dniu 24 marca 2021 r. do organu wpłynęło pismo Dyrektora Parku Narodowego z dnia [...] lutego 2021 r., w którym poinformował, iż potencjalni beneficjenci dopłat nie posiadają tytułu prawnego do działek, które zgłaszają do płatności. Okoliczność ta tyczy się m.in. działki nr [...]), którą do płatności na rok 2020 zgłosiła C. sp. z o. o.

Organ stwierdził zaistnienie przesłanek art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: K.p.a.) i w dniu [...].03.2022 r. wznowił postępowanie administracyjne. Wskazał, iż nowym dowodem w sprawie jest pismo z dnia [...].02.2021 r., z treści którego wynika, iż Spółka zgłosiła do płatności grunty rolne, do których nie posiadała tytułu prawnego na dzień [...].05.2020 r. Okoliczność ta istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej. Nowy dowód jest istotny, bowiem dotyczy wielkości powierzchni kwalifikującej się do płatności ONW na rok 2020, a w konsekwencji ma wpływ na wysokość należnych płatności.

W toku postępowania Spółka pomimo wezwania organu, nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej posiadanie tytułu prawnego do działki nr [...]. W związku z powyższym organ nie uwzględnił obszaru 92,00 ha w poczet obszaru deklarowanego przez spółkę do płatności ONW na rok 2020. Stwierdził, że obszar zadeklarowany do płatności ONW na rok 2020 wyniósł 99,50 ha. Z kolei obszar deklarowany kwalifikowany (tzn. uwzględniający wykluczenie z płatności obszaru 92,00 ha na działce rolnej "B" - zlokalizowanej na działce nr [...]) wyniósł 7,50 ha. Natomiast obszar stwierdzony w kontroli administracyjnej odpowiadał powierzchni deklarowanej kwalifikowanej i wyniósł 7,50 ha.

Wysokość płatności ONW została wyliczona w następujący sposób: 7,50 ha x 179 zł/ha = 1 342,50 zł.

W dniu [...].04.2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia [...].02.2021 r. oraz przyznał płatność ONW w wysokości 1 342,50 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż nie uwzględnił przy naliczaniu płatności obszaru działki nr [...] bowiem należy ona do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP) i na dzień [...].05.2020 r. beneficjent nie dysponował tytułem prawnym do ww. działki.

W postępowaniu odwoławczym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wskazał, iż organ I instancji oparł się na całości zgromadzonej dokumentacji oraz słusznie zastosował obowiązujące przepisy prawa. Prawidłowo uznał, iż spełnione zostały przesłanki do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jak również zasadnie wyłączył z płatności ONW na rok 2020 obszar działki nr [...], bowiem wypłata pomocy finansowej Spółce do gruntów rolnych użytkowanych bez tytułu prawnego stałaby w oczywistej sprzeczności z przepisem prawa określonym w art. 20 ust. 4 ustawy PROW.

Spółka nie zgodziła się z decyzją Dyrektora OR ARiMR i pismem z [...] września 2022 r. wywiodła od niej skargę do tutejszego Sądu. Zarzuciła organowi odwoławczemu:

I. Naruszenie przepisów postępowania tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., art. 147 K.p.a., art. 149 § 1 K.p.a., art. 150 § 1, art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez ich bezpodstawne zastosowanie w sytuacji gdy w zaistniałym stanie faktycznym brak było podstaw do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...].02.2021 r. nr [...];

2) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, 7a § 1 oraz art. 8 § 1 i 2 K.p.a. przez wydanie naruszającej obowiązujący stan prawny decyzji utrzymującej w mocy wadliwą decyzję Organu I Instancji w sytuacji gdy decyzja ta naruszała szereg zasad i przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym również rangi konstytucyjnej, a ponadto zasadę równości wobec prawa, proporcjonalności i konkurencji;

3) art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem uchylenia zaskarżonej decyzji organu I Instancji i brakiem przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została oparta na błędnym założeniu, iż działka ewidencyjna nr [...] wchodziła w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz znajdowała się w rejestrze tegoż zasobu, co z kolei skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności.;

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj:

1) art. 20 ust. 4 ustawy PROW przez jego zastosowanie w zaistniałym na gruncie tej sprawy stanie faktycznym i prawnym w sytuacji gdy przepis ten jest sprzeczny z przepisami prawa wspólnotowego, sformułowanymi w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zasadami równości, konkurencji i proporcjonalności, a także z regulacjami wynikającymi wprost z Konstytucji RP (w tym przede wszystkim z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP);

2) art. 72 ust. 1 w zw. z art. 67 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1306/2013 w zw. z art. 28 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1305/2013 przez ich pominięcie i bezpodstawne niezastosowanie w sytuacji, gdy są to przepisy powszechnie i bezwzględnie obowiązujące, wiążą organ administracji publicznej na każdym etapie postępowania, a z ich literalnej, celowościowej i systemowej wykładni, a także Preambuły tych aktów jednoznacznie wynika, że płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne przyznawane są corocznie w celu rekompensaty kosztów i dochodów utraconych w wyniku podjętych zobowiązań rolnikom, którzy dobrowolnie podejmują się przeprowadzenia operacji dotyczących gruntów rolnych będących w ich posiadaniu, a wymóg ten skarżąca bezsprzecznie na dzień [...] maja 2020 r. spełniała;

3) § 2, § 3, oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata [...] w związku z Artykułem 31 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17.12.2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie;

III. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu postępowania, tj, art. 291 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez naruszające zasadę prounijnej wykładni prawa krajowego zaniechanie:

- pominięcia w procesie stosowania prawa niezgodnego z prawem Unii Europejskiej przepisu art. 20 ust. 4 ustawy PROW 2014-2020;

- dokonania interpretacji norm prawnych prawa krajowego w taki sposób, aby tak dalece jak jest to możliwe w całości zapewnić zgodność rozstrzygnięcia z prawem Unii Europejskiej przez zastosowanie przepisów z nim zgodnych i przyznanie płatności bez dokonywania wykluczeń;

IV. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.

1) art. 6, 7 i 8 K.p.a w zw. z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez naruszające zasady proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania i zakazu dyskryminacji, demokratycznego państwa prawnego, społecznej gospodarki rynkowej, oraz równej ochrony prawa własności i innych praw majątkowych, a w konsekwencji niezasadne zastosowanie niezgodnego z prawem wspólnotowym art. 20 ust. 4 ustawy PROW z pominięciem korzystnych dla strony przepisów prawa EU przy jednoczesnym braku rozstrzygnięcia wszelkich zaistniałych w sprawie wątpliwości na niekorzyść strony, podczas gdy przedmiotem postępowania było ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia a w sprawie pozostawały istotne wątpliwości co do treści i dopuszczalności stosowania normy prawnej;

2) art. 7a K.p.a. przez bezpodstawne odstąpienie od zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony w sytuacji, gdy zachodziły ku temu uzasadnione podstawy, a przedmiotem postępowania administracyjnego w zaskarżonym zakresie było ewidentnie ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia;

3) art. 80 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. przez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz arbitralne i błędne uznanie, że skarżący prowadził w 2020 r. na działce ewidencyjnej nr [...] działalność rolniczą bez tytułu prawnego;

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.

Dyrektora OR ARiMR w udzielonej odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec braku sprzeciwu skarżącej, Sąd uwzględnił wniosek organu o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym i wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym, bez przeprowadzania rozprawy (art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z zm.; dalej: P.p.s.a.).

Odnosząc się już do meritum sprawy, Sąd stwierdził, że organy ARiMR prawidłowo uznały, że w sprawie zaszły przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wyjaśnić zatem należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w ramach którego taką decyzję wydano, było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną wymienioną w przepisie art. 145 § 1 K.p.a. Jest to zarazem jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, mających na celu kontrolowanie prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.

Postępowanie i możliwość wzruszenia decyzji w trybie nadzwyczajnym przez organ administracji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. służącej ochronie ogólnego porządku prawnego. Trwałość decyzji pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Dlatego też tryby nadzwyczajne służą do weryfikacji decyzji ostatecznych wyłącznie w wyjątkowych i ściśle określonych przepisami sytuacjach.

Zaznaczenia również wymaga, że przesłanki wznowienia postępowania powiązane są z kwalifikowanymi wadami procesowymi, uzasadniającymi uchylenie decyzji ostatecznej i rozstrzygnięcie sprawy w nowym, wolnym od wad "procesowych" postępowaniu administracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2010 r. sygn. akt I FPS 7/10; opubl. ONSA i WSA z 2011 r. nr 2, poz. 21 oraz CBOSA). Jedną z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jest ujawnienie się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Zatem o zaistnieniu tej podstawy wznowienia postępowania można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, nie były znane organowi, który wydał decyzję i istniały w dniu wydania decyzji. Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy muszą być nowe.

Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych należy rozumieć zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu, przy czym nie ma znaczenia, dlaczego organ nie dysponował wiedzą o tych okolicznościach. Ponadto nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., to zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte przez organ, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne, jak i nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. W orzecznictwie przyjmuje się również, że ujawnienie nowych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. W art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., posługując się kategorią "nowych okoliczności faktycznych" oraz "nowych dowodów", ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji. (wyrok Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2000 r., sygn. III RN 125/99, podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2019 r., sygn. akt II OS 1112/17 CBOSA).

W ocenie Sądu, organy ARiMR zasadnie uznały, że nową nieznaną organowi i istotną dla rozstrzygnięcia okolicznością faktyczną był fakt, iż skarżącej nie przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości stanowiących własność Parku Narodowego, czyli państwowej osoby prawnej (art. art. 8a ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2002 r. o ochronie przyrody; Dz. U. 2022 r. poz. 916). Organ trafnie ocenił, że o nowości (w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.) tej okoliczności faktycznej świadczy to, że skarżąca spółka we wniosku o przyznanie płatności nie wskazała, że działka ewidencyjna nr [...] o pow. 92 ha, stanowiła własność państwowej osoby prawnej oraz nie wykazała (w pierwotnym postępowaniu), by legitymowała się tytułem prawnym do tej nieruchomości. Nie budzi też wątpliwości, że informację o tym stanie rzeczy organy ARiMR uzyskały z pisma Parku Narodowego z dnia [...] lutego 2021 r., otrzymanym już po wydaniu ostatecznej decyzji z [...] lutego 2021 r. którą przyznano skarżącej płatności. A zatem okoliczności opisane w tym piśmie, choć istniały w dacie wydawania decyzji ostatecznej, nie były organowi wówczas znane.

Należy też przyjąć, że okoliczności opisane w tym piśmie, tzn. fakt, iż działka stanowiła część parku narodowego i była przez skarżącą użytkowana rolniczo bez podstawy umownej, cechowała istotność, jak tego wymaga art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Kwestia legitymowania się przez posiadacza gruntu stanowiącego własność państwowej osoby prawnej, ma znaczenie prawne, ponieważ stanowi materialną przesłankę uzyskania płatności. Zgodnie bowiem z art. 20 ust. 4 PROW: "jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, to taka pomoc do gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługuje podmiotowi, który ma do tego gruntu tytuł prawny, z tym że w przypadku działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12 - podmiotowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tego gruntu tytuł prawny". W ocenie Sądu organy zasadnie oparły się o literalną wykładnię ww. przepisu.

Natomiast stanowisko skarżącej kwestionujące warunek posiadania przez rolnika tytułu prawnego do gruntów należących do Skarbu Państwa, a oparte o twierdzenie o niezgodności tego wymogu z zasadami prawa wspólnotowego, było zdaniem Sądu niezasadne. Kwestia ta była przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i w orzecznictwie zasadniczo zgodnie prezentowany jest pogląd, podzielany również przez WSA w Gorzowie Wlkp. w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że wprowadzenie wymogu legitymowania się przez użytkownika gruntu stanowiącego własność skarbu państwa tytułem prawnym do tego gruntu, nie może być uznane za warunek naruszający przepisy unijne, regulujące systemy wsparcia (por. wyroki WSA: z 24.05.2018 r. III SA/Wr 23/18, z 18.07.2018 r. III SA/Wr 65/18, z 25.10.2018 r. I SA/Sz 463/18, z 20.03.2019 r. I SA/Go 56/19, z 27.02.2020 r. I SA/Sz 743/19, CBOSA). Jak bowiem wywiedziono w świetle zapisów art. 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L.312.1) i art. 72 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej zarządzania nią i monitorowania jej (Dz.U.UE.L2013.347.549), uznać należy, że państwom członkowskim został pozostawiony pewien zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności.

Korzystając z zakresu swobodnego uznania, państwa członkowskie (w tym Polska) powinny uwzględnić cele przepisów unijnych dotyczących pomocy, przestrzegać ogólnych zasad prawa unijnego, w szczególności zasady proporcjonalności. W Polsce koniecznym stało się przyjęcie rozwiązań uniemożliwiających przyznawanie dopłat do użytkowanej państwowej ziemi bez tytułu prawnego. Wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego oświadczenie wnioskodawcy o użytkowaniu gruntów rolnych, na których prowadzi działalność rolniczą, w celu zapobiegania bezprawnego korzystania z terenów innych podmiotów, został uznany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej za odpowiadający wymogom zasady proporcjonalności (zob. wyrok TSUE z 24 czerwca 2010 w sprawie C-375/08 - Luigi Pontini i in.). Trybunał orzekł bowiem, że przepisy wspólnotowe, szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1254/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wołowiny i cielęciny, nie uzależniają dopuszczalności wniosku o premie specjalne za samce bydła i premie rekompensacyjne od przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych będących przedmiotem wniosku. Niemniej jednak przepisy wspólnotowe nie sprzeciwiają się wprowadzeniu przez państwa członkowskie na mocy przepisów krajowych obowiązku przedstawienia takiego tytułu, pod warunkiem uwzględniania celów przepisów wspólnotowych i przestrzegania ogólnych zasad prawa wspólnotowego, w szczególności zasady proporcjonalności.

Sąd dostrzega również, odmienne stanowisko WSA we Wrocławiu prezentowane w wyrokach w sprawach III SA/Wr: 33/19, 95/19 i 340/19. Pogląd prawny legły u podstaw uchylenia decyzji ARiMR nie znalazł jednak akceptacji NSA, który (póki co w jednym przypadku) wyrokiem z 20 maja 2020 r. I GSK 1585/19 uchylił wyrok WSA we Wrocławiu z 29 maja 2019 r. III SA/Wr 95/19 i oddalił skargę. Uzasadnienie wyroku NSA w zakresie oceny zgodności wymogu posiadania tytułu prawnego do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa oparte było o zaprezentowane powyżej argumenty, uznające ten wymóg za proporcjonalny i nienaruszający zasady równości.

Jako prawidłowe ocenił Sąd ustalenie organu o braku tytułu prawnego do działki należącej do Parku Narodowego . Trafnie argumentował organ, że skarżąca posiadania takiego tytułu nie wykazała, a zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy PROW to ją obarczał ciężar dowodu w tej kwestii. Zgodnie z tym przepisem strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych regulacji stwierdzić należy, że ustawa PROW zawiera szczególną, w stosunku do przepisów K.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 K.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie (zob. wyr. NSA z 26 czerwca 2012 r., II GSK 810/11, wyr. NSA z 11 sierpnia 2016 r., II GSK 907/15 i II GSK 475/15, wyr. NSA z 1 lipca 2016 r., II GSK 407/15, wyr. NSA z 27 czerwca 2012 r. II GSK 863/11).

Skarżąca nie podjęła jednak jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania, że na spornym gruncie prowadziła działalność rolniczą na podstawie ważnego tytułu prawnego. Dla dowiedzenia istnienia prawa do gruntu skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji, stwierdziła wyłącznie, iż działalność tę prowadził "za wiedzą, zgodą, a wręcz ku zadowoleniu Parku Narodowego, co - jej zdaniem - nakazywało przyjąć, że między nią a parkiem narodowym doszło do "nawiązania stosunku prawnego, którego przedmiotem była działka ewidencyjna nr [...], co z kolej skutkowało powstaniem po stronie skarżącego tytułu prawnego pozwalającego mu na dysponowanie tą nieruchomością". Uznał również, że stanowisku przeciwnemu sprzeciwia się fakt, że park narodowy nie podniósł roszczeń zmierzających do "pozbawienia władztwa nad nieruchomością", ani roszczeń związanych z jej bezumownym korzystaniem.

Oświadczenie takie, w ocenie Sądu, nie spełniało wymogu dowiedzenia istnienia pozytywnej przesłanki płatności określonej w art. 20 ust. 4 ustawy PROW Skarżąca nie zaoferowała żadnego dowodu potwierdzającego jej oświadczenie. Nie przedstawiła dokumentu, ani nie wniosła o przeprowadzenie np. zeznań świadków. Co więcej, nie zidentyfikowała stosunku prawnego, stanowiącego podstawę jej obligacyjnego prawa do spornego. Jej twierdzeniu o istnieniu takiego prawa przeczy natomiast informacja udzielona przez park narodowy w piśmie z [...] lutego 2021 r., gdzie wprost wskazano, że "potencjalni beneficjenci" działek nie posiadają tytułu prawnego do gruntów. Pismo to, zawierające kategoryczne zaprzeczenie korzystania z gruntów należących do parku na podstawie umowy, było więc jedynym dowodem dotyczącym omawianej tu kwestii.

Wobec braku jakichkolwiek innych dowodów, organy ARiMR zasadnie uznały, że skarżąca korzystała z działki zgłoszonej do płatności bezumownie, a jako, że stanowiła ona własność państwowej osoby prawnej, do gruntu tego nie przysługiwały płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ponieważ nie był spełniony warunek wynikający z art. 20 ust. 4 ustawy PROW. Z tej też przyczyny pierwotna decyzja przyznająca te płatności naruszała prawo i podlegała uchyleniu na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.

Powyższe rozważania bezpośrednio lub pośrednio odpowiadają na wszystkie zarzuty skargi.

Z tych tez powodów oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.