Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1546/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 149 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 90 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 58 poz 515
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Na skutek sprzeciwu Prokuratora Rejonowego Prokuratury K., Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone swoją ostateczną decyzją z dnia [...] r. w sprawie wydania skarżącej K. G. (obecnie: D.) prawa jazdy kategorii B nr [...].

Następnie, działając w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity obowiązujący w dacie wydania postanowienia: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej K.p.a.), organ z urzędu zawiesił toczące się postępowanie administracyjne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym K. w K. pod sygn. akt [...]. Postępowanie to dotyczyło poświadczenia nieprawdy przez A. K. – Kierownika Ośrodka Szkolenia Kierowców w K. m.in. w kwestii ilości godzin odbytych przez skarżącą zajęć teoretycznych.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie ze względu na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego K. z dnia [...] r., sygn. akt [...], uznający A. K. winnego zarzucanych mu przestępstw. Następnie decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. organ uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] r. i odmówił skarżącej wydania prawa jazdy kategorii B.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, prawo jazdy jest wydawane osobie, która osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii; uzyskała orzeczenie: lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T); odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii; zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii; przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy. W niniejszej sprawie, już po wydaniu decyzji wyszły na jaw nowe okoliczności, nieznane organowi w dacie wydawania decyzji, a mianowicie fakt, iż skarżąca nie odbyła w pełnym zakresie szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B, co oznacza, że nie spełnia przesłanki wydania jej prawa jazdy tej kategorii.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zakwestionowała stanowisko organu pierwszej instancji wskazując, że organ powołał się na przepisy, które nie obowiązywały w dacie wydawania decyzji o przyznaniu jej uprawnień do kierowania pojazdami, co oznacza, że decyzja ta jest nieważna. Skarżąca podkreśliła, że nie była stroną toczącego się przed sądem powszechnym postępowania karnego i nie mogła odnieść się do postawionego skazanemu zarzutu poświadczenia nieprawdy co do ilości odbytych przez nią godzin zajęć teoretycznych. Nadto, we wspomnianym postępowaniu karnym orzeczono o winie A. K. a nie o winie skarżącej.

Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności dające podstawę do uchylenia uprzednio wydanej, ostatecznej decyzji o przyznaniu uprawnień do kierowania pojazdami (wydaniu prawa jazdy). W toku postępowania ustalono bowiem, że Kierownik Ośrodka Szkolenia Kierowców – A. K., poświadczył nieprawdę co do ilości odbytych zajęć teoretycznych, stanowiących podstawę do dopuszczenia do egzaminu państwowego na prawo jazdy, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. Tym samym zaistniały okoliczności wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., gdyż decyzja została wydana na podstawie fałszywego dowodu, a fałsz ten stwierdzono we wspomnianym wyroku sądu. Tego rodzaju zaświadczenie, które stwierdzało nieprawdę w w/w zakresie ma charakter dokumentu nieautentycznego, co oznaczało, że skarżąca nie spełniała wszystkich warunków wydania jej prawa jazdy kategorii B. Organ wskazał, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem toczącym się co do meritum, a więc rozstrzygającym o przedmiocie sprawy. Wobec tego należało uznać, że strona aktualnie nie spełnia przesłanek do wydania prawa jazdy kategorii B, gdyż nie odbyła wymaganego prawem szkolenia. Dopiero bowiem legitymowanie się zaświadczeniem o takim szkoleniu uprawnia do przystąpienia do egzaminu, a w razie uzyskania pozytywnego wyniku – do otrzymania prawa jazdy odpowiedniej kategorii.

W skardze na tę decyzję skarżąca podniosła zarzut nieważności – ze względu na fakt, iż organ oparł się na przepisach nieobowiązujących w dacie zaistnienia przyczyny, na podstawie której ją wydano (powołano aktualnie obowiązujące przepisy w miejsce tych, które obowiązywały w momencie, gdy skarżącej przyznano prawo jazdy). Ponadto zakwestionowała oparcie się przez organ na wyroku Sądu Rejonowego K., który zawierał, zdaniem strony, wewnętrzną sprzeczność, a także fakt, iż skarżąca nie miała możliwości odnieść się do ustaleń tego Sądu. Nadto podkreśliła, że we wspomnianym wyroku orzeczono wyłącznie o winie Kierownika Ośrodka Szkolenia Kierowców, a wobec tego nie wywołuje on skutków prawnym wobec niej. Skarżąca zwróciła również uwagę, że przepisy obowiązujące w 2004 r. nic nie wspominały na temat obecności lub nieobecności na szkoleniu oraz nie wskazywały, kiedy szkolenie uznaje się za odbyte. Na koniec podkreśliła, że skoro została dopuszczona do egzaminu i zdała go ze skutkiem pozytywnym, to nikt nie powinien mieć możliwości kwestionowania wyniku tego egzaminu, a co za tym idzie pozbawiać uprawnień do kierowania pojazdami.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podkreślając, że podniesione przez stronę zarzuty nie wnoszą niczego nowego do sprawy, a organ podtrzymuje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała skargę i wniosła o zasądzenie kosztów podkreślając jednocześnie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Do akt sprawy złożono zaświadczenie z Centrum Szkoleniowego i Finansowego "A" z dnia 24 lutego 2014 r. na okoliczność potwierdzenia faktu, że skarżąca uczestniczyła w zajęciach teoretycznych poszerzających wiedzę z zakresu przepisów o ruchu drogowym w wymiarze 30 godzin. Pełnomocnik skarżącej zakwestionowała również postanowienie z dnia [...] r. podnosząc, że organ nie przeprowadził postępowania na okoliczność przebytych przez skarżącą godzin szkolenia w zakresie teoretycznym. Kluczowym dla kontroli zaskarżonej decyzji jest fakt, że skarżąca zdała egzamin wewnętrzny, a samo zaświadczenie o godzinach szkolenia stanowi dokument prywatny, a nie urzędowy. Na pytanie Sądu pełnomocnik strony wskazała, że niewyjaśnienie ilości rzeczywiście dobytych godzin szkolenia może mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem przyjmując, że jedna godzina lekcyjna to 45 minut, a skarżąca odbyła szkolenie w zakresie 7 godzin, to koniecznym byłoby ustalenie, czy strona nie odbyła szkolenia w pełnym wymiarze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jedną z możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej jest instytucja wznowienia postępowania administracyjnego, którego celem jest stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Wznowienie postępowania może zaś nastąpić zasadniczo w przypadkach wymienionych przez ustawodawcę w art. 145 § 1 K.p.a.

W realiach niniejszej sprawy postępowanie wznowieniowe zostało zainicjowane sprzeciwem prokuratora, który powołał przepis art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., dający podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej wówczas, gdy została ona oparta na dowodach, które okazały się fałszywe. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, aby można przyjąć zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. muszą być spełnione dwa warunki: (1) wystąpienie w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie fałszywego dowodu, (2) sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 maja 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 236/10).

Zdaniem organów obu instancji skarżąca uzyskała prawo jazdy kat. B na podstawie sfałszowanego dokumentu – zaświadczenia o ilości odbytych godzin zajęć teoretycznych, który to fakt fałszerstwa został potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...], skazującym m.in. z tego powodu Kierownika Ośrodka Szkolenia Kierowców A. K.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie wzięto jednak pod uwagę okoliczności, które mogły mieć istotny wpływ na wynik tego postępowania. Przypomnieć wszak przyjdzie, że w postępowaniu wznowieniowym organ bada nie tylko przyczyny wznowienia lecz także rozstrzyga istotę sprawy i w tym zakresie przeprowadza postępowanie administracyjne (art. 149 § 2 k.pa.).

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania skarżącej prawa jazdy – tj. w dniu [...] r. (Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 515 ze zm.), w art. 90 ust. 1 pkt 3 przewidywała wydanie prawa jazdy osobie, która odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie. Prowadząc wznowione postępowanie administracyjne organy obydwu instancji powołały się, na wspomniany wyrok sądu powszechnego, pomijając zarazem jego treść oraz odstępując od podjęcia działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W orzeczeniu tym sąd stwierdził, że A. K. poświadczył nieprawdę co do ilości zajęć teoretycznych odbytych przez skarżącą – zamiast wpisanych 15 godzin skarżąca uczestniczyła w tych zajęciach 6 – 7 razy po jednej lub półtorej godzinie. Ten fakt należy traktować jako bezsporny. Jednakże prowadząc postępowanie administracyjne pominięto zupełnie treść § 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. nr 150, poz. 1681 ze zm.), który precyzował, że godziny zajęć teoretycznych równają się 45 minutom, a zajęć praktycznych 60 minutom. Ta okoliczność winna być więc przez organy dokładnie wyjaśniona. Mogło się bowiem okazać, że nawet uczestniczenie w zajęciach teoretycznych w zakresie, w jakim wskazano to we wspomnianym wyroku pozwalało przyjąć, iż skarżąca odbyła szkolenie teoretyczne w wymaganym wymiarze. To jednak wymagało przeprowadzenia ustaleń o charakterze operacji matematycznych, czego wszakże nie uczyniono.

Ponadto, już po wszczęciu postępowania organy winny rozważyć poczynienie ustaleń, czy wobec treści wyroku sądu powszechnego nie należało zwrócić się do strony z pytaniem, czy nie dysponuje ona innym dowodem potwierdzającym fakt odbycia szkolenia w zakresie wymaganym przepisami. Przypomnieć bowiem trzeba, że zaświadczenie o odbytym szkoleniu jest dokumentem prywatnym i nie można z góry wykluczyć, że strona nie dysponuje innym, tego rodzaju dowodem, przemawiającym na jej korzyść. Sąd zwraca uwagę, że sprawa wznowieniowa jest bowiem nadal sprawą administracyjną, a charakter tego postępowania nadzwyczajnego nie wyklucza przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z regułami zawartymi w art. 7 i 77 K.p.a., z tym zastrzeżeniem, że postępowanie to toczy się w celu zbadania wystąpienia (lub nie) przesłanek dających podstawę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.

Odnosząc się z kolei do podniesionych w skardze zarzutów należy zauważyć, że organy administracji publicznej, zgodnie z zasadą praworządności proklamowaną w art. 7 K.p.a. są związane mocą prawomocnych orzeczeń sądów jak również ostatecznych decyzji administracyjnych. Stosownie zaś do treści art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Oznacza to, że bez znaczenia dla wyniku toczącego się postępowania administracyjnego jak również dla dokonywanej przez Sąd weryfikacji rozstrzygnięć wydanych przez organy administracji publicznej pozostaje zarówno to, czy skarżąca brała udział w postępowaniu karnym dotyczącym innej osoby, jak i stwierdzenie, czy w należyty sposób zachowane zostały jej gwarancje procesowe. Ustalenia zawarte w rozstrzygnięciu sądu powszechnego są bowiem zarówno dla organu jak i dla sądów administracyjnych wiążące, a zarzuty odnośnie ewentualnych uchybień zaistniałych w postępowaniu karnym, jak również potencjalnych szkód wyrządzonych stronie w związku z takim a nie innym wynikiem tego postępowania, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy administracyjnej i jej oceny dokonywanej przez sąd administracyjny.

Również zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisów przez organy prowadzące postępowanie okazały się nieusprawiedliwione. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa, przeciwstawne poglądy dotyczące stanu prawnego, jaki należy brać pod uwagę przy wydawaniu decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe. Zgodnie z pierwszym z nich (por. np. wyrok NSA z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1614/06), wszczęcie postępowania w trybie wznowienia postępowania rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania zwykłego. W konsekwencji organ wydając nową decyzję - po wznowieniu postępowania - powinien uwzględnić zmiany dokonane w regulacji prawnej. Odmienne stanowisko (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 310/11) wychodzi z założenia, że sprawa wznowienia postępowania jest sprawą administracyjną. Należy ją traktować jak każdą inną sprawę administracyjną, w której postępowanie powinno być prowadzone według przepisów o postępowaniu przed organem pierwszej instancji. W konsekwencji organ związany jest przepisami prawnymi, w tym prawa materialnego, obowiązującymi w dniu wydania decyzji podjętej w trybie wznowienia postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie akceptuje pierwszy z wymienionych wyżej poglądów, a wobec tego nie dopatrzył się uchybienia w powołaniu przez organy aktualnie obowiązujących przepisów jako podstawy weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek do wydania jej prawa jazdy kat. B, tym bardziej, że w omawianym zakresie regulacje prawne nie uległy zasadniczym zmianom i obecnie uzyskanie prawa jazdy również uzależnione jest od odbycia szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy danej kategorii – por. art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.).

Prowadząc ponownie postępowanie organ administracji publicznej weźmie pod uwagę poczynione przez Sąd spostrzeżenia i rozważy zasadność przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy skarżąca w dacie wydania jej prawa jazdy spełniała warunki pozwalające na wydanie jej dokumentu prawa jazdy. Ustali też, czy skarżąca dysponuje innym dowodem na okoliczność spełnienia warunków uzyskania prawa jazdy, aniżeli ten, którego prawdziwość została obalona w postępowaniu karnym. Wydając ponownie decyzję w postępowaniu wznowieniowym organy będą miały na uwadze treść art. 146 § 1 i art. 151 § 2 K.p.a.

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu na mocy art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 457,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi, wynagrodzenia pełnomocnika procesowego skarżącej oraz ekwiwalentu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.