Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 773/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. W. – R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 czerwca 2022 r. nr SKO.421.282.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

B. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 29 czerwca 2022 r., nr SKO.421.282.2022, którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Słupska, z 10 marca 2022 r., nr MOPR.VI-5211/7429/SP/03/2022/O, o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

B. W., pismem z 24 września 2021 r., złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną J. W.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że żona skarżącego – J. W. (ur. 31 października 1990 r.) legitymuje się orzeczeniem z 10 lipca 2009 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Ponadto, z orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istniała przed 16 rokiem życia (od urodzenia).

W dniu 18 października 2021 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, w trakcie którego pracownik socjalny ustalił, że J. W. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz 5-letnią córką. Żona skarżącego cierpi na dziecięce porażenie mózgowe czterokończynowe, dlatego wymaga stałej całodobowej opieki. Nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Jak ustalił pracownik socjalny, J. W. nie jest w stanie samodzielnie przygotować posiłków, ani ich spożyć, wymaga pomocy przy pielęgnacji, utrzymaniu higieny osobistej, czynnościach fizjologicznych, ubieraniu się. Żona skarżącego w mieszkaniu porusza się pełzając, na zewnątrz korzysta zaś z wózka inwalidzkiego. Pracownik socjalny ustalił także, że skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, z uwagi na poważne schorzenie kości. Łączny staż pracy skarżącego wynosi około rok, a ostatnie zatrudnienie zakończył około 10 lat temu. Jak wynika z wywiadu, skarżący nie podejmował zatrudnienia również z powodu własnej niepełnosprawności, a od chwili zawarcia związku małżeńskiego nie poszukiwał zatrudnienia. Pracownik socjalny ustalił, że skarżący nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w ograniczonym zakresie w związku z koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnej żonie. Jak wskazał, skarżący jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia adekwatnego do swojej sytuacji zdrowotnej, ale rezygnuje z aktywności zawodowej po to, aby zapewnić niepełnosprawnej żonie stałą i całodobową opiekę.

Ponadto, organ I instancji ustalił, że na dzień składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżący pobierał rentę przyznaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Decyzją z dnia 27 października 2021 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Słupska, odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad żoną wskazując jako negatywną przesłankę okoliczność, że skarżący nie jest osobą spokrewnioną z J. W. w pierwszym stopniu oraz, że pobiera rentę.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił organowi I instancji błędne przyjęcie, że osoba posiadająca rentę socjalną nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem orzecznictwo sądowe w takiej sytuacji nakazuje przyznać świadczenie w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a otrzymywanym świadczeniem rentowym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 14 grudnia 2021 r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium zobowiązało przy tym organ I instancji do ustalenia, jakie jest stanowisko strony w kwestii zawieszenia pobieranej renty, a także do ustalenia czy stan zdrowia wnioskodawcy umożliwia sprawowanie opieki nad niepełnosprawną żoną. Kolegium jednoznacznie opowiedziało się za uprawnieniem skarżącego jako małżonka osoby niepełnosprawnej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Ponownie rozpoznając sprawę pismem z 3 lutego 2022 r., organ I instancji wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień, czy jego stan zdrowia umożliwia sprawowanie opieki nad niepełnosprawną żoną, a także do zajęcia stanowiska w kwestii zawieszenia pobieranej renty.

W odpowiedzi, pismem z 14 lutego 2022 r., skarżący wskazał, że zawiesi pobieranie przyznanej renty socjalnej z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz oświadczył, że jest zdolny do wykonywania opieki nad żoną. W piśmie skarżący wyraził wolę zawieszenie wypłaty renty socjalnej od marca 2022 r. do czasu otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a także zawarł adnotację, że pismo o tożsamej treści wraz z wnioskiem o zawieszenie wypłaty renty zostanie przekazane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Słupsku.

Organ I instancji pozyskał do akt sprawy orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 18 kwietnia 2016 r., z którego wynika, że skarżącego zaliczono do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, którą orzeczono na stałe, a która istnieje od 14 – go roku życia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z 10 marca 2022 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do jego przyznania, ponieważ nie jest osobą spokrewnioną w pierwszym stopniu z J. W., a ponadto skarżący ma ustalone prawo do renty, którą pobiera.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyjaśnił, że zgodnie z wezwaniem organu I instancji z 3 lutego 2022 r. zawiesił pobieranie renty socjalnej od 1 marca 2022 r., co ma potwierdzać decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2022 r., nr [..]. W tej sytuacji odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pozbawiła go świadczenia za marzec, będąc wyrazem nielogicznego postępowania organu. W piśmie procesowym z 30 marca 2022 r. skarżący powtórzył, że pomimo zawieszenia pobierania przez niego renty socjalnej organ I instancji odmówił mu niezasadnie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Postanowieniem z 20 kwietnia 2022 r., wydanym w trybie art. 136 k.p.a., Kolegium zleciło uzupełnienie postępowania dowodowego i wyznaczyło 30-dniowy termin na dokonanie ustaleń. Kolegium dostrzegło bowiem konieczność przedłożenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu wypłaty renty skarżącemu. Ponadto, z uwagi na treść orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego, organ odwoławczy uznał za konieczne dokładne ustalenie, czy stan zdrowia skarżącego umożliwia sprawowanie opieki nad niepełnosprawną żoną, poprzez przedłożenie zaświadczenia lekarskiego.

W odpowiedzi na powyższe postanowienie skarżący w piśmie z 2 czerwca 2022 r. wyjasnił, że po uprzednim uchyleniu decyzji organu I instancji wskazaującej na pobieranie renty jako przeszkodę w przyznaniu świadczenia, skarżący złożył wniosek o zawieszenie renty, ale pomimo spełnienia tego warunku organ I instancji nie przyznał świadczenia. Brak przyznania świadczenia spowodował, ze skarżący uchylił zawieszenie renty socjalnej, aby posiadać środki na utrzymanie i opłaty i aby nie zalegać z nimi z winy organu. Skarżący jednocześnie przedłożył zaświadczenie lekarskie z 2 czerwca 2022 r., w którym lekarz chorób wewnętrznych - specjalista medycyny rodzinnej potwierdził, że skarżący może sprawować opiekę nad swoją żoną.

Rozpoznając odwołanie skarżącego decyzją z 29 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium za niesporną uznało, na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, okoliczność, że J. W. wymaga stałej całodobowej opieki, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, a skarżący świadczy w stosunku do żony taką opiekę.

Organ II instancji przytoczył swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji z 14 grudnia 2021 r,. nr SKO.421.1220.2021, w którym wskazał, iż z uwagi na zaistnienie sytuacji opisanej w treści w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Kolegium podzieliło przy tym stanowisko, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego.

Odnosząc się do wyrażonego przez skarżącego jednoznacznego stanowiska, iż przyznaną rentę zawiesi z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium wskazało, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z prawem do renty, z którego to uprawnienia strona nie zrezygnowała, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym stanie sprawy, Kolegium uznając decyzję organu I instancji za słuszną, utrzymało ją w mocy.

W skardze na powyższą decyzję, skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 32 Konstytucji RP, bowiem zawieszenie pobierania przysługującej skarżącemu renty socjalnej pozbawiałoby go świadczenia prawnie przyznanego i dodatkowego dochodu. Ponadto, w ocenie skarżącego, wymóg zawieszenia pobierania renty jest niezgodny z art. 5 w zw. z art. 6 Kodeksu cywilnego i pozbawiający prawa do uzyskiwania dodatkowego dochodu. Jednocześnie, zdaniem skarżącego, organy nie mają podstaw prawnych do oceny i badania, czy skarżący może sprawować opiekę nad osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, jak również czy osoba posiadająca orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga opieki osoby drugiej, bowiem wynika to z orzeczenia o niepełnosprawności. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność z Konstytucją RP przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dniem złożenia wniosku i zobowiązanie skarżącego do przedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu pobierania renty z dniem złożenia wniosku i rozliczenie świadczenia przez potrącenie renty od dnia przyznania świadczenia, a także wypłatę różnicy do czasu pełnego rozliczenia. Ponadto, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy, iż skarżący przedłożył decyzję ZUS o zawieszeniu renty, pomimo którego to dowodu organ I instancji nie przyznał świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z czym skarżący był zmuszony do podjęcia renty, aby mieć środki na utrzymanie i leczenie.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W pismach procesowych z dnia 4 października 2022 r. oraz 25 listopada 2022 r. skarżący ponownie zwrócił uwagę na błędny, w jego ocenie, sposób procedowania przez orzekające w sprawie organy, podkreślając że na etapie postępowania administracyjnego konsekwentnie wskazywał, że zawiesi pobieranie renty socjalnej z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 615), zwanej dalej u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do renty socjalnej.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki J. W. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Słupsku z 10 lipca 2009 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane na stałe, ze wskazaniem, że niepełnosprawność istniała przed 16 rokiem życia (od urodzenia). Ponadto, orzekające w sprawie organy nie kwestionowały, że J. W. wymaga całodobowej opieki, którą zapewnia jej skarżący.

Organ I instancji w wydanej decyzji wskazał na dwie przyczyny odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z których jedną jest okoliczność, że skarżący jako mąż wymagającej opieki J. W. nie jest z nią spokrewniony w pierwszym stopniu. Jako drugą przeszkodę w przyznaniu wnioskowanego świadczenia organ I instancji wskazał okoliczność, że skarżący ma ustalone prawo do renty socjalnej, którą pobiera. Organ odwoławczy poprzestał natomiast na stwierdzeniu, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z prawem do renty, z którego strona nie zrezygnowała, wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do stanowiska organu I instancji, który uznał, że zakres podmiotowy przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu, jako małżonkowi osoby wymagającej opieki należy wskazać, że z ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że małżonek należy do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, co potwierdza jego uprawnienie do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad członkiem rodziny wywodzony jest zarówno z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 13590), zwanej dalej k.r.o., jak i z treści art. 23 i art. 27 k.r.o. Przepis art. 128 k.r.o. stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej (a więc zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny jednego małżonka względem drugiego wynika natomiast z treści przepisów art. 23 i art. 27 k.r.o., i wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych małżonka. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, a stosownie do treści art. 27 k.r.o., konkretyzującego przepis art. 23, obowiązani są oni, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Przepis art. 130 k.r.o. określa, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Skoro zatem w świetle art. 130 k.r.o. małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa na podstawie art. 27 i art. 23 k.r.o. (por. wyroki NSA: z 19 lipca 2013 r., I OSK 2401/12; z 13 lutego 2013 r., I OSK 1526/12, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopiero, gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność, wówczas ustawodawca wprowadza wyjątek, zezwalając by świadczenie pielęgnacyjne było przyznane podmiotom, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Pozostawanie osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza więc z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym (por. wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., I OSK 1015/21, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że skarżący, w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. jako małżonek niepełnosprawnej w stopniu znacznym J. W. jest w pierwszej kolejności zobowiązany do opieki nad nią, a więc i uprawniony do uzyskania w związku z tym świadczenia pielęgnacyjnego (w razie, gdy spełnia wszystkie niezbędne warunki w tym zakresie).

Powyższego uprawnienia nie dezaktualizuje orzeczenie skarżącego o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 18 kwietnia 2016 r.) Tylko bowiem orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wykluczałoby skarżącego z kręgu podmiotów mogących sprawować opiekę nad niepełnosprawną żoną. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, stwierdzając, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu orzekającego, za niedopuszczalne należy uznać próby zastąpienia wskazanej wyżej obiektywnej przesłanki znacznego stopnia niepełnosprawności opiekuna przesłanką faktyczną braku możliwości sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, i żądaniem od opiekuna wykazania stosownym zaświadczeniem lekarskim jego zdolności do sprawowania opieki, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Orzekające w sprawie organy zgodnie natomiast uznały, że w niniejszej sprawie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jednoznacznie wykluczał możliwość przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż wnioskodawca nie zrezygnował z pobierania renty socjalnej.

Wyjaśnienia wymaga, że renta socjalna, zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 240) przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy. Stosownie zaś do art. 5 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej, ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik Zakładu, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.), zwanej dalej u.e.r.f.u.s. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 13 ust. 4 u.e.r.f.u.s., zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. Stosownie zaś do treści art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 100), do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że okoliczność, iż skarżący uzyskał prawo do renty socjalnej nie jest równoznaczna z tym, że nie może on wykonywać jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się bowiem do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu. W znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy orzeczeniu z 18 kwietnia 2016 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego, we wskazaniach dotyczących odpowiedniego zatrudnienia znajduje się zaś adnotacja: praca w warunkach chronionych. Oznacza to, że pobieranie renty socjalnej z tytułu niezdolności do pracy – co do zasady – nie eliminuje skarżącego z rynku pracy, a zatem w stosunku do skarżącego może być rozważana przesłanka rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia (w warunkach pracy chronionej) uzasadniająca przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Słusznie zatem zauważyło Kolegium, że ustalone prawo skarżącego do renty socjalnej samo w sobie nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy trafnie przy tym dostrzegł, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę socjalną, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń, poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego.

Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r., istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie.

W najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym dostrzeżono jednak potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Wprawdzie proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to jednak nie można się jedynie do nich ograniczać. Zastosowanie bowiem dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej (zob. wyroki NSA: z dnia 24 listopada 2022 r., I OSK 227/22; z dnia 18 października 2022 r., I OSK 77/22; z 5 listopada 2021 r., I OSK 1195/21; z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej, jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., pozbawiająca w każdym przypadku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby, którym przysługuje prawo do świadczenia emerytalnego czy rentowego, naruszałaby konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

Z treści art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Taka regulacja, w ujęciu systemowym przemawia za przyznaniem opiekunowi osoby niepełnosprawnej prawa do wyboru świadczenia, także w razie zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami spoza systemu świadczeń rodzinnych. Mając na uwadze, że przepisy ustaw o świadczeniach rodzinnych i o rencie socjalnej, nie regulują kwestii możliwości wyboru przez osobę uprawnioną jednego z tych świadczeń oraz uwzględniając dyrektywy interpretacyjne wynikające z konstytucyjnych zasad zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), obowiązku Państwa w zakresie udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP), uznać należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę socjalną, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Warto w tym względzie wskazać, że w przypadku otrzymywania renty socjalnej, prawo do tej renty zawiesza się w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, na zasadach określonych w art. 104 u.e.r.f.u.s. (art. 10 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej). Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, z uwzględnieniem ust. 3 (art. 104 ust. 2 u.e.r.f.u.s.). Z kolei organ emerytalno-rentowy wypłacający rentę socjalną wydaje decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej w razie wystąpienia okoliczności powodujących zawieszenie prawa lub wstrzymanie wypłaty renty socjalnej (art. 12 ust. 4 ustawy o rencie socjalnej). Również art. 15 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej w sprawach nieuregulowanych w odniesieniu do wstrzymania wypłaty świadczenia odsyła do odpowiedniego stosowania art. 134 u.e.r.f.u.s. (por. wyrok NSA z 8 lipca 2022 r., I OSK 1749/21; wyrok WSA w Olsztynie z 10 stycznia 2023 r., II SA/Ol 799/22; wyrok WSA w Gliwicach z 20 sierpnia 2021 r., II SA/Gl 530/21, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Istota ograniczenia prawa do renty socjalnej, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do renty socjalnej, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty socjalnej skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie wymaga podkreślenia, że wyeliminowanie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wykluczającej nabycie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, nie przesądza o spełnieniu przesłanek pozytywnych. W pierwszej kolejności organ powinien bowiem ocenić, zgodnie z zasadami oceny dowodów wynikającymi z k.p.a., spełnienie przez stronę przesłanek pozytywnych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero po ustaleniu, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty socjalnej, organ powinien pouczyć skarżącego o możliwości zawieszenia prawa do renty socjalnej i wyboru wnioskowanego świadczenia, wzywając w konsekwencji do zawieszenia prawa do renty socjalnej w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przedstawiając podstawę prawną determinującą zakres ciążącego na organie obowiązku informacyjnego w powyższym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty socjalnej, od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury czy renty. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do takiego świadczenia, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas (zob. wyrok NSA z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy wprawdzie słusznie zauważył w uzasadnieniu decyzji, że rezygnacja z pobierania renty socjalnej eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., jednak nie dostrzegł potrzeby prawidłowego pouczenia skarżącego w tym zakresie.

Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy pozwala przyjąć, że skarżący nie otrzymał od organów orzekających na żadnym etapie postępowania zapewnienia, że spełnia wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedyną przeszkodą w tym zakresie jest pobieranie przez niego renty socjalnej. W szczególności, żadne z pism kierowanych do skarżącego nie zawierało treści informujących skarżącego w prawidłowy sposób o jego sytuacji prawnej w kontekście przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wprawdzie w piśmie organu I instancji z 3 lutego 2022 r., a także w postanowieniu organu odwoławczego z 20 kwietnia 2022 r. (dotyczącym zlecenia organowi I instancji uzupełnienia materiału dowodowego) wskazano na konieczność ustalenia stanowiska skarżącego w zakresie pobieranej renty socjalnej, to jednak w pismach tych organy podkreślały również potrzebę wyjaśnienia, czy stan zdrowia skarżącego umożliwia mu opiekę nad niepełnosprawną żoną. Takie też stanowisko wyraziło Kolegium w decyzji kasacyjnej z 14 grudnia 2021 r. Dodatkowo wskazać należy, że organ I instancji ponownie orzekając, pomimo wytycznych Kolegium sformułowanych w decyzji kasacyjnej, nadal wyłączał skarżącego jako męża osoby niepełnosprawnej z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z przesyłanych przez organ do skarżącego wezwań i informacji wynika, że skarżący nie mógł mieć przeświadczenia, że jedyną przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest pobieranie przez niego renty socjalnej. Organy obu instancji zmierzały bowiem do oceny zdolności skarżącego do sprawowania opieki nad żoną w związku z jego niepełnosprawnością wzywając go do przedstawienia zaświadczenia lekarskiego, a organ I instancji dodatkowo kwestionował jego uprawnienie do ubiegania się o świadczenie w związku z tym, że nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem żony. Tymczasem, jak już wcześniej wskazano, tylko znaczny stopień niepełnosprawności opiekuna będącego małżonkiem osoby wymagającej opieki, potwierdzony stosownym orzeczeniem, a nie zaświadczeniem, wykluczyłby go z kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżący mógł zatem pozostawać w uzasadnionym przeświadczeniu, że zawieszenie renty nie daje mu gwarancji przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w czym mogła go upewnić odmowa przyznania świadczenia orzeczona przez organ I instancji w decyzji z 10 marca 2022 r. Pomimo tego, że w aktach sprawy nie zgromadzono decyzji ZUS z 18 lutego 2022 r. o zawieszeniu prawa do renty socjalnej od 1 marca 2022 r., o której skarżący wyraźnie wspomina m.in. w piśmie z 16 marca 2022 r., to z historii korespondencji wymienianej pomiędzy organem I instancji a skarżącym wynika, że przed wydaniem decyzji przez ten organ w dniu 10 marca 2022 r. miał on wiedzę o tym, że skarżący złożył wniosek o zawieszenie prawa do renty socjalnej. Z akt nie wynika, aby organ I instancji uczynił cokolwiek przed rozstrzygnięciem sprawy, aby tą kluczową w okolicznościach sprawy kwestię wyjaśnić. W istocie takie wadliwe postępowanie organu spowodowało, że skarżący, jak wynika z jego wyjaśnień, pozostał bez środków do życia na marzec 2022 r. i zmuszony był cofnąć zawieszenie prawa do renty. Do tych okoliczności żaden z organów nie ustosunkował się.

Należy podkreślić, że wystosowanie do strony informacji w trybie art. 79a § 1 k.p.a. musi być poprzedzone wyrażeniem oceny organu w stosunku do zgromadzonego materiału dowodowego zanim przystąpi on do sporządzania decyzji. Stanowi to realizację obowiązku informowania stron oraz czuwania nad tym, aby strony i inni uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa, ustanowionego w art. 9 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że informując, jakie przesłanki zależne od strony nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, organ powinien zadbać o możliwie jasną treść pisma, a także udzielać dodatkowych wyjaśnień, jeżeli okaże się to konieczne. Dopiero dopełnienie wskazanych wymogów pozwoliłoby uznać kierowane do skarżącego pisma za informujące stronę o prawie wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a rentą socjalną.

Zauważyć przy tym należy, że organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego podając łącznie dwa powody, w tym pobieranie renty socjalnej. W takiej sytuacji, nawet nadesłanie przez stronę decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej nie wpłynęłoby na przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie pozostawiłoby ją bez źródła utrzymania.

Z akt wynika, że skarżący na każdym etapie postępowania administracyjnego deklarował gotowość do zawieszenia renty socjalnej, ale jedynie w przypadku, gdy organy zapewnią szybkie przejście z systemu świadczeń rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Działanie skarżącego w tym zakresie uznać należy za racjonalne, bowiem zawieszenie prawa do renty socjalnej przed powzięciem informacji o spełnianiu pozostałych warunków do otrzymania wnioskowanego świadczenia, mogłoby powodować niepewność i obawę, czy uzyska wybrane świadczenie i czy nie pozostanie bez środków finansowych.

Kierując się zaś zasadami zawartymi w przepisach art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie renty socjalnej. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, przykładowo rozważając możliwość ewentualnego zawieszenia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do czasu zawieszenia prawa do renty socjalnej (zob. wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r., I OSK 200/19, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko Sąd stwierdził, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i przedwcześnie odmówiły przyznania skarżącemu świadczenia z uwagi na pobieranie przez niego renty socjalnej, bez uprzedniego prawidłowego pouczenia go o jego sytuacji prawnej i wezwania do wykazania, że zawiesił prawo do renty socjalnej i wstrzymano wypłatę tego świadczenia.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ na podstawie art. 153 p.p.s.a. zastosuje się do oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ biorąc zatem pod uwagę prawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., dokładnie poinformuje skarżącego o jego sytuacji prawnej w kontekście spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego, do czego niezbędne będzie zawieszenie prawa do renty socjalnej oraz wezwie do złożenia stosownych dokumentów umożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, z odpowiednim pouczeniem. Dopiero przedsięwzięcie właściwych czynności procesowych zabezpieczających sytuację skarżącego w sposób odpowiadający standardom konstytucyjnym umożliwi organowi prawidłowe rozpoznanie sprawy jego wniosku.

Odnosząc się do wskazanej przez skarżącego możliwości wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością renty należy wyjaśnić, że takie rozwiązanie pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Słusznie podnosi się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia.

Ponadto, Sąd nie przychylił się do wniosku skarżącego o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, na podstawie art. 193 Konstytucji RP, o zgodność art. 17 u.ś.r. z Konstytucją. Wskazany przepis Konstytucji RP pozwala każdemu sądowi na przedstawienie Trybunałowi pytania co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Sama możliwość skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego nie zwalnia sądu od badania, czy przepis prawa, który ma zastosować w rozpoznawanej sprawie jest zgodny z Konstytucją RP. Za powyższą tezą przemawia treść art. 193 Konstytucji RP, wskazująca, że skierowanie takiego pytania jest fakultatywne. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.

Prokonstytucyjna wykładnia przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie prowadzi do uzyskania wyników czyniących zadość zasadzie równości wobec prawa, sprawiedliwości społecznej oraz obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Poczynienie takiej wykładni przepisów w niniejszej sprawie umożliwiło Sądowi dokonanie oceny, czy organy administracji prawidłowo je zinterpretowały, a następnie zastosowały, bez konieczności inicjowania postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym na podstawie art. 193 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Nawet ewentualna potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego nie wykracza poza kompetencje Kolegium wynikające z art. 136 § 1 k.p.a.