Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 41/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Kołtuniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2020 r. sprawy ze skarg [...] S.A. w [...] i [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargi.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania P. w W., decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] października 2016 r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...] - miasto, obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...].

Decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewoda [...] zawiadomieniem z [...] września 2016 r., wszczął z urzędu postępowanie komunalizacyjne dotyczące wyżej opisanej nieruchomości. Następnie decyzją z [...] października 2016 r. stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] jej prawa własności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w dacie 27 maja 1990 r. w rejestrze ewidencji gruntów figurowały parcele pb [...] (pow.[...] ha), pb [...] (pow. [...] ha) i pb [...] (pow.[...] ha), gdzie jako osoba władająca wpisane były P., Dyrekcja [...]. Parcele te, w efekcie zmian danych ewidencji gruntów i budynków wprowadzonych w 2003 r., uzyskały odpowiednio oznaczenie jako działki ew. nr nr: [...], [...] i [...]. Działki objęte są księgą wieczystą KW nr [...], gdzie w dziale II prawo własności wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 208 Traktatu pokoju między Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi oraz Austrią z 10 września 1919 r. podpisanego w Saint Germain-en-Laye. Objęte są one także wnioskiem P. o wydanie decyzji uwłaszczeniowej w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika żeby przedmiotowa nieruchomość została formalnie przekazana w zarząd P. Ponieważ do wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) dalej: "ustawa komunalizacyjna", brak było przepisów wykonawczych w sprawie uwłaszczenia osób prawnych, tym samym prawo zarządu do nieruchomości państwowych osób prawnych można zdaniem Wojewody ustalić tylko na podstawie obowiązujących do tej daty przepisów, tj. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74 ze zm.), a wcześniej ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159). Skoro zaś przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że nie zostało ustanowione w formie prawem przewidzianej prawo zarządu do nieruchomości rzecz przedsiębiorstwa państwowego P., to spełniała ona przesłanki wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, a tym samym z mocy prawa stała się własnością Gminy [...].

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem P. z siedzibą w W. złożyły odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W ocenie spółki Wojewoda wadliwie przyjął, że przedmiotowa nieruchomość nie należała do przedsiębiorstwa państwowego P. i podlega komunalizacji jako zarządzana przez terenowe organy administracji państwowej.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] listopada 2019 r utrzymała decyzje Wojewody [...] w mocy. Odwołując się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym m.in. w uchwale składu 7 sędziów NSA z 27 lutego 2017 r. I OPS 2/16 Komisja stwierdziła, że z akt sprawy nie wynika, aby w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz P., a tylko wówczas można by sformułować wniosek, że nie należała ona do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Dokumentów na oddania spółce w zarząd lub użytkowania odwołująca się zaś nie przedstawiła. Komisja wskazywała przy tym na brak podstaw do uznania, że prawo zarządu P. do nieruchomości mogło powstać z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Kwestionowała przy tym możliwość powstania i zachowania owego prawa w oparciu o przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 1948 r. Nr 43, poz. 312). W jej ocenie dowodu ustanowienia zarządu w sensie prawnym nie mogły stanowić w okolicznościach rozpoznawanej sprawy decyzje Naczelnika Miasta i Gminy w L. z [...] października 1986 r. oraz z [...] listopada 1995 r. o ustalenia opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem. Samo bowiem ustalenie przedsiębiorstwu państwowemu opłat za korzystanie z gruntu nie stwarzało podmiotowi zobowiązanemu do ich ponoszenia tytułu prawnego w postaci użytkowania lub zarządu. W sprawie nie miało także zastosowanie wyłączenie nieruchomości spod komunalizacji w oparciu o art. 11 ustawy komunalizacyjnej. W wykazie przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim określonym rozporządzenie Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. (Dz.U. Nr 51, poz. 301), brak bowiem przedsiębiorstwa państwowego P. Przedsiębiorstwo to w dniu 27 maja 1990 r. nie wykonywało także zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Fakt, iż jego organem założycielskim był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej.

Skargi na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosły P. w W. oraz P. [...] S.A.

P. w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, ponieważ przedmiotowa nieruchomość nie może zostać uznana za podlegającą komunalizacji, pomimo braku formalnego przekazania w zarząd lub użytkowanie P. Brak takiego przekazania, a raczej odnalezienia dowodu przekazania, nie może bowiem powodować automatycznego zaliczenia nieruchomości do należących do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, skoro nieruchomość znajdowała się od szeregu lat we władaniu przedsiębiorstwa państwowego P., a następnie powstałej w wyniku komercjalizacji P. oraz jest terenem kolejowym zabudowanym infrastrukturą kolejową. Kwestionował także stanowisko organów, iż jedynie tytuł prawny po stronie P. mógłby wyłączać komunalizację. W tej sprawie nie ustalano, czy nieruchomość należała do t.o.a.p., czy też jakiego stopnia był to t.o.a.p. Jeżeli nie był to t.o.a.p. stopnia podstawowego, czy spełnione są dalsze przesłanki (art. 38 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości). Zdaniem skarżącej powołana przez organy uchwała NSA z 27 lutego 2017 r. I OPS 2/16, jak i moc wiążąca samej uchwały nie przesądzają definitywnie na przyszłość, iż linia orzecznictwa w zakresie poruszonego problemu nie może się zmienić.

P. [...] S.A. w W. zarzuciła decyzji naruszenie:

1.art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej polegające na błędnej wykładni zwrotu "należące do" prowadzące do stwierdzenia, że oznacza on "przynależność mienia państwowego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w sensie prawnym (posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym";

2.art. 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "P.[...]", polegające na niewłaściwym zastosowaniu na skutek błędnego uznania, iż prawo zarządu P.[...] do nieruchomości nie powstało z mocy prawa;

3.art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej polegające na jego niezastosowaniu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty rozwinięte w motywach skargi wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargi Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o ich oddalenie i jednocześnie podtrzymała stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Pismem z [...] września 2020 r. P. [...] S.A. zwróciły się o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, o zbadanie czy:

1.art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej w zw. z art. 6 ust. 1 oraz art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym 27 maja 1990 r. rozumiany jako możliwość potwierdzenia prawa zarządu nieruchomości stanowiących mienie państwowe przekazane P. S.A. na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "P.[...]" wyłącznie za pomocą dokumentu w postaci decyzji terenowego organu administracji państwowej, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi zawartej za zezwoleniem terenowego organu administracji państwowej, bądź umowy o nabyciu nieruchomości, a w przypadku braku tego dokumentu uznanie, że nieruchomość należała 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego jest zgodny z:

a).art. 21 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji RP;

b).art. 21 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP;

2.art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej w zakresie w jakim "mienie należące do ..." rozumiany jako "przynależność mienia państwowego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w sensie prawnym (posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym" jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza reguły prawidłowej legislacji;

3.art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U. Nr 54, poz. 311) rozumiany jako podstawa uchylenia tytułu prawnego do zarządczego władania gruntami przez P. jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa;

4.art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej rozumiany jako podstawa komunalizacji nieruchomości z mocy prawa jest zgodny z art. 163 oraz art. 166 ust. 2, a także art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP w zw. z art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019, poz. 506) w zakresie, w jakim nakłada na jednostkę samorządu terytorialnego obowiązki niezwiązane z zadaniami własnymi gminy bez jednoczesnego zapewnienia środków finansowych w odpowiedniej wysokości co narusza zasadę samodzielności finansowej jednostki samorządu terytorialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skargi są niezasadne i podlegają oddaleniu.

W pierwszej kolejności, wobec sformułowanego przez P. [...] SA wniosku o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności prezentowanej przez organy wykładni art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej interpretowanego w powiązaniu z obowiązującymi w dniu 27 maja 1990 r. przepisami ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a także art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy o kolejach z 1960 r. z wymienionymi przez wnioskodawcę przepisami Konstytucji RP, wyjaśnić wypada, że uwzględnienie tego rodzaju żądania wymaga po pierwsze - powstania po stronie rozpoznającego skargę składu orzekającego wątpliwość co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą; po wtóre - zaistnienia sytuacji, gdy od odpowiedzi na to pytanie zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przewidziana bowiem w art. 193 Konstytucji RP instytucja pytania prawnego nie daje skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd takiego pytania. W rozpoznawanej sprawie natomiast wątpliwości co do zgodności mających zastosowanie w sprawie przepisów (a dokładniej rzecz ujmując wyinterpretowanych z nich norm prawnych) Sąd nie podziela. Problem z komunalizacją gruntów, którymi bez tytułu prawnego władało przedsiębiorstwo państwowe P., nie wynika bowiem z niekonstytucyjności przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych, ale z wieloletnich zaniedbań przez P. (tudzież podmioty je nadzorujące) prób uregulowania sytuacji prawnej tych gruntów. Stąd ww. wniosek nie mógł być uwzględniony.

Stwierdzenie nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własność nieruchomości położonej w L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr nr: [...], [...] i [...], na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, wynikało z ustalenia, że przedsiębiorstwu państwowemu P. nie przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu tej nieruchomości. To zaś wobec faktu, że nie legitymowało się ono dokumentem potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu (użytkowania) przedmiotowej nieruchomości, co z kolei doprowadziło tak Wojewodą [...] jak i Krajowa Komisję Uwłaszczeniowa do konkluzji, że jako składnik mienia państwowego należała ona wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Stanowisko to, zdaniem Sąd, jest prawidłowe i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa.

Przywołany art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej przewiduje, że jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, podzielanym przez skład orzekający w niniejszej sprawie, użyte w tym przepisie sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (vide wyrok NSA z 23 lutego 2010 r. I OSK 593/09, Lex nr 595433; wyrok WSA w Warszawie z 7 grudnia 2010 r., I SA/Wa 1109/10 Lex nr 750573). W tym stanie rzeczy samo faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy następowała z mocy prawa z dniem jej wejścia w życie, tj. 27 maja 1990 r. Podstawowym zatem zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zbadanie, czy istotnie w ww. dacie przedsiębiorstwo P. dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji – jak twierdzą skarżący. Czy też władanie nieruchomością przez nie było jedynie władztwem faktycznym – jak utrzymują organy.

Niewątpliwie przedsiębiorstwo państwowe P. (poprzednik prawny skarżącej spółki) nie dysponowało żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby na niej zarząd bądź użytkowanie. Potwierdza to pośrednio sama skarżąca, która do takiego dokumentu się nie odwołuje, a prawa do grunty wywodzi wyłącznie z fatycznego władania nim i aktów normatywnych dotyczących utworzenia i funkcjonowania przedsiębiorstwa, począwszy od rozporządzenia Prezydenta RP z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe". Godzi się jednak zauważyć, że sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości co do zasady tego prawa zarządu nie kreował i nie kreuje. Zarząd ów (dziś trwały zarząd) jest bowiem prawną forma władania nieruchomością. Dla oceny kwestii jego istnienia (jako przeszkody komunalizacji) mają znaczenie dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy oraz obowiązujące wówczas przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych pod określonym tytułem prawnym. Obowiązująca w tym czasie ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - jak trafnie podnosiły organy - przewidywały powstanie zarządu w ściśle określony sposób. Stosownie do jej art. 38 ust. 2 mogło to więc nastąpić w drodze: 1) decyzji terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, 2) zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) względnie umowy o nabyciu nieruchomości. Tylko zatem dysponowanie przez P. tego rodzaju tytułem prawnym świadczyłby, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegała komunalizacji z mocy prawa. Tymczasem jak już zaznaczono, tego rodzaju indywidualnym aktem skarżący nie dysponują. To natomiast, że przy ustaleniu przysługiwania przedsiębiorstwu państwowemu P. prawa zarządu w odniesieniu do pozostającego w jego dyspozycji mienia nieruchomego decydujące znaczenie odgrywa okoliczność, czy legitymuje się ono decyzją o ustanowieniu prawa zarządu (użytkowania), względnie stosowną umową, jeszcze przed 2017 r. było niemal powszechnie przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pojawiające się niekiedy odmienne zapatrywania na to zagadnienia (czego przykładem może być pogląd sformułowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2010 r. I OSK 1401/09, Lex nr 745005) miały charakter odosobniony. Ostatecznie kwestia ta rozstrzygnięta została w przywoływanej przez Komisję uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. I OPS 2/16 (ONSAiWSA 2017/4/59) oraz uchwale z 26 lutego 2018 r. I OPS 5/17 (ONSAiWSA 2018/3/42), w których stwierdzono, że "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa P. bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. [...] oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych". Skład orzekający w sprawie pogląd wyrażony w uchwałach i przedstawioną na jego poparcie argumentację podziela.

Wbrew sugestiom skarżących, podnoszonym tak na etapie postępowania administracyjnego jaki i w skargach, przynależny z mocy rozporządzenia Prezydenta RP z 24 września 1926 r. tytuł prawny do zarządczego władania gruntami przez P., dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma istotnego znaczenia. Wprawdzie zgodzić się przyjdzie z nimi, że z treści normatywnej art. 7 tego rozporządzenia można wyprowadzić wniosek o powstaniu na jego podstawie ex lege (a więc bez konieczności wydania indywidualnego aktu) po stronie P. prawa zarządu, to jednak prawo to zniesione zostało wraz wejściem w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, która w art. 46 ust. 1 pkt 5 uchyliła ww. rozporządzenie. Zarząd powstały ex lege nie może wszak istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej jego powstania. Jak bowiem zauważał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do przywołanej uchwały z 27 lutego 2016 r. "odpadnięcie podstawy ustawowej, rozumianej, jako causa zarządu P., która nastąpiła w wyniku uchylenia cyt. rozporządzenia spowodowała ustanie zarządu ustawowego". Jednocześnie ustawa o kolejach nie potwierdziła przysługiwania tego szczególnego prawa P., przyznając temu przedsiębiorstwu uprawnienie wyłącznie do budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku publicznego (art. 7 ustawy). Oznacza to, że nie było wolą ustawodawcy potwierdzenie przysługiwania P. zarządu. Skoro zaś pod rządami tej ustawy prawo to już nie funkcjonowało nie mogło także "zostać zachowane", na mocy przepisów ujętych w zastępującej ją ustawie z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 26, poz. 138 ze zm.). Od czasu uchylenia rozporządzenia z 1926 r., nie został zresztą uchwalony żaden akt prawny przyznające P. nabycie prawa zarządu ex lege.

Zgodnie natomiast z art. 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. To natomiast, że terenowym organ administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie jest organ stopnia podstawowego – jak zasadnie zwracała uwagę Komisja - przesądza art. 3 ust. 2 przywołanej ustawy stanowiąc, iż ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami. Brak zatem tytułu prawnego P. w dniu 27 maja 1990 r. do stanowiącej własność państwową spornej nieruchomości, potwierdzonego decyzją administracyjna względnie umową, o których mowa w art. 38 ust. 2 u.g.g., oznacza - jak stwierdzono w uchwałach z 2017 i 2018 r. - że należała ona wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. W tym stanie rzeczy chybiony jest podnoszony przez P. zarzut rzekomego nieustalenia, czy nieruchomość objęta postępowanie należała do terenowego organu administracji państwowej i jakiego stopnia był to organ.

Nie można także uznać za zasadny zarzutu P. [...] SA, dotyczącego naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej poprzez jego niezastosowanie, a przez to brak uznania, że na jego podstawie przedmiotowa nieruchomość podlegała wyłączeniu spod komunalizacji. Przepisu ten stanowi, że "składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim". W ustępie 2 art. 11 zawarto jednak upoważnienie dla Rady Ministrów, do określenia w drodze rozporządzenia, wykazu przedsiębiorstw i jednostek, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Dnia 9 lipca 1990 r. Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlegało komunalizacji. Jednakże przedsiębiorstwo państwowe P. – na co zasadnie zwracała uwagę Komisja - w tym wykazie ujęte nie zostało.

Rację ma zatem Komisja (a wcześniej Wojewoda [...]) formułując ocenę o spełnieniu w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy wszystkich materialnoprawnych przesłanek warunkujących komunalizacji przedmiotowej nieruchomości. Stąd zarzut naruszenia przez nią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r., oparty na kwestionowaniu "należenia" w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomości do terenowego organu administracji stopnia podstawowego oraz tezie o przynależeniu jej wówczas (w ramach zarządu) do P., pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.