Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 821/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze
Powołane przepisy: article: art. 98a ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 446
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G. W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.


UZASADNIENIE

W dniu 20 maja 2016 r. do W. Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo J. M., w którym wskazał on zaistnienie niezgodnej w jego ocenie z prawem sytuacji, gdy radny Gminy W. L. J., będący prezesem oraz większościowym właścicielem Sp. z o.o. O. promuje tą spółkę z wykorzystaniem mienia gminy poprzez umieszczenie reklamy w gminnej hali sportowej o raz umieszczanie reklam w gazecie lokalnej wydawanej przez Gminny Ośrodek Kultury.

Powyższe pismo przekazane zostało przez Wojewodę Przewodniczącemu Rady Gminy W. pismem z dnia 3 czerwca 2016 r. W pismie tym powołując się na art. 383 § 1 opkt 5 w zw. z § 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy Wojewoda zwrócił się do rady Gminy o wnikliwe przeanalizowanie istniejącego stanu faktycznego pod kątem naruszeń ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności oraz poinformował, że w przypadku stwierdzenia podstaw do wygaśnięcia mandatu radnego na organie stanowiącym gminy zgodnie z art. 383 § 2 wyżej wskazanej ustawy ciąży obowiązek podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu.

Nadto Wojewoda wniósł o przesłanie do W. Urzędu Wojewódzkiego informacji dotyczących podjętych działań w przedmiotowej sprawie w terminie do 4 lipca 2016 r.

Rada G. W. uchwałą Nr [...] z dnia [...] 2016 r. nie stwierdziła wygaśnięcia mandatu radnego L. J. wskazując na brak zaktualizowania się przesłanek zawartych w art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] 2016 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446) stwierdził nieważność uchwały Rady G. W. Nr [...] z dnia [...] 2016 r. w sprawie niestwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego – ze względu na istotne naruszenie prawa.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że uchwałę Nr [...] podjęto na podstawie art. 383 § 1 pkt 5, § 2, § 3 i 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112 ze zm.) w zw. z art. 24 f ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym. Przytoczył treść art. 24 f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 383 § 2 ustawy Kodeks wyborczy, po czym wyłożył cel wprowadzenia przez ustawodawcę tychże instytucji. Odnosząc powyższe do stanu sprawy wskazał, że radny Rady G. W. prowadząc własną działalność gospodarczą, polegającą na zarządzaniu działalnością spółki "O. sp. z o.o." korzysta z mienia komunalnego gminy poprzez zamontowanie na hali sportowej "banerów identyfikujących" Spółkę. Na skutek wywieszenia reklamy firmy doszło do wykorzystania mienia gminnego w celu prowadzenia własnej działalności. Wojewoda podkreślił, że zarówno organ stanowiący gminy podejmujący uchwałę jak i Radny nie kwestionują faktu umieszczenia "baneru informacyjnego", a stwierdzenie, że baner nie ma charakteru reklamy nie znalazło aprobaty organu. Wprawdzie z uchwały ani uzasadnienia do niej nie wynika, jaki stosunek prawny (dający podstawę do posadowienia reklamy) łączy radnego z gminą, jednak dla naruszenia ww. zakazu nie jest konieczne bezpośrednie zawarcie przez radnego umowy cywilnoprawnej z gminą czy jedną z jej jednostek budżetowych. Z chwilą umieszczenia reklamy na mieniu gminy doszło do wykorzystania tego mienia, reklama znajdująca się na hali sportowej stanowi formę promocji Spółki oraz kształtuje jej pozytywny wizerunek.

Z powyższym nie zgodził się Wójt G. W. i wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę. Powołując się na art. 52 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżył w całości rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] 2016 r. orzekające nieważność uchwały Nr [...] Rady G. W. z dnia [...] 2016 roku w sprawie niestwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. zarzucając rozstrzygnięciu nadzorczemu rażące naruszenie przepisów prawa polegające na:

a) naruszeniu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (dalej zwaną u.s.g.) poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że Rada nie była uprawniona do podjęcia uchwały w sprawie niewygaszenia mandatu radnego w związku z faktem, że działanie radnego wypełnia przesłanki prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, podczas gdy Rada ustaliła, że spółka zarządzana przez radnego korzystała z mienia G. W. na warunkach jednakowych ustalonych dla wszystkich podmiotów zainteresowanych sponsorowaniem działalności spółki komunalnej G. W.;

b) art. 383 § 2 ustawy Kodeks wyborczy poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy rada była obowiązana do podjęcia uchwały w przedmiocie niestwierdzenia wygaszenia mandatu radnego w przypadku ustalenia, że radny nie prowadził ani nie zarządzał działalnością gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminy w rozumieniu art. 24f ust. 1 u.s.g;

c) art. 91 ust. 1 u.s.g poprzez:

-jego zastosowanie w sytuacji gdy Wojewoda w przypadku niezaaprobowania stanowiska rady w przedmiocie niestwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego winien podjąć działania przewidziane właściwymi przepisami ustawy a w szczególności art. 98a ust. 1 u.s.g;

-jego zastosowanie mimo, że od doręczenia uchwały będącej przedmiotem rozstrzygnięcia minęło ponad 30 dni - Uchwała została doręczona w dniu 14 lipca 2016 roku, a rozstrzygnięcie nadzorcze jest opatrzone datą [...] 2016 roku.

Zarzucił także rażące naruszenie przepisów postępowania polegające na naruszeniu art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 91 ust. 5 u.s.g. poprzez brak niezbędnego działania w celu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, czego skutkiem jest bezpodstawne i nie poparte żadnym dowodem dowolne ustalenie, że spółka zarządzana przez radnego L. J. prowadziła działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminy w rozumieniu art. 24f ust. 1 u.s.g. oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że działanie radnego L. J. polegające na sponsorowaniu przez zarządzaną przez niego spółkę działalności sportowej organizowanej na hali sportowej Gminy zarządzanej przez spółkę gminną wypełnia przesłanki prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia G. W. w sytuacji gdy zasady sponsorowania tej działalności zostały ustalone przez Zarząd Spółki na zasadach jednakowych dla wszystkich.

Wójt wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego wydanego przez Wojewodę orzekającego nieważność uchwały Rady G. W. Nr [...] z dnia [...] 2016 r. w sprawie niestwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.

Swoje stanowisko argumentował tym, że Wojewoda wydał rozstrzygnięcie nadzorcze po upływie 30 dni od dnia doręczenia uchwały Wojewodzie, co narusza art. 91 ust. 1 u.s.g. Niezależnie od tego, skarżący podniósł, że organ dokonał błędnej wykładni art. 24 f ust. 1 u.s.g. uznając, że działanie Radnego wyczerpuje znamiona korzystania z mienia, o którym mowa w przywołanym przepisie. Zwrócił uwagę, że działanie radnego polegało na zawarciu w imieniu zarządzanej przez siebie spółki umowy sponsoringu ze spółką komunalną, na podstawie, której to umowy zarządzana spółka wsparła finansowo działalność sekcji sportowych i mażoretek prowadzonych przez spółkę. W ramach tej umowy zdaniem Wojewody doszło do korzystania z mienia na zasadach określonych w art. 24f ust. 1 u.s.g. poprzez zamieszczenie przez spółkę komunalną banera reklamowego spółki zarządzanej przez radnego. Jak wskazują jednak wyjaśnienia i inne dokumenty zgromadzone przez Radę zasady zawierania umów sponsoringu zostały ustalone na jednakowych zasadach dla wszystkich zainteresowanych. Stąd też brak było podstaw do podjęcia odmiennej uchwały przez Radę G. W.. Na hali sportowej zamontowane są banery identyfikujące darczyńców, sponsorów działalności sportowej i kulturalnej, w tym firma O. sp.z o.o., która jest traktowana na równi z pozostałymi sponsorami. Wyjaśnienia tej treści złożył Prezes spółki komunalnej, której działalność w zakresie prowadzenia sekcji piłki ręcznej, orkiestry dętej i mażoretek była przedmiotem sponsoringu spółki zarządzanej przez radnego. W ocenie Rady wyjaśnienia te pozwalają stwierdzić, że w wyniku sponsorowania przez spółkę zarządzaną przez Radnego nie doszło do wykorzystania mienia Gminy z naruszeniem art. 24f ust. 1 u.s.g. O naruszeniu ww. zakazu można by mówić, gdyby spółka radnego korzystała z mienia na warunkach uprzywilejowanych. Radny nie miał również możliwości wpływania w związku z pełnioną funkcją w Radzie G. W. na cennik czy ustalone przez zarząd spółki warunki sponsoringu, skoro zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce komunalnej uprawnienia zgromadzenia wspólników wykonuje wobec spółki Wójt a nie Rada. Wójt dodał, że sam fakt prowadzenia przez Radę postępowania, zainicjowanego przez Wojewodę w przedmiocie stwierdzenia wygaszenia mandatu radnego, w toku którego Rada ustaliła, że brak jest przesłanek do stwierdzenia wygaszenia mandatu radnego obliguje Radę do podjęcia uchwały w przedmiocie niestwierdzenia wygaszenia mandatu radnego. Podstawę podjęcia uchwały w ocenie skarżącego stanowi art. 383 § 2 kodeksu wyborczego. Powołując się na orzecznictwo NSA skarżący podkreślił, że przepis o podjęciu uchwały nie może być rozumiany tak wąsko, by była dopuszczalna wyłącznie uchwała, która stwierdza wygaśnięcie mandatu. Taka uchwała musi być wynikiem oceny całości informacji zgromadzonych w sprawie i odzwierciedlać stanowisko organu działającego w sprawie, a następnie podejmującego uchwałę. Efektem takiego badania może być uchwała stwierdzająca wygaśnięcie mandatu albo brak wygaśnięcia. Tym samym Wojewoda nie jest uprawniony do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy podjętej na podstawie art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego w oparciu o przepis art. 24 f ust. 1 u.s.g. a jego działania powinny być prowadzone na podstawie art. 98a u.s.g. Skarżący zarzucił również brak ustalenia, jaki stosunek łączył radnego z gminą, choć istnienie stosunku prawnego łączącego go z gminą może mieć istotne znaczenie dla ustalenia czy korzystanie z mienia odbywało się na zasadzie powszechności, czy na warunkach jednakowych dla wszystkich, czy też uprzywilejowanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda przywołał jako podstawę swojego działania art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewoda streścił stan sprawy oraz zacytował treść art. 90 ust. 1 zdanie pierwsze. Wskazał, że kompletne uchwały o nr [...] w sprawie niestwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oraz nr [...] sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego wraz z uzasadnieniami i pakietem pozostałych uchwał XVII Sesji Rady G. W. wpłynęły do W. Urzędu Wojewódzkiego 18 lipca 2016 r. Dalej wyjaśnił, że Wojewodzie nie przysługuje prawo wydania zarządzenia zastępczego, jeżeli rada gminy podejmie uchwałę odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego prowadzącego zakazaną działalność gospodarczą. W takiej bowiem sytuacji organ nadzoru powinien podjąć działania zmierzające do unieważnienia uchwały (w trybie nadzoru) jako niezgodnej z obowiązującym prawem. Wojewoda zgłosił także zastrzeżenia do zastosowanej przez radę gminy wykładni art. 24 f u.s.g. Umieszczenie reklamy reprezentowanej przez radnego Spółki, na hali sportowej stanowiącej własność gminy, niejako w zamian za sponsoring spółki zarządzanej przez radnego stanowi naruszenie zakazu z art. 24 f ust 1 u.s.g. z przyczyn podniesionych w rozstrzygnięciu nadzorczym [...] 2016 r. Nadto wskazał, że wykładnia przepisów dokonywana przez organ stanowiący w stosunku do jednego z radnych, który na tej samej sesji został pozbawiony mandatu radnego oparta była na restrykcyjnym zastosowaniu przepisów prawa z powoływaniem się na wykładnię celowościową i brak wnikliwego zbadania materiału dowodowego. Natomiast co do uchwały dotyczącej zamieszczenia reklamy na hali sportowej przez drugiego radnego ta sama Rada G. W. postanowiła wykorzystać "liberalne" podejście (powołując się właśnie na wykładnię celowościową), które skutkowało przyjęciem stanowiska uznającego, że na hali sportowej nie zawieszono reklamy, która stanowi formę promocji Spółki "O." kształtując jej pozytywny wizerunek, a tylko "baner informujący" umieszczony w zamian za "działanie radnego polegające na zawarciu w imieniu zarządzanej przez siebie spółki umowy sponsoringu ze spółką komunalną.

Występujący na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącej Gminy wnosił i wywodził jak w skardze. Występujący na rozprawie pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych.

Sądy administracyjne stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przepis ten umożliwia zatem Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Natomiast na podstawie art. 148 sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.

Z przywołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż usunięcie zaskarżonego aktu (np. rozstrzygnięcia nadzorczego) z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub normy procesowe, przy czym naruszenie to musi mieć charakter kwalifikowany, to jest rażący i mający bądź mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Przedmiotem kontroli tutejszego Sądu jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające ze względu na istotne naruszenie prawa nieważność uchwały Rady G. W. Nr [...] z dnia [...] 2016 r. w sprawie niestwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Powyższe mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych wskazanej m. in. w art. 3 § 2 pkt. 7 i tym samym skargę na to rozstrzygnięcie należy uznać za dopuszczalną.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż choć zgodnie z art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego wygaśnięcie mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 5, stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu, a uchwała stwierdzająca wygaśnięcie mandatu wójta podejmowana na podstawie art. 383 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy należy do aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, innych niż akty prawa miejscowego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej, co sugerowałoby, iż znajdzie w stosunku do niej zastosowanie art. 91 u.s.g., stanowiący w ust. 1, iż uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne; o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90, to jednak przepis ten nie będzie miał zastosowania, do tego rodzaju uchwał, ze względu na konieczność uwzględnienia przy wykładni tych przepisów także art. 98a u.s.g.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż art. 98a ust. 1 u.s.g. stanowi, że jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 383 § 2 i 6 oraz art. 492 § 2 i 5 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni.

Jednocześnie w art. 98a ust. 2 u.s.g. ustawodawca wskazał, iż w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze, do którego w myśl ust. 3 tego samego artykułu przepis art. 98 u.s.g. stosuje się odpowiednio, z tym że uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze.

Analiza art. 98a u.s.g. prowadzi do wniosku, iż ustanawia on wyczerpującą regulację dotyczącą reagowania działania podejmowane przez właściwe organy gminy w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta, bądź radnego, w tym zarówno na klasyczną bezczynność organów gminy, które nie podejmą w tym zakresie żadnej uchwały, jak i na taką sytuację procesową, gdy organy te podejmą uchwałę o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego i co za tym idzie jako lex specialis wyłącza stosowanie w stosunku do tego rodzaju bezczynności organów samorządu terytorialnego tak art. 101a u.s.g. w przypadku braku podjęcia jakiejkolwiek uchwały, jak i art. 91 w przypadku uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu.

Inaczej rzecz ujmując uchwała rady gminy o odmowie wygaśnięcia mandatu stanowi bowiem jedynie jej opinię, wyraz dokonanej oceny sytuacji prawnej i faktycznej. Taki jej charakter sprawia, że nie można w stosunku do niej zasadnie podnieść zarzutu naruszenia prawa, a tym samym stwierdzić jej nieważności.

Za przyjęciem powyższej wykładni przemawiają w szczególności względy celowościowe.

Zauważyć bowiem trzeba, iż w sytuacji tego rodzaju uchwały organu gminy jedynym skutecznym środkiem zmierzającym do usunięcia stanu niezgodnego z prawem jakim jest sprawowanie mandatu wójta, bądź radnego przez osobę, w stosunku do której winno być podjęta uchwała o wygaśnięciu tegoż mandatu jest wydanie we właściwym trybie odpowiedniego zarządzenia zastępczego przez wojewodę. Stosując jedynie przepis art. 91 dopuszcza się zaś zaistnienia sytuacji, w której po uchyleniu uchwały organu samorządu terytorialnego w przedmiocie wygaśnięcia mandatu organ ten ponownie wyda uchwałę niezgodną ze stanem prawem.

Innymi słowy, nawet wycofanie z obrotu prawnego wadliwej uchwały poprzez stwierdzenie jej nieważności w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego nie pozwala na reformatoryjne orzeczenie w sprawie i nie powoduje eliminacji stanu niezgodnego z prawem, jakim jest piastowanie mandatu radnego przez osobę, co do której zaistniały przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia tegoż mandatu.

Dalej wskazać należy, iż także kwestia zaskarżania uchwał stwierdzających wygaśnięcie mandatu wójta bądź radnego uregulowana została przez ustawodawcę odrębnie odpowiednio w art. 493 i art. 388 ustawy Kodeks wyborczy i do zaskarżania uchwał podjętych w tym przedmiocie nie stosuje się art. 91 u.s.g.

Podkreślić przy tym trzeba, iż art. 98a ust. 1 u.s.g. skonstruowany jest w sposób, który wprost odnosi się do braku przyjęcia przez właściwy organ gminy uchwały stwierdzającej wygaśniecie mandatu wójta bądź radnego, co oznacza, iż hipotezą zawartej w nim normy objęta jest zarówno sytuacja, gdy organ gminy podejmie uchwałę o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, jak i sytuacja gdy organ gminy nie podejmie jakiejkolwiek uchwały i to niezależnie od tego, czy było to skutkiem odmowy przyjęcia zgłoszonej pod obrady uchwały stwierdzającej wygaśniecie mandatu, czy też skutkiem braku procedowania przez radę gminy nad tego rodzaju uchwałą.

Zatem przy założeniu – co pozostaje poza merytoryczną oceną Sądu realizowaną w niniejszej sprawie, że wystąpiła przesłanka z art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego, organ nadzoru w reakcji winien uruchomić tryb określony w art. 98a u.s.g., w tym wezwać organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni, (które to wezwanie w niniejszej sprawie nie zostało wystosowane, a Wojewoda jedynie przekazał organom gminy według właściwości pismo wskazujące na możliwość wystąpienia w stosunku do radnego L. J. sytuacji naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności), a następnie przypadku bezskutecznego upływu terminu ustawowego wydać odpowiednie zarządzenie zastępcze, a nie rozstrzygnięcie nadzorcze – nietrafne na gruncie tej grupy uchwał organu rady gminy.

Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż zgodnie z jednolitym stanowiskiem sądów administracyjnych wydanie zarządzenia zastępczego w trybie art. 98a ust. 2 u.s.g. nie jest uzależnione od uprzedniego stwierdzenia nieważności uchwały rady podjętej sprzecznie z wezwaniem. Rada gminy na wezwanie wojewody ma bowiem podjąć uchwałę zgodną z wnioskiem wojewody i tylko uchwała stwierdzająca wygaśnięcie mandatu wyklucza kompetencje wojewody do wydania zarządzenia zastępczego. Podjęcie przez radę gminy uchwały odmawiającej wygaśnięcia mandatu radnego nie ma więc wpływu na czynności postępowania nadzorczego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1186/04 – Lex nr 176126m z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1719/10, z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1840/10, z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 823/11, z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 150/11 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W tym stanie rzeczy Sąd uwzględnił skargę Rady G. W. i na podstawie art. 148 P.p.s.a. uchylił zaskarżony akt o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Na marginesie powyższych rozważań o charakterze zasadniczym Sąd chciałby stanowczo podkreślić, że uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego nie pozbawia Wojewody prawa do o zainicjowanie procedury o jakiej mowa w art. 98a u.s.g., w ramach której dojść może do zweryfikowania przez organ nadzoru (i ewentualnie sąd o ile podjęta zostanie uchwała stwierdzająca wygaśniecie mandatu lub wydane zostanie zarządzenie zastępcze) prawidłowości stanowiska co do istnienia bądź braku przesłanek dla stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego L. J..