Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 162/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 - 3, art. 7 ust. 3a, ust. 3b i ust. 3c, art. 18 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 110v ust. 1-4
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 171 da
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.),, Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant Krzysztof Dzieliński, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 maja 2010r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]"w przedmiocie przyznania P.B. płatności na rok 2009 w łącznej wysokości 4.170,46 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości 4.045,70 zł, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) w wysokości 124,76 zł oraz odmowy przyznania płatności do owoców miękkich (OM).

Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej wynikało, że powierzchnia zadeklarowana przez producenta rolnego do objęcia płatnością JPO na rok 2009 wyniosła 7,98 ha, zaś do objęcia płatnością UPO wyniosła 0,35 ha. Obie płatności zostały przyznane do powierzchni zadeklarowanych, w związku z czym na podstawie art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako K.p.a., organ odstąpił od uzasadnienia tej części decyzji. Jako podstawę odmowy przyznania płatności do owoców miękkich organ I instancji wskazał natomiast niezłożenie przez producenta rolnego w terminie do dnia 31 lipca 2009 r. w siedzibie biura powiatowego ARiMR umowy kontraktacji na dostawę owoców miękkich. Umowa nr "[...]" z dnia "[...]" została bowiem złożona przez stronę w Biurze Powiatowym ARiMR dopiero w dniu 8 września 2009 r.

Stanowisko organu I instancji podzielił Dyrektor Oddziału ARiMR. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że warunki przyznania płatności z tytułu owoców miękkich na rok 2009 zostały uregulowane w art. 7 ust. 3a oraz ust. 3 c ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 3a ustawy wnioskującemu o płatność do owoców miękkich przysługuje pomoc, o której mowa w art. 110v ust. 1 – 3 rozporządzenia nr 1782/2003, zwana dalej "pomocą wspólnotową do owoców", oraz pomoc krajowa, o której mowa w art. 110v ust. 4 tego rozporządzenia, zwana dalej "pomocą krajową do owoców", na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tymi płatnościami zgodnie z art. 110v ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona w art. 2 ust. l akapit czwarty i ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

4) zostały spełnione warunki określone w rozdziale 17d rozporządzenia nr 1973/2004.

Zgodnie z art. 7 ust. 3b ustawy umowa o przetwórstwo albo zobowiązanie do realizacji dostawy, o których mowa w art. 171da rozporządzenia nr 1973/2004, oprócz danych, o których mowa w art. 171da ust. 2 lit. a i b tego rozporządzenia, zawiera również numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 3a pkt 3. Natomiast art. 7 ust. 3c ustawy stanowi, że kopię umowy o przetwórstwo albo zobowiązania do realizacji dostawy, o których mowa w art. 171da rozporządzenia nr 1973/2004, wnioskujący o płatność obszarową do owoców miękkich składa kierownikowi biura powiatowego Agencji w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

W ocenie organu II instancji, z powyższej regulacji prawnej wynikało, że strona, ubiegając się o przyznanie przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich na rok 2009, zobowiązana była złożyć w Biurze Powiatowym ARiMR kopię umowy o przetwórstwo albo zobowiązanie do realizacji dostawy w terminie do dnia 31 lipca 2009 r. Jednakże, w przedmiotowej sprawie umowa kontraktacyjna na dostawę malin z dnia "[...]", nr "[...]", została złożona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia dopiero w dniu 8 września 2009 r.

Zdaniem organu, termin, o którym mowa w powołanych wyżej przepisach, jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Termin ten zakreśla bowiem ramy czasowe, w których może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków strony w ramach administracyjnoprawnego stosunku prawnego i jako taki nie może być zmieniany lub przedłużany przez organ administracji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji podkreślił, że jedynie w przypadku terminów przywracalnych organy administracji publicznej mają obowiązek wypowiadać się co do kwestii ich przywrócenia, czy też nieprzywrócenia w drodze postanowienia. W przypadku zaś, gdy dany termin jest nieprzywracalny zasadne jest ustosunkowanie się do wniosku strony o jego przywrócenie dopiero w decyzji rozstrzygającej daną sprawę co do istoty.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie uznał za zasadny również zarzutu, że organ I instancji był w posiadaniu przedmiotowej umowy, gdyż została ona złożona w ramach sprawy o przyznanie płatności na rok 2008. W ocenie organu, każdorazowe złożenie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok inicjuje nową, indywidualną sprawę. Organ dodał, że strona, składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2009, oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności, o które się ubiega. Ponadto, informacja o konieczności złożenia dokumentu w terminie do dnia 31 lipca 2009 r. została także przedstawiona na 3 stronie Szczegółowej instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie płatności na rok 2009, dostępnej w każdej siedzibie Biura Powiatowego ARiMR oraz na stronie internetowej ARiMR. Odnosząc się zaś do zarzutu braku wezwania producenta rolnego do przedłożenia dokumentu, wskazano, że zgodnie z treścią art. 21 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 przepisy dotyczące składania wniosków o przyznanie płatności po terminie mają także zastosowanie w odniesieniu do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy dostarczyć właściwym władzom, jeśli takie dokumenty stanowią warunek do przyznawania płatności, o które ubiega się rolnik.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a., co szczegółowo uzasadnił.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję strona, wnosząc o jej uchylenie oraz zmianę poprzedzającej ją decyzji poprzez przyznanie płatności do owoców miękkich, zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 7 ust. 3a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz rozdziału 17d rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004.

W uzasadnieniu podniesiono, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004 nie uzależnia przyznania dopłaty do owoców miękkich od złożenia umowy kontrakcyjnej w określonym terminie. Wykładnia wskazanych przepisów nie pozwala na przyjęcie, że niezłożenie wraz z wnioskiem umowy kontraktacyjnej skutkuje odmową przyznania płatności. Z przywołanych przepisów wyraźnie wynika, że warunkiem przyznania dopłat jest zawarcie przez rolnika umowy kontraktacyjnej; a zatem jeżeli rolnik zawarł tę umowę, ale nie dołączył jej do wniosku, to w sytuacji, gdy organ jest w posiadaniu tej umowy, obowiązkiem organu jest wezwać rolnika do uzupełnienia wniosku. Skarżący ponownie podkreślił, że umowa kontraktacyjna została złożona w Agencji wraz z pierwszym wnioskiem o przyznanie tej płatności i okoliczność ta powinna być organowi znana.

W ocenie strony, decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art.. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 11, czego organ II instancji nie uwzględnił. Decyzja ta naruszyła również art. 107 § 1 K.p.a., albowiem nie zawierała wszystkich wymaganych elementów, w szczególności uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Zdaniem skarżącego, istotne było również, że organ zignorował wniosek o przywrócenie terminu do złożenia umowy. Błędne jest twierdzenie organu, że termin złożenia umowy ma charakter materialny, a zatem nieprzywracalny. Po pierwsze, w obu decyzjach nie powołano się na żaden przepis, w którym zostało zapisane, że umowę należało złożyć w terminie do 31 lipca 2009 roku, po wtóre nie wykazano, że termin ten jest zawity.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonej decyzji wyłącznie z punktu widzenia jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodność z prawem oznacza przy tym zarówno zgodność z prawem krajowym jak i prawem wspólnotowym, w szczególności w sytuacji, gdy akty prawa krajowego wprost oparte są, bądź wynikają z przepisów prawa wspólnotowego które, co do zasady, mają bezpośrednie zastosowanie do praw i obowiązków obywateli Wspólnoty. Skoro wojewódzki sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., to nie jest kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym, wobec czego nawet w razie stwierdzenia naruszenia prawa, nie orzeka merytorycznie w sprawie, lecz stosuje środki przewidziane tą ustawą. W takiej sytuacji zawarte w skardze żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i jednoczesnej zmiany decyzji organów obu instancji poprzez przyznanie skarżącemu płatności do owoców miękkich w ogóle nie mogłoby być uwzględnione.

Dokonując zaś, stosownie do swojej kognicji, kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem stwierdzić należało, iż skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

W kontrolowanej przez Sąd sprawie bezsporne jest, że skarżący złożył wniosek o przyznanie na 2009 rok płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych oraz płatności do owoców miękkich. Tylko dwie pierwsze płatności zostały stronie przyznane.

Od 2008 roku, rolnicy mogą ubiegać się o otrzymanie płatności do owoców miękkich. Zgodnie z art. 110v ust.1 rozporządzenia Rady nr 1782/2003, przejściowa pomoc obszarowa ma zastosowanie do 31 grudnia 2012 roku w odniesieniu do truskawek oznaczonych kodem CN 08101000 i malin oznaczonych kodem CN 08102010, które są dostarczane w celu przetworzenia. W myśl art.110v ust.2 rozporządzenia nr 1782/2003 pomoc udzielana jest jedynie w odniesieniu do obszarów, których produkcja objęta jest umową dotyczącą przetwarzania na jeden z produktów określonych w art.1 ust.2 rozporządzenia ( WE) Nr 2201/1996.

Wsparcie polskich producentów malin i truskawek wynosi maksymalnie 400 Euro/ha na rok i składa się z pomocy wspólnotowej (230 EUR/ha) oraz uzupełniającej ją pomocy krajowej (do 170 EURO/ha.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 uchyliło jednocześnie rozporządzenie (WE) nr 1782/2003. Określone przepisy uchylonego rozporządzenia nadal obowiązywały w 2009 r. Według pkt 53 preambuły Rozporządzenia Rady nr 73/2009 przepisy, które mogą zmniejszać prawa rolników lub stwarzać nowe obowiązki, miedzy innymi obowiązki wynikające z zasady wzajemnej zgodności, których rolnicy musza przestrzegać przez cały rok, powinny mieć zastosowanie dopiero od 2010 roku (...).Ponadto należy zapewnić Państwom członkowskim wystarczającą ilość czasu na wdrożenie przepisów umożliwiających dalsze oddzielenie płatności bezpośrednich od wielkości produkcji oraz przepisów umożliwiających im przegląd decyzji podjętych w kontekście reformy z 2003r. Z tego względu odnośne przepisy niniejszego rozporządzenia powinny być stosowane dopiero od 2010 r. a uchylane przepisy rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 powinny być stosowane w ciągu 2009r. do tych programów pomocy, które zostaną włączone do systemu płatności jednolitej dopiero od 2010 r. W związku z tym ustawa z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz.1051), dalej powoływana jako ustawa o płatnościach o płatnościach dopiero w brzmieniu obowiązującym od 15 marca 2010 r. uwzględniła zaistniałą zmianę. Należy jednocześnie zaznaczyć, iż regulacja nowych przepisów rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., w analizowanym zakresie, w swoim brzmieniu jest analogiczna do wcześniej obowiązujących przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003.

Przepisy krajowe odnoszące się do płatności uzupełniającej do owoców miękkich to unormowania zawarte art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 lutego 2009 r. Nie ulega wątpliwości, że przy ocenie uprawnień rolnika do płatności w ramach wspólnej polityki rolnej i przyznawaniu konkretnych kwot należy stosować regulacje zawarte w aktach prawnych Unii Europejskiej, a dokonując ich interpretacji, trzeba mieć na uwadze cele udzielania wsparcia rolnikom. Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w art. 1 powołuje się na: rozporządzenie Rady (WE), nr 1782/2003, z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników ... (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, s. 269, ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003", oraz na rozporządzenie Komisji (WE), nr 796/2004, z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej kontroli przewidziane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, s. 243, ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 796/2004" stanowiąc, że regulacje krajowe dotyczą kwestii nieokreślonych w przepisach Unii Europejskiej lub przewidzianych w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie.

Uzupełniająco zatem ustawa o płatnościach reguluje wiele zagadnień z zakresu regulacji Wspólnej Polityki Rolnej, której główne cele, zasady oraz sposób realizacji określają akty prawne Unii Europejskiej, mające bezpośrednie zastosowanie w Państwach Członkowskich. W art. 3 ust. 1 ustawa o płatnościach stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w ust. 2 i 3 powołanego art. 3 (nieco inaczej niż wynika to z przepisów k.p.a.), formułuje obowiązki organów administracji publicznej, właściwych do rozpoznawania wniosków i obowiązki stron postępowania, w szczególności w zakresie ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów mających znaczenie prawne.

Biorąc pod uwagę sporne w sprawie zagadnienia, celowe jest przytoczenie w całości art. 7 ust.3a -3c tej ustawy:

3a. Wnioskującemu o płatność do owoców miękkich przysługuje pomoc, o której mowa w art. 110v ust. 1-3 rozporządzenia nr 1782/2003, zwana dalej "pomocą wspólnotową do owoców", oraz pomoc krajowa, o której mowa w art. 110v ust. 4 tego rozporządzenia, zwana dalej "pomocą krajową do owoców", na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tymi płatnościami zgodnie z art. 110v ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona w art. 2 ust. 1 akapit czwarty i ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

4) zostały spełnione warunki określone w rozdziale 17d rozporządzenia nr 1973/2004.

3b. Umowa o przetwórstwo albo zobowiązanie do realizacji dostawy, o których mowa w art. 171da rozporządzenia nr 1973/2004, oprócz danych, o których mowa w art. 171da ust. 2 lit. a i b tego rozporządzenia, zawiera również numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 3a pkt 3.

3c. Kopię umowy o przetwórstwo albo zobowiązania do realizacji dostawy, o których mowa w art. 171da rozporządzenia nr 1973/2004, wnioskujący o płatność obszarową do owoców miękkich składa kierownikowi biura powiatowego Agencji w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Według skarżącego żaden przepis rozdziału 17D rozporządzenia Komisji nr 1973/2004 nie uzależnia przyznania dopłaty do owoców miękkich od dostarczenia umowy kontraktacyjnej w określonym terminie a wykładnia przepisów tego rozdziału nie pozwala na przyjęcie, że niezłożenie wraz wnioskiem także umowy kontraktacyjnej powoduje utratę prawa do dopłaty. W ocenie skarżącego z przepisów tych wynika, że warunkiem przyznania dopłat jest zawarcie przez rolnika umowy kontraktacyjnej a nie dołączenie kopii umowy do wniosku o przyznanie płatności, bowiem brak ten jest usuwalny i powinien spowodować wezwanie rolnika do złożenia kopii umowy. Takie stanowisko strony Sąd uznaje za nietrafne.

Art.7 ust.3a w pkt.4 odsyła do warunków określonych w rozdziale 17D rozporządzenia nr 1973/2004. Rozdział 17D zatytułowany "Przejściowe płatności z tytułu owoców i warzyw oraz przejściowe płatności z tytułu owoców miękkich" zawiera definicje dla celów tego rozdziału, zaś w art.171da reguluje kwestie dotyczące zawarcie umowy o przetwórstwo, o której mowa w art.110 u ust.4 i art.110 v ust.2 rozporządzenia nr 1782/2003, art.171 db odnosi się do zatwierdzania pierwszych przetwórców i odbiorców, natomiast art.171 dc określa poziom pomocy dla płatności z tytułu owoców i warzyw. Z punktu widzenia kwestii spornych w rozpatrywanej sprawie znaczenie ma tylko art.171da regulujący kwestie zawarcia umowy o przetwórstwo, o której mowa w art.110 v ust.2 rozporządzenia nr 1782/2003. Nie budzi kontrowersji między stronami fakt zawarcia przez skarżącego właściwej umowy, zatem nie ma potrzeby szczegółowo analizować unormowań zawartych w Rozdziale 17 D rozporządzenia nr 1973/2004. Przedmiotem sporu jest bowiem niezłożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji kopii umowy w terminie określonym w art.7ust.3c ustawy o płatnościach tj. do dnia 31 lipca roku, w którym złożony został wniosek o przyznanie płatności.

Rozważając tę kwestię dodatkowo należy mieć na uwadze, że w art.13 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003, który to przepis określa wymogi dotyczące pojedynczego wniosku, w ust.13a postanowiono, że w przypadku wniosku o przyznanie przejściowych płatności z tytułu owoców i warzyw, o których mowa w tytule IV rozdział 10g rozporządzenia nr 1782/2003 lub wniosku o przyznanie przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich, o których mowa w rozdziale 10h wymienionego tytułu, pojedynczy wniosek powinien zawierać kopię umowy o przetwarzanie lub zobowiązanie dotyczące dostaw, zgodnie z art.171 db rozporządzenia nr 1973/2004. Państwa członkowskie mogą ustalić, że informacje, o których mowa w akapicie pierwszym, mogą być dostarczone osobno późniejszym terminie, lecz nie później niż do dnia 1 grudnia w roku złożenia wniosku.

Ustawodawca krajowy termin ten ustalił w art.7 ust.3c ustawy o płatnościach na dzień 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek. Jak wyżej wskazano, kopia umowy stanowi konieczny element wniosku, ale może być złożona w terminie późniejszym niż sam wniosek. W myśl art.18 ust.1 i 2 ustawy o płatnościach, płatności obszarowe przyznawane są na wniosek rolnika złożony w terminie od dnia 15 marca do 15 maja zaś stosownie do ust.3 tego artykułu termin, o którym mowa w ust.2 nie podlega przywróceniu. Skoro więc kopia umowy, o której mowa w art.7 ust.3c stanowi integralną część wniosku, należy przyjmować, że termin do złożenia tej części wniosku jest dłuży, to znaczy upływa z dniem 31 lipca roku, w którym składany jest wniosek. Jeżeli zaś termin do złożenia wniosku nie jest przywracalny, to nie ma żadnych podstaw do tego by za przywracalny uznawać termin do złożenia umowy stanowiącej konieczny element wniosku.

Jeżeli zatem rolnik do dnia 15 maja wraz wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu owoców miękkich nie złoży wymaganej kopii umowy, to kierownik biura powiatowego Agencji nie ma żadnych podstaw do tego by wzywać go do uzupełnienia wniosku o kopię umowy, gdyż rolnik może złożyć tę kopię w późniejszym terminie. Zatem do dnia 31 lipca w roku składania wniosku, kierownik biura może zakładać, że kopia umowy zostanie dostarczona. Jeżeli natomiast zgodnie z wymogiem art.7 ust 3c ustawy o płatnościach rolnik nie złoży tego wniosku do dnia 31 lipca, to wezwanie go do złożenia kopii po tym terminie nie ma racji bytu, ponieważ dostarczenie kopii umowy po upływie ustawowego terminu nie będzie mogło odnieść skutku z uwagi na przekroczenie nieprzywracalnego terminu .

W tej sytuacji chybione są zarzuty skarżącego, iż obowiązkiem organu było wezwanie rolnika do złożenia kopii umowy a także zarzut naruszenia art.7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nieustalenie czy rolnik ma zawartą umowę kontraktacyjną. Organ nie kwestionował w rozpatrywanej sprawie faktu istnienia umowy, natomiast oceniał skutki niezłożenia we właściwym terminie kopii tej umowy.

Wbrew twierdzeniom skarżącego organ wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że termin, o którym mowa w art.7 ust.3c jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu ( str.5 ) decyzji. Wyjaśnił ponadto, że jedynie w przypadku terminów przywracalnych organ ma obowiązek wypowiadania się w kwestii przywrócenia terminu w drodze postanowienia.

Zasada praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach wyrażona także w art. 6 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy. Jej przestrzeganie oznacza uwzględnianie w procesie stosowania prawa zasad równości, niedyskryminacji, proporcjonalności, a w zakresie procedury stosowania tych norm szczegółowych, które nie zostały wyraźnie wyłączone przez przepisy szczególne. Niewątpliwie płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, złożony na formularzu opracowanym i udostępnianym przez Agencję (o czym stanowią odpowiednio art. 18 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy). Z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach wynika, jak już wyżej wskazano, że wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja i termin ten nie podlega przywróceniu. Natomiast według art. 21 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. złożenie wniosku pomocowego po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli opóźnienie będzie wynosiło ponad 25 dni kalendarzowych, odmawia się przyznania płatności.

Z powyższych regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że termin określony w art. 18 ww. ustawy nie podlega przywróceniu a wyłącznie przedłużeniu w oparciu o treść art. 21 ust. 1 cyt. rozporządzenia Komisji (WE) i to wyłącznie o 25 dni kalendarzowych.

Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że przewidziany w art. 7 ust.3c ustawy termin do złożenia kopii umowy ma charakter materialnoprawny. Zachowanie terminu lub uchybienie temu terminowi powoduje bowiem wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W omawianym przypadku będzie to brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie płatności z tytułu owoców miękkich. Słusznie zatem zarówno Kierownik Powiatowego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaakcentował, iż w odniesieniu do tego rodzaju terminów nie stosuje się przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego regulacji, dotyczących ich przywracania.

Wskazać przy tym należy, że stanowisko takie nie budzi wątpliwości w doktrynie. W odróżnieniu do terminu materialnoprawnego, który wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym (...), uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu (Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego. B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2004 str. 321). Dla rozróżnienia charakteru terminu istotnym kryterium jest umieszczenie przepisu wyznaczającego dany termin w ustawie materialnej lub w ustawie procesowej, co jednak nie zawsze jest wystarczające (np. z uwagi na występujące niejednokrotnie pomieszanie regulacji materialnej i procesowej w jednym akcie prawnym). W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że przy rozstrzyganiu, czy dany termin ma charakter materialny czy procesowy, decydujące znaczenie ma skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, co ma miejsce w rozważanym przypadku, termin ma charakter prawnomaterialny (Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 5 listopada 1976 r., OSN 1977, poz. 186). Podobne poglądy zostały wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak, w wyroku z dnia 22 marca 1993 r. sygn. SA/Ka 1230/94 (nie publ.) stwierdzono, że przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmian lub wygaśnięcia prawa należą do przepisów materialnoprawnych. Zatem materialnoprawny charakter mają terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego na przykład poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego; konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności, termin ten może być przywrócony tylko i wyłącznie przepisem ustawy (por. uchwała NSA z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997/2/56). Ustanowienie określonego terminu jako materialnoprawnego ma na celu ukształtowanie w określonym czasie pewnej konkretnej sytuacji prawnej, której po jego upływie nie można zmienić, tym samym ich ustanowienie ma na celu zapewnienie stabilności stosunków prawnych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 126/08, CBOIS).

W tej sytuacji nietrafne są również zarzuty naruszenia art.107 §1 i 3k.p.a, gdyż zaskarżona decyzja zawiera wymagane elementy oraz naruszenia art.7, 8, 9, 10§1 art.11 k.p.a., do których w przekonujący sposób odniesiono się w zaskarżonej decyzji a nie wystąpiły nowe okoliczności w postępowaniu odwoławczym, które dezaktualizowałyby argumentację organu odwoławczego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.