Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 17/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 r. sprawy ze skargi E. i W.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ J. Ruszyński /-/ M. Skwierzyńska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz K ustalił W. M. podatek od nieruchomości za 2004r. w kwocie [...] zł, przyjmując do wymiaru powierzchnię budynku mieszkalnego [...] m2, pozostałe budynki lub ich części [...] m2 oraz grunty [...] m2.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym podnosi, że decyzja wymiarowa nie uwzględnia okoliczności faktycznych mających wpływ na wymiar podatku, stan techniczny budynków bowiem uniemożliwia jej użytkowanie.

Burmistrz decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił swoją decyzję, stanowiąc, że po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Burmistrz wyda nową decyzję.

W toku postępowania strona przedłożyła umowę kupna – sprzedaży nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania, dokumenty dotyczące realizacji robót rozbiórkowych, zawiadomienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o terminie rozpoczęcia prac rozbiórkowych.

W dniu [...] Burmistrz decyzją nr [...] ustalił podatek od nieruchomości za 2004r. w kwocie [...] zł. Organ uwzględnił fakt rozpoczęcia prac rozbiórkowych i przyjął do opodatkowania budynek mieszkalny o powierzchni [...] m2, budynki pozostałe [...] m2 oraz grunt o powierzchni [...] m2

Od powyższej decyzji podatnik również złożył odwołanie podnosząc, że wymiar podatku od nieruchomości powinien wynosić [...] zł. Zarzucił organowi, że nie umożliwił stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się w sprawie. Nadto zdaniem odwołującego decyzja nie precyzuje od jakiej powierzchni budynków dokonano wymiaru podatku, czy od powierzchni użytkowej, czy zabudowy. W ocenie strony budynek opodatkowany został niesłusznie, ponieważ ze względów technicznych nie nadaje się do użytkowania.

W dniu [...] maja 2004r. Burmistrz ponownie wszczął postępowanie podatkowe w sprawie. Urząd zwrócił się do Przedsiębiorstwa A S. A. o podanie powierzchni użytkowej poszczególnych budynków, które w dniu [...] lipca 2003r. zbyło W. M. Przedsiębiorstwo A S. A. w odpowiedzi podało powierzchnię użytkową sprzedanych budynków. Nadto do akt dołączono ocenę techniczną Z.M., w której wskazano, które budynki przeznaczone są do rozbiórki.

Burmistrz decyzją z dnia [...] nr [...] ustalił podatek od nieruchomości E. i W. M. za rok 2004 w kwocie [...] zł. Organ podatkowy powołując się na art. 6 ust. 3, 4 i 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który stanowi, że jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, w szczególności zmianach sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zdarzenie. Obowiązek podatkowy wygasa z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek. Jeżeli obowiązek podatkowy powstał lub wygasł w ciągu roku, podatek ten ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których istniał obowiązek podatkowy. Organ wskazał w decyzji, że z uwagi na fakt, że prace rozbiórkowe wciąż trwają, organ nie może przyjąć, że powyższy przepis ma zastosowanie. Wpływ na wysokość opodatkowania ma tylko taka zmiana sposobu wykorzystywania, która pozostaje w zgodzie z wymogami formalnymi określonymi w art. 72 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane. Do wymiaru przyjęto kapitał mieszkalny [...] m2, budynki pozostałe [...] m2, grunty [...] m2.

Strona od powyższej decyzji złożyła odwołanie, wskazując, że zaskarżona decyzja jest trzecią z kolei decyzją wydana w tej sprawie. Organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność powierzchni użytkowej budynków, czym naruszył art. 187 Ordynacji podatkowej. Strona podnosi, że organ wydał dwa postanowienia o wszczęciu postępowania. W ocenie strony podatnicy dopełnili wszelkich formalności w postępowaniu dotyczącym rozbiórki. Informuje ponownie, że obiekty nie były wykorzystywane na prowadzenie działalności gospodarczej, ze względów technicznych.

W opinii strony w sprawie zachodzących okoliczności o których mowa w art. 6 ust. 3, 4 i 5 powołanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Decyzją z dna [...] Samorządowego Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia ponieważ sprawa wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym stopniu. Organ odwoławczy wskazał, że należy przede wszystkim ustalić powierzchnię użytkową budynków i wyjaśnić czy jeden z budynków nie jest wpisany w rejestr zabytków.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz ustalił ponownie podatek od nieruchomości za rok w wysokości [...] zł. Organ otrzymał interpretację od Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatury w K., że budynek mieszkalny przy ul. [...] w K. wraz z przyległym terenem nie jest wpisany do rejestru zabytków, a jedynie figuruje w spisie zabytków. Organ również ustalił powierzchnię użytkową budynków na podstawie: przedstawionego przez stronę aktu notarialnego dotyczącego zakupu przedmiotowych nieruchomości z dnia [...] lipca 2003r., protokołu oględzin z [...] maja 2004r., dokumentacji otrzymanej od Starostwa Powiatowego dotyczącej rozbiórki obiektów budowlanych po nieczynnej kaflarni, informacji od Przedsiębiorstwa A, pisma podatnika skierowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] grudnia 2004r. Przyjęto do rozliczenia powierzchnię: obiekty budowlane po byłej nieczynnej kaflarni [...] m2, budynek administracyjno – mieszkalny – [...] m2, w tym budynek mieszkalny [...] m2, pozostałe [...]] m2 oraz pozostałe budynki podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości [...] m2, przyjmując stawki zgodnie z uchwałą nr [...] z [...] listopada 2003r. od budynków mieszkalnych 0,48 zł, od gruntów pozostałych 0,14 zł od pozostałych budynków 2,85 zł.

W dniu [...] lutego 2005r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc ponownie, że organ podatkowy pierwszej instancji nie uwzględnił okoliczności faktycznych mających wpływ na wymiar podatku, nadto decyzja narusza również przepisy Ordynacji podatkowej. Strona podnosi, że obiekty przeznaczone do rozbiórki nie nadają się do użytkowania, zatem nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Nadto wskazuje, że toczące się na przestrzeni lat remonty przebudowy obiektów spowodowały zmiany powierzchni użytkowej budynków, dlatego wiarygodnym sposobem określenia stanu faktycznego byłoby przeprowadzenie dowodu z oględzin, zgodnie z art. 190 § 1 Ordynacji podatkowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] ponownie uchyliło decyzję pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy uznał, że rozpoznając ponownie sprawę bezwzględnie należy ustosunkować się do podniesionych zarzutów, mając na uwadze art. 6 ust. 3, 4 i 5 oraz art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W dniu [...] czerwca 2005r. E. i W. M. złożyli do Burmistrza wniosek o umorzenie postępowania za 2004r. w zakresie podatku od budynków usytuowanych dla nieruchomości gruntowej przy ul. [...] w K., ponieważ postępowanie stało się bezprzedmiotowe – przedmiot opodatkowania, tj. budynki zostały rozebrane. W protokole kontroli nieruchomości z dnia [...] maja 2004r. wynika, że dokonano rozbiórki dachów i doprowadzono do rozbioru budynków do pierwszego stropu, co potwierdza fakt nieistnienia określonej powierzchni użytkowej. Fakt prowadzenia robót rozbiórkowych potwierdzony jest wpisem do dziennika budowy PNB w dniu [...] marca 2004r. Nadto budynek kaflarni posiadał pomieszczenie o wysokości do [...] m, co nie zostało uwzględnione w decyzji wymiarowej.

W dniu [...] Burmistrz decyzją nr [...] ustalił E.. i W. M. podatek od nieruchomości za rok 2004 w kwocie [...] zł., przyjmując powierzchnię użytkową jak w decyzji z dnia [...] lutego 2005r. Organ podatkowy ustalił, że nieruchomości położone w K. przy ul. [...] nie są wpisane do rejestru zabytków, co oznacza brak zwolnienia ustawowego wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Nie uznał za słuszne stanowisko strony, że rozpoczęcie prac rozbiórkowych budynków powoduje ustanie obowiązku podatkowego.

Od powyższej decyzji podatnicy złożyli odwołanie. Strona ponownie podnosi zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Strona wskazuje, że wniosek o umorzenie postępowania nie został rozpatrzony. Nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że rozbiórka obiektów nie powoduje ustania obowiązku podatkowego. Organ podatkowy nie ustalił do tej pory rzeczywistej powierzchni użytkowej, powierzchnia przybliżona lub domniemana nie może stanowić podstawy do ustalenia zobowiązania podatkowego.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzją nr [...] z dnia [...] uchyliło decyzję Burmistrza i ustaliło podatek od nieruchomości za 2004r. E. i W. M. w kwocie [...] zł.

Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że w dzienniku rozbiórki nr [...] tom za rok 2004 figuruje wpis dokonany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2004r., że rozebrano dachy na obiektach budowlanych nr [...], natomiast całkowicie rozebrany jest obiekt nr [...]. W związku z czym w opinii organu odwoławczego obiekty budowlane straciły z dniem [...] kwietnia 2004r. charakter budynków, ponieważ nie posiadają dachów. Podatnik w złożonej informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2003r. z dnia 19 stycznia 2004r. wskazał, że powierzchnia użytkowa pomieszczeń mieszkalnych w budynku administracyjno – mieszkalnym wynosi [...] m2, natomiast w odwołaniu wskazał, że rozbiórka budynku administracyjno – mieszkalnego została zakończona w dniu [...] lipca 2005r., a więc budynek ten istniał w 2004r. Według jedynych dokumentów potwierdzających powierzchnię użytkową budynków, którymi są książki obiektów budowlanych powierzchnia poszczególnych budynków w 2004r. wynosiła: - książka obiektu budowlanego nr [...] – [...]m2, nr [...] – [...] m2, nr [...] – [...] m2, nr [...] – [...] m2 razem [...] m2, nr [...] – [...] (budynek administracyjno – mieszkalny) – powierzchnia mieszkalna [...] m2. Na podstawie art. 6 ust. 4 i ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych organ przyjął, że obowiązek podatkowy wygasł z upływem miesiąca marca 2004r., ponieważ w tym miesiącu zostały rozebrane dachy budynków, oprócz budynku administracyjno – mieszkalnego.

Wobec powyższego ustalono wymiar podatku za 2004r.:

- od budynków pozostałych [...] m2 x 2,85] zł/m2: 12 miesięcy x 3 miesiące = [...] zł,

- od budynku administracyjnego [...] m2 x 2,85 zł/m2 = [...],

- od budynku mieszkalnego [...] m2 x 0,48 zł/m2 = [...]

- od gruntów [...] m2 x 0,14 zł/m2 = [...]

Razem [...]≈ [...] zł.

W skardze E. i W. M. wnoszą o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części dotyczącej budynków i umorzenia postępowania w tym zakresie. Zaskarżonej decyzji zarzucają: naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej przez niepełne powołanie podstawy prawnej, naruszenie art. 210 § 1 pkt 5 w związku z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przez błędne uzasadnienie rozstrzygnięcia (brak spójności pomiędzy rozstrzygnięciem a uzasadnieniem), naruszenie art. 127, w związku z art. 208 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię art. 208 Ordynacji podatkowej i jego niezastosowanie, naruszenie art. art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 180 Ordynacji podatkowej, gdyż uzasadnienie nie zawiera przyczyn, dla których niektórym dowodom organ odmówił wiarygodności, naruszenie art. 121, 122, 187, 191 i 198 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz naruszenie art. 123 Ordynacji podatkowej, gdyż umożliwiono stronie wypowiedzenie się dopiero po rozpatrzeniu odwołania. Strona podnosi, że podstawa prawna powinna zawierać dokładne wskazanie źródła jego publikacji. Formuła "ze zm." nie daje pełnej informacji o podstawie prawnej rozstrzygnięcia. W sentencji decyzji ustalono podatek w kwocie [...] zł, natomiast w uzasadnieniu podano, że wymiar wynosi [...], jest zatem oczywisty brak spójności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem. Nadto strona podnosi, że organ nie rozpatrzył wniosku o umorzenie postępowania. Powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego przyjęta do wymiaru przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze różni się w znaczny sposób od powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego wskazanej w akcie notarialnym – umowy sprzedaży z dnia [...] 07.2003r.w akcie wskazano [...] m2 powierzchni lokalu mieszkalnego. W decyzji wymiarowej tej rozbieżności nie wyjaśniono. Nie przeprowadzono również postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia rzeczywistej powierzchni użytkowej budynków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ wskazuje, że brak spójności pomiędzy rozstrzygnięciem , a uzasadnieniem decyzji dotyczącej wysokości podatku sprostowano postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...], jednocześnie sprostowano datę rozprawy. Zdaniem organu w decyzji odniesiono się do wniosku o umorzenie postępowania. Zdaniem organu, zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenia powierzchni użytkowej budynków. W tym celu wykorzystano dane z dokumentacji rozbiórkowej obiektów budowlanych na nieruchomości przy ul. [...] w K., akt notarialny z dnia [...] 07.2003r. informujący podatników w sprawie podatku od nieruchomości za 2003r., w której dodano powierzchnię budynków informacje uzyskane od poprzedniego właściciela nieruchomości oraz dane z Ksiąg Obiektów Budowlanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty skargi są w ocenie Sądu uzasadnione.

Bezsporne jest, że w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] istnieje zarzucany w skardze brak spójności pomiędzy rozstrzygnięciem a uzasadnieniem, co do wysokości wymiaru podatku za 2004r. Po otrzymaniu skargi strony zawierającej wskazany zarzut organ postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] postanowił na podstawie art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej sprostować oczywistą omyłkę w ten sposób, że w sentencji tej decyzji kwotę [...] zł " zastępuje się kwotą [...] zł". W opinii Sądu działanie takie narusza prawo. Przepis art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość prostowania decyzji w drodze postanowienia m. in. w razie stwierdzenia oczywistych omyłek. Dlatego też podstawowe znaczenie mają kryteria oceny, co można zakwalifikować do oczywistych omyłek, a jaki błąd już tą oczywistą omyłką nie jest. W ocenie Sądu rozbieżność pomiędzy sentencją decyzji a jej uzasadnieniem (w sytuacji, gdy dotyczy ta rozbieżność wymiaru podatku) nie można zakwalifikować do oczywistych omyłek. Jest to, zdaniem Sądu, omyłka istotna, której zgodnie z brzmieniem art. 215 § 1 Ordynacji podatkowej nie można sprostować w drodze postanowienia, mając na uwadze, że spór co do wymiaru toczył się dwa lata, a decyzje wymiarowe były wielokrotnie uchylane.

W związku z powyższym Sąd uznaje w tym zakresie zarzuty strony za uzasadnione.

Za nieuzasadnione uznaje się natomiast zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania dowodowego, art. 187, 191, 197 i 198 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, organ podatkowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W decyzji wskazał, na jakich dowodach się oparł ustalając powierzchnię użytkową budynków. Słusznie organ przyjął, że od momentu podjęcia rozbiórki budynków obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości nie obejmuje tych budynków. Co prawda zasada zaufania do organów państwa i zasada szybkości postępowania została w toku postępowania naruszona, ponieważ organ podatkowy winien przed wydaniem decyzji zebrać cały materiał dowodowy konieczny do rozpatrzenia sprawy, a nie dopiero po wielokrotnym uchylaniu decyzji przez organ odwoławczy. Niemniej naruszenie tych zasad nie mogłoby przesądzić o uchyleniu przez Sąd decyzji, z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. p. p. s. a., zgodnie z którym tylko takie uchylenie przepisów postępowania może spowodować uwzględnienie skargi, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tych okolicznościach na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ K. Nikodem /-/ J. Ruszyński /-/ M. Skwierzyńska