Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 119/96
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1997-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 35 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Odpowiedzialność płatnika rozciąga się także na odsetki od zaległości podatkowej, jaką staje się nie pobrana, choć należna opłata skarbowa.

2. Organy skarbowe nie mają obowiązku stałego i bieżącego kontrolowania wysokości opłat odprowadzanych przez płatnika. Na nim bowiem, w myśl art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, ciąży obowiązek obliczania i pobierania podatku. Czynności przez niego podejmowane mają charakter materialno-rachunkowy i dlatego nie wszczynają one postępowania podatkowego. Dlatego w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 35 par. 1 Kpa, gdyż sprawa nie była wszczęta i nie mogło być mowy o zachowaniu terminu do jej załatwienia.

TEZY

1. Odpowiedzialność płatnika rozciąga się także na odsetki od zaległości podatkowej, jaką staje się nie pobrana, choć należna opłata skarbowa.

2. Organy skarbowe nie mają obowiązku stałego i bieżącego kontrolowania wysokości opłat odprowadzanych przez płatnika. Na nim bowiem, w myśl art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, ciąży obowiązek obliczania i pobierania podatku. Czynności przez niego podejmowane mają charakter materialno-rachunkowy i dlatego nie wszczynają one postępowania podatkowego. Dlatego w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 35 par. 1 Kpa, gdyż sprawa nie była wszczęta i nie mogło być mowy o zachowaniu terminu do jej załatwienia.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty podniesione w skardze nie są zasadne.

Obowiązek notariusza do obliczania i pobierania opłaty skarbowej od dokonanych czynności cywilnoprawnych oraz do wpłacania jej na konto urzędu skarbowego znajduje oparcie w treści art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o opłacie skarbowej w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 28 grudnia 1989 roku /Dz.U. nr 74 poz. 443/. Oznacza to, że skarżący działał jako płatnik w rozumieniu art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Odpowiedzialność płatnika za podatek może dotyczyć trzech sytuacji:

a/ płatnik odpowiada za podatek nie pobrany od podatnika

b/ za niepobraną część należnego podatku, w sytuacji, gdy podatek został pobrany w kwocie niższej od należnej

c/ za niewpłacenie pobranego podatku w terminie.

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją przedstawioną w punkcie /b/. Skarżący jako płatnik był obowiązany z chwilą sporządzenia aktu notarialnego dotyczącego umowy zamiany do pobrania opłaty notarialnej. Wysokość tej opłaty winna być wyliczona w oparciu o treść par. 59 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 roku w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 53 poz. 253 ze zm./ i art. 10 ust. 1 pkt 2 lit. "b" cytowanej wyżej ustawy o opłacie skarbowej. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów w zaistniałej sytuacji faktycznej objętej aktem notarialnym zamiany lokalu mieszkalnego i prawa wieczystego użytkowania wraz z budynkiem podstawą obliczenia opłaty skarbowej winna być wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego, od którego przypada wyższa opłata. Skarżący omyłkowo pobrał opłatę w niższej wysokości, czego nie kwestionował regulując brakującą należność niezwłocznie po powiadomieniu go o zaistnieniu błędu. Zasadniczy zarzut skargi sprowadza się do kwestionowania zasadności naliczenia odsetek od niepobranej w prawidłowej wysokości opłaty skarbowej.

Na tle aktualnie obowiązujących przepisów odpowiedzialność płatnika rozciąga się także na odsetki od zaległości podatkowej, jaką staje się nie pobrana, choć należna opłata skarbowa. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w treści art. 20 w zw. z art. 19 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Opłata skarbowa jest świadczeniem pieniężnym, do którego stosuje się przepisy o zobowiązaniach podatkowych. Wynika to z treści par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 roku w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 6 poz. 40 ze zm./.

Tak więc wobec niedopełnienia przez płatnika obowiązku określenia opłaty skarbowej w prawidłowej wysokości organ podatkowy był uprawniony - w myśl art. 15 ustawy o zobowiązaniach podatkowych do wydania decyzji określającej wysokość nie pobranej opłaty wraz z odsetkami liczonymi od dnia, w którym czynność ta winna być dokonana.

Notariusz jako płatnik jest obowiązany do pobierania opłaty skarbowej także na mocy art. 7 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91/.

Wbrew stanowisku skarżącego organy skarbowe nie mają obowiązku stałego i bieżącego kontrolowania wysokości opłat odprowadzanych przez płatnika. Na nim bowiem, w myśl art. 3 ust. 4 ustawy o zobowiązaniach podatkowych ciąży obowiązek obliczania i pobierania podatku. Czynności przez niego podejmowane mają charakter materialno-rachunkowy i dlatego nie wszczynają one postępowania podatkowego. Stanowisko takie zajął już uprzednio Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 1984 r. SA/Gd 929/84 /Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1992 nr 1 poz. 6/. Dlatego w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 35 par. 1 Kpa, gdyż sprawa nie była wszczęta i nie mogło być mowy o zachowaniu terminu do jej załatwienia.

Z tego też tylko względu powołano w uzasadnieniu decyzji art. 7 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych wskazując do kiedy organ podatkowy był uprawniony do wydania decyzji w sprawie niniejszej. Decyzja ta była zapewne rezultatem kontroli prawidłowości naliczania opłaty skarbowej przez różnych płatników.

Wbrew stanowisku skarżącego stroną w postępowaniu dotyczącym opłaty skarbowej mógł być tylko płatnik, a nie podatnik. Wiąże się to bezpośrednio z treścią wcześniejszych wywodów, a przytoczona w treści skargi uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1988 r. III AZP 16/87 nie może być w tej sprawie stosowana, z uwagi na to, że została wydana na tle innego stanu prawnego.

Było to bowiem jeszcze przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91/, która w art. 3 zniosła Państwowe Biura Notarialne.

Przytoczona przez skarżącego uchwała związana była bezpośrednio z funkcjonowaniem tych biur i notariuszy jako ich pracowników. Nie może to być odnoszone wprost do sytuacji notariuszy prowadzących własne kancelarie wobec wskazanej wyżej zmiany przepisów.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.