Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 25/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1,3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 1,2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka -Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżącej S. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., zwanego dalej również "ZWINB", z dnia [...] r., nr [...] Decyzją tą organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej również jako "PINB"), z dnia [...] r. nakazującą skarżącej rozbiórkę zespołu obiektów konstrukcji stalowo – blaszanej, o łącznej powierzchni zabudowy 82,80 m2, wybudowanych na terenie działki nr [...] przy ul. [...], bez zezwolenia właściwego organu. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 6 stycznia 2015 r. osoba przedstawiająca się jako K. M. nadesłała do PINB w K. pocztą elektroniczną informację, z której wynikało, że na działce oznaczonej numerem [...] w S. wybudowanych zostało 5 domków letniskowych bez pozwolenia na budowę. Pismem z dnia 21 stycznia 2015 r. S. B. została zobowiązana do przedłożenia w siedzibie PINB w K. pisemnych wyjaśnień oraz stosownego pozwolenia dotyczącego przedmiotowych obiektów. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że na działce postawiono 5 domków letniskowych, które w 1993 r. zostały nabyte od W. i P. S. z [...]. Domki te zostały następnie przez jej syna G. przewiezione do S. i posadowione na działce.

W dniu [...] r. pracownicy PINB w K. dokonali kontroli obiektu budowlanego i stwierdzili, że na działce oprócz domków letniskowych posadowione są cztery obiekty konstrukcji blaszanej, połączone ze sobą śrubami. Obiekty ustawione zostały na płycie betonowej i pełnią funkcję pomieszczeń gospodarczych. Do protokołu kontroli załączono przedłożone przez skarżącą oświadczenia złożone przez B. i R. B., z których wynika, że budynki mieszkalne i budynek gospodarczy na terenie działki przy ul. [...], zostały wybudowane w drugiej połowie lat 80-tych, pomiędzy rokiem 1985 – 1990. Z oświadczeń wynika, że budynki gospodarcze były konstrukcji drewnianej, natomiast dach budynku mieszkalnego wykonany był z eternitu. Zarówno B. i R. B. oświadczyli ponadto, że pomagali przy wznoszeniu tych obiektów.

W związku z poczynionymi ustaleniami, organ powiatowy wszczął postępowanie w sprawie wybudowania na działce nr [...] przy ul. [...] zespołu obiektów konstrukcji stalowo – blaszanej o łącznej powierzchni zabudowy 82,80 m2, bez wymaganego zezwolenia właściwego organu. Następnie organ zwrócił się do Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami o przekazanie kopii mapy zasadniczej, odzwierciedlającej stan zabudowań na ww. działce w latach 1985-1990. W odpowiedzi, Geodeta Powiatowy, pismem z dnia 14 kwietnia 2015 r. poinformował, że w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym brak jest kopii mapy zasadniczej z tego okresu. Pierwsza odnaleziona kopia mapy zasadniczej pochodzi z 1999 r., zaś w jej treści nie ma wskazanych żadnych innych budynków, poza budynkami ujawnionymi w ewidencji pod nr [...] oraz połączonymi budynkami nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), zwanej dalej również "P.b.", wstrzymał roboty budowlane dotyczące wybudowania zespołu obiektów konstrukcji stalowo – blaszanej o łącznej powierzchni zabudowy 82,80 m2, na terenie działki nr [...] przy ul. [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę i nałożył na S. B. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 30 czerwca 2015 r.:

1) Zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego gminy, albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) Czterech egzemplarzy projektu budowlanego zespołu obiektów konstrukcji stalowo – blaszanej (z określeniem ich przeznaczenia i kategorii obiektów) wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz aktualnym na dzień opracowania projektu zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osób sporządzających projekt;

3) Oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

W uzasadnieniu postanowienia organ wywiódł między innymi, że wygląd i stan techniczny pomieszczeń gospodarczych nie świadczy o tym, że powstały one w 1986 r., a informacja od Geodety Powiatowego przemawia za tym, że musiały one powstać po 1999 r.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy, które określają budowa jakich obiektów i wykonanie jakich robót budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę oraz które spośród wymienionych w treści tych przepisów można rozpocząć, dokonując właściwemu organowi zamiaru ich wykonania, o ile ten nie wniesie sprzeciwu w terminie 30 dni od dnia doręczenia.

Zdaniem organu, w świetle przytoczonych przepisów, zespół obiektów konstrukcji stalowo – blaszanej, o powierzchni zabudowy 82,80 m2, nie połączony trwale z gruntem, nie zalicza się do obiektów zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a wymagających zgłoszenia, ponieważ nie są to wolnostojące parterowe budynki gospodarcze, o których mowa w art. 29 ust. 2 ustawy.

Ponieważ S. B. nie uzyskała decyzji o pozwoleniu na budowę, umożliwiającej legalne postawienie przedmiotowych obiektów, zdaniem organu dopuściła się samowoli budowlanej, do której zastosowanie ma art. 48 ustawy Prawo budowlane.

W wykonaniu nałożonych postanowieniem obowiązków skarżąca przedłożyła projekt budowlany wraz z inwentaryzacją budynku gospodarczego położonego przy

ul. [...], sporządzony przez M. B.,

do którego załączono dokumenty potwierdzające jego kwalifikacje zawodowe oraz przynależność do właściwej izby samorządu zawodowego oraz zaświadczenie Wójta gminy z dnia [...] r. o zgodności sposobu użytkowania obiektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Z projektu wynika, że budynek gospodarczy jest zlokalizowany w środkowej części działki nr [...]. Działka ta ma dostęp do ulicy [...] o nawierzchni asfaltowej. Na działce zlokalizowane są ponadto budynek mieszkalny oraz budynki letniskowe. Budynek gospodarczy ma konstrukcję stalową z dachem jednospadowym. Obecnie dach i ściany z blachy trapezowej T6. Pierwotnie dach był kryty eternitem, a ściany wykonane były z desek. Budynek wyposażony jest w instalację elektryczną i posadowiony na płycie betonowej wylewanej na gruncie. Pełni on funkcję gospodarczą. Powstał w trakcie budowy budynku mieszkalnego, w latach 1985-1990, co potwierdzają sąsiedzi. W ocenie rzeczoznawcy budynek nie stwarza zagrożenia i może być bezpiecznie użytkowany.

Nadto skarżąca złożyła pisemne wyjaśnienie, z którego wynika, iż dobry stan budynek gospodarczy zawdzięcza remontom. W czasie ostatniego, przeprowadzonego kilka lat temu remontu, drewniana okładzina konstrukcji stalowej została zastąpiona okładziną z blachy. Skarżąca wyjaśniła, że "jakieś dokumenty techniczne i urzędowe były do przedmiotowych obiektów wykonane, lecz znajdowały się na poddaszu budynku, gdzie przez wiele lat przeciekał dach i wiele rzeczy uległo zniszczeniu, między innymi ta dokumentacja".

Do pisma skarżąca załączyła udzieloną jej przez Geodetę Powiatowego odpowiedź z dnia 15 maja 2015 r., w której organ ten wskazał, że informacje dotyczące zasobu geodezyjnego i kartograficznego przekazane PINB w K. nie zawierają żadnych dodatkowych informacji bądź sugestii potwierdzających lub rozstrzygających istnienie innych obiektów budynkowych na terenie działki nr [...]. Skarżąca ponownie również przedłożyła kopie oświadczeń sąsiadów – R. i B. B.

W związku z powyższym PINB w K. zwrócił się do Wójta Gminy o przekazanie posiadanych informacji dotyczących daty powstania budynku gospodarczego. Pismem z dnia 14 lipca 2015 r. Wójt Gminy poinformował organ powiatowy, iż nie posiada wiedzy na temat daty powstania obiektu. Z informacji przekazanych przez pracowników urzędu wynika jednak, że obiekt ten mógł powstać wiele lat temu.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 48 ust. 1 P.b. nakazał S. B. rozbiórkę obiektów konstrukcji stalowo – blaszanej o łącznej powierzchni zabudowy 82,80 m2, wybudowanych na terenie działki nr [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył stan faktyczny, który w jego ocenie uzasadniał przyjęcie, iż obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, a w konsekwencji zasadnym było nałożenie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 2 i 3 P.b.

Po analizie przedłożonych przez skarżącą dokumentów organ powiatowy doszedł do przekonania, że skarżąca nie spełniła w wymaganym terminie nałożonych na nią obowiązków, bowiem nie dostarczyła oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, natomiast przedłożone przez nią zaświadczenie wystawione przez Wójta Gminy z dnia [...] r. dotyczy zgodności sposobu użytkowania obiektów budowlanych, to jest pomieszczeń gospodarczych, a nie jak żądał tego organ zgodności budowy obiektów z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Niezależnie od powyższego organ wskazał również, że z przedłożonego przez skarżącą projektu wynika, że budynek gospodarczy stoi na płycie betonowej wylewanej na gruncie. Zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu Ustronie Morskie i części obrębów Wienietowo i Gwizd, uchwalonego uchwałą Nr XLIV/306/2010 Rady Gminy w Ustroniu Morskim z dnia 5 listopada 2010 r. (ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego Nr 135, poz. 2707 z dnia 30 grudnia 2010 r.), w § 11 wprowadzono zakaz lokalizacji obiektów tymczasowych. Organ nie przesądził jednak o zaliczeniu budynku gospodarczego usytuowanego na posesji skarżącej do kategorii obiektów tymczasowych.

Uznając zatem, że skarżąca nie spełniła w terminie nałożonych na nią obowiązków, stosownie do art. 48 ust. 1 P.b., organ stwierdził, że zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki obiektu.

S. B. złożyła odwołanie od decyzji PINB w K. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., kwestionując prawidłowość poczynionych przez organ powiatowy ustaleń w tej sprawie. Dotyczy to przede wszystkim daty wybudowania budynku gospodarczego. W ocenie S. B. fakt, iż na mapie z 1999 r., znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym nie został naniesiony budynek gospodarczy, nie może przesądzać o tym, że został on wybudowany po tej dacie. Skarżąca podniosła również, że niezrozumiałym jest dla niej z jakich przyczyn organ odmówił wiarygodności złożonym przez sąsiadów oświadczeniom, skoro wynika z nich kiedy budynek gospodarczy został wybudowany. Fakt posadowienia obiektu w odległej przeszłości potwierdzony został również pośrednio w piśmie z Urzędu Gminy

w [...], co zdaniem skarżącej nie zostało wzięte przez organ

I instancji pod uwagę.

Skarżąca nie kwestionowała tego, iż obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej, jednak wskazywała, że w jej ocenie zastosowanie w tej sprawie powinny mieć przepisy obowiązujące w dacie, kiedy budynek gospodarczy został wybudowany.

Przed przekazaniem odwołania organowi II instancji PINB w K. dokonał wglądu do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K. Do akt sprawy włączono fotokopię aktu notarialnego z dnia [...] r., Rep. A numer [...], sporządzonego przed notariuszem H. K. – Ś., stanowiącego umowę darowizny, którą L. W. K. i W. W. K. darowali S. K. B. całe przypadające im udziały we własności zabudowanej działki numer [...], położonej w [..]. Jednocześnie stawający do aktu oświadczyli, że działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...], i znajduje się na niej budynek mieszkalny przeznaczony do remontu, jednokondygnacyjny, kryty eternitem, wybudowany w 1986 r. Nadto włączono do akt fotokopię opisu i mapy, potwierdzające posadowienie na działce nr [...] budynku mieszkalnego, wybudowanego w 1986 r.

Decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu, że z przedłożonych akt postępowania wynika, iż na działce nr [...] przy ul. [...] znajduje się parterowy obiekt budowlany o funkcji gospodarczej, o wymiarach 13,87 x 5,97 m, o powierzchni zabudowy 82,80 m2 i wysokości 2,25 m. Jest to obiekt o konstrukcji z profili stalowych, obitych blachą trapezową, z płaskim dachem, postawiony na płycie betonowej wylewanej w gruncie, w skład którego wchodzą cztery pomieszczenia gospodarcze z niezależnym dostępem z zewnątrz poprzez cztery bramy garażowe.

Organ wyjaśnił, że wybudowanie takiego obiektu nie znajduje się

w wymienionym w art. 29 ust. 1 ustawy Prawo budowlane katalogu obiektów, których budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. W konsekwencji, zdaniem organu, przedmiotowa budowa podlega ogólnej zasadzie wyrażonej w art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Organ podkreślił jednocześnie, że podstawową kwestią, mającą kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie było jednoznaczne ustalenie daty samowolnego wybudowania przedmiotowego obiektu budowlanego. W związku z faktem, iż do będących przedmiotem postępowania robót budowlanych zastosowanie ma art. 48 P.b. należało, zdaniem organu, wyjaśnić, czy nie zachodzi sytuacja określona w art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. W tym celu organ dokonał analizy zgromadzonego w aktach materiału dowodowego i wywiódł, że prowadzi ona do wniosku, iż budynek gospodarczy, o którym mowa powstał po roku 2001. Swoje przekonanie w tym zakresie organ oparł na dokumentach stanowiących podstawę wpisu do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla działki nr [...] w S., to jest treści aktu notarialnego z dnia [...] r., opisu i mapy wydanych przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K., z których wynika, że na działce znajduje się jedynie budynek mieszkalny. W związku z powyższym organ wojewódzki nie podzielił stanowiska skarżącej w przedmiocie daty powstania budynku gospodarczego i uznał za słuszne stanowisko PINB w K., iż zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania ZWINB w S. stwierdził, że podstawowym warunkiem zalegalizowania samowoli budowlanej jest zgodność z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,

a organy nadzoru budowalnego, prowadząc postępowanie naprawcze są zobowiązane do zbadania, czy samowolnie wybudowane obiekty budowlane znajdują się na terenie przeznaczonym pod tego rodzaju zabudowę. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu ewidencyjnego S. i części obrębu B., uchwalonego uchwałą nr XLIII/302/2010 Rady Gminy z dnia 22 października 2010 r., ustalenia szczegółowe dla terenu o symbolu 43UTM, w którym znajduje się zabudowana część działki nr [...], określają przeznaczenie terenu pod zabudowę usług turystycznych z lokalizacją zabudowy mieszkaniowej i usługowej, przy czym zezwala się na budowę budynków garażowych i gospodarczych, a zatem sposób użytkowania tego obiektu jest bezsprzecznie zgodny z funkcją określoną w miejscowym planie W ocenie organu istnieją jednak wątpliwości, czy wybudowany obiekt jest zgodny z określoną w planie zasadą kształtowania zabudowy, nakazującą stosowanie dachów dwuspadowych i wielospadowych, a wątpliwości te może rozwiać jedynie stosowne zaświadczenie wydane przez Wójta Gminy. Zaświadczenie takie nie zostało przez skarżącą przedłożone, podobnie jak oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Końcowo organ zauważył, że postępowanie legalizacyjne nie jest przymusowe, a legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, ale uprawnieniem inwestora.

S. B. w skardze od decyzji ZWINB w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., zakwestionowała ustalenia organu powiatowego w przedmiocie wieku budynku gospodarczego. Zdaniem skarżącej, która nie neguje wybudowania budynku gospodarczego w warunkach samowoli budowlanej, organ nie wyjaśnił dostatecznie, kiedy obiekt ten powstał, nienależycie ocenił dowody zebrane w sprawie, błędnie uznając, iż fakt, że obiekt nie widnieje w mapie znajdującej się w zasobie geodezyjnym z 1999 r., jak również na mapie z 2001 r. załączonej dla celów związanych ze sporządzeniem aktu notarialnego, przesądza o tym, że powstał on po 2001 r.

Skarżąca podniosła także, iż organ nie uwzględnił całego materiału dowodowego, w szczególności nie dał wiary oświadczeniom sąsiadów oraz pracownikom gminy, którzy potwierdzili, że budynek powstał w latach 1985 – 1990. Zdaniem skarżącej w tej sytuacji zastosowanie powinny mieć przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a zatem proces legalizacji budowy powinien się odbyć według zasad określonych przepisami obowiązującymi w dacie jego powstania.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie była zasadność nakazania skarżącej rozbiórki budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr [...], przy

ul. [...]. Punktem wyjścia do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu było zweryfikowanie poczynionych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych. Od prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w tej sprawie uzależniony był bowiem sposób i tryb procedowania organu powiatowego,

w szczególności zastosowanie właściwych przepisów prawa w celu legalizacji samowoli budowlanej.

Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że ocena ta została dokonana z naruszeniem art. 7, 77 i 80 K.p.a.

Stosownie do art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej "K.p.a." organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ, na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Na podstawie art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Wskazane wyżej przepisy procedury administracyjnej nakładają na organ administracji publicznej obowiązek starannego działania, zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego i podjęcia na jego podstawie merytorycznego rozstrzygnięcia. W szczególności oznacza to konieczność przeprowadzenia wszelkich dostępnych dowodów, celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W tym celu organ, stosownie do art. 75 K.p.a. może dopuścić dowód z dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłych oraz oględzin.

Wydana przez organ decyzja administracyjna powinna spełniać wymogi,

o których mowa w art. 107 § 1 K.p.a., w szczególności powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. powinno w zawierać między innymi wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W realiach sprawy będącej przedmiotem rozpoznania kluczowe znaczenie, jak trafnie zauważył ZWINB w S. miało ustalenie daty powstania obiektu, co do którego okoliczność, iż został on wybudowany w warunkach samowoli budowalnej nie jest przez skarżącą kwestionowana. Prawidłowe określenie tego faktu przekładać się bowiem będzie na jego prawną ocenę, przede wszystkim dotyczącą trybu legalizacji i przepisów, które powinny w tym przypadku mieć zastosowanie.

W niniejszej sprawie organ, przesądzając o konieczności zastosowania przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r., oparł się na dokumentach pozyskanych z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P. oraz informacji z Geodety Powiatowego, z których wynika, że budynek gospodarczy nie został uwidoczniony ani na najstarszej, pochodzącej z 1999 r. mapie znajdującej się

w powiatowym zasobie geodezyjnym, jak również nie widnieje na mapie z 2001 r. sporządzonej dla potrzeb dokonania zmian w księdze wieczystej. Dokumenty te organ potraktował jako dowody na to, że budynek został wzniesiony po 2001 r., podkreślając przy tym, że wskazuje na to również stan techniczny tego obiektu.

W ocenie sądu okoliczność ta nie została jednak dostatecznie, w sposób zgodny z przytoczonymi wyżej przepisami proceduralnymi, wyjaśniona. Organy obu instancji nie oceniły przedłożonych przez skarżącą oświadczeń sąsiadów B. i R. B., jak również nie podjęły żadnych starań aby ustalić dane personalne pracowników Urzędu Gminy w [...], którzy jak w wynika z pisma Wójta Gminy z dnia [...] r., posiadają wiedzę na ten temat. Zdaniem sądu w realiach niniejszej sprawy, w sytuacji gdy materiał dowodowy jest skromny z racji możliwej odległej daty powstania budynku gospodarczego, organ powinien wykorzystać wszelkie dostępne dowody, w tym również osobowe celem wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich wątpliwości w zakresie przedmiotu sprawy. W szczególności dopuszczalne, a nawet wskazane w tych okolicznościach było ustalenie danych personalnych pracowników Urzędu Gminy w [...] i przesłuchanie tych osób jak również osób, które złożyły oświadczenia dotyczące wybudowania obiektu. Tymczasem organ nie poczynił szczegółowych ustaleń we wskazanym zakresie, nie ocenił dowodów przedłożonych przez stronę, jak również wskazanego wyżej pisma z dnia 14 lipca 2015 r. i nie wyjaśnił z jakich przyczyn nie dał im wiary.

Zdaniem sądu, fakt iż budynek gospodarczy nie został naniesiony na mapy pochodzące z 1999 r. i 2001 r. nie przesądza o tym, że nie został on wybudowany wcześniej zwłaszcza, gdy strona wskazuje na istnienie dowodów o tym świadczących, które nie zostały przez organ zweryfikowane. Organ nie wziął również pod rozwagę treści przedłożonego przez skarżącą projektu budowlanego i inwentaryzacji budynku gospodarczego, w którym rzeczoznawca, posiadający stosowne uprawnienia, określił iż budynek powstał na przełomie lat 80 i 90. Co prawda z treści tego opracowania wynika, że informacje co do daty powstania budynku rzeczoznawca pozyskał od sąsiadów skarżącej, jednak skoro podstawą jego sporządzenia była przeprowadzona na miejscu wizja lokalna i biegły nie zakwestionował informacji dotyczących daty powstania obiektu, zwłaszcza w kontekście jego aktualnego stanu, to należało dowód ten ocenić w powiązaniu z innymi znajdującymi się w aktach postępowania dowodami.

Prawidłowe ustalenie daty powstania budynku gospodarczego, jak już wcześniej wskazano, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zastosowanych przepisów prawa budowlanego. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w okresie wskazywanym przez skarżącą obowiązywała ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, która została zastąpiona ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z art. 103 ust. 1 nowej ustawy do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem zastosowanie art. 48 w niniejszej sprawie powinno zostać poprzedzone wnikliwie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, zważywszy na skutki postępowania w sferze praw i obowiązków skarżącej.

Prawidłowe ustalenie daty powstania obiektu będzie miało również bezpośrednie przełożenie na ocenę podnoszonej przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii zgodności samowolnie wybudowanego obiektu

z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, rozstrzygając zagadnienie prawne, czy przepisy o planowaniu przestrzennym

w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy

z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.),

to przepisy obowiązujące w dacie realizacji procesu budowlanego, czy też w chwili orzekania przez organ administracji w pierwszej instancji wyjaśnił, że wprawdzie przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, lecz w przedstawionych wyżej sytuacjach nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art.21ust.1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy z przepisami o planowaniu przestrzennym z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, to jednak w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. ma nadal zastosowanie nie tylko do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania tej ustawy, lecz również do obiektów wybudowanych w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1961 r. i 1928 r.

NSA orzekł, że w konsekwencji, rozstrzygając przedstawione zagadnienie prawne, należy przyjąć, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa

w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w zw.

z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.

Zatem również i z tego punktu widzenia poczynienie przez organ szczegółowych, popartych dowodami i ich rzetelną oceną, ustaleń w przedmiocie daty powstania spornego obiektu ma istotne znaczenie. Prowadząc postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie organ weźmie pod rozwagę wskazane wyżej wytyczne.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wydano na podstawie art. 200 tej ustawy.