Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1213/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w [...].

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Prezydent [...] po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] - ustanowił za czynszem symbolicznym prawo użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o pow. [...] m2, położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego dz. ew. nr [...] z obrębu [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...], na rzecz I. G. w 1/2 części, H. Z. w 1/4 części oraz R. J. w 1/4 części. Odmówił zaś przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego część dz. ew.: nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Powołaną decyzję wydano na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279).

Odwołanie od ww. decyzji wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w [...].

Ww. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, na podstawie art. 134 k.p.a., niedopuszczalność odwołania jako złożonego przez podmiot, który nie posiada legitymacji do takiego działania. W uzasadnieniu ww. postanowienia Kolegium podniosło, iż w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy biorą udział tylko właściciele gruntu lub ich następcy prawni a także podmioty, którym przysługuje tytuł prawnorzeczowy. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ stwierdził, że niedopuszczalność wniesienia odwołania może mieć charakter przedmiotowy lub podmiotowy. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych następuje wówczas, gdy zostało ono wniesione przez podmiot niemający legitymacji do dokonania tej czynności albo stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie, istnieje oczywisty brak legitymacji odwoławczej po stronie Wspólnoty a brak ten ma charakter obiektywny.

Skargę na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w [...].

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) przepisu art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy w zw. z przepisem art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezasadne przyjęcie, iż Skarżący nie ma przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu,

2) przepisu art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, na skutek nie zasadnego przyjęcia, iż Skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu dekretowym, idąc dalej nie ma prawa do zaskarżenia wydanej w toku tego postępowania decyzji administracyjnej,

3) przepisów art. 7, 8, 77 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 107 § 3 w zw. z przepisem art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy, pozbawienie strony czynnego udziału na każdym etapie postępowania, co nie mogło skutkować prawidłowym uzasadnieniem postanowienia co skutkowało niezasadnym zastosowaniem przepisu art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W konsekwencji, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz rozważenie przez Sąd zasadności uchylenia decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona

Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się zatem do ustalenia czy wnosząca odwołanie Wspólnota Mieszkaniowa posiada przymiot strony postępowania administracyjnego w sprawie rozpoznawanej z wniosku dawnych właścicieli hipotecznych o ustanowienie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), wynikającego z przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Tylko bowiem posiadanie przymiotu strony w tym postępowaniu uprawniało te podmioty do skutecznego złożenia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Stroną - jak określa art. 28 k.p.a. - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego. Uczestniczenie jakiejś osoby w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony tego postępowania. Musi ona wykazać, że ma materialnoprawny interes uczestniczenia w tej sprawie i to dopiero daje jej legitymację strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, iż mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym, interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ drugiej instancji ma obowiązek ustalenia, czy odwołanie pochodzi od strony postępowania – gdyż art. 127 § 1 k.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Nie jest zatem dopuszczalne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania pochodzącego od podmiotu nie będącego stroną postępowania.

Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odnośnie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.

I tak, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1110/06, LEX nr 362467; wyrok NSA z dnia z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 798/10, LEX nr 1079831) stronami postępowania z wniosku złożonego w trybie przepisów art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy są byli właściciele nieruchomości warszawskich lub ich następcy prawni, a także inne podmioty posiadające tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości. Tymczasem, skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...],[...] i nr [...] także z obrębu [...] – nie przysługuje. Wbrew stanowisku Wspólnoty źródła interesu prawnego w postępowaniu dekretowym Wspólnota nie może wywodzić z faktu sprzedaży przez gminę osobom fizycznym lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku posadowionym na części działki nr [...] oraz oddania w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu a także z faktu (jak twierdzi skarżąca) dzierżawy przez Wspólnotę niezabudowanej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

W dalszej kolejności należy podnieść, że wspólnota mieszkaniowa działa w imieniu własnym i na własny rachunek, jako podmiot stosunków zobowiązaniowych wynikających z zarządu nieruchomością wspólną. Wspólnota mieszkaniowa zaliczana jest bowiem do kategorii tzw. "osób ustawowych", do której znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy o osobach prawnych. Zgodnie z art. 33 (1) k.c., osobą ustawową jest konstrukcja charakteryzująca się trzema zasadniczymi cechami: ma ustawowo przyznaną zdolność prawną, nie jest osobą prawną oraz jest jednostką organizacyjną (ma określoną strukturę organizacyjną). Wspólnota mieszkaniowa charakteryzuje się wskazanymi cechami. Zatem to wspólnota, a nie jej członkowie, może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną. Stanowisko to, wynikające z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (j.t. Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) zostało potwierdzone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 65/07 (OSNC 2008/7-8/69), w której stwierdzono, że wspólnota mieszkaniowa, działając w ramach przyznanej jej zdolności prawnej, może nabywać prawa i obowiązki do własnego majątku. Tym samym pomimo związku wspólnoty mieszkaniowej ze stosunkiem współwłasności łączącym właścicieli lokali, użyteczne jest wyraźne oddzielenie tych dwóch konstrukcji prawnych, czego nie zauważa strona skarżąca. W ramach stosunku współwłasności właściciele lokali decydują o udziale w nieruchomości wspólnej, który stanowi element majątku należącego do każdego z nich. Wspólnota natomiast ma za zadanie realizować wspólny interes właścicieli, a także innych osób, wyrażający się w utrzymywaniu należytego stanu wspólnej nieruchomości, i tylko taka rola jest wspólnocie ustawowo przypisana. Wspólnota nie może samodzielnie kreować swoich uprawnień uzewnętrznionych się m.in. w postaci wniesienia odwołania na akt administracyjny wydany w postępowaniu z wniosku byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej, prowadzonego w oparciu o art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., którego przedmiotem jest przyznanie prawa wieczystego użytkowania do gruntu. Okoliczność, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona Wspólnocie nie czyni jej stroną tego postępowania oraz nie zwalnia organu odwoławczego od kontroli czy odwołanie zostało wniesione przez podmiot posiadający legitymację do wniesienia środka zaskarżenia.

Wobec powyższego Sąd nie podzielił zarzutów skargi.

Mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

1