Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 685/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Beata Ziomek Protokolant Marta Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 10 września 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 1101/10 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt III SA/GL 1101/10, oddalił skargę J. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie ulg w spłaceniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

Po rozpatrzeniu wniosku J. B. z dnia 10 sierpnia 2009 r. (dalej skarżącego) Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, w tym:

- na ubezpieczenie społeczne – za okres: 05/2003, 08/2003 do 11/2003, 02/2004, 05/2004 do 06.2004, 08/2004, 12/2004, 02/2005 do 05/2005, 07/2005 do 07/2006 - w łącznej kwocie 10 364,42 zł, w tym: składki – 6 176,02 zł, odsetki za zwłokę na dzień 10.08 2009 r. - 2 762,00 zł, koszty upomnienia w kwocie 26,40 zł + dodatkowa opłata w kwocie 1 400,00 zł;

- na ubezpieczenie zdrowotne – za okres: 04/2003, 08/2004, 12/2004, 06/2005, 08/2005 do 07/2006 - w łącznej kwocie 3 497,32 zł, w tym: składki – 2 112,52 zł, odsetki za zwłokę na dzień 10.08. 2009 r. - w kwocie 946,00 zł, koszty upomnienia - 8,80 zł, dodatkowa opłata w kwocie 430,00 zł;

- na Fundusz Pracy (dalej jako FP) – za okres: 04/2003, 08/2005 do 07/2006 - w łącznej kwocie 772,68 zł, w tym: składki – 457,88 zł, odsetki za zwłokę na dzień 10.08.2009 r. - w kwocie 206,00 zł, koszty upomnienia w kwocie 8,80 zł, opłata dodatkowa w kwocie 100,00 zł.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że z analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności skarżącemu z tytułu składek - określone w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), gdyż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności. Częściowo została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie z 2003 r.). Organ I instancji uznał, iż J. B. istotnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która aktualnie może ograniczać możliwości spłaty zadłużenia, jednakże zdaniem organu, umorzenie należności na tym etapie byłoby przedwczesne. Organ wskazał, że skarżący osiąga dochody z tytułu renty, małżonka pobiera świadczenie przedemerytalne. Organ podkreślił, że skarżący nie wykazał innych zobowiązań publicznoprawnych, a prowadzone postępowanie egzekucyjne było skuteczne, gdyż w październiku 2009 r. z rachunku bankowego wyegzekwowano łącznie 35 000,00 zł. Ponadto skarżący jest właścicielem składników majątkowych mogących stanowić efektywny przedmiot zabezpieczenia należności Zakładu.

W odwołaniu skarżący wskazał, że zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na niskie dochody, które nie wystarczały na utrzymanie rodziny, ani też na opłacenie składek ZUS. Podkreślił, że aktualnie z żoną zajmują mieszkanie o powierzchni 34 m², którego utrzymanie wynosi ok. 400,00 zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż J. B. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej (TAXI) od 30 lipca 2006 r., którą zlikwidował 14 maja 2009 r. Pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 1146,80 zł brutto. Współmałżonka pobiera świadczenie przedemerytalne w kwocie 726,14 zł brutto. Nie posiada nikogo na utrzymaniu i nie ma innych zobowiązań finansowych. Miesięczne dochody uzyskiwane przez J. B. i jego małżonkę wynoszą 1.872,00 zł brutto, a wydatki na utrzymanie dwóch osób określił na kwotę 1718,17 zł. Jednocześnie wskazał, że opłaty za mieszkanie łącznie wynoszą ok. 400,00 zł miesięcznie (czynsz, światło, gaz, w tym czynsz wynosi 286,00zł). Posiada również samochód osobowy Daewoo Estero (rok produkcji 1996). Jednocześnie organ wskazał, że Pan B. – pomimo wezwania – nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających fakt poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia bądź potwierdzających jego przewlekłą chorobę lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Mając powyższe na uwadze Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, jak również umorzenia wnioskowanych należności na podstawie rozporządzenia z 2003 r. Podkreślił, że decyzja o umorzeniu należności ma charakter wyjątkowy i można ją zastosować, gdy występuje rzeczywista niemożność zapłaty należności przez zobowiązanego lub gdy przemawiają za tym szczególne okoliczności gospodarcze lub interes publiczny. Wskazał, że istotnie aktualna sytuacja osobista i finansowa skarżącego ogranicza możliwość spłaty zadłużenia, jednakże umorzenie należności byłoby przedwczesne biorąc pod uwagę brak innych zobowiązań.

Po rozpatrzeniu skargi J. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił ją, podzielając stanowisko organów. W uzasadnieniu wskazał, że na rozprawie w dniu 10 września 2010 r. skarżący podkreślił, że jego sytuacja materialna i osobista uległa pogorszeniu. W lipcu 2010 r. utracił rentę, nie może zarejestrować się jako bezrobotny, bo ZUS przetrzymuje niezbędne do tego dokumenty, korzysta z pomocy MOPS, a w toku jest sprawa rozwodowa. Sąd podkreślił, że skarżący prowadził działalność gospodarczą od stycznia 1990 r. do 28 maja 2009 r. (data wykreślenia z rejestru). Pobiera rentę chorobową w kwocie brutto 1146 zł (netto 972,59 zł). Żona pobiera świadczenie przedemerytalne w kwocie 726,14 zł (netto 632,79 zł). W roku 2008 osiągnął dochód w kwocie 9 374,47 zł. Nadto skarżący zamieszkiwał wspólnie z żoną w D. G. w mieszkaniu jej córki. Sprzedał swoje mieszkanie zakupione w czasie pierwszego małżeństwa, a z uzyskanych pieniędzy zakupił nowe mieszkanie w T. o pow. 34 m², które remontuje. Z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania ZUS zajął kwotę ok. 40 000,00 zł na poczet zaległych składek.

Podkreślił, że niepowodzenia działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia należności z tytułu składek. Każdy obywatel rozpoczynając działalność gospodarczą, powinien bowiem podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem. Nie można przerzucać konsekwencji działania podmiotu, który jest profesjonalistą (ekonomicznego ryzyka działalności gospodarczej skarżącego) na państwo i społeczeństwo. Wskazał, że wbrew twierdzeniom skargi skarżący korzystał z pomocy publicznej, gdyż Prezydent Miasta T. w decyzji z [...] października 2007 r. wyraził zgodę na umorzenie zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego za lata 2002 - 2006 w kwocie 7 918,24 zł wraz z odsetkami w kwocie 2 143,00 zł.

Zdaniem Sądu nie można akceptować takiej sytuacja, że płatnik składek opłaca je w okresach, w których w jego ocenie osiąga odpowiednie dochody. Niedochodową działalność gospodarczą można w każdej chwili zawiesić czy zlikwidować. Sąd zgodził się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, iż z przedmiotowych składek finansuje się renty i emerytury. Jeśli zatem skarżący nie zgromadzi na swoim koncie odpowiedniej kwoty składek, nigdy nie uzyska emerytury, a gdy stanie się niezdolny do pracy będzie domagał się środków utrzymania z opieki społecznej, co aktualnie ma miejsce. Umarzanie skarżącemu należności z tytułu składek jest niesprawiedliwe wobec tych przedsiębiorców, którzy płacą składki w terminie i stawia to ich w gorszej sytuacji, niż tych przedsiębiorców, którzy najpierw składek nie opłacają, a potem domagają się ich umorzenia. Umorzenie w tym wypadku stałoby w sprzeczności z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, wyrażoną w art. 2a u.s.u.s.

Sąd podkreślił, że decyzja o umorzeniu składek jest decyzją uznaniową i wszystkie przesłanki umorzenia należności z tytułu składek powinny być rozpatrywane nie tylko w kontekście sytuacji ekonomiczno-finansowej skarżącego, ale także w odniesieniu do bieżącego stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Sąd stwierdził, iż organ dokonując koniecznych ustaleń w niniejszej sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego. Ustalenia organu uznał za wystarczające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, stwierdził, że dokonana przez organ ocena stanu faktycznego nie jest dowolna. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji uznaniowej spełnia wymogi prawem nakazane stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący nie kwestionował ustaleń faktycznych i nie podnosił zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a jedynie wskazywał na trudne warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej i jej niedochodowość.

Sąd podkreślił, że pogorszenie się sytuacji majątkowej skarżącego: utrata renty chorobowej, korzystanie z pomocy społecznej, sprawa rozwodowa - to nowe okoliczności podnoszone przez skarżącego na rozprawie i zaistniałe po dniu 1 marca 2010 r. Organ wydając decyzję uwzględnia sytuację majątkową wnioskodawcy na dzień jej wydania. W przedmiotowej sprawie był to dzień 1 marca 2010 r. i wszystkie okoliczności, które zaistniały po tej dacie nie mogły mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji przez Sąd. Mogą one wywrzeć oczekiwany przez skarżącego efekt w kolejnym postępowaniu, które może skarżący w każdej chwili zainicjować złożeniem nowego wniosku.

II

W skardze kasacyjnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s.;

2. § 3 ust.1 pkt.1 rozporządzenia z 2003 r., polegające na oparciu się przez WSA wyłączenie o wykładnię językową wskazanych przepisów przy badaniu legalności zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i na tej podstawie oddalenie skargi, podczas gdy de lege artis należało w dalszej kolejności zastosować wykładnię funkcjonalną i dopiero przy jej zastosowaniu oceniać legalności zaskarżonej decyzji ZUS.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje, wynikająca z art.183 § 1 p.p.s.a., zasada związania sądu granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej określa wskazany w nim zakres zaskarżenia orzeczenia oraz podstawy jego kwestionowania. Normatywne uregulowanie podstaw kasacyjnych zawiera art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Przytoczenie właściwych podstaw kasacyjnych, wskazanie zarzutów oraz ich uzasadnienie jest ważnym elementem skargi kasacyjnej, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów ani stawiania hipotez w zakresie przepisu stanowiącego podstawę skargi kasacyjnej, co wynika ze wspomnianego związania sądu granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).

Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego. Oparcie skargi kasacyjnej wyłącznie na zarzutach naruszenia prawa materialnego, co w sprawie ma miejsce, wywiera ten skutek, że na etapie rozpoznawania tego środka zaskarżenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym miarodajne są, jako skutecznie nie podważone, bo nie objęte podstawą kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., te ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, które stanowiły podstawę subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Autor skargi kasacyjnej wskazał jedynie zarzuty naruszenia prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisów. Uchybienie polegające na wadliwej wykładni przepisu prawa polega w istocie na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej, czyli innymi słowy na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa (por. postanowienie SN z 15 października 2001 r., I CKN 102/99, (w:) J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 367; wyrok NSA z 31 maja 2004 r., FSK 103/04, (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 541). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego doszło zdaniem skarżącego i na czym to naruszenie polegało.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. polegającą na oparciu się przez Sąd I instancji wyłącznie o wykładnię językową tych przepisów przy badaniu legalności zaskarżonej decyzji ZUS i na tej podstawie oddalenie skargi, podczas gdy – zdaniem skarżącego – należało zastosować wykładnię funkcjonalną i dopiero przy jej zastosowaniu oceniać legalność zaskarżonej decyzji ZUS.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie stwierdza, że powołane zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię są niezasadne. Zarówno Sąd I instancji, jak i ZUS dokonały prawidłowej wykładni zarówno art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., jak i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r.

Problematykę umorzenia należności z tytułu składek reguluje art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Należy przyznać rację Sądowi I instancji, że przepisy powyższe mają odpowiednie zastosowanie do umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, co wynika z art. 32 u.s.u.s.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (wyrok NSA z 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

W przypadku umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ograniczeniami swobody uznania są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 rozporządzenia z 2003 r. Wspomniana regulacja określa dwie kategorie sytuacji, w których nastąpić może umorzenie należności z tytułu zaległych składek. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. przewidziana została możliwość umorzenia należności wyłącznie wobec całkowitej ich nieściągalności. W ust. 3a art. 28 u.s.u.s. dopuszczono natomiast możliwość umorzenia takich należności w uzasadnionych przypadkach, tj. w sytuacji, gdy przewidziana w powołanym przepisie całkowita nieściągalność nie zachodzi. O ile w ramach pierwszej z tych kategorii grupa przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia ma charakter precyzyjny, pozostawiający wąskie granice swobodnej oceny organu, to w przypadku umorzenia "w uzasadnionych przypadkach", okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia, dają organowi zdecydowanie szerszy zakres swobody uznania. Nie zmienia to faktu, o którym już wspomniano, że w każdym przypadku, organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że ZUS poprzedził wydanie decyzji w sprawie prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji skarżącego. Organ uwzględnił bowiem stan majątkowy, sytuację ekonomiczną oraz rodzinną skarżącego.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w stosunku do skarżącego - jak stwierdził zarówno Sąd I instancji, jak i ZUS - nie zachodzi brak całkowitej nieściągalności ustalanej według kryteriów z art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Ponadto, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, jak również ZUS, nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z 2003 r. uzasadniająca – na zasadzie wyjątku – umorzenie należności z tytułu składek – pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez ZUS pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zgodnie z aktami sprawy skarżący składając do ZUS Inspektoratu w T. wniosek o umorzenie zaległych składek motywował swą prośbę trudną sytuacją finansową i rodzinną. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ZUS stwierdził, iż wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą od stycznia 1990 r. do 14 maja 2009 r. (decyzja o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej). Skarżący nie pracuje pobiera rentę chorobową w kwocie brutto 1146 zł (netto 972,59 zł), natomiast żona pobiera świadczenie przedemerytalne w kwocie 726,14 zł (netto 632,79 zł). W roku 2007 skarżący osiągnął dochód w wysokości 9 527.50 zł, zaś w 2008 r - dochód w wysokości 9 374,47 zł. Z przedłożonych Sądowi I instancji akt administracyjnych oraz oświadczeń skarżącego wynika, że zamieszkiwał on wspólnie z żoną w D. G. w mieszkaniu jej córki. Sprzedał swoje mieszkanie zakupione w czasie pierwszego małżeństwa, a z uzyskanych pieniędzy zakupił nowe mieszkanie w T. o pow. 34 m2, które remontuje. Z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania, które wpłacono na jego konto bankowe ZUS zajął kwotę około 40 000,00 zł na poczet zaległych składek, co niewątpliwie ograniczyło środki finansowe na remont i urządzenie nowego mieszkania. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego Daewoo Estero (rok produkcji 1996). Skarżący wskazał kwotę 1718,17 zł jako niezbędną dla utrzymania siebie i żony. Łączne opłaty skarżącego wynoszą około 400,00 zł (światło, gaz, w tym czynsz 286,00 zł).

Sąd I instancji słusznie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. uzasadniająca umorzenie wnioskowanych należności, tj. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Biorąc bowiem pod uwagę dochody skarżącego z tytułu renty, dochody jego małżonki, brak osób na utrzymaniu, posiadanie mieszkania i samochodu, a także brak innych zobowiązań publicznoprawnych – sytuacja osobista i finansowa skarżącego nie uzasadniała umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. nakłada na wnioskodawcę ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną (wyrok NSA z 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07).

Nie została również spełniona żadna z przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia z 2003 r. Skarżący na wezwanie organu ZUS nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających fakt poniesienia strat materialnych na skutek klęsk żywiołowych lub innego nadzwyczajnego zdarzenia bądź potwierdzającego chorobę zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Natomiast - jak słusznie stwierdził Sąd I instancji - okoliczności podniesione przez skarżącego na rozprawie przed Sądem I instancji w dniu 10 września 2010 r., tzn. pogorszenie się jego sytuacji majątkowej wskutek utraty renty chorobowej, korzystanie z pomocy społecznej, czy sprawa rozwodowa – stanowiły nowe okoliczności zaistniałe po 1 marca 2010 r., czyli po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Organ wydając decyzję uwzględnia sytuację majątkową wnioskodawcy na dzień jej wydania, tj. na dzień 1 marca 2010 r., zaś wszystkie okoliczności, które zaistniały po tej dacie nie mogły mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji. Mogą one natomiast wywrzeć oczekiwany przez skarżącego efekt w kolejnym postępowaniu, które może skarżący w każdej chwili zainicjować złożeniem nowego wniosku.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasadzenia kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., z uwagi na sytuację materialną skarżącego.