Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 722/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 63 ust. 1, art. 89 ust. 1, art. 117
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosława Kowalska Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant ref. staż. Klaudia Kruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego 1.uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną ją w mocy decyzję z dnia [...] marca 2013 r.; 2.stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3.zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz F. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 1617(tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

F. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej zwana też "skarżącą", "uprawnioną") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. o numerze [...] Urzędu Patentowego RP, działającego w trybie postępowania spornego, który utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku uprawnionej o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...] " Rp. [...] udzielonego na jej rzecz.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Urząd Patentowy RP wskazał art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej też jako "p.w.p.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej też jako "k.p.a.").

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] października 2012 r. skarżąca wniosła o unieważnienie udzielonego na jej rzecz prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...] " [...]. W uzasadnieniu wskazała, że twórca wzoru J. M., pełniący w okresie opracowywania spornego wzoru obowiązki Prezesa Zarządu i Dyrektora Generalnego (obecnie nie zatrudniony w firmie), w dniu [...] sierpnia 2012 r. skierował do uprawnionej, jako dotychczasowego pracodawcy pismo, w którym domaga się wypłaty wynagrodzenia z tytułu korzystania ze wzoru, którego jest twórcą. Podniosła, że przedmiotowe żądanie ogranicza jej swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, przez co stanowi źródło interesu prawnego, do żądania unieważnienia tego prawa w myśl art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Skarżąca wskazała, że sporny wzór nie posiada cechy nowości oraz indywidualnego charakteru, a także narusza prawa osobiste i majątkowe osób trzecich, tj. pozostałych twórców spornego wzoru. W ocenie skarżącej zgłoszenie spornego wzoru nastąpiło z naruszeniem art. 236 p.w.p. w myśl którego pełnomocnikiem przed Urzędem Patentowym RP może być tylko rzecznik patentowy, a osoba która dokonała zgłoszenia takich uprawnień nie posiadała. Ponadto podniosła, że sporny wzór nie posiada cech postaciowych wynikających z układu linii, konturów, kształtów, ornamentacji czym narusza m.in. art. 102 ust. 1 p.w.p.

W toku postępowania skarżąca, będąca jednocześnie uprawnioną do spornego prawa, doprecyzowała podstawy prawne swojego wniosku wskazując art. 102, art. 103, art. 104, art. 106, art. 107 ust. 1 pkt 1, art. 108 ust. 3 oraz art. 117 ust. 1 i ust. 2 p.w.p.

Decyzja z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Urząd Patentowy RP umorzył postępowanie w niniejszej sprawie. Jego zdaniem skarżąca nie ma interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...] " nr [...]. Zdaniem organu, skarżąca jest jednocześnie uprawniona z rejestracji wzoru przemysłowego, co oznacza, że nie posiada interesu prawnego w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji własnego wzoru przemysłowego. Brak jest bowiem przepisu prawa, z którego uprawniony do spornego prawa, mógłby wywieść interes prawny w żądaniu unieważnienia tego prawa. Okoliczności na które się powołuje uzasadniają jedynie istnienie tzw. interesu faktycznego po jej stronie, a nie prawnego.

Odnosząc się do powołanego przez skarżącą jako źródło interesu prawnego przepisu art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, organ uznał, że nie wykazała związku pomiędzy ww. przepisem a jej indywidualną sytuacją. Nie wykazała, że prawo z rejestracji wzoru przemysłowego "[...] " negatywnie wpływa na jej sferę materialno-prawną.

Organ skonstatował, że przeciwnie, bowiem sporne prawo z rejestracji wzoru przemysłowego ogranicza ze swej istoty swobodę prowadzenia działalności gospodarczej innych podmiotów. Uprawniony do spornego prawa posiada w tym zakresie natomiast uprawnienie w prowadzeniu działalności gospodarczej, gdyż dysponując tym prawem może ograniczać swobodę działalności gospodarczej innym podmiotom, zaś jego swoboda prowadzenia działalności gospodarczej nie jest tym prawem ograniczana. Urząd Patentowy stwierdził przy tym, że realizacja uprawnienia twórcy do wynagrodzenia nie wpływa negatywnie na swobodne prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącą.

F. sp. z o.o. z siedzibą w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała w szczególności na naruszenie art. 22 ust. 1 i ust. 2 p.w.p. Opisała też sposób działania J. M., który wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w K. o zawezwanie do podpisania ugody z wnioskodawcą. Okoliczności te, w ocenie skarżącej, stanowią źródło interesu prawnego w niniejszej sprawie. Strona zarzuciła, że w sprawie nie zostali przesłuchani świadkowie, co skutkowało niemożnością przedstawienia bardzo ważnych dowodów przyczyniających się do wyjaśnienia sprawy.

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy swą poprzednią decyzję z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]. Organ podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uprzedniej decyzji. Podkreślił, że w przedmiotowym postępowaniu występuje wyłącznie jeden podmiot, tj. F. sp. z o.o. z siedzibą w K., zarówno jako wnioskodawca, jak też uprawniony. W sprawie uprawniony nie występował z pismami przedsądowymi lub pozwem przeciwko wnioskodawcy. Tym samym nie można uznać, że skarżąca legitymuje się interesem prawnym w sprawie. W ocenie organu powołane przez wnioskodawcę pozostałe przepisy art. 102, art. 103, art. 104, art. 106, art. 107 ust. 1 pkt 1, art. 108 ust. 3 oraz art. 117 ust. 1 i ust. 2 p.w.p., określają jedynie ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oraz wymogi, jakie powinno spełniać zgłoszenie do rejestracji wzoru przemysłowego. Nie stanowią one norm prawa materialnego, z których dla danej osoby wynikają określone prawa bądź obowiązki, a tym samym nie mogą one być źródłem interesu prawnego. Również przepisów art. 22 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 105 p.w.p. nie można uznać za przepisy prawa materialnego, z których można wywieść skutki mogące świadczyć o interesie prawnym wnioskodawcy. W konsekwencji organ stanął na stanowisku, że brak wykazania przez skarżącą interesu prawnego musiał skutkować umorzeniem postępowania w przedmiotowej sprawie.

F. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

a/ naruszenie przepisów zarówno prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 oraz art. 102, art. 103, art. 104, art. 106 i art. 107 ust. 1 pkt 1, art. 108 oraz art. 117 ust. 1 i 2 p.w.p., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

b/ naruszenie przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez wydanie decyzji na błędnie ustalonym, nie w pełni i błędnie ocenionym stanie faktycznym.

Podkreśliła w uzasadnieniu skargi, że były prezes zarządu wystąpił wobec niej z roszczeniem z tytułu korzystania ze wzoru przemysłowego nr [...]. Skarżąca zwróciła uwagę, że w toku postępowania przez Urzędem Patentowym RP przedstawiła liczne dokumenty, m.in. umowę o pracę pomiędzy skarżącą a J. M. oraz regulamin pracowniczy. Przedstawione przez skarżącą zarzuty, poparte dowodami potwierdzają w jej ocenie fakt istnienia interesu prawnego, którego źródłem jest norma prawa materialnego, na podstawie którego zostało udzielone prawo ochronne.

Skarżąca podniosła, że w jej przypadku twórca, który sam się ustanowił twórcą, pomijając inne osoby współpracujące przy projektowaniu nowego rozwiązania, mając ponadto obowiązek pracować twórczo i kreatywnie na rzecz firmy, w której pełnił obowiązki Prezesa Zarządu, w tajemnicy przed właścicielami firmy i Radą Nadzorczą dokonał zgłoszenia wzoru przemysłowego, podając na podaniu do Urzędu Patentowego RP nieprawdę. Co więcej, domaga się on wynagrodzenia nieadekwatnego do uzyskanych efektów z tytułu stosowania wzoru. Skarżąca zaznaczyła, że przedmiotowy wzór, w formie takiej, jak objęty prawem ochronnym, nigdy przez nie został przez nią wdrożony do produkcji i nie przyniósł żadnych efektów ekonomicznych. Skarżąca pozostała przy produkcji dotychczasowych patelni elektrycznych, których modernizacją miały być patelnie według rozwiązania opisanego we wzorze przemysłowym nr [...]. Celem było bowiem opracowanie patelni dających się transportować w stanie złożonym, tylko częściowo zmontowanych, a dalej montowanych na miejscu, u klienta, co jednakże nie zdało egzaminu. Ta właśnie okoliczność miała zostać wyjaśniona i poświadczona przez pracowników skarżącej, o których przesłuchanie w charakterze świadków wnioskowała. Urząd Patentowy RP oddalając ten wniosek już na wstępie pozbawił ją możliwości dokładnego wyjaśnienia sprawy. Tymczasem w tym tkwi podstawa jej interesu prawnego. Interes prawny można bowiem wywodzić z treści normy prawa materialnego, jednak Urząd Patentowy RP powyższy fakt całkowicie pominął, skupiając się jedynie na art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Za uznaniem interesu prawnego skarżącej przemawia jej zdaniem także fakt, że postępowanie jej byłego pracownika wpływa negatywnie na jej działalność już aktualnie, i to w sposób konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, skutkiem czego ograniczona zostaje swoboda prowadzenia przez nią działalności.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne badają akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie celowości czy słuszności.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę w tej sprawie należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy pierwszoinstancyjna decyzja organu z [...] marca 2013 r. naruszają przepisy prawa materialnego jak i procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie nie podziela stanowiska Urzędu Patentowego RP, który niezasadnie odmawiając skarżącej spółce posiadania interesu prawnego w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie jego wniosku unieważnienie wzoru przemysłowego nieprawidłowo zastosował przepisy art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p. tj. umarzając postępowanie w rozpoznawanej sprawie z uwagi na wadliwą ocenę przesłanki materialnej, jaka legła u podstaw orzekania: istnienia po stronie uprawnionego interesu prawnego do złożenia wniosku o unieważnienie wzoru przemysłowego.

Należy podkreślić, że na gruncie bardzo podobnego stanu faktycznego zapadło inne rozstrzygnięcie i NSA w wyroku z 30 października 2013 r. II GSK 904/12 - uznał, że uprawniony z patentu jest legitymowany do złożenia wniosku o unieważnienie własnego patentu. Nie podzielił stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 978/08 (LEX nr 563513), prezentującego odmienną tezę.

Co istotne, bo ma zastosowanie do oceny prawnej w niniejszej sprawie, NSA uznał za bezzasadne stwierdzenie o braku przepisu prawa, z którego skarżąca, jako uprawniona z patentu, mogłaby wywieść interes prawny w żądaniu unieważnienia swojego patentu.

Na gruncie niniejszej sprawy błędnie zatem Urząd Patentowy uznał, że uprawniony z patentu nie posiada interesu prawnego do złożenia wniosku o unieważnienie wzoru przemysłowego na podstawie art. 117 w zw. z art. 89 ust. 1 P.w.p. Innymi słowy, także wadliwie została oceniona przesłanka, że skarżąca jest zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia twórcy wzoru, którzy - jak twierdzi - opracowali pracowniczy projekt wynalazczy.

O ile nie jest sporne, że skarżąca jest zobowiązana do wypłaty wynagrodzenia pracownikom, którzy opracowali pracowniczy projekt wynalazczy, a prawo do tego wynagrodzenia jest warunkowane istnieniem prawa z patentu, to również i z tego powodu skarżąca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na wynalazek.

Niewątpliwie prawo do tego wynagrodzenia jest warunkowane istnieniem prawa z patentu. Również i z tego powodu skarżąca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na wynalazek. Taki pogląd znajduje oparcie w aktualnym orzecznictwie (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 321/11). W przypadku braku interesu prawnego Urząd Patentowy prawidłowo zastosował w sprawie art. 105 § 1 k.p.a., albowiem w świetle powyżej powołanego przepisu, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie jednakże nie można zaakceptować oceny organu co do braku interesu prawnego wnioskodawcy.

W ustalonym przez organ stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, że: wynalazek zgłoszony do ochrony pod rządami ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.).

Analizując niniejszą sprawę należy mieć przede wszystkim na uwadze treść art. 89 ust. 1 P.w.p. w zw. z art. 117 p.w.p., który warunkuje żądanie unieważnienia wzoru przemysłowego legitymowaniem się interesem prawnym nie zaś statusem wnioskodawcy (tym czy wnioskodawcą jest uprawniony z patentu, czy też inny podmiot np. konkurent) i w tym zakresie Sąd uznaje, że uprawniony z patentu jest legitymowany do złożenia wniosku o unieważnienie własnego patentu. Ma tę legitymację na gruncie przepisów ustawy - Prawo własności przemysłowej (art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 p.w.p.). Interes prawny tego podmiotu winien być wywodzony przede wszystkim z treści prawa z patentu.

Co do zasady bowiem, treścią prawa z patentu jest wyłączne korzystanie z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Państwa (art. 16 ust. 1 ustawy o wynalazczości i obecnie art. 63 ust. 1 P.w.p.).

Oznacza to, że przedmiotem sprawy o unieważnienie patentu (wzoru przemysłowego) jest wyeliminowanie tego prawa z obrotu prawnego. Taka sprawa dotyczy więc wprost i bezpośrednio uprawnień (sytuacji prawnej) podmiotu, który patent posiada, w sytuacji, gdy podnoszone są przesłanki materialne złożenia wniosku wynikające z braku podstaw do ochrony, a twórca (twórcy) dochodzi roszczeń z tytułu tego uprawnienia.

Podzielając zatem pogląd prezentowany w cyt. wyżej wyroku NSA z 28 marca 2012 r. (II GSK 321/11) w ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie należy przyjąć, że wnioskodawca w sprawie o unieważnienie wzoru przemysłowego posiada interes prawny do jego unieważnienia i w tym zakresie organ jest związany wykładnią dokonaną na gruncie niniejszej sprawy przez tutejszy Sąd. Art. 153 p.p.s.a. stanowi bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Powyższe okoliczności organ uwzględni przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, przechodząc do badania merytorycznych podstaw do unieważnienia przedmiotowego wzoru objętych wnioskiem.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że uchylone obie decyzje Urzędu Patentowego RP nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł po myśli art. 200 i art. 205 § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a. w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 212, poz. 2076 ze zm.).