Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 522/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie WSA: Elżbieta Kowalik - Grzanka Asesor WSA: Krzysztof Gruszecki Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 30 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. "A.M.C. M. M." na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 marca 2003 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję

Naczelnika Urzędu Celnego - w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego M. M. za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu 4 kwietnia 2002 r. pan M. M., przedsiębiorca działający pod nazwą A.M.C. M. M. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu samochód osobowy marki [...].

Do zgłoszenia celnego dołączono między innymi: fakturę nr [...] z dnia 26 lutego 2002 r. opiewającą na kwotę 3.506,33 EUR, Deklarację Wartości Celnej, Zaświadczenie o

przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] z dnia 03.04.2002 r.

Niniejsze zgłoszenie spełniało wymogi formalne, w związku z czym zostało przyjęte

i zarejestrowane.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji przedmiotowego zgłoszenia celnego Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją z dnia 04.04.2002 r., uznał wyżej wymienione zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej. Następnie ustalił ją metodą zastępczą, określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego, na kwotę 9.922,70 EUR.

M. M. złożył odwołanie od wyżej wymienionej decyzji Dyrektora Urzędu

Celnego.

Decyzją z dnia 19.09.2002 r. Dyrektor Izby Celnej uchylił z powodów formalnoprawnych zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego i przekazał sprawę do

ponownego rozpatrzenia przez organ celny pierwszej instancji.

Naczelnik Urzędu Celnego -, który po reorganizacji administracji celnej, przejął kompetencje organu pierwszej instancji właściwego w niniejszej sprawie, przeprowadził

postępowanie zakończone wydaniem, w dniu 23.12.2002 r., decyzji. W przedmiotowej decyzji

Naczelnik Urzędu Celnego - uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej. Następnie, metodą określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego, ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 9.812,96 EUR, a także określił kwotę

wynikającą z długu celnego w wysokości 0,00 PLN.

Pismem z dnia 13.01.2003 r. pan M. M. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 23.12.2002 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 85 i art. 23 §§ 1 i 7 oraz art. 29 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w

niniejszej sprawie,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 187 Ordynacji podatkowej w związku

z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie weryfikacji zgłoszenia

celnego,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 191 Ordynacji podatkowej w związku

z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów,

- naruszenie ogólnych zasad postępowania wyrażonych w art. 121 Ordynacji podatkowej oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez prowadzenie postępowania w sposób

tendencyjny i nie budzący zaufania do organu orzekającego.

Dyrektor Izby Celnej uzasadniając swoje stanowisko w sprawie podniósł, że przepis art. 85 § 1 Kodeksu celnego stanowi, iż należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według

stawek w tym dniu obowiązujących.

Zgodnie z treścią art. 23 § 1 Kodeksu celnego, wartością celną towaru jest wartość

transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 niniejszej ustawy.

Przepis art. 23 § 7 Kodeksu celnego stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. W świetle przywołanego wyżej przepisu art. 23 § 7 Kodeksu celnego organom celnym przysługuje nie tylko kompetencja do oceny przedłożonych dokumentów pod względem

formalnym, ale także uprawnienie do badania wiarygodności dokumentu pod względem

merytorycznym, zwłaszcza w przypadku, gdy zadeklarowana wartość transakcyjna nie

odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru. Wartość transakcyjna towaru powinna bowiem odpowiadać jego cenie rynkowej w kraju eksportu. Tylko taka wartość jest wartością celną w rozumieniu art. 23 § 1 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego. Nawet ewentualność nabycia pojazdu po wyjątkowo "okazyjnej" cenie nie ma zatem znaczenia przy ustalaniu wartości celnej.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2001 r. (sygn. akt

I SA/Ka 2532/99), ocena wiarygodności ceny transakcyjnej jest możliwa w szczególności w oparciu o wynik rewizji celnej, oględzin towaru, badania technicznego oraz danych

dotyczących kształtowania się cen na rynku eksportera.

Organ celny pierwszej instancji wykazał, iż wartość zadeklarowana przez M. M. diametralnie odbiegała od cen adekwatnej wersji samochodu marki [...] na rynku eksportera, tj. Unii Europejskiej (weryfikację przeprowadzono w oparciu o katalog Schwacke Liste [...]). Z załączonego do zgłoszenia celnego Zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym nr [...] z dnia 03.04.2002 r. wynika, że przedmiotowy samochód został dopuszczony w sposób bezwarunkowy do ruchu. W ww. Zaświadczeniu nie odnotowano żadnych uwag, które mogłyby rzutować na wartość pojazdu. W wyniku rewizji celnej

funkcjonariusz celny stwierdził: pięciodrzwiowy samochód marki [...], koloru srebrnego, z przebiegiem (wg wskazania licznika) [...] km, wyposażony w elektrycznie podnoszone szyby i elektrycznie sterowane lusterka, nie odnotował przy tym żadnych wyraźnych braków, uszkodzeń lub śladów ponadnormatywnego zużycia pojazdu (wynik rewizji

celnej na odwrocie karty [...] formularza [...] nr jw.).

Podniósł również Dyrektor Izby Celnej, że wskazanie Komitetu Technicznego Ustalania

Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej, na które powołuje się M. M., nie dotyczą etapu weryfikacji zadeklarowanej wartości transakcyjnej, ale ustalania wartości celnej metodą tzw. "ostatniej szansy", określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego (organ celny zastosował się do wyżej wskazanej depozycji, opierając się na notowaniach zamieszczonych w

Informatorze Rynkowym EUROTAX, który podaje ceny właściwe dla rynku importera, to jest w Polsce). Logicznym jest natomiast, że oceny wiarygodności ceny transakcyjnej, wynikającej z faktury, można dokonać przez pryzmat wartości rzeczywistej towaru, to znaczy wartości

właściwej dla rynku eksportera.

Organ celny pierwszej instancji posłużył się niemieckim katalogiem Schwacke Liste, mimo iż samochód został sprowadzony z [...]. Jednocześnie jednak zwraca uwagę, że zarówno [...], jak i [...] są państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Istnienie na obszarze Unii Europejskiej jednolitego rynku (single market) tłumaczy zastosowanie niemieckiego katalogu Schwacke Liste do zweryfikowania ceny transakcyjnej samochodu zakupionego we [...]. Wobec diametralnej (niemal trzykrotnej) różnicy między wartością wynikającą z faktury nr [...] z dnia 26.02.2002 r. a notowaniem zamieszczonym w katalogu Schwacke Liste, ewentualne różnice w cenach pojazdów we [...] i [...] nie mogą mieć wpływu na ocenę poprawności zweryfikowania zadeklarowanej przez stronę wartości transakcyjnej. Mając na

uwadze wyżej wskazaną rażącą różnicę między zadeklarowaną wartością transakcyjną a wartością rzeczywistą pojazdu, w sposób analogiczny należy odnieść się do podnoszonego przez stronę faktu, iż stan przedmiotowego samochodu odbiegał w sposób negatywny od stanu

przeciętnego samochodu, którego cenę zamieszczono w katalogu Schwacke Liste. Należy

ponadto podkreślić, iż zawarte w aktach sprawy dokumenty nie wskazują na zły stan pojazdu. Zgodzić się również trzeba z organem celnym pierwszej instancji, iż wobec obowiązywania przepisów, mających na celu wyeliminowanie z importu samochodów uszkodzonych i

nadmiernie zużytych, nie ma wskazania do dokonywania korekty wartości pojazdu ze względu na jego uszkodzenia lub ponadnormatywne zużycie.

Wskazał również Dyrektor Izby Celnej, że wobec odrzucenia wartości transakcyjnej jako

podstawy do określenia wartości celnej przedmiotowego samochodu, Naczelnik Urzędu Celnego - rozważył możliwość jej ustalenia w sposób wynikający z art. 24 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią niniejszego przepisu, w przypadku zakwestionowania wiarygodności

danych na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego. Naczelnik Urzędu Celnego

prawidłowo wskazał przy tym, iż postępowanie w kwestii ustalenia wartości celnej używanych pojazdów zostało opracowane w formie Studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Wyjaśnienia tego Komitetu do porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908 z 1999 r.). Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej w wyżej wymienionym Studium 1.1 zwrócił uwagę, że "jedną z podstawowych trudności jakie mogą się pojawić w przypadku ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej".

Przepisy obowiązujące w Polsce, w przypadku zakwestionowania zadeklarowanej wartości transakcyjnej towaru, dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego). Techniczny Komitet Ustalania Wartości

Celnej podważył wszakże możliwość skorzystania z niniejszych metod w celu ustalenia jego wartości transakcyjnej. Niemożliwym jest bowiem znalezienie pojazdów o identycznym lub podobnym stopniu zużycia. Nawet samochody podobnie użytkowane, z podobnym przebiegiem mają bowiem różny stopień zużycia, co dodatkowo przemawia za odrzuceniem tych metod jako właściwych do ustalenia wartości pojazdów używanych.

Jak słusznie zauważył Naczelnik Urzędu Celnego -, kolejna metoda ustalania

wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych

(art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla

celów handlowych. Dotyczy bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na

polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i w stanie, w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna.

Naczelnik Urzędu Celnego - wskazał również, iż Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych metodą wartości kalkulacyjnej (art. 28 Kodeksu celnego). Metoda ta oparta jest na koszcie produkcji importowanych towarów. Nie może ona zatem, nawet w sposób

hipotetyczny, być brana pod uwagę, jako iż używane pojazdy samochodowe nie są

produkowane jako takie.

Zważywszy na fakt, iż przedmiotowy [...] był pojazdem używanym, a także na przedstawione wyżej wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, organ celny pierwszej instancji w sposób uprawniony uznał, że nie było możliwe ustalenie wartości celnej przedmiotowego samochodu na podstawie art. 25-28 Kodeksu celnego i zasadnie

posłużył się metodą tzw. "ostatniej szansy" określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego.

Artykuł ten stanowi, iż w przypadku, gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie art. 23 oraz art. 25-28 Kodeksu celnego, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:

1) artykuł VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku,

2) Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku,

3) przepisów Działu III ustawy Kodeks celny.

Zgodnie z postanowieniami cytowanego wyżej Porozumienia, w przypadku ustalenia wartości celnej sprowadzonych samochodów używanych w oparciu o metodę "ostatniej szansy" istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym.

Ustalając wartość celną przedmiotowego pojazdu, zgodnie z tą metodą, Naczelnik Urzędu

Celnego - skorzystał z notowań opublikowanych w aktualnym w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego Informatorze Rynkowym EUROTAX. Katalog EUROTAX jest

wydawnictwem powstającym w oparciu o dokładna obserwację i szczegółową analizę rynku samochodów używanych prowadzoną na reprezentatywnej próbie pojazdów z terenu całej Polski. Katalog ten jest stosowany nie tylko przez organy administracji celnej, ale także przez szereg innych instytucji oraz firm. Wartość rynkowa brutto sprowadzonego przez stronę samochodu marki [...], zamieszczona jest na stronie [...] katalogu EUROTAX [...] i wynosi 44.700,00 PLN. Wartość ta ustalona została przez organ celny pierwszej instancji pomniejszona o zawartą w niej kwotę podatku od towarów i usług oraz kwotę podatku akcyzowego.

Przyjmując kurs euro z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (1 EUR = 3,6215 PLN) organ celny pierwszej instancji ustalił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę 9.812,96 EUR.

Dyrektor Izby Celnej odniósł się także do zarzutów strony, dotyczących

naruszenia przepisów postępowania.

Zarzut naruszenia "art. 187 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego,

poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie weryfikacji zgłoszenia celnego" należy uznać za bezpodstawny.

Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że organ celny pierwszej instancji nie uchybił bowiem - wyrażonemu w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej - obowiązkowi zebrania i wyczerpującego rozparzenia całego materiału dowodowego.

Jak wynika z art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, organ

celny ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność

została udowodniona. Z powyższego wynika, że w postępowaniu celnym obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów. Organ celny nie jest związany żadnymi regułami dowodowymi, a rozstrzyga sprawę na podstawie przekonania opartego na swobodnym uznaniu niektórych

dowodów za wiarygodne, innych natomiast za niewiarygodne. Ocena taka powinna być

jednakże zgodna z zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz logiki.

Zarzut naruszenia przywołanego wyżej przepisu należy uznać za bezpodstawny, jako iż nie

budzi wątpliwości, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego - została wydana w oparciu o całość zgromadzonego materiału dowodowego, który został oceniony zgodnie z

wyżej wskazanymi kryteriami.

Za bezpodstawny należy uznać również zarzuty naruszenia: zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262

Kodeksu celnego) oraz zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Jak już bowiem wyżej wykazano organ celny pierwszej instancji nie naruszył

przepisów prawa materialnego lub procesowego. Nie ma również podstaw do przyjęcia, że

zostały naruszone jakiekolwiek gwarancje przysługujące stronie w toku postępowania.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M.M. Zarzucając decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 85 i art. 23 §§ 1 i 7 oraz art. 29 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie

w niniejszej sprawie,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 187 Ordynacji podatkowej w związku

z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i nie przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie weryfikacji zgłoszenia

celnego,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 191 Ordynacji podatkowej w związku

z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów,

skarżący wniósł o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi M. M.wskazał, że decyzja Dyrektora Izby Celnej narusza prawo i jest, podobnie jak decyzja organy I instancji, wadliwa, co uzasadnia zgłoszone powyżej żądanie jej uchylenia w całości. Wskazać należy, iż podczas wydawania

przedmiotowej decyzji, organ celny dopuścił się naruszenia przepisów zarówno prawa

materialnego, jak i postępowania.

Odnośnie do zarzutu naruszenia przepisów postępowania należy wskazać, iż Dyrektor Izby Celnej, postępując identycznie jak uprzednio Naczelnik Urzędu Celnego, dokonał w sposób dowolny oceny zgromadzonego materiału w sprawie oraz dowodów przedstawionych

przez skarżącego.

Należy wyjaśnić w pierwszym rzędzie, iż postępowanie przed organami celnymi obydwu

instancji, toczyło się wyłącznie w kierunku wykazania podstaw do zastosowania regulacji

wynikającej z art. 23 § 7 Kodeksu celnego.

Zdaniem skarżącego, organy celne wbrew przytaczanym w wydawanych decyzjach

argumentom, nie przeprowadziły postępowania dowodowego, w sposób pozwalający na

zakwestionowanie zadeklarowanej wartości celnej towaru, bowiem nie są one w stanie

wykazać, iż cena rynkowa importowanego samochodu wykazana w fakturze zakupu, nie jest rzeczywistą ceną zapłaconą za tenże samochód. Innymi słowy nie przeprowadzono

postępowania dowodowego, zmierzającego do ustalenia rzeczywistej wartości celnej towaru wprowadzonego na polski obszar celny. W tym sensie, można mówić o nie wyjaśnieniu

istotnych okoliczności sprawy, stanowiących podstawę do wydania merytorycznej decyzji.

Wskazał również skarżący, że organy celne obu instancji w niniejszej sprawie ograniczyły się do weryfikacji kwoty podanej na zgłoszeniu celny SAD, zgodnie z treścią faktury i stosownie do rzeczywistych kosztów nabycia przedmiotowego samochodu, przy pomocy wydawnictwa Schwacke Liste [...], opisującego ceny na rynku niemieckim. W ocenie skarżącego,

oczywistym jest, że występują różnice w cenach rynkowych samochodów używanych

pomiędzy krajem eksportera, tj. [...], a innymi państwami Unii Europejskiej, co stoi w

jawnej sprzeczności z tezą o rzekomej jednolitości rynku obejmującego transakcje dotyczące samochodów używanych. Co więcej, pomimo jednolitego rynku, także ceny nowych

samochodów konkretnej marki i typu różnią się (i to nieraz znacznie) pomiędzy

poszczególnymi państwami członkowskimi.

Nadto, zdaniem skarżącego, organy celne nieprawidłowo stosują katalog, na który się powołują (nie przyjmując - za cenę wyjściową do zakwestionowania ceny zakupu - podawanej w tym katalogu ceny zakupu, a jedynie cenę sprzedaży, a więc taką, która uwzględnia ewentualną marżę z odsprzedaży), jak też nie uwzględniają okoliczności dotyczących właściwości i stanu technicznego przedmiotowego samochodu, które uzasadniają zastosowanie współczynników korygujących, wymienionych i skatalogowanych w przedmiotowym wydawnictwie.

Zgodnie z ugruntowanym - w świetle treści orzecznictwa NSA - stanowiskiem, przyjmuje się, iż ocena wiarygodności ceny transakcyjnej jest możliwa w szczególności w oparciu o wynik rewizji celnej, oględzin towaru, badania technicznego oraz danych dotyczących kształtowania się cen na rynku eksportera. Pogląd ten podziela, jak się wydaje, również organ, który wydał zaskarżoną decyzję, wskazując wyrok NSA z dnia 26.03.2001 r., stąd tym bardziej niezrozumiałe jest stanowisko utrzymujące w mocy wadliwą decyzję organu I instancji. Twierdzenia organów o istnieniu wspólnego rynku europejskiego, szeroko uargumentowane w treści zaskarżonej decyzji, nie znajdują uzasadnienia w przedmiotowej sprawie, gdyż faktem powszechnie znanym jest, iż ceny zarówno samochodów nowych jak i używanych są różne w różnych krajach Unii Europejskiej, zaś traktowanie tego rynku, jako wspólnego rynku eksportera jest obarczone znacznym ryzykiem błędu, zwłaszcza w przypadku zakupu samochodów używanych.

Powoływany przez skarżącego już w odwołaniu od decyzji organu celnego I instancji, zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 187 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i nie

przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie weryfikacji zgłoszenia celnego, jest w pełni uzasadniony.

Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego, należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 23

§ 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność

informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Dokonane przez organy celne, dla zakwestionowania wartości celnej przedmiotowego

samochodu, proste porównanie ceny transakcyjnej do ceny katalogowej nie może uzasadniać zakwestionowania materialnej wiarygodności dokumentów potwierdzających wartość celną towaru. Pogląd powyższy znajduje swe uzasadnienie w utrwalonym orzecznictwie sądów

administracyjnych, do którego odsyła chociażby NSA, w wyroku z dnia 20.02.2001 r.

(sygn. akt I SA/Łd 14/00, publ. ONSA 2002/2/76).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy

wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem

1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez

właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W mysi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów

administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem,

rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną.

W Kodeksie celnym przyjęto zasadę, według której wartością celną towarów jest

wartość transakcyjna rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przewozu na polski obszar celny skorygowana według zasad określonych w art. 30 i

art. 31 Kodeksu celnego. Zasada ta odnosi się też do używanych pojazdów samochodowych, zwłaszcza do tych, których import następuje bezpośrednio po sprzedaży. W punkcie 6 Studium 1.1, dotyczącym postępowania wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiącego część Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 80, poz. 908), czytamy bowiem "Jako że import następuje bezpośrednio po sprzedaży cena faktycznie zapłacona lub należna zgodnie z transakcją powinna stanowić podstawę ustalenia wartości transakcyjnej za każdym razem, kiedy spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia". Będzie zatem ona mieć zastosowanie także w niniejszej sprawie, bowiem po pierwsze import nastąpił bezpośrednio po sprzedaży, po drugie spełnione są zalecenia i warunki Artykułu 1 Porozumienia (kupujący nie jest ograniczony w dysponowaniu lub użytkowaniu towaru, sprzedaż lub cena nie są uzależnione od warunków lub świadczeń, których wartość nie może być ustalona w odniesieniu do towarów, dla których ustalona jest wartość celna, jakakolwiek część przychodów z jakiejkolwiek dalszej sprzedaży, dyspozycji lub użytkowania towarów przez kupującego nie przypada bezpośrednio czy też pośrednio sprzedającemu, kupujący i sprzedający nie są powiązani).

Odstępstwo od zasady, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna

rozumiana jako cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny skorygowana, według zasad określonych w art. 30 i art. 31 Kodeksu

celnego, przewiduje art. 23 § 7 Kodeksu celnego. Według tego przepisu wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do

określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Interpretując ten przepis należy przede wszystkim wyjaśnić, czy pod użytym w art. 23 § 7 Kodeksu celnego pojęciem "wartość transakcyjna" należy rozumieć, jak wynikać by to

mogło z art. 23 § 1 Kodeksu celnego, cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar

sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. W ocenie Sądu w tym przypadku nie chodzi o cenę faktycznie zapłaconą lub należną za towar, lecz o cenę zadeklarowaną. Taka tylko

bowiem może być poddawana w wątpliwość w razie zakwestionowania dokumentów lub

informacji albo w przypadku braku dokumentów.

W art. 27 § 7 Kodeksu celnego nie chodzi zatem o ustalenie przez organ celny

rzeczywistej wartości towaru, lecz o wykazanie fałszu formalnego lub intelektualnego

przedstawionych dokumentów. Taka interpretacja jest zgodna z Porozumieniem w sprawie

stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf i Handlu z 1994 roku (Dz.U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483), gdyż w opinii nr 2.1. Komitetu Technicznego Ustalania Wartości

Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku (Dz.U. Nr 80, poz. 908 ze zm.) wyjaśniono, że sam fakt, iż jakaś cena jest niższa od aktualnych cen rynkowych na

identyczne towary nie stanowi wystarczającego powodu, by ją odrzucić z punktu widzenia

Artykułu 1, z zastrzeżeniem jednak postanowień Artykułu 17 Porozumienia. Z opinii tej zatem wynika, że orany celne nie są uprawnione do badania wartości towaru, lecz do badania

prawdziwości dokumentów i oświadczeń. Niższa cena od aktualnych cen rynkowych

wskazywałaby bowiem, że wartość transakcyjna jest zaniżona w stosunku do wartości

rynkowej, co jednak nie upoważnia organu celnego do odrzucenia jej z punktu widzenia

Artykułu 1 Porozumienia. Powołanie się przy tym na Artykuł 17 Porozumienia, który stanowi, że nic w niniejszym Porozumieniu nie będzie interpretowane jako ograniczenie lub poddawanie w wątpliwość praw administracji celnych do satysfakcjonującego je upewnienia się o

prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji,

przedłożonych dla celów wartości celnej, wskazuje, że organy celne mają w takiej sytuacji

jedynie prawo badać, czy dokumenty i oświadczenia złożone w celu ustalenia wartości celnej są prawdziwe. Na problem prawdziwości zgłoszonej ceny zakupu, a więc wartości transakcyjnej, wskazuje się też w powołanym już Studium 1.1, gdzie w punkcie 24 pisze się, że jedną z

podstawowych trudności jakie mogą pojawić się w przypadku importu używanych pojazdów jest trudność praktyczna, dotycząca problemu zbierania danych o faktach niezbędnych przy ustalaniu wartości transakcyjnej, ponieważ zakupom czynionym przez osoby fizyczne nie

zawsze towarzyszy wystawianie faktury handlowej, a często poprzestaje się na wystawieniu zwykłego pokwitowania, pisemnej notatki lub wręcz na porozumieniu ustnym. W takich

przypadkach, według tego Studium, administracja celna musi sprawdzić prawdziwość

zgłoszonej ceny zakupu. W art. 23 § 7 Kodeksu celnego chodzi więc o sprawdzenie prawdziwości zgłoszonej ceny a nie o ustalenie wartości towaru sprowadzonego na polski obszar celny.

W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, ze wartość

transakcyjną zakwestionowano w wyniku analizy dokumentów załączonych do zgłoszenia

celnego oraz notowań cen typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanych w katalogu Schwacke Liste [...]. A zatem podstawa zakwestionowania wartości transakcyjnej były

ceny publikowane w ww. katalogu, który to katalog i zawarte w nim dane został przyjęty jako dowód uzasadniający zakwestionowanie ceny transakcyjnej. Wobec powyższego dowód ten winien być dołączony do akt w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim stronie i Sądowi. Ponadto w treści uzasadnienia winna się znajdować ocena tego dowodu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia - dokonana przez organ (art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego).

W aktach sprawy brak tego dowodu w postaci umożliwiającej zapoznanie się z nim, również uzasadnienie decyzji nie zawiera oceny tego dowodu. Nic można bowiem przyjąć, iż

kserokopia jednej strony w języku niemieckim jest przedstawieniem dowodu spełniającym wymogi przepisów prawa.

Dodatkowo należy podnieść, że funkcjonowanie w granicach Unii Europejskiej

jednolitego rynku nie tłumaczy zastosowania niemieckiego katalogu Schwacke Liste do

zweryfikowania ceny transakcyjnej samochodu zakupionego we [...], ponieważ ceny na rynku francuskim i niemieckim mogą kształtować się na różnym poziomie. Nie bez znaczenia pozostaje zatem fakt, iż organy celne oparły się o dane wskazane w katalogu niemieckim.

Sąd podzielił zdanie skarżącego dotyczące obowiązku zbadania przez organ celny wartości rynkowej towaru w kraju eksportu. Organ celny musi wykazać, że ceny używanych

samochodów w [...]są tożsame z cenami pojazdów we [...]. Dopiero w przypadku ustalenia, że poziom cen samochodów w [...] i [...] jest taki sam, organ celny mógł posłużyć się niemieckim katalogiem Schwacke Liste dla ustalenia ceny na rynku francuskim.

Powyższe uchybienia powodują, że ocena legalności zaskarżonej decyzji już na etapie kwestionowania wartości transakcyjnej jest niemożliwa dla Sądu jak i dla strony.

Uniemożliwiają stronie właściwą obronę jej prawa, Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej

decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania, ponieważ Schwacke Liste nie jest

powszechnie uznanym aktem prawnym i wymaga tłumaczenia na język polski, który jest

językiem urzędowym w niniejszej sprawie.

Zastosowanie art. 23 § 7 Kodeksu celnego wiąże się bowiem zawsze z koniecznością uzasadnienia przyczyn zakwestionowania ceny transakcyjnej przez wykazanie niewiarygodności przedstawionych dokumentów lub informacji służących do określenia wartości celnej.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, powyższy przepis ma

charakter wyjątku od reguły, że co do zasady wartością celną jest wartość transakcyjna.

Wynika to zarówno z systematyki przepisu, jak i wyraźnego zaznaczenia, że organ celny jest uprawniony do ustalenia wartości celnej metodą zastępczą tylko wówczas, gdy zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości

transakcyjnej jako wartości celnej. Oznacza to, że organ celny za każdym razem obowiązany jest, w uzasadnieniu, wykazać iż wystąpiły przyczyny zakwestionowania wartości transakcyjnej w konkretnej sprawie.

Nie będą taką przyczyną ogólnikowe stwierdzenia ani wskazanie, bez indywidualnej analizy, pozycji z jednego wybranego katalogu, bez uzasadnienia tego wyboru.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Nadto, wobec uwzględnienia skargi, na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zasądził od organu (którym stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz.U. Nr 41, poz. 365 - jest właściwy dyrektor izby celnej) na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy, że na koszty te w niniejszej sprawie składa się wpis sądowy oraz wynagrodzenie pełnomocnika.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd stwierdził też, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji celnej uwzględnią powyższe wskazania, co do zakresu postępowania dowodowego i treści przepisu art. 23 § 7 Kodeksu celnego.

Z tych wszystkich wzglądów na mocy powołanych przepisów orzeczono jak

w sentencji.

AW