Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA 1314/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Bankowe prawo
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 60 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 63c
journal: Dz.U. 2002 nr 72 poz. 665
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 maja 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo bankowe.
Teza: Nie jest dniem zapłaty podatku w obrocie bezgotówkowym dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika, jeżeli w wyniku tej czynności nie doszło do uznania rachunku bankowego urzędu skarbowego i pobrana kwota została zwrócona na rachunek podatnika /art. 60 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm. i art. 63c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - t.j. Dz.U. 2002 nr 72 poz. 665 ze zm./.

TEZY

Nie jest dniem zapłaty podatku w obrocie bezgotówkowym dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika, jeżeli w wyniku tej czynności nie doszło do uznania rachunku bankowego urzędu skarbowego i pobrana kwota została zwrócona na rachunek podatnika /art. 60 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm. i art. 63c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - t.j. Dz.U. 2002 nr 72 poz. 665 ze zm./.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Leszka Z. na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia 8.04.2002 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług - zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek - oddala skargę.


UZASADNIENIE

"Kancelaria Notarialna s.c. Leszek Z., Tomasz C., Ewa M.-N." w dniu 25.04.2000 r. złożyła w Banku Pekao S.A. II Oddział w W. polecenie przelewu na kwotę 27.399 zł tytułem podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. na rzecz Pierwszego Urzędu Skarbowego W.-Ś. obciążające jej rachunek bankowy. Następnie powyższa kwota bez uznania rachunku bankowego Urzędu Skarbowego została zwrócona przez Bank w dniu 26.04.2000 r. Skarżącemu.

W dniu 8.05.2000 r. Kancelaria powtórnie wystawiła polecenie przelewu na konto Urzędu Skarbowego tytułem należnego podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. w wysokości 27.399 zł. Z uwagi na fakt, iż termin płatności należnego podatku przypadał na dzień 25.04.2000 r., to wpłatę z dnia 8.05.2000 r. urząd skarbowy uznał za dokonaną po terminie. Urząd Skarbowy w dniu 8.07.2000 r. wydał postanowienie (...), którym powiadomił Kancelarię Notarialną Skarżącego o zaliczeniu dokonanej przez Spółkę w dniu 8.05.2000 r. wpłaty w wysokości 27.399 zł na zaległość w podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. oraz odsetki za zwłokę /na należność główną kwoty 26.985,70 zł oraz na odsetki za zwłokę kwoty 413,30 zł/.

W dniu 31.07.2000 r. Strona wniosła zażalenie, w którym wnioskowała o uchylenie powyższego postanowienia Urzędu Skarbowego i umorzenie postępowania twierdząc, iż wpłaty podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. dokonała w terminie tj. 25 kwietnia 2000 r. za pośrednictwem II Oddziału Banku Pekao S.A. w W. i tego dnia kwota w wysokości 27.399 zł została pobrana z konta Kancelarii. Z uwagi na fakt, iż zwrot uiszczonej kwoty należnego podatku nastąpił w wyniku zmiany oznaczenia komputerowego rachunku bankowego Urzędu Skarbowego, o czym Spółka nie została powiadomiona to, zdaniem Strony, podatnik nie może być narażony na żadne ujemne konsekwencje działań, które nie pozostają w jakimkolwiek związku z jego zachowaniami, a są następstwem zachowań samego adresata przelewu.

Izba Skarbowa w W. postanowieniem z dnia 20.11.2000 r. (...) uchyliła w całości zaskarżone przez Stronę postanowienie organu I instancji z przyczyn formalnych /brak uzasadnienia/ i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia 9.01.2001 r. (...), powiadomił podatnika o zaliczeniu wpłaty w wysokości 27.399 zł na podatek od towarów i usług za marzec 2000 r. oraz na naliczone odsetki za zwłokę, przedstawiając stosowne uzasadnienie.

W dniu 23.01.2001 r. Leszek Z. występujący pod firmą "Leszek Z. N. K. N." wniósł kolejne zażalenie podnosząc te same argumenty.

W dniu 6.07.2001 r. postanowieniem (...) Izba Skarbowa w W. uchyliła w całości postanowienie organu I instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Izba wskazała, iż "Kancelaria Notarialna s.c. Leszek Z., Tomasz C., Ewa M.-N." została rozwiązana z dniem 31.08.2000 r. i w związku z powyższym postanowienie Urzędu winno być adresowane i doręczone do wszystkich wspólników rozwiązanej Spółki.

Następnie Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia 19.12.2001 r. (...) zawiadomił Ewę M., Tomasza C. oraz Pana Leszka Z. byłych wspólników "Kancelarii Notarialnej s.c. Leszek Z., Tomasz C., Ewa M. N." o zaliczeniu wpłaty z 8 maja 2000 r. w wysokości 27.399 zł na zaległość w podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. oraz odsetki powstałe w wyniku niezapłaconego w terminie podatku od towarów i usług za marzec 2000 r.

W dniu 7.01.2002 r. Leszek Z. były wspólnik, rozwiązanej Spółki wniósł zażalenie, w którym wnioskował o uchylenie postanowienia Urzędu i umorzenie postępowania zarzucając, iż Urząd Skarbowy nie wziął pod uwagę faktu, że zgodnie z decyzją Izby Skarbowej w W. z dnia 4.10.2001 r. (...) postępowanie w sprawie zostało prawomocnie umorzone.

Izba Skarbowa w W. postanowieniem z dnia 8.04.2002 r. (...) utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie Urzędu Skarbowego uzasadniając, iż zgodnie z art. 51 par. 1 Ordynacji podatkowej podatek nie zapłacony w terminie jest zaległością podatkową, od której nalicza się odsetki za zwłokę. Jednocześnie Izba Skarbowa uznała za bezzasadny zarzut Strony, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało prawomocnie umorzone decyzją Izby Skarbowej w W. z dnia 4.10.2001 r. (...). Izba wskazała, że postępowanie zostało zakończone tylko i wyłącznie w sprawie zbędnie wydanej przez Urząd Skarbowy decyzji określającej wysokość zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. rozwiązanej Spółce cywilnej.

W skardze do Naczelnego Sądu administracyjnego Strona podnosi zarzut, iż skoro "w obrocie bezgotówkowym dniem zapłaty jest dzień obciążenia rachunku podatnika (...), tj. dzień, w którym dokonano zmniejszenia stanu rachunku zobowiązanego o przekazaną kwotę, to dla ustalenia tej daty nie ma znaczenia ani dzień uznania /zwiększenia stanu/ rachunku organu podatkowego, ani dzień wystawienia dokumentu, na podstawie którego operacja bankowa jest dokonywana". Zdaniem Skarżącego nie może być mowy o jakimkolwiek zaniedbaniu lub opóźnieniu w przekazywaniu należnego podatku na konto Urzędu Skarbowego, bowiem nie został On przez nikogo powiadomiony o zmianie oznaczenia komputerowego rachunku bankowego Urzędu Skarbowego w NBP. Z uwagi na fakt, iż przelewy kierowane na konto organu podatkowego były przyjmowane do kwietnia 2000 r. bez żadnych zastrzeżeń i odpowiednie kwoty docierały bez przeszkód na konto adresata to, zdaniem Strony, nie mogła Ona przypuszczać, iż doszło do zmiany oznaczenia rachunku bankowego. Zatem nie może być mowy o powstaniu zaległości podatkowej, ponieważ zapłata należnego podatku nastąpiła w dniu 25 kwietnia 2000 r., tak więc - stosownie do art. 60 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej - podatek został zapłacony w ustawowym terminie.

Ponadto Skarżący zarzuca, iż w niniejszej sprawie doszło do niewłaściwej interpretacji art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej tym samym do naruszenia normy prawnej prawa materialnego. Zdaniem Skarżącego "zwrot podatku", który nastąpił bez winy podatnika nie może być traktowany na równi z zaległością podatkową.

Nadmienia ponadto, iż uzasadnienie postanowienia Urzędu Skarbowego nie zawiera żadnych informacji dotyczących stanu faktycznego i prawnego, co stanowi naruszenie art. 217 par. 1 Ordynacji podatkowej.

Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze Izba Skarbowa w W. podtrzymuje swoje stanowisko - zawarte w zaskarżonym postanowieniu - uznając prawidłowość zaliczenia przez Pierwszy Urząd Skarbowy W. - Ś. wpłaty w wysokości 27.399 zł proporcjonalnie na zaległość w podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. oraz naliczone od tej zaległości odsetki za zwłokę oraz wnosi o oddalenie skargi.

Należny podatek od towarów i usług za marzec 2000 r. zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, spółka winna była wpłacić w terminie do dnia 25.04.2000 r.

Stosownie do art. 61 par. 1 Ordynacji podatkowej Spółka zobowiązana była uiścić należny podatek od towarów i usług za marzec 2000 r. w formie bezgotówkowej.

Izba zgadza się ze stanowiskiem Strony, iż za termin dokonania zapłaty podatku uważa się w obrocie bezgotówkowym dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika na podstawie polecenia przelewu /art. 60 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej/, a data uznania rachunku bankowego organu podatkowego nie ma znaczenia dla ustalenia zapłaty podatku. Jednak, aby świadczenie dłużnika zostało spełnione musi nastąpić uznanie rachunku bankowego wierzyciela, tj. urzędu skarbowego, bowiem tylko w tym przypadku można mówić o zapłaceniu podatku i wygaśnięciu zobowiązania podatkowego. W przedmiotowej sprawie po obciążeniu rachunku bankowego Kancelarii nastąpił zwrot pobranej kwoty bez uznania rachunku urzędu skarbowego, a więc nie było zapłaty.

Zdaniem Izby, przedstawiony w uzasadnieniu skargi zarzut Strony, iż Urząd nie powiadomił podatnika o zmianie oznaczenia komputerowego rachunku bankowego w NBP, co spowodowało opóźnienie w przekazywaniu należnego podatku na konto organu podatkowego, jest bezzasadny. Numer rachunku bankowego Urzędu Skarbowego obowiązujący przy wpłatach podatku od towarów i usług w miesiącu kwietniu 2000 r., został opublikowany w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1999 r. w sprawie wykazu numerów rachunków bankowych urzędów skarbowych /Dz.Urz. MF nr 16 poz. 93/ i nie uległ zmianie do dnia 31.12.2001 r. Izba zauważa, że Kancelaria dokonała wpłaty należnego podatku dodając na poleceniu przelewu do nazwy rachunku dopisek "VAT" (...). Była to więc nazwa niezgodna z brzmieniem podanym w Dzienniku Urzędowym. Dokonany w dniu 26.04.2000 r. zwrot był zatem czynnością bankową, na którą Urząd Skarbowy nie miał wpływu. W związku z powyższym wszelkie nieprawidłowości nie są uchybieniem organu podatkowego i pozostają do wyjaśnienia między Bankiem Podatnika a wspólnikami Spółki.

Spółka dokonała wpłaty z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2000 r. w wysokości 27.399 zł dopiero w dniu 8.05.2000 r., podając na poleceniu przelewu prawidłową nazwę rachunku bankowego Urzędu Skarbowego i przelew został zrealizowany przez Bank.

W myśl art. 51 par. 1 Ordynacji podatkowej podatek nie zapłacony w terminie jest zaległością podatkową, od której stosownie do art. 53 par. 1 pobiera się odsetki za zwłokę naliczane zgodnie z par. 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 40 poz. 463/, od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin zapłaty podatku.

Kwestionowanie przez Skarżącego istnienia zaległości podatkowej jest zatem bezzasadne.

W przypadku gdy na podatniku ciążą zaległości podatkowe są one z urzędu pokrywane z kwoty wpłaty wraz z odsetkami za zwłokę, stosownie do art. 55 par. 2 Ordynacji podatkowej. W takiej sytuacji organ podatkowy zobowiązany był wydać na podstawie art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "a" Ordynacji podatkowej, postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę.

Izba Skarbowa potwierdza, iż zaskarżone postanowienie Urzędu Skarbowego nie zawiera pełnego uzasadnienia faktycznego, ale rozstrzygnięcie postanowienia jest prawidłowe. Do kompetencji organu odwoławczego należy konwalidowanie braków uzasadnienia, co Izba uczyniła przedstawiając stosowne uzasadnienie dokonanych przez Urząd czynności.

Zdaniem Izby Skarbowej zarzut Strony - przedstawiony w uzasadnieniu skargi - o niewłaściwej interpretacji art. 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i tym samym naruszeniu normy prawa materialnego, -jest bezpodstawny. Artykuł 52 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma bowiem zastosowanie tylko i wyłącznie w przypadku dokonania przez urząd skarbowy zwrotu podatku nadpłaconego, nienależnie zapłaconego lub pobranego w wysokości wyższej od należnej, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, bowiem zwrotu nie dokonał Urząd, lecz Bank Podatnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który stał się właściwy do rozpatrzenia tej sprawy na podstawie do art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Wprawdzie art. 60 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/ stanowi, iż w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika lub rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na podstawie polecenia przelewu jest dniem zapłaty podatku, ale aby norma ta miała zastosowanie musi mieć miejsce obrót bezgotówkowy.

Obrót bezgotówkowy jest jedną z form rozliczeń pieniężnych dokonywanych za pośrednictwem banków pomiędzy dłużnikiem i wierzycielem. Rozliczenia pieniężne przeprowadza się gotówkowo lub bezgotówkowo za pomocą papierowych lub elektronicznych nośników informacji - zob. art. 63 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe /t.j. Dz.U. 2002 nr 72 poz. 665/.

Rozliczenia bezgotówkowe przeprowadza się w szczególności:

1/ poleceniem przelewu,

2/ poleceniem zapłaty,

3/ czekiem rozrachunkowym,

4/ kartą płatniczą.

W sprawie będącej przedmiotem skargi rozliczeń bezgotówkowych dokonywała strona poleceniem przelewu.

Stosownie do art. 63c Prawa bankowego polecenie przelewu stanowi udzieloną bankowi dyspozycję dłużnika obciążenia jego rachunku określoną kwotą i uznania tą kwotą rachunku wierzyciela. Tylko w przypadku dokonania przez bank obu tych czynności dochodzi do dokonania obrotu bezgotówkowego. Poza sporem jest w sprawie, iż na podstawie dyspozycji skarżącego dokonanej w banku w dniu 26 kwietnia 2000 r. nie doszło do uznania rachunku wierzyciela- Pierwszego Urzędu Skarbowego W.-Ś. Tym samym na podstawie tego polecenia przelewu nie doszło do dokonania zapłaty w obrocie bezgotówkowym. Powoływanie się na postanowienia art. 60 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej celem wykazania, iż płatność podatku nastąpiła w terminie jest w tym stanie faktycznym nieuzasadnione.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 52 Ordynacji podatkowej.

W sytuacji, gdy na podstawie błędnie wypełnionego polecenia przelewu bank najpierw obciąża rachunek dłużnika, a potem - bez żadnego udziału wierzyciela-urzędu skarbowego - kwotę tę zwraca na rachunek dłużnika, nie dochodzi do żadnego "zwrotu podatku", nawet jeżeli tytułem płatności objętej poleceniem przelewu jest zobowiązanie podatkowe. Bank bowiem nie jest w żadnym prawnopodatkowym stosunku z posiadaczem rachunku w tym przypadku; zwraca kwotę pieniężną pobraną z konta w celu wykonania przelewu, a nie podatek.

Z ustaleń zebranych w sprawie wynika, iż niezasadny jest także zarzut skarżącego dot. zmiany konta bankowego przez urząd skarbowy bez należytego powiadomienia podatników. Okoliczność taka nie miała bowiem miejsca.

Zarzut braku należytego uzasadnienia postanowienia organu podatkowego pierwszej instancji wobec uzupełnienie treści uzasadnienia w orzeczeniu organu odwoławczego jest również bezpodstawny.

Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ w związku z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.