Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 330/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1-3, art. 27 ust. 1 pkt 1, 2
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
article: par. 2 ust. 1-3, 6, par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Dnia 20 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 roku sprawy ze skargi E.P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...], 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz E. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 20 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 627), zwanej dalej "ustawą ONW z 2015 r.", § 2, § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364 ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem ONW z 2015 r.", art. 64 ust. 2, art. 70, art. 94 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014 r., str. 69, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014", art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 48, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] nr [...] o odmowie przyznania E. P. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) płatność ONW strefa nizinna II i nałożeniu sankcji w wysokości 512,16 zł.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że 4 maja 2017 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernnizacji Rolnictwa w P. E. P. złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na 2017 r. We wniosku zadeklarowała jedną działkę rolną A o powierzchni 1,94 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...].

8 stycznia 2018 r. przeprowadzono kontrolę administracyjną wniosku. Podczas kontroli wykryto konflikt krzyżowy polegający na zadeklarowaniu do płatności gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...] przez dwóch producentów.

W związku z powyższym wezwaniem z 8 stycznia 2018 r. wezwano E. P. do złożenia wyjaśnień.

W odpowiedzi na to wezwanie 24 stycznia 2018 r. do organu pierwszej instancji zgłosił się w imieniu E. P. jej ojciec J. P., który przedłożył korektę wniosku o przyznanie płatności na 2017 r. z 23 stycznia 2018 r., kopię wypisu aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z 1 lutego 2005 r., kopię zawiadomienia o utworzeniu księgi wieczystej dla działki ewidencyjnej nr [...] z 12 kwietnia 2005 r., oświadczenie E. P. z 22 stycznia 2018 r. Skarżąca wyjaśniła, że jest samodzielnym właścicielem działki o nr [...] i nikomu tej działki nie wydzierżawiała. Na działce tej w 2017 r. był ugór czarny, a w okresie letnim zasiała poplon z nasion żyta, które posiadała z zapasów z 2016 r.

Pismem z 9 maja 2018 r. wezwano E. P. do przedstawienia dodatkowych dowodów, oświadczeń świadków, danych adresowych potencjalnych świadków mogących potwierdzić użytkowanie w 2017 r.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca potwierdziła wcześniejsze oświadczenie, że jest samodzielnym właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] oraz wskazała nazwiska dwóch świadków w sprawie, tj. I. P. i J. P. Jednocześnie skarżąca wskazała, że J. P. będzie jej pełnomocnikiem w sprawie.

Z uwagi na powyższe oraz fakt, że druga strona konfliktu krzyżowego również oświadczyła, że w 2017 r. prowadziła działalność na działce nr [...], organ pierwszej instancji wydał postanowienie o połączeniu spraw wszczętych z wniosku E. P. oraz z wniosku B. J. do wspólnego rozpoznania.

Wobec tego pismem z 28 maja 2018 r. wezwano E. P. do stawienia się na rozprawie administracyjnej 21 czerwca 2018 r. w charakterze strony. Wezwanie doręczono skarżącej na podstawie art. 44 k.p.a. 14 czerwca 2018 r.

28 maja 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego w P. wezwał J. P. i I. P. do wzięcia udziału w rozprawie 21 czerwca 2018 r. w charakterze świadków. Do udziału w rozprawie administracyjnej wezwano również drugą stronę konfliktu krzyżowego B J. oraz zgłoszonych przez nią świadków tj. R. M., M. O. i W. B.

Na rozprawę 21 czerwca 2018 r., pomimo wezwania, nie stawiły się E. P. i B. J.

Stawił się natomiast R. M., który potwierdził swoje oświadczenie z 26 stycznia 2018 r., że pomagał przy pracach polowych w gospodarstwie B. J. Świadek R. M. zeznał, że pomagał przy zabiegach agrotechnicznych oraz przy zbiorach plonów w miejscowości A. Nie jest w stanie określić numerów działek, na których wykonywał prace. Na działce położonej obok gospodarstwa "P. B." (w kierunku wiatraków) i działce w przeciwnym kierunku O., wykonywał pracę zlecona przez M. J., w postaci koszenia trawy ciągnikiem rolniczym z kosiarką rotacyjną, którego właścicielem jest jego ojciec. Koszenie odbywało się w miesiącu maju. Następnie dwa dni później wykonał rozrzucenie z pokosów maszyną jego ojca. Więcej prac nie wykonywał na tych działkach.

Świadek M. O. zeznał, że fizycznie jest w stanie określić położenie dwóch działek, na których pomagał przy pracach polowych. Jednak nie jest w stanie podać ich numerów ewidencyjnych. Położenie działek określił w oświadczeniu z 16 maja 2018 r. Po prawej stronie działki szerszej znajdują się brzozy samosiejki, natomiast po lewej – działka była użytkowana. Węższa działka nie ma żadnych znaków charakterystycznych w terenie. Wszystko wokół było użytkowane.

Świadek W. B. po przeczytaniu oświadczeń potwierdził złożone zeznania. Oświadczył, że nie jest w stanie określić numerów działek, na których wykonywał prace, ale jest w stanie fizycznie określić położenie tych działek. Jedna była węższa w granicach około 6 – 8 m. Dwie działki szerokie około 15 m każda. Przy węższej działce nie ma żadnych punktów charakterystycznych w terenie. Przy szerszej jest lasek. Wszystkie działki położone są od drogi do drogi gruntowej D. P.– O., w kierunku dzikiego wysypiska śmieci.

Świadek I. P. zeznał, że działka nr [...] była użytkowana w 2017 r. Widział jak J. P. w 2017 r. w okresie wiosennym wykonywał osobiście orkę ciągnikiem rolniczym. Nie jest w stanie cały czas obserwować działki sąsiada. Nic więcej nie widział. Nie pamięta, co było na tej działce uprawiane w 2017 r. W tej chwili rośnie owies. Nie jest w stanie określić, co było orane przez J. P. w momencie wykonania orki.

Następnie podjęto próbę przesłuchania świadka J. P., jednak z uwgi na przedstawiony przez świadka stan zdrowia, przesłuchanie przełożono na 25 czerwca 2018 r.

25 czerwca 2018 r. świadek J. P. zeznał, że wie gdzie jest położona działka nr [...] we wsi A., ponieważ od kilku lat jest w jego rodzinie. Kupiona została przez jego córkę. Na działce w 2017 r. i obecnie uprawiana jest trawa na gruntach ornych. Następnie znajduje się teren ogrodzony siatką ok. 30 – 40 ha, na którym również jest uprawiana i była uprawiana w 2017 r. trawa na gruntach ornych. Grunt ten był wykorzystywany przez świadka do wypasu owiec i wszystko było utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Na pozostałej części działki uprawiane w 2017 r. było żyto ozime. Żyto siał własnym sprzętem późną jesienią w 2016 r. W 2016 r. przed zasiewem zboże talerzował i bronował osobiście. Następnie po wysiewie żyta ponownie zabronował pole. Ze względu na trudne warunki atmosferyczne zimą, na zasianym życie nastąpiły duże szkody, tj. wymarznięcie zboża. W związku z powyższym, ze względu na duże koszty koszenia, a małe plony, zboże to nie zostało zebrane w okresie jesiennym, a teren ten został dopiero ztalerzowany w okresie wiosennym 2018 r. Trawa na gruntach ornych była wypasana owcami do miesiąca lipca, ponieważ w lipcu owce zostały sprzedane. Wszelkie czynności na tej działce wykonywał na polecenie córki. Obecnie E. P. przebywa za granicą. Posiada z córką kontakt telefoniczny. W 2017 r. E. P. była 4,5 miesiąca w Polsce. Następnie wyjechała do H. Dokładnie nie pamięta, w jakim okresie skarżąca przebywała w Polsce, ale był to okres letni. Na znajdującej się na działce trawie na gruntach ornych, nie wykonywał wymiany uprawy, czyli trawa nie była zaorana i ponownie zasiana. W 2017 r. w kwietniu lub maju na działce od strony sąsiadów, przy laskach, o szerokość jednej talerzówki, osobiście wykonał talerzowanie w celu ochronnym przed rozpowszechnianiem się ognia. Oprócz wypasu owiec trawa na gruntach ornych nie była koszona, ponieważ została wypasiona.

W oświadczeniu z 4 lipca 2018 r. M. J. stwierdził że na działce nr [...] położnej między dwoma domami, tj. B. B. i drugiego sąsiada, którego nazwiska nie pamięta. Na całej powierzchni tej działki, tak jak deklarował we wniosku, w czerwcu wykonał koszenie wraz z R. M. Do wykonywania tej czynności używali ciągnika i sprzętu R. M. Przy zbiorze pomagał im także G. G. Trawa został przegrabiona ciągnikiem i maszyną przez R. M. Po okresie około 2 dni trawa została zebrana. Zgrabiona trawa ciągnikiem R. M. została następnie zebrana przez świadka, R. M. oraz G. G. i załadowana na duże dostawcze auto. Zbiór tej trawy polegał na odzyskiwaniu z niej ziół. Po zbiorze ziół nie wykonywał więcej czynności na tej działce. Kilka lat wcześniej zbierał na tych działkach zioła. W 2017 r. postanowił dokonać zbioru na większą skalę, dlatego zdecydował się na deklarację tej działki do płatności.

28 sierpnia 2018 r. do organu pierwszej instancji zgłosił się J. P. i złożył upoważnienie do reprezentowania skarżącej oraz pismo z prośbą o wyjaśnienie sprawy przeprowadzonej kontroli na miejscu 13 lipca 2018 r.

Na podstawie powyższych ustaleń oraz zgromadzonych dokumentów 28 września 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał decyzję, na mocy której odmówił przyznania płatności ONW strefa nizinna II i nałożył sankcję w wysokości 512,16 zł.

Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie.

Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji za bezsporne uznał, że działka nr [...] w 2017 r. nie była w posiadaniu wyłącznie skarżącej. Na spornym gruncie dwa podmioty dokonywały czynności agrotechnicznych. Nie było zatem jednego dominującego podmiotu, w którego wyłącznym władaniu pozostawałaby działka rolna położna na działce ewidencyjnej nr [...]. W ocenie organu drugiej instancji, teza ta znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków wskazanych przez stronę postępowania, tj. J. P. Potwierdzeniem faktu, że skarżąca nie była jedynym posiadaczem spornej działki jest oświadczenie pełnomocnika drugiej strony konfliktu, tj. M. J. oraz m. in. zeznania świadka R. M. Prawidłowo przyjęto, że wobec nieposiadania gruntów wyłącznie przez wnioskodawcę przez cały rok kalendarzowy, nie zostały spełnione warunki pozwalające na przyznanie płatności. Legitymowanie się posiadaniem gruntów wyłącznie na 31 maja roku złożenia wniosku nie jest warunkiem wystarczającym do uzyskania wsparcia. Oprócz zatem elementu posiadania 31 maja, osoba chcąca skorzystać z pomocy wspólnotowej musi spełnić pozostałe warunki, wynikające m.in. z art. 94 rozporządzenia nr 1306/2013 i załącznika II do tego rozporządzenia. Konsekwencją powyższego jest konieczność posiadania gruntów przez cały rok kalendarzowy (z wyłączeniem przypadku transferu) oraz zadośćuczynienie w tym czasie warunkom przyznania płatności. O konieczności posiadania gruntów przez jeden podmiot i spełnienia przez tenże podmiot warunków dostępowych w toku całego roku obok wyżej przywołanych argumentów, świadczy również uregulowanie przez ustawodawcę przypadku szczególnego tj. współposiadania gruntów rolnych.

Organ drugiej instancji stwierdził, że nie kwestionuje okoliczności wykonywania czynności agrotechnicznych przez E. P., w której imieniu czynności te wykonywał jej pełnomocnik J. P. Jednakże w ustalonym stanie faktycznym nie ma możliwości przyznania płatności, bowiem skarżąca nie była jedynym posiadaczem zadeklarowanych gruntów rolnych w 2017 r. Organ pierwszej instancji, prawidłowo rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, a wnioski o przyznanie płatności składane w latach 2015, 2016 i 2018 z deklaracją działki ewidencyjnej nr [...], nie mają wpływu na wniosek o przyznanie płatności na 2017 r. Wnioski są rozpatrywane na dany rok, a uprawa działki w roku wcześniejszym, przy uprawach jednorocznych, nie ma wpływu na kolejny rok. Zdaniem organu drugiej instancji, ponieważ skarżąca nie brała udziału w rozprawie administracyjnej, nie mogła zeznać, co było uprawiane na działce w 2018 r., co więcej nie odniosła się do tej kwestii w żadnym ze złożonych oświadczeń. Uprawę owsa potwierdził jedynie świadek I. P. Podczas rozprawy administracyjnej ani pełnomocnik strony, ani żaden ze świadków drugiej strony konfliktu nie wskazywał, co jest uprawiane na działce w 2018 r. Poza tym na działce ewidencyjnej [...] w 2017 r. oprócz trawy na gruntach ornych rosło żyto. Natomiast w 2018 r. na działce tej, jak wynika z raportu kontroli, znajdowała się trawa na gruntach ornych oraz owies. Raport z przeprowadzonej kontroli na miejscu nie może stanowić dowodu w sprawie. B. J. we wniosku na 2017 r. na działce ewidencyjnej [...], którą oznaczyła jako działkę rolną R, zadeklarowała uprawę JPO, a na działce podrzędnej R1 zadeklarowała trawy na gruntach ornych (Trawy GO), co jest zgodne z zeznaniami pełnomocnika skarżącej – J. P. Na skutek tego, że z płatności została wyłączona działka rolna będąca przedmiotem współposiadania położona na działce ewidencyjnej nr [...], stwierdzona powierzchnia gospodarstwa różni się od powierzchni zadeklarowanej w 100%. W związku z przedeklarowaniem powierzchni organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania skarżącej płatności oraz nałożył z tego tytułu sankcję. Ostatecznie powierzchnia deklarowana działki rolnej kwalifikowana do płatności ONW wynosiła 1,94 ha. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania wynosiła 0,00 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną wynosi 100,00%. Zawyżenie procentowe przekracza 50%, co skutkuje odmową przyznania płatności ONW strefa nizinna II za 2017 r. i nałożeniem sankcji trzyletnich w wysokości odpowiadającej iloczynowi różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną oraz stawki płatności, tj. 512,16 zł. Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa nizinna II została określona w rozporządzeniu ONW z 2015 r. i wynosi 264 zł. Organ drugiej instancji, nie stwierdził podstaw do zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 wskazując na brak w aktach sprawy dokumentów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie skarżącej przypadków siły wyższej. Zadeklarowanie przez skarżącą działki użytkowanej przez innego rolnika organ drugiej instancji uznał za błąd, który nie może zostać uznany za oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Stwierdzając, że nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 64 ust. 2 lit. c i d rozporządzenia nr 1306/2013 organ drugiej instancji podniósł, że zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności powierzchnia gruntów stanowi podstawową kwestię dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy. Zadeklarowana powierzchnia gruntów do pomocy finansowej określa ciężar finansowy tej pomocy. Wnioskujący o pomoc rolnik, wskazując powierzchnię do płatności, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem tylko on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy, musi odnieść się do danych w nim zawartych, w tym do wielkości zgłoszonego obszaru, i te właśnie dane poddać kontroli administracyjnej, bo decydują one o wielkości przyznanej pomocy. Powyższe względy powodują, że w żadnym razie nie można twierdzić, że tak istotny element stanu faktycznego, jak brak zgody współposiadacza danej działki, nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez wnioskodawczynię, czy też był wynikiem błędu organu. Nikt inny poza stroną nie mógł orientować się lepiej, co do tego jakie działki rolne posiada, uprawia i zgłasza do płatności. Postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte na wyłączny wniosek skarżącej, która nie była zobowiązana do uzyskania płatności i składania wniosku, ale skorzystała z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa. Składając wniosek skarżąca złożyła oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. W ocenie organu drugiej instancji, nie zaistniały również przesłanki z art. 64 ust. 2 lit. e rozporządzenia nr 1306/2013. Stwierdzona niezgodność nie jest nieznaczna. Różnica między powierzchnią zgłoszoną a powierzchnią stwierdzoną wynosi 100%. Wyjątki od stosowania kar administracyjnych zostały określone w art. 15 rozporządzenia nr 640/2014. Podane przez beneficjenta informacje powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność do faktycznej sytuacji. Brak jest dowodów potwierdzających zmianę we wniosku w zakresie spornej działki. Przedstawiony stan faktyczny sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie określają przyczynę wykluczenia z dopłat obszaru.

W skardze na powyższą decyzję E. P. wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie działań niezbędnych do załatwienia sprawy i działanie bez uwzględnienia jej słusznego interesu poprzez "przyjęcie niepodpisanego wniosku i niezwrócenie stronie uwagi na ten brak podczas przyjmowania wniosku o płatność w siedzibie organu w ostatnim dniu składania wniosków, tj. 15 maja 2013 r.";

2. art. 7a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych, co rzeczywistego użytkownika działki objętej wnioskiem na jej niekorzyść;

3. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z uszczerbkiem dla zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz niezgodnie z zasadami bezstronności i równego traktowania, w szczególności poprzez nie zwrócenie uwagi na oczywiste sprzeczności w zeznaniach świadków wskazywanych przez B. J.;

4. art. 77 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego i danie wiary zeznaniom świadków wskazywanym przez B. J., podczas gdy ich zeznania są wzajemnie sprzeczne, niespójne i nieprecyzyjne. Świadkowie nie wiedzą, gdzie położne są działki, o których mowa i jak wygląda ich otoczenie, gdyż nigdy tam nie byli.

W uzasadnieniu podniesiono, że zeznania i oświadczenia M. J., G. G. oraz R. M., które stanowiły podstawę do ustalenia rzekomego współkorzystania z działek, są nieprawdziwe. Osoby te popełniły przestępstwo poświadczenia nieprawdy oraz przestępstwa oszustwa (lub próby oszustwa) na szkodę skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 20 listopada 2019 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że popiera skargę. Nie toczy się postępowanie karne przeciwko świadkom zgłoszonym przez B. J. w postępowaniu administracyjnym, gdyż Policja "powiedziała", że zawiadomienie o przestępstwie może być złożone, gdy sąd administracyjny uzna winę świadka. Kwestionuje treść protokołu rozprawy nr 1/2018 z 21 czerwca 2018 r. (karty 55-66), gdyż dotyczył on ustalenia rolnika będącego w posiadaniu działki ewidencyjnej nr 26 stanowiącej własność jego córki M. S. Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że M. O. i W. B. wspólnie z nim, wykonywali prace polowe na działce [...] w 2017 r. na polecenie córki, a nie na polecenie B. J. Nie został powiadomiony o kontroli na miejscu, jaka miała miejsce "8 lipca 2018 r.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji sąd stwierdził, że organy administracji obu instancji naruszyły przepisy postępowania i prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność odmowy przyznania skarżącej płatności ONW strefa nizinna II oraz nałożenie na nią sankcji w wysokości 512,16 zł w związku ze stwierdzeniem przez organy administracji, że w 2017 r. skarżąca nie była jedynym posiadaczem działki nr [...]. Według organów administracji na działce tej czynności agrotechniczne wykonywane były również przez B. J., która także zgłosiła ją we wniosku o przyznanie płatności i była jej współposiadaczem.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że działka rolna w odniesieniu, do której wystąpił konflikt krzyżowy, tj. działka nr [...], stanowi własność skarżącej.

Warunki i tryb udzielania producentom rolnym pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 określają ustawa ONW z 2015 r. oraz wydane na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 tej ustawy rozporządzenie ONW z 2015 r.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW z 2015 r. płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 608, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 487, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW z 2015 r. płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., str. 549, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW z 2015 r. płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014 r. 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia ONW z 2015 r. w przypadku gdy użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW są przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku, płatność ONW przysługuje temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy.

Wysokość płatnosci ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodnosci (§ 3 ust. 1 rozporządzenia ONW z 2015 r.).

Z kolei art. 20 ustawy ONW z 2015 r. stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu (ust. 1). Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania lub współwłasności, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie (ust. 2). Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy (ust. 3).

Z powyższych regulacji przede wszystkim wynika, że warunkiem przyznania płatności ONW jest posiadanie gruntów rolnych 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, a więc w rozpoznawanej sprawie 31 maja 2017 r. W sytuacji, gdy grunt stanowi jednocześnie przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pierwszeństwo w przyznaniu płatności przysługuje posiadaczowi zależnemu. Jednakże, gdy grunt ten stanowi przedmiot współposiadania lub współwłasności, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie, a zgoda ta powinna zostać dołączona do wniosku o przyznanie płatności.

W ustawie ONW z 2015 r. oraz rozporządzeniu ONW z 2015 r. brak jest definicji posiadania. Pojęcie posiadania nie zostało uregulowane w przepisach dotyczących przyznawania płatności do gruntów rolnych, w tym w ustawie ONW z 2015 r. i rozporządzeniu ONW z 2015 r.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uwzględniając postulat pewności prawa i pewności obrotu prawnego, użyte w tych przepisach pojęcie posiadania należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w k.c., a także przy uwzględnieniu celu przyznawania płatności, jakim jest wspieranie użytkowników gruntów – działek, prowadzących na nich działalność rolniczą. Zgodnie z art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zatem posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Ponadto, pojęcie posiadania gruntów rolnych na tle regulacji pomocowych należy rozumieć jako – faktyczne użytkowanie – gruntów rolnych. Pojęcie posiadania należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych (por.: wyrok NSA z 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11; wyrok NSA z 16 maja 2012 r., II GSK 537/11; wyrok NSA z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11; wyrok NSA z 18 lipca 2012 r., II GSK 932/11; wyrok NSA z 29 listopada 2011 r., II GSK 1177/10; wyrok WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2010 r., I SA/Gd 335/10; wyrok WSA w Gdańsku z 17 lipca 2007 r., I SA/Gd 335/10). Poglądy te należy w pełni podzielić. Tym bardziej, że za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu k.c., ale należy je również rolniczo użytkować.

Takie rozumienie pojęcia "posiadanie" należy też odnieść do rozumienia pojęcia "współposiadanie" użytego w art. 20 ust. 2 ustawy ONW z 2015 r. Innymi słowy o współposiadaniu działek rolnych, będących przedmiotem ubiegania się o przyznanie płatności w rozumieniu art. 20 ust. 2 ustawy ONW z 2015 r. można mówić jedynie w sytuacji, gdy na działkach zgłoszony we wniosku o przyznanie płatności, faktycznie była prowadzona działalność rolnicza przez więcej niż jedną osobę. Wówczas osoba, która złożyła wniosek o przyznanie płatności do tych gruntów rolnych zobligowana jest dołączyć do wniosku pisemną zgodę pozostałych osób prowadzących działalność rolniczą na tych gruntach.

Należy także podkreślić, że dla przyznania płatności istotne jest, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem (przy spełnieniu pozostałych wymogów kwalifikacyjnych). Nie musi on natomiast wykazywać, że przysługuje mu prawo do tego gruntu. Tak bowiem, jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r., II GSK 258/06). Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). "Posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym jest niedostateczne. Na gruncie przepisów regulujących płatności z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych pojęcie "posiadania gruntów rolnych" należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia cel płatności, którym jest dofinansowanie produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności, nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu k.c., ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m. in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami, użytkując je rolniczo (por. wyroki NSA: z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07 i 11 stycznia 2011 r., II GSK 12/10).

Podsumowując tę część rozważań wskazać należy, że płatności nie przysługują więc wyłącznie z tytułu posiadania gruntów rolnych, ale z tytułu posiadania związanego z prowadzeniem działalności rolniczej. Tym samym, aby zostać beneficjentem wsparcia nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu k.c., ale należy je również rolniczo użytkować. Warunkiem koniecznym uzyskania płatności ONW jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego m. in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenie, zbieranie plonów, czy decydowanie o innym ich przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy użytkuje je rolniczo. Przy czym, przy ustalaniu prawa do otrzymania płatności, organ nie może ograniczyć się tylko do badania stanu faktycznego na dzień złożenia wniosku o płatność, ale powinien ustalić, kto utrzymywał grunty zgodnie z normami i przestrzegał wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek. Pomoc udzielana jest bowiem rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonywaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów czy ich przeznaczeniu.

Tym samym, w niniejszej sprawie w sytuacji stwierdzenia konfliktu krzyżowego spowodowanego zadeklarowaniem do płatnosci tej samej działki nr [...] na organach administracji ciążył obowiązek ustalenia, kto faktycznie posiadał i użytkował rolniczo tę działkę w 2017 r., a w szczególności 31 maja 2017 r. i w jakiej części.

Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy ONW z 2015 r. w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy ONW z 2015 r.). W świetle tej regulacji na organie nie ciąży wprawdzie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy, jednak organ obowiązany jest do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Okoliczność, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu, co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne również nie oznacza, że organ nie ma prawnego obowiązku podjęcia działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy zachodzą wątpliwości co zasadności zgłoszonego wniosku i przyznania dochodzonych płatności.

W ocenie sądu, w toku postępowania organy administracji obu instancji nie wykazały, że działka nr [...] w 2017 r. była we współposiadaniu skarżącej i B. J. W konsekwencji tego organy obu instancji nie miały wystarczających podstaw do stwierdzenia, że nie zostały przez skarżącą spełnione warunki dla przyznania płatności ONW. Organy obu instancji w istocie uchyliły się od wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz analizy złożonych przez skarżącą wyjaśnień, dokumentów oraz zeznań świadków. Ustalenia dokonane w tym zakresie przez organy są powierzchowne, a uzasadnienia decyzji nie spełniają przesłanek art. 107 § 3 k.p.a.

Organy obu instancji nie wyjaśniły przekonująco, dlaczego na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań J. P. i R. M. oraz oświadczenia M. J. uznały, że w 2017 r. skarżąca nie była jedynym posiadaczem działki nr [...], a jedynie jej współposiadaczem z B. J. i dlaczego nie dały wiary oświadczeniom skarżącej i jej pełnomocnika, że to ona tę działkę faktycznie użytkowała przy pomocy J. P., który na jej rzecz wykonywał prace związane z jej użytkowaniem rolniczym.

W ocenie sądu, analiza zebranego nie pozwala uznać, że istnieją wystarczające podstawy do wyciągnięcia takich wniosków, jak to uczyniły organy administracji obu instancji.

Przede wszystkim nie sposób nie zauważyć, że przedmiotem rozprawy przeprowadzonej 21 czerwca 2018 r., której przebieg został utrwalony w protokole nr 1/2018 było użytkowanie działki nr 26.

M. S., przesłuchana w charakterze strony, oświadczyła wówczas, że użytkowała działkę nr 26 oraz potwierdza swoje oświadczenie złożone 16 maja 2018 r.

Z protokołu tego nie wynika, że przedmiotem tej rozprawy było również wyjaśnienie sprawy użytkowania działki nr [...] w 2017 r. J. P. brał w niej udział w charakterze pełnomocnika M. S., która jak wynika z jego oświadczenia złożonego na rozprawie przed sądem 20 listopada 2019 r., jest jego drugą córką (k. 65-66 akt administracyjnych).

Podczas rozprawy w sprawie, której stroną była M. S. a nie skarżąca, zeznania złożyli R. M., M. O. i W. B. Z zeznań tych świadków nie wynika, aby dotyczyły one prac wykonywanych na działce nr [...] w 2017 r.

Świadek R. M. oświadczył, że potwierdza swoje oświadczenie z 26 stycznia 2018 r., którego nie ma w aktach sprawy. W związku z tym nie można stwierdzić, jaką miało ono treść. Świadek ten nie był w stanie określić numerów działek, na których wykonywał prace na rzecz B. J. Wskazał jedynie, że znajdują się w sąsiedztwie M. B., a następnie, że prawidłowe nazwisko właściciela działki obok to "P". Z zeznań tego świadka nie wynika, kiedy prace te były wykonywane (k. 61 akt administracyjnych).

Świadek M. O. określając położenie działek, których dotyczyło to przesłuchanie, również powołał się na swoje wcześniejsze oświadczenie z 16 maja 2018 r. Oświadczenia tego także nie ma w aktach sprawy. W związku z tym nie można stwierdzić, jaką miało ono treść. Z zeznań tego świadka nie wynika komu, kiedy i w jakich pracach pomagał. Świadek ten nie był w stanie podać numerów działek. Świadkowi temu okazano na komputerze obraz ortofotomapy, lecz nie wskazano w protokole, co stanowiło przedmiot tego okazania i nie załączono do protokołu wydruku z okazanej ortofotomapy (k. 59 akt administracyjnych).

Świadkowi W. B. odczytano oświadczenie, które potwierdził, ale również i tego oświadczenia brak jest w aktach sprawy. W związku z tym nie można stwierdzić, jaką miało ono treść. Świadek ten nie był w stanie określić numerów działek, na których wykonywał prace. Nie wskazał, co to były za prace, kiedy i dla kogo je wykonywał. Świadkowi temu okazano na komputerze obraz ortofotomapy, lecz nie wskazano w protokole, co stanowiło przedmiot tego okazania i nie załączono do protokołu wydruku z okazanej ortofotomapy (k. 57 akt administracyjnych).

Z protokołu rozprawy nr 2/2018 natomiast wynika, że zeznania I. P. z 21 czerwca 2018 r. oraz J. P. z 25 czerwca 2018 r. dotyczyły wykonywania przez J. P. prac na działce nr [...]. Na ich podstawie nie sposób stwierdzić, że działka ta była we współposiadaniu skarżącej i B. J. Należy zwrócić uwagę, że J. P., który w imieniu skarżącej w 2017 r. wykonywał prace na działce nr [...], posiada w tym zakresie większą wiedzę niż skarżąca, która w tym czasie przebywała w H. i wykonywanie tych prace mu jedynie powierzyła. Co więcej, z zeznań I. P. i J. P. wynika, że na działce tej znajduje się ogrodzenie z siatki (k. 45-38 akt administracyjnych). O istnieniu ogrodzenia nie wspomnieli M. J. w oświadczeniu z 4 lipca 2018 r. (k. 71) i R. M. w zeznaniach z 21 czerwca 2018 r. (k. 61).

Nie sposób też nie zauważyć, że w aktach sprawy brak jest dowodu wezwania na rozprawę B. J.

Nie wezwano na rozprawę M. J. i nie przesłuchano go w charakterze świadka. Nie wyjaśniono, dlaczego wykonywał on prace na działce nr [...] (kosił w czerwcu trawę i odzyskiwał z niej zioła), o ile w ogóle takie prace na tej działce wykonywał. Nie ustalono, czy prace te obejmowały całą tę działkę, czy też jedynie jakąś jej część i jaką one obejmowały powierzchnię. Nie jest też znany jego stosunek do B. J. i skarżącej. Organy administracji, nie wyjaśniły, dlaczego uznały za wystarczające pisemne oświadczenie M. J. z 4 lipca 2018 r. (k. 71-69 akt administracyjnych). Z oświadczenia tego wynika, że w sprawie użytkowania działki nr [...] złożył on już wcześniej wyjaśnienia. Nie zostały one jednak załączone do akt sprawy. Poza tym M. J. oświadczył, że prace na tej działce wykonywał z G. G., który przebywa w zakładzie karnym. Przy wykonywaniu tych prac korzystali z ciągnika i maszyn oraz pomocy R. M. G. G. również nie został przesłuchany w charakterze świadka. Organy administracji nie wyjaśniły, dlaczego nie przeprowadziły dowodu z zeznań tego świadka.

Zdaniem sądu, skoro stanowiska stron oraz zeznania świadków są sprzeczne, co do tego, jakie prace, przez kogo i kiedy były wykonywane na działce nr [...] w 2017 r., to należało nie tylko wezwać na rozprawę w tej sprawie B. J., ale również M. J., R. M., G. G., M. O., W. B., I. P. i J. P. oraz przesłuchać te osoby i ewentualnie skonfrontować je, a w razie potrzeby przeprowadzić oględziny działki nr [...] z ich udziałem (art. 75 § 1 w związku z art. 89 § 2 k.p.a.).

Poza tym z akt sprawy nie wynika nawet, czy B. J. zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności działkę nr [...] w takim samym zakresie jak skarżąca, czy też jedynie w jakiejś części i czy załączyła do wniosku pisemną zgodę skarżącej, o której stanowią powołane wyżej art. 20 ust. 2 i 3 ustawy ONW z 2015 r. oraz § 2 ust. 6 rozporządzenia ONW z 2015 r. Analiza uzasadnień decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, że kwestie te nie były przedmiotem ustaleń oraz rozważań organów administracji.

Podsumowując, w ocenie sądu, organy obu instancji w niedostateczny sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy i w konsekwencji w sposób niedostatecznie wyczerpujący zgromadziły i rozpatrzyły materiał dowodowy. W ten sposób organy administracji naruszyły przepisy postępowania, a mianowicie art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy ONW z 2015 r., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy wydanie decyzji o odmowie przyznania płatności i nałożeniu na skarżącą sankcji było przedwczesne i naruszyło także art. 20 ust. 1-3 ustawy ONW z 2015 r. oraz § 2 ust. 1-3 i 6, § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW z 2015 r. w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z 28 września 2018 r.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim należy usunąć wskazane wyżej braki oraz wyjaśnić, kto, kiedy, jakie prace, w jakim zakresie, na jakiej części działki nr [...] wykonywał w 2017 r. Przeprowadzone czynności dowodowe należy utrwalić w prawidłowy sposób, a następnie dokonać wnikliwej analizy zebranego materiału dowodowego i wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

a.k.