Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1608/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 2 ustawy, art 25 kc
journal: Dz.U. 2018 poz 1039
law: Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia ,,Dobry start’’ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2020 Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej: SKO/organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1061, z późn. zm.) po rozpoznaniu odwołania J. J. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. wydanej w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia Dobry start w roku szkolnym 2019/2020 - na dzieci: W. J. i O. J. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ wskazał, że w dniu 13 lipca 2019 r. J. J. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia Dobry Start na dzieci: W. J. (ur. [...] stycznia 2005 r.) oraz O. J. (ur. [...] stycznia 2007r.). Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił J. J. przyznania świadczenia Dobry start w roku szkolnym 2019/2020 - na dzieci: W. J. i O. J.. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie ma stałego miejsca zamieszkania na terytorium Polski, a świadczenia przysługują jedynie osobom zamieszkałym na terenie RP. Organ podał, że wysłał decyzję na podany adres strony w Ambasadzie RP w [...]. Przez ponad 2 miesiące organ oczekiwał na uzyskanie z poczty [...] dowodu doręczenia decyzji. W dniu 15 stycznia 2020 r. J. J. złożył w Kancelarii Jawnej Ambasady RP w [...] odwołanie od decyzji. Podał również, że decyzja została mu doręczona w dniu 2 stycznia 2020 r. Organ wskazał, że w analizowanej sytuacji, uwzględniając także sytuację nadzwyczajną, wywołaną wirusem SARS CoV-2, skład orzekający Kolegium uznał, że nie jest konieczne dalsze oczekiwanie na pocztowy dowód doręczenia decyzji i jako miarodajne uznał oświadczenie strony, w którym podała, kiedy doręczono jej decyzję i uznał, że odwołanie złożono z zachowaniem terminu 14 -dniowego. Organ wskazał, ze skarżący zakwestionował pogląd organu, że nie ma miejsca zamieszkania na terenie Polski gdyż ani on, ani rodzina nie przebywają na terenie [...] z zamiarem stałego pobytu. Podał, że przyjechali tu tymczasowo, na czas pełnienia funkcji, do której skierowało go Państwo Polskie. Ich dom, meble, nieruchomość i większość rzeczy osobistych znajduje się na terenie Polski - w Gminie [...]. Mieszkają na terytorium Ambasady w [...], a ich rzeczy mogą być spakowane natychmiast w kilka walizek. Skarżący przytoczył sygnatury szeregu orzeczeń sądów powszechnych i administracyjnych oraz wyraził pogląd, że takie sytuacje jak: - odbywanie kary pozbawienia wolności, - powołanie do służby wojskowej, - podjęcie studiów w innej miejscowości nie powodują zmiany miejsca zamieszkania w sensie prawnym. Stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza art. 25 kc, gdyż ich miejscem zamieszkania jest nadal i niezmiennie od kilkunastu lat, miejscowość [...] w Gminie [...].

Rozpoznając odwołanie SKO wskazało, że § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1061, z późn. zm.) stanowi: Świadczenie dobry start określone w programie, o którym mowa w § 1, zwane dalej "świadczeniem dobry start", przysługuje zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom: % (...) - jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający dziewięciu miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Organ podał, że w dniu 7 października 2019 r. J. J. przesłał drogą elektroniczną informację, że od [...] września 2018 r. wraz z rodziną przebywa w [...], gdzie jego dzieci chodzą do British School of [...] (podano adres szkoły). Zdaniem organu w sprawie zaistniała więc konieczność rozstrzygnięcia kwestii, czy można uznać, że miejscem zamieszkania wnioskodawcy i jego rodziny jest w dalszym ciągu [...], a to w aspekcie kilkuletniej pracy i pobytu na placówce dyplomatycznej Naszego Kraju w [...].

Organ powołał się jednocześnie na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku II OSK 2172/14 z dnia 16.09.2014 r. LEX nr 1572719, w którym stwierdzono, że o miejscu zamieszkania decydują występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus), tj. czynnik wewnętrzny). Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę miejsca zamieszkania. Zamiar stałego pobytu może przejawiać się poprzez zlokalizowanie w danej miejscowości tzw. stałego ogniska domowego, co oznacza m.in. zakup domu, czy mieszkania. O miejscu zamieszkania nie przesądza wyłącznie samo zatrudnienie w danej miejscowości. Przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu chodzi nie tylko o związki natury ekonomicznej, ale też emocjonalnej, czy rodzinnej. Faktyczne przebywanie w danej miejscowości nie może być rozumiane jedynie, jako pobyt wymuszony koniecznością wykonywania w niej swych obowiązków pracowniczych czy zarobkowych, ale musi mieć ono jednocześnie cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Przebywanie w miejscowości bowiem musi wiązać się ze skupieniem w niej życiowej aktywności, związanej nie tylko z pracą, ale również z rodziną. Podobne stanowisko zaprezentowano w szeregu dalszych wyroków sądów administracyjnych, przykładowo w wyrokach: WSA w Warszawie II SA/Wa 113/17 z dnia 20.04.2017 r. LEX nr 2281691, WSA w Szczecinie II SA/Sz 1135/14 z dnia 05.03.2015 r. LEX nr 1760585 i inne. Organ podniósł ponadto, że kwestię, jak rozumieć pojęcie "zamiar stałego pobytu" objaśnił WSA w Gliwicach w wyroku I SA/Gl 1131/16 z dnia 23.02.2017 r. LEX nr 2252004: zgodnie z którym (...) zamiar stałego pobytu musi być określony na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. O zamiarze takim świadczy to, że w danej miejscowości w danym czasie znajduje się centrum życiowe danej osoby, a więc występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby, w której aktualnie koncentruje się jej życiowe centrum.

Organ podzielając przytoczone judykaty oraz wskazując, że skoro wnioskodawca i jego rodzina przez okres pełnienia służby dyplomatycznej (a jest to okres kilkuletni) przebywają w Indonezji, to nie przebywają w [...], a konstatacji tej nie zmieni, zdaniem organu, także fakt pobytu na urlopie w tej miejscowości, skoro cała najbliższa rodzina skarżącego przebywa w [...], a zatem tam jest centrum życia rodzinnego i emocjonalnego rodziny; dzieci wnioskodawcy chodzą do szkoły w [...], a zatem tam realizowany jest jeden z żywotnych interesów rodziny - to jest obowiązek szkolny dający dzieciom wykształcenie na przyszłość; w [...] rodzina skarżącego otrzymuje wynagrodzenie za pracę i tam robi podstawowe zakupy (centrum ekonomiczne), żaden z sąsiadów posesji Państwa J. z [...] nie może odpowiedzialnie wyciągnąć wniosku, że rodzina J. przebywa w tej miejscowości, skoro tam właśnie nie przebywa. SKO wskazało także, że w jego ocenie stany faktyczne przytoczone w odwołaniu na podstawie orzeczeń sądów bardzo znacznie odbiegają od sytuacji faktycznej, zaistniałej w sprawie niniejszej: Pozbawienie wolności czy też powołanie do służby wojskowej ma charakter przymusowy, niezależny od woli osoby, której dotyczy, zaś decyzja o podjęciu zatrudnienia za granicą ma charakter dobrowolny; Także podjęcie studiów wynika z potrzeby podjęcia kształcenia w placówce oświatowej, której nie ma w miejscowości, gdzie dana osoba zamieszkuje, taka decyzja prawie nigdy nie wiąże się jednak z przeniesieniem całej rodziny do miejsca, gdzie jest owa uczelnia; żaden przeciętny obserwator nie może wyciągnąć wniosku, że [...] jest głównym ośrodkiem działalności J. J. i jego rodziny Zdaniem organu w tym stanie rzeczy ustalenie organu I instancji, że J. J. aktualnie nie zamieszkuje na terytorium RP, nie narusza prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł J. J. (dalej: skarżący), zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1061, z późn. zm.) w zw. z art. 25 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że jako wnioskodawca nie ma stałego miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polski, a jako, że świadczenie Dobry Start należy się tylko takim obywatelom polskim, nie ma prawa do uzyskania tego świadczenia na córki O. i W. J., podczas gdy zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, tj. art. 25 Kodeksu cywilnego, w których sformułowano definicję miejsca zamieszkania, przerwa w przebywaniu w miejscu zamieszkania spowodowana szczególnymi okolicznościami, takimi jak w niniejszym przypadku praca w korpusie dyplomatycznym, nie zmienia miejsca zamieszkania w znaczeniu prawnym - pobyt w kraju, w którym jako wnioskodawca - osoba fizyczna, podjął misję dyplomatyczną ma charakter jedynie okresowy i nie jest równoznaczny z zamieszkiwaniem w tym miejscu, a nadto zgodnie z utartą linią orzeczniczą miejscem zamieszkania osoby w omawianym przypadku okresowego przybywania poza miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym osoba ta przebywa w czasie dni wolnych, do którego zamierza wrócić po ustaniu przyczyny dla której okresowo tam nie przebywa, zatem jako osoba, która po powrocie z misji dyplomatycznej zamierza dalej zamieszkiwać w [...] (w miejscu gdzie posiada budynek mieszkalny i gdzie spędza każdy urlop) spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu świadczenia wychowawczego na córki O. i W.J.;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która posiada w zakresie błędnej wykładni § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" w zw. z art. 25 k.c. ma tożsame naruszenie prawa co decyzja organu I instancji;

3) błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść decyzji polegający

na przyjęciu. że:

a) założył w [...] ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów, podczas gdy z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynika, że jego pobyt w [...] jest tymczasowy, nie zamierza tam pozostać po zakończeniu misji dyplomatycznej, jego rodzinny dom wraz ze wszystkimi rzeczami osobistymi, meblami, pamiątkami, znajduje się na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, w gminie [...], który to dom stoi pusty do czasu jego rychłego powrotu (nie jest nikomu wynajmowany co dodatkowo wskazuje na fakt, iż może do niego wrócić w każdej chwili);

b) skoro jako Skarżący i jego Rodzina przez okres pełnienia przez niego służby dyplomatycznej przebywa w [...] to oznacza to, że nie przebywa w [...], a konstatacji tej nie zmieni także fakt pobytu na urlopie w tej miejscowości, podczas gdy zgodnie z ogólnie panującym poglądem formułowanym w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych fakt spędzania dni wolnych od pracy w miejscu gdzie osoby tymczasowo przebywające poza stałym miejscem zamieszkania zamierzają wrócić po zakończeniu pracy w innej miejscowości, wskazuje na ich zamiar stałego pobytu w tej miejscowości i powinno to być interpretowane jako miejsce ich zamieszkania, zatem w niniejszym przypadku jego miejscem zamieszkania jest [...];

c) sytuacja podjęcia studiów w innej miejscowości niż ta, w której dana osoba ma miejsce zamieszkania, nie może być utożsamiana z podjęciem zatrudnienia w innej miejscowości, bowiem taka sytuacja prawie nigdy nie wiąże się z przeniesieniem całej rodziny, a jej przeniesienie wskazuje tyko za zmianę ośrodka spraw osobistych, podczas gdy obie te sytuacje mają charakter dobrowolny i są przez orzecznictwo polskich sądów administracyjnych co do skutków uznania miejsca zamieszkania w pierwotnej miejscowości tak samo utożsamiane jak w sytuacji przymusowej służby wojskowej czy pozbawienia wolności, a fakt, czy z powodu tej zmiany jego najbliższa rodzina również zdecydowała się tymczasowo z nim wyjechać nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, bowiem zależy to od indywidualnych więzi w rodzinie (studenci zazwyczaj nie mają dzieci i małżonków, za których są odpowiedzialni i z którymi wiążą ich silniejsze relacje niż z rodzicami; poza tym dla rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia Dobry Start liczy się tylko miejsce zamieszkania wnioskodawcy, a nie jego najbliższej rodziny).

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" świadczenie dobry start określone w programie, o którym mowa w § 1, zwane dalej "świadczeniem dobry start", przysługuje zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: obywatelom polskim; cudzoziemcom: (...) - jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nieprzekraczający dziewięciu miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżący jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie dobry start. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że skarżący wraz z rodziną przebywa w [...] w [...] na placówce dyplomatycznej Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie wykonuje swoje obowiązku w ramach korpusu służby zagranicznej w związku z wyznaczeniem go na stanowisko służbowe - poza granicami kraju, a wraz z nim przebywa tam również jego rodzina tj. żona wraz z dziećmi. Ta okoliczność stanowiła podstawę odmowy przyznania skarżącemu świadczenia, wobec uznania, że nie spełnia on przewidzianego w § 2 rozporządzenia warunku zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres za jaki ma otrzymywać świadczenie dobry start.

Kwestią zasadniczą pozostaje zatem, czy w takich jak w niniejszej sprawie okolicznościach faktycznych, istotnie zawarty w § 2 rozporządzenia warunek odnoszący się do zamieszkiwania na terenie kraju nie został w stosunku do skarżącego zachowany.

W braku definicji pojęcia "miejsce zamieszkania" w powołanym rozporządzeniu, uprawnione jest posłużenie się definicją zamieszczoną w art. 25 kodeksu cywilnego. Jakkolwiek jest to definicja sformułowana na potrzeby prawa cywilnego, to charakteryzuje się uniwersalnością umożliwiającą jej wykorzystanie także w prawie administracyjnym. Pozwala ona przy tym na rozróżnienie miejsc stałego i czasowego pobytu danej osoby, co byłoby utrudnione przy przyjęciu potocznego rozumienia "zamieszkiwania". I tak, art. 25 kodeksu cywilnego stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zamieszkanie jest więc po jego myśli prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Aczkolwiek zastrzec w tym miejscu wypada, że element odnoszący się do faktycznego przebywania nie oznacza stałości (permanentności) przebywania w określonej miejscowości. Jak wskazuje się bowiem w judykaturze i doktrynie przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bowiem bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje bowiem przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. W przypadku osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie będzie więc miało to czy ów wyjazd nosi znamiona wyjazdu stałego czy też tymczasowego. Nie w każdym bowiem wypadku wyjazdu za granicę i dłuższego nawet tam pobytu zmienia się ze skutkiem prawnym miejsce zamieszkania. Dotyczy to zwłaszcza - jak wskazywał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 lipca 1978 r. w sprawie o sygn. IV CR 242/78 (OSN 1979/6/120) - wyjazdu na studia, w misji dyplomatycznej, wyjazdu służbowego, wyjazdu w celach zarobkowych.

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy nie można pominąć, że pobyt skarżącego wraz z rodziną w [...] w [...] wynika ze specyfiki pełnionej przez niego służby jako pracownika placówki dyplomatycznej i wyznaczonego mu miejsca wykonywania obowiązków służbowych poza granicami polski (a nie podjęcia zatrudnienia za granicą), a w związku z tym nie indywidualnej decyzji o przeniesieniu tam w sposób stały centrum swoich interesów życiowych. Skarżący jest pracownikiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych, które jest płatnikiem jego wynagrodzenia. Ze specyfiki pracy w korpusie służby zagranicznej wynika możliwość wyznaczenia bądź skierowania do pełnienia obowiązków w służbie zagranicznej poza miejscem zamieszkania np. oddelegowania na placówkę dyplomatyczną i wiąże się z dyspozycyjnością, jako jednym z podstawowych elementów określających stosunek prawny łączący pracownika służb konsularnych z Ministerstwem Spraw Zagranicznych. Z założenia oddelegowanie takie ma charakter czasowy i nie wiąże się z wymogiem przeniesienia centrum życiowego pracownika do kraju do którego jest oddelegowany. Specyfika tego stosunku służbowego zakłada także możliwość odwołania przed upływem okresu oddelegowania. W stanie faktycznym niniejszej sprawy pobyt skarżącego wraz z rodziną na terenie [...] ma wyłącznie bezpośredni związek z wyznaczonym skarżącemu jako pracownikowi służby dyplomatycznej miejscem wykonywania obowiązków służbowych, na co wskazał w oświadczeniu, podkreślając, że mieszka na terenie Ambasady. Przepisy pragmatyki służbowej przewidują możliwość rekompensowania pracownikom służby konsularnej, pełniącym służbę poza granicami kraju, niedogodności z tym związanych, m.in. poprzez możliwość zamieszkania wraz z nim osób bliskich. Przepisy te przewidują również rekompensatę niedogodności związanych z brakiem możliwości uczęszczania dzieci do bezpłatnej publicznej szkoły typu podstawowego lub średniego. Jednak przewidziany w art. 29 ust 4 ustawy z 27 lipca 2001 r. o służbie zagranicznej obowiązek zapewnienia pracownikowi służby dyplomatycznej zwrotu opłat za naukę z względu na szczególne warunki państwa przyjmującego jeżeli nie mają one możliwości uczęszczania do bezpłatnej publicznej szkoły typu podstawowego czy średniej nie jest równoznaczny z celem omawianej ustawy lecz ma na celu zapewnienie takich warunków nauki z jakich dzieci mogłyby skorzystać w Polsce. Należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 lutego 2017 r. badając zgodność omawianego przepisu z Konstytucją zaznaczył, że "celem art. 29 ust. 4 pkt 4 u.s.z. jest ułatwienie wypełnienia obowiązków państwa wynikających z art. 70 ust. 2 i 4 Konstytucji wobec dzieci członków służby zagranicznej wykonujących obowiązki służbowe w placówce zagranicznej. Członkowie służby zagranicznej są obywatelami zatrudnionymi przez polski organ władzy publicznej na podstawie przepisów polskiej ustawy i z polskiego budżetu otrzymują wynagrodzenie. Okoliczność, że miejsce faktycznego wykonywania obowiązków służbowych znajduje się poza Rzeczpospolitą Polską nie powinna mieć znaczenia dla realizacji prawa do nauki dzieci tych pracowników. Zgodnie z u.s.z., pracownikom służby zagranicznej przysługuje zwrot opłat za realizację prawa do nauki, która zgodnie z art. 70 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji do 18 roku życia jest obowiązkowa".

Reasumując należy wskazać, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący nie wiąże przyszłości z [...], jego pobyt tam, choć z założenia długotrwały, ma jednak charakter czasowy i związany wyłącznie z obwiązkami zawodowymi, charakterem wykonywanej pracy. Z oświadczenia skarżącego wynika, że jego związek z [...] ogranicza się tylko do pobytu w związku z pełnieniem w tym kraju służby konsularnej na rzecz Rzeczpospolitej Polskiej i nie można pobytowi temu przypisać cechy stałości. Organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie ustalił czy miejsce zamieszkania w Polsce straciło dla skarżącego przymiot miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanego art. 25 kc wskutek czasowego przebywania z rodziną w miejscu pełnienia służby. Przyjęciu takiego złożenia przeczy oświadczenie skarżącego, z którego wynika także, że wszystkie dni wolne od pracy, ferie i wakacje spędza on z rodziną w Polsce. Nie ma przy tym znaczenia jakie sąsiedzi skarżącego wywodzą wnioski z obserwacji pobytu skarżącego w jego domu w [...]. Powyższe w ocenie Sądu dowodzi tymczasowości opuszczenia kraju, a ta okoliczność nie jest równoznaczna ze zmianą miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 kc. W okolicznościach tej sprawy nie można utożsamiać użytego w § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. zwrotu "zamieszkiwania" z faktycznym pobytem w sposób stały jednostki uprawnionej do świadczenia na terenie kraju. Ocena spełnienia przez skarżącego warunku zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim ma otrzymywać świadczenia wychowawcze, musi uwzględniać szczególne okoliczności, które spowodowały wyjazd rodziny do [...] związane z pełnieniem przez skarżącego służby na rzecz państwa. Organ natomiast, jak wskazano, nie ustalił czym kierował się skarżący wyjeżdżając poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Czy była to chęć przeniesienia swojego centrum życiowego do Indonezji czy też kierował się wyłącznie dobrem swojej rodziny, chcąc uczestniczyć w wychowaniu dzieci i nie chcąc dopuścić do długotrwałej rozłąki ze swoją rodziną. Przyjmując wprost stanowisko organu należałoby uznać, że pracownik służby dyplomatycznej oddelegowany do pracy na placówce, poza granicami państwa, otrzymałby świadczenie dobry start wyłącznie w sytuacji pozostawienia swojej rodziny w kraju, decydując się na długookresową rozłąkę. Takie założenie bez wątpienia godzi w dobro rodziny, a niezaprzeczalnie w dobro małoletnich dzieci, które stanowi dobro konstytucyjnie chronione (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Łagodzenie niedogodności łączących się z rozłąką z bliskimi w sytuacji wyznaczenia do pełnienia służby na rzecz kraju poza jego terytorium, jest obowiązkiem państwa. Skorzystanie z tej możliwości nie może odbywać się kosztem utraty możliwości uzyskania przez rodzinę wsparcia finansowego ze strony państwa w postaci m.in. świadczenia dobry start (por. wyrok tut. Sądu z 25 lipca 2019 r. w sprawie o sygn. I SA/Wa 1002/19 dot. prawa do świadczenia wychowawczego). Stanowisko powyższe znalazło także akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 9 września 2020 r. Sygn. akt I OSK 364/20, wydanego wprawdzie na bazie prawa do świadczenia wychowawczego, który podkreślił "że gdyby ustawodawca uznawał za możliwe posługiwanie się terminem "zamieszkania" w innym niż kodeksowe znaczeniu, to niewątpliwie w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zawarłby odmienną definicje tego pojęcia, co jednak nie nastąpiło (wyrok NSA z 5 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 956/18) (podobnie w omawianym rozporządzeniu – przypis wł.). Nadto zwrócić należy uwagę, że w projekcie ustawy z 11 lutego 2016 r. stwierdzono wprost, że: "(...) ustawa warunkuje prawo do świadczenia wychowawczego od zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w którym świadczenie to ma przysługiwać, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Rozwiązanie takie ma na celu eliminację potencjalnych przypadków, w których ośrodek interesów życiowych danej osoby znajdowałby się w innym państwie, zaś osoba ta byłaby nadal nienależnie uprawniona do pobierania świadczenia wychowawczego w Polsce" (druk nr 216, Sejm VIII kadencji - www.sejm.gov.pl). Wskazanie na "ośrodek interesów życiowych" stanowi wprost odwołanie do dwóch elementów pojęcia "miejsca zamieszkania" wynikających z art. 25 k.c., tj. fizycznego przebywania w danej miejscowości (corpus) i zamiaru, woli stałego pobytu (animus). Jak zauważono w doktrynie, ustalenie istnienia drugiej przesłanki jest zawsze rzeczą niełatwą i w tym zakresie przyjmuje się kryterium zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu z zamiarem stałego pobytu mówi się wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (J. Gudowski (red.). Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna - komentarz do art. 25 k.c., LEX/el). Od miejsca zamieszkania należy odróżnić pobyt zwykły, kiedy osoba fizyczna przebywa w danej miejscowości przez dłuższy czas i prowadzi tam aktywną działalność życiową, ale jednak nie ma lub nie uzewnętrznia zamiaru związania się na stałe z daną miejscowością, np. pracownik przebywający na kilkuletnim tylko kontrakcie w danej miejscowości (szerzej: A. Kidyba (red.) Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna. Wyd. 2 - komentarz do art. 25 k.c., LEX/el). Z tego też względu w orzecznictwie wyrażono pogląd, że nawet długotrwała przerwa w przebywaniu w danej miejscowości nie pozbawia danej osoby miejsca stałego zamieszkania. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku osoby studiującej na terenie Unii Europejskiej poza krajem pochodzenia, wykonywania mandatu posła często przez więcej niż jedną kadencję, osadzenia w zakładzie karnym, czy delegowania pracownika do innego kraju na czas określony i w celu wykonania określonej czynności (wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] sierpnia 2013 r. sygn. akt [...], LEX nr [...], postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] stycznia 2010 r. sygn. akt II [...], LEX nr [...], postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2006 r. sygn. akt II GW 5/06, LEX nr 295017 i wyrok Sądu Najwyższego z 25 listopada 1975 r. sygn. akt III CRN 53/75, LEX nr 1986).

Z przyczyn powyżej wskazanych nie można było podzielić stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zaprezentowanego w rozpoznawanej skardze kasacyjnej, które sprowadzało się do konieczności zawężenia przesłanki "zamieszkiwania" (art. 1 ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r.) jedynie do faktycznego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak słusznie bowiem zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, koniecznym było uwzględnienie elementu subiektywnego - zamiaru stałej zmiany miejsca pobytu, także z uwzględnieniem specyfiki pracy męża w służbie zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych, charakteru pobytu skarżącej w polskiej placówce dyplomatycznej i podejmowanej tam aktywności, a także ochrony konstytucyjnej wynikającej z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do kwestionowania aktualności powołanego w skarżonym orzeczeniu wyroku Sądu Najwyższego z 15 lipca 1978 r., tym bardziej, że jak wskazano powyżej, pogląd ten jest również wyrażany w aktualnym orzecznictwie sądów powszechnych i znajduje swoje głębokie umocowanie w dorobku doktryny prawniczej".

Reasumując należy stwierdzić, że analiza akt sprawy w powiązaniu z treścią uzasadnienia decyzji wskazuje, że organ naruszył przepis § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start". Nie dokonał bowiem analizy pojęcia miejsca zamieszkiwania skarżącego w kontekście szczególnych okoliczności związanych z jego wyjazdem i pobytem w Indonezji, wynikających ze specyfiki powierzonych mu obowiązków, ujawnionych w składanych oświadczeniach, przyjmując wprost, że nie została spełniona przesłanka "faktycznego" zamieszkiwania skarżącego w kraju przez okres, za jaki ma otrzymywać świadczenie dobry start, która to okoliczność w realiach niniejszej sprawy nie mogła być przeszkodą do jego uzyskania.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni złożone przez skarżącego oświadczenie dotyczące charakteru jego pracy na polskiej placówce dyplomatycznej w ramach korpusu służby zagranicznej oraz powyższą ocenę prawną Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, a także na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), orzekł jak w sentencji.