Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 943/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 205 a ust. 1,  art. 205b ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 933
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze1- tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1  art. 5, 6,7,8,9
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2013 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. reprezentowanej przez Syndyka masy upadłości na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. reprezentowanej przez Syndyka masy upadłości kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. znak :

[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3

ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z

2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205b ust.

5, art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2012r. poz.

933, 951 i 1544 oraz z 2013r. poz. 134), art. 5, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14

rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego

2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w

przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów,

uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s.1, 2004, s.1), dalej

rozpoiządzenie, po rozpatrzeniu wniosku OLT Express Regional sp. z o.o. w

upadłości likwidacyjnej-reprezentowanego przez syndyka - o ponowne rozpatrzenie

sprawy - utrzymał w mocy decyzję wydaną dnia [...] grudnia 2012 r. ([...]), którą stwierdził naruszenie przez ww. Spółkę art. 8 ust. 1

rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku zwrotu pasażerowi (J. B.)

pełnego kosztu niewykorzystanego biletu na trasie W.-W.; ustalił

czternastodniowy termin usunięcia nieprawidłowości oraz nałożył karę pieniężną w

wysokości 500 zł.

Organ stwierdził, że art. 97 § 1 i art. 105 kpa. nie mogą stanowić podstawy do

zawieszenia/umorzenia postępowań wszczętych przed lub po ogłoszeniu upadłości,

a tym bardziej uchylenia decyzji.

Według organu w prawie upadłościowym i naprawczym nie ma normy

przewidującej zawieszenie/umorzenie postępowania administracyjnego z mocy

prawa, która odnosiłaby się wprost do postępowania o stwierdzenie naruszenia

rozporządzenia. Nie ma zatem przeszkód do prowadzenia/wszczęcia postępowań

administracyjnych w celu ustalenia lub określenia zobowiązań po ogłoszeniu

upadłości. Decyzja nie konstytuuje nowego zobowiązania upadłego, którego

beneficjentem jest skarżący pasażer, lecz jest jedynie formalnym potwierdzeniem

powstania z mocy prawa obowiązku przed ogłoszeniem upadłości. Z uwagi na tę

specyfikę, przy braku przepisów, z których wprost wynikałaby kompetencja sędziego

komisarza do określania obowiązków powstałych na mocy rozporządzenia (WE) nr

261/2004, nie można przyjąć, że postępowanie po ogłoszeniu upadłości przewoźnika

nie może być kontynuowane. Skutkiem ogłoszenia upadłości jest zastąpienie

upadłego przez syndyka, który działa za upadły podmiot i zarządza jego mieniem.

Upadły nie traci jednak swego bytu prawnego, pozostając podmiotem praw i

obowiązków materialnoprawnych wynikających z rozporządzenia.

Organ wskazał, że [...] -09-2012 r. lot W. – W. (kod [...]) nie

odbył, a J. B. o jego odwołaniu dowiedział się 27-07-2012 r., a więc ponad dwa

tygodnie przed planowanym wylotem.

Dodał, że faktem powszechnie znanym jest także, iż w terminalu portu

wywieszone są plakaty informujące o prawach pasażerów określonych w

rozporządzeniu (WE) nr 261/2004, które przytwierdzone są również do pulpitów

stanowisk odpraw, a nadto w terminalu dostępne są broszury informacyjne. Faktem

jest także to, iż mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem

wylotu a lotniskiem przylotu wynosi mniej niż 1500 km.

Z uwagi na to, że J. B. miał potwierdzoną rezerwację oraz to, że lot się nie

odbył organ stwierdził, iż lot ten był lotem odwołanym w rozumieniu rozporządzenia.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia w przypadku odwołania lotu,

pasażerowie, których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego

przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 8. Organ przytoczył art. 8 rozporządzenia,

stwierdzając, iż J. B. nie otrzymał w terminie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit a

rozporządzenia, zwrotu pełnego kosztu biletu za lot.

Następnie powołał art. 5 ust. 1 lit. b oraz z art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2

rozporządzenia i stwierdził brak ich naruszenia. Podobnie odnośnie art. 7 ust. 1 i art.

5 ust. 1 lit. c i a oraz 14 rozporządzenia nie dostrzegł uchybień.

Organ stwierdził, że przewoźnik wbrew pkt 1.2 załącznika nr 2 do ww. ustawy

nie zwrócił pełnego kosztu biletu, zasadne było zatem nałożenie kary pieniężnej w

kwocie 500 zł. Dodał, że kara pieniężna w takiej wysokości spełni przesłanki z art. 16

ust. 3 rozporządzenia i będzie adekwatna do zakresu naruszenia wspólnotowego, a

w przyszłości przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń.

Skargę na powyższą decyzję wniosła [...] Sp. z o.o. w

upadłości likwidacyjnej w Gdańsku reprezentowana przez syndyka i wnosząc o

uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach zarzuciła naruszenie przepisów

postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 105 § 1 kpa. w zw. z art. 236 i 144 Prawo upadłościowe i naprawcze, dalej

p.u.n., poprzez ich niezastosowanie oraz niewydanie decyzji o umorzeniu

postępowania wszczętego pomimo ogłoszenia upadłości Spółki;

2) art. 236 w zw. z art. 144 p.u.n. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na

przyjęciu, że postępowanie mogło zostać wszczęte, pomimo ogłoszenia upadłości

Spółki;

3) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji, brak rozpatrzenia

wniosku o umorzenie postępowania i nie ustosunkowanie się do tego wniosku;

4) art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek

odmowy uchylenia decyzji pierwszej instancji i umorzenia postępowania;

5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, tj. niedostateczne

wyjaśnienie jej podstaw i przesłanek i zawarcie zbyt ogólnych twierdzeń.

Zdaniem skarżącej ww. decyzje wydano z rażącym naruszeniem prawa.

Organ nie ustosunkował się do wniosku o umorzenie postępowania oraz wszczęcia

postępowania administracyjnego, pomimo ogłoszenia upadłości likwidacyjnej. Skarga

pasażera została bowiem złożona do organu po ogłoszeniu upadłości. Natomiast

rozważania organu w zakresie zawieszenia postępowania są bezcelowe, gdyż mają

zastosowanie tylko do postępowań wszczętych przez ogłoszeniem upadłości (art.

145 p.u.n.).

Skarżąca dodała, że powoływane przez organ orzeczenia wydano w innym

stanie faktycznym i prawnym, gdyż dotyczą one zawieszenia postępowań

wszczętych przed ogłoszeniem upadłości w sprawach podatkowych, a więc w

oparciu o Ordynację Podatkową, a nie k.p.a. Nadto, weryfikują deklaracje podatnika i

prawidłowość określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a nie jak w tej

sprawie deklaratywnego stwierdzenia powstania zobowiązania z mocy prawa.

Zobowiązania podatkowe mają charakter publicznoprawny, a ta sprawa dotyczy

należności o charakterze cywilnoprawnym.

Zdaniem skarżącej, złożenie skargi przez pasażera po ogłoszeniu upadłości

powinno skutkować odmową wszczęcia postępowania w trybie art. 61 a § 1 k.p.a.,

gdyż postępowanie upadłościowe jest wyłącznym trybem dochodzenia należności w

niniejszej sprawie. Po ogłoszeniu upadłości Spółki zgłoszenie wierzytelności jest

wyłączną drogą do uczestniczenia wierzyciela w postępowaniu upadłościowym i

umieszczenia wierzytelności na liście wierzytelności. Przyzwolenie na wszczęcie

postępowania administracyjnego, pomimo ogłoszenia upadłości, prowadziłoby do

sytuacji, w której wierzyciel musiałby uczestniczyć równolegle w dwóch

postępowaniach w sprawie tego samego roszczenia, z których i tak tylko jedno

prowadziłoby do zaspokojenia z majątku upadłego (możliwość wszczęcia egzekucji w

stosunku do majątku upadłego jest bowiem na mocy p.u.n. wyłączona). Z tego

względu zastosowanie winny mieć przepisy prawa upadłościowego i naprawczego

jako lex specialis względem k.p.a.

Skarżąca podniosła, że zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu

upadłościowym jest wyłączną formą dochodzenia od upadłego należności

powstałych przed ogłoszeniem upadłości. Z tego względu wszczęcie postępowania

administracyjnego w tej sprawie było niedopuszczalne, a skoro zostało wszczęte, to

winno podlegać umorzeniu z urzędu niezwłocznie po uzyskaniu takiej informacji.

Odnośnie kary skarżąca podkreśliła, że postępowanie o stwierdzenie

naruszeń rozporządzenia ma charakter skargowy. Jednak w momencie ogłoszenia

upadłości obejmującej likwidację majątku, tj. trwałe zaprzestanie świadczenia usług

przewozowych, odpada cel nakładania kary pieniężnej, którym jest ochrona praw

pasażerów.

Nadto, wysokość kary nie została uzasadniona, gdyż lakoniczne stwierdzenie,

że jest ona "adekwatna do zakresu naruszenia" jest ogólne i nie pozwala na

obiektywną ocenę zasadności wyliczonej kwoty.

Reasumując skarżąca stwierdziła, że w dacie wydania decyzji w obu

instancjach organ miał wiedzę o ogłoszeniu upadłości spółki, gdyż był kilkukrotnie o

tym powiadamiany. Skoro po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej spółki postępowanie

administracyjne nie mogło zostać wszczęte, to postępowanie wszczęte wbrew temu

zakazowi podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe w trybie art. 105 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w

zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia

prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w

przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 217),

dalej ppsa.

Na gruncie niniejszej sprawy podkreślenia wymaga również, że od dnia wejścia

w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz.

864), mocą którego Rzeczpospolita Polska stała się państwem członkowskim Unii

Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również badanie zgodności

rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym,

rozumianym jako cały dorobek prawny Wspólnoty Europejskiej - tzw. acquis

communautaire, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, który jest

interpretowany i stosowany na całym obszarze Unii Europejskiej w sposób jednolity.

W przypadku kolizji z ustawami polskimi prawo europejskie ma pierwszeństwo, w

oparciu o art. 91 ust. 3 in iine Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę rozstrzygnięcia organu stanowiły przepisy art. 205a ust. 1, art. 205b

ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14

rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego

2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w

przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów,

uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91.

Zgodnie z art. 205a ust. 1 Prawa lotniczego Prezes Urzędu kontroluje

przestrzeganie przepisów m. in. rozporządzenia nr 261/2004/WE ustanawiającego

wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy

przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Stosownie

natomiast do art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego w razie złożenia skargi, o której mowa

w art. 205a ust. 1, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej:

1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo

2) naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres

nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie

stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2

Rozporządzenia określa również obowiązek i termin jego usunięcia.

Stosownie zaś do art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego, kto działa z naruszeniem

obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa

w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania

wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości

określonej w załączniku nr 2 do ustawy.

Ustawodawca unijny w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wskazał,

że: " w przypadku odwołania lotu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy:

a) zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą ośrodków przewidzianych w art. 7

ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie

odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej

jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z,

gdy jest to odpowiednie,

- lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym

terminie;

b) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca

docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub

c) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca

docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od

dostępności wolnych miejsc."

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że lot nr [...]

przewidziany [...] września 2012r. został odwołany z uwagi na wstrzymanie w dniu [...]

lipca 2012r. koncesji na wykonywanie usług lotniczych oraz wniesienie przez [...] Sp. z o.o. do Sądu Rejonowego w G. wniosku o upadłość

spółki oraz ogłoszenie dnia [...] września 2012r. upadłości likwidacyjnej spółki ze

wskazaniem trzymiesięcznego terminu do zgłaszania wierzytelności przez jej

wierzycieli.

Bezsporne jest, również to, że podróżny J. B. nie otrzymał w terminie

wymienionym w art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia zwrotu pełnego kosztu biletu za ww.

lot. Na tej podstawie organ przyjął, że doszło do naruszenia przez skarżącą art. 8 ust.

1 lit a rozporządzenia.

Oceniając prawidłowość stanowiska organu należy odnieść się do stosunku

pomiędzy niniejszym postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez Prezesa

Urzędu Lotnictwa Cywilnego a postępowaniem upadłościowym prowadzonym wobec

przewoźnika lotniczego uwzględniając okoliczność, że w niniejszej sprawie

naruszenie art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia przez przewoźnika było skutkiem

wszczęcia postępowania upadłościowego, a skoro tak, to należy odpowiedzieć

również na pytanie, czy spółka miała prawne możliwości realizacji obowiązku

wynikającego z ww. przepisu.

Kwestie te zostały uregulowane w szeregu przepisach ustawy p.u.n.

I tak zgodnie z art. 75 ust. 1 p.u.n., jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą

likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu majątkiem oraz możliwość

korzystania z majątku.

Nadto, stosownie do art. 144 ust. 1 p.u.n., jeżeli ogłoszono upadłość

obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne

dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez

syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk

prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2).

Z powołanego przepisu wynika zatem, że syndyk jest stroną w znaczeniu

formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu, natomiast

stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły,

jako podmiot stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu

przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego. Użyte w powołanym przepisie

wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone

"jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w

znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w

tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc

bezwzględny charakter (wyrok SN z dnia 22 maja 2009r., sygn. akt III CSK 244/08,

LEX nr 523687).

W myśl art. 52 i 61 p.u.n. masą upadłości jest część majątku upadłego, który

służy zaspokojeniu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym, a powstaje ona w

dniu, w którym ogłoszono upadłość. W trakcie postępowania upadłościowego

obejmującego likwidację majątku upadłego, zaspokojenie wierzycieli następuje w

drodze likwidacji masy upadłości, to jest spieniężenie jej składników i podział tak

uzyskanych funduszów między wierzycieli. Należyta ochrona wierzycieli w

postępowaniu upadłościowym wymaga zrównania ich statusu pod względem

możliwości zaspokojenia się z funduszów masy upadłości. Jednym z przejawów

zrównania statusu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym jest natychmiastowa

wymagalność ich należności, o której mowa w art. 91 p.u.n.

Od chwili ogłoszenia upadłości likwidacyjnej dochodzenie wierzytelności

odbywa się zatem przez jej zgłoszenie sędziemu-komisarzowi.

W konsekwencji w art. 145 ust. 1 cyt. ustawy ustawodawca wskazuje, że

postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu

przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do

masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte

przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym

wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona

na liście wierzytelności.

Należy zatem ustalić, czy postępowanie toczące się przed Prezesem Urzędu

Lotnictwa Cywilnego w sprawie naruszeń postanowień rozporządzenia (WE) nr

261/2004 jest postępowaniem dotyczącym masy upadłości oraz wierzytelności

podlegającej zgłoszeniu do tej masy.

Odpowiadając na to pytanie wskazać trzeba, że jak podkreśla się w

orzecznictwie sądów powszechnych postępowanie dotyczy masy upadłości, jeżeli

jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się

z niej. Do postępowań tych zalicza się postępowania, w których upadłemu przypada

rola strony, bez różnicy czy chodzi w nich o pozycje czynne czy bierne masy

upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie

lub ustalenie (wyrok z 14 września 2003, uchwała z 24 maja 2002 r., III CZP 25/02,

OSNC 2003/7-8, p. 94, uchwała z 10 lutego 2006 r., IV CZP 2/06, OSNC 2007/1/3).

Nie dotyczą masy upadłości postępowania w sprawach o roszczenia niemajątkowe

(np. prawa stanu, ochronę dóbr osobistych), oraz o roszczenia majątkowe nie

podlegające zaspokojeniu z masy ze względu na swój charakter (roszczenia o

zaniechanie wynikające z praw bezwzględnych), w sprawach o alimenty (art. 145 ust.

2 p.u.n.), w sprawach dotyczących mienia nie wchodzącego do masy upadłości (art.

63-67 p.u.n.).

Przez wierzytelność upadłościową rozumie się natomiast wierzytelność

powstałą przeciw upadłemu przed ogłoszeniem upadłości, którą jest tak

wierzytelność pieniężna, jak i wierzytelność niepieniężna, która wskutek ogłoszenia

upadłości, na podstawie art. 91 ust. 1 p.u.n. zmieniła się w wierzytelność pieniężną.

Kontrolowane w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcie obejmuje - obok

stwierdzenia naruszenia przepisów prawa - obowiązek usunięcia tego naruszenia w

zakreślonym terminie poprzez zapłatę pełnego kosztu niewykorzystanego biletu oraz

karę pieniężną.

Zdaniem Sądu, dwa ostatnie elementy decyzji - wbrew argumentacji organu -

są bezpośrednio związane ze stanem masy upadłości, a ich wpływ na stan masy

upadłości pozostaje w relacji z zaspokojeniem wierzycieli w postępowaniu

egzekucyjnym.

Obowiązek zwrotu pasażerowi ceny biletu w terminie 14 dni stanowi nałożenie

obowiązku o charakterze pieniężnym, który nie może być wykonany przez

przewoźnika w toku toczącego się wobec niego postępowania upadłościowego,

którego celem jest m.in. zaspokojenie wierzytelności podróżnego za odwołany lot,

jeśli wierzytelność taka została zgłoszona na listę wierzytelności. Dla uznania

wierzytelności pasażera nie jest zatem konieczne wydanie decyzji administracyjnej,

jak podnoszono w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do ostatniego z elementów decyzji należy mieć na uwadze, że

kara pieniężna, o której mowa w art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. Prawo

lotnicze stanowi daninę publiczną, do której z mocy art. 209 w ust. 5 tej ustawy

stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej i mieści się w trzeciej kategorii należności

podlegających zaspokojeniu z masy upadłości. Z mocy zaś art. 205b ust 5 w zw. z

ust 2 tego przepisu do egzekucji należności z tytułu kary stosuje się przepisy

kodeksu postępowania cywilnego.

Przedstawione rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja

dotyczy wierzytelności objętych art. 144 p.u.n.

Przytoczony wyżej art. 145 p.u.n. wprawdzie ustanawia zakaz podjęcia

postępowania z tytułu wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości po

ogłoszeniu upadłości, a więc reguluje sytuację, w której toczące się przed

ogłoszeniem upadłości postępowanie zostało zawieszone. Niemniej, jeśli z woli

ustawodawcy nie można podjąć postępowania zawieszonego przed ogłoszeniem

upadłości, to tym bardziej nie może toczyć się postępowanie - dotyczące należności

podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości - wszczęte wnioskiem strony już po

ogłoszeniu upadłości.

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Postępowanie

zostało bowiem zainicjowane skargą J. B. na przewoźnika lotniczego, która

wpłynęła do organu w dniu 13 września 2012r., a zatem po ogłoszeniu upadłości

skarżącej spółki.

W związku z powyższym, skoro kontynuowanie postępowania administracyjnego,

przed odmową wciągnięcia należności na listę wierzytelności w postępowaniu

upadłościowym nie jest dopuszczalne, to należy uznać, iż podlega ono zawieszeniu,

a Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego obowiązany był do zgłoszenia wierzytelności

do sędziego komisarza na podstawie art. 236 p.u.n..

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ winien zatem per analogiam

zastosować art. S7 § 1 pkt 4 k.p.a, bowiem w ustawie p.u.n. brak jest podstawy

prawnej do stwierdzenia skutku zawieszenia postępowania administracyjnego z

mocy prawa. Przepis ten stanowi, że postępowanie administracyjne zawiesza się,

gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia

zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Reguluje więc sytuację, w której

zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi

organami, a w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne)

rozstrzygnięcie w tej kwestii. Powstała zatem konieczność rozstrzygnięcia

zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób,

że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub

przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie

tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub

sądu.

Reasumując, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zobowiązany był w pierwszej

kolejności zawiesić postępowanie wszczęte skargą J. B. na przewoźnika

lotniczego z dnia 13 września 2012r., następnie zgłosić wierzytelność, na podstawie

art. 236 p.u.n. do sędziego komisarza, a po jej umieszczeniu na iiście wierzytelności

postępowanie umorzyć.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie uwzględnienie

stanowiska Sądu.

W tym stanie rzeczy Sąd uwzględnił skargę, bowiem zaskarżona decyzja oraz

poprzedzająca ja decyzja zapadły z naruszeniem przepisów postępowania, to jest

art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 145 ust. 1 i art. 144 oraz art. 236 ustawy z dnia 28

lutego 2003r. p.u.n. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów należało uchylić decyzje wydane w obu instancjach, na

podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ppsa. Rozstrzygnięcie w pkt II i III

wyroku wydano na mocy art. 152 oraz 200 ppsa.