Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1460/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odrzucono skargę o wznowienie postepowania sądowego
Powołane przepisy: article: art. 272 par. 1 par. 2 art. 275
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 19 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2014 roku sprawy ze skargi G. O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2012r. sygn. akt I SA/Łd 589/12 w sprawie ze skargi G. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia za marzec 2002r. nadwyżki podatku należnego nad naliczonym do wpłaty postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego


UZASADNIENIE

W dniu 13 grudnia 2013r. pełnomocnik G. O. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2012r., sygn. akt I SA/Łd 589/12. Powyższa skarga została wniesiona na podstawie art. 270, art. 272 § 1 i 2 oraz art. 275 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania pełnomocnik skarżącego wskazał, że wyrokiem z dnia 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12 - ogłoszonym w Dzienniku Ustaw z dnia 13 listopada 2013r. pod poz. 1313 - Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998r. do dnia 31 grudnia 2002r.) z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Mają także charakter prawotwórczy - co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał, traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności. Zdaniem pełnomocnika w uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał te same zastrzeżenia konstytucyjne do art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, które przesądziły o niezgodności art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej z art. 64 ust. 2 Konstytucji. W tej sytuacji, chociaż stwierdzona niekonstytucyjność dotyczy art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002r., to jednak należy przyjąć, że analogiczna treść tego przepisu w obecnie obowiązującym art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej powoduje również niekonstytucyjność wtórną tego drugiego przepisu prawa podatkowego.

W związku z powyższym, zdaniem pełnomocnika skarżącego wniosek o wznowienie postępowania jest uzasadniony i na podstawie art. 281 zdanie drugie p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie przedmiotowej sprawy. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. już przy badaniu dopuszczalności wznowienia postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o odrzucenie skargi o wznowienie postępowania lub ewentualnie jej oddalenie.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. skarga winna być odrzucona, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12. W powołanym wyroku Trybunał stwierdził, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002r., (którego obecnym odpowiednikiem jest art. 70 § 8 tej ustawy), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, ponieważ różnicuje w istotny sposób zakres czasowy odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej. Trybunał podkreślił, że choć zakwestionowany przepis od dnia 1 stycznia 2003r. nie ma już zastosowania do nowych należności podatkowych, z uwagi na utratę mocy obowiązującej, zawarta w nim norma prawna została powtórzona i rozszerzona (o zastaw skarbowy) w art. 70 § 8 ww. ustawy. Pomimo, że ten ostatni przepis nie był formalnie przedmiotem orzekania Trybunał uznał, że w sposób oczywisty mają do niego zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. Z punktu widzenia Konstytucji nie jest, w ocenie Trybunału, dozwolone ani uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone, ani dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają. Uzasadnia to, zdaniem Trybunału, konieczność podjęcia przez ustawodawcę w ramach realizacji przedmiotowego wyroku pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego ww. przepisu.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. okoliczność, że treść aktualnie obowiązującego art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej jest niemal identyczna z treścią art. 70 § 6 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., nie oznacza, że niekonstytucyjność jednego z nich (tj. art. 70 § 6) powoduje, że wadą tą obarczony jest także ten drugi przepis (tj. art. 70 § 8). W toku postępowania prowadzonego przed Trybunałem Konstytucyjnym ustalone zostało jednoznacznie, które brzmienie przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej ma podlegać ocenie Trybunału. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji (por. także art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym) przedmiotem zaskarżenia skargą konstytucyjną mogą być wyłącznie te przepisy, które były podstawą wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej, a contrario wyłączone spod kognicji Trybunału Konstytucyjnego są te ich wersje (wcześniejsze i późniejsze), które nie miały bezpośrednio wpływu na sytuację skarżącej ukształtowaną ostatecznym orzeczeniem w jej indywidualnej sprawie. Trybunał Konstytucyjny ustalił, że podstawą wyroku NSA z 19 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 5/09 zapadłego w sprawie będącej przedmiotem badania był m.in. art. 70 § 6 - w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., tj. od wejścia w życie nowelizacji Ordynacji podatkowej z 2002r. Ustalone ramy czasowe wyznaczają granice dopuszczalnego rozpoznania przedmiotowej sprawy przez Trybunał Konstytucyjny. Na stronie 12 uzasadnienia wyroku Trybunał wskazał jedynie na marginesie, że w obecnym stanie prawnym odpowiednikiem art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej (który zawiera zupełnie inne treści) jest art. 70 § 8 tej ustawy, który w ocenie organu ma o wiele szerszy zakres, ponieważ przewiduje brak przedawnienia także w wypadku należności zabezpieczonych zastawem skarbowym.

Zdaniem organu, wyrok Trybunału, który został podjęty w innym stanie faktycznym i prawnym nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie. W pkt 5.2 wyroku Trybunał wskazał, że "z punktu widzenia Konstytucji, podczas kontroli podatkowej nie jest dozwolone ani uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone, ani dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają." Ponadto organ zauważył, że w wyroku z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt I FSK/1667/12, dotyczącym rozliczenia z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006r. Naczelny Sąd Administracyjny - odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 - uznał, że "cytowane orzeczenie dotyczy przepisu obowiązującego do końca 2002 r., tj. art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej i nie ma zastosowania w tej sprawie, tj. art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Poza tym orzeczenie to zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 13 listopada 2013 r. i tego dnia weszło w życie, tj. po wydaniu wyroku w rozpatrywanej sprawie. Poza tym w uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny na stronie 41-42 wskazano na ograniczone zastosowanie ww. wyroku".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej p.p.s.a. (tj. Dz.U. 2012.270) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Wskazać też należy, że zgodnie z przepisem art. 168 § 1 p.p.s.a., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Takie orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). Istnieje jednak możliwość wzruszenia takiego prawomocnego orzeczenia, gdy będą zachodziły określone podstawy w ramach instytucji wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest instytucją wyjątkową. Owa wyjątkowość wyraża się w tym, że wymieniona instytucja przysługuje od ściśle określonych orzeczeń (prawomocnych, kończących postępowanie) i na ściśle określonych podstawach. Według poglądów doktryny wyjątkowość tej instytucji ma zapewnić racjonalną stabilność merytorycznego orzeczenia (K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 49–50).

Instytucja ta polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadku zajścia ustawowych przyczyn wznowienia (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 617).

Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi więc podstawową instytucję (środek) obalania prawomocnych orzeczeń NSA i WSA umożliwiającą ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania prawidłowości - zgodnej z prawem - wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2006, s. 476; K. Sobieralski, Wznowienie postępowania, s. 48-19).

Podkreślić należy, że zakres postępowania wznowieniowego, ograniczony jedynie do podstaw nieważności, podstaw restytucyjnych oraz odmiennej w swym charakterze przesłanki określonej w art. 272 § p.p.s.a., jest węższy niż zakres postępowania kasacyjnego i zażaleniowego. W postępowaniu wznowieniowym przedmiotem kontroli jest działanie sądu w trybie zwykłym. Ponadto tryb nadzwyczajny, z uwagi na swoją rangę, służy do sanacji wad o znacznym ciężarze gatunkowym i nie może stanowić podstawy do powielania instytucji trybu zwykłego.

Przepisy art. 271-273 zawarte w dziale VII ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią zamknięty katalog podstaw wznowienia.

Z powyższych przepisów wynika, że można żądać wznowienia postępowania:

1/ ze względu na przyczyny nieważności (art. 271 p.p.s.a.), jeżeli;

a/ w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1);

b/ strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2);

2/ ze względu na właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 p.p.s.a.), jeżeli;

a/ orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (§ 1 pkt 1),

b/ orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa ( § 1 pkt 2),

c/ zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2),

d/ później wykryto prawomocne orzeczenie dotyczącego tej samej sprawy (§ 3),

3/ w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.),

4/ w przypadku, gdy potrzeba wznowienia wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 p.p.s.a.).

Dodatkowo art. 274 p.p.s.a. wskazuje, że wznowienia można żądać jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że postępowanie karne nie mogło być wszczęte lub, że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów.

Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania.

Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - art. 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677).

Wskazanie tych podstaw i ich uzasadnienie jest obowiązkiem wnoszącego skargę o wznowienie, wynikającym z treści art. 279 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Wstępna kontrola, o której stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a. nie ogranicza się tylko do sprawdzenia, czy w skardze sformułowano podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a., ale przede wszystkim do tego, czy z ich uzasadnienia wynika, że podnoszone podstawy zachodzą.

Wobec powyższego sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., jest zobowiązany zbadać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania.

Badanie, o którym mowa w art. 280, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 280 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego wniósł skargę o wznowienie postępowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w dniu 13 grudnia 2013 r. Jako podstawę wznowienia postępowania sądowego - zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 589/12 oddalającym skargę - wskazał przepis art. 272 § 1 p.p.s.a., powołując się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, w którym Trybunał orzekł, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749, 848, 1101, 1342 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1027 i 1036), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 roku, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Przypomnieć należy, że przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 O.p. Na mocy art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z kolei w myśl art. 70 § 8 O.p., w brzmieniu obecnie obowiązującym, nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

Zgodnie z art. 272 § 1 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W myśl § 2 art. 272 p.p.s.a. w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu.

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw w dniu 13 listopada 2013 r., poz. 1313 i weszło w życie z dniem 13 listopada 2013 r. Zatem skarga o wznowienie postępowania wniesiona została przez pełnomocnika skarżącego z zachowaniem terminu określonego w art. 272 § 2 p.p.s.a.

Skoro pełnomocnik skarżącego oparł skargę na ustawowej podstawie wznowienia oraz zachował termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 272 § 2 p.p.s.a., sprawa została skierowana do rozstrzygnięcia na rozprawie.

Zgodnie z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Komentowany przepis dotyczy badania przyczyn dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania na rozprawie. W piśmiennictwie podnosi się, że dopuszczalność skargi określają te same przesłanki, które były badane na posiedzeniu niejawnym, a więc zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz oparcie jej na ustawowych podstawach. W odniesieniu do podstaw wznowienia jest to już badanie merytoryczne; sąd bada zatem realne zaistnienie tych podstaw. Artykuł 281 p.p.s.a. ustala dwa sposoby badania przez sąd na rozprawie dopuszczalności wznowienia. Sąd może ograniczyć się do badania dopuszczalności wznowienia, a więc sprawdzić, czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu oraz czy rzeczywiście opiera się na ustawowej podstawie. W wypadku negatywnego wyniku tego badania sąd odrzuci skargę, a w wypadku pozytywnego wyniku - przystąpi do rozpoznania sprawy. Sąd po rozważeniu stanu sprawy może połączyć oba stadia postępowania i zakończyć je wydaniem orzeczenia rozstrzygającego o zasadności skargi. Wybór jednego ze sposobów badania na rozprawie dopuszczalności wznowienia postępowania pozostaje w gestii sądu (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 281 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Zdaniem sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest instytucją szczególną i wyjątkową, a jej ścisłe i dokładne unormowania kodeksowe w zakresie warunków formalnych i jego podstaw nie pozwalają na rozszerzającą wykładnię określających je przepisów. Z analizy art. 272 § 1 p.p.s.a. należy wywnioskować, że wykluczone jest stosowanie go automatycznie w każdej sprawie, w której Trybunał orzekł o niekonstytucyjności określonego przepisu z Konstytucją. Zaś ocenę "potrzeby" wznowienia postępowania na tej podstawie należy dokonywać w realiach konkretnej sprawy.

Dokonując oceny, czy skarga o wznowienie postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, powołany przez niego art. 272 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi w rzeczywistości podstawy przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania.

Sąd badając rzeczywiste zaistnienie podstaw wznowienia postępowania stwierdził więc, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 nie mogło stanowić podstawy do wznowienia postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 589/12. Jak wyżej wskazano wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. jest możliwe w przypadku, gdy TK orzekł o niekonstytucyjności aktu normatywnego, na podstawie którego wydane zostało orzeczenie. Skład siedmiu sędziów NSA w uchwale z dnia 28 czerwca 2010 r., II GPS 1/10, ONSA WSA 2010, nr 5, poz. 81, uznał, że art. 272 § 1 p.p.s.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie TK o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 589/12 zastosował art. 70 § 8 O.p. Natomiast wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. w sprawie o sygn. SK 40/12 dotyczy wyłącznie stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., a więc przepisu, który nie miał zastosowania w sprawie rozstrzygniętej przez WSA w Łodzi. Wprawdzie odpowiednikiem art. 70 § 6 O.p. w obowiązującym stanie prawnym jest art. 70 § 8 O.p., jednak przepis ten nie został do chwili obecnej uchylony. Co istotne obecnie przed Trybunałem Konstytucyjnym nie toczy się żadne postępowanie, którego przedmiotem byłby właśnie przepis art. 70 § 8 O.p.

Ponadto w ocenie sądu, bez znaczenia dla oceny czy skarga oparta została na ustawowej podstawie wznowienia pozostaje to, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 października 2013 r. stwierdził, iż w stosunku do art. 70 § 8 O.p., w którym powtórzona i rozszerzona została (o zastaw skarbowy) norma prawna zawarta w art. 70 § 6 O.p. - mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w tym wyroku (s. 42 uzasadnienia wyroku). Istotne jest bowiem to, że Trybunał nie orzekł o niekonstytucyjności art. 70 § 8 O.p., a przepis art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r., nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 589/12.

Wobec powyższego wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. nie jest możliwe, gdyż uznany za niekonstytucyjny przepis nie został zastosowany przez sąd w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 589/12.

Dotyczy to także przypadku, gdy treść zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu była zbieżna (tożsama) z przepisem stosowanym przez sąd.

Stwierdzić zatem należy, że brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania sądowego ze względu na wyrok wydany przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 40/12. Wyrok w sprawie o wznowienie postępowania nie został wydany na podstawie niekonstytucyjnych przepisów. Skarga o wznowienie postępowania, wniesiona przez skarżącego, jest więc niedopuszczalna z uwagi na brak ustawowej podstawy wznowienia. W tej sytuacji, skargę tę należało odrzucić na podstawie art. 281 p.p.s.a.

Wprawdzie w powyższym przepisie ustawodawca używa pojęcia "odrzucenie wniosku", a nie odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, jednak wskazać należy, że ustawodawca w przepisach ustawy używa zamiennie pojęcia wniosek np. art. 281 ustawy oraz skargę - np. art. 284 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2647/04, LEX nr 173066).

D.B.