Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 502/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów, oddalono wniosek o ustanowienie adwokata
Powołane przepisy: article: Art. 245, art. 246, art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Kraków, dnia 26 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie przekazania odwołania Prezydentowi Miasta celem rozpatrzenia według właściwości postanawia: 1/ umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2/ oddalić wniosek o ustanowienie adwokata


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. odrzucił skargę Z. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie przekazania odwołania Prezydentowi Miasta celem rozpatrzenia według właściwości.

W dniu 20 czerwca 2014 r. (data prezentaty sądu) Z. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trzema córkami, a na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 41 m2. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych.

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 502/14 referendarz sądowy umorzył postępowanie w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych i oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie przedstawił w sposób przekonujący swojej sytuacji materialnej mimo, że wiedział jakie informacje należy podać we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jakie dokumenty do niego dołączyć, gdyż już wcześniej składał takie wnioski w innych postępowaniach sądowych. W związku z powyższym referendarz sądowy nie wezwał skarżącego o nadesłanie dodatkowych informacji, gdyż powodowałoby to tylko zbędne przedłużenie postępowania.

Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw.

Pismem z dnia 29 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, podanie czy skarżący lub jego żona uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 7 października 2014 r. (data stempla pocztowego), do którego dołączył kserokopię decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...] oraz decyzji nr [...]. Pierwsza z nich dotyczyła przyznania G. Ś. zasiłku okresowego od dnia 1 sierpnia 2014 r. do 30 września 2014 r. w kwocie 811,50 zł miesięcznie, a druga przyznania jej zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 500,00 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne opatrzono symbolem "6329", zatem jest to sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. W tym zakresie wniosek strony jest bezprzedmiotowy, co prowadzi do umorzenia postępowania w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z treścią § 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Artykuł art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy.

Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona skarżąca powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zawartego w art. 246 § 1 P.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I FZ 378/13, LEX nr 1363532). W orzecznictwie podkreśla się, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, LEX nr 1335108). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie wnioskodawcy ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 260/13, LEX nr 1320697).

We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał jedynie, iż jest osobą bezrobotną, na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 41 m2, a jego pięcioosobowa rodzina nie posiada praktycznie żadnych dochodów. Uznając powyższe informacje za niewystarczające Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącego w piśmie z dnia 29 września 2014 r. o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji MOPS o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, podanie czy skarżący lub jego żona uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał jedynie pismo do którego dołączył dwie decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. przyznające G. Ś. zasiłek okresowy oraz zasiłek celowy. Skarżący nie nadesłał jednak wymaganych przez sąd dokumentów, w tym rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy. W związku z powyższym sąd nie może rozpatrzyć wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie jest w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Z. Ś. swoją sytuację majątkową przedstawia w sposób wybiórczy, który niewątpliwie jest dla niego wygodny. Sąd bowiem z tych dwóch decyzji nie może wyciągnąć wniosków dotyczących jego sytuacji materialnej.

W postanowieniu z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt I OZ 118/14 (wydanym w wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego na postanowienie tut. Sądu z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 525/13) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Norma z art. 255 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy, niezłożenie wymienionych w art. 255 P.p.s.a. oświadczeń i dokumentów stanowi niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem, co może stanowić podstawę do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy."

Biorąc to pod uwagę oraz uwzględniając powyżej wskazane okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie złożył niezbędnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 1 i § 3 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w pkt II sentencji.