Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 405/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: Art. 145  par. 1  pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2019 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez S. N. (dalej skarżąca) decyzją z dnia 30 października 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 2 pkt 1,2,4,14,16,19c, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1, 3, art. 18 ust. 1 i 6, ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2134) w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2019 r., znak: [...], o uchyleniu decyzji, znak: [...] z dnia [...] 2018 r., przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze na D. N., w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:

W dniu 30 sierpnia 2018 skarżąca złożyła do organu wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2018 r. znak: [...], przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na D. N., w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

W dniu 10 grudnia 2018 r. wpłynęło do organu zaświadczenie o zarobkach skarżącej, z którego wynikają okoliczności podjęcia przez skarżącą zatrudnienia od dnia 4 października 2018 r.

Wobec powyższego organ I instancji - Burmistrz Miasta i Gminy – w dniu [...] 2019 r. wydał decyzję, znak: [...], o uchyleniu decyzji znak: [...] z dnia [...] 2018 r., przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżąca podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w firmie "A" od dnia 4 października 2018 r. Kwota dochodu netto z miesiąc następującego po miesiącu w którym dochód został uzyskany (tj. listopad 2018 r.) wynosi 1 418,75 zł. Powołano treść art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wyjaśniono, że ponieważ przedstawiła dokumentację potwierdzająca uzyskanie dochodu od dnia 4 października 2018 r., organ ustalając kryterium dochodowe rodziny uwzględnił uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. 2017 r. Zdaniem organu I instancji materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy pozwala przyjąć, iż dochód z 2017 r., który stanowi podstawę ustalania prawa do świadczeń wychowawczych na okres zasiłkowy 2018/2019, wynosi 24 990,56 zł. Na ww. kwotę składa się dochód skarżącej z firmy "B" w wysokości 19 190.56 zł. dochód z Funduszu Alimentacyjnego w wysokości 4 000,00 zł oraz alimenty na dziecko w wysokości 1.880 zł. Pomniejszając wyżej wskazany dochód o dochód utracony skarżącej z firmy "B" w wysokości 19 190,56 zł i uwzględniając dochód uzyskany w wysokości 1 418,75 zł z tytułu zatrudnienia w firmie "A" od dnia 4 października 2018 r. to suma przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny wynosi 1 902.08 zł. Kwota ta podzielona przez 2 członków rodziny - w przeliczeniu na osobę daje kwotę 951,04 zł. W związku z powyższym - zdaniem organu pierwszej instancji - w przedmiotowej sprawie przekroczenie na członka rodziny kryterium określonego w art.5 ww. ustawy stanowi kwotę 151,04 zł.

Wyjaśniono, że wobec treści art. 18 pkt 6 ustawy świadczenie nie przysługuje od grudnia 2018 r. Zdaniem organu w tych okolicznościach spełnione są warunki określone w art. 27 ww. ustawy umożliwiające uchylenie decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze i wstrzymanie świadczeń od miesiąca grudnia 2018 r. Podano, że strona przed wydaniem niniejszej decyzji została zapoznana z aktami sprawy, jednak nie wniosła żadnych nowych uwag mających wpływ na ustalenia merytoryczne decyzji.

Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożyła skarżąca wskazując w jego treści, że na chwilę obecną jest matką samotnie wychowującą dziecko. Dotychczas dochodem jej rodziny było: wynagrodzenie z pracy zawodowej oraz pomoc finansowa, którą pobierała w MGOPS: świadczenie wychowawcze 500 plus i wypłata z Funduszu Alimentacyjnego. Podkreśliła, że jej miesięczne wydatki są dość znaczne: spłata kredytu za mieszkanie w wysokości 699,05 zł, opłaty za prąd - ponad 140 zł, opłaty za gaz- ponad 66 zł, czynsz administracyjny - 345,95 zł, raty pożyczek oraz czesne za przedszkole córki - 200 zł. Wskazała także, że nie może liczyć na wsparcie materialne byłego męża. Samodzielnie odpowiada za utrzymanie rodziny i mieszkania.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w świetle ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje matce, ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia w wysokości 500 zł miesięcznie (art 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1), z tym że w przypadku pierwszego dziecka prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł (art. 5 ust. 3). Pierwszym dzieckiem w rodzinie, w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy, jest jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2.

Kolegium wyjaśniło, że świadczenie wychowawcze zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy przyznaje się na okres zasiłkowy trwający od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku. Natomiast art. 18 ust. 2 stanowi, że prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka.

W niniejszej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 30 sierpnia 2018 r., zatem dotyczy on okresu zasiłkowego od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. i w sprawie należy wziąć po uwagę, zgodnie z art. 2 pkt 2 - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a - czyli w mniejszej sprawie rok 2017.

W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, Kolegium wskazało, że ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, natomiast do samej definicji dochodu odsyła do ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zatem - w myśl art. 3 pkt 1 cyt. na wstępie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952) , ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27. 30b. 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. póz. 361 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych np. alimenty na rzecz dzieci, dochód z gospodarstwa rolnego, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.

Natomiast przez dochód rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci), a przez dochód członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a (art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci).

Art. 7 ust. 1-3a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci określa zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodu.

Kolegium wskazało więc, że w skład rodziny skarżącej, zgodnie ze złożonym wnioskiem (z dnia 30 sierpnia 2018 r.), wchodzi skarżąca i jej córka D. N.

Zdaniem Kolegium organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił dochód rodziny. Jak wynika z akt sprawy skarżąca utraciła dochód za 2017 r. z tytułu zatrudnienia w B Przedsiębiorstwo Usługowe Spółka z o.o. (19.190,56 zł). Strona była zatrudnienia w firmie do 30 września 2018 roku, jednakże Pani S. N. uzyskała dochód z tytułu zatrudnienia od dnia 4 października 2018 r. w firmie S. P. "A". Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] 2018 Nr [...] organ I instancji przyznał Stronie świadczenie wychowawcze na dziecko D. N. w kwocie 500 zł na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. W grudniu 2018 roku do akt sprawy zostało dołączone zaświadczenie o zarobkach z "A" P. S. - wydane dla potrzeb świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych i funduszu alimentacyjnego, że Pani S. N. na podstawie umowy o pracę w listopadzie 2018 r. uzyskała dochód w kwocie 1418,75 zł (przychód 2100 zł).

Zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy utrata dochodu oznacza utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie Strona rozwiązała umowę o pracę z dniem 30 września 2018 roku i nową umowę o pracę zawarła w dniu 4 października 2018 r. zatem z dniem 30 września 2018 nastąpiła utrata dochodu Strony z tytułu zatrudnienia w B Przedsiębiorstwo Usługowe Spółka z o.o. Natomiast w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego - art. 7 ust. 3 ustawy.

Ponieważ skarżąca utraciła dochód za 2017 i w 2018 r. uzyskała w listopadzie 2018 r. (miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu) dochód w kwocie 1418,75 zł (1418,75 zł :2 = 709,38 zł miesięcznie na osobę), dochód za 2017 r. należy uznać za utracony, a kwotę uzyskanego miesięcznego dochodu w 2018 r. na osobę należy doliczyć do dochodu miesięcznego na osobę w rodzinie Pani S. N. za 2017 r. Pozostały dochód Wnioskodawczyni za 2017 r. stanowiły: świadczenia z funduszu alimentacyjnego - 4000 zł oraz kwota 1800 zł otrzymana przez Panią S. N. bezpośrednio od komornika, czyli 241,67 zł miesięcznie na osobę. Zatem dochód rodziny, przy uwzględnieniu dochodu uzyskanego w miesiącu listopadzie 2018 r. na osobę wynosi 951,05 zł, czyli przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ustawy.

Zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Zatem w niniejszej sprawie świadczenie nie przysługuje Pani S. N. od grudnia 2018 r.

Artykuł 27 ustawy wskazuje, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Zatem wobec powyższego brzmienia przepisów organ I instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie ma zastosowanie art 27 ustawy. Podnoszone w odwołaniu argumenty nie mogą zostać uwzględnione gdyż dochód skarżącej obecnie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżąca nie zgadzając się z decyzją SKO podkreśliła swoją trudną sytuację życiową. Podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dziecko. Dotychczas dochodem jej rodziny było: wynagrodzenie z pracy zawodowej oraz pomoc finansowa, którą pobierała w MGOPS: świadczenie wychowawcze 500 plus i wypłata z Funduszu Alimentacyjnego. Podniosła, że aktualnie jej miesięczne wydatki przekraczają pensje za pracę. Na wydatki te składają się: opłata za czynsz w wysokości 320 zł do 340 zł w zależności od ilości zużycia wody, opłata za kablówkę 49,99 zł, czesne za przedszkole 125 zł, obiady i zajęcia dodatkowe w przedszkolu 55 zł, opłata za telefon 55 zł, spłata kredytu za mieszkanie w wysokości 777,79 zł, opłata za kredyt finansowy 185,40 zł, opłata za kredyt na pralkę 87,11 zł, za kredyt na lodówkę 54,90 zł, na odkurzacz 18,47 zł, opłata za kredyt ratalny, rata 16,45 i 48,26 zł, opłata za gaz 85 do 100 zł, opłata za prąd - 130 zł, dojazdy do pracy - 140 zł. Podniosła, że jej miesięczne wydatki osłabiają znacznie budżet domowy. Wskazała, że nie może liczyć na wsparcie materialne byłego męża. Samodzielnie odpowiada za utrzymanie rodziny i mieszkania.

Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie jej świadczenia wychowawczego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona bowiem według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niniejszej sprawie decyzji, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że przy ich wydawaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i zastosowanie oraz prawa procesowego, skutkujących ich uchyleniem.

Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie administracyjnej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2134, zwanej dalej ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci).

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016 r., I OSK 15/15, LEX nr 2106413; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 września 2017 r., II SA/Ke 476/17, LEX nr 2361500; wyrok Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 października 2017 r., II SA/Po 451/17, LEX nr 2398014; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 maja 2018 r., III SA/Kr 222/18) ukształtował się bowiem pogląd, zgodnie z którym decyzja o zmianie lub uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne (zob. art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - treść tego przepisu jest właściwie tożsama z treścią art. 27 ust. 1 ustawy) lub wychowawcze (zob. art. 27 ust. 1 ustawy) ma charakter konstytutywny, powoduje zmianę bądź uchylenie dotychczasowych uprawnień podmiotu, może zatem wywierać wyłącznie skutki ex nunc, tj. od chwili jej wydania na przyszłość. Relewantna jest przy tym data dzienna wydania decyzji przez właściwy w sprawie organ - jak wskazał w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2018 r. (sygn. akt II SA/Ol 1016/17, LEX nr 2443822) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, "skoro (...) decyzja wydawana w trybie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wywołuje skutki od chwili jej wydania na przyszłość, to datą utraty uprawnień do świadczeń wychowawczych przez skarżącą winna być data wydania decyzji przez organ pierwszej instancji".

Ponadto data, z którą dochodzi do uchylenia świadczenia wychowawczego powinna być bezpośrednio wskazana w treści rozstrzygnięcia (osnowie) decyzji, a nie w uzasadnieniu. To ostatnie ma bowiem służyć wyjaśnieniu motywów danego rozstrzygnięcia, pełniąc funkcję informacyjną poprzez wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (art. 11 k.p.a.). Rozstrzygnięcia decyzji nie można domniemywać czy wyprowadzać z treści uzasadnienia, ponieważ powinno ono być wyrażone expressis verbis w osnowie decyzji (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2012 r., II OSK 286/12, LEX nr 1252001).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ I instancji uchylił decyzję przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze z mocą wsteczną i bez określenia konkretnej daty, a więc z naruszeniem postanowień art. 27 ust. 1 ustawy, które to w oczywisty sposób miało wpływ na wynik sprawy.

Sąd dostrzega, że z perspektywy technicznoprawnej, ze względu na lakoniczność wypowiedzi ustawodawcy w zakresie uregulowania trybu uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego (zob. art. 27 ustawy), znaczne wątpliwości wywołuje określenie skutków takiej decyzji, w szczególności zaś określenie, czy uchylenie tego prawa powoduje, że świadczenie wychowawcze za miesiąc, w którym doszło do uchylenia prawa do jego pobierania, powinno być przyznane proporcjonalnie czy w całości, czy też nie powinno wówczas być przyznane w ogóle.

Wątpliwości te potęguje fakt, iż na gruncie ustawy przyznanie świadczenia wychowawczego w niepełnej wysokości w danym miesiącu może nastąpić tylko w trzech wypadkach: w przypadku urodzenia się dziecka, ukończenia przez nie 18. roku życia albo w przypadku tzw. opieki naprzemiennej. Stosowanie analogii wydaje się być w tym zakresie wątpliwe ze względu na brak relewantnych ku temu podstaw oraz wynikający m.in. z zasady pewności prawa prymat wykładni językowej w obszarze prawa administracyjnego. Nieprzyznanie w takiej sytuacji świadczenia wychowawczego za dany miesiąc mogłoby natomiast w niektórych przypadkach prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych. Wydaje się zatem, że, w przypadku uchylenia na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy prawa do świadczenia wychowawczego, jego wypłacania właściwy organ powinien zaprzestać od miesiąca następującego po miesiącu, w którym została wydana decyzja uchylająca to uprawnienie. Konkluzja ta byłaby zresztą wyrazem poprawnego zastosowania unormowania art. 7a § 1 k.p.a. (tak WSA w Krakowie w wyroku z 19 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 354/18).

W odniesieniu natomiast do kwestii związanych z ustaleniem sytuacji dochodowej skarżącej wskazać należy, że zgodnie z postanowieniami art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

W świetle art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast, w myśl art. 2 pkt 4 ww. ustawy, jeżeli jest w niej mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny, przy czym dochód członka rodziny - w myśl pkt 2 tego artykułu - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a.

Podnieść należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), do której w kwestii rozumienia dochodu odsyła w art. 2 pkt 1 ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci dochód członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a.

W art. 7 ust. 1-3a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca przewidział regulacje umożliwiające korektę dochodu rodziny z uwagi na zaistniałe zdarzenia zmian w strukturze dochodów rodziny tak, by możliwe było ustalenie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego.

Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem.

Stosownie do postanowień art. 7 ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

W ocenie Sądu przepisy art. 7 ust. 1 – 3a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, należy odczytywać podobnie jak w całym systemie pomocy społecznej. Nie można ich interpretować w oderwaniu od przepisów art. 2 pkt 19 lit. c i art. 2 pkt 20 lit. c ustawy. Skoro przepis art. 7 ust. 2 i ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu pozwala na powiększenie dochodu członka rodziny o kwotę osiągniętego dochodu jedynie wówczas jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo doświadczenia wychowawczego, to nie można przy kontynuacji zatrudnienia pominąć faktu i wysokości dochodu.

W tym stanie faktycznym i prawnym organy przyjęły z kolei, że wskazany w zaświadczenia pracodawcy dochód uzyskany za miesiąc listopad 2018 r. (w wysokości 1418,75 zł) jest tym dochodem, o który należy, stosownie do postanowień art. 5 ust. 4b ustawy, powiększyć ustalony miesięczny dochód rodziny skarżącej za 2017 r.

W tym zakresie organy muszą dokonać nie budzących wątpliwości ustaleń, czy i w jakiej wysokości skarżąca uzyskała dochód podczas jej zatrudnienia na próbę i czy w świetle regulacji ustawowych jest to dochód, który nadal jest uzyskiwany i z jakich powodów organ w świetle tych regulacji tak uważa. Jeżeli więc, jest on uzyskiwany, to rzeczywiście wówczas dochód z miesiąca listopada 2018 r. byłby tym dochodem za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, o którym mowa w art. 7 ust. 3 ustawy. (por. WSA w Białymstoku z 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 451/18; LEX nr 2571109). Z treści tego przepisu wynika więc, że członek rodziny musi uzyskać dochód w jednym miesiącu i dopiero uzyskany przez niego dochód w drugim kolejnym miesiącu będzie brany do wyliczeń dochodu członka jego rodziny (por. m. in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 100/18). Dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 902/16). Zwrócić też należy uwagę, że w art. 7 ust. 3 ustawy, analogicznie jak w treści art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie chodzi o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc, albowiem doliczeniu podlega dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty (por. m. in. wyrok WSA w Gdańsku z 20 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 712/16).

W sytuacji, gdy po roku poprzedzającym okres świadczeniowy skarżąca uzyskiwała zmienne i nieregularne dochody, art. 7 ust. 3 ustawy powinien być interpretowany w ten sposób, że ustalenie uzyskanego dochodu powinno polegać na wyliczeniu średniego dochodu z okresu obliczeniowego, a nie przyjmowaniu jedynie dochodu z następnego miesiąca po miesiącu uzyskania przez nią dochodu (por. m. in. wyrok WSA w Łodzi z 12 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 435/18; LEX nr 2573521).

Ustalenia w tym względzie mogą mieć istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, bowiem w wyniku doliczenia do miesięcznego dochodu rodziny skarżącej z listopada 2018 r. organy ustaliły, że doszło do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego warunkującego przyznanie żądanego świadczenia.

Sąd w tym zakresie nie może dokonywać własnych ustaleń i zastępować w tym względzie organy orzekające. To te organy winne, stosownie do postanowień art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., to uczynić, a następnie w myśl art. 107 § 3 k.p.a. przedstawić je w uzasadnieniu podjętych decyzji, w sposób zrozumiały dla strony ze wskazaniem motywów podjętego rozstrzygnięcia.

Zawarte w tym zakresie ustalenia organów okazały się niewystarczające dla zastosowania tego przepisu.

Błędne rozumienie przepisów prawa materialnego, art. 3 pkt 2 i 2a oraz art. 7 ust. 3 oraz art. 27 ust. 1 ustawy, doprowadziły zatem w konsekwencji do naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.

W ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią powyższe rozważania, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.