Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2840/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.), Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2122/14 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2122/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2014 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Wyrok ten został wydany zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Prezes ZUS, decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.), odmówił przyznania Pawłowi Mrozowi świadczenia w drodze wyjątku. Organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w przepisie art. 83 przesłanki, a niespełnienie nawet jednej z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Na podstawie dokumentacji zawartej w aktach rentowych organ ustalił, że na przestrzeni 46 lat życia, tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, wnioskodawca udokumentował 6 lat, 7 miesięcy i 11 dni okresów ubezpieczenia. W 10-leciu przypadającym przed dniem złożenia wniosku o świadczenie w trybie zwykłym zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – nie udokumentował żadnego z tych okresów. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, iż z dniem 31 lipca 1992 r. wnioskodawca zaprzestał wykonywania zatrudnienia i do czasu ustania całkowitej niezdolności do pracy w dniu 1 marca 2012 r., tj. przez ponad 19 lat nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenie emerytalne i rentowe. W ocenie Prezesa ZUS, nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy i nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. P. M. wykonywał pracę za granicą bez odprowadzania składek na ubezpieczenie. Świadczenie pracy za granicą, bez odprowadzania składek na ubezpieczenie, nawet jeżeli było to spowodowane trudnościami na rynku pracy, nie może zostać uznane za szczególną okoliczność. Osoba świadcząca pracę za granicą ma bowiem możliwość dobrowolnego odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne w Polsce. Ponadto zmiana miejsca zamieszkania jest zależna od woli ubezpieczonego. Organ zaznaczył jednocześnie, iż przy rozpatrywaniu uprawnień do emerytury w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto, wnioskujący obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej w Nowym Sączu, a zatem nie można uznać, że pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. M. stwierdził, że decyzja jest dla niego krzywdząca. Obecnie jest niepełnosprawny, na wózku inwalidzkim. Jest po amputacji kończyny dolnej prawej na wysokości uda oraz amputacji stopy lewej na wysokości śródstopia. Jest chory na cukrzycę i serce. Brakuje mu na leki. Podał, że 17 lat przebywał w Atenach. Tam pracował "na czarno". Nikt nie odprowadzał za niego składek na ubezpieczenie społeczne. Posiada świadectwa pracy za okres od 1981 r. do 1992 r. W latach 1992-1995 pracował w firmie budowlanej w Zabrzu, ale nie może uzyskać świadectwa pracy. Lekarz orzecznik ZUS, orzeczeniem z dnia 2 grudnia 2013 r., uznał, że jest całkowicie niezdolny do pracy od 1 marca 2012 r. do 17 grudnia 2014 r. oraz niezdolny do samodzielnej egzystencji. Od 2007 r. jest chory i pracuje tylko dorywczo. Nie chodził jednak do lekarza, nie leczył się. Do szpitala został przyjęty w trybie nagłego przypadku- cukrzyca, gangrena, wrzody.

Prezes ZUS, decyzją z dnia 30 września 2014 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 5 sierpnia 2014 r. Podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację, wskazując, iż przyznanie świadczeń na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych uzależnione jest od przepracowania wymaganego okresu, co wiąże się z odprowadzaniem składek. Przy rozpatrywaniu spraw o świadczenie w drodze wyjątku, należy brać pod uwagę udokumentowany okres składkowy i nieskładkowy, który powinien obejmować znaczący okres. W ocenie organu, analiza przebiegu ubezpieczenia P. M. prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec wnioskodawcy w okresach przerw w zatrudnieniu nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Nawiązując do zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdzenia skarżącego o chorobie od 2007 r., Prezes stwierdził, że samo istnienie choroby nie jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. Nadto, konieczne jest ustalenie na podstawie dowodów, daty powstania niezdolności do pracy. Wykonywanie pracy bez ubezpieczenia społecznego na terenie Grecji wiązało się z utratą okresu składkowego. Osoba decydująca się na taka formę pracy musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze ubezpieczeń społecznych. Przebywając w Domu Pomocy Społecznej skarżący ma zapewnione środki utrzymania.

P. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił naruszenie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przez błędną wykładnię, polegającą na zaniechaniu ustalenia, czy jego schorzenia nie powstały i nie rozwijały się przed dniem 1 sierpnia 1992 r., a niepełnosprawność istnieje od lat 80 i 90-tych XX wieku, co byłoby następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym. Nadto, podniósł naruszenie art. 12 ustawy, który to przepis powinien rzutować na konieczność uchylenia skarżonego orzeczenia celem weryfikacji chorób. Zarzucił także naruszenie art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie przyczyn niepodejmowania pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym pod kątem szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 83 ustawy, a nadto pominięcie kwestionariusza dotyczącego okresów składkowych i nieskładkowych w latach 1981-1992 oraz diagnozy w odniesieniu do daty powstania i rozwoju choroby w latach 90-tych XX wieku oraz pierwszej dekady XXI wieku przy pomocy zespołu biegłych lekarzy różnych specjalności.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że trwały stan wykluczający aktywność zawodową skarżącego nastąpił wiele lat po zaprzestaniu przez niego jakiejkolwiek działalności objętej ubezpieczeniem. Już z tego powodu nie ma mowy by fakt ten uznać za okoliczność szczególną. Skarżący przed powstaniem niepełnosprawności w 2012 r. przez 17 lat pracował za granicą lekceważąc kwestie ubezpieczeniowe. Natomiast wszystkie okresy ubezpieczenia zostały skarżącemu zaliczone. Dodatkowy, trzyletni okres ubezpieczenia w latach 1992-1995 w niczym nie zmieniłby sytuacji rentowej skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przytaczając treść art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd stwierdził, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech przesłanek wymienionych w tym przepisie. Sąd wskazał, że przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy nie może być więc sama trudna sytuacja materialna wnioskodawcy. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w tym trybie jest zasadne.

Sąd wywodził dalej, że na podstawie art. 83 ust. 1 właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem. W ocenie Sądu, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym.

Kwestią decydującą o braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym były przerwy, jakie wystąpiły w okresie ubezpieczenia, tj. fakt, iż 31 lipca 1992 r. P. M. zaprzestał wykonywania zatrudnienia i do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy w dniu 1 marca 2012 r., tj. przez 19 lat, nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Z akt sprawy nie wynika, aby w powyższych okresach skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Do tych okoliczności, zdaniem Sądu, nie można zaliczyć subiektywnych odczuć co do stanu zdrowia skarżącego lub trudności w znalezieniu pracy.

Sąd zauważył, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 tej ustawy, orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu, lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Sąd wskazał, że skarżący na przestrzeni 46 lat życia udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie 6 lat, 7 miesięcy i 11 dni okresów ubezpieczenia. W powyższych okresach przerw w zatrudnieniu skarżący podejmował prace bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego w Polsce oraz za granicą. Podejmowanie zatrudnienia bez zgłoszenia tego faktu do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne nie może być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą brak "wypracowania" uprawnień do świadczenia ustawowego. Tym samym, nie można twierdzeniu Prezesa ZUS odmówić racji, że przyczyną braku uprawnień do świadczenia na zasadach ogólnych nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli skarżącego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Zatem organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych..

Sąd stwierdził na zakończenie, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Trudna sytuacja materialna nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez skarżącego o świadczenie z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku.

Skargę kasacyjną złożył P. M. reprezentowany przez adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy.

Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając:

I. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu nie uchylił zaskarżonej decyzji organu II instancji, mimo że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego sprawy, w szczególności nie dokonał ustaleń w zakresie obiektywnych możliwości podjęcia przez skarżącego pracy przy uwzględnieniu stopy bezrobocia panującej w regionie śląskim w grupie zawodowej Skarżącego w okresie, w którym Skarżący podjął pracę "na czarno", które to ustalenia mogły wpłynąć na zmianę decyzji wydanej w sprawie,

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1988 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118, dalej: u.e.r.) przez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku, pomimo tego, że stan faktyczny ustalony na skutek prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego pozwoliłby na ustalenie, że względem skarżącego zaktualizowały się wszystkie przesłanki uprawniające go do przyznania mu tego świadczenia.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów pomocy prawnej świadczonej na rzecz skarżącego z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez organu nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego sprawy, w szczególności nie dokonał ustaleń w zakresie obiektywnych możliwości podjęcia przez skarżącego pracy przy uwzględnieniu stopy bezrobocia panującej w regionie śląskim w grupie zawodowej skarżącego w okresie, w którym skarżący podjął pracę "na czarno".

Ustalenie okoliczności związanych z możliwościami znalezienia pracy przez osoby jest możliwe, o ile osoby te aktywnie uczestniczą w zebraniu materiału dowodowego. Przesłanka szczególnych okoliczności ma indywidualny charakter. W związku z tym, bez wykazania przez zainteresowanego zaistnienia tych szczególnych okoliczności, ustalenie ich wyłącznie z urzędu nie jest możliwe. To wykazanie sprowadza się nie tylko do zgłoszenia istotnej okoliczności, ale także dowodów na poparcie głoszonej tezy. Takiej aktywności ze strony skarżącego nie było. Nadto, okoliczności związane z sytuacją na lokalnym rynku pracy i jej znaczeniem dla możliwości znalezienia zatrudnienia przez konkretną osobę, są obiektywnie trudne do ustalenia, jeśli osoba ta nie podjęła w spornych okresach współpracy z publicznymi organami zatrudnienia. Tymczasem skarżący podejmował zatrudnienie poza legalnym rynkiem pracy, nie uczestniczył w procesie przezwyciężania bezrobocia w ramach państwowych struktur przeciwdziałania bezrobociu. W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do obarczania wyłącznie organu obowiązkami dowodowymi w omawianym zakresie wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1726/11; wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 696/12; wyrok NSA z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1610/14, niepublikowane, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Brak podstaw do zarzucania organowi uchybień w zakresie zbierania materiału dowodowego co do sytuacji na lokalnym rynku pracy wynika również z tego, że przez okres 17 lat przed powstaniem niepełnosprawności skarżący pracował za granicą (w Atenach) a więc nie miał żadnych realnych kontaktów z tym lokalnym rynkiem pracy. Dodać jeszcze warto, że ustalenia faktyczne są wymagane, gdy dotyczą okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. Brak ofert pracy dla bezrobotnych w danej miejscowości nie jest zaś, sam w sobie, okolicznością szczególną (wyjątkową) w rozumieniu art. 83 § 1 ustawy emeryturach i rentach z FUS, bez jednoczesnego wykazania przyczyn ustania zatrudnienia (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 1328/05, niepublikowany, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku, pomimo tego, że stan faktyczny ustalony na skutek prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego pozwoliłby na ustalenie, że względem skarżącego zaktualizowały się wszystkie przesłanki uprawniające go do przyznania mu tego świadczenia.

W skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie ustalenia faktycznego, według którego, brak warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty nie był skutkiem szczególnych okoliczności. Jak stwierdził Sąd pierwszej instancji, wiążący w zakresie ustalenia o niepełnosprawności dowód w postaci orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wskazuje, że dopiero od 1 marca 2012 r. skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy. Przyczyną niepodlegania ubezpieczeniu w okresie przed tą datą nie był zatem stan zdrowia skarżącego. Potwierdza to fakt, że przez 17 lat, tj. od 1995 r. do 2012 r. skarżący był zatrudniony w Atenach.

Za taką szczególną okoliczność w przypadku skarżącego nie może być podnoszone przezeń w skardze kasacyjnej bezrobocie na terenie Śląska. Jak bowiem wynika z powyższych uwag, skarżący nie wykazał, że przyczyną niepodlegania ubezpieczeniu była jego sytuacja na rynku pracy. Bezrobocie zaś, jako zjawisko polegające na mniejszej ilości ofert pracy, niż liczba osób gotowych do podjęcia zatrudnienia, tylko wtedy może być szczególną okolicznością skutkującą niespełnianiem przez konkretną osobę warunków do uzyskania prawa do emerytury lub renty, gdy osoba ta wykaże, że jej przerwy w zatrudnieniu były spowodowane wyłącznie bezrobociem, a nie innymi okolicznościami (por. cyt. wyrok NSA z dnia 30 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 1328/05; cyt. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 696/12; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2908/12, niepublikowany, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Skonstatować jeszcze trzeba, że podejmowanie zatrudnienia bez odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne nie może być uznane za szczególną okoliczność, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OSK 295/09; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1694/10, niepublikowany, treść [w:] CBOSA, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Nie było więc podstaw do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia w drodze wyjątku.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.

-----------------------

9