Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 225/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1, art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2014 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej M. K. (dalej: "Skarżący"), jako członka zarządu A. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka"), solidarnie ze Spółką, za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2014 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi.

1.2. Jak wynika z akt sprawy, Spółka pomimo ciążącego na niej obowiązku nie uregulowała w terminie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2014 r. wynikającego ze złożonych deklaracji podatkowych.

1.3. NUS postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za ww. zaległości Spółki.

1.4. Decyzją z [...] czerwca 2019 r. NUS orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, solidarnie ze Spółką za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za I, II, III kwartał 2014 r. w łącznej wysokości 25.277,42 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 10.007 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 205,20 zł.

1.5. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 187, art. 191 i 116 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p."), poprzez nieokreślenie właściwego czasu, w którym w stosunku do Spółki zaszły okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, a tym samym poprzez nieudowodnienie, że obowiązek zgłoszenia takiego wniosku zaistniał w czasie sprawowania przez Skarżącego funkcji członka zarządu. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia NUS wskazując, że w jego opinii rozstrzygniecie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania w znacznej części.

1.6. Utrzymując w mocy decyzję NUS, DIAS wskazał, że w związku z nieuregulowaniem przez Spółkę zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2014 r., których termin płatności przypadał na dzień odpowiednio: 25 kwietnia 2014 r., 25 lipca 2014 r., 27 października 2014 r., powstały zaległości podatkowe. Postępowanie egzekucyjne celem przymusowego dochodzenia powyższych należności prowadzone było na podstawie wystawionych przez organ egzekucyjny tytułów wykonawczych, w oparciu o złożone deklaracje podatkowe VAT-7K i ich korekty:

- nr [...], wystawionego w 27 czerwca 2014 r., obejmującego należności za I kwartał 2014 r. Tytuł wykonawczy został doręczony Spółce 2 września 2014 r. w trybie art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego;

- nr [...] wystawionego w 7 października 2014 r. obejmującego należności w wysokości 15 063,00 zł za II kwartał 2014 r. Tytuł wykonawczy doręczony został Spółce 11 grudnia 2014 r.;

- nr [...], wystawionego w 15 grudnia 2014 r., obejmującego należności w wysokości 96,00 zł za II kwartał 2014 r. Tytuł wykonawczy został doręczony Spółce 22 stycznia 2015 r.;

- nr [...], wystawionego w 2 czerwca 2015 r., obejmującego należności za III kwartał 2014 r. Tytuł wykonawczy został doręczony Spółce 19 czerwca 2015 r.

DIAS zauważył, że w rozpatrywanej sprawie warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania w stosunku do osoby trzeciej, o którym mowa w art. 108 § 2 pkt 3 w związku z art. 108 § 3 O.p., został spełniony, bowiem wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki nastąpiło przed dniem wszczęcia postępowania w trybie art. 116 O.p. wobec Skarżącego.

Rozważając przesłanki określone w art. 116 § 1 i § 2 O.p. DIAS stwierdził, że NUS prawidłowo wykazał, że Skarżący pozostawał w dacie powstania zaległości podatkowych członkiem zarządu Spółki. Spełniona zatem została pierwsza z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 O.p.

Z odpisu uwierzytelnionego Protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 6 czerwca 2013 r. wynika bowiem, że Skarżący został powołany do pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki z dniem 6 czerwca 2013 r. Pełnił tą funkcję do dnia 1 grudnia 2014 r., kiedy to uchwałą nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki odwołano go z funkcji prezesa zarządu Spółki. DIAS wskazał, że powyższe potwierdza odpis protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 1 grudnia 2014 r. jak również odpis pełny Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 30 kwietnia 2019 r. DIAS podkreślił, że zarząd Spółki od 30 września 2013 r. do 1 grudnia 2014 r. był jednoosobowy.

Odnosząc się do kolejnej okoliczności niezbędnej do orzeczenia odpowiedzialności podatkowej wobec osoby trzeciej, tj. wykazania bezskuteczności egzekucji, DIAS wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zastosowano czynności zmierzające do wyegzekwowania zaległości podatkowych Spółki. Organ egzekucyjny dokonał zajęć wierzytelności w kilku bankach.

Zawiadomieniem z 1 sierpnia 2014 r. oraz 5 września 2014 r., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] NUS dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w Banku [...] S.A. i w [...] Banku S.A. W odpowiedzi ww. banki poinformowały, że nie prowadzą rachunków na rzecz Spółki W dniu 5 stycznia 2015 r. zostało skierowane zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych, prowadzonych na rzecz zobowiązanej Spółki, przez [...] Bank S.A., obejmujące tytuł wykonawczy nr [...] . W dniu 22 stycznia 2015 r. [...] Bank S.A. udzielił odpowiedzi, że nie prowadzi rachunku bankowego na rzecz Spółki. W dniu 11 czerwca 2015 r. organ egzekucyjny dokonał próby zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w Banku [...] S.A. Bank w dniu 25 czerwca 2015 r., poinformował, że nie prowadzi na rzecz Spółki rachunków bankowych. Ponadto, pomimo przydzielania tytułów wykonawczych do służby, nie udało się ustalić składników majątku zobowiązanej Spółki, z których możliwe byłoby egzekwowanie zobowiązań, obejmujących przedmiotowe zaległości podatkowe. Ze sporządzonego w dniu 31 lipca 2015 r. raportu poborcy skarbowego wynika, że pod adresem siedziby Spółki, Spółka nie prowadzi działalności. Administrator terenu wskazał, że ze Spółką nie ma kontaktu, nie opłacała czynszu, w związku z tym współpraca z nią zastała zakończona.

Ponadto w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie udało się określić składników majątkowych Spółki (informacje uzyskane z Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, baz danych cerber oraz ognivo), z których można by przeprowadzić w pełni skuteczną egzekucję. Przymusowa realizacja zaległości w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji okazała się niemożliwa, a egzekucja z majątku Spółki bezskuteczna. Z uwagi na powyższe, NUS w dniu [...] sierpnia 2015 r. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Spółki prowadzonego na podstawie m.in. tytułów wykonawczych nr [...], [...]. [...], [...].

Powyższe okoliczności, zdaniem DIAS, pozwalają uznać za prawidłowy wniosek NUS, że spełniona została druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, wymienionych w art. 116 O.p.

Przechodząc do kwestii stwierdzenia przesłanek negatywnych (egzenoracyjnych) odpowiedzialności członka zarządu, DIAS stwierdził, że nie zaistniała okoliczność wyłączająca odpowiedzialność Skarżącego, dotycząca terminowego zgłoszenia wniosku o upadłość, bowiem wniosek taki nie został w ogóle złożony.

DIAS wskazał, że ocena czy zaistniały okoliczności uzasadniające zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego oraz czy zgłoszenie stosownych wniosków nastąpiło we właściwym czasie, winna być dokonana na gruncie przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego, uregulowanych ustawą z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. nr 60, poz. 535 ze zm. – dalej: "P.u.n.") w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r.

DIAS podał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 P.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później, niż w terminie 14 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Dwutygodniowy termin liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, a więc dłużnik stał się niewypłacalny. Dniem tym jest dzień, w którym nastąpiło zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 P.u.n.), albo w którym zobowiązania przekroczyły wartość majątku dłużnika, będącego osobą prawną albo inną jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej (art. 11 ust. 2 P.u.n.).

DIAS zauważył, że termin zapłaty najwcześniejszej wymagalnej zaległości Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2014 r., upływał z dniem 25 kwietnia 2014 r. Problemy z płynnością finansową Spółki nie ustały w kolejnych okresach rozliczeniowych, o czym świadczy chociażby brak zapłaty zobowiązań z terminami płatności przypadającymi na kolejne kwartały 2014 r. Ponadto, jak wskazano w złożonych zeznaniach rocznych CIT-8 za lata 2014 i 2015, Spółka wykazywała w nich straty - w 2014 r. stratę w kwocie 81.120,08 zł oraz w roku 2015 stratę w wysokości 34.292,20 zł. W świetle powyższego DIAS stwierdził, że wystąpiła jedna z przesłanek upadłości Spółki, tj. zaprzestanie płacenia wymagalnych zobowiązań.

Zdaniem DIAS, fakt niewskazania konkretnej daty, od której stwierdzono niewypłacalność Spółki, nie implikuje uchylenia decyzji NUS, bowiem przesłanka niewypłacalności bezspornie wystąpiła na podstawie art. 11 ust. 1 P.u.n. Zdaniem DIAS, podstawy do złożenia wniosku o upadłość Spółki zaistniały już w sierpniu 2014 r. (drugi okres rozliczeniowy, za który powstała zaległość podatkowa) i wówczas Spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań wobec Skarbu Państwa, a więc w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki przez Skarżącego. DIAS stwierdził, że NUS słusznie uznał, że Spółka, w okresie w jakim funkcję członka jej zarządu pełnił Skarżący, kwalifikowała się do uznania za dłużnika niewypłacalnego w rozumieniu przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

W związku z powyższym DIAS nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 187, art. 191, art. 116 § 1 pkt 1 O.p., mającego wpływ na wynik sprawy, poprzez niedookreślenie właściwego czasu, w którym w stosunku do Spółki zaszły okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości i uznał zarzut w tym zakresie za bezzasadny.

DIAS podkreślił, że moment ziszczenia się choćby jednej z przesłanek określonych w art. 11 P.u.n. jest tym czasem, kiedy to członek zarządu, chcący uwolnić się od odpowiedzialności z art. 116 O.p., powinien złożyć wniosek o upadłość bądź wszczęcie postępowania układowego. Z tego względu w przypadku ustalenia wystąpienia podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na zaprzestanie płacenia wymagalnych zobowiązań, nie jest koniecznym analizowanie czy wystąpiła też druga z przesłanek upadłości – przewaga tych zobowiązań nad majątkiem. Wystarczy samo stwierdzenie, iż Spółka zalegała z zapłatą bezspornych należności – co w niniejszej sprawie zostało ustalone. Zdaniem DIAS, przyczyny braku zapłaty pozostają bez znaczenia dla oceny momentu, w którym podmiot staje się niewypłacalny.

Rozpatrując ewentualny brak zawinienia Skarżącego w zakresie niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, DIAS wskazał, że Skarżący nie wykazał, aby niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Nadto, Skarżący nie wskazał w toku postępowania przed organami podatkowymi mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

2. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący wywiódł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 187, art. 191 i art. 116 § 1 pkt 1 O.p., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez nieokreślenie właściwego czasu, w którym w stosunku do Spółki zaszły okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, a tym samym poprzez nieudowodnienie, że obowiązek zgłoszenia takiego wniosku zaistniał w czasie sprawowania przez Skarżącego funkcji członka zarządu (06.06.2013 r. - 01.12.2014 r.), przez co dokonana przez organ ocena ma charakter oceny dowolnej, nie jest zaś oceną tej okoliczności opartą na całości materiału dowodowego, dotychczas bowiem zebrany materiał w sprawie nie uprawnia do przyjęcia twierdzenia, że w czasie sprawowania funkcji członka zarządu przez Skarżącego wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W ocenie Skarżącego, decyzja DIAS została oparta na kwalifikowanym naruszeniu prawa procesowego z zakresu prawa dowodowego, które miało wpływ na wynik sprawy, bo spowodowało orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki.

Zdaniem Skarżącego, jeśli przyjąć, że w czasie trwania jego kadencji przesłanki do upadłości wystąpiły, to konieczne jest podanie precyzyjnego terminu dla złożenia wniosku (liczonego wedle schematu 14 dni od niewypłacalności). Niezbędne jest zatem wskazanie, kiedy owa niewypłacalność nastąpiła.

Skarżący wskazał, że wprawdzie Spółka, w czasie sprawowania przez niego funkcji członka zarządu, nie zapłaciła podatku VAT, co jednak samo w sobie nie przesądza o zaistnieniu przesłanek dla wnioskowania o upadłość czy dla otwarcia postępowania układowego. Skarżący podkreślił, że pełnił swoją funkcję w Spółce do 1 grudnia 2014 r., zatem ustalenia poczynione odnośnie do wyniku podatkowego za 2015 r., jak również za grudzień 2014 r., nie dotyczą jego osoby. Skarżący wskazał, że miał wpływ na wykonanie czynności jedynie do 1 grudnia 2014 r., zatem w sprawie konieczne jest ustalenie, czy przesłanki do ogłoszenia upadłości (otwarcia postępowania układowego) zachodziły już w czasie, kiedy Skarżący funkcję członka zarządu wykonywał. Dotychczas wiadomym jest tylko tyle, że w złożonym w 2015 r. zeznaniu CIT-8 Spółka wykazała stratę 86 tys. zł. Skarżący dodał, że owa strata uległa zmniejszeniu w 2015 r. o 52 tys. zł, bo wyniosła 34 tys. zł. Wiadomym jest również, że Spółka nie zapłaciła należnego podatku VAT. Obie te okoliczności nie przesądzają jednak w ocenie Skarżącego, że Spółka stała się niewypłacalna już przed dniem 1 grudnia 2014 r. Skarżący wobec tego zarzucił, że postępowanie dowodowe przeprowadzone w obu instancjach obarczone jest brakiem ustalenia tej okoliczności, kluczowej dla odpowiedzialności Skarżącego, przez co ocena organu ma charakter dowolnej.

3. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

4.1. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sprawa została skierowana do rozpoznania w powyższym trybie na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 15 października 2020 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374).

4.2. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, wbrew wywodom skargi, odpowiada prawu.

Zaskarżona decyzja dotyczy orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

4.3. Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, Spółki akcyjnej lub Spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

W myśl art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Dyspozycja art. 116 O.p. obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe jak i przesłanki negatywne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności.

Zatem odpowiedzialność byłych członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Drugą przesłanką, od której przepis uzależnia możliwość orzeczenia o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe osoby prawnej jest bezskuteczność egzekucji przeciwko osobie prawnej.

Przesłankami negatywnymi, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są: zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie lub niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu lub wskazanie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że orzekając o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki, organ podatkowy jest zobowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową Spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko Spółce, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

4.4. Biorąc pod uwagę obciążający organy w postępowaniu dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek tej odpowiedzialności, a zatem pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu w czasie, o jakim mowa w art. 116 § 2 O.p. oraz wykazania bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce, Sąd stwierdza, że zostały one przez organy prawidłowo wykazane.

Nie ulega wątpliwości, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie, w którym powstały zaległości podatkowe, co do których orzeczono o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego.

Z odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego oraz uchwał nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników wynika, że Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki od 6 czerwca 2013 r. do 1 grudnia 2014 r.

Okoliczność ta nie była w sprawie sporna.

W sprawie nie była również sporna druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności byłego członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku Spółki.

W zakresie tej przesłanki przypomnieć należy, że z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt I FPS 6/08 wynika, że stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p., powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.

W sprawie zostało wydane postanowienie z [...] sierpnia 2015 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Spółki. W uzasadnieniu organ egzekucyjny przedstawił przebieg postępowania i podjęte w ich toku czynności zmierzające do ujawnienia składników mienia Spółki, z których mogłyby zostać zaspokojone należności wobec Skarbu Państwa, wskazując na brak ich efektów (brak rachunków bankowych, brak ruchomości i nieruchomości, brak wierzytelności, brak oznak prowadzenia działalności pod adresem siedziby).

W rozpatrywanej sprawie podjęte czynności egzekucyjne bezspornie nie przyniosły zaspokojenia dochodzonych należności podatkowych, gdyż nie ujawniono żadnego składnika majątku Spółki mogącego zaspokoić zaległości podatkowe.

4.5. Kwestią sporną było natomiast rozstrzygnięcie, czy w dacie piastowania przez Skarżącego funkcji członka zarządu zaszły w ogóle podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki lub wszczęcia zapobiegających jej postępowań. Zdaniem Skarżącego, organy nie wykazały, że okoliczności te miały miejsce przed 1 grudnia 2014 r. oraz nie wskazały konkretnej daty "czasu właściwego" na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Odnośnie do powyższego, w pierwszej kolejności Sąd zauważa, że do oceny terminowości i przesłanek wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości stosować należy przepisy ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze.

Zgodnie z art. 10 P.u.n., w brzmieniu obowiązującym na dzień zaistnienia stanu niewypłacalności, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 ust. 1 i 2 P.u.n. dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Sąd zauważa, że w art. 11 P.u.n., ustawodawca przewidział dwie niezależne przesłanki ogłoszenia upadłości dłużnika będącego osobą prawną tj.:

1. niewykonywanie wymagalnych zobowiązań;

2. sytuację, w której zobowiązania dłużnika przekraczają jego majątek.

Wystąpienie którejkolwiek z nich obliguje członka zarządu do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki.

W myśl art. 21 ust. 1 P.u.n. zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.

W ocenie Sądu, w przypadku Spółki niewątpliwą przesłankę do złożenia wniosku o upadłość stanowiło zaprzestanie uiszczania wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Sąd podziela przy tym stanowisko DIAS, że stan niewypłacalności Spółki, z uwagi na zaprzestanie regulowania wymagalnych zobowiązań miał miejsce w okresie, kiedy Skarżący pełnił jeszcze funkcję członka zarządu Spółki.

Z przedstawionych przez organy podatkowe informacji dotyczących zaległości Spółki wynika, że Spółka posiadała nieuregulowane zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2014 r. (wynikające ze złożonych deklaracji podatkowych) począwszy od I kwartału 2014 r.

Tym samym jak zasadnie wskazał DIAS, okoliczności obligujące Skarżącego do złożenia wniosku o upadłość miały miejsce już w sierpniu 2014 r. Wówczas Spółka nie regulowała już zobowiązań za dwa kolejne kwartały 2014 r. Stan ten utrwalał się, bowiem Spółka nie uregulowała również zobowiązania za III kwartał 2014 r.

Sąd zauważa, że gdy przyczyną niewypłacalności jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań, istotnym elementem ustaleń w sprawie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest stan regulowania takich zobowiązań, a nie analiza stanu majątkowego spółki (zob. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r., I FSK 1138/16). Zbędne tym samym było odwoływanie się przez DIAS do straty wynikającej z zeznań CIT-8 Spółki za lata 2014-2015, zwłaszcza że zeznania te zostały złożone już po odwołaniu Skarżącego z funkcji w zarządzie.

Jednocześnie zarzut skargi, że organy nie wskazały konkretnej (precyzyjnej) daty zaistnienia stanu niewypłacalności nie ma wpływu na ocenę, że Skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości we "właściwym czasie". Przypomnieć bowiem należy, że wniosek ten w ogóle nie został złożony. Tym samym nie ma sporu co do tego, czy był on złożony w terminie, czy był spóźniony. DIAS prawidłowo i w sposób wystarczająco konkretny na potrzeby niniejszego postępowania, określił ten termin na sierpień 2014 r.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, DIAS nie naruszył art. 187 § 1 i art. 191 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 O.p., gdyż wyjaśnił wszelkie okoliczności niezbędne do wydania zaskarżonej decyzji. W celu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miał obowiązku badania sytuacji majątkowej Spółki i jej zdolności płatniczych w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki. Istotne bowiem jest to, że obiektywnie rzecz biorąc Spółka nie wywiązywała się ze swoich zobowiązań publicznoprawnych z tytułu VAT począwszy od rozliczenia za I kwartał 2014 r.

Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela te poglądy prawne prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w świetle których niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje swoich zobowiązań z innych przyczyn. Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 541/16). Powstanie sytuacji, gdy dłużnik zaprzestał wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań, nakłada obowiązek zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości, nawet gdy dłużnik nie znajduje się w sytuacji takiej, iż jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (zob. wyrok NSA z 20 marca 2014 r., II FSK 1211/12 oraz przywołane przez NSA postanowienie Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2013 r., III KK 117/12).

4.6. W toku postępowania Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby świadczy o braku jego winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, pomimo wystąpienia ku temu podstaw. Tym samym nie została spełniona przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.

4.7. W sprawie poza sporem pozostaje okoliczność niewskazania przez Skarżącego mienia Spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.).

4.8. Uwzględniając całokształt przedstawionych racji, stwierdzić należało, że w realiach sprawy organy prawidłowo oceniły spełnienie przesłanek warunkujących orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I, II, i III kwartał 2014 r. W tej sprawie – odmiennie niż przyjęto to w skardze – nie doszło do naruszenia art. 116 O.p.

4.9. W tym stanie rzeczy, Sąd nie znajdując w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji także innych niż podniesione w skardze uchybień, które mogłyby uzasadniać jej uchylenie, orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).