Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2665/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c),
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. art. 6 ust. 1 pkt 5, 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi K. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umowy o świadczenie usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej K. S.A. z siedzibą w K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] pismem z dnia

[...] stycznia 2013 r. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. S. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej u płatnika składek [...] S.A. z siedzibą w [...] – skarżącej w niniejszej sprawie spółki, od dnia [...] czerwca 2011 r.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, rozpatrując powyższy wniosek, w dniu [...] maja 2013 r. wydał decyzję

nr [...] w sprawie stwierdzenia istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego M. S. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej u płatnika składek – skarżącej, od dnia [...] czerwca 2011 r.

Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) poinformował pełnomocnika skarżącej oraz M. S., zgodnie z art. 10 Kpa.,

o toczącym się postępowaniu, możliwości zapoznania się z dokumentami oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień mających wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Prezes NFZ decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], utrzymał

w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2013 r.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2740/13, uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że Prezes NFZ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego, pełnego rozstrzygnięcia sprawy i niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego.

Prezes NFZ decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], działając

na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1

pkt lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 581; dalej "ustawa

o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą spółkę od decyzji nr [...], wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] maja 2013 r., w sprawie stwierdzenia, że M. S. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług zawartej ze skarżącą spółką w okresie od [...] czerwca 2011 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz stwierdził, że M. S. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnej na rzecz płatnika, tj. spółki, w okresie od [...] czerwca 2011 r. do [...] czerwca 2013 r.

Rozpatrując ponownie sprawę Prezes NFZ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej przez ZUS kontroli płatnika, ustalono, że skarżąca spółka zawarła

z ubezpieczonym, od dnia [...] czerwca 2011 r. do [...] czerwca 2012 r., umowę cywilną: "kontrakt-umowa" na świadczenie usług sportowych. Poinformował również, że płatnik składek nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego M. S.

z tytułu wykonywanej ww. umowy we wskazanym okresie. Do wniosku dołączono kopię protokołu kontroli płatnika, aneks do protokołu oraz kopię "kontraktu-umowy".

Jak zauważył Prezes NFZ, z wydruków komputerowych z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, wygenerowanych z systemu komputerowego w dniach [...] sierpnia 2012 r. i [...] stycznia 2015 r. wynika, że M. S. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej od dnia [...] grudnia 2004 r.

Prezes NFZ podał, że w toku postępowania skarżąca przedstawiła opinię prawną sporządzoną przez Dyrektora Departamentu Prawnego PZPN prof. dr hab. A. W., zgodnie z którą zawodnikiem profesjonalnym jest także osoba,

z którą klub piłkarski nawiązał współpracę na innej podstawie niż umowa o pracę lub umowa cywilno-prawna (np. umowa zlecenia), w szczególności dopuszczając możliwość, że dana osoba będzie świadczyć usługi sportowe w ramach działalności gospodarczej. Jak wskazała spółka, działalność taką należy rozumieć według art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Jednocześnie spółka przywołała stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012 r. (sygn. akt III SA/Wa 2755/11), zgodnie z którym "Płatnik nie ma przy tym obowiązku badać, czy podatnik uzyskujący przychody z tytułów, o których mowa w art. 13 pkt 2 i 8 u.p.d.o.f wykonuje usługi wchodzące w zakres prowadzonej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy".

Prezes NFZ stwierdził, że NSA i wojewódzkie sądy administracyjne stoją

na stanowisku, że działalność sportową organizuje i prowadzi z założenia związek sportowy. Zatem to nie poszczególni sportowcy, ale kluby prowadzą i organizują działalność sportową, zaś zawodnicy w nich zrzeszeni nie prowadzą działalności

w sposób zorganizowany, pozwalający na przyznanie ich aktywności charakteru zorganizowanej pozarolniczej działalności gospodarczej. Pozostają oni jedynie

w dyspozycji klubu, podporządkowując się tym samym, w ramach zawartego kontraktu, prowadzonej przez ten klub działalności sportowej, reprezentując jego barwy klubowe. Sądy podkreślają również, że można uprawiać profesjonalnie sport tylko na rzecz jednego klubu. Zawierając umowę w charakterze zawodnika – piłkarza z jednym, konkretnym klubem, zawodnik zobowiązuje się zatem przez okres kontraktu reprezentować tylko jego barwy klubowe, a zatem (poza innymi ograniczeniami wynikającymi z umowy), nie może uczestniczyć w obrocie gospodarczym, jak pozostali przedsiębiorcy i oferować swoich usług innym klubom sportowym. Okoliczności te zatem zdecydowanie różnicują status zawodników profesjonalnie uprawiających sport od innych przedsiębiorców.

Prezes NFZ, odwołując do orzecznictwa SN, wskazał, że specyficzne cechy działalności gospodarczej, to zawodowy, a więc stały charakter, powtarzalność podejmowanych działań, podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania, uczestnictwo w obrocie gospodarczym.

Jak stwierdził Prezes NFZ, analiza treści umowy z dnia [...] czerwca 2011 r. zawartej pomiędzy płatnikiem (spółką) a M. S. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą M. S. [...] wskazuje, że wiodącym zakresem tej umowy jest świadczenie usług sportowych. Niezależnie od faktu zawarcia przedmiotowej umowy nazwanej "kontrakt-umowa", M. S. posiada aktywny wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z którego wynika, że prowadzi działalność gospodarczą.

Prezes NFZ przypomniał, że przedmiotem ww. umowy było współprowadzenie I zespołu seniorów piłki nożnej klubu w zakresie prowadzenia szkolenia bramkarzy

I zespołu oraz koordynacja szkolenia bramkarzy zespołu ME i grup młodzieżowych. Stwierdził, że ww. umowy mają charakter umów o świadczenie usług, do których mają zastosowanie przepisy o zleceniu i w konsekwencji przyjął okres objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. S., na jaki zawarł on umowy z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz z [...] lipca 2012 r., tj. od [...] czerwca 2011 r. do [...] czerwca 2013 r.

Pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła na powyższą decyzję Prezesa NFZ skargę. Skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało, jej zdaniem, wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i lit. e) ustawy o świadczeniach, art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej "u.s.u.s.", "ustawa systemowa") w związku z art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, art. 13 pkt 2 i pkt 4 ustawy systemowej w związku z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 18 ust. 1 i 3 ustawy systemowej w związku z art. 81 ustawy o świadczeniach, art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, art. 5a pkt 6, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej jako "ustawa o podatku"), poprzez przyjęcie wadliwej wykładni pojęcia "osoba prowadząca pozarolniczą działalność" w kontekście tytułu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, brak uwzględnienia, iż istotnym elementem kontraktu-umowy z dnia [...] czerwca 2011 r. było świadczenie przez ubezpieczonego usług reklamowo-marketingowych, które nie rodzą obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, brak uwzględnienia, że organ ewidencyjny w odniesieniu do ubezpieczonego nie wydał decyzji o odmowie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, przyjęcie, że zachodzi zbieg tytułów ubezpieczenia zdrowotnego, a w konsekwencji przyjęcie, że

z tytułu zawartej pomiędzy M. S. a skarżącą umowy z dnia [...] czerwca 2011 r.,

M. S. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie wskazanym w decyzji jako osoba spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym, która jest osobą wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (dalej jako "k.c.") stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach).

Nadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.:

- art. 7, art. 8 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80, art. 104 § 2, art. 107 § 1 i 3, art. 15 Kpa. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej oraz naruszający zasadę budowania zaufania do władzy publicznej, brak wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, brak rozpatrzenia zgłaszanych przez skarżącą wniosków dowodowych, dowolną ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, że M. S. nie jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą.

W uzasadnieniu skarżąca spółka rozwinęła powyższe zarzuty, podnosząc, że zaskarżona decyzja jest niemal tożsama z poprzednio uchyloną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzją organu z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], przy czym zaskarżona decyzja wskazuje okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego "[...] czerwca 2011 r. do dnia [...] czerwca 2013 r."

W ocenie skarżącej, wbrew ustaleniom dokonanym w protokole kontroli z dnia [...] października 2012 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz argumentacji przedstawionej w (skarżonej, jak i poprzedniej) decyzji wydanej przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, świadczenie usług sportowych, w tym w szczególności usług trenerskich, możliwe jest nie tylko na podstawie umowy świadczenie usług lub umowy zlecenia, ale również w ramach prowadzonej przez trenera pozarolniczej działalności gospodarczej.

Skarżąca podkreśliła, że w przypadku zawierania przez skarżącą umów z trenerami, którzy swoje usługi świadczą w formie pozarolniczej działalności gospodarczej, żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie nakłada na nią obowiązku weryfikowania, czy dany zawodnik (lub trener) może zgodnie z prawem prowadzić taką działalność oraz rozliczać się w określonej formie z urzędem skarbowym i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności wpłacającego należności, w ocenie skarżącej, nie można obciążać ryzykiem nieprawidłowej kwalifikacji źródła przychodów przez świadczeniodawcę i przerzucać na niego odpowiedzialności za taką kwalifikację oraz nakładać na niego obowiązku weryfikowania oświadczenia świadczeniodawcy, czy wręcz dokonywania interpretacji przepisów w kontekście prowadzonej przez niego działalności. Stanowisko to potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012 r. (sygn. akt III SA/Wa 2755/11), w którym Sąd wskazał, że "Płatnik nie ma przy tym obowiązku badać, czy podatnik uzyskujący przychody

z tytułów, o których mowa w art. 13 pkt 2 i 8 u.p.d.o.f. wykonuje usługi wchodzące

w zakres prowadzonej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 tej ustawy."

Skarżąca podniosła, że organ dokonał pobieżnej analizy badanej umowy-kontraktu zawartej przez skarżącą spółkę z ubezpieczonym, albowiem poza usługami sportowymi istotnym elementem przedmiotowej umowy było świadczenie usług reklamowo-marketingowych polegających na wykorzystaniu wizerunku ubezpieczonego. Usługi te stanowią odrębną od usług sportowych część wypłacanego wynagrodzenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki skarżącej jako płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne. Osoby świadczące tego typu usługi nie podlegają w ogóle ubezpieczeniom zdrowotnym z racji udzielenia innym podmiotom zezwolenia na korzystanie z wizerunku.

Spółka podkreśliła, że podział usług wykonywanych w ramach zawartej przez ubezpieczonego i skarżącą umowy znajduje odzwierciedlenie w przychodach osiąganych przez ubezpieczonego. Część z nich to wpływy sportowe związane z profesjonalnym świadczeniem usług trenerskich, natomiast pozostała część wpływów ma charakter medialno-marketingowy i nie wiąże się z profesjonalnym świadczeniem usług trenerskich. Taki podział i stosunek poszczególnych wpływów powinien być uwzględniony przy ocenie obowiązków skarżącej na gruncie ustawy o świadczeniach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r.poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 27 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja Prezesa NFZ narusza przepisy prawa materialnego skutkujące uchyleniem decyzji.

Jak zasadnie wyjaśnił organ zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Ustawodawca wymienił w tych przepisach osoby podlegające ubezpieczeniu obowiązkowemu i każdej z tych osób (lub ich grup) przypisał termin powstania wygaśnięcia ubezpieczenia zdrowotnego.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2014 r. poz. 672 ze zm.).

Osoby wykonujące pracę na podstawi umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczeniu usług do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy (art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w z zw. z art. 13 pkt 4 u.s.u.s.)

Stwierdzenie faktycznego zaprzestania prowadzenia wykonywanej działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego w myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 pkt 4 u.s.u.s.

Z zestawienia powyższych przepisów wynika więc jasno, że są różne tytuły objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny organów administracji był charakter zawartych pomiędzy M. S. a skarżącą kontraktów- umów cywilnych z dnia [...] czerwca 2011 r. i [...] lipca 2012 r. na świadczenie usług sportowych. W ocenie organu umowy te mają charakter umów o świadczenie usług, do których mają zastosowanie przepisy o zleceniu stanowiące odrębny tytuł do ubezpieczenia.

Należy zauważyć, że decyzja stwierdzająca podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego jest jedynie potwierdzeniem faktu objęcia określonej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Jednakże stanowi ona podstawę do wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, które należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Sporna umowa została zawarta na czas określony, a mianowicie do dnia [...] czerwca 2013 r. Nie została ona przedłużona, a zatem z tym dniem uległa rozwiązaniu.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy ubezpieczony jako trener związany umową - kontraktem ze skarżącą mógł świadczyć usługi sportowe w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej i z tego tytuły opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 672) działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Brak którejkolwiek z przesłanek zacytowanej definicji powoduje, iż danego rodzaju aktywności nie można zakwalifikować jako działalności gospodarczej, a tym samym tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych nie będzie działalność określona w art. 6 ust/ 1 pkt 5 ustawy systemowej.

Przyjmuje się, że cechami działalności gospodarczej jest: 1) zawodowy (a więc stały) charakter 2) związana z nią powtarzalność podejmowanych działań, 3) podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania i 4) uczestnictwo w obrocie gospodarczym (uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91 OSNCP 1992 nr 5, poz. 65).

Dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest zatem łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania formalnego (czyli wyboru formy prawnej przedsiębiorczości) oraz ciągłości. Brak którejkolwiek z nich oznacza natomiast, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28.04.2009 r. III SA/Po 374/08).

Jak już wyżej wskazano ustawodawca różnicuje podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy zlecenia od podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Te same czynności mogą być wykonywane w ramach umowy zlecenia, jak również w ramach wykonywanej działalności gospodarczej. To wola stron decyduje w jakiej formie prawnej wykonywana jest umowa. W myśl bowiem art. 65 § 2 k.c., w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na dosłownym jej brzmieniu. Odnosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że – jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego zamiarem i wolą stron było, by czynności zlecone wykonywane były w ramach prowadzonej przez uczestnika pozarolniczej działalności gospodarczej. Za takim stwierdzeniem przemawia nie tylko okoliczność, że zakres czynności zleconych zainteresowanemu w ramach spornych umów zlecenia odpowiada zakresowi prowadzonej przezeń pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz również i to, że w pierwszej umowie z [...] czerwca 2011 r. podobnie w drugiej umowie z dnia [...] lipca 2012 roku, jako wykonawcę wskazano firmę, pod nazwą której M. S. wykonuje działalność gospodarczą tj. pozaszkolne formy edukacji sportowej oraz zajęć sportowych i rekreacyjnych. Nadto, w umowach wskazano wynagrodzenie miesięczne w określonej wysokości powiększone o podatek VAT, co- w ocenie Sądu- również dowodzi, że intencją skarżącego było wykonywanie tych czynności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przez zainteresowanego.

Analiza czynności, do których zobowiązał się zainteresowany M. S.

na podstawie umów-kontraktów, pozwala stwierdzić, iż taka aktywność posiada cechy działalności gospodarczej.

Zdaniem Sądu, przepisy obowiązującej w dniu zdarzenia, tj. w dniu 21 czerwca 2011 roku ustawy z dnia 25 czerwca 210 roku o sporcie (Dz. U. z 2010 nr 127 poz. 857 ze zm.) na których oparty był zakres czynności i charakter świadczonych usług do których zobowiązał się M. S. na podstawie umowy, nie determinowały przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Przewidziana bowiem w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definicja tej działalności powinna być traktowana jako powszechnie obowiązujące rozumienie tego pojęcia w polskim systemie prawnym, wiążące zarówno dla ustawodawcy, jak i organów wykonawczych oraz sądowniczych. Dopóki odrębne ustawy nie stanowią wprost że działalność gospodarcza objęta ich regulacjami jest wyłączona spod działania przepisów tej ustawy, dopóty zasady ujęte w takiej ustawienie nie mają zastosowania do danego rodzaju, nawet jeśli jest on unormowany przez przepisy ustawy szczegółowej. Nie jest konieczne zastrzeganie w ustawach szczegółowych, że przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stosuje się do działalności gospodarczej unormowanej w ustawie szczegółowej w zakresie nieuregulowanym przez tę ustawę oraz wtedy gdy nie pozostają one w sprzeczności z ustawą szczegółową i pomniejszą. Do takich ustaleń można bowiem dojść w wyniku zastosowania podstawowych reguł interpretacyjnych obowiązywania prawa (zob. uzasadnienie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2007 r. III SA/Wr 568/06 Lex nr 243155 glosa A. Rzeteckiej- Gil do tego wyroku Lex 40/2012, Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej Komentarz C. Kosikowski Wa-wa 2008 Wyd. Prawnicze Lexis Nexis uchwała 7 NSA z dnia 02 kwietnia 2007 r. II OPS 1/2007 ONSAiWSA 3/2007).

Ponieważ ustawa o świadczeniach nie definiuje pojęcia działalności gospodarczej, należy, kierując się wykładnią systemową stosować definicję działalności gospodarczej zawartą w art.2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z uwagi na uniwersalny charakter tej definicji, której znaczenie wykracza daleko poza potrzeby tego aktu prawnego. W świetle powyższego, nie budzi wątpliwości, iż trener świadczący usługi przygotowania fizycznego zawodników w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej (na podstawie wpisu do ewidencji działalności), jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność. W myśl art. 66 ust. 1 pkt c ustawy o świadczeniach, za taką osobę uważa się bowiem osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej.

Zdaniem Sądu, działalność gospodarcza nie traci swych cech przez wykonywanie usług na podstawie umów zawartych w ramach tej działalności. Dla zleceniodawcy zleceniobiorca wszak nadal świadczy usługę (działalność) we własnym imieniu, za co też otrzymuje wynagrodzenia (art. 2 i 4 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej). Jego jest też ryzyko wykonania usług wobec zlecającego i bezpośrednich odbiorców.

Zdaniem Sądu skoro z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że czynności objęte zakwestionowanymi przez organ umowami o świadczeniu usług uczestnik wykonywał w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, to brak jest podstaw do ingerowania w sposób prowadzenia i wykonywania tej działalności. Usługi trenera mogą być wykonywane w ramach prowadzonej działalności regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.

Za takim stanowiskiem przemawia okoliczność, że zakres czynności zleconych w ramach spornych umów odpowiada zakresowi prowadzonej przezeń pozarolniczej działalności gospodarczej. M. S. był trenerem z zawodu, działalność prowadzona przez niego w sposób zorganizowany była zarejestrowana i prowadzona w sposób ciągły. Zdaniem Sądu zawód trenera należy rozpatrywać w tych samych kategoriach jak zawód menadżera czy weterynarza. W tym miejscu wskazać należy, iż w zakresie oceny charakteru prawnego wykonywanych przez lekarzy weterynarii umów zlecenia istnieje już ugruntowany pogląd w orzecznictwie (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2011 roku sygn.. akt I UK 37/12 opubl. Legalis). W wyroku z 23 czerwca 2009 r. III UK 24/09 (opubl. Lex nr 51853) Sąd Najwyższy wprost wskazał, że wykonywanie czynności w zakresie inspekcji weterynaryjnej nie stanowi samodzielnej podstawy podlegania ubezpieczaniu społecznemu z art. 6 ust. 1 pkt ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli są one wykonywane w ramach prowadzonej przez przedsiębiorcę pozarolniczej działalności gospodarczej. Podobne stanowisko zajął w wyroku z dnia 14 grudnia 2010 r. I UK 209/10 (opubl. Lex nr 738525). Powyższe stanowisko Sąd w całości podziela. Oznacza to również, że jeżeli osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą wykonuje w jej ramach umowy zlecenia, których przedmiot jest taki sam jak przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej to podlega tylko ubezpieczeniu społecznemu tylko z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jak wynika z wpisu do ewidencji działalności gospodarczej uczestnik M. S. prowadził działalność gospodarczą również w ramach usług sportowych natomiast z obowiązujących przepisów nie wynika że w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej można zawierać umowy związane z działalnością wiodącą.

Jak wynika z załączonych kontraktów do zadań trenera należało, między innymi, prowadzenie i opracowywanie treningów i zajęć szkoleniowych. W ocenie Sądu powyższe jednoznacznie dowodzi, że trener samodzielnie, we własnym zakresie organizował zajęcia, treningi i programy szkoleniowe. W ocenie Sądu wskazać należy, iż sam element podporządkowania nie jest wykluczony w przypadku przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą. Poleceniom sztabu szkoleniowego (I trener, II trener, trener przygotowania fizycznego, trener bramkarzy) podlegają zawodnicy związani z klubem. To na trenerze spoczywa obowiązek koordynowania zespołu nie tylko poprzez motywowanie i trening, lecz także przez wydawanie wiążących zawodników poleceń co do sposobu gry i realizacji przyjętej taktyki meczowej, a także czasu i miejsca treningu lub gry. Tak więc trener sam decyduje o organizacji programu szkoleń i w tym zakresie nie podlega kierownictwu klubu. Jest to jego indywidualny i iście autorski program. Taki charakter świadczonych usług wskazyje, iż działania były wykonywane w ramach swobodnej działalności gospodarczej. Tak więc również czynności wykonywane pod nadzorem mogą być realizowane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu wbrew stanowisku skarżącej konieczne jest oddzielenie kwestii opodatkowania od podstawy ubezpieczenia zdrowotnego. Kwalifikacja ustawodawcy, że przychód z umów o świadczenia usług trenerskich stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście nie znosi podstawy ubezpieczeń społecznych, którą jest działalność gospodarcza, w ramach której przedsiębiorca usługi te realizuje. Kwalifikacja dochodów z osobiście wykonywanej działalności trenerskiej jako dochodów osobistych, a nie z działalności gospodarczej, została podjęta przez ustawodawcę i miała znaczenie tylko w sferze podatkowej. Ustawodawca nie wyłączył jednak z działalności gospodarczej umów o wykonywanej działalności trenerskiej. Wywody te dają podstawę do sformułowania tezy, iż po pierwsze, w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej osoba fizyczna może wyłącznie świadczyć usługi trenerskie na rzecz jednego podmiotu, a po drugie, z tego tytułu podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w oparciu o art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd Najwyższy w analogicznej jak rozpatrywana sprawie stwierdził (wyrok z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt I UK 103/14 Lex 1544222), iż pojęcie gospodarczej działalności usługowej nie pozwala przyjąć, że stałe wykonywanie rodzajowo jednej umowy (usługi) i dla jednego podmiotu nie może być działalnością gospodarczą. Brak jest podstaw do ingerowania w sposób prowadzenia i wykonywania tej działalności, w szczególności do stwierdzenia, że skoro umowy menedżerskie mają być wykonywane tylko osobiście, to wobec tego nie stanowią prowadzenia działalności gospodarczej.

W judykaturze i piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie że dana działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągniecia dochodu (zarobku), rozumianego jako nadwyżka przychodów nad poniesionymi kosztami. Z zarobkowym charakterem działalności wiąże się uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Wymaganie to spełnione jest wówczas, gdy działalność gospodarcza realizowana jest poprzez odpłatne (ekwiwalentne) świadczenia wzajemne, spełniane w ramach obrotu gospodarczego. Z kolei w przesłance ciągłości chodzi o wyłączenie z definicji działalności gospodarczej czynności jednorazowych. Istotna dla jej spełnienia jest zatem powtarzalność określonych czynności celem osiągnięcia dochodu przy czym zaznaczyć należy, iż art. 20 Konstytucji RP ustanawia zasadę wolności działalności gospodarczej, podlegającej ograniczeniom ustanowionym tylko w ustawie. Przepisy o działalności gospodarczej nie wskazują aby umowy o świadczenie usług trenerskich były wyłączone z działalności gospodarczej. Przeciwnie, działalność gospodarcza dozwolona jest każdemu i na równych prawach. Pojęcie gospodarczej działalności usługowej nie pozwala przyjąć, że stałe wykonywanie rodzajowo jednej umowy (usługi) i dla jednego podmiotu nie może być działalnością gospodarczą.

Przenosząc to na kanwę niniejszej sprawy, wskazać należy, iż ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej do współpracy z tylko jednym podmiotem- partnerem gospodarczym, rodzi konieczność formułowania zapisów w łączących kontraktach, które zacieśniają współpracę. Co należy podkreślić, współpraca ta ma charakter ściśle osobisty, zważywszy na umiejętności i kwalifikacje, którymi winien legitymować się trener piłkarski. Charakter tego zawodu tłumaczy zatem aspekt zakazu konkurencji jak i nałożonych na zainteresowanego nakazów na które wskazał organ, formułując tezę, iż czynności te nie były wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W istocie postanowienia tych umów oraz wzajemne relacje łączące zainteresowanego z klubem sportowym były charakterystyczne dla stosunków gospodarczych tego rodzaju. Obostrzenia wynikające z kontraktu, jak również formalne próby podporządkowania trenera władzom Klubu stanowiły formę zabezpieczenia przed działalnością konkurencyjną, nie czyniąc tego kontraktu umową o świadczenie usług. Reasumując, w okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji błędnie uznały, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z umową o świadczenie usług a nie umową realizowaną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Rozpoznając ponownie sprawę organ postąpi zgodnie z powyższymi rozważaniami.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.