Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1969/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1 pkt 1, art. 128 par. 1 pkt 4, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 237 par. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 1, par. 2 ust. 1, par. 8 ust. 2, par. 10
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Kostka Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 554/08 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] września 2007 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach na rzecz K. S. kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II OSK 1969 / 08

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] września 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2007 r., którą to decyzją orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Katowicach orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K. S. choroby zawodowej w postaci "obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz" - wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 - zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.).

Uzasadniając swą decyzję Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego badania skarżącego w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu w dniu 20 kwietnia 2007 r. wydano orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazano, że u badanego rozpoznano obustronne zmiany pozapalne błon bębenkowych, a także prawostronne odbiorcze uszkodzenie słuchu oraz lewostronne mieszane uszkodzenie słuchu. Przesunięcie progu słuchu określone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości 1, 2, 3 kHz wynosiła dla ucha prawego 35 dB i dla ucha lewego 42 dB. W wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w dniu 23 lipca 2007 r. stwierdzono u badanego niedosłuch odbiorczy o lokalizacji ślimakowej ucha prawego oraz niedosłuch mieszany ucha lewego, ale stwierdzone ubytki w narządzie słuchu nie dawały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu K. S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wskazał, że schorzenie narządu słuchu jest związane z jego pracą jako górnika strzałowego i górnika kombajnisty w ciężkich warunkach o dużym natężeniu hałasu.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z dnia [...] września 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podniósł, że w orzeczeniach uprawnionych placówek diagnostycznych wykluczono u K. S. istnienie choroby zawodowej narządu słuchu. Zdaniem organu stwierdzone u skarżącego schorzenia nie upoważniały do uznania choroby zawodowej narządu słuchu albowiem nie spełniały określonego w wykazie chorób zawodowych kryterium obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem w wielkości co najmniej 45 db w uchu lepiej słyszącym.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, K. S., zakwestionował zapadłe rozstrzygnięcie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skarżoną decyzję za prawidłową.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z treścią § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. przepisy poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) mogły być stosowane wyłącznie wtedy, gdy postępowanie dotyczące rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej zostało wszczęte jeszcze przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia (z 2002 r.), tzn. przed upływem 2 września 2002 r. Nie miał przy tym znaczenia okres, w którym wykonywała była praca, która miałaby doprowadzić do zachorowania na chorobę zawodową. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte dopiero w 2006 r., czyli w okresie, gdy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. utraciło moc prawną.

Ponadto Sąd wskazał również, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., w którym stwierdzono niezgodność art. 237 §1 Kodeksu pracy oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. z Konstytucją RP, nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji albowiem w powołanym orzeczeniu określono równocześnie, że przepisy art. 237 §1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. utracą moc obowiązującą dopiero z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku. W konsekwencji, skoro w dacie orzekania omawiane unormowania zachowują moc obowiązującą, ocenę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia należało przeprowadzić uwzględniając ich treść.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w toku postępowania bezspornie rozpoznano u skarżącego chorobę w postaci niedosłuchu odbiorczego o lokalizacji ślimakowej ucha prawego oraz niedosłuch mieszany ucha lewego. Sąd wskazał, iż podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych.

Z uwagi na charakter schorzenia lekarze obu placówek diagnostycznych, które dokonały badania w niniejszej sprawie wykluczyli istnienie choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. W ocenie Sądu pierwszej instancji brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy nie pozwalało na stwierdzeniu u skarżącego choroby zawodowej.

Ze wskazanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył K.S. zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

1. przepisu art. 8 ust. 2 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (przez ich błędną wykładnię i nieuzasadnione zastosowanie) poprzez rozstrzygniecie sprawy na podstawie przepisu art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., których niezgodność ze wskazanym przepisem art. 92 ust 1 Konstytucji została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygnatura P 23/07;

2. przepisu postępowania, a to § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że zgodnie ze wskazanym przepisem kryterium zaistnienia choroby zawodowej stanowią przepisy rozporządzenia obowiązującego w dacie rozpoczęcia postępowania, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu pozwala jedynie na przyjęcie, że samo postępowanie w niniejszej sprawie winno się toczyć w oparciu o przepisy rozporządzenia obowiązującego w dacie rozpoczęcia postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji obrazę przepisu § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w zw. z poz. 15 załącznika do tego rozporządzenia poprzez ich błędna wykładnię i bezzasadne nie zastosowanie oraz obrazę przepisu § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

3. przepisów o postępowaniu, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 tejże ustawy, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że ustalenia stanu faktycznego zostały poczynione zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ I instancji, a w ślad za nim organ II instancji dowolnie ustaliły, że K. S. nie cierpi na chorobę zawodową, w rozumieniu przepisów art. 237 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy w zw. z § 1 w zw. z poz. 21 załącznika, do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.;

4. przepisów art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak kontroli działalności administracji publicznej, a w konsekwencji brak uchylenia decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji wydanych z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy w szczególności poprzez zaniechanie zażądania od lekarza uzupełnienia orzeczenia i wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, w sytuacji gdy stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji orzeczenia lekarskie nr 117117 oraz nr 32750/07 nie stanowiły materiału wystarczającego do wydania decyzji;

5. przepisu art. 128 § 1 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 tejże ustawy, poprzez podjęcie zawieszonego postępowania pomimo braku przesłanki w postaci ustania przyczyny zawieszenia.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł;

- o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i w następstwie rozpoznania skargi uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach oraz poprzedzającej jej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Katowicach w wypadku uwzględnienia zarzutu 1 lub 2, ewentualnie

- o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach w wypadku uwzględnienia zarzutu 3, 4 lub 5,

- a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej skarżący wskazał na poglądy Trybunału Konstytucyjnego i doktryny, że już z momentem ogłoszenia wyroku, który poprzedza jego publikację i derogację niekonstytucyjnego przepisu, następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu, co powinno zostać uwzględnione w sprawie.

Ponadto autor skargi kasacyjnej stwierdził, iż materialnoprawnym kryterium zaistnienia choroby zawodowej winien stanowić przepis rozporządzenia obowiązujący w dacie zaistnienia u skarżącego ubytku słuchu. Zastosowany powinien tym samym zostać przepis § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) w zw. z poz. 15 załącznika do tego rozporządzenia.

Według skarżącego Sąd pierwszej instancji zaaprobował przeprowadzone nieprawidłowo i w sposób dowolny postępowanie dowodowe przez organy administracji, które naruszyły reguły postępowania dowodowego określone w art. 7 i 77 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł tym samym, że opinie zakładów medycznych orzekających w niniejszej sprawie nie wskazywały bezpośrednio innej aniżeli dająca podstawę do orzeczenia choroby zawodowej, przyczyny ubytku słuchu u K. S.. W orzeczeniu Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Sosnowcu z dnia 11 kwietnia 2007 r. wskazano na nietypowy dla negatywnych skutków działania hałasu charakter uszkodzenia słuchu w uchu lewym. W żaden sposób nie wykluczono jednak, że pomimo nietypowego charakteru uszkodzenia jego wyłączną przyczyną mogło być działanie hałasu. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 12 lipca 2007 r. wskazano zaś jedynie, że przebyte schorzenia mogą być prawdopodobnym czynnikiem etiologicznym ubytku słuchu. W tej sytuacji zdaniem skarżącego koniecznym było podjęcie dalszych czynności dowodowych niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności poprzez zażądanie uzupełnienia orzeczenia i wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację.

Zdaniem skarżącego nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niekonstytucyjność przepisów z jednoczesnym odroczeniem mocy ich obowiązywania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych w części podstawach i podlega uwzględnieniu.

Oceniając we wskazanych w art. 183 § 1 p.p.s.a. granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej stwierdzić trzeba, iż trafny jest zarzut naruszenia przepisu art. 8 ust. 2 w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez rozstrzygnięcie sprawy na podstawie przepisu art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., a więc norm prawnych, których niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygnatura P 23/07.

Zasadnie wywiedziono we wniesionej kasacji, iż z momentem publicznego ogłoszenia wyroku Trybunału następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu i fakt ten powinien zostać uwzględniony przez Sąd orzekający w sprawie. Oznacza to, że Sąd powinien skorzystać z uprawnienia do samodzielnej oceny konstytucyjności i legalności aktu podustawowego. Uprawnienie takie w świetle obowiązujących przepisów Konstytucji nie budzi wątpliwości i było potwierdzane wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r. sygn. akt OPK 13/00, ONSA 2001, z. 2, poz. 63; z dnia 18 grudnia 2000 r. sygn. akt OPK 20-22/00, ONSA 2001, z. 3, poz. 104; z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 10/99, ONSA 2000, z. 3, poz. 90; z dnia 22 maja 2000 r. sygn. akt OPS 3/00, ONSA 2000, z. 4, poz. 136 oraz wyrok składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OPS 4/05 opubl. ONSAiWSA 2006/2/39) oraz Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego. To uprawnienie sądów w żadnym stopniu nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który z mocy art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centrale organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.

W rozpoznawanej sprawie problem prawny ma jednak wymiar szczególny z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny stwierdzając wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., jednocześnie orzekł, że powyższe przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Tak więc w czasie orzekania przez Sąd pierwszej instancji normy prawne kwestionowane przez stronę skarżącą t. j. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. obowiązywały.

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, jakie znaczenie prawne w sprawie rozpoznawanej przez Sąd ma stwierdzenie przez sam Trybunał, że przepis ustawy będącego podstawą wydania analizowanego rozporządzenia, jak i samo rozporządzenie są niezgodne z Konstytucją, przy czym Trybunał orzekł na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, że przepisy te tracą moc obowiązującą z dniem określonym przez Trybunał.

Należy stwierdzić, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r. II OSK 1745/07). Wskazać w tym miejscu również należy na stanowisko Sądu Najwyższego przyjęte w wyroku z dnia 23 marca 2007 r.(publ. OSNP 2008, z. 5- 6, poz. 61), które to stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny, mimo że Trybunał orzeka na podstawie aktualnego stanu prawnego. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania i jako akt niższej rangi nie powinien być stosowany do dnia jego wejścia w życie. Samo odroczenie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym.

Na problemy, jakie wiążą się z odroczeniem utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu zwracał uwagę także Trybunał Konstytucyjny podnosząc między innymi, że obowiązywanie przez określony czas niekonstytucyjnego przepisu stawia "wyzwanie i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt SK 1/04). Wydaje się, że w takich przypadkach należy brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Trzeba mieć przy tym na względzie to, że istota skargi wnoszonej do Sądu polega na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w kontrolowanym akcie podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Tak więc trzeba stwierdzić, iż ograniczenia wynikające z odroczenia skutków utraty mocy konkretnej normy prawnej nie dotyczą sytuacji prawnej strony skarżącej, która przez wniesienie skargi do Sądu, tak jak i strona wnosząca skargą konstytucyjną, inicjuje kontrolę konstytucyjności przepisu uznanego za niekonstytucyjny przez Trybunał, bowiem i Sąd Administracyjny jest upoważniony do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy. Jeśli więc Sąd przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności rozporządzenia ma uprawnienie do odmowy zastosowania aktu podustawowego, nie powodując wszak jego trwałej eliminacji z porządku prawnego a jedynie nieskuteczność aktu inter partes (ad casu), to tym bardziej to uprawnienie przekształca się w obowiązek w momencie trwałego obalenia przez Trybunał Konstytucyjny domniemania konstytucyjności takiego aktu. W konsekwencji trzeba podkreślić, że ten właśnie argument odwołujący się do wskazanego wyżej uprawnienia Sądu przemawia za odrębnym potraktowaniem, konkretnej skargi i skutków wyroku Trybunał następujących, tak jak w niniejszej sprawie, dopiero po upływie terminu wskazanego w sentencji tegoż wyroku, terminu przeznaczonego na podjęcie stosownej interwencji ustawodawczej. W tym bowiem przypadku - w odniesieniu do konkretnej skargi - określenie skutków wyroku Trybunał wyłącznie na przyszłość byłoby sprzeczne z samą istotą postępowania w zakresie kontroli legalności konkretnej sprawy. Tylko w ten sposób może być też zagwarantowana przez Sąd określona w art. 2 Konstytucji RP zasada sprawiedliwości społecznej, a tym samym realizacja przewidzianych w art. 190 ust. 4 Konstytucji konsekwencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją danego aktu.

Istotne znaczenie dla oceny zasadności rozpoznawanej skargi kasacyjnej ma problem skutku wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla kontrolowanej w sprawie decyzji, wobec braku materialnoprawnego przepisu będącego podstawą dla rozpoznania roszczeń skarżącego, a odnoszących się do stwierdzenia istnienia u niego choroby zawodowej.

W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, mimo odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., przepisy te nie mogły stanowić podstawy zaskarżonego wyroku. Orzeczenia sądowe nie mogą bowiem opierać się na prawie, co do którego stwierdzona została niezgodność z Konstytucją. Nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, w której na skutek wydania orzeczenia opartego o prawo niezgodne z Konstytucją, postępowanie sądowe niemal natychmiast po jego zakończeniu mogłoby zostać wznowione. Takie postępowanie nie byłoby zrozumiałe i kłóciłoby się z nakazem sprawiedliwego, rzetelnego rozpoznania sprawy i udzielenia należnej każdemu efektywnej ochrony prawnej. Rozważania te prowadzą do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nieuwzględniwszy stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. naruszył wskazane wyżej przepisy.

Przedstawione wyżej stanowisko powoduje, iż ocena zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do poszczególnych regulacji t.j. § 1, § 2 ust. 1, § 8 ust. 2, § 10 zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. staje się bezprzedmiotowa.

Te same też względy czynią też zasadnym w warunkach niniejszej sprawy zarzut naruszenia przepisów o postępowaniu, a to art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia rozpoznawanej sprawy.

W kontekście przedstawionych wyżej okoliczności nie sposób też odmówić zasadności zarzutowi kasacji dotyczącemu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 tejże ustawy, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że ustalenia stanu faktycznego zostały poczynione zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji winien poddać analizie zaskarżoną decyzję przy uwzględnieniu uwag wyżej przedstawionych.

Wobec usprawiedliwionych zarzutów przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 p.p.s.a.