Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1139/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 maja 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2019 Nr [...] w przedmiocie : odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] – [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] ; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz M. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. K. (dalej: strona, zobowiązana lub skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS, organ nadzoru lub odwoławczy) z [...] kwietnia 2019 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-W. (dalej: organ egzekucyjny lub organ I instancji) z [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2018 r. nr [...] wystawionego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości w..

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku strony na podstawie wystawionego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2018 r., nr [...] obejmującego należność z tytułu obowiązku zwrotu równowartości nienależnego świadczenia, w kwocie należności pieniężnej 10.500.000zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Jako podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego wierzyciel wskazał decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. z [...] maja 2018 r. nr [...]. Tytuł wykonawczy został doręczony Stronie przy piśmie z 14 czerwca 2018 r. nr [...] na adres, [...] w dniu 22 czerwca 2018 r. w trybie art. 43 k.p.a.

Pismem z 21 czerwca 2018 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że z informacji uzyskanych w dniu 19 czerwca 2018 r. z bazy danych Krajowego Rejestru Karnego wynika, że Skarżąca od 9 października 2017 r. przebywa w Zakładzie Karnym W. Nr [...] w charakterze tymczasowo aresztowanej. Tymczasowe aresztowanie zostało przedłużone do 6 lipca 2018 r. a następnie do 4 października 2018 r.

Pismem z 22 czerwca 2018 r. nr [...] organ egzekucyjny wezwał Stronę do zapłaty w terminie 14 dni egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości położonej w Mieście W’ dzielnica W’ , dla której Sąd Rejonowy dla W. M. w W. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Z akt sprawy wynika, że powyższe pismo zostało doręczone Stronie w dniu 2 lipca 2018 r. na adres Zakładu Karnego W. Nr [...]W.

Pełnomocnik Strony złożył 7 lipca 2018 r. pismo zatytułowane "Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wraz ze skargą na czynności egzekucyjne". W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem z [...] lipca 2018 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

Pismem z 3 sierpnia 2018 r. wierzyciel - Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości w., wystąpił z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wniosku wierzyciel wskazał, że decyzja z [...] maja 2018 r. nakładająca na Skarżącą obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w kwocie 10.500.000 zł na rzecz Miasta W., została ogłoszona w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] maja 2018 r. W dniu 2 czerwca 2018 r. Strona ustanowiła pełnomocnika do reprezentowania jej przed Komisją. W dokumencie ustanawiającym pełnomocnika jako adres podała ul. [...]. W dniu 6 lipca 2018 działając przez ustanowionego pełnomocnika wniosła skargę na decyzję z [...] maja 2018 r. Skarga została złożona po terminie. Wierzyciel nie posiadał wiedzy o innym adresie korespondencyjnym niż wynikający z akt postępowania rozpoznawczego zakończonego decyzją z [...]maja 2018 r. nr [...] oraz wynikający z bazy PESEL. W dniu 19 czerwca 2018 r. do Komisji wpłynęła informacja z kartoteki osób pozbawionych wolności oraz osób poszukiwanych listem gończym z Krajowego Rejestru Karnego o tym, że zobowiązana w okresie od 9 października 2017 r. do 6 lipca 2018 r. jest tymczasowo aresztowana (areszt był przedłużany) i przebywa w Zakładzie Karnym W. Nr [...]. W dniu 20 czerwca 2018 r. Komisja poinformowała organ egzekucyjny telefonicznie o aktualnym adresie, pod którym przebywa zobowiązana, w dniu 21 czerwca 2018 r. informacja ta została przesłana do organu egzekucyjnego drogą mailową oraz pismem. Ponadto wierzyciel wyraził opinię, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony pełnoletniemu domownikowi przebywającemu pod adresem rejestracyjnym zobowiązanej w dniu 22 czerwca 2018 r., zatem osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi i od tego dnia zaczął biec 7-dniowy termin do zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a. Termin ten upłynął zatem w dniu 29 czerwca 2018 r., zaś pismo Strony zawierające zarzuty zostało nadane na poczcie 7 lipca 2018 r., a więc 9 dni po upływie terminu do ich zgłoszenia. Z uwagi na złożenie zarzutów po terminie, a także z uwagi na ważny interes publiczny, w ocenie wierzyciela istniały uzasadnione podstawy do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Organ I instancji rozpatrując pismo Strony z 6 lipca 2018 r. w części dotyczącej wniesionej na podstawie art. 54 u.p.e.a. skargi na zajęcie nieruchomości podjętej zawiadomieniem o zajęciu z 22 czerwca 2018 r. postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] oddalił skargę. Natomiast w części dotyczącej zarzutów opartych o przepis art. 33 § 1 u.p.e.a., postanowieniem z [...]sierpnia 2018 r. nr [...] organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie.

Następnie rozpatrując wniosek wierzyciela z 3 sierpnia 2018 r. o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. (doręczonym na adres pełnomocnika Strony 30 sierpnia 2018 r.), podjął postępowanie egzekucyjne zawieszone postanowieniem z 17 lipca 2018 r.

Pismem z 4 października 2018 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wystąpiła z wnioskiem o zastosowanie środka egzekucyjnego, poprzez zajęcie wierzytelności powstałej na skutek złożenia przez zobowiązaną poręczenia majątkowego w Sądzie Apelacyjnym we W. w sprawie o sygn. [...] .

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. działając na podstawie 89 § 1 u.p.e.a. wystosował do Sądu Apelacyjnego we W. Wydział II Karny zawiadomienie z 4 października 2018 r. nr [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Sąd odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu 10 października 2018 r. i pismem z 13 listopada 2018 r. poinformował, że Stronę nie łączy z Sądem żadna umowa cywilno-prawna i nie przysługują jej w stosunku do Sądu żadne wierzytelności, stąd brak możliwości zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie dłużnika na pokrycie zobowiązań egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Stronie 15 października 2018 r.

Kolejne zawiadomienie z 23 października 2018 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej organ egzekucyjny skierował do Prokuratury Regionalnej we W.. Prokuratura pismem z 16 listopada 2018 r. poinformowała, że w związku z prowadzonym śledztwem o sygnaturze [...], do czasu podjęcia decyzji merytorycznej w przedmiotowym zakresie, zdeponowana kwota na rachunku sum depozytowych Prokuratury nie może zostać przekazana na wskazany rachunek Urzędu Skarbowego W.. Z akt sprawy wynika, że powyższe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Stronie 25 października 2018 r.

Pismem z 4 grudnia 2018 r. Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 8 czerwca 2018 r. w związku z brakiem doręczenia do dnia dzisiejszego odpisu tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu Strona podniosła, że Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. w dniu 13 czerwca 2018 r. wyekspediowała do Strony decyzję będącą podstawą do wszczęcia egzekucji administracyjnej na adres Zakładu Karnego nr [...] we W., w którym Strona od dnia 11 października 2017 r. przebywała jako osoba tymczasowo aresztowana. Natomiast odpis tytułu wykonawczego został przesłany przez organ egzekucyjny na adres rejestracyjny Strony (W. ul. W. ) i odebrany przez 75-letnią matkę Strony 22 czerwca 2018 r. Korespondencja ta, jako adresowana do Strony, pozostała w zamkniętej kopercie. W dniu 21 czerwca 2018 r. wierzyciel, powołując się na informacje uzyskanie 19 czerwca 2018 r. z bazy danych Krajowego Rejestru Karnego, poinformował organ egzekucyjny o miejscu pobytu Strony w Areszcie Śledczym w Zakładzie Karnym nr [...] we W[...]. Strona zwróciła uwagę, że jest to informacje nieprawdziwa, ponieważ wierzyciel dysponował informacją o pobycie Strony w ww. Areszcie Śledczym przed 19 czerwca 2018 r., kiedy to rzekomo taką informację uzyskał, skoro 13 czerwca 2018 r. wysłał decyzję na adres Aresztu Śledczego. Z kolei 22 czerwca 2018 r. organ egzekucyjny skierował do Strony, na adres Aresztu Śledczego zawiadomienie o zajęciu nieruchomości oraz zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Dokumenty te dotarły do Strony 2 lipca 2018 r., jednakże do dokumentów tych nie został dołączony odpis tytułu wykonawczego. W prowadzonym przeciwko Stronie postępowaniu egzekucyjnym organ nie mógł opierać się na domniemaniu, że został Stronie doręczony odpis tytułu wykonawczego pod adresem rejestracyjnym w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 22 czerwca 2018 r., skoro 22 czerwca 2018 r. (jeszcze przed otrzymaniem zwrotnego poświadczenia odbioru korespondencji przez matkę Strony), do Strony została przesłana kolejna korespondencja na inny adres, tj. na adres Aresztu Śledczego we W. . Strona zaznaczyła także, że z informacji przedstawionych przez wierzyciela wynika, że powiadomił telefonicznie organ egzekucyjny o pobycie Strony w Areszcie Śledczym w dniu 19 czerwca 2018 r., następnego dnia mailowo, a następnie pismem. A zatem organ egzekucyjny wiedział o zmianie miejsca pobytu Strony przed odebraniem korespondencji pod adresem rejestracyjnym, a mimo to nie dołączył odpisu tytułu wykonawczego do kolejnej korespondencji kierowanej do Strony już na adres Aresztu Śledczego. Strona nie daje także wiary zapewnieniu, że wierzyciel nie miał na dzień [...] maja 2018 r., tj. na dzień wystawienia zarządzenia zabezpieczenia, informacji o pobycie Strony w Areszcie Śledczym, a dysponował jedynie informacją o zatrzymaniu Strony przez Centralne Biuro Antykorupcyjne w dniu 9 października 2017 r. Wierzyciel stwierdził bowiem, że informację taką powziął ze strony internetowej Prokuratury Regionalnej we W., tymczasem na "print screen-ie" strony internetowej Prokuratury, informacja o zastosowaniu m.in. wobec Strony tymczasowego aresztu jest zamieszona zaraz po informacji o zatrzymaniu. Strona nie podziela także argumentacji przedstawionej przez wierzyciela, a następnie powielonej przez organ egzekucyjny, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym ma zastosowanie przepis art. 41 § 1 k.p.a., ustanawiający domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem. Brak doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oznacza, że egzekucja nie została wszczęta. Z kolei stwierdzenie przez organ braku doręczenia odpisu tytułu wykonawczego musi prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego w każdym jego stadium i to niezależnie, czy nastąpi to w wyniku uwzględnienia zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), czy w wyniku analizy podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego stanowi warunek wszczęcia egzekucji, zaś brak tego doręczenia powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie miał prawo uznać, iż odpis tytułu wykonawczego nr ]...] został doręczony w 22 czerwca 2018 r. w trybie art. 43 k.p.a. Z analizy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki skierowanej na adres rejestracyjny Strony zawierającej m.in. odpis tytułu wykonawczego nr [...] wynika, że korespondencja ta została odebrana przez pełnoletniego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi. Zobowiązanie organu egzekucyjnego do doręczenia tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu, nie wyklucza bowiem zastosowania konstrukcji doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 43 k.p.a. Wskazał również, że wierzyciel pismem z 21 czerwca 2018 r. poinformował, że zobowiązana od 9 października 2017 r. przebywa w Zakładzie Karnym W.w nr [...] w charakterze tymczasowo aresztowanej. Stąd nie posiadając wcześniej wiedzy o tymczasowym aresztowaniu, do tego dnia korespondencję w sprawie postępowania egzekucyjnego kierował na adres rejestracyjny Strony.

Pismem z 20 lutego 2019 r. Strona złożyła zażalenie na postanowienie z [...] stycznia 2019 r. Wniosła o jego uchylenie oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z brakiem doręczenia Stronie do dnia dzisiejszego odpisu tytułu wykonawczego. W treści zażalenia Strona podniosła argumenty tożsame z zawartymi w piśmie z 4 grudnia 2018 r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po zapoznaniu się z argumentacją zawartą w zażaleniu oraz aktami przedmiotowej sprawy, postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] stycznia 2019 r.

Pismem z 11 maja 2019 r. strona złożyła skargę na postanowienie Dyrektora IAS z [...] kwietnia 2019 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę:

1. art. 26 § 5, art. 32 oraz art. 59 § 1 ust. 7 u.p.e.a. poprzez wadliwe uznanie, że tytuł wykonawczy został Stronie prawidłowo doręczony, a przez to nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego,

2. art. 27 oraz art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie wadliwie wystawionego tytułu wykonawczego.

W uzasadnieniu skargi, oprócz zarzutów tożsamych z zawartymi we wniosku z 4 grudnia 2018 r oraz w zażaleniu z 20 lutego 2019 r. Strona podniosła, że w tytule wykonawczym nr [....] wierzyciel został nieprawidłowo oznaczony, ponieważ został w nim podany numer NIP oraz REGON nadane Ministerstwu Sprawiedliwości, nie można natomiast przyjąć, że Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. jest tym samym organem, co Ministerstwo Sprawiedliwości, ani że jest jednostką organizacyjną Ministerstwa. Zdaniem Strony winno się przyjąć, że w niniejszej sprawie wierzycielem w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym jest Miasto W.. Strona zwróciła również uwagę, że w przedmiotowym tytule wykonawczym w części dotyczącej oznaczenia wierzyciela umieszczona została pieczątka o treści "Zastępca Przewodniczącego Komisji do spraw nieruchomości w." oraz nieczytelny podpis, brak jest natomiast imienia i nazwiska osoby, która wnosi o wszczęcie egzekucji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Osią sporu między stronami jest to, czy organ egzekucyjny doręczył Skarżącej odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2018 r. o numerze [...]– w dniu 22 czerwca 2018 r. W tym dniu została bowiem odebrana korespondencja przesłana do Skarżącej na adres: [...] – obejmująca pismo z dnia 14 czerwca 2018 r. skierowane do [...] Banku [...] S.A., do którego załączono przedmiotowy tytuł wykonawczy. Korespondencja została odebrana przez dorosłego domownika – matkę Skarżącej, która potwierdziła jej odbiór własnoręcznym podpisem. Z potwierdzenia odbioru wynika także, że odbierający domownik podjął się oddania pisma adresatowi (vide: k. 19-20 akt administracyjnych). Poza przedmiotem sporu pozostaje przy tym, że w dacie odbioru korespondencji Skarżąca była pozbawiona wolności, bowiem w okresie od 9 października 2017 r. do 2 października 2018 r. przebywała w Areszcie Śledczym w Zakładzie Karnym nr ]...] we W..

W ocenie organów, korespondencja skierowana do Skarżącej została jej prawidłowo doręczona w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Sąd nie podziela jednak tego stanowiska. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 24 listopada 2017 r. o sygn. akt II FSK 3121/15, Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje żadnych szczególnych rozwiązań w zakresie doręczania pism osobom pozbawionym wolności bądź przebywającym w areszcie śledczym. Niemniej jednak doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. możliwe jest wyłącznie w razie nieobecności adresata w mieszkaniu. Przez nieobecność należy jednak rozumieć sytuację przejściową, wynikającą ze zwyczajnych okoliczności życia codziennego. Przebywanie w areszcie śledczym taką okolicznością nie jest (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia doręczeń osobom pozbawionym wolności jest ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Podnosi się tam mianowicie, że jedynym dopuszczalnym sposobem doręczenia pisma osobie pozbawionej wolności jest uczynienie tego na adres zakładu (np. zakładu karnego, aresztu śledczego), w którym adresat przebywa, za pośrednictwem jego administracji. Doręczenie pisma w inny sposób jest nieskuteczne, niezależnie od wiedzy organu procesowego o fakcie pozbawienia adresata wolności (por. SN III KK 1/07, LEX nr 310195; SN III KK 257/02, LEX nr 82318; SA w Krakowie II AKz 347/04, KZS 2004, z. 10, poz. 21). Pismo wysłane pod ostatnio wskazanym przez stronę adresem nie może być uważane za doręczone, jeżeli strona została pozbawiona wolności i nie podała swego miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności do wiadomości organu, przed którym toczy się postępowanie (por. SN VI KZP 5/74, OSNKW 1974, nr 7-8, poz. 130). Z samej istoty pozbawienia wolności wynika, że jest ono niezależne od woli osoby pozbawionej wolności zarówno co do czasu trwania, jak i miejsca pobytu, a ponadto, że niejednokrotnie może ono ograniczać swobodę w podaniu do wiadomości wspomnianego organu miejsca pobytu w czasie pozbawienia wolności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 marca 2012 r. o sygn. akt III SA/Wa 1869/11 i powołane tam orzecznictwo SN).

Przenosząc powyższe w realia kontrolowanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że przesłanie przez organ egzekucyjny przesyłki na adres zamieszkania Skarżącej, a następnie odebranie jej przez matkę Skarżącej – jako pełnoletniego domownika Skarżącej – nie mogło wywołać skutku w postaci doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. Przede wszystkim nie można było bowiem uznać, że Skarżąca zamieszkiwała w tej dacie pod wskazanym adresem, a tym samym, by jej matka miała przymiot "domownika", o którym jest mowa w tym przepisie, który mógłby podjąć się oddania przesyłki adresatowi. Podkreślić przy tym raz jeszcze należy stanowisko wyrażone w zaprezentowanym wyżej orzecznictwie Sądu Najwyższego, że doręczenie pisma w taki sposób jest nieskuteczne, niezależnie od wiedzy organu procesowego o fakcie pozbawienia adresata wolności.

Z tego względu nieprawidłowe było stanowisko Naczelnika Urzędu, zaaprobowane w całości przez Dyrektora Izby, że odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2018 r. o numerze [...] został Skarżącej skutecznie doręczony w dniu 22 czerwca 2018 r.

Podkreślenia w powyższym kontekście wymaga, iż kwestia prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego podlega badaniu na każdym etapie postępowania egzekucyjnego i powinna być brana pod uwagę z urzędu. Stwierdzenie przez organ braku doręczenia tytułu wykonawczego musi prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego w każdym jego stadium i to niezależnie czy nastąpi to w wyniku uwzględnienia zarzutów (art. 33 u.p.e.a.), czy w wyniku analizy podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 u.p.e.a.). W jednym i w drugim przypadku kwalifikacja prawna takiego stanu rzeczy jest ta sama – niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Pogląd taki wyrażono m.in. w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 3 lutego 2016 r., III SA/Wa 982/15 oraz w licznych wcześniejszych orzeczeniach sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., II FSK 2545/10 wskazano, że doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego ma istotne znaczenie proceduralne, ponieważ zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. dopiero z chwilą skutecznego dokonania powyższej czynności procesowej dochodzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Skoro bowiem doręczenie odpisu tytułu wykonawczego stanowiło warunek wszczęcia egzekucji, brak tego doręczenia powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Jeśli zatem fakt niedoręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego został stwierdzony przez sam organ egzekucyjny, to rozpoznając wniosek Skarżącej w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, powinien on przede wszystkim rozważyć skutki wskazanego zdarzenia w odniesieniu do dopuszczalności samej egzekucji. Dopuszczalność egzekucji administracyjnej stanowi bowiem przesłankę, która warunkuje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a wszelkie okoliczności wpływające na możliwość prowadzenia egzekucji powinny być brane pod uwagę z urzędu przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Jeśli organ stwierdzi, że egzekucja jest niedopuszczalna ma obowiązek, zastosować przewidziane przez ustawę środki procesowe (por. art. 29 oraz art. 59 u.p.e.a.).

Z kolei w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2011 r. III SA/Wa 2869/10 rozważano kwestię relacji między przepisami art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Podkreślono w nim, że "Oczywistym jest przy tym, że zobowiązanemu należy również doręczyć odpis tytułu wykonawczego"; "Wprawdzie art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. za datę wszczęcia egzekucji uznaje także doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, ale dotyczy to sytuacji, gdy data doręczenia zawiadomienia jest wcześniejsza niż data doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis ten w istocie rozstrzyga, którą z dat należy uznać za datę wszczęcia egzekucji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu jest konieczne dla skuteczności wszczęcia egzekucji". Z kolei w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2011 r. III SA/Wa 2589/10 wskazano: "Wszczęcie egzekucji w dacie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności (np. bankowi) zawiadomienia o zajęciu jest skuteczne, jeżeli poprzedza doręczenie zobowiązanemu (podatnikowi) odpisu tytułu wykonawczego. Innymi słowy wszczęcie egzekucji zawsze wymaga doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis powyższy, różnicuje jedynie datę wszczęcia egzekucji w zależności od tego, czy wcześniej doręczono zawiadomienie o zajęciu, czy też odpis tytułu wykonawczego. Pozwala to przyjąć, że o ile doręczono zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego – dokonane wcześniej zajęcie wierzytelności (prawa majątkowego) uczynione zostało w ramach egzekucji administracyjnej. Taki też był cel wprowadzenia tego przepisu".

Stanowisko to jest aprobowane także w literaturze, gdzie akcentuje się, że doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu nie oznacza, że organ egzekucyjny jest zwolniony z doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu (R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji, 2014, Legalis).

Reasumując, w ocenie Sądu, organy nie przeprowadziły należycie postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie, czy i kiedy nastąpiło doręczenie Zobowiązanej tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2018 r. o numerze [...]. Należy przy tym zauważyć, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodu skutecznego doręczenia Skarżącej przedmiotowego tytułu wykonawczego.

Rozpoznając ponownie wniosek Skarżącej z dnia 4 grudnia 2018 r. organ egzekucyjny będzie obowiązany uwzględnić przedstawioną przez Sąd ocenę prawną, a następnie wydać rozstrzygnięcie w adekwatnym trybie.

Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mogącym mieć i mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a.", a w ramach stosowania środków mających na celu usunięcie naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) – uchylił również postanowienie je poprzedzające. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 tej ustawy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.