Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3077/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 a par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.) sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...]sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018r. znak [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej organ), po rozpatrzeniu zażalenia Z. K. (dalej skarżąca) na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1410 ha, stanowiącej własność L. i T. Z. - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Stan sprawy był następujący:

Decyzją z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1410 ha, stanowiącej własność L. i T. Z. Pismem z dnia [...] maja 2006 r. Z. K. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...], wskazując na wystąpienie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 7 Kpa.

Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. znak [...] Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...], a Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu zażalenia Z. K., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...] Wojewoda [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...], a skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając organowi wojewódzkiemu błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie art. 61 a § 1 Kpa.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018r. znak [...] Minister Inwestycji i Rozwoju, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Z. K. nie była strona zaskarżonej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...] bowiem prawo własności przedmiotowej nieruchomości posiadali L. i T. Z.

Organ wskazał, że w toku postępowania skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających jej następstwo prawne po T. i L. Z. - poprzednich właścicielach wywłaszczonej nieruchomości. Na wezwanie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...], skarżąca wyjaśniła, iż postępowania spadkowego po rodzicach nie przeprowadzono "z uwagi na rozdysponowanie przez nich całego majątku jeszcze za życia". Ponadto w piśmie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. sygn. akt [...] wskazano, że po przeszukaniu skorowidzów za lata 1991 do 2015 nie odnaleziono wpływu sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych: T. Z. i L. Z. Tym samym organ uznał, że brak jest podstaw do uznawania Z. K. za następczynię prawną któregokolwiek z poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca wywodzi swój interes prawny z umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] stycznia 1990 r. Rep. [...] nr [...], na mocy której L. i T. Z., w zamian za rentę, przekazali jej gospodarstwo rolne o pow. 4,2027 ha, w skład którego - zdaniem skarżącej- wchodziła m.in. przedmiotowa nieruchomość, tj. działka nr [...] o pow. 0,1410 ha. Organ jednak skwitował to oświadczenie stwierdzeniem, że w wyniku decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1986 r. prawo własności działki nr [...] przeszło na rzecz Skarbu Państwa, a zatem ww. działka nie mogła stać się własnością Z. K. w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego, zawartej 4 lata później.

Z takim stanowiskiem nie zgodziła się Z. K. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie i zarzucając mu naruszenie:

a) prawa materialnego art. 140 Kodeksu cywilnego oraz art. 119 ust. 1 w związku z art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. Dz. U. z 2017 r, poz. 2336 ze zmianami - przez ich niezastosowanie,

b) procedury administracyjnej w postaci:

- art. 6 Kpa przez jego pominięcie, a przez to naruszenie działania organu administracji publicznej przez błędne ustalenie stanu faktycznego z pominięciem praw do nieruchomości wskazywanych przez skarżącą,

- braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i naruszenie słusznego interesu obywatela, a przez to zasady praworządności w stosunkach między organem, a obywatelem - art. 7 Kpa, a przez to błędne ustalenie znaczenia normy prawnej - art. 61 i 61 a § 1 Kpa,

- naruszenia zaufania obywatela do władzy publicznej przez naruszenie zasady bezstronności i równego traktowania w sprawie, gdzie stroną jest Skarb Państwa - art. 8 Kpa.

Z powyższych przyczyn skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji naruszenia norm prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Należy mieć na uwadze, że dokonanie oceny zaskarżonego postanowienia, co do jego zgodności z prawem, poddane jest specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli orzeczeń wydanych w trybach nadzwyczajnych.

Stosownie do art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony, rozumianej zgodnie z dyspozycją art. 28 Kpa lub z urzędu. W rozumieniu art. 28 Kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny wynikać musi z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że interes prawny jest indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego.

Dlatego Sąd podzielił stanowisko organu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa może być wyprowadzone tylko z przepisu prawa materialnego, tj. z konkretnej normy prawnej, dla której może stanowić podstawę dla sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Mieć interes prawny lub obowiązek w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepisy prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.

Zasadą jest, że w postępowaniu nieważnościowym stronami postępowania są strony biorące udział w postępowaniu zwykłym lub ich następcy prawni. Występują jednakże sytuacje, w których stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa do bycia stroną w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.

W kontrolowanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca nie była stroną decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...], bowiem prawo własności przedmiotowej nieruchomości posiadali jej rodzice – L. i T. Z.

Skarżąca wywodzi swój interes prawny z umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] stycznia 1990 r. Rep. [...] nr [...], na mocy której L. i T. Z., w zamian za rentę, przekazali Z. K. gospodarstwo rolne o pow. 4,2027 ha, w skład którego - zdaniem skarżącej - wchodziła m.in. przedmiotowa nieruchomość, tj. działka nr [...] o pow. 0,1410 ha. Z analizy akt sprawy wynika, że w dziale II księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla objętej postępowaniem nieruchomości, od dnia 15 maja 2002 r., widniej ostrzeżenie, iż dla działki nr [...] prowadzona jest również inna księga wieczysta. W tej kwestii organ ustalił, że działka nr [...] objęta jest również księgą wieczystą nr [...], w której jako właściciel przedmiotowej nieruchomości ujawniony jest Skarb Państwa na podstawie wywłaszczeniowej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 1986 r. nr [...].

Reasumując: słusznie zauważył organ, że w wyniku decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1986 r. prawo własności działki nr [...] przeszło na rzecz Skarbu Państwa, a zatem ww. działka nie mogła stać się własnością Z. K. w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego, zawartej 4 lata później, bowiem nie należała już w tym czasie do jej rodziców.

Należało się również zgodzić z organem, że skarżąca w toku postępowania nie wykazała swojego następstwa prawnego po zmarłych rodzicach – właścicielach działki nr [...]. Okoliczność tą potwierdza pismo Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. sygn. akt [...], w którym wskazano, że po przeszukaniu skorowidzów za lata 1991 do 2015 nie odnaleziono wpływu sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych: T. Z. i L. Z.

Z tych przyczyn Sąd podzielił stanowisko organu, że brak jest podstaw do uznawania Z. K. za następczynię prawną któregokolwiek z poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości.

Zgodnie z art. 61 a § 1 Kpa gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Słusznie uznał organ, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero po zbadaniu przez organ, że zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność wszczęcia tego postępowania na wniosek skarżącej. Z wyżej podanych przyczyn, Z. K. nie mogła być uznana za stronę postępowania zatem, w konsekwencji, zgodnie z ostatnio powołanym przepisem kodeksu postępowania administracyjnego należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art.6 k.p.a., art.7 k.p.a., art. 8 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony. Organ w ocenie Sądu poczynił niezbędne czynności w celu zgromadzenia akt sprawy i oparł się na wystarczających materiałach dowodowych. Oznacza to w ocenie Sądu, że organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego.

Podobnie, z wyżej opisanych przyczyn tj. w związku z brakiem możliwości dysponowania przez rodziców skarżącej działką nr [...], w dacie nieodpłatnego przekazania jej gospodarstwa rolnego, nie znajdują uzasadnienia postawione w skardze zarzuty naruszenia art. 140 kc oraz art. 119 ust. 1 w związku z art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz. U. z 2017 r, poz. 2336 ze zm.).

Z tych względów, oceniając zaskarżone postanowienie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi orzekającemu w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie postanowień.

W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.