Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1368/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1,2, art. 134 par. 1, art. 135, art. 190, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 30 pkt 5, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f, art. 27, art. 28 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 1458
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. na postanowienie Inspektora Pracy w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia statku do eksploatacji pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je orzeczenie Inspektora Pracy w S. z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Inspektora Pracy w S. na rzecz skarżącego Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. jest postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w S. z dnia [...] r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w S. z dnia [...]. nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2012 r. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej

w S. zwrócił się do Okręgowego Inspektoratu Pracy w S. o wykonanie inspekcji w celu wydania orzeczenia o dopuszczeniu jednostki "[...]" do eksploatacji. Wnioskiem objęto również jednostki "[...]" i "[...]".

W dniach [...] r. przeprowadzona została kontrola wszystkich jednostek, z której sporządzono jeden protokół. Ocenie poddano parametry jednostki

w kontekście spełniania wymagań technicznych określonych Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. statków żeglugi śródlądowej objętych Wspólnotowym Świadectwem Zdolności Żeglugowej. Dokonano również oceny załączonych do wniosku dokumentów, w szczególności wyciągu z protokołu pomiarowego statku śródlądowego z Polskiego Rejestru Statków z dnia [...]r. nr [...], w którym jednostkę określono jak statek typu kontrolno - inspekcyjnego oraz dokumentu rejestracyjnego statku żeglugi śródlądowej z dnia

[...] r. wystawionego przez Urząd Żeglugi Śródlądowej w S.,

w którym wskazano, iż jednostka jest statkiem kontrolno – inspekcyjnym do utrzymania szlaków żeglugowych.

Państwowy Inspektor Pracy w S. orzeczeniem z dnia [...] r., Nr [....], wydanym na podstawie art. 106 § 5 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 32 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 34 k ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U. z 2006 r. Nr 123,

poz. 857 ze zm.), art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589 ze zm.), postanowił "nie dopuścić statku kontrolno-inspekcyjnego do utrzymania szlaków żeglugowych "[...]" numer rejestracyjny statku [...] do eksploatacji pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że dla statku przeznaczonego do wykonywania prac technicznych, utrzymania szlaków żeglugowych lub eksploatacji złóż kruszyw wydaje się wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej, o ile statek spełnia wymagania przepisów technicznych zawarte w dyrektywnie 2006/87/WE. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...]r. stwierdzono, że statek nie zapewnia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w miejscach pracy wymaganej przepisami wyżej wymienionej dyrektywy z uwagi na brak odpowiedniej wysokości w świetle pomieszczeń maszynowni i maszynowni pomocniczej oraz brak zabezpieczeń przed niebezpieczeństwem upadku w otwory znajdujące się w pokładzie nad silnikami głównymi, przy podniesionych pokrywach.

Od powyższego orzeczenia Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w S. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i dopuszczenie statku do eksploatacji pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy. W zażaleniu wyjaśnił, że cykl projektowania, budowy i odbioru statku nadzorowany był przez Polski Rejestr Statków (PRS). Statek otrzymał tymczasowe świadectwo klasy Polskiego Rejestru Statków, zaś w "Sprawozdaniu z wykonania czynności inspekcyjnych na statku żeglugi śródlądowej" sporządzonym przez PRS stwierdzono, że "budowa maszynowni" spełnia wymagania techniczne dla statków żeglugi śródlądowej objętych wspólnotowym świadectwem zdolności żeglugowej, wskazane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 13 maja 2010 r., w którym określono zasady stosowania przypisów dyrektywy 2006/87/WE.

Obsadę jednostki stanowi dwóch członków załogi: kapitan i bosman. W zakresie ich obowiązków służbowych nie ma żadnych czynności wymagających wchodzenia do przestrzeni pod pokładem. Silniki główne, agregat prądotwórczy, jak i pozostałe urządzenia, sterowane są ze sterówki i pokładu. W przypadku awarii jednego silnika głównego statek ma zdolność kontynuowania żeglugi na drugim silniku. W przypadku awarii agregatu prądotwórczego statek może kontynuować podróż korzystając z instalacji awaryjnej 24V. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w S. nie zatrudnia żadnych mechaników i wszelkie czynności związane z obsługą, konserwacją czy naprawą zlecane są specjalistycznym firmom zewnętrznym.

Ponadto, armator podniósł, że projekt statku przesłany był do akceptacji Państwowej Inspekcji Pracy, jednakże uzyskano odpowiedź, że Inspekcja nie ma obowiązku opiniowania projektów.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w S., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał

w mocy zaskarżone orzeczenie. W ocenie organu II instancji okoliczność, iż armator złożył do Urzędu Żeglugi Śródlądowej w S. wniosek o zarejestrowanie statku "[...]" jako jednostki kontrolno – inspekcyjnej do utrzymania szlaków wodnych

i uzyskał dokument potwierdzający takie przeznaczenie statku, przesądza o tym,

że zastosowanie w tej sprawie znajduje art. 30 pkt 5 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o żegludze śródlądowej. W myśl przywołanych przepisów dla statków tego rodzaju wydaje się wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej, a to oznacza,

że statek ten powinien spełniać wymagania techniczne dyrektywy 2006/87/WE, w tym dotyczące bezpieczeństwa w miejscu pracy (§ 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 maja 2010 r. w sprawie wymagań technicznych statków żeglugi śródlądowej objętych wspólnotowym świadectwem zdolności żeglugowej -Dz. U. z 2010 r. Nr 94, poz. 604). Ponadto, zdaniem organu, z dokumentacji projektowej wynika, że statek jest przeznaczony do wykonywania objazdów kontrolnych i inspekcyjnych torów wodnych oraz podejmowania pracy na szlaku żeglownym. Statek ma za zadanie wykonywać pomiary, zbierać dane pomiarowe, a także będzie wykorzystywany dla celów pracy operacyjnej. Z opisu technicznego wynika, że dla wykonywania prac dźwigowych zastosowano teleskopowy żuraw pokładowy z napędem elektro-hydraulicznym, wyposażony w hak i zawiesia linowe oraz chwytak rolniczo-leśny odpowiedni do wyciągania z wody gałęzi itp. Zdaniem organu, trudno w tym aspekcie zgodzić się ze stanowiskiem PRS, definiującym pojęcie urządzenia pływającego w rozumieniu Dyrektywy 2006/87/WE.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko inspektora pracy, że wyniki kontroli przesądziły o tym, iż statek nie spełnia wymagań technicznych określonych dyrektywą 2006/87/WE.

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w S., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 30 pkt 5 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy o żegludze śródlądowej, poprzez wadliwe jego zastosowanie wobec nieprawidłowego uznania, że statek przeznaczony jest do wykonywania prac technicznych, utrzymania szlaków żeglugowych lub eksploatacji złóż kruszyw, co potwierdza tymczasowe świadectwo klasy Polskiego Rejestru Statków Nr [...] określające rodzaj statku jako kontrolno-inspekcyjny;

- art. 10 i art. 8 dyrektywy 2006/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia

12 grudnia 2006 r. ustanawiającej wymagania techniczne dla statków żeglugi śródlądowej i uchylającej dyrektywę Rady 82/714/EWG w związku z Decyzją Komisji Europejskiej z dnia [...] r. o uznaniu Polskiego Rejestru Statków jako instytucji klasyfikacyjnej w odniesieniu do statków żeglugi śródlądowej - poprzez pominięcie okoliczności, że tymczasowe świadectwo klasy stanowi podstawę do stwierdzenia, że statek spełnia wymagania dyrektywy 2006/87/WE,

- art. 1.01. pkt 49, art. 3.04, art. 11.01, art. 11.03, art. 11.05 części I rozdziału 1 załącznika II do dyrektywy 2006/87/WE, poprzez wadliwe ich zastosowanie do statku, którego wysokość wynosi 1,30 m i wobec uznania siłowni bezobsługowej za miejsce pracy,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a., z uwagi na to, że w tożsamych stanach faktycznych np. orzeczeniem z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. właściwi inspektorzy pracy dopuścili statki o nazwach – odpowiednio "[...]" oraz "[...]" do eksploatacji pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy.

Wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 462/13 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w S. z dnia

[...]. nr [...].

W uzasadnieniu sąd wskazał, że postępowanie w przedmiocie dopuszczenia statku do eksploatacji pod względem bhp wszczynane jest na wniosek armatora,

a zatem granice tego postępowania wyznacza wnioskodawca. Tak więc istotne znaczenie dla zakresu tego postępowania, jak i prawidłowości zastosowania normy prawa materialnego, ma okoliczność, czy wniosek o wydanie orzeczenia przez inspektora pracy służy uzyskaniu wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej, czy też świadectwa zdolności żeglugowej. Powyższe bowiem determinuje postępowanie dowodowe, w tym zakres kontroli, jak i właściwe rozstrzygnięcie sprawy.

W przedmiotowej sprawie, analiza treści wniosku skarżącego, z dnia [...]r., inicjującego postępowanie administracyjne, doprowadziła sąd do przekonania, że brak było podstaw do jednoznacznego zakwalifikowania przez organy orzekające, tego wniosku jako wniosku o wydanie orzeczenia w trybie art. 32 ust. 1 pkt 4 lit.a ustawy o żegludze śródlądowej, a więc jako wymagającego oceny spełnienia przez statek wymagań technicznych pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy, określonych dla statków żeglugi śródlądowej, objętych wspólnotowym świadectwem zdolności żeglugowej. Wniosek skarżącego zawiera ogólną prośbę o wykonanie inspekcji w celu wydania orzeczenia o dopuszczeniu jednostki "[...]" do eksploatacji. Brak jest w tym piśmie określenia, czy spowodowane jest to koniecznością uzyskania świadectwa zdolności żeglugowej, czy też wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej. Wnioskodawca nie powołał żadnych okoliczności, przesądzających o tym, według jakiego reżimu prawnego (czy prawa krajowego, czy prawa europejskiego) wymogi bhp mają być ocenianie.

W konsekwencji tak sformułowany wniosek uniemożliwia określenie rodzaju sprawy będącej przedmiotem postępowania, jak i określenie podstawy prawnej żądania, a tym samym stwierdzenie, czy w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 32 ust. 1 pkt 4 lit.a ustawy o żegludze śródlądowej i co za tym idzie przepisy prawa krajowego w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2010 r. w sprawie wymagań technicznych i wyposażenia statków żeglugi śródlądowej oraz upoważnienia podmiotów do wykonywania przeglądów technicznych statków, czy też zastosowanie ma art. 34k ust.1pkt 4 lit. a ustawy o żegludze śródlądowej i związana z nim dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiająca wymagania techniczne dla statków żeglugi śródlądowej i uchylająca dyrektywę Rady 82/714/EWG (2006/87/WE).

Sąd zwrócił uwagę na art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm.). Przepis ten stanowi,

iż w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo

w przepisach szczególnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.).

Przy ustaleniu charakteru wniesionego przez stronę wniosku o wszczęcie postępowania istotna jest ocena intencji strony, dokonywana w oparciu o treść pisma. Jeżeli ocena ta nie jest jednoznaczna, o tym, jaki charakter ma pismo decyduje sama strona, gdyż to ona jest dysponentem swojego prawa do inicjowania postępowania. Natomiast na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek rozstrzygnięcia wniosku strony zgodnie z jej wolą. Organ będąc związany żądaniem strony, nie może samodzielnie doprecyzować przedmiotu sprawy według własnego uznania. W przypadku, gdy treść wniosku nie pozwala na jednoznacznie określenie żądania, obowiązkiem organu jest podjąć czynności w celu wyjaśnienia intencji wnioskodawcy, w tym w szczególności poprzez wezwanie strony, w trybie art. 64 § 2 K.p.a., do uściślenia czy uzupełnienia podania, przy jednoczesnym udzieleniu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ocenie sądu, w przedmiotowej sprawie, pomimo tego, że wniosek skarżącego z dnia [...] r. nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie intencji strony, organ I instancji nie wzywając do jego uzupełnienia, rozpoznał sprawę w kontekście spełnienia wymogów technicznych określonych przepisami dyrektywy Rady 82/714/EWG (2006/87/WE), tym samym inspektor pracy dokonał samodzielnego sprecyzowania przedmiotu sprawy, z pominięciem strony. W postępowaniu, które może być wszczęte wyłącznie na wniosek strony, wyjście przez organ administracji poza żądanie strony i z urzędu - bez uzyskania zgody strony w tym zakresie - określenie przez organ zakresu wniosku i wydanie na tej podstawie rozstrzygnięcia w sprawie powoduje, że decyzja tego organu jest sprzeczna z prawem.

Sąd zwrócił także uwagę na nieuprawnione powołanie w podstawie prawnej orzeczenia organu I instancji art. 106 § 5 K.p.a. Przepis ten odnosi się do instytucji współdziałania organów administracji publicznej, która ma zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. W ustawie o żegludze śródlądowej, brak jest takiego przepisu, z którego można byłoby wywieść, że inspektor pracy jest organem współdziałającym w załatwieniu sprawy. Analiza tych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku, że orzeczenie inspektora pracy mieści się w dyspozycji

art. 104 K.p.a., gdyż jest władczym działaniem organu administracji skierowanym na wywołanie konkretnych i indywidualnie oznaczonych skutków prawnych, tak więc ma samodzielny byt prawny.

Za nieprawidłowe sąd uznał także wskazanie w podstawie prawnej jednocześnie art. 32 ust. 1 pkt 4 lit.a i art. 34 k ust. 1 pkt 4 lit.a ustawy o żegludze śródlądowej, skoro nie koresponduje to z uzasadnieniem prawnym decyzji.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w S. wywiódł Okręgowy Inspektor Pracy w S.

Wyrokiem z dnia 8 września 2015 r. sygn. akt I OSK 172/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądu, iż w niniejszej sprawie konieczne było uzyskanie stanowiska skarżącego Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. w przedmiocie złożonego w dniu [...] r. wniosku.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący informacyjnie wskazał, że armator w dniu [...] r. złożył kolejny wniosek o wykonanie inspekcji w celu dopuszczenia statku do eksploatacji. Inspektor Pracy stwierdził, że armator w dokumentach rejestracyjnych wydanych dla tego statku zmienił rodzaj i przeznaczenie statku na inne, w tym wypadku podano jako kontrolno-inspekcyjny. W efekcie orzeczeniem z dnia [...] r. Inspektor Pracy dopuścił statek kontrolno-inspekcyjny "[...]" do eksploatacji pod względem bhp, jako statek nie objęty wspólnotowym świadectwem zdolności żeglugowej.

Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadnione uznał zarzuty Okręgowego Inspektora Pracy w S. odnoszące się do nierozpoznania istoty sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd powinien dokonać oceny wniosku złożonego przez armatora w konfrontacji z aktami sprawy, w szczególności zweryfikować stanowisko organów obu instancji w przedmiocie rodzaju i przeznaczenia spornego statku oraz konieczności uzyskania przez niego wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał bowiem na fakt, iż Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w S. już w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w S. uczynił zaskarżonemu postanowieniu Okręgowego Inspektora Pracy w S. zarzut niewłaściwego zastosowania art. 30 pkt 5 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.f ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w związku z art. 104 § 1 i 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, że orzeczenie Inspektora Pracy mieści się w dyspozycji art. 104 K.p.a. i podzielił stanowisko sądu I instancji, iż nieuprawnione było wskazanie w podstawie prawnej orzeczenia organu I instancji art. 106 § 5 K.p.a., który odnosi się do współdziałania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie

z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną,

a na podstawie art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

Przystępując do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., a wyrok wydany przez ten sąd w sprawie II SA/Sz 462/13 został poddany kontroli instancyjnej, na skutek wywiedzenia przez Okręgowego Inspektora Pracy w S. skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Oznacza to, że ponowna kontrola zaskarżonej decyzji musi uwzględniać wiążący charakter oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zastosowanie ma bowiem art. 190 P.p.s.a. który stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Związanie wyrokiem oznacza w tym przypadku, że wojewódzki sąd administracyjny ponownie rozpatrując sprawę nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przystępując do orzekania sąd zobowiązany jest do kierowania się wytycznymi udzielonymi przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W omawianej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na potrzebę merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skardze, a odnoszących się przede wszystkim do wadliwej, w ocenie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej

w S., kwalifikacji przez organy obu instancji złożonego przez niego wniosku

o dopuszczenie statku "[...]" do eksploatacji pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy, a w konsekwencji zastosowania przez organy procedury zmierzającej do wydania wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej.

W ocenie sądu zasadnym okazał się zarzut wadliwego zastosowania art. 30 pkt 5 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.f ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1458 ze zm.), zwanej dalej "u.ż.ś."

Złożony przez skarżącego w dniu [..] r. wniosek nie zawierał określenia wydania jakiego rodzaju dokumentu się domaga. W związku z tym organ I instancji dokonał własnych ustaleń w tym zakresie na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli jednostki oraz załączonych przez skarżącego dokumentów. Wydając orzeczenie o niedopuszczeniu jednostki do eksploatacji organ I instancji posłużył się terminologią użytą w dokumencie rejestracyjnym wydanym przez Urząd Żeglugi Śródlądowej w S., w którym w punkcie 3, określającym rodzaj i przeznaczenie statku wpisano "kontrolno – inspekcyjny do utrzymania szlaków żeglugowych". Zapis ten stanowił podstawę do uznania, że przeznaczeniem jednostki jest utrzymanie szlaków żeglugowych, a w konsekwencji przyjęcia, iż zastosowanie mają w tym przypadku przepisy art. 30 pkt 5 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f u.ż.ś. Dla jednostek tego typu wydawane jest wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej, co oznacza, że statek powinien spełniać wymagania techniczne określone w dyrektywie 2006/87/WE.

Okręgowy Inspektor Pracy szczegółowo uzasadnił z jakich względów uznał,

że przeznaczeniem jednostki jest utrzymanie szlaków wodnych. W ocenie organu, poza dokumentem rejestracyjnym Urzędu Żeglugi Śródlądowej, o przeznaczeniu jednostki przesadzają dane techniczne uwidocznione w dokumentacji projektowej,

w szczególności określające typ i ogólną charakterystykę statku oraz jego wyposażenie, zawarte na stronie 7 i 13 "Opisu Technicznego" dla statku "[...]". W punkcie 0.1. na stronie 7 wskazano, że statek jest przeznaczony do wykonywania objazdów kontrolnych i inspekcyjnych torów wodnych oraz podejmowania pracy na szlaku żeglownym. Statek ma za zadanie wykonywać pomiary, zbierać dane pomiarowe, a także będzie wykorzystywany dla celów pracy operacyjnej. Natomiast na stronie 13, zawierającej opis wyposażenia pokładowego, w punkcie 2.2 opisano urządzenia dźwigowe, w które wyposażony jest statek. Dane techniczne, o których mowa, świadczyły w ocenie organu jednoznacznie o dokonaniu przez organ I instancji prawidłowej kwalifikacji statku i przesądziły o konieczności wydania wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej, a w konsekwencji również konieczności spełnienia wymogów określonych Dyrektywą 2006/87/WE.

Dokonując prawidłowości przyjętej przez organy obu instancji kwalifikacji statku "[...]" w pierwszej kolejności należy odwołać się do regulacji zawartych w ustawie o żegludze śródlądowej. Na podstawie art. 27 u.ż.ś. statek może być używany w żegludze śródlądowej, jeżeli odpowiada wymaganiom bezpieczeństwa w zakresie:

1) budowy, jego stałych urządzeń i wyposażenia;

2) właściwości manewrowych;

3) ochrony wód, powietrza lub ochrony przed hałasem;

4) warunków sanitarnych oraz bezpieczeństwa i higieny pracy;

5) składu i kwalifikacji załogi.

W oparciu o art. 28 ust. 1 u.ż.ś. statek może być dopuszczony do żeglugi po uzyskaniu jednego z następujących dokumentów bezpieczeństwa statku:

1) wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej,

2) wspólnotowego tymczasowego świadectwa zdolności żeglugowej,

3) świadectwa zdolności żeglugowej,

4) uproszczonego świadectwa zdolności żeglugowej

- stwierdzających, że statek odpowiada wymaganiom bezpieczeństwa określonym

w art. 27 pkt 1-4.

Wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej, stosownie do art. 30 u.ż.ś., wydaje się dla:

1) statków o długości nie mniejszej niż 20 m,

2) statków, których iloczyn długości, szerokości i zanurzenia jest nie mniejszy niż

100 m3,

3) holowników i pchaczy przeznaczonych odpowiednio do holowania lub pchania statków, o których mowa w pkt 1 i 2, lub przemieszczania takich statków

w zestawach sprzężonych,

4) statków przeznaczonych do przewozu ponad 12 pasażerów,

5) statków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. f

- uprawiających żeglugę po drogach wodnych, o których mowa w art. 29.

Ustawa o żegludze śródlądowej w art. 5 ust. 1 u.ż.ś. stanowi, że pod pojęciem statek należy rozumieć urządzenie pływające o napędzie mechanicznym lub bez napędu mechanicznego, w tym również prom, wodolot i poduszkowiec, przeznaczone lub używane na śródlądowych drogach wodnych do:

a) przewozu osób lub rzeczy,

b) pchania lub holowania,

c) inspekcji, nadzoru nad bezpieczeństwem ruchu żeglugowego lub szkolenia,

d) ratowania życia lub mienia,

e) połowu ryb,

f) wykonywania prac technicznych, utrzymania szlaków żeglugowych lub eksploatacji złóż kruszyw,

g) uprawiania sportu lub rekreacji,

h) celów mieszkalnych, biurowych, gastronomicznych, hotelowych lub warsztatowych, a także jako przystanie pływające, doki lub zakłady kąpielowe.

W realiach niniejszej sprawy istotne jest, że w myśl przytoczonych wyżej przepisów wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej wydawane jest dla statków przeznaczonych do wykonywania prac technicznych, utrzymania szlaków żeglugowych lub eksploatacji złóż i kruszyw. Wspólnotowego świadectwa nie wymagają natomiast statki przeznaczone do inspekcji, nadzoru nad bezpieczeństwem ruchu żeglugowego lub szkolenia. Fundamentalne znaczenie dla wydania odpowiedniego świadectwa zdolności żeglugowej miało zatem właściwe określenie przeznaczenia statku.

W ocenie sądu organy obu instancji dokonały niewłaściwej kwalifikacji statku "[...]", jako "jednostki kontrolno – inspekcyjnej do utrzymania szlaków żeglugowych". Lektura art. 5 ust. 1 u.ż.ś. prowadzi bowiem do wniosku, że statki, o których mowa w punkcie "c" to jest przeznaczone do inspekcji, nadzoru nad bezpieczeństwem ruchu żeglugowego lub szkolenia stanowią odrębną kategorię od statków przeznaczonych do wykonywania prac technicznych, utrzymania szlaków żeglugowych lub eksploatacji złóż kruszyw, od których mowa w punkcie "f". Rozróżnienie to jest istotne z punktu widzenia rodzaju wydawanego świadectwa zdolności żeglugowej dla tych jednostek. Zatem dokument, który określa przeznaczenie statku, w tym przypadku dokument rejestracyjny statku żeglugi śródlądowej wydany przez Urząd Żeglugi Śródlądowej w S., powinien precyzyjnie określać, do których z wymienionych w art. 5 ust. 1 u.ż.ś. celów statek będzie wykorzystywany - stosownie do art. 20 ust. 1 pkt 4 u.ż.ś., przy czym w ocenie sądu dopuszczalne jest łączenie różnych funkcji i wykorzystywanie statków do różnych celów, a faktycznym wykorzystaniu jednostki, bez względu na jej wyposażenie decyduje armator.

Analiza dokumentu rejestracyjnego prowadzi do wniosku, że określenie przeznaczenia statku jest nieprecyzyjne, bowiem kategoria statku opisana w punkcie 3 dokumentu nie występuje w art. 5 ust. 1 u.ż.ś. W ocenie sądu, gdyby statek miał być przeznaczony do pełnienia kilku funkcji, o których mowa w tym przepisie, to wówczas powinny one zostać wymienione odrębnie, a każda z nich powinna zostać oddzielona przecinkiem, ewentualnie spójnikiem "i" lub "oraz". Użyty w treści dokumentu zapis dotyczący przeznaczenia statku oznacza, zdaniem sądu, iż jest to jednostka kontrolno – inspekcyjna, która będzie użytkowana w celu utrzymania szlaków wodnych. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że statek będzie wykonywał inne aniżeli kontrola i inspekcja zadania.

W niniejszej sprawie organy obu instancji oprócz wspomnianego dokumentu rejestracyjnego dysponowały również tymczasowym świadectwem klasy żeglugowej, wyjaśnieniami skarżącego jak również pismami z Polskiego Rejestru Statków zawierającymi oświadczenia w przedmiocie właściwej klasyfikacji jednostki i jej przeznaczenia, z których wynika, że statek będzie wykorzystywany jako kontrolno – inspekcyjny. Zatem w sytuacji, gdy wniosek nie zawierał określenia, jakiego rodzaju świadectwa domaga się skarżący, organ winien był dokonać analizy zgromadzonych dokumentów i na tej podstawie wydać właściwe świadectwo.

W ocenie sądu wszystkie te dokumenty interpretowane łącznie przesądzają

o tym, iż przeznaczeniem jednostki jest wykonywanie inspekcji i kontroli, które mają na celu badanie parametrów szlaków żeglugowych w celu utrzymania ich właściwego stanu, a nie jak błędnie przyjęły organy obu instancji wykonywanie czynności kontrolno – inspekcyjnych oraz utrzymanie szlaków żeglugowych. Wbrew wywodom Okręgowego Inspektora Pracy zapisy zawarte w "Opisie technicznym" nie przesądzają o wykorzystaniu statku w taki sposób jak zostało to przyjęte w zaskarżonym postanowieniu. Z dokumentu tego nie wynika aby podejmowane przez jednostkę prace miały inny aniżeli kontrola i inspekcja cel, w szczególności zaś aby celem tych prac było utrzymanie szlaków żeglugowych. Podobnie jak nie przesądza o tym wyposażenie statku. Potencjalne możliwości nie muszą bowiem oznaczać, że wszystkie z przewidzianych urządzeń i funkcji jednostki będą wykorzystywane. O tym zaś decyduje armator, który w tym przypadku konsekwentnie wywodził jakie jest przeznaczenie statku. Przeznaczenie jednostki jako wyłącznie kontrolno - inspekcyjnej zostało również potwierdzone w piśmie Polskiego Rejestru Statków z dnia [...] r., w którym wprost wskazano, że statek nie jest przeznaczony do wykonywania prac technicznych, a jedynie do objazdów kontrolnych i inspekcyjnych torów wodnych oraz wykonywania pomiarów sondażowych i zbierania informacji o pomiarach.

Konsekwencją błędnej kwalifikacji jednostki było badanie, czy jednostka spełnia wymogi stawiane dyrektywą 2006/87/WE, dla statków przeznaczonych do utrzymania szlaków żeglugowych, a następnie odmowa dopuszczenia statku do eksploatacji pod względem bezpieczeństwa i higieny pracy, w sytuacji, gdy prawidłowa ocena powinna prowadzić do wniosku, że postępowanie powinno być prowadzone w kierunku wydania świadectwa zdolności żeglugowej, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 3 u.ż.ś.

Sąd nie podzielił opinii skarżącego, iż tymczasowe świadectwo klasy stanowi podstawę do stwierdzenia, że statek spełnia wymagania dyrektywy 2006/87/WE, przewidziane dla statków przeznaczonych do utrzymania szlaków żeglugowych, bowiem, jak wynika to chociażby z pisma Polskiego Rejestru Statków z dnia 19 grudnia 2012 r. wymagania dyrektywy określone w art. 11.03, 11.05 i 11.08 nie mają zastosowania do statków kontrolno – inspekcyjnych, a zatem wydając tymczasowe świadectwo klasy statku Polski Rejestr Statków badał jedynie spełnienie wymogów stawianych jednostkom kontrolno – inspekcyjnym.

Stwierdzając zatem, że stawiany skargą zarzut błędnej kwalifikacji przeznaczenia statku jest zasadny należało uwzględnić skargę.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu inspekcji pracy będzie dokonanie ustaleń z uwzględnieniem powyższych zapatrywań sądu i wydanie odpowiedniego do tych ustaleń rozstrzygnięcia merytorycznego oraz rozważenie, czy istnieje jeszcze przedmiot postępowania, skoro, jak wskazał sam organ na etapie postępowania kasacyjnego, wydano już postanowienie dopuszczające statek "[...]" do eksploatacji zgodne z wnioskiem armatora.

W tym stanie rzeczy sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 135 P.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je orzeczenie Państwowego Inspektora Pracy w S. z dnia [...] r.