Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 209/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c  w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 237 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. F., M. K. F., J. M. F., S. I. F. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego A. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia

[...] r. nr[...] , działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy

z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, po rozpatrzeniu zgłoszenia choroby zawodowej, nie stwierdził u S. F. , choroby zawodowej [...] wymienioną w poz. 17 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Organ wskazał, że S. F. w [...] r. został skierowany do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi:[...] .

Jednostka orzecznicza I stopnia w dniu [...] r. wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania wskazanej choroby zawodowej.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż S. F. pracował jako [...] kolejno w latach: [...][...] . Od sierpnia [...] r. prowadził własną działalność gospodarczą w zakresie [...] . W uzasadnieniu orzeczenia podano, że brak jest potwierdzenia narażenia ludzi na czynniki rakotwórcze kategorii 1 z okresu pracy w kopalni. Na podstawie kart oceny narażenia zawodowego ustalono, że S. F. przepracował [...] dniówek zaliczanych w wymiarze półtorakrotnym, co świadczy że pozostały okres pracy pod ziemią zatrudniony był poza przodkami i ścianami, w których występuje największe narażenie na czynniki szkodliwe - działanie pyłów węglowych. Podczas pracy w [...] oraz w [...] w S., jak również prowadząc działalność w zakresie [...] , nie było narażenia na czynniki rakotwórcze kategorii 1 u ludzi, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r.

Na skutek złożenia przez S. F. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, sprawę przekazano do Instytutu Medycyny Pracy w Ł..

Jednostka orzecznicza II stopnia, na podstawie dokumentacji medycznej

i wywiadu ustaliła, że S. F. [...] przez okres [...] lat oraz że przez ostatnie [...] lat nie pali. W karcie z pobytu we wrześniu [...] r. w Klinice [...] widnieje zapis: w wywiadzie wieloletni palacz papierosów, w karcie z pobytu we [...] w Oddziale [...] - [...] . Zdaniem jednostki orzeczniczej zapisy te wskazują na trwanie nałogu palenia. Jednostka orzecznicza wskazała, że badania epidemiologiczne potwierdzają, iż podstawowym czynnikiem ryzyka rozwoju nowotworu płuc jest [...] . Ponadto wskazano, iż obowiązujące przepisy prawa dotyczące chorób zawodowych stanowią, że nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową, jeżeli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi oraz że przy ocenie narażenia zawodowego na czynniki rakotwórcze uwzględnia się substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy. Na podstawie analizy narażenia zawodowego stwierdzono, że żaden z czynników, z jakimi miał kontakt w pracy zawodowej S. F. (w latach [...] narażenie na pył węgla kamiennego, w latach [...] narażenie na pył kamienia wapiennego), nie został umieszczony w wykazie czynników rakotwórczych w środowisku pracy i nie jest uznany za czynnik rakotwórczy, zatem nie został spełniony podstawowy warunek rozpatrywania zawodowej etiologii [...] . W związku z powyższym wskazano, iż należy przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem pozazawodową etiologię nowotworu.

Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u S. F. choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi umieszczonej pod poz. 17 pkt 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Na podstawie informacji otrzymanych od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] , organ I instancji ustalił dodatkowo, że w trakcie zatrudnienia S. F. w kopalni w latach [...] oraz [...] w maszynach, urządzeniach, narzędziach oraz w środkach ochrony osobistej nie był on narażony na działanie pyłów azbestu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. F. wdowa po S F. m, który zmarł [...] r.

W odwołaniu strona podniosła, że z informacji przekazanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. wynika, że jej mąż był zatrudniony jako [...] pod ziemią i wykonywał prace związane [...] oraz stwierdzono, że był narażony na pyły węgla i pyły zawierające wolną [...] , jednak nie były wykonywane pomiary stężeń pyłów w okresie pracy jej męża, które występowały nie tylko na przodkach i ściankach. Wynika z tego, że pył węglowy powstaje podczas robót górniczych oraz w trakcie przeróbki i transportu węgla kamiennego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004r. w sprawie substancji preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy, pyły krystalicznej krzemionki są uważane w Polsce za pyły prawdopodobnie rakotwórcze u ludzi. A więc pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę, należą do pyłów o wysokim stopniu rozdrobnienia i o bardzo zróżnicowanym wymiarze cząsteczek. Pyły zawierają również duży odsetek frakcji wdychanej i tym samym istnieje prawdopodobieństwo przeniknięcia cząsteczek pyłu do płuc. Odwołująca się podniosła, że jej mąż podczas pracy w latach [...] cały czas był narażony na pyły węgla, a nie tylko [...] dni jak uznał Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S..

Ponadto w orzeczeniach jednostek I i II stopnia są duże rozbieżności

w interpretacji zebranej dokumentacji. W jednostce orzeczniczej II stopnia na podstawie dokumentacji medycznej i wywiadu ustalono, że S. F. [...] przez okres [...] lat oraz, że przez ostatnie [...] lat nie pali i powołuje się na dokumentację medyczną, w której jest napisane "wieloletni palacz", a w zaleceniach z Oddziału Chirurgii [...] - [...] , co nie oznacza że w tym okresie pacjent jest palaczem, gdyż druki szpitalne są wydawane wszystkim pacjentom z wpisem - [...] . Według odwołującej się badanie histopatologiczne nie potwierdziło, iż nowotwór złośliwy był tylko i wyłącznie skutkiem palenia papierosów.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] r. nr[...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, po rozpatrzeniu odwołania A. F. , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, iż zwrócił się do jednostek orzeczniczych I i II stopnia o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów stawianych przez A. F. . W odpowiedzi na powyższe, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w piśmie z dnia [...] r. podał, że pył węglowy zawierający wolną [...] nie jest zaliczony do grupy czynników rakotwórczych 1 kategorii, czyli o udowodnionym działaniu rakotwórczym u człowieka i tym samym nie może zostać uznany za czynnik sprawczy [...] . Ponadto wyjaśniono, że fakt braku pomiarów zapylenia w okresie zatrudnienia S. F. w kopalni, nie miał wpływu na treść orzeczenia, bowiem wystarczającym byłby udokumentowany kontakt z substancją rakotwórczą kategorii 1 w okresie zatrudnienia. Dodatkowo podano, że informacja o paleniu papierosów przez S. F. zawarta w orzeczeniu nr [...] pochodzi bezpośrednio od S. F. i została uzyskana w czasie zbierania wywiadu w dniu [...] r. oraz zapisana w karcie badania i potwierdzona osobistym podpisem pacjenta. Wyjaśniono również, że badanie histopatologiczne nie określa przyczyny powstania zmiany nowotworowej, a określa stan morfologiczny badanego materiału. Jednostka podtrzymała treść orzeczenia lekarskiego.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia [...] r. wskazał na brak podstaw do weryfikacji wydanego wcześniej orzeczenia, gdyż analiza narażenia zawodowego S. F. wykazała, że żaden z czynników z jakimi miał kontakt w pracy zawodowej nie został sklasyfikowany w przepisach prawa jako czynnik rakotwórczy, zatem nie został spełniony podstawowy warunek rozpatrywania zawodowej etiologii [...]

A. F. zakwestionowała powyższe stanowisko Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w szczególności brak wskazania, czy pył węgla kamiennego jest czynnikiem rakotwórczym, czy zawiera krzemionkę krystaliczną, tj. substancję rakotwórczą, której wdychanie może spowodować chorobę nowotworową. Przywołując publikacje z medycyny pracy, dostępne w Internecie podniosła, że lista pracowników narażonych na pyły zawierające wolną [...] (uznana za czynnik rakotwórczy) obejmuje między innymi [...] w kopalniach węgla kamiennego. Podniosła również, że w świetle współczesnej wiedzy, nierozpuszczalnym cząstkom pyłu spełniającym określone kryteria wymiarowe, przypisuje się działanie kancerogenne (rak płuca, międzybłoniaki) niezależnie nawet od ich składu mineralogicznego. Ponadto zwróciła się z prośbą o dodatkową opinię innego instytutu, niż ten, który wydał orzeczenie.

Organ drugiej instancji zwrócił się do Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Medycyny Pracy z prośbą o zajęcie stanowiska odnośnie narażenia S. F. oraz wskazanie, czy praca w kopalni węgla kamiennego oraz praca

w zakresie przerobu kamienia wapiennego mogła wiązać się z narażeniem na wolną [...] oraz przyczynić się do powstania choroby - gruczolakoraka płuca prawego pomimo, iż nie wykonywano badań w środowisku pracy.

W odpowiedzi na powyższe, Konsultant Krajowy w Dziedzinie Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] r. podał, że w orzeczeniach jednostek orzeczniczych I i II stopnia wskazano na podstawie oceny narażenia zawodowego,

że S. F. nie był narażony na działanie czynników rakotwórczych, które zostały zakwalifikowane do kategorii 1. Ponadto wskazał, że z analizy kart oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej nie wynika także jednoznacznie narażenie na wolną krystaliczną krzemionkę. Badania naukowe wskazują na zależność występowania nowotworów płuc z występowaniem pylicy krzemowej, a nie samym narażeniem na wolną krystaliczną krzemionkę, natomiast

z załączonej dokumentacji lekarskiej nie wynika by u pacjenta rozpoznano pylicę krzemową. W związku z powyższym Konsultant uznał, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - rak płuca.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał,

że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.

Oceniając wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie organ stwierdził,

że w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości jednostki orzecznicze I i II stopnia wykazały brak przesłanek do przyjęcia istnienia u S. F. choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi:[...] , wymienionej w poz. 17 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych

w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ze względu na brak ścisłego związku przyczynowo - skutkowego

z wykonywaną pracą.

Powyższą decyzję A. ka F. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jej uchylenie.

W skardze podniosła, że decyzja ta nie wskazuje podstaw prawnych do jej wydania w zakresie rozstrzygnięcia merytorycznego. Instytucje przywołane do wydania w niniejszej sprawie opinii uchyliły się od wyjaśnienia, czy wolna krystaliczna krzemionka występuje w pyłach węgla kamiennego, na których wdychanie S. F. był narażony pracując jako [...] w kopalni węgla kamiennego, a także nie wyjaśniły, dlaczego pył węgla kamiennego zawierający wolną [...] nie jest czynnikiem rakotwórczym, skoro zawiera tę właśnie krzemionkę, która już za taki czynnik jest uważana. Skarżąca powołała się na wyniki badań, złożone w organie przy piśmie z dnia [...] r., z których wynika, że to właśnie pyły węgla kamiennego są czynnikiem rakotwórczym. Ponadto nie wiadomo z czego wynika, że nowotwór płuc, by mógł być uznany za chorobę zawodową, miałby być poprzedzony wystąpieniem u chorego na[....] . Nie ma takiej możliwości, by S. F. pracując jako [...] w kopalni węgla kamiennego nie był narażony na wdychanie pyłów tego węgla. Przy ocenie zagrożenia zawodowego nie może być brane pod uwagę tylko to, co wynika z tzw. kart oceny narażenia zawodowego, ale trzeba też kierować się wiedzą ogólną, w tym także najnowszą, specjalistyczną. Przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia organ administracyjny winien był posiłkować się opinią biegłego z zakresu[...] czego nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej wynika z art. 134 P.p.s.a. i wyznaczony jest granicami sprawy administracyjnej, a nie tylko zarzutami skargi. Kontrola sądowa działalności administracji sprawowana jest w oparciu o akta sprawy administracyjnej, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, a tym samym przedmiotem kontroli sądu, jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia u S. F. choroby zawodowej –[...] , powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi:[...] , tj. choroby wymienionej w poz. 17.1 wykazu chorób zawodowych.

Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd, w ramach kontroli legalności takiej decyzji, nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u pracownika lub byłego pracownika choroby zawodowej; Sąd jedynie kontroluje, czy decyzje będące przedmiotem kontroli, są zgodne z prawem.

Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367). Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej.

Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz

z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Z kolei zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

U S. F. postępowanie prowadzono w kierunku ustalenia zawodowej etiologii [...] , ujętego w wykazie chorób zawodowych pod poz. 17.1 tj. [...] .

Kwestią sporną pozostawało ustalenie związku przyczynowego między szeroko ujętymi warunkami w jakich wykonywał on pracę, a zdiagnozowanym schorzeniem. Jednostki orzecznicze I i II stopnia w orzeczeniach lekarskich, a za nimi organy orzekające w sprawie twierdziły, że związku takiego nie ma. Z kolei pełnomocnik żony zmarłego S. F. oraz jego dzieci twierdził, że taki związek istnieje.

W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie,

a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1).

Orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, podjęte przez uprawnionego lekarza jednostki orzeczniczej I i II stopnia, ma charakter szczególnej opinii, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest takim orzeczeniem, co do zasady, związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań lub zdiagnozowania odmiennego schorzenia.

Załączone do akt opinie jednostek orzeczniczych I i II stopnia (z dnia[...] ), uzupełnione następnie kolejnymi opiniami w związku

z wątpliwościami organów orzekających w sprawie ( [...] ) wskazują, że schorzenie stwierdzone u S. F. ma etiologię pozazawodową. Z opinii jednostki orzeczniczej II stopnia wręcz wynika, "że nowotwór złośliwy może być uznany za chorobę zawodową jeżeli powstał w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi. Przy ocenie narażenia zawodowego na czynniki rakotwórcze uwzględnia się substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynniki i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. -Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji. Tym przepisem jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym

w środowisku pracy (Dz.U. nr 280, poz. 2771 ze zmianami) z załącznikiem, którym jest wykaz substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy. [...] Analizując narażenie zawodowe Pana Sz. F. w aspekcie w/w warunków należy stwierdzić, że żaden z czynników z jakimi miał kontakt w pracy zawodowej nie został umieszczony w Wykazie czynników rakotwórczych w środowisku pracy i nie jest uznany za czynnik rakotwórczy zatem nie został spełniony podstawowy warunek rozpatrywania zawodowej etiologii [...] ."

Organy obu instancji w oparciu o powyższe opinie orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u S. F. choroby zawodowej. Nie zwróciły jednak uwagi na niezwykle istotny aspekt wydanych opinii, w których jednostki orzecznicze w kwestii narażenia zawodowego w środowisku pracy odwołują się do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. nr 280, poz. 2771), które utraciło moc w dniu 9 kwietnia 2012 r. po wejściu w życie ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz.U. z 2011 r. Nr 63, poz. 322). Z dniem 3 sierpnia 2012 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. z 2012 r. poz. 890). Powyższe oznacza, że w dniu wydawania decyzji przez organy obu instancji, tj. w dniu 31 stycznia 2013 r. i w dniu 29 grudnia 2015 r. obowiązywały nowe przepisy, istotne w rozpatrywanej sprawie, bo dotyczące substancji, preparatów, czynników i procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy, które organy całkowicie pominęły opierając wywody uzasadnienia decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej o przepisy formalnie derogowane.

Zmiana tak istotnych dla niniejszej sprawy przepisów winna skutkować wystąpieniem do jednostek orzeczniczych o wydanie opinii w oparciu o przepisy obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1272/2008 z dnia

16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji

i mieszanin, zmieniającego i uchylającego dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz.U.UE.L.2008.353.1) Podkreślić należy, że z pisma jednostki orzeczniczej II stopnia z dnia 3 lipca 2015 r. wynika, że autor orzeczenia ma świadomość zmiany przepisów, jednakże ogranicza się do lakonicznego stwierdzenia, że substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka to takie, które zostały zakwalifikowane do kategorii 1. Jest to ocena dalece niewystarczająca tym bardziej, że rozporządzenie z dnia 24 lipca 2012 r. odsyła do Rozporządzenia Nr 1272/2008. Z kolei z § 24 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji chemicznych i ich mieszanin (Dz. U. z 2012r. poz.1018), na które również powołuje się autor orzeczenia, jednakże w zestawieniu z nieobowiązującym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 r. wynika, że substancje rakotwórcze dzieli się na trzy kategorie:

1) kategoria 1

Substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka. Są to substancje, dla których istnieją wystarczające dowody wskazujące na związek przyczynowy pomiędzy narażeniem człowieka na tę substancję a powstaniem raka;

2) kategoria 2

Substancje, które rozpatruje się jako rakotwórcze dla człowieka. Są to substancje, dla których istnieją wystarczające dowody pozwalające na przyjęcie założenia, że narażenie człowieka na te substancje może w rezultacie prowadzić do powstania raka. Na przyjęcie takiego założenia pozwalają dane uzyskane na podstawie:

a) odpowiednich, długoterminowych doświadczeń na zwierzętach,

b) innych istotnych informacji wskazujących, że narażenie człowieka na te substancje może w rezultacie prowadzić do powstania raka;

3) kategoria 3

Substancje o możliwym działaniu rakotwórczym na człowieka. Są to substancje, co do których dostępne informacje nie pozwalają na przeprowadzenie zadowalającej oceny. Istnieją dla nich dowody pochodzące z odpowiednich doświadczeń na zwierzętach, nie wystarczają one jednak do umieszczenia tej substancji w kategorii 2.

Reasumując, po przeprowadzeniu analizy zaskarżonej decyzji, decyzji ją poprzedzającej oraz akt administracyjnych załączonych do skargi należało stwierdzić, że organy orzekające w sprawie choroby zawodowej S. F. wydały swoje decyzje w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawa a także nie wystąpiły do jednostek orzeczniczych o zweryfikowanie wydanych orzeczeń ze względu na zmiany w stanie prawnym dotyczącym substancji, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym w środowisku pracy. Zmiana tych przepisów mogła wpłynąć na prawidłowe ustalenie związku przyczynowego pomiędzy jednostką chorobową stwierdzoną u pracownika a warunkami panującymi w środowisku pracy.

W tym stanie rzeczy, w związku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

w związku z art. 135 P.p.s.a., które to naruszenia stwierdzone zarówno w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji miały wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. orzekł jak w sentencji.

Organy ponownie rozpatrując sprawę wezmą pod uwagę ocenę prawną zawarta w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim uwzględnią w postępowaniu opisane wyżej zmiany w przepisach dotyczących substancji, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym w środowisku pracy i rozważą konieczność ponownego wystąpienia do jednostek orzeczniczych o wydanie orzeczeń uwzgledniających w ocenie narażenia zawodowego nowo obowiązujących przepisów prawa krajowego oraz przepisów unijnych.