Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3869/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12,35
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27,28 ust. 2a
journal: Dz.U. 2016 poz 186
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2019 r. sygn. akt VII SAB/Wa 48/19 w sprawie ze skargi J. B. na bezczynność Szpitala Klinicznego D. z siedzibą w W. w przedmiocie wydania odpisu dokumentacji medycznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 sierpnia

2019 r. sygn. akt VII SAB/Wa 48/19 oddalił skargę J. B. na bezczynność Szpitala Klinicznego D. z siedzibą w W. (dalej jako "Szpital").

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

J. B. [...] lutego 2019 r. złożył skargę na bezczynność Szpitala Klinicznego D. w W. wskazując, że [...] stycznia 2019 r. email-em potwierdził telefoniczny wniosek o wydanie odpisu dokumentacji medycznej na potrzeby postępowania toczącego się przed ZUS o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Na potwierdzenie przesłał kopię wezwania na badanie lekarza orzecznika z dnia [...] grudnia 2018 r.

Skarżący podał, że organ następnego dnia telefonicznie odmówił nieodpłatnego wydania przygotowanych już do odbioru odpisów, czym naruszył art. 121 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 1998 r. poz. 1118 ze zm.; dalej "uerFUS") wskazujący, iż wydanie odpisów jest wolne od opłat.

Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa za pośrednictwem ePuap pismem z [...] lutego 2019 r. Wobec informacji na stronach internetowych organu o połączeniu szpitali w Uniwersyteckie Centrum Kliniczne wezwanie przesłano na istniejący już adres ePuap Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego WUM.

Według strony, do połączenia jeszcze nie doszło, gdyż przy łączeniu szpitali w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. Nr 112, poz. 654 ze zm.) przez przejęcie (zgodnie z uchwałami senatu WUM podmiotem przejmującym jest SPC Szpital Kliniczny w W.) nie spełniono do dnia złożenia skargi warunku z art. 67 ust. 4 ustawy o działalności leczniczej, gdyż organu nie wykreślono z KRS. Z uwagi na powyższe w oparciu o art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wniósł m.in. o:

1) stwierdzenie, że organ był bezczynny w sprawie wniosku skarżącego o udostępnienie potwierdzonej za zgodność z oryginałami całości jego dokumentacji medycznej na potrzeby postępowania przed ZUS i Sądem Okręgowym w Warszawie ze skargi na bezczynność organu rentowego;

2) zobowiązanie organu do wydania nieodpłatnie ww. dokumentacji, potwierdzonej za zgodność z oryginałem w terminie 5 dni;

3) stwierdzenie, że bezczynność organu stanowiła rażące naruszenie prawa;

4) zasądzenie na rzecz skarżącego maksymalnej kwoty z art. 154 § 6 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec znacznego opóźnienia w przekazaniu dokumentacji medycznej, jego bardzo złego stanu zdrowia i utrwalonego już orzecznictwa sądów traktujących opóźnienie w takich sprawa - nawet 5 dni - jako podstawę do wymierzenia wysokich kar administracyjnych.

Szpital w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd podał, że skarżący upatruje bezczynności Szpitala w wydaniu żądanej dokumentacji medycznej w związku z ubieganiem się o rentę z tytułu niezdolności do pracy w postępowaniu toczącym się przed ZUS. Zdaniem strony, dokumentacja ta powinna być wydana nieodpłatnie, co wynika z art. 121 uerFUS, zgodnie z którym wydanie ww. odpisów jest wolne od opłat. Szpital wskazał natomiast, że nie doszło do bezczynności. Żądaną dokumentację przygotowano bowiem do odbioru, jednak - stosownie do art. 27 i 28 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 186 ze zm.; dalej u.p.p.) - jej wydanie uzależnione jest od uiszczenia stosownej opłaty. Sąd podzielił stanowisko Szpitala i przytoczył w uzasadnieniu przepisy, zgodnie z którymi, jego zdaniem, Szpital miał podstawę do odmowy wydania dokumentacji medycznej skarżącego – w sposób wskazany we wniosku – bez wymaganych opłat. Szpital poinformował o tym stronę, w odpowiedzi na wniosek z [...] stycznia 2019 r., pismem z [...] lutego 2019 r. Kolejnej odpowiedzi udzielił w dniu [...] lutego 2019 r. po skierowaniu do organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z tych przyczyn Sąd uznał, że nie można zarzucić Szpitalowi bezczynności polegającej na niewydaniu dokumentacji medycznej w żądanej formie, skoro organ – zgodnie z wnioskiem – przygotował dokumentację, a jej wydanie zależało wyłącznie od uiszczenia przez skarżącego stosownej opłaty. Zdaniem Sądu, powoływany w skardze art. 121 uerFUS wskazuje, że wolne od opłat są wyciągi z akt stanu cywilnego, zaświadczenia wydawane w celu ustalenia uprawnień do świadczeń oraz pisma o wydanie tych dokumentów. Ponadto osoby zainteresowane i organy rentowe są zwolnione od wszelkich opłat w sprawach świadczeń przewidzianych w ustawie, z wyłączeniem opłat ponoszonych na podstawie art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.). W przepisie tym nie ma zatem mowy o opłatach za wydanie kserokopii dokumentacji, ale o opłatach administracyjnych związanych ze składaniem wniosków czy pism. Sąd podkreślił również, że w art. 28 ust. 2 ustawy wprost wskazano, że nie narusza on uprawnień organów rentowych określonych w art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.), zgodnie z którym w sprawach świadczeń z ubezpieczeń społecznych Zakład ma prawo do nieodpłatnego korzystania z dokumentacji medycznej zakładów opieki zdrowotnej. Na koniec Sąd zauważył, że z żadnego z dokumentów przedstawionych przez skarżącego na potwierdzenie konieczności uzyskania dokumentacji medycznej nie wynika obowiązek jej przedstawienia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienia skargi na bezczynność, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, a mianowicie:

a. art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 12 i art. 35 k.p.a. oraz w zw. z art. 27 i art. 28 ust. 2a u.p.p., poprzez uznanie, że wydanie dokumentacji medycznej może nie mieć miejsca,

b. art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 12 i art. 35 k.p.a. oraz w zw. z art. 27 i art. 28 ust. 2a poprzez uznanie, że bezczynność Szpitala w sprawie nie miała charakteru rażącego,

c. art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw, z art. 12 i art. 35 k.p.a. oraz w zw. z art. 27 i art. 28 ust. 2a poprzez odstąpienie od zasądzenia od organu grzywny oraz odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego wnioskowanej kwoty pieniężnej, pomimo iż miała miejsce bezczynność organu i dodatkowo bezczynność ta stanowiła rażące naruszenie prawa,

d. art. 62 ust. 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie skompletowania akt sprawy i innych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów,

e. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku na podstawie niekompletnych akt sprawy i bez zgromadzenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów,

f. art. 12a § 5 p.p.s.a. poprzez nieudostępnienie akt postępowania w formie elektronicznej skarżącemu pomimo złożenia takiego wniosku,

2) przepisów prawa materialnego, co doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy wyrokiem, który w sposób oczywisty i kwalifikowany Sąd naruszył prawo krajowe i prawo Unii Europejskiej, a w szczególności:

a. niezastosowanie art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm.; dalej RODO), poprzez uznanie przez Sąd, że w okresie od złożenia wniosku o udostępnienie odpisu, dokumentacji medycznej przez Szpital do dnia wydania wyroku skarżący nie posiadał prawa do uzyskania bezpłatnie kopii lub odpisu dokumentacji medycznej,

b. niezastosowanie art. 28 ust. 2a u.p.p. w zw. z art. 173 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. 2019 poz. 730) w brzmieniu nadanym mu art. 96 w/w ustawy,

c. niezastosowanie art. 68 w zw. z art. 67 i art. 2 oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, które spowodowało uznanie przez Sąd, iż udostępnianie dokumentacji medycznej na potrzeby postępowania rentowego jest na podstawie art. 28 ust. 1 u.p.p. odpłatne, a zwolniony z uiszczenia opłaty jest jedynie Zakład Ubezpieczeń Społecznych,

d. błędną wykładnię art. 26 ust. 1 w zw. z art. 27, w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p. poprzez przyjęcie, nawet w sytuacji, gdy opłata za udostępnienie dokumentacji medycznej winna być uiszczona, że udostępnienie dokumentacji medycznej jest uzależnione od wcześniejszego uiszczenia opłaty za jej udostępnienie, podczas gdy nie istnieje żaden przepis prawa, który wprowadzał by zależność pomiędzy chwilą uiszczeniem opłaty a momentem wydania odpisu dokumentacji medycznej,

e. błędną wykładnię art. 121 w zw. z art. 3 uerFUS poprzez przyjęcie, że nie zwalnia on skarżącego z wszystkich opłat związanych ze świadczeniami, których celem jest ustalenie istnienia prawa do emerytury lub renty,

f. niezastosowanie przepisów rozporządzenia WE 2004, a w szczególności jego art. 2 i art. 4 oraz art. 5 wstępu zrównującego w prawach wszystkich będących podmiotami tejże regulacji w zakresie praw i obowiązków wynikających z ustawodawstwa kraju, na terenie którego przebywa,

g. niezastosowanie przepisów rozporządzenia WE 2009, a w szczególności art. 27.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szpital wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma opisany w pkt 1 lit. a skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 12 i art. 35 k.p.a. oraz w zw. z art. 27 i art. 28 ust. 2a u.p.p., poprzez uznanie, że wydanie dokumentacji medycznej może nie mieć miejsca. Gdyby bowiem Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wydanie dokumentacji medycznej w realiach rozpatrywanej sprawy mogło nie mieć miejsca, a więc, że nie zachodziła bezczynność Szpitala, to bezprzedmiotowe byłoby rozpatrywanie zarzutów opisanych w pkt 1 lit. b i lit. c skargi kasacyjnej. Nie można przecież oceniać, czy bezczynność miała charakter rażący oraz czy należało orzec grzywnę i przyznać skarżącemu sumę pieniężną, jeżeli bezczynności w ogóle by nie było. Wraz z oceną zarzutu opisanego w pkt 1 lit. a, konieczna jest ocena zarzutów zawartych w pkt 1 lit. d, e i f oraz zarzutów naruszenia prawa materialnego ujętych w pkt 2 skargi kasacyjnej. Od ich ewentualnej zasadności może bowiem zależeć prawidłowość kontroli zarzutu opisanego w pkt 1 lit. a.

Problemem spornym w niniejszej sprawie jest to, czy Szpital mógł uzależnić wydanie dokumentacji medycznej od uiszczenia przez skarżącego kasacyjnie opłaty. Jej nieuiszczenie spowodowało, że Szpital nie wydał skarżącemu dokumentacji medycznej.

Do rozstrzygnięcia tej kwestii Sąd I instancji nie musiał uzupełniać akt sprawy i gromadzić nowych dowodów, a nieudostępnienie akt postępowania w formie elektronicznej skarżącemu również nie miało istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie. Opisane w pkt 1 lit. d, e i f skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 62 ust. 1 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz art. 12a § 5 p.p.s.a. nie mogły w tej sytuacji doprowadzić do skutecznego zakwestionowania zaskarżonego wyroku.

Stosownie do art. 27 ust. 1 u.p.p., dokumentacja medyczna jest udostępniana:

1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych, z wyłączeniem medycznych czynności ratunkowych, albo w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, z zapewnieniem pacjentowi lub innym uprawnionym organom lub podmiotom możliwości sporządzenia notatek lub zdjęć;

2) przez sporządzenie jej wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku;

3) przez wydanie oryginału za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, na żądanie organów władzy publicznej albo sądów powszechnych, a także w przypadku gdy zwłoka w wydaniu dokumentacji mogłaby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta;

4) za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej;

5) na informatycznym nośniku danych.

Ust. 2 tego artykułu stanowi, że zdjęcia rentgenowskie wykonane na kliszy, przechowywane przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, są udostępniane za potwierdzeniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu.

W myśl ust. 3, dokumentacja medyczna prowadzona w postaci papierowej może być udostępniona przez sporządzenie kopii w formie odwzorowania cyfrowego (skanu) i przekazanie w sposób określony w ust. 1 pkt 4 i 5, na żądanie pacjenta lub innych uprawnionych organów lub podmiotów, jeżeli przewiduje to regulamin organizacyjny podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych.

Zgodnie z ust. 4 art. 27 u.p.p., podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych prowadzi wykaz zawierający następujące informacje dotyczące udostępnianej dokumentacji medycznej:

1) imię (imiona) i nazwisko pacjenta, którego dotyczy dokumentacja medyczna;

2) sposób udostępnienia dokumentacji medycznej;

3) zakres udostępnionej dokumentacji medycznej;

4) imię (imiona) i nazwisko osoby innej niż pacjent, której została udostępniona dokumentacja medyczna, a w przypadkach, o których mowa w art. 26 ust. 3 i 4, także nazwę uprawnionego organu lub podmiotu;

5) imię (imiona) i nazwisko oraz podpis osoby, która udostępniła dokumentację medyczną;

6) datę udostępnienia dokumentacji medycznej.

Zarzucając naruszenie art. 27 u.p.p. skarżący kasacyjnie nie wskazał, jaka konkretnie jednostka redakcyjna (ewentualnie jednostki redakcyjne) tego artykułu została (bądź zostały) – jego zdaniem – naruszone zaskarżonym wyrokiem. Tymczasem, jak wynika z przytoczonej treści art. 27 u.p.p., dzieli się on na cztery ustępy, jego ust. 1 ma pięć punktów, a ust. 4 sześć punktów.

Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Sąd kasacyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. Nie jest też uprawniony, ani zobowiązany poszukiwać za stronę naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny. Stąd też, skarga kasacyjna musi spełniać ustawowe wymogi określone w art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. np. wyrok NSA z 5 lipca 2017 r., II GSK 3071/15 - LEX nr 2325013).

Brak wyraźnego wskazania, które konkretnie unormowania zawarte w art. 27 u.p.p. zostały według skarżącego kasacyjnie naruszone, utrudnia dokonanie oceny, czy rzeczywiście do ich naruszenia doszło. Stwierdzić zatem jedynie trzeba, że żaden z zawartych w tym artykule przepisów nie zabrania uzależniania wydania dokumentacji medycznej od uiszczenia przez ubiegającego się o jej wydanie opłaty.

W art. 28 ust. 1 u.p.p. wskazano natomiast, że za udostępnienie dokumentacji medycznej w sposób określony w art. 27 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz w ust. 3 podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może pobierać opłatę.

W myśl art. 28 ust. 2a u.p.p., w brzmieniu obowiązującym w chwili wnoszenia skargi na bezczynność, tj. w dniu [...] lutego 2019 r., opłaty, o której mowa w ust. 1, nie pobiera się w przypadku udostępniania dokumentacji medycznej w związku z postępowaniem przed wojewódzką komisją do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych, o której mowa w art. 67e ust. 1.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie złożył wniosek o wydanie odpisu dokumentacji medycznej na potrzeby postępowania toczącego się przed ZUS o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Nie był to więc przypadek udostępniania dokumentacji medycznej w związku z postępowaniem przed wojewódzką komisją do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych, o której mowa w art. 67e ust. 1 u.p.p.

Podnosząc zarzut niezastosowania art. 15 RODO (pkt 2 lit. a skargi kasacyjnej) – podobnie jak przy zarzutach naruszenia art. 27 u.p.p. – nie wskazano, która konkretnie jednostka redakcyjna tego artykułu – zdaniem skarżącego kasacyjnie – miała zostać naruszona. Art. 15 RODO składa się z czterech ustępów, a jego ust. 1 posiada osiem jednostek redakcyjnych oznaczonych literami a) – h). Stosownie do tego artykułu:

"1. Osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona do uzyskania od administratora potwierdzenia, czy przetwarzane są dane osobowe jej dotyczące, a jeżeli ma to miejsce, jest uprawniona do uzyskania dostępu do nich oraz następujących informacji:

a) cele przetwarzania;

b) kategorie odnośnych danych osobowych;

c) informacje o odbiorcach lub kategoriach odbiorców, którym dane osobowe zostały lub zostaną ujawnione, w szczególności o odbiorcach w państwach trzecich lub organizacjach międzynarodowych;

d) w miarę możliwości planowany okres przechowywania danych osobowych, a gdy nie jest to możliwe, kryteria ustalania tego okresu;

e) informacje o prawie do żądania od administratora sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych osobowych dotyczącego osoby, której dane dotyczą, oraz do wniesienia sprzeciwu wobec takiego przetwarzania;

f) informacje o prawie wniesienia skargi do organu nadzorczego;

g) jeżeli dane osobowe nie zostały zebrane od osoby, której dane dotyczą - wszelkie dostępne informacje o ich źródle;

h) informacje o zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji, w tym o profilowaniu, o którym mowa w art. 22 ust. 1 i 4, oraz - przynajmniej w tych przypadkach - istotne informacje o zasadach ich podejmowania, a także o znaczeniu i przewidywanych konsekwencjach takiego przetwarzania dla osoby, której dane dotyczą.

2. Jeżeli dane osobowe są przekazywane do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej, osoba, której dane dotyczą, ma prawo zostać poinformowana o odpowiednich zabezpieczeniach, o których mowa w art. 46, związanych z przekazaniem.

3. Administrator dostarcza osobie, której dane dotyczą, kopię danych osobowych podlegających przetwarzaniu. Za wszelkie kolejne kopie, o które zwróci się osoba, której dane dotyczą, administrator może pobrać opłatę w rozsądnej wysokości wynikającej z kosztów administracyjnych. Jeżeli osoba, której dane dotyczą, zwraca się o kopię drogą elektroniczną i jeżeli nie zaznaczy inaczej, informacji udziela się w powszechnie stosowanej formie elektronicznej.

4. Prawo do uzyskania kopii, o której mowa w ust. 3, nie może niekorzystnie wpływać na prawa i wolności innych."

Podobnie jak w przypadku art. 27 u.p.p., żaden z zawartych w art. 15 RODO przepisów nie zabrania uzależniania wydania dokumentacji medycznej od uiszczenia przez ubiegającego się o jej wydanie opłaty. Przeciwnie, jego ust. 3 dopuszcza pobieranie opłaty "w rozsądnej wysokości wynikającej z kosztów administracyjnych".

W odniesieniu do podniesionego w pkt 2 lit. b skargi kasacyjnej zarzutu niezastosowania "art. 28 ust. 2a u.p.p. w zw. z art. 173 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U. 2019 poz. 730) w brzmieniu nadanym mu art. 96 w/w ustawy", zauważyć wypada, że wyniku wprowadzonych ww. ustawą zmian art. 28 ust. 2a u.p.p. uzyskał brzmienie:

"2a. Opłaty, o której mowa w ust. 1, nie pobiera się w przypadku udostępnienia dokumentacji medycznej:

1) pacjentowi albo jego przedstawicielowi ustawowemu po raz pierwszy w żądanym zakresie i w sposób, o którym mowa w art. 27 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz ust. 3;

2) w związku z postępowaniem przed wojewódzką komisją do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych, o której mowa w art. 67e ust. 1".

Abstrahując od faktu, że art. 28 ust. 2a u.p.p. w nowym brzmieniu nie mógł uzasadniać nieodpłatnego wydania dokumentacji medycznej w czasie, kiedy jeszcze nie obowiązywał, zauważyć wypada, iż ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału wynika, że poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia dokumentacji medycznej została skarżącemu wydana nieodpłatnie, zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] maja 2018 r., a więc jeszcze przed dniem [...] stycznia 2019 r., kiedy to skarżący potwierdził telefoniczny wniosek o wydanie odpisu dokumentacji medycznej na potrzeby postępowania toczącego się przed ZUS o rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Jeżeli chodzi o podniesione w pkt 2 lit. f i lit. g zarzuty naruszenia Rozporządzeń WE 2004 i 2009 stwierdzić należy, że są one – podobnie jak zarzuty naruszenia art. 27 u.p.p. oraz art. 15 RODO – wadliwie skonstruowane, bowiem nie wskazują precyzyjnie jakie konkretnie przepisy tych rozporządzeń miały – w opinii skarżącego kasacyjnie – zostać naruszone. Podanie w tych zarzutach, że w odniesieniu do Rozporządzenia WE 2004 nie zastosowano "w szczególności jego art. 2 i art. 4 oraz art. 5", a w odniesieniu do Rozporządzenia WE 2009 nie zastosowano "w szczególności art. 27", nie spełnia wymogów wynikających art. 176 w związku z art. 174 p.p.s.a. Jak już wyżej wskazywano, Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Dlatego też całkowicie chybione jest oczekiwanie, że NSA za stronę skarżącą kasacyjnie będzie "poszukiwał" przepisów, które mogły zostać naruszone, a które nie zostały jednoznacznie wskazane. Poprzestając zatem tylko na przepisach wyraźnie wskazanych, tj. art. 2, art. 4 i art. 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz art. 27 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, odnieść do nich należy podobne uwagi, jak podniesione przy rozważaniu zarzutów naruszenia art. 27 u.p.p. oraz art. 15 RODO.

Jeśli chodzi o pierwsze z tych rozporządzeń, to jego art. 2 określa zakres podmiotowy tego aktu i ma dwa ustępy. Art. 4 statuuje zasadę równego traktowania mówiąc, że: "O ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, osoby, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie korzystają z tych samych świadczeń i podlegają tym samym obowiązkom na mocy ustawodawstwa każdego Państwa Członkowskiego, co jego obywatele". Art. 5, stanowiąc o równym traktowaniu świadczeń, dochodów, okoliczności lub zdarzeń, zawiera dwie jednostki redakcyjne, oznaczone literami a) i b). Żadne z unormowań zawartych w art. 2, art. 4 i art. 5 nie zabrania uzależniania wydania dokumentacji medycznej od uiszczenia przez ubiegającego się o jej wydanie opłaty.

Art. 27 Rozporządzenia WE nr 987/2009 dotyczy świadczeń pieniężnych z tytułu niezdolności do pracy w przypadku pobytu lub zamieszkiwania w państwie członkowskim innym niż właściwe państwo członkowskie. Reguluje procedurę obowiązującą ubezpieczonego (A), procedurę obowiązującą instytucję państwa członkowskiego miejsca zamieszkania (B), procedurę obowiązującą instytucję właściwą (C) oraz procedurę obowiązującą w przypadku pobytu w państwie członkowskim innym niż właściwe państwo członkowskie (D).

Unormowania dotyczące procedury A zawarto w czterech ustępach (1-4), procedury B – w jednym (5), procedury C – w czterech (6-9), a procedury D – w jednym (10).

Podobnie jak w omówionych wyżej przypadkach, żadne z tych unormowań nie zabrania uzależniania wydania dokumentacji medycznej od uiszczenia przez ubiegającego się o jej wydanie opłaty.

Odnosząc się do ujętego w pkt 2 lit. e zarzutu błędnej wykładni art. 121 w zw. z art. 3 uerFUS przez przyjęcie, że nie zwalnia on skarżącego z wszystkich opłat związanych ze świadczeniami, których celem jest ustalenie istnienia prawa do emerytury lub renty, za prawidłowe uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że art. 121 uerFUS wskazuje, że wolne od opłat są wyciągi z akt stanu cywilnego, zaświadczenia wydawane w celu ustalenia uprawnień do świadczeń oraz pisma o wydanie tych dokumentów (ust. 1). Ponadto osoby zainteresowane i organy rentowe są zwolnione od wszelkich opłat w sprawach świadczeń przewidzianych w ustawie, z wyłączeniem opłat ponoszonych na podstawie art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (ust. 2). W artykule tym nie ma zatem mowy o opłatach za wydanie kserokopii dokumentacji, ale o opłatach administracyjnych związanych ze składaniem wniosków czy pism.

Jeżeli chodzi o zawarty w pkt 2 lit. c zarzut niezastosowania art. 68 w zw. z art. 67 i art. 2 oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, to abstrahując od tego, że art. 68 Konstytucji ma pięć ustępów, zaś art. 67 dwa, a w skardze kasacyjnej nie wskazano precyzyjnie, które z tych jednostek redakcyjnych nie zostały zastosowane, to nawet przyjmując, że chodziło o niezastosowanie wszystkich jednostek redakcyjnych ujętych w tych artykułach, zauważyć wypada, że żadne z unormowań zawartych w art. 68 w zw. z art. 67 i art. 2 oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji nie zabraniają uzależniania wydania dokumentacji medycznej od uiszczenia przez ubiegającego się o jej wydanie opłaty.

Oceniając kolejne zarzuty stwierdzić należy, że nie jest trafny objęty pkt 2 lit. d skargi kasacyjnej zarzut błędnej wykładni art. 26 ust. 1 w zw. z art. 27 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p. poprzez przyjęcie, że nawet w sytuacji, gdy opłata za udostępnienie dokumentacji medycznej winna być uiszczona, udostępnienie dokumentacji medycznej jest uzależnione od wcześniejszego uiszczenia opłaty za jej udostępnienie, podczas gdy nie istnieje żaden przepis prawa, który wprowadzałby zależność pomiędzy chwilą uiszczeniem opłaty a momentem wydania odpisu dokumentacji medycznej. Art. 26 ust. 1 u.p.p. stanowi, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Nie mówi jednak nic o tym, że wydanie dokumentacji medycznej nie może być uzależnione od uiszczenia przez ubiegającego się o jej wydanie opłaty, ani też o tym, kiedy opłata taka winna być uiszczona. Art. 27 u.p.p. zawiera szereg jednostek redakcyjnych i reguluje sposób udostępniania dokumentacji medycznej. Jak już wyżej wskazano, nie zawiera on unormowań zabraniających uzależniania wydania dokumentacji medycznej od uiszczenia przez ubiegającego się o jej wydanie opłaty i podobnie jak art. 26 ust. 1 u.p.p., nie mówi, kiedy opłata taka winna być uiszczona. Natomiast art. 28 ust. 1 u.p.p. jednoznacznie i wyraźnie stanowi, że za udostępnienie dokumentacji medycznej w sposób określony w art. 27 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz w ust. 3 podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może pobierać opłatę, jednakże nie określa, w którym momencie opłata powinna zostać pobrana i czy udostępnienie dokumentacji medycznej jest uzależnione od wcześniejszego uiszczenia opłaty za tę czynność. Niemniej jednak z samej istoty pobierania opłaty za konkretną usługę wynika, że powinna ona zostać uiszczona przed wykonaniem czynności udostępnienia dokumentacji medycznej. W przeciwnym razie jej pobieranie mogłoby być tylko iluzoryczne.

Podobna problematyka była już przedmiotem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 10 kwietnia 2018 r., II OSK 3194/17 (LEX nr 2479775) wskazał, że opłata za udostępnienie dokumentacji medycznej nie jest daniną publiczną a stanowi swoistego rodzaju cenę za usługę. Wprowadzenie regulacji uzależniającej udostępnienie dokumentacji medycznej od uiszczenia opłaty przed wykonaniem czynności udostępnienia dokumentacji medycznej jest związane z ceną usługi i nie stanowi naruszenia praw pacjenta. Jest to związane z przyjęciem dopuszczalności obciążenia pacjentów kosztami tego rodzaju usługi. W wyroku tym NSA uznał więc za zgodne z prawem uzależnianie wydania dokumentacji medycznej od uiszczenia przez ubiegającego się o jej wydanie opłaty, a także wyraźnie wskazał, że uiszczenie opłaty winno nastąpić przed wykonaniem czynności udostępnienia dokumentacji medycznej. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić.

W tym stanie rzeczy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie wykazały, aby uzależnienie wydania dokumentacji medycznej od uiszczenia przez skarżącego kasacyjnie opłaty było zabronione przez wskazane w powyższych zarzutach przepisy prawa.

W tej sytuacji nie zostało skutecznie podważone stanowisko Sądu I instancji, że wydanie dokumentacji medycznej w realiach rozpatrywanej sprawy mogło nie mieć miejsca, a więc, że nie zachodziła bezczynność Szpitala.

Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 12 i art. 35 k.p.a. oraz w zw. z art. 27 i art. 28 ust. 2a u.p.p. oraz pozostałe omówione wyżej zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły zostać uwzględnione. Ustalenie, że Szpital nie pozostawał w bezczynności sprawia, że zarzuty ujęte w pkt 1 lit. b i lit. c skargi kasacyjnej w realiach tej sprawy okazały się bezprzedmiotowe.

W tym stanie rzeczy wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Uznając, że z uwagi na sytuację skarżącego kasacyjnie (stan majątkowy i stan zdrowia) w sprawie tej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za odstąpieniem od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.