Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 485/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 art. 27 § 1 pkt 1 i 7, art. 29 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie NSA Jacek Surmacz WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 września 2011r. sprawy ze skargi Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...], 2) określa, że postanowienia wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienia

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011r. nr. [...] Dyrektor Izby Skarbowej w R. po rozpoznaniu zażalenia Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych, z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] w sprawie zwrotu:

- tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2011r. wystawionego w stosunku do A.G., zam. [...], za odpłatność za pobyt w Izbie Wytrzeźwień w kwocie 230 zł,

- tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].01.201 Ir. wystawionego w stosunku do B.S., zam. [...], , za odpłatność za pobyt w Izbie Wytrzeźwień w kwocie 230 zł.

Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że w dniu 7 marca 2011r. wpłynęły do Urzędu Skarbowego w L. wyżej wymienione tytuły wykonawcze, w których jako wierzyciela oznaczono Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie. Tytuły wykonawcze przesłano Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w L., celem nadania klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji i przymusowego ściągnięcia należności w postępowaniu egzekucyjnym.

Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. zwrócił przedmiotowe tytuły wykonawcze stwierdzając, że wszczęcie egzekucji jest niedopuszczalne, gdyż nie zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 1 oraz pkt 7 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej ustawą egzekucyjną, gdyż wierzycielem należności wskazanych w przedmiotowych tytułach egzekucyjnych jest Prezydent miasta stołecznego Warszawy, a nie Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych. Tytuł wykonawczy powinien zatem zawierać odcisk pieczęci urzędowej i podpis wierzyciela - Prezydenta miasta stołecznego Warszawy.

W konsekwencji stwierdzonych nieprawidłowości organ egzekucyjny stwierdził, iż przedmiotowe tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1 oraz 7 ustawy egzekucyjnej z tego powodu, stosownie do art. 29 § 2 ww. ustawy organ egzekucyjny nie przystąpił do egzekucji, zwracając przesłane tytuły Stołecznemu Ośrodkowi dla Osób Nietrzeźwych.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych, zarzucił organowi egzekucyjnemu wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa i niewłaściwym zastosowaniem art. 27 § 1 pkt 1 oraz art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej, uzasadniając jednocześnie, iż Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych posiada uprawnienia wierzyciela w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 13 tej ustawy, w tym także uprawnienie do wstawiania tytułów egzekucyjnych dotyczących opłat za pobyt w tym ośrodku. W ocenie strony, Ośrodek jest bezpośrednio zainteresowany wykonaniem obowiązku, a zatem jest wierzycielem w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.

Dyrektor Izby Skarbowej w R., utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie podkreślił, iż zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy egzekucyjnej, wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Ponadto art. 1a pkt 14 ustawy egzekucyjnej stanowi, że przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta) lub marszałka województwa. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gminy wykonują zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, należy do zadań własnych gminy. Zadania własne obejmują także sprawy ochrony zdrowia i pomocy społecznej realizowane m.in. w oparciu o ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przepis art. 41 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowi z kolei wprost, że prowadzenie działań związanych z profilaktyką oraz rozwiązywaniem problemów alkoholowych należy do zadań własnych gminy. Zgodnie z art. 26 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym w miastach powyżej 100.000 mieszkańców organem wykonawczym jest prezydent m.st. Warszawy. Zatem zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. nr 41, poz. 361 ze zm.), stolica Rzeczypospolitej Polskiej miasto stołeczne Warszawa jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu. Zgodnie z art. 3 pkt 1 tejże ustawy miasto stołeczne Warszawa wykonuje zadania przewidziane przepisami dotyczącymi samorządu gminnego i samorządu powiatowego oraz zadania wynikające ze stołecznego charakteru miast.

Organ zauważył również, iż zgodnie ze statutem Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych, stanowiącym załącznik do uchwały Rady m.st. Warszawy nr LXVII/2101/2009 z dnia 26.11.2009 r., Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych jest jednostką organizacyjną m.st. Warszawy nieposiadającą osobowości prawnej. Ośrodek ten jest jednostką budżetową w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych (§ 1 ust. 2). Ośrodek pełni funkcję izby wytrzeźwień w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (§ 1 ust. 3). W związku z powyższym organ uznał, iż działania wynikające z zakresu działania Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych należą do zadań własnych m.st. Warszawy, a dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe należą do dochodów własnych gminy i pobierane są w imieniu i na rzecz organów gminy.

Uprawnieniem dyrektora izby wytrzeźwień (także Dyrektora Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych) jest zatem jedynie pobranie opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie ustawy egzekucyjnej. W ocenie organu egzekucyjnego nie jest to jednak jednoznaczne z uprawnieniem do wystawiania tytułów wykonawczych we własnym imieniu. Z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) wynika, że dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe należą do dochodów własnych gminy. Art. 39 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity Dz.U. z 2007r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) stanowi, że organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Przepis art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) rozwija zawarte w art. 1a pkt 13 tej ustawy pojęcie wierzyciela. W myśl art. 5 § 1 pkt 2 powyższej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w R., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków o których mowa, jest jednostka bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Skoro zatem działania podejmowane w ramach Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych należą do zadań własnych m.st. Warszawy, a opłaty za doprowadzenie i pobyt w tym Ośrodku pobierane są w imieniu i na rzecz organów gminy, to organem bezpośrednio zainteresowanym w wykonaniu obowiązku uiszczenia tej opłaty jest organ wykonawczy m.st. Warszawy - Prezydent m.st. Warszawy. Zatem na podstawie art. 5 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty jest Prezydent m.st. Warszawy, który zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy egzekucyjnej jest wierzycielem w stosunku do tej opłaty.

Z powyższych względów, Dyrektor Izby Skarbowej w R. nie uznał Dyrektora Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych za uprawnionego do wystawiania tytułów wykonawczych, we własnym imieniu. Nadmienił ponadto, iż nawet gdyby Dyrektor Ośrodka dysponował stosownym upoważnieniem do pobierania przedmiotowych opłat, musiałoby ono znaleźć odzwierciedlenie w pieczęci zamieszczonej w tytułach wykonawczych. W przedmiotowej jednakże sprawie, skoro przedmiotowe tytuły wykonawcze nie zawierały elementów, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 1 i 7 ustawy egzekucyjnej – należało uznać je za wadliwe w stopniu uniemożliwiającym prowadzenie egzekucji administracyjnej. Tytuły te podlegały zatem zwrotowi.

W skardze na powyższą decyzję, Dyrektor Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych, wnosząc o jej uchylenie w całości podniósł, iż wbrew twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej w R., to Ośrodek a nie Prezydent m.st. Warszawy jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ustawy egzekucyjnej w stosunku do wyżej wymienionych należności. Wynika to, w jego ocenie, z brzmienia samej ustawy o wychowaniu w trzeźwości, która w art. 41 ust. 3 zawiera upoważnienie dla izb wytrzeźwień do potrącania z depozytów pieniężnych, wierzytelności własnych izb z tytułu opłat za pobyt, a także z treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 4 lutego 2004r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz. U. nr 20 poz. 192).

W wymienionych aktach prawnych ustawodawca traktuje Izby wytrzeźwień jako organy bezpośrednio zainteresowane wykonaniem tychże obowiązków - co daje im uprawnienia wierzyciela, łącznie z uprawnieniem do wystawiania tytułów egzekucyjnych. Tym samym przedstawione do wykonania tytuły zawierają prawidłowe oznaczenie wierzyciela, a w konsekwencji prawidłowy odcisk pieczęci wierzyciela.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w R. wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. sąd bada zaskarżone orzeczenia pod kątem ich zgodności z obowiązującym prawem zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 18 wyżej cyt. ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Art. 62 Kpa stanowi, że: w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej oraz w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Tytuły wykonawcze przesłane organowi egzekucyjnemu dotyczą różnych osób, którzy przebywali w Izbie Wytrzeźwień w odmiennym czasie, więc nie można w niniejszej sprawie przyjąć, że prawa i obowiązki stron wynikają z tej samej podstawy faktycznej w rozumieniu art. 62 Kpa.

Już z tego względu organ I instancji tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., jak i II instancji tj. Dyrektor Izby Skarbowej w R., powinni wydać dwa odrębne postanowienia, a wydając po jednym dopuścili się naruszenia prawa procesowego w postaci art. 62 Kpa.

Nie można było przyjąć, że przesłane organowi I instancji tytuły wykonawcze nie zawierały elementów określonych w art. 27 § 1 pkt 1 i 7 wyżej cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Nadesłane przez skarżącego pełnomocnictwo datowane na 3 lutego 2010r. upoważnia Dyrektora Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych w punkcie 2 do: reprezentowania m.st. Warszawy we wszystkich postępowaniach sądowych, administracyjnych i egzekucyjnych związanych z działalnością Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych.

Treść powyższego pełnomocnictwa jednoznacznie wskazuje, że Dyrektor Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych uprawniony był również do wystawiania tytułów wykonawczych. Nadesłane organowi I instancji tytuły wykonawcze opatrzone zostały pieczęcią nagłówkową Stołeczny Ośrodek dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie oraz pieczęcią okrągłą z orłem w koronie. Wymaganie postawione przez organy aby w tej sytuacji na tytułach wykonawczych umieszczona była pieczęć Prezydenta m.st. Warszawy lub w pieczęci zamieszczona była treść: z upoważnienia Prezydenta miasta Warszawy - Dyrektor Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych, było zbytnią formalnością.

Z powyższych przyczyn doszło więc również do naruszenia art. 29 § 1 i 2 wyżej cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a także prawa materialnego w postaci art. 27 § 1 pkt 1 i 7 powyższej ustawy.

Z uwagi na powyższe ponieważ organy naruszyły prawo procesowe jak i materialne zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji podlegało uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

W oparciu o art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż uchylone postanowienia nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku.

W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w R. na rzecz skarżącego Stołecznego Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych w Warszawie kwotę 100zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, która to kwota odpowiada wysokości uiszczonego wpisu.