Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 76/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2006-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1, art. 1, art. 16.
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 3 pkt 2.
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa Sędziowie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2006 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty targowej za okres od 23 lipca do 25 sierpnia 2004 r. o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Decyzja z 16 września 2004 r. Wójt Gminy w M. działając na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3 i § 4, art. 53 a i art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 15 i 16, art. 19 pkt la, pkt 2 i 3 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), Uchwały Rady Gminy w M. Nr XlV/67/2003 z dnia 9 grudnia 2003r. w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej, terminów płatności i sposobu jej poboru w 2004r. (Dz. Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego Nr 123, poz. 2329), określił B. W. wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej za handel w M. od 23 lipca do 25 sierpnia 2004r. oraz wysokość odsetek za zwłokę.

W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazując na art. 15 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stwierdził, że opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Targowiskami zaś dla potrzeb poboru opłat targowych są wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel. Opłata targowa winna być pobierana w każdym miejscu, w którym prowadzony jest handel, jeżeli osoby dokonujące w tych miejscach sprzedaży nie są jednocześnie podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowisku.

B. W. prowadząc działalność handlową polegającą na sprzedaży art. przemysłowych z tymczasowego obiektu budowlanego umieszczonego w M. na dzierżawionym gruncie winien zdaniem tego organu uiszczać opłatę targową wg ustalonych stawek uchwałą Rady Gminy w sprawie określenia wysokości stawek podatków i opłat lokalnych na terenie tej Gminy.

W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędną interpretację definicji ustawowej "targowiska", naruszenie art. 19 ust. 3 powołanej ustawy poprzez udzielenie w uchwale z 4 czerwca 2003 roku zwolnień podmiotowych w zakresie opłaty targowej oraz naruszenie art. 217 Konstytucji poprzez dokonanie zwolnień podmiotowych nieprzewidzianych ustawą. W uzasadnieniu strona wskazała, że na terenie gminy prowadzi stałą działalność handlową i stosuje podobną organizację sprzedaży jak w sklepie. Fakt, iż namioty, w których dokonywana jest sprzedaż, nie są trwale związane z gruntem, nie ma decydującego znaczenia dla rozpatrywanego zagadnienia. Miejsce, w którym dokonywał sprzedaży, nie jest targowiskiem w rozumieniu powyższych przepisów. Odwołujący zarzucił także Gminie stosowanie praktyk monopolistycznych poprzez przyjęcie uchwały, która wprowadza niezgodne z prawem zwolnienia podmiotowe, umożliwiające stosowanie zwolnień od opłaty targowej w stosunku do sprzedaży prowadzonej na targowiskach, które zostały wydzierżawione w drodze przetargu lub użyczone przez Gminę i jednostki organizacyjne Gminy.

Decyzją z 1 grudnia 2004 r. nr SKO.SP.41/2101/04 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.), art. 2 i 17 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ ten stwierdził, że organ I instancji miał podstawy do wszczęcia postępowania podatkowego w celu ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w opłacie targowej, należnej od B. W. Meldunki inkasentów w sposób czytelny i wiarygodny potwierdzają, że w wymienionych w decyzji dniach B. W. prowadził sprzedaż odzieży oraz nie uiścił za to opłaty targowej.

Dni dokonywania sprzedaży oraz powierzchnia faktycznie dokonywanej sprzedaży potwierdzone są przez dokładne dzienne meldunki inkasentów oraz materiał fotograficzny.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, co rozumienia pojęcia targowiska, użytego w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Według tego organu istotne znaczenie dla wymiaru opłaty targowej w przedmiotowej sprawie ma fakt, czy przedmiotowy namiot jest tymczasowym obiektem budowlanym, czy też jest trwale z gruntem związany. Inne okoliczności, w świetle podnoszonych przez skarżącego argumentów, nie mają znaczenia.

Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie ulega wątpliwości, zdaniem tego organu, że przedmiotowe namioty należące do skarżącego są tymczasowymi obiektami budowlanymi, gdyż nie są trwale związane z gruntem. W takim przypadku należy ustalić, czy tymczasowy obiekt budowlany jest budowlą w rozumieniu prawa podatkowego i tym samym czy może być opodatkowany podatkiem od nieruchomości. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż tymczasowy obiekt budowlany nie jest budynkiem w rozumieniu tej ustawy, ponieważ nie posiada wymaganej cechy trwałego związania z gruntem. Zgodnie z cytowaną ustawą budowla jest to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, nie będący budynkiem ani obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Zaś ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane określa obiekt budowlany jako budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi oraz budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że przedmiotowe namioty to tymczasowe obiekty budowlane. Tymczasowe obiekty budowlane na gruncie prawa budowlanego stanowią odrębną formę budowlaną obok obiektów budowlanych, czyli budynków, budowli i obiektów małej architektury. Tymczasowy obiekt budowlany zdefiniowany został w art. 3 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane jako obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany nie połączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Biorąc powyższe pod uwagę organ ten stwierdził, że tymczasowy obiekt budowlany nie jest budowlą w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a tym samym nie może być opodatkowany podatkiem od nieruchomości. Sprzedaż prowadzona w przedmiotowych namiotach powinna więc być zdaniem tego organu opodatkowana opłatą targową.

Odnosząc się do zarzutu stosowania przez Gminę praktyk monopolistycznych organ ten podniósł, że nie jest organem właściwym do rozpoznawania tego rodzaju kwestii. Opłata targowa została wymierzona na podstawie aktualnie obowiązującego prawa miejscowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wskazaną wyżej decyzję pełnomocnik skarżącego wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

3) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do chwili zakończenia niniejszego postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez dokonanie błędniej interpretacji definicji ustawowej" targowiska",

2. naruszenie art. 19 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez udzielenie w uchwale z dnia 9 grudnia 2003 roku zwolnień podmiotowych w zakresie opłaty targowej

3. naruszenie art. 217 Konstytucji RP poprzez dokonanie zwolnień podmiotowych nieprzewidzianych ustawą.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił dotychczasowy stan sprawy oraz powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Wskazał także, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych przewiduje określone zwolnienia od obowiązku płacenia opłaty targowej. Art. 15 ust. 2a jednoznacznie wskazuje, że opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub częściach budynków. Uzasadnieniem wprowadzenia przez ustawodawcę tego rozwiązania była chęć uniknięcia sytuacji, w której pewne podmioty będą podlegały wielokrotnemu opodatkowaniu wobec Gminy, a wynikałoby ono z faktu płacenia przez nie podatku od nieruchomości. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie wg skarżącego dopuszcza możliwość zaistnienia sytuacji w której podmiot handlujący w budynku najmowanym od jego właściciela będzie z mocy ustawy zwolniony z opłaty targowej. W niniejszej sytuacji podatek od nieruchomości był zapłacony przez osoby wynajmujące przedmiotowe działki gruntu. A zatem obciążenie Skarżącego dalszymi daninami publicznoprawnymi tj. podatkiem od nieruchomości, bądź jak to ma miejsce w niniejszej sprawie opłatą targową prowadzi do wielokrotnego opodatkowania.

Ponadto, zdaniem skarżącego stosowanie zwolnień od opłaty targowej tylko wobec podmiotów pozostających w określonych stosunkach cywilnoprawnych z Gminą stanowi ewidentną preferencję jednych podmiotów.

Skarżący nie zgodził się także z pojęciem targowiska przyjętym przez organy. Zdaniem Skarżącego, oparcie rozumowania jedynie na literalnym brzmieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jest zawężeniem problemu i nie uwzględnia wydanych w tej sprawie orzeczeń, jak i poglądów doktryny. I tak zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych, opłatę targową nalicza się wyłącznie za sprzedaż dokonywaną na targowiskach, którymi w rozumieniu ustawy są "wszelkie miejsca gdzie prowadzony jest handel". Ta dość szeroka i ogólnie sformułowana definicja targowiska stała się i wciąż jest przedmiotem wielu interpretacji czynionych tak przez doktrynę, jak i orzecznictwo sądowe. Jak do tej pory nie udało się ustalić jednolitych ram pojęcia "targowisko" w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych różnie przyjmowało zakres wskazanej definicji. Skarżący wskazał przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z 25 marca 1993 r. (SA/Po 207/93), gdzie stwierdzono, iż: " brak powszechnego dostępu do miejsca i budowli przeznaczonych do handlu powoduje, że te miejsca i budowle nie spełniają funkcji targowiska w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych" oraz wyrok NSA w Lublinie SA/Lu 467/93 z 12 października 1993 r. (Wspólnota 1994/3/14).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie jest zasadna, zaskarżona decyzja nie narusza bowiem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko w takim przypadku Sąd mógłby stosownie do treści art. 145 § 1 pkt lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylić zaskarżoną decyzję.

Opłatę targową ze względu na treść art. 15 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 9 poz. 84 ze zm. ) pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach . W przepisie art. 15 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy zawarta jest definicja targowiska. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd , że definicja "targowiska "użyta w tej ustawie jest szersza od definicji "targowiska" jaką posługuje się dekret z 2 sierpnia 1951 r. o targach i targowiskach ( Dz. U. Nr 41 poz. 312 ze zm.). Definicja "targowiska" użyta w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych została przez ustawodawcę rozszerzona na potrzeby pobierania opłaty targowej za prowadzenie sprzedaży. Targowiskami zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. są wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel. Pobieranie opłaty targowej na podstawie wskazanej wyżej ustawy związane jest z prowadzeniem sprzedaży lub chociażby złożeniem oferty. Nie ma przy tym większego znaczenia w jakim miejscu sprzedaż jest dokonywana oraz czy osoba dokonująca sprzedaży prowadzi stałą działalność, czy okazjonalną. Uzasadnione jest pobieranie opłaty targowej także za prowadzenie sprzedaży poza wyznaczonymi do tego miejscami ( vide wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 1994 r. sygn. akt ARN 66/93 OSNC 1994/6/139). Wskazywane w skardze orzeczenia dotyczące pojęcie "targowiska" dotyczyły poprzedniego brzmienia art. 15 ustawy, nie mają one więc wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Wyjątek od zasady powszechności obowiązku uiszczenia opłaty targowej wprowadza art. 15 ust 2a ustawy. Zgodnie z tym przepisem opłacie targowej nie podlega sprzedaż dokonywana w budynkach lub częściach budynków, z wyjątkiem targowisk pod dachem oraz hal używanych do targów, aukcji i wystaw. W art. 1a pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zawarta jest definicja budynku. Wg tej definicji budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Definicja budynku zawarta w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych pokrywa się z definicją budynku zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) W art. 3 pkt 5 prawa budowlanego zdefiniowano pojęcie tymczasowego obiektu budowlanego. W myśl tego przepisu przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania, w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany nie połączony trwale z gruntem jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Mając na uwadze wskazane wyżej definicje budynku i tymczasowego obiektu budowlanego zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że namiot, w którym skarżący dokonywał sprzedaży nie jest budynkiem, a tymczasowym obiektem budowlanym. Prawidłowo więc organy uznały, że w sprawie tej przepis art. 15 ust. 2a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie ma zastosowania, skoro przepis ten dotyczy budynków lub ich części.

W art. 16 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ustawodawca zwolnił od opłaty targowej osoby i jednostki wymienione w art. 15 ust. 1, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach. Bycie podatnikiem jest stanem obiektywnym wynikającym z przepisów ustawy. Kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości określa więc ustawa o podatkach i opłatach lokalnych i nie ma w tym przypadku znaczenia to, kto faktycznie ten podatek uiścił np. w wyniku uzgodnień między stronami umowy najmu, czy dzierżawy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3, posiadacze samoistni nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownicy wieczyści gruntów, posiadacze nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w warunkach określonych w tym przepisie. Skarżący nie był właścicielem nieruchomości, ani obiektu budowlanego w związku z przedmiotami opodatkowania położonymi na targowiskach, wydzierżawił bowiem grunt od osoby fizycznej, na którym postawił namioty, będące tymczasowymi obiektami budowlanymi. Skarżący jako posiadacz zależny gruntu wydzierżawionego od osoby fizycznej nie jest więc podatnikiem podatku od nieruchomości w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie ma więc do niego zastosowania zwolnienie z opłaty targowej przewidziane w art. 16 ustawy.

W sprawie tej wbrew zarzutom skargi jak słusznie uznał organ odwoławczy nie mają znaczenia zarzuty dotyczące uchwały Rady Gminy w zakresie w jakim wprowadza zwolnienie od opłat na targowiskach wydzierżawionych przez gminę. Ustawodawca w przepisach ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1691 ze zm.) przewidział tryb wyeliminowania z obrotu prawnego uchwały jednostki samorządu terytorialnego z powodu jej niezgodności z prawem. W art. 91 tej ustawy dał organowi nadzoru kompetencję do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy, w razie sprzeczności z prawem. W art. 101 tej ustawy przewidział zaś możliwość wniesienia skargi do sądu na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy, przez każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tym aktem. Sposobem na wyeliminowanie z obrotu prawnego uchwały rady gminy z powodu jej sprzeczności z prawem jest więc tryb wskazany wyżej, a określony w ustawie o samorządzie gminnym.

Wbrew więc zarzutom skargi zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego skargę jako niezasadną należało na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153 poz. 1270 ze zm. ) oddalić.