Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2493/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 4 ust. 4
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. ref. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...].03.2015r. orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej przy ulicy [...] w [...] (dawna ul. [...]) oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...], wywodzącej się z nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa na podstawie Aktu Notarialnego Rep. Nr [...] z dnia [...] października 1974 roku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z dnia 6 marca 199 lr. Pani [...] załączając:

Akt Notarialny Rep. Nr [...] z dnia [...] października 1974 roku stanowiący podstawę przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako dawna działka nr [...] w obr. [...] znajdującej się w samoistnym posiadaniu [...] i [...],

kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] czerwca 1991 roku sygn. akt [...] Ns [...], zgodnie z którym spadek po [...] nabyli: [...], [...] i [...],

odpis skrócony aktu zgonu [...] z dnia [...] stycznia 1991 roku - wystąpiła o zwrot nieruchomości ww. nieruchomości położnej przy ul. [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...].03.2015r. Prezydent [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej przy ulicy [...] w [...] (dawna ul. [...]) oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...], wywodzącej się z nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa na podstawie Aktu Notarialnego Rep. Nr [...] z dnia [...] października 1974 roku.z

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ubiegać się może tylko jej właściciel - lub jego spadkobierca (a nie posiadacz).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył radca prawny [...] - działając jako pełnomocnik [...], wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W odwołaniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. wzw.z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z pominięciem słusznego interesu obywateli oraz nieuwzględnienie szkiców i prowadzonego zbioru dokumentów dla nieruchomości spornej, jak również dokonanie przez organ analizy dokumentów dotyczących działki nr [...] pochodzącej z nieruchomości pod nazwą "[...]", dla której zostały urządzone dwa zbiory dokumentów Rep. Zd [...] i Rep. Zd nr [...] pomimo, iż nie był do tego uprawniony.

Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] wydał powołaną na wstępie zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie analizy graficznej dokonanej przez Biuro Geodezji i Katastru (pismo z dnia 19 maja 2014 roku znak: [...]) ustalono, iż nieruchomości położonej przy ul. [...] oznaczonej jako dawna działka nr [...] z obr. [...] odpowiadają aktualnie:

części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] z obr. [...] oraz nr [...]., nr [...] z obr. [...] - stanowiących własność [...],

działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] - stanowiąca własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych.

Wskazano, że stosownie do art. 142 ust. 1 ugn wniosek w zakresie części działek ewidencyjnych nr [...] z obr. [...] oraz nr [...] z obr. [...] - stanowiących własność [...] został przekazany Wojewodzie [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 roku. Postanowieniem Nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] do rozpatrzenia sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, że z załączonego przez Wnioskodawczynię aktu notarialnego wynika, iż nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] dla realizacji celu ustalonego decyzją o lokalizacji inwestycji znak: [...] z dnia [...] lipca 1972 roku, którym była budowa osiedla mieszkaniowego [...]. Powołano, że z § 1 ww. aktu notarialnego wynika, iż nieruchomość położona przy ul. [...] oznaczona jako działka gruntu nr [...] w obr. [...] o obszarze 1142 m2 stanowiąca część działki nr [...] a pochodzącej z nieruchomości pod nazwą "[...]" znajdowała się w samoistnym posiadaniu [...] i [...].

Organ ustalił, że [...] zmarła w dniu [...] kwietnia 2013 roku, a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2013 roku sygn. akt [...] Ns [...] jedynym jej spadkobiercą jest wnuk [...].

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Powołano, że o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ubiegać się może tylko i wyłącznie jej właściciel lub jego spadkobierca, a zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, właściciel to osoba, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości.

Powołano, że w przedmiotowej sprawie nie został złożony dokument potwierdzający tytuł własności do tej nieruchomości na dzień wydania orzeczenia o wywłaszczeniu na rzecz osoby od której wywłaszczono tę nieruchomość i tym samym wnioskujący o zwrot w rozpatrywanej sprawie nie udowodnili, że przysługuje im roszczenie z art. 136 ust. 3 ugn.

Podano, że organ I instancji na podstawie art. 7 i 77 kpa - dokonał wglądu i analizy dwóch zbiorów dokumentów Rep. Zd [...] i Rep. Zd nr [...] z uwagi na fakt, że zapisy Aktu Notarialnego Rep. Nr [...] z dnia [...] października 1974 roku wskazują, iż nieruchomość objęta ww. aktem notarialnym stanowi część dawnej działki nr [...] pochodzącej z nieruchomości pod nazwą "[...]", dla której zostały urządzone dwa zbiory dokumentów Rep. Zd [...] i Rep. Zd nr [...]. Analiza tych zbiorów dokumentów nie potwierdziła tytułu własności [...] i [...].

W konkluzji wskazano, że z uwagi na brak legitymacji osoby składającej wniosek do żądania zwrotu ze względu na nieposiadanie tytułu prawnego do nieruchomości przez spadkobiercę [...], należało decyzję organu I instancji utrzymać w mocy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł [...] zaskarżając decyzję w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw.z art. 80 k.p.a. poprzez:

- zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z pominięciem słusznego interesu obywateli oraz nieuwzględnienie szkiców i prowadzonego zbioru dokumentów dla nieruchomości spornej - co w konsekwencji miało wpływ na podjęcie przez organ decyzji o odmowie zwrotu przedmiotowego gruntu,

- przyjęcie przez organ faktu, że [...] i [...] nie byli właścicielami, ale tylko posiadaczami samoistnymi przedmiotowej nieruchomości w dniu wydania aktu notarialnego o nr Rep. [...] - co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia, że [...] (spadkobiercy w/w osób) nie przysługuje prawo zwrotu gruntu na postawie art. 136 ust. 3 u.g.n. i stanowiło to naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów,

- niezabranie potrzebnych dokumentów i nieprzeszukanie wszystkich możliwych źródeł w celu udowodnienia stanowiska, że [...] i [...] nie byli właścicielami wywłaszczonej nieruchomości — co w konsekwencji miało wpływ na podjęcie przez organ decyzji o odmowie zwrotu przedmiotowego gruntu,

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podniesiono, że gdyby przyjąć, że zbywcy nie byli właścicielami, to Skarb Państwa nie nabyłby prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Na podstawie umowy z dnia [...] października 1974 r. Skarb Państwa nie założyłby księgi wieczystej dla tej nieruchomości i nie wpisałby się jako właściciel spornej nieruchomości. Zatem w ocenie Skarżącego złożona do akt postępowania umowa sprzedaży świadczy, że jej przedmiotem było nabycie prawa własności spornej nieruchomości. Wskazano, że skoro Skarb Państwa nabył samoistne posiadanie, to jeżeli nie zrealizował celu wywłaszczenia, winien on zwrócić samoistne posiadanie zbywcom.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawą do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (j. t. Dz. U. z 2014 roku, poz. 518 ze zm.).

W myśl art. 136 ust. 3 ww. ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 ww. ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Ustawową definicję pojęcia "poprzedni właściciel" wskazanego w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera art. 4 pkt 4 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o poprzednim właścicielu to należy przez to rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów.

Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] dla realizacji celu ustalonego decyzją o lokalizacji inwestycji znak: [...] z dnia [...] lipca 1972 roku, którym była budowa osiedla mieszkaniowego [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z § 1 Aktu notarialnego Rep. Nr [...] z dnia [...] października 1974 r. wynika, iż nieruchomość położona przy ul. [...] oznaczona jako działka gruntu nr [...] w obr. [...] o obszarze 1142 m2 stanowiąca część działki nr [...] pochodzącej z nieruchomości pod nazwą "[...]" znajdowała się w samoistnym posiadaniu [...] i [...].

Ocena organów, że [...] i [...] nie przysługuje status poprzedniego właściciela jest prawidłowa. Akt Notarialny z dnia [...] października 1974 roku w § 1 wyraźnie wskazuje, iż ww. osoby były wyłącznie posiadaczami samoistnymi wywłaszczonej nieruchomości, a nie właścicielami. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy zwracały się do Wnioskodawcy o złożenie dokumentu potwierdzającego tytuł własności na dzień wywłaszczenia. Taki dokument nie został złożony. Dodatkowo z uwagi na zapisy przedmiotowego Aktu Notarialnego Rep. wskazujące, iż nieruchomość objęta ww. aktem notarialnym stanowi część dawnej działki nr [...] pochodzącej z nieruchomości pod nazwą "[...]", dla której zostały urządzone dwa zbiory dokumentów Rep. Zd [...] i Rep. Zd nr [...] – organy dokonały wglądu do powołanych zbiorów dokumentów w celu odszukania dokumentów potwierdzających tytuł własności [...] i [...]. Jednak bez pozytywnego rezultatu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd w sprawach zwrotów wywłaszczonych nieruchomości, prowadzonych w trybie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości mogą wystąpić wyłącznie poprzedni właściciele (współwłaściciele) lub ich spadkobiercy (współspadkobiercy) i z ich udziałem to postępowanie powinno się toczyć (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 roku Sygn. I SA 1789/99, wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 października 2014 r. IOSK 518/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2008 r., IISA/Kr 431/08 LEX, wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2008r., II SA/Kr 1164/07 LEX).

Brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. albowiem organy prowadziły postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i podjęły wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ I instancji zwracał się dwukrotnie do Wnioskodawcy o złożenie dokumenty – tytułu własności. Ponadto organ dokonał wglądu i analizy dokumentów znajdujących się w Zbiorach dokumentów powołanych w przedmiotowym akcie notarialnym. Analiza nie potwierdziła istnienie dokumentów potwierdzający prawo własności [...] i [...] do przedmiotowej nieruchomości. Zapisy samego aktu notarialnego są jednoznaczne i potwierdzają istnienie samoistnego posiadania w/wym. osób, natomiast nie potwierdzają istnienia prawa własności. Wbrew zarzutom skargi organ przeanalizował zbiory dokumentów, natomiast niezrozumiały jest zarzut skargi odnośnie nieuwzględnienia szkiców. Wydanie decyzji niezgodnie z żądaniem strony nie pozwala na automatyczne stwierdzenie zaistnienia naruszenia słusznego interesu obywatela, w sytuacji, gdy brak jest podstawy materialnoprawnej do orzeczenia zgodnie z żądaniem zainteresowanego. Ocena dokonana przez organ nie jest również oceną dowolna, ale została ona oparta na całokształcie materiału zgromadzonego w sprawie. Wnioskodawca nie przedstawił dowodu na istnienie prawa własności swoich poprzedników i nie złożył żadnych wniosków dowodowych w tym zakresie. Zarzuty skargi wskazujące na nieprzeszukanie wszystkich możliwych źródeł w tym zakresie są całkowicie bezpodstawne.

Nie można się również zgodzić z wywodami skargi odnośnie braku możliwości nabycia prawa własności przez Skarb Państwa. Skarb Państwa został wpisany do księgi wieczystej założonej dla przedmiotowej nieruchomości, a wszelkie niezgodności stanu prawnego mogą być podnoszone w toku sprawy o usunięcie niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, prowadzonej przed sądem powszechnym. Rozważania Skarżącego odnośnie dokonanego wpisu prawa własności są bezprzedmiotowe, skoro wpis prawa własności nie został podważony w toku właściwego postępowania sądowego. Przepisy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami nie przewidują również możliwości zwrotu samoistnego posiadania.

Sąd, działając z urzędu, nie dostrzegł również żadnych innych wad decyzji, uzasadniających jej uchylenie bądź stwierdzenie jej nieważności.

Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.