Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 702/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2013r. A.D. zwróciła się do Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką – L.K.. Do wniosku strona załączyła kserokopie:

- dowodów osobistych wnioskodawczyni, matki oraz męża – T.D.,

- orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2013 r., stwierdzającego znaczny stopień niepełnosprawności L.K., wydanego na stałe, z ustaleniem istnienia niepełnosprawności od 2003 r. oraz stwierdzającego, iż niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (stopień niepełnosprawności ustalono od dnia [...] stycznia 2012 r., następnie jednak postanowieniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2013 r., załączonym do akt na etapie postępowania odwoławczego, data ta została sprostowana jako oczywista omyłka pisarska, ze zmianą na dzień [...] stycznia 2013r.),

- świadectw pracy potwierdzających zatrudnienie strony od [...] grudnia 2009 r. do [...] lutego 2010 r., od [...] czerwca 2010 r. do [...] sierpnia 2011 r.,

- zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy o zarejestrowaniu wnioskodawczyni jako osoby bezrobotnej od dnia [...] lutego 2012 r. bez prawa do zasiłku od [...] sierpnia 2012 r.,

- zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wypłacie stronie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do [...] stycznia 2012 r. zasiłku macierzyńskiego.

Dodatkowo w załączonym do wniosku oświadczeniu strona podała, iż nie zrezygnowała z pracy w związku z opieką nad matką.

Organ ustalił, iż dochód na członka rodziny w 2011 r. wynosił w rodzinie 334,84 zł. W trakcie przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2013 r. wywiadu środowiskowego organ ustalił, iż w mieszkaniu przy ul. [...] zamieszkują: wnioskodawczyni wraz z mężem, małoletnim dzieckiem oraz matką wnioskodawczyni. Dochód na członka rodziny wynosi 501,19 zł. L.K. pobiera rentę rodzinną w kwocie 1116,32 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, mąż A.D. uzyskuje dochód 658,46 zł, sama wnioskodawczyni nie ma źródła dochodu, a na dziecko przyznany został zasiłek rodziny w wysokości 77 zł.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie, powołując się na art. 16 a, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) odmówił A.D. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na L.K..

Mając na uwadze brzmienie art. 16 a ustawy, którego treść organ przytoczył oraz ustalony w sprawie stan faktyczny organ I instancji uznał, iż brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z brakiem spełnienia przez wnioskodawczynię ustawowej przesłanki związanej z obowiązkiem rezygnacji wnioskodawcy z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ zauważył, iż L.K. posiada znaczny stopień niepełnosprawności ustalony od dnia [...] stycznia 2012 r., a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] lutego 2013 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, iż strona pracowała w okresie od [...] czerwca 2010 do [...] sierpnia 2011 r., a umowa uległa rozwiązaniu z upływem czasu na jaki została zawarta. Następnie jak wskazał organ, wnioskodawczyni pobierała zasiłek macierzyński w okresie od [...] sierpnia 2011 r. do [...] stycznia 2012 r., a potem otrzymywała z Powiatowego Urzędu Pracy zasiłek dla bezrobotnych w okresie od [...] lutego 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r., zaś od dnia [...] sierpnia 2012 r. A.D. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Dodatkowo organ powołał się na załączone do akt sprawy oświadczenie wnioskodawczyni z dnia [...] marca 2013 r., w którym stwierdziła, iż nie zrezygnowała z pracy w związku z opieką nad matką.

Od powyższej decyzji A.D. w ustawowym terminie złożyła odwołanie, w którym wskazała, iż nie mogła zrezygnować z zatrudnienia, ponieważ w czasie składania wniosku nie wykonywała wówczas żadnej pracy, a była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jednocześnie mając na uwadze stanowisko organu odwołująca oświadczyła, iż ma zamiar zrezygnować ze statusu bezrobotnej.

Do akt administracyjnych organu II instancji załączona została decyzja Starosty z dnia [...] maja 2013 r. o utracie przez A.D. z dniem wydania decyzji statusu osoby bezrobotnej oraz postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2013 r. o sprostowaniu błędu pisarskiego w wydanym przez ten organ orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności L.K. z dnia [...] lutego 2013 r., w zakresie daty ustalenia stopnia niepełnosprawności, który prawidłowo winien być datowany na [...] stycznia 2013 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Dokonując oceny materiału dowodowego sprawy pod kątem przesłanek określonych w art. 16a ustawy Kolegium, podzielając stanowisko organu I instancji, stwierdziło, iż A.D. nie spełnia warunków uprawniających ją do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, albowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką L.K..

SKO wskazało co prawda, iż A.D. należy do kręgu osób, na których zgodnie z art 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki L.K., stąd też przysługuje jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką w razie spełnienia ustawowych przesłanek do jego przyznania. Jednakże organ zaznaczył, iż dla ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest istotne, czy osoba ubiegająca się o to świadczenie zrezygnowała z zatrudnienia.

Badając sprawę pod kątem w/w przesłanki Kolegium uznało, iż A.D. nie jest osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia, bowiem ostatnia umowa o pracę wygasła z upływem okresu na jaki została zawarta, a strona jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia. W ocenie SKO odwołująca się nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, gdyż umowa o pracę wygasła z upływem okresu na jaki była zawarta tj. w dniu [...] sierpnia 2011 r. Nadto wniosek o ustalenia prawa do specjalnego zasiłku strona złożyła w marcu 2013 r., a więc po upływie 1,5 roku od utraty zatrudnienia. Nadto jak zauważyło Kolegium A.D. do dnia [...] maja 2013 r. pozostawała osobą zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Przy czym zdaniem SKO bez znaczenia pozostało, iż strona złożyła wniosek o pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej, albowiem zrezygnowanie z bycia bezrobotnym nie można uznać za rezygnację z zatrudnienia.

SKO dostrzegło, iż zasady przyznawania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego różnią się od zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, iż w art. 16 a ustawy ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż świadczenie przysługuje w przypadku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, podczas gdy przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie nie podejmuje zatrudnienia lub rezygnuje z niego w celu sprawowania opieki.

Zdaniem Kolegium, pozostawanie w stałej gotowości do podjęcia pracy oznacza, że osoba bezrobotna poszukuje pracy, ponieważ jednym z zadań realizowanych przez powiatowe urzędy pracy jest pośrednictwo w znalezieniu pracy, w związku z czym nie można uznać, że osoba zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna jednocześnie jest osobą, która rezygnuje z zatrudnienia, czyli nie chce podjąć pracy.

W ocenie Kolegium pojęcia "rezygnacja z zatrudnienia" oraz "zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia" nawzajem się wykluczają. Bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia swojej gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia lub szkolenia. Natomiast rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza całkowitą rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad inną osobą. Zdaniem organu osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego powinna pozostawać osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie podejmującą tego zatrudnienia właśnie z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Osoba sprawująca długotrwałą opiekę lub niosąca długotrwałą pomoc osobie niepełnosprawnej, już przez tę niepełnosprawność jest w życiowej sytuacji zmuszającej do rezygnacji z pracy zarobkowej, pomimo istniejących na rynku pracy miejsc pracy i zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia.

Kolegium stwierdziło, iż A.D. nie podejmowała zatrudnienia z powodu braku oferty pracy, a nie w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Organ podkreślił, iż osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego powinna pozostawać "osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zatem dotyczy to pracy, której już nie będzie wykonywać. Stąd Kolegium uznało w przedmiotowej sprawie, iż odwołująca się nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest warunkiem koniecznym przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, albowiem nie podejmowała zatrudnienia od lutego 2012 r., podczas gdy orzeczenie lekarskie o niezdolności matki odwołującej się do samodzielnej egzystencji zostało wydane w dniu [...] lutego 2013 r. i stwierdza, że stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2013 r. Tym samym zdaniem organu brak jest związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez odwołującą się zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Organ podkreślił, iż przedmiotowe świadczenie nie jest przyznawane za samą opiekę nad rodzicem, które wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Osoba uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego powinna pozostawać "osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zatem dotyczy to pracy, której już nie będzie wykonywać.

Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. A.D. złożyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję SKO z dnia [...] czerwca 2013r., uznając stanowisko organu za krzywdzące. Skarżąca wskazała, iż sprawuje realną opiekę nad chorą matką, wymagającą z uwagi na zły stan zdrowia (m.in. amputacja nogi) 24-godzinnej opieki na dobę. Skarżąca oświadczyła, iż miała zamiar podjąć zatrudnienie, ale odstąpiła od tego zamiaru po śmierci ojca, a męża matki, w dniu [...] listopada 2012 r., wówczas bowiem cała opieka nad matką spadła właśnie na skarżącą. Skarżąca podała, iż nie wyrejestrowała się wcześniej z PUP z uwagi na ubezpieczenie zdrowotne, które miała w ten sposób zapewnione. W końcowej części skargi strona wskazała na bardzo trudną sytuację finansowo- materialną rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i zawartą w zaskarżonej decyzji argumentację.

Na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. skarżąca, podtrzymując treść skargi oświadczyła, iż chciałaby pójść do pracy, bo mogłaby osiągnąć dochód, ale nie może tego zrobić ze względu na konieczność sprawowania opieki nad matką. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, iż wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy z dniem [...] maja 2013 r. i stan ten trwa do dnia dzisiejszego, a wyrejestrowała się myśląc, iż rejestracja ta była przyczyną odmowy przyznania zasiłku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji, w rozumieniu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), Sąd uznał skargę A.D. za uzasadnioną. Stosownie do treści w/w przepisu kontrola ta sprawowana jest przez Sąd z punktu widzenia zgodności z prawem. Oznacza to, iż Sąd dokonuje w jej ramach oceny prawidłowości zastosowanych przez organy przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego oraz bada czy organy dokonały właściwej subsumcji, a także czy prawidłowo zinterpretowały zastosowane przepisy prawa. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub części stanowi stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) bądź innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dodać należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępcy Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie w sprawie odmowy przyznania A.D. specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na matkę – L.K..

Tytułem wprowadzenia wskazać należy, iż specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm., dalej zwanej ustawą) nową instytucję wprowadzoną ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Świadczenie to uregulowane zostało w art. 16 a ustawy, który zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 r. Stosownie do jego treści specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio).

Pomimo tego, iż specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nową regulację to niewątpliwie stwierdzić należy, iż nawiązuje on do poprzednio obowiązujących przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 w/w ustawy w kształcie sprzed 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z treścią art. 17 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, bądź opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności

Zauważyć należy, iż obydwie instytucje prawne: świadczenie pielęgnacyjne oraz specjalny zasiłek opiekuńczy wykazują wiele zbieżnych cech i niewątpliwie łączy je to, iż możliwość skorzystania z nich związana była i jest z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe spostrzeżenie ma istotne znaczenie dla możliwości skorzystania w związku z tym z dotychczasowego dorobku judykatury na gruncie poprzednio obowiązującego art. 17 ustawy, a które można zdaniem Sądu odnieść również do nowoobowiązującego specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż w związku ze złożeniem przez A.D. wniosku o przyznanie świadczenia w dniu [...] marca 2013 r. niewątpliwie zastosowanie w sprawie znalazły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniające zmiany wprowadzone z dniem 1 stycznia 2013 r.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo zebrały w sprawie materiał dowodowy i ustaliły na jego podstawie stan faktyczny. Skarżony organ słusznie ustalił, iż skarżąca spełniła określony w art. 16 a ustawy wymóg bycia osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do L.K. (matki), w rozumieniu art. 128 Kodeku rodzinnego i opiekuńczego. Ponadto zasadnie organy uznały, iż L.K. jest osobą wymagającą stałej opieki osób trzecich w związku z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodać należy, iż w związku z faktem wspólnego zamieszkiwania można przyjąć, iż możliwe jest sprawowanie stałej opieki przez wnioskodawczynię – A.D. nad matką. Słusznie organy nie kwestionowały także spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego określonego w art. 16 a ustawy, mając na uwadze fakt, iż dochód na członka rodziny w 2011 r. (roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – art. 3 pkt 2 a ustawy) wyniósł 334,84 zł na osobę, a zatem nie przekroczył dopuszczalnego limitu 623 zł.

Za podstawę odmowy przyznania A.D. specjalnego zasiłku opiekuńczego skarżony organ przyjął brak spełnienia przez wnioskodawczynię określonej w art. 16 a ustawy przesłanki dotyczącej obowiązku rezygnacji wnioskodawczyni z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem Kolegium skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, zgodnie z którym dotyczy to wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, gdyż jej umowa o pracę wygasła z upływem okresu na jaki była zawarta tj. w dniu [...] sierpnia 2011 r. SKO zwróciło uwagę, iż wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku skarżąca złożyła w marcu 2013 r., a więc po upływie 1,5 roku od utraty zatrudnienia. Skarżony organ zauważył, iż A.D. do dnia [...] maja 2013 r. pozostawała osobą zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, jednocześnie za fakt bez znaczenia uznał złożenie przez skarżącą wniosku o pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej, uznając, iż zrezygnowanie z bycia bezrobotnym nie można uznać za rezygnację z zatrudnienia. W ocenie Kolegium A.D. nie podejmowała zatrudnienia z powodu braku oferty pracy, a nie w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Ponadto skarżony organu uznał, iż brak jest związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką.

Sąd nie podzielił zastosowanej przez organy na gruncie przedmiotowej sprawy interpretacji przepisów prawa, w tym w szczególności przepisu art. 16 a ustawy, uznając ją za błędną. Zauważyć należy, iż dokonana przez organy interpretacja art. 16 a ustawy opierająca się wyłącznie na wykładni literalnej nie znajduje szerszego poparcia w orzecznictwie sądoadministacyjnym (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 9 lipca 2013 r. II SA/Ol 498/13, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013 r. II SA/Rz 442/13 i wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013r. II SA/Łd 585/13).

Zdaniem Sądu dokonując interpretacji treści art. 16a ustawy należy wziąć pod uwagę dotychczasowe ustalenia orzecznictwa sądowoadministacyjnego powstałe na gruncie art. 17 ustawy, w treści obowiązującej przed 1 stycznia 2013 r., czyli dotyczące poprzednio obowiązującego świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, wypracowane na gruncie dotychczasowych przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do tego świadczenia wydają się być również aktualne w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego świadczenia opiekuńczego, skoro celem obydwu świadczeń (tj. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest wsparcie finansowe (rekompensata) Państwa wobec osób, które - z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność - nie pozostają w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej.

Po pierwsze wskazać należy, iż orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego – tj. do dnia 1 stycznia 2013 r. – stanu prawnego, a dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego stwarzało możliwość przyznania go osobie bezrobotnej. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, LEX nr 501328). Zauważyć należy, że ustawodawca wprowadzając od dnia 1 stycznia 2013 r. obok świadczenia pielęgnacyjnego specjalny zasiłek opiekuńczy (w którym to dla osoby podejmującej się opieki ustalił wymóg jedynie rezygnacji z zatrudnienia – art. 16a ust. 1 ustawy), jednocześnie – w art. 16a ust. 8 ustawy – enumeratywnie określił przypadki (podmioty), którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Stwierdzić zatem należy, iż gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających status osoby bezrobotnej możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie uczyniłby w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 550/13).

Zdaniem Sądu przyjąć należy, że tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, tak samo w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo ubiegać się o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że pojęcie "rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 ustawy, należy wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. Mianowicie, zwrócić uwagę należy, że "bezrobotnym" – zgodnie z definicją legalną określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2013, poz. 674) – jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, którą cechuje m.in. gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. W tej sytuacji należy przyjąć, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna składając wniosek o przyznanie omawianego świadczenia niejako właśnie rezygnuje z tej gotowości do pracy, a zatem pozbawia się (choć potencjalnej ale) możliwości uzyskania i wykonywania pracy. Potwierdza to analiza przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z której jasno wynika, że uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozbawia osobę zarejestrowaną jako bezrobotna tego statusu, a w konsekwencji pozbawia taką osobę uzyskania za pośrednictwem urzędu pracy zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym posłużył się ustawodawca w art. 16a ust. 1 ustawy. Należy mieć bowiem na uwadze to, że skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji z zatrudnienia, z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, są w istocie takie same – oznacza to bowiem, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną.

Ponadto zdaniem Sądu wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy, narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary. Zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób jest bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta – pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia – nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (por. wyrok WSA w Gdańsku III SA/Gd 532/13 oraz wyrok WSA we Wrocławiu IV SA/Wr 312/13).

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził zatem, iż organy w przedmiotowej sprawie błędnie uznały, iż skarżąca najpierw jako osoba bezrobotna (w dacie złożenia wniosku i wydania decyzji przez organ I instancji), a następnie jako osoba, która utraciła ten status na swój wniosek, nie spełnia określonej w art. 16 a ustawy przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ocenie Sądu nie zasługuje na akceptację stanowisko Kolegium wskazujące na brak związku przyczynowego pomiędzy między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Wręcz przeciwnie związek ten jest dla Sądu dostrzegalny w sytuacji analizy stanu faktycznego w sprawie. Zauważyć należy, iż skarżąca była zatrudniona na umowę o pracę do dnia [...] sierpnia 2011 r. (umowa uległa rozwiązaniu z upływem czasu na jaki została zawarta), następnie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do [...] stycznia 2012 r. skarżąca pobierała zasiłek macierzyński. Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, z dniem [...] lutego 2012 r. A.D. została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna (najpierw do dnia [...] sierpnia 2012 r. z prawem do zasiłku, a następnie od [...] sierpnia 2012 r. bez prawa do zasiłku). Poszukując pracy i oczekując na ofertę pracy skarżąca jednocześnie opiekowała się w tym czasie matką, tym bardziej, iż jak podała skarżąca od [...] listopada 2012 r., po śmierci ojca, musiała ją sprawować samodzielnie. Na przełomie roku 2012 i 2013 r., kiedy stan zdrowia L.K. uległ pogorszeniu, skarżąca uzyskała w dniu [...] lutego 2013 r. orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, z ustaleniem stopnia na dzień [...] stycznia 2013r. Treść orzeczenia wyraźnie wskazuje na związaną z niepełnosprawnością L.K. konieczność sprawowania nad nią stałej opieki przez osobę trzecią. Stan zdrowia L.K. oraz uzyskanie przez nią orzeczenia uczyniło zasadnym i umożliwiło skarżącej skuteczne zwrócenie się do organu z wnioskiem o specjalny zasiłek opiekuńczy. Dodać należy, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżąca zrezygnowała ze statusu osoby bezrobotnej (wyrejestrowanie z dniem [...] maja 2013 r.) dając tym samym wyraz swojemu zamiarowi sprawowania stałej opieki nad matką i tym samym potwierdzając ten fakt jej wykonywania. Zdaniem Sądu wyrejestrowanie się skarżącej jako osoby bezrobotnej i rezygnację z tego statusu należy w realiach rozpoznawanej sprawy traktować na równi z rezygnacją z zatrudnienia, gdyż w tej sytuacji skarżąca mimo swojej zdolności do podjęcia pracy zaakcentowała, iż nie wyraża już gotowości do podjęcia zatrudnienia i nie może podjąć pracy opiekując się na stałe niepełnosprawną matką.

Ponownie rozpoznając sprawę organy mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, uwzględnią dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie.

Mając na uwadze powyższe zważania Sąd działając w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.