Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 482/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Robert Sawuła WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi P. U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz opłaty za przejazd po drogach krajowych -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania P. U. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych .

Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 3 i pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 z późn. zm.)

Z uzasadnienia decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 30 stycznia 2009 r. funkcjonariusze celni Wydziału Zwalczania Przestępczości Grupa Mobilna przeprowadzili na drodze krajowej nr 28 kontrolę samochodu ciężarowego marki SKODA, nr rejestracyjny [...] oraz dokumentów związanych z wykonywaniem przewozu drogowego tym pojazdem. Ustalono, że przedsiębiorcą odpowiedzialnym za dokonanie przewozu jest P. U. - prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" z siedzibą w miejscowości J. Podczas kontroli kierujący pojazdem – J. S. okazał osobom kontrolującym dowód rejestracyjny pojazdu oraz wypis Nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne - wydanego dla Firmy "[...]". Nie okazał natomiast dokumentów potwierdzających zatrudnienie w ww. firmie oraz ważnej w dniu kontroli karty opłaty drogowej, która potwierdzałaby uiszczenie opłaty za kontrolowany przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół kontroli Nr [...], z którego treścią zapoznał się kierowca kontrolowanego pojazdu składając jednocześnie oświadczenie, iż poproszono go o sprowadzenie samochodu od mechanika, nie jest zaś pracownikiem "[...]".

W toku postępowania P. U. przedstawił 4 dobowe karty opłaty drogowej ważne na dzień 28 stycznia 2009 r., 29 stycznia 2009 r., 31 stycznia 2009 r. oraz na dzień 4 lutego 2009 r. Oświadczył, iż kartę z dnia 29 stycznia 2009 r. nabywał celem użycia w dniu następnym tj. 30 stycznia 2009 r. oraz że nie posiada licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził wykonywanie przez przedsiębiorcę P. U. transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] nałożył na ww. podmiot ze wskazanych tytułów karę pieniężną w wysokości odpowiednio 8 000 zł oraz 3 000 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. U. wniósł o jej uchylenie i zarzucił błędne ustalenie okoliczności sprawy. Wskazał, iż brak przedmiotowej opłaty nie został przez niego zawiniony, lecz wynikał z pomyłki pracownika stacji CPN w D., u którego dokonał zakupu karty opłaty drogowej. Przewóz, jaki miał miejsce w dniu 30 stycznia 2009 r. nie był związany z wykonywaną działalnością gospodarczą i nie stanowił przewozu w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Wskazał, iż kierowca pojazdu – J. S. wyświadczył mu w dniu kontroli przyjacielską przysługę, odprowadzając samochód od mechanika do miejsca zamieszkania odwołującego się. Był to jednak jednorazowy przypadek.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, jednak decyzja ta w wyniku kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyrokiem z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 572/09 została uchylona, z uwagi na brak udziału w postępowaniu odwoławczym ustanowionego w sprawie pełnomocnika.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, Dyrektor Izby Celnej, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] marca 2009 r.

W ocenie organu odwoławczego bezsprzecznym jest, że poddany w dniu 30 stycznia 2009 r. kontroli przewóz samochodem ciężarowym marki SKODA nr rej. [...] nie spełniał ustawowych wymogów niezarobkowego przewozu drogowego tj. przewozu na potrzeby własne, konkretnie warunku z art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten ustanawia jako przesłankę uznania przewozu drogowego za niezarobkowy okoliczność w postaci prowadzenia pojazdu samochodowego używanego do przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Akta sprawy wskazują, że kierujący kontrolowanym pojazdem J. S. nie był pracownikiem Firmy "[...]", a dysponował dokumentami pojazdu oraz wypisem z zaświadczenia nr [...], uprawniającym wskazanego przedsiębiorcę do wykonywania krajowych przewozów drogowych na potrzeby własne. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, uprawnień przewozowych nie można odstępować osobom trzecim. Zaświadczenie dotyczące przewozów drogowych na potrzeby własne wydawane jest bowiem wyłącznie dla potrzeb osoby wnioskującej o nie i tylko ona może się nim legitymować.

Organ II instancji zwrócił także uwagę na art. 4 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym, wedle którego określenie transport drogowy obejmuje każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do swojej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 tego artykułu. Stosownie z kolei do art. 5 ust. 1 ww. ustawy podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Wobec faktu, iż przewóz wykonywany w dniu 30 stycznia 2009 r. nie spełniał wymogów przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, zastosowanie miał art. 4 pkt 3 lit. a tej ustawy, a co za tym idzie wymagana była licencja na wykonywanie transportu drogowego, której przedsiębiorca nie posiadał. W takiej sytuacji zasadnym było nałożenia na podmiot kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł, która to kwota wynika z lp.1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Odnośnie kwestii opłaty drogowej Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przewozy drogowe obowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Z art. 87 ust. 1 cyt. ustawy wynika, że kierowca pojazdu samochodowego podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m. in. kartę opłaty drogowej. Odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty jest w świetle ust. 3 ww. art. 87 przedsiębiorca. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w trakcie kontroli, kierowca nie posiadał w pojeździe ważnej w dniu kontroli karty opłaty drogowej, uprawniającej do przejazdu kontrolowanym pojazdem po drodze krajowej. Tym samym zasadnym było obciążenie przedsiębiorcy karą pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jej wysokość wynika z lp.4.1 załącznika do ustawy.

Próba przerzucenia przez odwołującego się odpowiedzialności za niedopełnienie przez niego obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych na osobę dokonującą sprzedaży kart opłaty drogowej jest całkowicie bezzasadna. Z cyt. wyżej przepisów jednoznacznie wynika, iż odpowiedzialnym w tym zakresie jest podmiot wykonujący przewóz drogowy. Istotnym jest także § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2008 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, który nakazuje podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy wypełnienie karty opłaty przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu. Bez wpływu na sprawę pozostaje incydentalny charakter zdarzenia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył P. U. wnosząc o jej uchylenie w całości. Zarzucił naruszenie art. 4 pkt 3 lit. a w zw. z art. 5 ust. 1 oraz art. 42 ust. 1, i art. 87 ust. 1 i ust. 3 ustawy o transporcie drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a w szczególności poprzez pominięcie dowodu z zeznań T. Ż. na okoliczność pomyłki przy sprzedaży karty opłaty drogowej. Skarżący wskazał, iż organ niezasadnie uznał, że wykonywany był transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym, podczas gdy w dniu 30 stycznia 2009 r. wykonywany był niezarobkowy przewóz drogowy, stosownie do art. 4 pkt 4 cyt. ustawy. Wskazał, iż miał świadomość, że pojazdy używane do przewozu powinny być prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników oraz zna przepisy obowiązujące w tym zakresie, jednak wyjątkowa sytuacja, jaka zaistniała w dniu 30 stycznia 2009 r. (złe samopoczucie) spowodowała, że J. S. wyświadczając koleżeńską pomógł mu w przywiezieniu samochodu z warsztatu. Była to jednak jednorazowa i wyjątkowa sytuacja, w związku z czym zastosowanie art. 4 pkt 3 lit. a ustawy o transporcie drogowym było nieuzasadnione, podobnie jak nałożenie kary za brak licencji. P. U. zarzucił ponadto niewłaściwe i nienależyte wyjaśnienie kwestii dotyczącej pomyłki przy zakupie karty opłaty drogowej

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z powodów przedstawionych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutu nie przesłuchania T. Ż. organ wskazał, że wniosek dowodowy nie był składany na etapie postępowania przed organem administracji, zaś organy celne nie znalazły podstaw do przeprowadzenia wskazanego dowodu z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wymienionych wyżej wad i uchybień nie zawiera.

Nakłada ona na P. U. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" kary pieniężne za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za wykonywanie takiego transportu bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Podstawą nałożenia obu tych kar było zdarzenie ujawnione w czasie kontroli funkcjonariuszy celnych w dniu 30.01.2009 r. Bezsporne są jego okoliczności – tj. prowadzenie pojazdu należącego do "[...]" przez J. S., nie będącego pracownikiem ww. firmy oraz brak karty opłaty drogowej ważnej na ten dzień.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874, ze zm.) podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m. in. wypis z licencji i kartę opłaty drogowej, a odpowiedzialnym za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty jest przedsiębiorca.

Za naruszenie tych obowiązków ustawodawca przewidział w art. 92 cyt. ustawy kary pieniężne w wysokości od 50 zł do 15.000 zł, przy czym wysokość kar za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy.

Skarżący kwestionuje nałożenie kar, wywodząc, iż wykonywany w dniu 30.01.2009 r. przewóz drogowy miał charakter niezarobkowy i stanowił przewóz na potrzeby własne, zgodnie zresztą z okazanym w czasie kontroli zaświadczeniem nr 0240020 wydanym dla Firmy "[...]". Przewóz ten, z warsztatu samochodowego do domu przedsiębiorcy, wykonywany był przez J. S. wyjątkowo, w ramach przysługi koleżeńskiej, z uwagi na to, że sam skarżący ze względu na złe samopoczucie nie mógł prowadzić samochodu.

W karcie pojazdu została natomiast omyłkowo wypełniona data przejazdu – 29.01.2009 r., podczas gdy skarżący nie był świadomy tego faktu, pozostając w przekonaniu, że dysponuje kartą na dzień 30.01.2009 r.

Organ uznał tę okoliczność za nie mającą wpływu na zastosowanie art. 52 ustawy i wymierzenie kary. Nie uwzględnił też argumentacji skarżącego wskazującej na wykonywanie w dniu kontroli przewozu na potrzeby własne, a Sąd stanowisko to podziela.

Słusznie wywodzi organ z treści art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, że przejazd pojazdu, aby został uznany za przewóz na potrzeby własne, musi spełniać warunki ściśle określone w tym przepisie, w tym także warunek prowadzenia pojazdu samochodowego używanego do przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przewidują w tym zakresie żadnych wyjątków. Nie mogły zatem odnieść zamierzonego rezultatu argumenty skarżącego powołujące się na incydentalny, wyjątkowy charakter zdarzenia, fakt, że spowodowane ono było przyczynami od niego niezależnymi – dolegliwościami bólowymi, czy też okoliczność, że skarżący był obecny w czasie przejazdu jako pasażer samochodu.

Nie do przyjęcia jest również argumentacja zaprezentowana w czasie rozprawy przed Sądem, wskazująca, że zdarzenie zaistniałe w dniu 30.01.2009 r. nie było w istocie przejazdem po drogach krajowych, związanym z transportem drogowym, lecz "faktycznym przemieszczeniem pojazdu" od mechanika do miejsca zamieszkania przedsiębiorcy. O tego rodzaju przemieszczaniu pojazdu można mówić w sytuacji, gdy jest on transportowany, np. na lawecie lub przewożony inny pojazdem, natomiast w rozpatrywanej sprawie pojazd poruszał się po drodze, co stanowi przejazd.

Nie mogła zostać również uwzględniona argumentacja skarżącego odnosząca się do okoliczności nabycia karty opłaty drogowej i zaznaczenia na niej czasu przejazdu po drogach krajowych. Kwestie te reguluje art. 42 ustawy o transporcie drogowymi i wydane na podstawie jego ust. 7 rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. Z przepisów tych wynika obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych spoczywający na przedsiębiorcy wykonującym transport drogowy oraz przewozy na potrzeby własne.

Rację ma organ twierdząc, że obowiązku tego i wynikającej z niego odpowiedzialności nie da się przerzucić na inne osoby, w tym pracowników jednostek prowadzących sprzedaż kart opłaty drogowej.

Okoliczności wyłączającej odpowiedzialność nie stanowi też brak świadomości co do posiadania ważnej karty opłaty drogowej, skoro obowiązkiem przedsiębiorcy jest jej wypełnienie przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu i umieszczenie jednej z jej części (winiety) w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego. Odpowiedzialność, o jakiej mowa w art. 92 ust. 1 ma charakter obiektywny, co oznacza, że znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku niezależnie od czyjejkolwiek winy.

W ocenie Sądu nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty skargi związane z pominięciem dowodu z zeznań świadka T. Ż. Słusznie odpiera je organ, twierdząc, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie składał stosownego wniosku dowodowego, nie było też potrzeby przeprowadzenia takiego dowodu z urzędu, skoro ewentualna pomyła pracownika stacji benzynowej sprzedającego kartę opłaty drogowej obciąża przedsiębiorcę.

Reasumując, Sąd uznał, postępowanie przed organami celnymi przeprowadzone zostało prawidłowo, prawa nie narusza również wydana decyzja, która orzeka kary pieniężne w wysokości zgodnej z załącznikiem do ustawy o transporcie drogowym – lp.1.1 i lp.4.1 oraz art. 92 ust. 2 tej ustawy.

Z tych przyczyn, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.