Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 651/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 i 4, art. 50,  art. 51
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 18 listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty stalowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia 31 sierpnia 2016 r., nr [...] oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia 21 marca 2016 r., nr [...], 2) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz L. S. kwotę 500 (pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez L. S., jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 18 listopada 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia 31 sierpnia 2016 r., nr [...], nakazującą skarżącemu rozbiórkę, wybudowanej bez wymaganego pozwolenia, wiaty stalowej o powierzchni zabudowy ok. 87 m2, zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], działki nr a i b, k. m. [...], pozostawionej na byłym placu budowy pomimo zakończenia tej budowy ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie wzniesionego obiektu budowlanego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 6 grudnia 2005 r. Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił A pozwolenia na realizację na działkach nr c i a, przy ul. [...] w [...], budowy polegającej na: dobudowie hali produkcyjnej do istniejącej hali [...] - etap I oraz budowie części administracyjno-socjalnej - etap II.

Po wykonaniu I etapu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim decyzją z dnia 5 sierpnia 2008 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie nowo wybudowanej części budynku produkcyjnego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim, działając na podstawie art. 81 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, dokonał w dniu 28 listopada 2008 r. kontroli prowadzonej budowy, w wyniku czego na terenie budowy stwierdzono istnienie trzech wiat o konstrukcji stalowej, wybudowanych bez pozwolenia na budowę. W związku z tym organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wybudowania, bez wymaganego pozwolenia, wiaty o konstrukcji stalowej zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], na działkach nr a i b.

W toku postępowania organ postanowieniem z dnia 3 marca 2009 r., na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie ewentualnych dalszych robót budowlanych związanych z wybudowaną wiatą, oraz nałożył na inwestorów – J. i L. S. obowiązek przedłożenia dokumentów wskazanych w postanowieniu.

Następnie, powołując się na przepis art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim decyzją z dnia 26 maja 2009 r., nr [...], nakazał J. i L. S. rozbiórkę wiaty o konstrukcji stalowej i powierzchni zabudowy 87,12 m2. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia 20 stycznia 2010 r., nr [...], stwierdził nieważność powyższej decyzji, a następnie decyzją z dnia 9 marca 2010 r. orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego prowadzonego w tym przedmiocie.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej wybudowania bez wymaganego pozwolenia spornej wiaty, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane decyzją z dnia 18 maja 2010 r. nakazał J. i L. S. rozbiórkę tej wiaty (nr 2).

Decyzja ta, na skutek odwołania wniesionego przez L. S., została uchylona przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia 13 września 2010 r., który orzekł ponadto o umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji. Zauważył, że inwestycja główna - rozbudowa hali produkcyjnej, wymaga uzyskania pozwolenia na użytkowanie, a jednym z warunków jego wydania jest wymieniony w art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane obowiązek uprzątnięcia terenu budowy, który obejmuje również likwidację obiektów wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 24 tej ustawy. Wobec tego w interesie inwestora jest dobrowolne wykonanie rozbiórki wiat po zakończeniu budowy. Wskazując na uwzględnienie argumentacji inwestora, że budowa wiaty nie wymagała pozwolenia na budowę, organ podkreślił, że obiekt ten stanie się samowolą budowlaną w sytuacji, gdy po zakończeniu budowy inwestycji głównej wiata nie zostanie rozebrana.

Po zakończeniu II etapu budowy, tj. po wybudowaniu części administracyjno-socjalnej, wnioskiem złożonym w dniu 16 stycznia 2013 r. L. S. wystąpił o udzielenie pozwolenia na użytkowanie również tej drugiej części obiektu budowlanego. W postępowaniu tym w dniu 5 lutego 2013 r., na podstawie art. 59a ustawy Prawo budowlane, przeprowadzona została kontrola obowiązkowa zakończonej budowy, a postanowieniem z dnia 8 maja 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim nałożył na inwestora – J. S. i L. S., karę w wysokości 5000 zł, z powodu stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie nieuporządkowania terenu budowy oraz terenów przyległych, zaistniałej w związku z niewykonaniem rozbiórki trzech wiat stalowych, wzniesionych bez pozwolenia na budowę, na podstawie zwolnienia wynikającego z art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane. Następnie decyzją z dnia 10 maja 2013 r. organ odmówił udzielenia pozwolenia na użytkowanie wybudowanej części biurowo-socjalnej budynku produkcyjnego.

W wyniku wniesienia przez inwestora środków odwoławczych od powyższych rozstrzygnięć, Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wydał postanowienie i decyzję z dnia 24 czerwca 2013 r., którymi utrzymał w mocy odpowiednio postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 8 maja 2013 r. oraz decyzję organu pierwszej instancji z dnia 10 maja 2013 r. Akty te zostały następnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, gdzie sprawa dotycząca oceny legalności postanowienia toczyła się pod sygn. akt II SA/Op 328/13, a sprawa oceny legalności decyzji pod sygn. akt II SA/Op 327/13.

W dniu 26 czerwca 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nieprawidłowości, o której mowa w art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, polegającej na nieuporządkowaniu terenu byłej budowy oraz terenu przyległego, poprzez pozostawienie trzech obiektów tymczasowych w postaci wiat. W postępowaniu tym, decyzją z dnia 29 lipca 2013 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, organ nakazał inwestorowi – L. S. całkowitą rozbiórkę trzech nielegalnie istniejących obiektów budowlanych w postaci wiat, wybudowanych bez pozwolenia na budowę, lecz w oparciu o ulgę z art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia 12 września 2013 r., od której inwestor wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 505/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu orzekł o uchyleniu zarówno zaskarżonej decyzji z dnia 12 września 2013 r., jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia 29 lipca 2013 r. W uzasadnieniu Sąd zauważył, że w sprawie organy zgodnie uznały, iż stwierdzone - po wniesieniu wniosku przez inwestora o pozwolenie na użytkowanie obiektu - nieusunięcie z terenu budowy trzech wiat, wzniesionych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane, stanowi nieuporządkowanie terenu, określone w art. 59a ust. 2 pkt 5 tej ustawy, co uzasadnia przyjęcie, iż wiaty te istnieją nielegalnie i dlatego należało nakazać ich rozbiórkę w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Stosownie do tego Sąd dostrzegł, że inwestycję, której dotyczyła obowiązkowa kontrola, realizowano jako II etap budowy na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 6 grudnia 2005 r. o pozwoleniu na budowę, którą nałożono na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. W decyzji tej nie został jednak określony okres użytkowania obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych. Ponadto, sporne wiaty inwestor wzniósł po wydaniu tej decyzji, bez pozwolenia i zgłoszenia, korzystając z uprawnień wynikających z art. 30 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane. Dlatego też, dokonując kontroli legalności decyzji nakazującej rozbiórkę trzech obiektów wybudowanych do czasowego użytkowania (wiat), dostrzec należało rolę i cel tych obiektów. Co do zasady, obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania powinny zostać usunięte z dniem, kiedy został zrealizowany cel, w związku z którym zostały wzniesione. Określając ten termin należy mieć na względzie, że jeśli okres ich użytkowania nie został określony w decyzji o pozwoleniu (w trybie art. 36 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane), to w przypadkach wymienionych w art. 55 ustawy Prawo budowlane, kiedy wymagane jest pozwolenie na użytkowanie, o zakończeniu budowy można mówić dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a o zakończeniu budowy nie może świadczyć ostateczna decyzja o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. Sąd uwzględnił w tym wyroku, że w dacie wydawania decyzji o nakazie rozbiórki przez organ pierwszej instancji postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o pozwolenie na użytkowanie nie było zakończone wymaganą ostateczną decyzją udzielającą pozwolenia na użytkowanie. Wbrew stanowisku organów obu instancji, nie nastąpiło zatem zakończenie budowy II etapu (objętego wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie). Tym samym brak było podstaw do uznania spornych wiat za nielegalnie istniejące na terenie budowy i w związku z tym wydania nakazu ich rozbiórki. Sąd wskazał, że w tej sprawie tylko stwierdzenie faktu zakończenia budowy, po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, pozwoli organowi - w przypadku funkcjonowania spornych wiat - na wszczęcie postępowania i rozstrzyganie w przedmiocie nakazu rozbiórki w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Skoro natomiast nie nastąpiło zakończenie budowy części administracyjno-socjalnej, jako II etapu budowy, to organ bezpodstawnie uznał, że trzy wiaty, jako obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania, istnieją nielegalnie. W takich okolicznościach nie było podstaw do zobowiązywania skarżącego do dokonania rozbiórki wiat, czyli zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. W rozpoznawanej sprawie również nie mógł mieć żadnego znaczenia i zastosowania przepis art. 59 ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane. Dokonując takiej oceny Sąd uwzględnił przy tym znany mu z urzędu fakt, że akty organów w sprawie kary za nieprawidłowości stwierdzone w wyniku kontroli budowy oraz dotyczące odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie były przedmiotem odrębnej oceny Sądu i zostały uchylone wyrokami z dnia 10 października 2013 r., o sygn. akt II SA/Op 328/13 oraz II SA/Op 327/13.

Rozpoznając skargi na akty wydane w sprawie o udzielenie pozwolenia na użytkowanie wybudowanej w II etapie części biurowo-socjalnej budynku produkcyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Op 328/13, uchylił postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 24 czerwca 2013 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 8 maja 2013 r., jak również kolejnym wyrokiem, także z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Op 327/13, uchylił decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 24 czerwca 2013 r.

Po rozpoznaniu skarg kasacyjnych, wniesionych od powyższych wyroków przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt II OSK 84/14, oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Opolu, z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Op 328/13, a kolejnym wyrokiem, także z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt II OSK 83/14, uchylił wyrok WSA w Opolu z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Op 327/13 i jednocześnie uchylił też zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 24 czerwca 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia 10 maja 2013 r., wydane w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie części administracyjno-socjalnej obiektu budowlanego. W tych wyrokach NSA wskazał m.in., że organy nadzoru budowlanego niewłaściwie utożsamiły problem usytuowania spornych wiat z obowiązkiem uporządkowania terenu. O ile bowiem ciążący na inwestorze obowiązek uporządkowania terenu, w rozumieniu art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, nie oznacza wyłącznie wykonywania obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminie, to jednak nie dotyczy on konieczności rozbiórki istniejących obiektów budowlanych, w odniesieniu do których inwestor podejmuje wysiłki w celu ich legalizacji. W takim przypadku organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie samowolnego posadowienia obiektów budowlanych, w stosunku do których inwestor nie legitymuje się pozwoleniem na budowę. W niniejszej sprawie postępowanie takie powinno zakończyć się nałożeniem nakazu rozbiórki lub legalizacją spornych wiat, niezależnie od wyniku postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie części administracyjno-socjalnej przedsiębiorstwa (II etap inwestycji).

Na skutek wskazanych orzeczeń sądowych, rozpoznając ponownie sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim decyzją z dnia 5 stycznia 2016 r., nr [...], udzielił pozwolenia na użytkowanie wybudowanej części administracyjno-socjalnej, której budowa stanowiła II etap rozbudowy budynku produkcyjnego.

W dniu 21 stycznia 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wydał natomiast decyzję umarzającą w całości postępowanie administracyjne wszczęte dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie nieprawidłowości, o której mowa w art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, polegającej na nieuporządkowaniu terenu byłej budowy oraz terenu przyległego, poprzez pozostawienie trzech obiektów budowlanych tymczasowych, w postaci wiat. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że postępowanie to umorzono po to tylko, aby po formalno-prawnym zakończeniu II etapu budowy, gdy decyzja z dnia 5 stycznia 2016 r. o pozwoleniu na użytkowanie części administracyjno-socjalnej stanie się ostateczna, podjąć odrębne postępowanie w sprawie samowolnego wybudowania trzech stalowych wiat, dla których inwestor nie posiada pozwolenia na budowę i postępowanie to zakończyć nałożeniem nakazu rozbiórki lub legalizacją spornych wiat.

Następnie, w dniu 1 lutego 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wybudowania, bez wymaganego pozwolenia wiaty stalowej (nr 2) o powierzchni zabudowy około 87 m2, która wybudowana w trakcie legalnie realizowanej budowy, wyłącznie dla celów tej budowy, pomimo zakończenia budowy ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, została pozostawiona na byłym placu budowy.

W postępowaniu tym, postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r., nr [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim, orzekł o wstrzymaniu prowadzenia ewentualnych dalszych robót budowlanych związanych z wybudowaną wiatą oraz nałożył na inwestora – L. S., obowiązek przedstawienia, w terminie do 30 czerwca 2016 r., następujących dokumentów:

1. zaświadczenia Burmistrza [...] o zgodności budowy przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;

2. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wybudowanej wiaty, sprawdzonego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego, wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz, aktualnymi na dzień opracowania projektu, zaświadczeniami o wpisie projektanta i osoby sprawdzającej na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego;

3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania na cele budowlane, nieruchomością obejmującą działki nr a i b.

Pismem z dnia 27 czerwca 2016 r. skarżący poinformował organ, że nie wykona obowiązków nałożonych na niego powyższym postanowieniem.

W nawiązaniu do tego pisma, w dniu 8 lipca 2016 r. organ poinformował go, że pomimo upływu określonego w postanowieniu terminu, ostatecznie oczekuje na wykonanie nałożonych nim obowiązków do dnia 26 sierpnia 2016 r.

Następnie, decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r., nr [...], na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, organ nakazał skarżącemu rozbiórkę wiaty będącej przedmiotem postępowania. W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i przebieg postępowań dotyczących spornej wiaty wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się ust. 1.

Od powyższej decyzji L. S. wniósł odwołanie, w którym zaskarżając także postanowienie z dnia 21 marca 2016 r., zarzucił organowi błędne przyjęcie, że inwestorem wiaty jest L. S., a nie firma o nazwie A. Zakwestionował również jako dowolne przedłużenie terminu wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem oraz prowadzenie postępowania w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, podnosząc, że w czasie wznoszenia wiaty pozwolenie na jej wykonanie nie było wymagane, a procedura z art. 48 ww. ustawy została już siedem lat temu ostatecznie zakończona umorzeniem postępowania w sprawie budowy bez pozwolenia. Ponadto wskazał, że dwukrotnie, skutecznie dokonał zmiany sposobu użytkowania przedmiotowej wiaty z obiektu tymczasowego na obiekt stały.

Decyzją z dnia 18 listopada 2016 r., nr [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie samowolnego posadowienia wiaty, w stosunku do której L. S. nie legitymuje się pozwoleniem na budowę, wszczęte zostało zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2015 r., sygn. Akt. II OSK 83/14. Sporna wiata została wybudowana na potrzeby rozbudowy budynku produkcyjnego [...] o nową część produkcyjną (etap I) oraz o część administracyjno-socjalną (etap II). Po zakończeniu budowy i uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej [...], wiata wciąż jednak nie została rozebrana. Dokonując kwalifikacji prawnej spornej wiaty i jej budowy oraz rozstrzygając kwestię prawidłowości zastosowanego w sprawie trybu legalizacji, organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art. 29 ust. 1 pkt 24 i art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w sprawie zaszła przesłanka wyłączenia spornej budowy spod reżimu art. 28 ust. 1 na czas prowadzenia robót budowlanych związanych z rozbudową przedsiębiorstwa. Niemniej jednak, obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych powinny zostać po ich zakończeniu rozebrane. Zaniechanie wykonania obowiązku rozbiórki wiaty po zakończeniu budowy skutkowało natomiast zaistnieniem przesłanki do wszczęcia postępowania w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Stosownie też do przepisów wskazanej regulacji, postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r., nr [...], umożliwiono inwestorowi legalizację spornej wiaty. Mimo to nie wypełnił on obowiązków legalizacyjnych i w związku z tym, zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, zaistniał obowiązek wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego, ponieważ dotyczą one prowadzenia robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowlanego, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W niniejszej sprawie inwestor nie legitymuje się pozwoleniem na budowę spornej wiaty. Ponadto na przesłankę wystąpienia samowoli budowlanej wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny. Odnosząc się do stanowiska odwołującego, organ zgodził się z tym, że definicja "zmiany sposobu użytkowania" z art. 71 ust. 1 ustawy Prawo budowlane zawiera jedynie przykładowy, otwarty katalog przesłanek, a o zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego można mówić wówczas, gdy dojdzie do takiego przekształcenia obiektu budowlanego, że dochodzi do zmiany jego dotychczasowego przeznaczenia, które wymaga spełnienia innych niż dotychczasowe warunków. Jako błędny uznał jednak pogląd, że na podstawie tego przepisu można dokonać zmiany sposobu użytkowania z obiektu tymczasowego na stały. W związku z tym wyrażenie przez Starostę milczącej zgody na zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania spornej wiaty z obiektu tymczasowego na stały nie spowodowało legalizacji tego obiektu. Legalizacja ta mogła nastąpić bowiem wyłącznie na drodze postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Co do zarzutu niewłaściwego określenia inwestora, organ wskazał z kolei, że zgodnie z art. 551 zdanie pierwsze ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, z późn. zm.) przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Działalność ta jest zaś prowadzona przez przedsiębiorcę, którym zgodnie z art. 431 Kodeksu cywilnego jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Również w świetle art. 4 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829, z późn. zm.) przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, a także wspólnicy spółki cywilnej. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo to nie posiada ani osobowości prawnej, ani zdolności prawnej i to on faktycznie zrealizował sporną wiatę, a nie przedsiębiorstwo które prowadzi. W doktrynie prawa nie budzi przy tym wątpliwości, że stroną postępowania administracyjnego, a zatem również adresatem wszelkich nakazów i decyzji powinna być konkretna osoba fizyczna, a nie firma, pod którą prowadzona jest działalność gospodarcza.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję L. S. zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 K.p.a. oraz naruszanie art. 48 ustawy Prawo budowlane przez nieuprawnione uznanie obiektu budowlanego za wybudowany bez pozwolenia na budowę. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący wskazał na podejmowane przez niego działania w zakresie dokonania zmiany sposobu użytkowania wiaty, a także prowadzone już wcześniej, w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, postępowanie zmierzające do jej rozbiórki. Zaznaczył też, że obecnie organy powołują się na wyrok NSA wydany w sprawie dotyczącej odmowy wydania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego zakładu, która nie dotyczyła bezpośrednio wzniesienia przedmiotowej wiaty. Akceptując konieczność przeprowadzenia legalizacji spornej wiaty skarżący zakwestionował zastosowanie procedury z art. 48 ustawy Prawo budowlane, wskazując na możliwość zastosowania w tym zakresie art. 50-51 tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Zaznaczył, że zmiana charakteru budynku z tymczasowego na obiekt zabudowy stałej nie mieści się w pojęciu zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, a wyrażenie milczącej zgody przez organ nie powoduje legalizacji samowoli budowlanej. Legalizacja może nastąpić wyłącznie w drodze postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Przepisy art. 50-51 ustawy Prawo budowlane nie mogły jednak znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ dotyczą one prowadzenia robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowlanego, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W niniejszej sprawie wykazano natomiast, że inwestor nie legitymuje się pozwoleniem na budowę spornej wiaty, na co również wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny. Na zakończenie zaznaczył również, że pismem z dnia 28 listopada 2016 r. L. S. wniósł do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia 20 lutego 2017 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a, uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - decyzji utrzymanej nią w mocy oraz poprzedzającego ich wydanie postanowienia z dnia 21 marca 2016 r. wykazała, że akty te wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego - polegającym na jego niewłaściwym zastosowaniu oraz naruszeniem art. 153 P.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a więc z naruszeniami skutkującymi koniecznością uchylenia wskazanych aktów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Materialną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.), a postępowanie administracyjne, w którym wydano zaskarżoną decyzję dotyczyło legalizacji obiektu budowlanego o powierzchni około 87 m2, co do którego organy uznały, że stanowi on wiatę, która powstała jako obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, prowadzonych na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 6 grudnia 2005 r., tj. obiekt, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane. Taka kwalifikacja przedmiotu postępowania nie była w niniejszej sprawie sporna i w świetle postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego, związanych z budową realizowaną na podstawie wskazanej decyzji oraz dotyczących spornej wiaty, nie budzi zastrzeżeń Sądu. Bezsporne jest również to, że budowa, na potrzeby której powstała przedmiotowa wiata została faktycznie zakończona, gdyż najpierw decyzją z dnia 5 sierpnia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim udzielił pozwolenia na użytkowanie nowo wybudowanej części budynku produkcyjnego, stanowiącej I etap budowy, a następnie decyzją z dnia 5 stycznia 2016 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie wybudowanej części administracyjno - socjalnej, której budowa stanowiła etap II budowy. Z całą pewnością również, jak ustalono w niniejszej sprawie, pomimo zakończenia budowy, sporny obiekt nie został rozebrany i nadal istnieje, co stanowiło w niniejszej sprawie podstawę do wszczęcia, na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane, postępowania w sprawie samowoli budowlanej i oceny możliwości jej legalizacji.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził jednak, że w niniejszej sprawie organy nieprawidłowo prowadziły postępowanie w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane i wydane w tym postępowaniu akty naruszają przepisy powyższej regulacji, przez ich niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem Sądu, postępowanie w sprawie legalizacji istnienia spornej wiaty powinno być prowadzone w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Dostrzec bowiem trzeba, że kwestia legalności istnienia spornej wiaty podlegała już ocenie w postępowaniach prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego. Jak wynika z przekazanych Sądowi akt administracyjnych, najpierw prowadzone było postępowanie w sprawie wybudowania wiaty bez wymaganego pozwolenia, zakończone wydaniem na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, decyzji z dnia 26 maja 2009 r. o nakazie rozbiórki. Decyzja ta została jednak wyeliminowana z porządku prawnego w drodze stwierdzenia jej nieważności przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia 20 stycznia 2010 r. Następnie ponownie, w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, prowadzone było postępowanie dotyczące wybudowania wiaty bez wymaganego pozwolenia, które decyzją organu odwoławczego z dnia 13 września 2010 r. zostało jednak umorzone. W dalszej kolejności natomiast wszczęte zostało postępowanie w sprawie nieprawidłowości, polegającej na nieuporządkowaniu terenu byłej budowy oraz terenu przyległego, poprzez pozostawienie trzech obiektów tymczasowych w postaci wiat (w tym wiaty, której dotyczy niniejsza sprawa). W postępowaniu tym, decyzją z dnia 29 lipca 2013 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, nakazano L. S. całkowitą rozbiórkę trzech nielegalnie istniejących wiat, wybudowanych bez pozwolenia na budowę, lecz w oparciu o zwolnienie z art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia 12 września 2013 r., która następnie została jednak zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 505/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zarówno zaskarżoną decyzję z dnia 12 września 2013 r., jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia 29 lipca 2013 r. Mając na uwadze powyższe, zauważyć przyjdzie, że w konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 maja 2009 r., a także umorzenia postępowania w sprawie wybudowania wiaty bez pozwolenia na budowę decyzją odwoławczą z dnia 13 września 2010 r. oraz wydania ww. wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., nierozstrzygnięta pozostała kwestia legalności wiat powstałych jako obiekty, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane, w związku z realizacją budowy. Jednocześnie, postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r. umorzono postępowanie w sprawie nieprawidłowości polegającej na nieuprzątnięciu terenu budowy oraz terenu przyległego, w której zapadł wyrok tut. Sądu z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 505/13. W postanowieniu tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wprawdzie powołał się na wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt II OSK 83/14, wydany w sprawie dotyczącej udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, stanowiącego realizację II etapu budowy, niemniej jednak wskazał, że umorzenie nastąpiło po to, aby po formalnoprawnym zakończeniu II etapu budowy podjąć odrębne postępowanie w sprawie samowolnego wybudowania trzech wiat, dla których inwestor nie posiada pozwolenia na budowę i postępowanie to zakończyć nałożeniem nakazu rozbiórki lub legalizacją spornych wiat. Wobec nierozstrzygnięcia kwestii legalności istnienia wiat, organy nadzoru budowlanego obowiązane były zatem do podjęcia ponownych działań w tym zakresie. Niewątpliwie służyło temu wszczęcie odrębnych postępowań w sprawie wybudowania wiat bez wymaganego pozwolenia, z których jedno - dotyczące wiaty o powierzchni około 87 m2 - zakończyło się wydaniem decyzji stanowiącej przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie. Prowadząc postępowanie w tej sprawie organy nie uwzględniły jednak, że specyfiką tego postępowania - jako kolejnego w przedmiocie oceny legalności istniejącej wiaty, było związanie, na podstawie art. 153 P.p.s.a., oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 505/13, jako wydanym już uprzednio w granicach sprawy dotyczącej oceny legalności istnienia spornej wiaty. Organy całkowicie pominęły ten wyrok i w zakresie związania błędnie powołały się na wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt II OSK 83/14, który - co należy podkreślić - wydany został w innej sprawie, gdyż dotyczył udzielenia pozwolenia na użytkowanie innego obiektu niż sporne wiaty i odnosił się do działań podejmowanych w związku z zakończeniem legalnej budowy.

Wyjaśnić w tym miejscu przyjdzie, że na zasadzie art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wyrażona w nim zasada związania oznacza, że orzeczenie sądu oddziałuje na przyszłe postępowanie administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Podkreślić przy tym trzeba, że użyty przez ustawodawcę w art. 153 P.p.s.a. zwrot "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 11/10 i wyrok WSA w Warszawie z 12 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 6/08, dostępne, jak wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku, na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią natomiast konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Nawet zatem w przypadku sporu, w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z wyroku Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu (por. wyroki NSA: z 7 grudnia 1999 r., I SA 1089/99 i z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2333/11 oraz wyroki WSA w Opolu z 21 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Op 596/12; z 28 września 2012 r., sygn. akt II SA/Op 273/12 publ. w CBOSA).

Związanie wynikające z art. 153 P.p.s.a. powoduje zatem, że ani organ administracji, ani sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, na co wprost wskazuje brzmienie art. 153 P.p.s.a, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Ponadto przyjąć można, że odstąpienie od wiążącej oceny będzie także dopuszczalne w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych, tj. gdy po wydaniu wyroku, w prowadzonym ponownie postępowaniu zmianie ulegną istotne okoliczności i ustalony zostanie stan faktyczny odmienny od przyjętego przez sąd za podstawę dokonanej oceny.

Ustanowiona w art. 153 P.p.s.a. zasada związania powoduje zatem, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2073/13 zam. w CBOSA).

W niniejszej sprawie stwierdzić trzeba, że zachodzi tożsamość przedmiotu oceny Sądu oraz przedmiotu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Opolu z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 505/13. Przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego była bowiem legalność istnienia po zakończeniu budowy wiaty wybudowanej jako obiekt tymczasowy, a kwestia tej legalności, rozpoznawana w zakresie właściwości organów nadzoru budowlanego, podlegała już ocenie w powyższym wyroku. Istniejące w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne uzasadniały natomiast uwzględnienie zawartych w tym wyroku wskazań sądu, co do dalszego postępowania.

Wskazać przyjdzie, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 505/13, Sąd badając zgodność z prawem rozstrzygnięcia podjętego przez organy nadzoru budowlanego w przedmiocie oceny legalności istnienia wiat powstałych jako obiekty tymczasowe, w związku z realizowaną przez skarżącego budową, wyraził pogląd, że wobec braku ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie obiektu wybudowanego w II etapie budowy nie nastąpiło zakończenie tego etapu budowy. Tym samym brak było podstaw do uznania spornych wiat za nielegalnie istniejące i wydania nakazu ich rozbiórki. Nie jest zasadne w tym miejscu przytaczanie całej argumentacji przedstawionej przez Sąd w tym zakresie, gdyż została ona przytoczona szerzej w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Należy jednak dostrzec, że dokonując takiej oceny Sąd w wyroku tym jednoznacznie uznał, że w tej sprawie tylko stwierdzenie faktu zakończenia budowy po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie pozwoli organowi - w przypadku funkcjonowania spornych wiat - na wszczęcie postępowania i rozstrzygania w przedmiocie nakazu rozbiórki w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Dalej Sąd wskazał również, że obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położony na terenie budowy (art. 29 ust.1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane) powinien być rozebrany lub usunięty z terenu budowy po zakończeniu budowy obiektu budowlanego, w związku z realizacją którego został wzniesiony do czasowego użytkowania jako zaplecze techniczno-magazynowe, gdyż po tej dacie obiekt ten będzie stanowił samowolę budowlaną. W tym zakresie Sąd powołał się na wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1278/08 (publ. w CBOSA), w którym - co należy zauważyć - przyjęto, że w sytuacji, gdy obiekt tymczasowy przestaje pełnić funkcję, dla której został zrealizowany, to podlega on rozbiórce na podstawie art. 51 ust.1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Dalej też Sąd wskazał także, że z dniem uostatecznienia się decyzji o pozwoleniu na użytkowanie należy wiązać realizację celu jakiemu służył obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania, a to z kolei wyznacza czas, na jaki może on legalnie istnieć na terenie budowy.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było po wydaniu ostatecznej decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie wybudowanej części administracyjno-socjalnej, której budowa stanowiła II etap rozbudowy budynku produkcyjnego. Niewątpliwie natomiast Sąd w powołanym powyżej wyroku przesądził kwestię legalności istnienia spornej wiaty po zakończeniu budowy, uznając, że wydanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu zrealizowanego w II etapie budowy powinno prowadzić do stwierdzenia w tym zakresie samowoli budowlanej. Jednoznacznie rozstrzygnął też o trybie legalizacji tej samowoli wyraźnie wskazując na konieczność wszczęcia postępowania i rozstrzygania w przedmiocie nakazu rozbiórki w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.

Stosownie do tego uznać należało, że zasadnicza wadliwość wydanych w niniejszej sprawie aktów dotyczyła nieprawidłowego zastosowania w tej sprawie trybu legalizacji z art. 48 ustawy Prawo budowlane, podczas gdy postępowanie powinno być prowadzone w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1. Organy nie zastosowały się zatem do oceny prawnej i wskazań wynikających z wiążącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 505/13, wobec czego należało stwierdzić, że naruszyły art. 153 K.p.a., jak również przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane przez ich niewłaściwe zastosowanie.

Zauważyć w tym miejscu należy, że rozpoznając sprawę organy błędnie powoływały się na wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt II OSK 83/14. Jak już wcześniej wskazano, został on wydany w innej sprawie i odnosił się do działań podejmowanych w zakresie zakończenia legalnej budowy. Ponadto należy dostrzec, że w wyroku tym, podobnie jak w wyroku z dnia 8 września 2015 r., sygn. akt II OSK 84/14, który dotyczył nałożenia kary za nieuporządkowanie budowy, Naczelny Sąd Administracyjny nie wyraził poglądu co do właściwego trybu legalizacji samowoli budowlanej zaistniałej na skutek istnienia po zakończeniu budowy wiaty, jako obiektu do czasowego użytkowania w trakcie jej realizacji. W szczególności nie wskazał, że legalizacja taka powinna być prowadzona na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane. W kwestii legalności istnienia takiego obiektu wyraził jedynie ogólny pogląd, że ciążący na inwestorze obowiązek uporządkowania terenu w rozumieniu art. 59a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo budowlane nie dotyczy konieczności rozbiórki istniejących obiektów budowlanych, w odniesieniu do których inwestor podejmuje wysiłki w celu ich legalizacji. Stwierdził, że w takim przypadku organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie samowolnego posadowienia obiektów budowlanych, w stosunku do których inwestor nie legitymuje się pozwoleniem na budowę i w niniejszej sprawie postępowanie takie powinno zakończyć się nałożeniem nakazu rozbiórki lub legalizacją spornych wiat niezależnie od postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie części administracyjno-socjalnej przedsiębiorstwa (II etapu inwestycji). Ocena taka wyrażona została przy tym niejako przy okazji oceny w sprawie o udzielenie pozwolenia na użytkowanie powstałego legalnie obiektu budowlanego i nie można uznać, aby w jakikolwiek sposób wynikało z niej w sposób wiążący, że postępowanie w niniejszej sprawie powinno być prowadzone w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Stwierdzić natomiast trzeba, że wiążąca była w niniejszej sprawie ocena Sądu dotycząca zastosowania trybu legalizacji z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, wyrażona w przywoływanym wyroku z dnia z dnia 23 stycznia 2014 r.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 P.p.s.a. także utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia 21 marca 2016 r., nr [...], wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane.

Na podstawie art. 200 P.p.s.a. Sąd orzekł natomiast o kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi ustalony na podstawie § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm.).