Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 143/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1947 nr 59 poz 318
law: Dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R.
journal: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339
law: Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.), Protokolant asystent sędziego Kamil Strzępek, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 20 sierpnia 2012 r. nr SKO-GN-4160-53/12 o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Nowym Sączu a Wojewodą Małopolskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia [...] czerwca 1954 r. nr [...] w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości postanawia: wskazać Wojewodę Małopolskiego jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2012 r. zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygniecie negatywnego sporu kompetencyjnego powstałego między Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Nowym Sączu a Wojewodą Małopolskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia [...] czerwca 1954 r. znak: [...] o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych w gromadzie S., stanowiących w dacie przejęcia własność M. i J. G.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...], Wojewoda Małopolski przekazał do załatwienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, wniosek A. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia [...] czerwca 1954 r. znak: [...].

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt I OW 127/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. K. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia [...] czerwca 1954 r. znak: [...].

W uzasadnieniu w/w postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oba organy uznały, iż sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia nieruchomości należących do M. i J. G., na podstawie wskazanych we wniosku o rozstrzygnięcie sporu przepisów dekretu. Jednakże w ocenie Sądu z akt administracyjnych takiego wniosku nie można wyciągnąć, bowiem z treści żądania wynika, że przedmiotowa decyzja o przejęciu nieruchomości położonych w gromadzi S., na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U Nr 53, poz 404) oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) nie dotyczyła nieruchomości M. i J. G. Również z treści tej decyzji nie wynika, aby dotyczyła nieruchomości do nich należących, dlatego nie można uznać, że sprawa dotyczy właśnie tej decyzji. Zatem rozstrzygające znaczenie dla wskazania, czy w ogóle istnieje przedmiot sprawy podlegający rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, a jeśli istnieje, to jaki jest jego zakres, jest skonkretyzowanie żądania wnioskodawczyni w zakresie podstawy prawnej przejęcia przedmiotowych nieruchomości i ew. aktu administracyjnego rozstrzygającego o takim przepisie.

Wykonując zalecenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu zwróciło się do wnioskodawczyni A. K. o skonkretyzowanie zakresu żądania zawartego we wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r., tj. o wskazanie, czy wniosek ten dotyczy zwrotu majątku ziemskiego lub rekompensaty, czy też stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, na mocy którego został on odebrany poprzednikom prawnym wnioskodawczyni.

W odpowiedzi na to wezwanie A. K. wyjaśniła, że jej wniosek dotyczy stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach, na podstawie którego Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości położonych we wsi S. gmina Ujście Gorlickie w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości J. i M. G. Wnioskodawczyni stwierdziła, że po wysiedleniu, nieruchomości jej rodziców przeszły na własność Skarby Państwa pomimo, iż nie byli oni uwzględnieni w treści skarżonego orzeczenia. Tym samym orzeczenie to odniosło faktyczny i prawny skutek wobec osób, których nie obejmowało.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, w związku z powyższym, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących wskazania organu właściwego do rozpoznawania wniosków o stwierdzenie nieważności orzeczeń Prezydiów Powiatowych Rad Narodowych dotyczących przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich uznało, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. K., a organem właściwym do weryfikacji w trybie nadzwyczajnym w/w orzeczenia jest Wojewoda Małopolski.

Wojewoda Małopolski w odpowiedzi na wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] sierpnia 2012 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: "P.p.s.a.") z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a., sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem kompetencyjnym powstałym pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Nowy Sączu, a Wojewoda Małopolskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach z dnia [...] czerwca 1954 r. znak: [...] o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych w gromadzie S., stanowiących w dacie przejęcia własność M. i J. G., wydanego na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostawionego po osobach przesiedlonych do ZSRR i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Przy tym, jednoznaczne wskazanie przez wnioskodawczynię, że jej wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy powołanego orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gorlicach, wbrew temu co twierdzi Wojewoda Małopolski, czyni bezprzedmiotowym dalsze wyjaśnienie tej okoliczności.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt I OW 28/09 z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt I OW 110/10, z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. I OW 122/10 oraz z dnia 7 grudnia 2010 r. I OW 148/10, w których wskazano, ze sprawy zakończone wydaniem decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości na podstawie dekretów z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 2 1949 r. – wtedy gdy istniały – należały do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej.

Wobec powyższego, przy wskazywaniu organu wyższego stopnia do rozpatrzenia sprawy stwierdzenia nieważności takiego orzeczenia, odnieść się należy do najnowszej regulacji, a mianowicie do ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206), która weszła w życie w dniu 1 kwietnia 2009 r. Jak przyjęto w art. 3 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, do właściwości wojewody jako organu administracji rządowej w województwie należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji, tj. organów administracji rządowej. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 7 tej ustawy wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro zatem z odrębnych ustaw nie wynika, który z organów administracji rządowej jest właściwy w określonej sprawie z zakresu administracji rządowej, to organem właściwym w takiej sprawie, także jako organ wyższego stopnia, jest wojewoda.

W związku z tym stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest Wojewoda Małopolski.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 P.p.s.a.