Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 26/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155a, 155 § 1, art. 34 § 4 i 5 w zw. z art. 166 b
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. przy udziale Prokuratora Okręgowego sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 26/13

UZASADNIENIE

I.

Zaskarżonym postanowieniem z 12 listopada 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 34 § 4 i § 5 w związku z art. 166b oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015; dalej: u.p.e.a.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 5 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów niedopuszczalności zabezpieczenia (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.) oraz prowadzenia postępowania zabezpieczającego przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 pkt 9 u.p.e.a.) zgłoszonych przez K. S. (dalej: skarżący) w toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej z 28 czerwca 2011 r. w sprawie VI Ds. 2/07/Sp, zmienionego postanowieniem z 28 lutego 2012 r.

Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny:

Prokurator Prokuratury Okręgowej (dalej: Prokurator) postanowieniem z 28 czerwca 2011 r., w sprawie VI Ds. 2/07/Sp, zabezpieczył na majątku skarżącego karę grzywny w wysokości 250 stawek dziennych po 200 złotych stawka oraz środek karny w postaci ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów w wysokości co najmniej 13.873.640 zł przez: 1/ ustanowienie hipoteki przymusowej na udziale w prawie własności nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ul. [...], nr działki [...], dla której w Sądzie Rejonowym w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzona jest Księga wieczysta nr [...], do wysokości przysługującego skarżącemu udziału; 2/ zajęcie udziału w prawie własności samochodu osobowego marki Alfa Romeo 159, rok produkcji 2006, nr rej. [...], do wysokości przysługującego skarżącemu udziału; 3/ zajęcie udziału w prawie własności samochodu osobowego marki Lincoln Town Carmetropolitan, rok produkcji 2003, nr rej. [...], do wysokości przysługującego skarżącemu udziału; 4/ zajęcie wynagrodzenia za pracę w wysokości 12.000 zł miesięcznie w A, sp. z o.o. w G.

Sąd Rejonowy w G. Wydział II Karny postanowieniem z 22 sierpnia 2012 r., II Kp 472/11/Ks, nadał ww. postanowieniu klauzulę wykonalności.

Wnioskiem z 26 października 2012 r. Prokurator wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego o dokonanie zabezpieczenia na mieniu skarżącego poprzez zajęcie udziałów w ruchomościach (pojazdach) oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę. Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 27 ustawy Kodeks karny wykonawczy (k.k.w.), przekazał sprawę - zgodnie z właściwością miejscową - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US, organ egzekucyjny).

Dnia 19 stycznia 2012 r. dokonano zajęcia zabezpieczającego pojazdu marki Alfa Romeo 159 przez wpisanie samochodu do protokołu zabezpieczenia ruchomości, do którego skarżący oświadczył, że współwłaścicielem przedmiotowego pojazdu jest brat S. S. Doręczono także skarżącemu odpis postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym z 28.06.2011 r. w sprawie VI Ds. 2/07/Sp. Pismem z 24 stycznia 2012 r., organ egzekucyjny zawiadomił Urząd Miasta o zajęciu zabezpieczającym samochodu stanowiącego współwłasność skarżącego. Zawiadomieniem z 19 stycznia 2012 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wynagrodzenia za pracę skarżącego w A, sp. z o.o. z siedzibą w G. przy ul. [...]. Odpis zawiadomienia doręczono skarżącemu 19 stycznia 2012 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności będącemu pracodawcą zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym doręczono 23 stycznia 2012r., który pismem z 27 stycznia 2012 r. oświadczył, że skarżący był zatrudniony w A, sp. z o.o. do 31.12.2011 r.

Skarżący pismem z 26 stycznia 2012 r. zgłosił zarzuty z art. 33 pkt 6 i 9 u.p.e.a., tj. zarzut niedopuszczalności postępowania zabezpieczającego wobec braku zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a i art. 156 u.p.e.a., a także zarzut prowadzenia postępowania zabezpieczającego przez niewłaściwy organ. W uzasadnieniu zarzutów skarżący, powołując się na przepisy art. 195a § 1 k.k.w., art. 187 k.p.w. oraz art. 155a u.p.e.a., art. 156 u.p.e.a., art. 157 § 1 u.p.e.a., wskazał, że wierzyciel przesyłając organowi egzekucyjnemu postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym nie przedstawił zarządzenia zabezpieczenia. Nadto, w jego ocenie, Naczelnik US nie jest organem właściwym ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, co wynika z art. 195a § 1 k.k.w. oraz art. 187 k.k.w. Podniósł, że postanowienie prokuratorskie wraz z zarządzeniem zabezpieczenia powinno zostać przesłane naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla siedziby prokuratora orzekającego o zabezpieczeniu (przywołano wyrok WSA w Krakowie z 21 czerwca 2011 r., I SA/Kr 692/11).

Naczelnik US w piśmie z 31 stycznia 2012 r. poinformował wierzyciela (Prokuraturę Okręgową) o zarzutach zgłoszonych przez skarżącego, zwracając się jednocześnie o wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Prokurator postanowieniem z 8 lutego 2012 r. (doręczonym organowi 15.02.2012 r.) uznał zarzuty skarżącego za nieuzasadnione.

Organ egzekucyjny pismem z dnia 20 lutego 2012 r., zwrócił się do wierzyciela o udzielenie informacji, czy postanowienie z 8 lutego 2012 r. stało się ostateczne. Prokurator w piśmie z 24 lutego 2012 r. poinformował Naczelnika US, że postanowienie w sprawie jego stanowiska nie jest ostateczne z uwagi na wniesienie przez skarżącego zażalenia. Dnia 12 marca 2012 r. Naczelnik US otrzymał postanowienie Prokuratora z 28 lutego 2012 r. w sprawie VI Ds. 2/07/Sp zmieniające postanowienie z 28 czerwca 2011 r. i zabezpieczające na mieniu skarżącego karę grzywny w wysokości 250 stawek dziennych po 200 złotych stawka oraz środek karny w postaci ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów w wysokości co najmniej 13.873.640 zł. Zabezpieczenia kary postanowiono dokonać przez: 1/ zajęcie udziału w prawie własności samochodu osobowego marki Alfa Romeo 159, rok produkcji 2006, nr rej. [...], do wysokości przysługującego skarżącemu udziału; 2/ zajęcie udziału w prawie własności samochodu osobowego marki Lincoln Town Carmetropolitan, rok produkcji 2003, nr rej. [...], do wysokości przysługującego skarżącemu udziału; 3/ zajęcie wynagrodzenia za pracę w wysokości 12.000 zł miesięcznie w A, sp. z o.o. w G.

Natomiast zabezpieczenia środka karnego postanowiono dokonać przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ul. [...], nr działki [...], z jego ujawnieniem w Księdze wieczystej nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w G. V Wydział Ksiąg Wieczystych.

Pismem z 2.04.2012 r. Prokurator poinformował organ egzekucyjny o "zbędności" nadania klauzuli wykonalności postanowieniu z 28 lutego 2012 r. o zmianie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym; 28.09.2012 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Z. II Wydział Karny z 19 czerwca 2012 r., II Kp 85/12 wraz z pismem przewodnim z 28 września 2012 r., VI Ds.2/07/Sp informującym, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela ma charakter prawomocny i ostateczny. Postanowieniem z 19 czerwca 2012 r., II Kp 85/12 Sąd w punkcie pierwszym uznał swoją właściwość do rozpoznania zażalenia skarżącego na postanowienie Prokuratora w sprawie stanowiska wierzyciela z 8 lutego 2012 r. i wniosku podejrzanego o przekazanie sprawy według właściwości nie uwzględnić; w punkcie drugim utrzymał w mocy postanowienie Prokuratora z 8 lutego 2012 r. w sprawie stanowiska wierzyciela.

Naczelnik US postanowieniem z 5 października 2012 r. nie uwzględnił zgłoszonych przez skarżącego zarzutów niedopuszczalności zabezpieczenia oraz prowadzenia postępowania zabezpieczającego przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

Przywołał brzmienie przepisów zawartych w art. 195a § 1 k.k.w., art. 187 k.k.w., art. 2 § 2 u.p.e.a., art. 293 § 1 k.p.k. oraz § 214 ust. 2 i 3 Regulaminu urzędowania powszechnych jednostek prokuratury, z których wywiódł, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają uregulowania szczególne zawarte w innych aktach prawnych aniżeli ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji nie uwzględnił zarzutu niedopuszczalności zabezpieczenia uznając za niezasadne stwierdzenie skarżącego o konieczności bezpośredniego stosowania przez prokuratora zlecającego wykonanie zabezpieczenia majątkowego przepisów art. 155a i art. 156 u.p.e.a. (wyrok NSA z 21 października 2009 r. II GSK 154/09, LEX nr 549093). Odnosząc się do zarzutu prowadzenia postępowania zabezpieczającego przez niewłaściwy organ egzekucyjny, Naczelnik US przyjął, że odesłanie zawarte w art. 195a k.k.w. do art. 187 k.k.w. oznacza jedynie, że organem właściwym do zabezpieczenia wskazanych należności jest urząd skarbowy, przy czym ustawodawca nie przesądził, że będzie to urząd właściwy ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji. Wskazał, że wobec braku odrębnych regulacji w sprawie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego w postępowaniu zabezpieczającym przyjąć należało, że zastosowanie winien mieć art. 22 § 2 u.p.e.a.

Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika US, w którym podniósł zarzut naruszenia: 1/ art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia w sprawie zarzutów mimo braku ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela; 2/ art. 33 pkt 6 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie dopuszczalne jest postępowanie zabezpieczające mimo braku zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a oraz art. 156 u.p.e.a.; 3/ art. 33 pkt 9 u.p.e.a. w związku z art. 195a § 1 k.k.w. poprzez uznanie, że organem egzekucyjnym właściwym jest urząd skarbowy właściwy dla miejsca zamieszkania skarżącego.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Naczelnika US oraz uznanie zgłoszonych zarzutów za uzasadnione, a w konsekwencji umorzenie postępowania zabezpieczającego.

II.

Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z 12 listopada 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik US wydał postanowienie z 5 października 2012 r., po otrzymaniu 28 września 2012 r. informacji od wierzyciela, że postanowienie Prokuratora z 8 lutego 2012 r. w sprawie stanowiska dotyczącego zarzutów zostało utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy w Z. Wierzyciel wskazał, że postanowienie Sądu z 19 czerwca 2012 r. II Kp 85/12 jest prawomocne i ostateczne. W zażaleniu skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a., stwierdzając, że organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie Prokuratora z 8 lutego 2012 r. w sprawie stanowiska wierzyciela jest Prokurator Prokuratury Apelacyjnej. W ocenie skarżącego ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela nie jest postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z 19 czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że jakkolwiek stanowisko wierzyciela przedstawione w postanowieniu Prokuratora z 8 lutego 2012 r. (które utrzymane zostało w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z 19 czerwca 2012 r.) zostało zajęte w toku wpadkowego postępowania w sprawie zarzutów określonych w art. 33 u.p.e.a., a więc w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez administracyjny organ egzekucyjny, to jednak dotyczy ono zabezpieczenia należności wynikających z postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym, które wydane zostało w toku postępowania karnego prowadzonego prze Prokuraturę Okręgową w sprawie przeciwko skarżącemu. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają charakter lex generali w stosunku do przepisów regulujących kwestie zaskarżalności postanowienia wierzyciela niebędącego organem administracji publicznej. W związku z powyższym kwestia właściwości organu uprawnionego do rozpoznania zażalenia na postanowienie Prokuratora w przedmiocie stanowiska w sprawie zarzutów nie podlega ocenie w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym nie może stać się przedmiotem rozpoznania przez Dyrektora Izby Skarbowej.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczalności zabezpieczenia z uwagi na brak zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a oraz art. 156 u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Rozwiązania w tym zakresie zawiera art. 27 k.k.w., stanowiąc, że egzekucję środka karnego przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli Kodeks karny wykonawczy nie stanowi inaczej. Przepis art. 195a § 1 k.k.w. przewiduje natomiast, że jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę prokurator może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu. Przy czym przed zleceniem urzędowi skarbowemu wykonania w całości postanowienia o zabezpieczeniu konieczne jest nadanie mu klauzuli wykonalności. Podkreślić należy, że każde wydane przez prokuratora postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, aby mogło zostać wykonane, stosownie do § 214 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2010 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. Nr 49, poz. 296), podlega opatrzeniu przez właściwy sąd powszechny klauzulą wykonalności i to niezależnie od tego, czy wykonanie zabezpieczenia zlecone zostanie sądowemu, czy administracyjnemu organowi egzekucyjnemu. Prokurator po wydaniu przez siebie postanowienia zabezpieczenia ma zatem obowiązek uzyskać od sądu klauzulę wykonalności. Uzyskanie dla wydanego orzeczenia sądowej klauzuli wykonalności stwarza dla wszystkich urzędów oraz osób, których może tytuł wykonawczy dotyczyć, obowiązek jego respektowania. Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, stosownie do art. 462 § 1 k.p.a., jest natychmiast wykonalne, a zatem niezwłocznie po jego wydaniu, bez oczekiwania na jego uprawomocnienie się, prokurator powinien wystąpić z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności, a w przypadku postanowienia sądu – z urzędu powinien podjąć on czynności zmierzające do nadania klauzuli.

Zdaniem organu odwoławczego opatrzone klauzulą wykonalności postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym podlega wykonaniu przez organ egzekucji administracyjnej bez prawa tego organu żądania od prokuratora wystawienia zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a § 1 u.p.e.a. (wyroki NSA z 11 marca 2009 r., II FSK 833/08 i 1798/07; z 23 kwietnia 2008 r., II FSK 304/07; z 24 czerwca 2009 r., II GSK 1055/08; z 7 sierpnia 2008 r., I OSK 1140/07; z 27 maja 2010 r., II FSK 88/09). Skoro postanowienie Prokuratora z 28.06.2011 r. o zabezpieczeniu majątkowym opatrzone zostało przez Sąd Rejonowy w G. II Wydział Karny klauzulą wykonalności (postanowienie z 22.08.2011 r. II Kp 472/11/Ks), to stanowisko Naczelnika US w kwestii zgłoszonego przez skarżącego zarzutu niedopuszczalności zabezpieczenia uwagi na brak wystawienia przez Prokuratora zarządzenia zabezpieczenia uznać należało za prawidłowe. W sprawie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 pkt 9 u.p.e.a. w związku z art. 195a § 1 k.k.w. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż art. 187 k.k.w., do którego odsyła ustawodawca w art. 195a k.k.w. dotyczy wykonania prawomocnych orzeczeń sądu. Zgodnie bowiem z jego treścią sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg urzędowi skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa. Przepis zawarty w art. 187 k.k.w. nie ma zatem zastosowania w zakresie określenia właściwości miejscowej urzędu skarbowego w administracyjnym postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym w celu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym grzywny i przepadku, wydanym przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym. W ocenie organu odwoławczego na etapie postępowania przygotowawczego (sprawa o sygn. akt VI Ds. 2/07/Sp znajduje się w fazie postępowania przygotowawczego) brak jest bowiem możliwości ustalenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy. W takiej sytuacji winny mieć zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w trybie której organ egzekucyjny wykonał postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym z 28.06.2011 r. (zmienione postanowieniem z dnia 28.02.2012 r.). Wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3. Organem wykonującym zabezpieczenie a następnie egzekucję obowiązków w postaci przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie art. 27 k.k.w. oraz art. 2 § 1 pkt 5 i art. 2 § 2 u.p.e.a., jest organ egzekucyjny, zdefiniowany w art. 1a. pkt 7 u.p.e.a. jako organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Natomiast w myśl przepisu art. 19 § 1 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczania takich należności.

W rozpatrywanej sprawie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 209, poz. 2027 ze zm.), właściwym ze względu na adres zamieszkania skarżącego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego.

III.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł K. S., żądając uchylenia postanowień organów obu instancji oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżący podniósł zarzut naruszenia:

1/ art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia w sprawie zarzutów mimo braku ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela;

2/ art. 144, art. 140, art. 7 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez odstąpienie od oceny zarzutu braku ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela;

3/ art. 33 pkt 6 u.p.e.a. poprzez uznanie za dopuszczalne postępowanie zabezpieczające mimo braku zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a oraz art. 156 u.p.e.a.;

4/ art. 33 pkt 9 u.p.e.a. w związku z art. 195a § k.k.w. poprzez przyjęcie, że właściwym organem egzekucyjnym jest urząd skarbowy właściwy dla miejsca zamieszkania zobowiązanego.

W uzasadnieniu skarżący, w odniesieniu do zarzutów sformułowanych w punkcie 1 i 4, powtórzył argumentację przedstawiona na etapie postępowania zażaleniowego. Natomiast w kwestii zarzutu określonego w punkcie 2 skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej nie rozpoznał wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w treści zażalenia, stwierdzając, że kwestia właściwości organu uprawnionego do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela w przedmiocie stanowiska dotyczącego zarzutów nie podlega ocenie w postępowaniu zabezpieczającym. Z kolei w przedmiocie zarzutu naruszenia art. 33 pkt 6 u.p.e.a. skarżący dodatkowo zakwestionował pogląd organu odwoławczego, iż każde wydae przez prokuratora postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, aby mogło zostać wykonane, podlega opatrzeniu przez właściwy sąd klauzulą wykonalności i nie wymaga wydania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia. Nadto, zdaniem skarżącego, postanowienie Prokuratora z 28 czerwca 2011 r. nie mogło stanowić podstawy czynności organu egzekucyjnego, gdyż zostało zmienione postanowieniem z 28 lutego 2012 r., które z kolei nie zostało opatrzone klauzulą wykonalności. Do skargi dołączono zawiadomienie Sądu Rejonowego w Z. VII Wydział Karny z 1 marca 2012 r. informujące skarżącego o wydaniu 28 lutego 2012 r. postanowienia o umorzeniu postępowania w przedmiocie zażaleń na postanowienia Prokuratora z 28 czerwca 2011 r. z uwagi na ich zmianę postanowieniami z 28 lutego 2012 r.

IV.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

V.

W piśmie procesowym z 14 lutego 2013 r. skarżący poinformował, że postanowieniem z 13 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy w Z. w sprawie II Kp 9/13 uznał się za niewłaściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie Prokuratora z 16 maja 2012 r. w sprawie VI Ds. 2/07/Sp i przekazał zażalenie Prokuraturze Apelacyjnej. Nadmienił, że na postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z 19 czerwca 2012 r., w sprawie II Kp 85/12, wniósł zażalenie na punkt 1 (rozstrzygnięcie dotyczyło właściwości). Do pisma dołączył postanowienie Prokuratora z 16 maja 2012 r. VI Ds. 2/07/Sp (stanowisko wierzyciela w sprawie zobowiązanego); postanowienie Sądu Rejonowego w Z., II Wydział Karny z 29 listopada 2012 r. w sprawie II Kp 235/12 w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości oraz uchylające je postanowienie Sądu Okręgowego w Z., II Wydział Karny z 31 grudnia 2012 r. II Kz 553/12.

VI.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

VII.

Wstępnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270; dalej jako p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonego postanowienia i znajduje się w nadesłanych aktach postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, opubl. w: LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa w sposób, który implikuje wyeliminowanie tego postanowienia z obrotu prawnego.

VIII.

W pierwszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie czy prokurator, występując do urzędu skarbowego o dokonanie zabezpieczenia majątkowego na podstawie wydanego przez siebie (w sprawie VI Ds.2/07/Sp) - i opatrzonego przez Sąd Rejonowy w G. (postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2011r., II Kp 472/11/Ks; karta 4 akt postępowania) klauzulą wykonalności - postanowienia z dnia 28 czerwca 2011 r. o zabezpieczeniu majątkowym (k. 5-8) (zm. postanowieniem z dnia 28 lutego 2012r. nie podlegającym ponownemu nadaniu klauzuli wykonalności – por. k. 52), zobowiązany jest również do wydania zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a u.p.e.a.

Sąd nie podziela stanowiska autora skargi, że decydując się na drogę administracyjnego postępowania egzekucyjnego, prokurator ma obowiązek stosować się do wszystkich przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zgodnie z art. 155a § 1 u.p.e.a. wydać zarządzenie zabezpieczenia, jako wierzyciel.

a/ zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Takimi "innymi ustawami" są kodeks postępowania karnego (k.p.k.) i kodeks karny wykonawczy (k.k.w.). Zgodnie z art. 27 k.k.w. egzekucję środka karnego przepadku i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli k.k.w. nie stanowi inaczej. Z mocy art. 291 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.), w przypadku popełnienia przestępstwa zagrożonego karą grzywny, przepadku, nawiązki lub świadczenia pieniężnego – może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego, a zgodnie z art. 293 § 1 k.p.k. postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia w postępowaniu przygotowawczym wydaje prokurator, określając w nim zakres i sposób zabezpieczenia. Z art. 195a k.k.w. wynika, że jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę prokurator może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu.

Z woli ustawodawcy (art. 2 § 2 u.p.e.a.) zabezpieczenie należności, które będą podlegały egzekucji administracyjnej, następuje w trybie i na zasadach określonych w dziale IV u.p.e.a., w zakresie nieuregulowanym odrębnymi przepisami. Powtarzając - tymi "odrębnymi przepisami" są przepisy Kodeksu postępowania karnego uprawniające prokuratora do wydania z urzędu postanowienia o zabezpieczeniu (art. 291 § 1 k.p.k. i 293 § 1 k.p.k.), a także przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące zaskarżenia postanowienia o zabezpieczeniu, tj. art. 293 § 2 k.p.k. ustanawiający sposób zaskarżenia postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu zażaleniem, które rozpoznaje sąd rejonowy.

"Odrębne przepisy" to również § 214 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2010r. - Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury (Dz. U. nr 49, poz. 296; dalej jako Regulamin Prokuratury), regulujące sposób postępowania prokuratora, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu i chce doprowadzić do jego wykonania. Zgodnie z powołanymi przepisami, prokurator przesyła postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym organowi egzekucyjnemu do wykonania, wskazując w piśmie przewodnim mienie podejrzanego i miejsce, w którym się ono znajduje. Postanowienie o zabezpieczeniu (wydane przez prokuratora) doręcza się podejrzanemu przebywającemu na wolności za pośrednictwem organu egzekucyjnego (czyli urzędu skarbowego).

Powyższe powoduje, że postanowienie o zabezpieczeniu prokurator powinien wydać w trybie kodeksu postępowania karnego, a zatem jest ono zaskarżalne w trybie k.p.k. (art. 293 § 2 k.p.k.).

Ww. przepisy szczególne w pewnym zakresie regulują administracyjne postępowanie zabezpieczające i przepisy te, jako szczególne, znajdują zastosowanie przed przepisami u.p.e.a. Ich zastosowanie potwierdza treść art. 170 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że pozostają w mocy przepisy ustaw szczególnych dotyczące administracyjnego postępowania zabezpieczającego na podstawie orzeczenia prokuratora o zabezpieczeniu rzeczy, w stosunku do których może być orzeczony przepadek.

Zabezpieczenie orzekane przez prokuratora i realizowane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym zawiera szereg odrębności w stosunku do zabezpieczenia dokonywanego przez organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela. Takie uregulowanie jest w oczywisty sposób uzasadnione i wynika ze szczególnej sytuacji, jaka powstaje na styku postępowania karnego, w którym orzeczone zostaje zabezpieczenie i postępowania egzekucyjnego w administracji, w którym to orzeczenie ma być wykonane. Zarówno organy występujące w postępowaniu karnym, jak i organy egzekucyjne muszą działać w granicach swojej właściwości i nie ma żadnego uzasadnienia pogląd, iż działania te powinny się dublować.

Należy też wskazać, że Regulamin Prokuratury wydany jest jako rozporządzenie i zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego. Regulamin określa przede wszystkim sposób działania prokuratury, ale ma też ten walor, że jeżeli organy prokuratury działają zgodnie z regulaminem, to należy uznać, że działają zgodnie z prawem i wszystkie inne organy, także urzędy skarbowe, muszą takie działania (zgodne z prawem) zaakceptować. Jeżeli zatem przepisy k.p.k. uprawniają prokuratora do wydawania postanowień o zabezpieczeniu, a przepisy Regulaminu Prokuratury określają jak prokurator ma swym działaniem doprowadzić do wykonania wydanego postanowienia, to brak podstaw do żądania podejmowania innych jeszcze działań (wydania zarządzenia), które stałyby w sprzeczności z ww. uregulowaniami szczególnymi (k.p.k. i Regulaminu Prokuratury), zważywszy, że te uregulowania szczególne są przewidziane i zaakceptowane przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. art. 2 § 2 u.p.e.a., art. 170 § 1 u.p.e.a.).

b/ postanowienie o zabezpieczeniu wydaje prokurator w trybie k.p.k. i jest ono zaskarżalne w trybie k.p.k. (art. 293 § 2 k.p.k.), a pouczenie o sposobie zaskarżenia jest umieszczone na samym postanowieniu; zarządzenie o zabezpieczeniu zgodnie z art. 155a § 1 u.p.e.a. wydaje wierzyciel w trybie u.p.e.a. i jest ono zaskarżalne w trybie u.p.e.a. (art. 156 § 1 pkt 8 u.p.e.a. stanowi, że należy pouczyć zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym).

Zabezpieczenie dokonywane jest zatem na podstawie zarządzenia i na wniosek wierzyciela lub na podstawie postanowienia prokuratora przesłanego organowi egzekucyjnemu do wykonania. Błędny byłby zatem pogląd, że dla wykonania zabezpieczenia powinny być podjęte oba ww. działania, a podejrzanemu służą oba tryby zaskarżenia. Urząd skarbowy dokonuje zabezpieczenia (zabezpiecza) na wniosek wierzyciela oraz wykonuje już dokonane przez prokuratora zabezpieczenie. Wykonanie przez urząd skarbowy zabezpieczenia orzeczonego przez prokuratora musi uwzględniać wszystkie przywołane wyżej uregulowania k.p.k., k.k.w. i Regulaminu Prokuratury, bowiem jest to zabezpieczenie, które zawiera pewne odrębności związane z faktem, że stanowi ono niejako wykonawczy etap postępowania karnego.

Reasumując:

1/ postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, podlega wykonaniu przez organ egzekucji administracyjnej bez konieczności wydania przez prokuratora zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a § 1 u.p.e.a.;

2/ skoro przepisy k.p.k. uprawniają prokuratora do wydania postanowień o zabezpieczeniu, a przepisy Regulaminu Prokuratury określają, jak prokurator ma swym działaniem doprowadzić do wykonania wydanego postanowienia, to brak podstaw do żądania podejmowania innych działań, w tym wydania zarządzenia w trybie art. 155a § 1 u.p.e.a.

Sąd tym samym podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 października 2009r. w sprawie II GSK 154/09 (por. również wyrok NSA z 24 czerwca 2009r., w sprawie II GSK 1055/08; wyrok NSA z 7 sierpnia 2008r., w sprawie I OSK 1140/07). W orzecznictwie NSA dominuje pogląd (jak podkreślono w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, pod red. Romana Hausera i Andrzeja Skoczylasa, Wyd. C. H. Beck, W-wa 2012, s. 669), że opatrzone sądową klauzulą wykonalności prawomocne postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, które w swej warstwie treściowej odpowiada przepisom art. 156 u.p.e.a., podlega wykonaniu przez organ egzekucji administracyjnej bez prawa tego organu żądania od prokuratora wystawienia zarządzenia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 155a § 1 u.p.e.a.

IX.

Sąd nie podziela również argumentacji skargi wyrażającej się w zarzucie naruszenia art. 33 pkt 9 u.p.e.a. poprzez nie uwzględnienie zarzutu strony, że w realiach tej sprawy właściwym organem egzekucyjnym jest urząd skarbowy właściwy dla miejsca zamieszkania zobowiązanego. Z mocy 195a § 1 u.p.e.a. w związku z art. 187 k.k.w. wynika, że dyspozycja art. 195a § 1 u.p.e.a. dotyczy prawomocnych orzeczeń sądu; zgodnie bowiem z treścią tego przepisu sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg urzędowi skarbowemu, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania środka karnego w postaci orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa. Sąd podziela pogląd organu drugiej instancji, że art. 187 k.k.w. nie ma zastosowania w zakresie określenia właściwości miejscowej urzędu skarbowego w administracyjnym postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym w celu wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym grzywny i przepadku, wydanym przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym. Na tym etapie postępowania przygotowawczego brak jest możliwości ustalenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy, stąd konieczność odniesienia się do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. do trybu w jakim wydano postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym z dnia 28 czerwca 2011r. (zmienione postanowieniem z dnia 28 lutego 2012r.).

Zasadnie organ drugiej instancji przywołał treść art. 22 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którą właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego (z zastrzeżeniem § 3). Organem wykonującym zabezpieczenie, a następnie egzekucję obowiązków prawnokarnych na podstawie art. 27 k.k.w. i art. 2 § 1 pkt 5 i § 2 u.p.e.a. jest organ egzekucyjny zdefiniowany w art. 1a pkt 7 u.p.e.a. z mocy art. 19 § 1 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczenia takich należności.

Miejscem zamieszkania strony skarżącej jest G., ul. [...]), a zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003r., nr 209, poz. 2027 ze zm.) pozostaje w obszarze właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego.

X.

Sąd nie podziela pozostałych zarzutów skargi, w tym zarzutu naruszenia art. 144 k.p.a., art. 140 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 34 § 4 u.p.e.a. - poprzez odstąpienie od oceny zarzutu braku ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela.

Wskazać należy, że stanowisko wierzyciela zostało zaprezentowane w postanowieniu z dnia 8 lutego 2012r. (k. 33 akt postępowania) i zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 19 czerwca 2012r.

Nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie niezgodne jest z prawem, a także nie znajdując przesłanek do uznania, że postanowienie to

wydane zostało z mającym co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd oddalił skargę.

EK