Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1034/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1034/18

Uzasadnienie

Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] marca 2018 r., [...] na podstawie art. 115 pkt 4 w zw. z art. 65 ust, 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2, 5, 8 i 9, art, 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 96 ust. 1 oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw, z art. 101 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2211 ze zm.; daiej: "u.p.f."), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r, poz 1257; dalej: "k.p.a."), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o z zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego inspektora Farmaceutycznego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r., znak: [...], w przedmiocie cofnięcia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako "Spółka", "Skarżąca" zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" położonej w W. przy ul. [...] 55A.

Do wydania niniejszych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...] września 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w W. (dalej: "WIF"), zawiadomił A. Sp. z o.o. o wszczęciu wobec niej postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...]. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" w W. przy ul. [...] 55A, z uwagi na sprzedaż produktów leczniczych przez aptekę do podmiotów nieuprawnionych. W toku postepowania Skarżąca podniosła, że art. 86a u.p.f., ustanawiający zakaz zbywania produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną do hurtowni farmaceutycznej wszedł w życie z dniem 8 lutego 2015 r. Natomiast art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f., przewidujący sankcję za naruszenie tego zakazu w postaci cofnięcia zezwolenia, wszedł w życie dnia 12 lipca 2015 r. Stwierdziła, że nie zbywała produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych po dniu 8 lutego 2015 r. Z uwagi na powyższe okoliczności wnosiła o umorzenie postępowanie. Ponadto podniosła, że w sprawie doszło do omyłkowego określenia przedmiotu postępowania. Mianowicie, nie powinno dotyczyć ono apteki położonej w W. przy ul. Z. 55A, a apteki położonej w W. przy ul. [...] 290, gdyż w tej właśnie aptece dokonywano sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych. Strona, na dowód wskazanych okoliczności, dołączyła oświadczenia Prezesa Zarządu Spółki i kierownika apteki położonej w W. przy ul. [...] 55A,

Ponadto w uchwale z dnia [...] października 2015 r. Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej [...] Izby Aptekarskiej (utrzymanej w mocy przez uchwałę z dnia [...] grudnia 2015 r. Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej) wyraziło opinię w sprawie, opowiadając się za cofnięciem przedmiotowego zezwolenia.

Organ I instancji, w celu wyjaśnienia wątpliwości co do właściwego podmiotu postępowania i w oparciu o uzyskane między innymi oświadczenie kierownika apteki p. D. J., w aptece położonej w W. przy ul. [...] 55A i oświadczenie kierownika apteki p. A. S., decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r" znak: [...], cofnął Spółce A. Sp. z o.o. zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" położonej w W. przy ul. [...] 55A.

Następnie Skarżąca wniosła od decyzji organu I instancji odwołanie zarzucając jej:

1. wadliwe określenie rozstrzygnięcia, wyrażające się w braku możliwości wykonania decyzji, a to z tego względu, że treść rozstrzygnięcia nie pozwala na dokładne określenie czego ta decyzja dotyczy, a dokładnie mówiąc czego dotyczy określone w decyzji "cofniecie";

2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia tj. art. 7 w zw. z 80 w zw, z art. 86 k.p.a. wyrażające się w nieuzasadnionym pominięciu zeznań Prezesa Zarządu Spółki w zakresie przyczyn oraz okoliczności dotyczących obrotu produktami leczniczymi przez Spółkę w ramach apteki, której nie dotyczyło zaskarżone rozstrzygnięcie, oraz oceny tych zeznań w kontekście przedmiotowej apteki, która nie dokonywała zakazanego obrotu produktami leczniczymi i ich oceny pod względem zasadności i celowości wydania zaskarżonej decyzji;

3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 u.p.f. wyrażające się w uznaniu przez WIF, że:

a) wskazane przepisy uprawniają do cofnięcia (zezwolenia) na prowadzenie apteki dla określonego podmiotu w sytuacji, gdy podmiot ten za pośrednictwem danej apteki nie dokonywał sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni, co w konsekwencji powinno prowadzić do uznania, że skoro z apteki położonej w W. przy ul. [...] 55A nie dokonywano (zakazanego) obrotu produktami leczniczymi z hurtowniami, to nie istnieją podstawy do przyjęcia założenia, że w stosunku do tej konkretnej apteki Spółka nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki tym bardziej, że wskazana apteka jest prowadzona przez okres 5 lat tj. od 2011 r. oraz w stosunku do przedmiotowej apteki nie było uwag oraz zapewniała ona właściwą ochronę zdrowia publicznego,

b) wskazane przepisy uprawniają do cofnięcia (zezwolenia) na prowadzenie apteki dla określonego podmiotu w sytuacji, gdy w art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f. jako jedyny stanowi podstawę do cofnięcia takiego zezwolenia, a pozostałe przepisy nie mogą stanowić podstawy do wykładni rozszerzającej odpowiedzialność podmiotu posiadającego zezwolenie, albowiem prowadzi to do naruszenia artykułu 7 Konstytucji, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa;

4. naruszenie prawa materialnego tj. art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 u.p.f. poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, ze przepisy te uprawniają do cofnięcia (zezwolenia) na prowadzenie apteki dla określonego podmiotu po wcześniejszym zasięgnięciu opinii właściwej izby aptekarskiej, w sytuacji gdy wyrażona opinia przez tą izbę aptekarską dotyczyła sytuacji faktycznej, której podmiot, któremu cofane jest zezwolenie, nie dopuścił się. Inaczej mówiąc, naruszenie przedmiotowych przepisów poprzez oparcie swego rozstrzygnięcia na opiniach izb aptekarskich, które to opinie zostały wydane w stanie faktycznym innym od przyjętego przez WIF.

Ponadto, Spółka zgłosiła wnioski o przeprowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym przez nią zakresie.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., GIF oddalił wnioski dowodowe skargi a jednocześnie po zapoznaniu się z odwołaniem oraz aktami postępowania, GIF uznał za zasadne utrzymanie decyzji organu I instancji w całości w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał na brzmienie przepisów ustawy Prawo farmaceutyczne, w szczególności art. 65, art. 68 ust.1, art. 70 ust. 1, art. 71 ust. 1 u.p.f., art. 72 ust. 3.

W ocenie organu, z zebranej w sprawie dokumentacji, w szczególności z przedstawionych przez Spółkę faktur VAT jednoznacznie wynikało, że prowadziła ona sprzedaż produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych prowadzonych przez następujących przedsiębiorców: D. Sp. z o.o. z siedzibą w K., P. Sp. z o.o. z siedzibą w P., M.Sp. z o.o. z siedzibą w P., A.Sp. z o.o. z siedzibą w K., N. Sp. z o. o., z siedzibą w W., P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Sprzedaż prowadzona była w okresie od dnia 22 lipca 2012 r. do dnia 4 lutego 2015 r. Łączna wartość transakcji przekroczyła kwotę 3 400 000 zł. Przedmiotem transakcji były leki ratujące życie i zdrowie, w szczególności: C., F., F., O., S., S., S., P, Z., T. N., N.. Organ podkreślił, ze powyższe produkty lecznicze są zagrożone brakiem dostępności i najczęściej stanowią przedmiot transakcji w ramach "odwróconego łańcucha dostaw".

W świetle oświadczeń Prezesa Zarządu Spółki oraz kierowników aptek położonych w W. przy ul. [...] 55A i ul. [...] 290 (przekazanych przy piśmie z dnia 3 grudnia 2015 r.) oraz dalszych wyjaśnień kierowników aptek (przekazanych przy piśmie z dnia 21 grudnia 2015 r.), organ ustalił, że sprzedaż do hurtowni farmaceutycznych następowała za pośrednictwem apteki położonej przy ul. B. 290, zaś apteka, której dotyczy niniejsze postępowanie nie prowadziła takiej sprzedaży. Zatem, Spółka prowadziła za pośrednictwem jednej z należących do niej aptek ogólnodostępnych obrót hurtowy produktami leczniczymi. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 72 ust. 1 u.p.f. obrót hurtowy produktami leczniczymi, z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2, mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne. Natomiast zgodnie z art. 74 ust. 1 u.p.f., podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania zezwolenia GIF. Organ ustalił, że Skarżąca nie posiadała stosownego zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej co przesądza o tym, że nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi.

Zdaniem organu, sprzedaż przez aptekę produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych, stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 u.p.f. W aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność inna, niż określona w art. 86 ust. 2 - 5 i 8 u.p.f., w szczególności nie może być prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej lub innych aptek.

Zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2 u.p.f., organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku, gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Natomiast art. 101 pkt 4 u.p.f, wskazuję, że odmawia się udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Rękojmię należytego prowadzenia apteki musi dawać również przedsiębiorca, który uzyskał zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej i podjął działalność gospodarczą w tym zakresie. Postępowanie polegające na prowadzeniu przez aptekę sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych i innych aptek narusza opisane powyżej przepisy i świadczy o tym, że przedsiębiorca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, przedkładając dążenie do osiągnięcia korzyści finansowych nad dobro pacjenta (jego życie i zdrowie). Oczywistym jest, że celem prowadzenia każdej działalności gospodarczej jest uzyskiwanie dochodu. Jednakże w zakresie prowadzenia apteki, dobrem nadrzędnym jest zdrowie i życie pacjenta. Utrata rękojmi oznacza z kolei, że przedsiębiorca przestał spełniać jeden z warunków określonych przepisami prawa wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu na prowadzenie apteki. Prowadzenie przez aptekę ogólnodostępną położoną w W. przy ul. [...] 290 sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych, tj. hurtowni farmaceutycznych jest działaniem niezgodnym z udzielonym zezwoleniem oraz sprzecznym z istotą funkcjonowania apteki, co przesądza o trwałej utracie rękojmi prawidłowego prowadzenia apteki przez Spółkę.

Z uwagi na podmiotowy charakter przesłanki "rękojmi", podmiot, który utracił przymiot dawania rękojmi należytego prowadzenia działalności objętej zezwoleniem na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, traci go co do zasady. Jeśli przedsiębiorca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki, to dotyczy to każdej prowadzonej przez niego apteki, a nie wyłącznie tej, za pośrednictwem której nastąpiła sprzedaż w "odwróconym łańcuchu dystrybucji", podważająca legitymowanie się rękojmią. W konsekwencji, utrata rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej przez Spółkę w związku z prowadzeniem sprzedaży w "odwróconym łańcuchy dostaw" za pośrednictwem apteki położonej w W. przy ul. [...] 290 uzasadnia również cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki położonej w W. przy ul. [...] 55A.

G!F ocenił negatywnie działalność Spółki również ze względu na jej negatywne skutki społeczne, tj. nieuzasadnione ograniczanie pacjentom dostępu do leków. Niektóre z produktów leczniczych wskazane na fakturach mają charakter leków ratujących życie.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego negatywnego rozpatrzenia wniosku Spółki o przeprowadzenie dowodu z zeznań Prezesa Zarządu Spółki organ wyjaśnił, że okoliczność prowadzenia niedozwolonej sprzedaży za pośrednictwem innej apteki, niż objętej niniejszym postępowaniem nie ma znaczenia z perspektywy oceny utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki. Ponadto, ewentualne zeznania nie mogłyby zanegować stwierdzonej fakturami VAT niedozwolonej sprzedaży.

Organ uznał również za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw, z art. 101 pkt 4 u.p.f. Wyjaśnił, że ustawą z dnia 19 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz, U. z 2015 r. poz. 28) dodano art. 86a u.p.f., który w obecnym brzmieniu (zmienionym z dniem 12 lipca 2015 r.) stanowi, że zakazane jest zbywanie produktów leczniczych przez aptekę ogólnodostępną lub punkt apteczny hurtowni farmaceutycznej lub innej aptece, czy punktowi aptecznemu. Ponadto, na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 12 lipca 2015 r.), naruszenie tego zakazu zobowiązuje WIF do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki. Stąd Strona wywodzi, że przepisy umożliwiające organom cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej z powodu sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych zostały wprowadzone dopiero opisaną wyżej nowelizacją i znajdują zastosowanie wyłącznie do działań mających miejsce po ich wprowadzeniu. Organ wyjaśnił, że WIF nie cofnął jednak przedmiotowego zezwolenia na podstawie wprowadzonych nowelizacją przepisów, a na podstawie obowiązujących przed jak i po nowelizacji przepisach dotyczących rękojmi należytego prowadzenia apteki. WIF dokonał oceny działań przedsiębiorcy i doszedł do uzasadnionego przekonania, że przedsiębiorca ten utracił rękojmię należytego prowadzenia apteki, co stanowi podstawę cofnięcia zezwolenia. Organ nie oparł swojego rozstrzygnięcia o znowelizowane przepisy. Nie może być zatem mowy o doprecyzowywaniu poprzedniego stanu prawnego, gdyż cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki z powodu utraty rękojmi należytego prowadzenia apteki może, ale nie musi wiązać się jedynie z uczestnictwem w "odwróconym łańcuchu dostaw".

Wprowadzony przepis art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f. stanowi odrębną podstawę cofnięcia zezwolenia i nie stanowił doprecyzowania przepisów o rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego wadliwego sporządzenia opinii organów samorządu aptekarskiego organ wskazał, że jest on bezprzedmiotowy.

Następnie Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżyła w całości decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2018 roku utrzymującej w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w W. z dnia [...] stycznia 2016 roku cofającej spółce aktywne zdrowie sp. Z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] czerwca 2011 roku ([...]) na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" położonej w W. przy ulicy [...] 55a i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania jej organowi II instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (wydanej decyzji), to jest artykułu 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kodeksu Postępowania administracyjnego wyrażające się w wadliwym ustaleniu stanu faktycznego i powołaniu się na niego w zaskarżonym rozstrzygnięciu poprzez wskazanie, że postępowanie wszczęte przez spółkę w sprawie unieważnienia uchwał samorządu aptekarskiego zostało zakończone wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2016 roku (sygn. VI SA/Wa 2751/15) w sytuacji gdy przedmiotowy wyrok w ogóle nie dotyczył skarżącej spółki, a wniesione przez nią wnioski o unieważnienie uchwal organów samorządu aptekarskiego nie zostały jeszcze rozpoznane, a także naruszenie wspomnianych przepisów:

2. Poprzez wskazanie, przez GIF, że samo utracenie rękojmi na prowadzenie apteki przy ulicy [...] w W. uzasadnia odebranie utratę rękojmi również przez spółkę co do prowadzenia apteki na ulicy [...] 55 w W., pomimo tego, że w ramach apteki przy ul. [...] 55 nie dokonywano obrotu produktami leczniczymi z hurtowniami farmaceutycznymi,

3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 98 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (KPA) w zw. z art. 101 § 1 KPA wyrażające się w niewydaniu postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania, o które wnioskowała skarżąca spółka ze względu na złożenie przez spółkę wniosków o unieważnienie uchwał organu samorządu aptekarskiego, a to ze względu na fakt, że w ocenie GIF-u spór sądowo-administracyjny co uchwal organu samorządu aptekarskiego zakończy! się prawomocnie, w sytuacji gdy jest to stwierdzenie nieprawdziwe , albowiem wskazywane w decyzji postępowanie zakończone wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2016 roku (VI SA/Wa 2751/15) w ogóle nie dotyczyło skarżącej spółki, a ponadto nawet jeśliby dotyczyło to w sprawie tej doszło do unieważnienia uchwał organu samorządu aptekarskiego, co w konsekwencji powodowałoby, że decyzja organu I instancji o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki była wydana bez wymaganych przepisami uchwał wspomnianego samorządu;

4. istotne naruszenie przepisu postępowania artykułu 10 § 1 KPA poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej wypowiedzenia się w kwestii zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w szczególności co do postępowań w sprawie o unieważnienie uchwał samorządu aptekarskiego, co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy.

5. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię tj. art. 37ap ust.l pkt 2 w zw. z art 101 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 roku Prawo farmaceutyczne (zwanej dalej prawem farmaceutycznym) wyrażające się w uznaniu przez organ administracyjny I instancji, że:

a) wskazane przepisy uprawniają do cofnięcia (zezwolenia) na prowadzenie apteki dla określonego podmiotu w sytuacji, gdy podmiot ten za pośrednictwem danej apteki nie dokonywał sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni, co w konsekwencji powinno prowadzić do uznania, że skoro z apteki przy ulicy [...] 55A w W. nie dokonywano obrotu produktami leczniczymi z hurtownią (zakazanego obrotu produktami leczniczymi), to nie istnieją podstawy do przyjęcia założenia, że w stosunku do tej konkretnej apteki skarżący podmiot (spółka [...]) nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki tym bardziej, że wskazana apteka jest prowadzona przez okres 7 lat tj. od 2011 roku oraz w stosunku do przedmiotowej apteki nie było uwag oraz zapewniała ona właściwą ochronę zdrowia publicznego; a także naruszenie wskazanych przepisów poprzez uznanie, że:

b) wskazane przepisy uprawniają do cofnięcia (zezwolenia) na prowadzenie apteki dla określonego podmiotu w sytuacji, gdy w prawie farmaceutycznym istnieje przepis artykuł - 103 ust.l pkt 2 prawa farmaceutycznego, który jako jedyny stanowi podstawę do cofnięcia takiego zezwolenia, a pozostałe przepisy nie mogą stanowić podstawy do wykładni rozszerzającej odpowiedzialność podmiotu posiadającego zezwolenie, albowiem prowadzi to do naruszenia artykułu 7 Konstytucji, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DzU z 2017 r. p. 2188 ze zm.) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej z tym, że kontrola ta w myśl § 2 w/w artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada zaskarżone decyzje, postanowienia, akty i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ewentualnego naruszenia przepisów postępowania bądź też przepisów prawa materialnego, nie uwzględnia natomiast przy orzekaniu zasad słuszności bądź też zasad współżycia społecznego.

Poza tym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi na powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz U z 2018 r. p 1302 ze zm.) Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu wskazującym na ich uchylenie.

Bezsporne jest w sprawie, że skarżąca spółka za pośrednictwem należącej do niej apteki przy ulicy [...] 290 dokonywała sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych, co pozostaje w sprzeczności z art. 65 i. n. upf.. Miało to miejsce w okresie od 22 lipca 2012 r. do 4 lutego 2015 roku. W stanie prawnym obowiązującym na datę stwierdzonych przez skarżącą spółkę uchybień przepisów prawa farmaceutycznego obowiązywał art. 37ap ust 1 pkt 2 upf w zw z art. 101 pkt 4 upf.

Zgodnie z art. 37 ap ust 1 pkt 2 upf organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku, gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymaganymi do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Użyte w art. 37ap ust. 1 pkt 2 u.p.f. określenie " cofa zezwolenia" oznacza iż ww. wskazana sytuacja obliguje właściwy organ do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w tym przepisie. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że organ cofa zezwolenie jeżeli przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Odsyła więc do art. 101 u.p.f., który mówi, w jakich okolicznościach zezwolenie nie będzie udzielone czyli jakie kryteria przedsiębiorca musi spełniać, aby zezwolenie uzyskać. Zgodnie z art. 101 pkt 4 u.p.f. wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Odpowiedzialność na gruncie art. 37ap ust. 1 pkt 2 u.p.f. jest odpowiedzialnością przedsiębiorcy, który uzyskał zezwolenie, a nie odpowiedzialnością osób wykonujących różne funkcje związane z prowadzeniem apteki ogólnodostępnej. Apteka ogólnodostępna może być prowadzona tylko na podstawie uzyskanego zezwolenia na prowadzenie apteki.

Pojęcie rękojmi należytego prowadzenia apteki nie ma definicji ustawowej i nie występuje w ustawie, wobec powyższego przy wyjaśnieniu rękojmi należytego prowadzenia apteki należy posiłkować się orzecznictwem. Naczelny Sąd Administracyjny kilkakrotnie stwierdzał, iż orzecznictwo dotyczące poszczególnych zawodów, w których wymagana jest rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu, znajduje zastosowanie ogólnie do pojęcia "rękojmi", z uwzględnieniem cech szczególnych danego zawodu (chodzi nie tylko o wiedzę i wysokie kwalifikacje, ale o sumienność i rzetelność). (M. Kulesza, Opinia prawna odnośnie do rękojmi należytego prowadzenia apteki, Biuletyn Informacyjny, Okręgowa Izba Aptekarska w Warszawie, luty 2004 r., s. 27; por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 1999 r., II SA 879/99).

Przez "dawanie rękojmi" – z uwagi na wyodrębnioną inną niż kwalifikacje zawodowe przesłankę – należy rozumieć całość cech, zdarzeń i okoliczności dotyczących wykonywania danego zawodu, składających się na jego wizerunek jako zawodu zaufania publicznego. Na pojęcie rękojmi składają się takie cechy, jak: szlachetność, prawość, uczciwość osoby wykonującej ten zawód. Pojęcie rękojmi jest zdefiniowane w słownikach języka polskiego jako "uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie czegoś". Na rękojmię składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie kandydata do danego zawodu. Przez rękojmię należy uważać taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty, podważające jej wiarygodność. Przy rękojmi w grę wchodzi przesłanka prawna podlegająca ocenie, tym niemniej ocena ta nie może być dowolna, w każdym przypadku musi opierać się na ustalonych faktach i ocena ta podlega kontroli sądowo-administracyjnej – co do jej zgodności z prawem. Każde podejrzenie nierzetelności w wykonywaniu czynności zawodowych uprawnia do stwierdzenia, że kandydat do zawodu nie spełnia warunku rękojmi należytego jego wykonywania.

W aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych. W świetle art. 68 ust. 1 u.p.f. obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych, z zastrzeżeniem przepisów ust. 2, art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 1. Obrót hurtowy produktami leczniczymi natomiast ma miejsce m.in. wtedy, gdy ich nabywcą jest którykolwiek z podmiotów wymienionych w art. 72 ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 87 ust. 2 u.p.f., apteki ogólnodostępne przeznaczone są do zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8 i wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 maja 2014 r., sygn.. II GSK 1030/13 z zestawienia art. 80 ust. 1 pkt 3 i art. 101 pkt 3 u.p.f. wynika, że prowadzenie przez jeden podmiot jednocześnie apteki ogólnodostępnej i hurtowni jest niemożliwe, bowiem prowadzenie jednej z tych działalności stanowi przeszkodę do uzyskania zezwolenia na prowadzenie drugiej.

Co do rękojmi należytego prowadzenia apteki, w ocenie Sądu, osoba prowadząca wadliwie aptekę nie daje gwarancji prowadzenia apteki zgodnie z przepisami prawa. W rozpoznawanej sprawie twierdzenie o wadliwości oparto na wynikach kontroli przeprowadzonej przez organ nadzoru. Stwierdzenie istnienia rękojmi lub jej braku jest kwestią oceny dokonywanej w oparciu o informacje na temat predyspozycji, cech i dotychczasowego zachowania się zainteresowanego, przy uwzględnieniu charakteru działalności zawodowej. Przesłanką utraty rękojmi jest naruszenie prawa i określonych warunków dotyczących prowadzenia apteki. Natomiast brak rękojmi jest wystarczającym powodem cofnięcia zezwolenia.

Oczywistym jest co wymaga podkreślenia w świetle stanowiska Skarżącej zawartego w uzasadnieniu skargi, że rękojmia należytego prowadzenia apteki musi istnieć przez cały czas prowadzenia działalności objętej zezwoleniem. Konieczność posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki badana jest nie tylko na etapie wydawania zezwolenia na otwarcie nowej apteki. Przedsiębiorca posiadający już zezwolenie naprowadzenie apteki ogólnodostępnej musi spełniać tę przesłankę przez cały okres posiadania zezwolenia, a obowiązki nałożone na niego ustawą – Prawo farmaceutyczne i zezwoleniem wyznaczają granice, w jakich może poruszać się prowadząc reglamentowaną działalność, a przekroczenie tych granic powoduje utratę rękojmi.

Uchybienia stwierdzone podczas kontroli dotyczyły prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. W takiej sytuacji od przedsiębiorcy jako zawodowo zajmującego się daną działalnością wymagana jest znajomość uregulowań dotyczących tej działalności, co najmniej w stopniu umożliwiającym prowadzenie jej z należytą starannością.

Sąd zgodził się ze stwierdzeniem organu, że skoro przesłanka rękojmi dotyczy przedsiębiorcy farmaceutycznego to w sytuacji, gdy utracił on przymiot dawania rękojmi należytego prowadzenia działalności objętej zezwoleniem, to traci go co do zasady i w odniesieniu do każdej apteki a nie tylko tej za pośrednictwem której nastąpiła sprzedaż w "odwróconym łańcuchu" dystrybucji. Pogląd ten znalazł oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np: wyroki WSA w sprawach VI SA/Wa 1507/14, VI SA/Wa 1603/16, VI SA/Wa 1602/16)

Tak więc utrata rękojmi należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej przez skarżącą w związku ze sprzedażą leków do hurtowni za pośrednictwem apteki położonej w W. przy ul. [...] 290 uzasadniła również cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki położonej w W. przy ulicy [...] 55a. Z tych wszystkich względów nie doszło do naruszenia art. 37 ap ust 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 u.p.f. Przepisy te mają zastosowanie w sprawie, albowiem czyny sprzeczne z ustawą miały miejsce przed nowelizacją pf, która wprowadziła art. 103 ust. 1 pkt 2 u.p.f. Z tego względu skoro lex retro non agit przepis znowelizowanej ustawy nie miał zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy.

Wprawdzie Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie przyjął, że wyrok wydany w sprawie VI SA/Wa 2751/15 dotyczył uchwał organów samorządu aptekarskiego podjętych w niniejszej sprawie jednakże nie miało to istotnego wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Poprzez podjęcie w/w uchwał organy samorządu aptekarskiego wyrażają tylko swoją opinię w sprawie cofnięcia zezwolenia i nie mają charakteru wiążącego dla organu występującego w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, że uchwały te nie stanowią formy zajęcia stanowiska przez inny organ w trybie art. 106 § 1 kpa (wyroki w sprawach VI SA/Wa 2288/15 i w sprawie VI SA/Wa 1507/14) stąd też nieuzasadniony jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, a także art. 10 kpa i art. 98 § 1 kpa.

Z tych wszystkich względów wobec bezskuteczności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.