Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2060/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81 c
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Wiech-Baranowska, , Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi [...]Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej skargę oddala


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: kpa), po rozpatrzeniu zażalenia [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że ww. postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wydanym w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego muru oporowego w [...], na lewym brzegu rzeki [...], na odcinku od mostu w ciągu ulicy [...] [...] do Domu Handlowego [...]", nałożył na [...] Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] obowiązek dostarczenia oceny technicznej w zakresie stanu technicznego muru oporowego, w szczególności uwzględniającej przyczyny wychylenia z pionu, stateczności jego konstrukcji i bezpieczeństwa użytkowników zarówno rzeki jak i sąsiadującego bulwaru, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia postanowienia.

Zobowiązany wniósł zażalenie na ww. postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Po rozpatrzeniu ww. zażalenia GINB powołał się na treść art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm., dlaej: Prawo wodne), zgodnie z którym dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej jest organem administracji rządowej niezespolonej właściwym w sprawach gospodarowania wodami w regionie wodnym, w zakresie określonym w ustawie. Wskazał, że prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa w ciekach naturalnych, od źródeł do ujścia, o średnim przepływie z wielolecia równym lub wyższym od 2,0 m3/s w przekroju ujściowym, zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa wodnego, wykonuje Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Stosownie natomiast do treści art. 92 ust. 4 Prawa wodnego stanowi, że, w ramach gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, związanym z gospodarką wodną, dyrektor regionalnego zarządu realizuje w imieniu Prezesa Krajowego Zarządu zadania związane z utrzymywaniem śródlądowych wód powierzchniowych lub urządzeń wodnych oraz pełni funkcję inwestora w zakresie gospodarki wodnej w regionie wodnym.

Organ II instancji zacytował także treść art 22 oraz art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. h Prawa wodnego stwierdzając, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...], właściwie skierował obowiązek dostarczenia oceny technicznej w zakresie stanu technicznego muru oporowego w [...], na Dyrektora Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], tj. na podmiot odpowiedzialny za utrzymywanie śródlądowych wód powierzchniowych, polegające na zachowaniu lub odtworzeniu stanu ich dna lub brzegów oraz na konserwacji lub remoncie istniejących budowli regulacyjnych.

GINB podniósł, że w sprawie nie jest sporne, że ww. mur oporowy, który wymaga dokonania czynności naprawczych jest urządzeniem wodnym. Powołał treść art 81c ust. 2 Prawa budowlanego, stwierdzajac jednocześnie, że regulacje Prawa wodnego i Prawa budowlanego wzajemnie się uzupełniają.

Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem, że przepisy ustawy Prawo wodne stwarzają prawną możliwość, aby inny podmiot był właścicielem wody, a inny właścicielem lub zarządcą urządzenia wodnego. Podkreślił, że własność wody nie przekłada się automatycznie na własność urządzeń wodnych, bowiem przepisy Prawa wodnego nie stoją na przeszkodzie, aby kto inny był właścicielem wody, a kto inny właścicielem urządzeń wodnych. Niemniej jednak z ustaleń poczynionych w rozpoznawanej sprawie, nie wynika, aby przedmiotowy mur oporowy był częścią innego obiektu budowlanego - budynku, budowli (drogi, linii kolejowej, itp.). Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby mur oporowy został powierzony podmiotom trzecim, a w obrocie prawnym istniało pozwolenie wodnoprawne określające podział obowiązków dotyczących jego utrzymywania.

GINB nie zgodził się ze stanowiskiem [...] Zarządu Gospodarki Wodnej, że jedynie uszkodzenia muru oporowego spowodowane podmywaniem jego fundamentu przez wody cieku, leżą w kompetencji Zarządu. Wskazał, że głównym zadaniem przedmiotowego muru oporowego jest stabilizacja brzegu rzeki [...], a przyczyny uszkodzenia muru zostaną właśnie wyjaśnione w ocenie technicznej.

Powyższe postanowienie GINB z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...] zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] Zarząd Gospodarki Wodnej w [...], który zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego:

1. poprzez błędną wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 4a, art. 14 ust. 4, art. 14a ust. 1 oraz art. 217 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012r., poz. 145 ze zm.) oraz art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651),

2. niewłaściwe zastosowanie art. 92 ust. 4 w zw. z art. 64 ust. 1 i 2 Prawa wodnego oraz art. 81c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 nr 243 poz. 1623 z późn. zm.).

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że co do zasady nie kwestionuje działania podjętego przez organy nadzoru budowlanego zmierzającego do uzyskania ekspertyzy stanu technicznego muru oporowego na rzece [...] w [...], na odcinku od mostu w ciągu ulicy [...] do Domu Handlowego "[...]". Natomiast – jak podniósł - w celu ustalenia podmiotu będącego adresatem obowiązku wynikającego z normy 81c ust. 2 Prawa budowlanego, konieczne jest także uwzględnienie zapisów Prawa wodnego. Skarżący podkreślił, że własność wód w prawie wodnym nie pokrywa się z własnością w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego (140 kc), albowiem woda nie jest rzeczą w rozumieniu art. 45 kc.

Skarżący podniósł, że wody stojące oraz wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości według zasady: czyją własność stanowią grunty, tego własnością jest woda. W takiej sytuacji o własności wody przesądza własność gruntu. Wody płynące są natomiast wodami publicznymi i w tym przypadku własność wody przedkłada się na własność gruntu pod wodą w granicach określonych liniami brzegów, co wprost wynika z art. 14, 17 i 18 Prawa wodnego. Jednakże własność wody nie przekłada się automatycznie na własność urządzeń wodnych. Skarżący podkreślił, że przepisy Prawa wodnego stwarzają prawną możliwość, aby inny podmiot był właścicielem wody, a inny właścicielem urządzeń wodnych. W art. 11 ust. 1 wskazano podmioty wykonujące uprawnienia właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa. Jednocześnie gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarka wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, zgodnie z art. 14 ust. 4 Prawa wodnego, wykonują: właściwy miejscowo starosta realizujący zadania z zakresu administracji rządowej, lub odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1 lub jednostki, którym mienie to zostało powierzone.

W ocenie skarżącego z cytowanych przepisów wynika, że właścicielem urządzenia wodnego może być inny podmiot niż właściciel wody.

Przechodząc do rozpatrywanej sprawy skarżący podniósł, że Skarb Państwa jest właścicielem wód rzeki [...] oraz muru oporowego w na lewym brzegu rzeki [...] w odcinku od mostu w ciągu ulicy [...] do Domu Handlowego "[...]", jednakże ustalając podmiot zarządzający tym murem oporowym należy mieć na względzie wyjątek od zasady “superficies solo cedit". Skarżący zauważył, że zgodnie z treścią art. 217 ust. 1 Prawa wodnego, z dniem wejścia w życie ustawy stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte tymi wodami przechodzą w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-3. Przepis ten w jednoznacznie mówi o przejściu w trwały zarząd wód oraz gruntów pokrytych tymi wodami. Oznacza to, że nie dotyczy on przejścia w trwały zarząd urządzeń wodnych. Jak wskazał regulacja ta jest konsekwencją relacji istniejących pomiędzy Prawem wodnym a ustawą o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 14a ust. 1 Prawa wodnego stanowi, iż grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Art. 21a cytowanej ustawy stanowi, że w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 21, nie wchodzą grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi w rozumieniu ustawy Prawo wodne. W myśl art. 21 tej ustawy do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa.

Zdaniem skarżacego z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że mimo tego, iż Skarb Państwa jest właścicielem wody i gruntów pokrytych tymi wodami, a także urządzenia wodnego, to trwały zarząd, jako forma władania nieruchomościami Skarbu Państwa, może należeć do innych podmiotów. W zwiażku z tym przyjąć należy, iż w momencie przejścia w trwały zarząd [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] wody oraz gruntów pokrytych wodami rzeki [...], nie można jednocześnie upatrywać przejścia w trwały zarząd tego podmiotu muru oporowego na rzece [...] w [...].

Ponadto skarżący zauważył, że stosownie do art. 92 ust. 4 Prawa wodnego w ramach gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, związanym z gospodarką wodną, dyrektor regionalnego zarządu realizuje w imieniu Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej zadania związane z utrzymywaniem wód oraz urządzeń wodnych oraz pełni funkcje inwestora w zakresie gospodarki wodnej w regionie wodnym. Zdaniem skarżącego regulacja ta nie oznacza jednak, że dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej gospodarują całym mieniem stanowiącym własność Skarbu Państwa Podmioty gospodarujące innym mieniem związanym z gospodarką wodną niż grunty pokryte wodami płynącymi zostały określone w art. 14 ust. 4 Prawa wodnego. Gospodarowanie tym mieniem nie zostało zastrzeżone wyłącznie do kompetencji Prezesa KZGW. Mieniem tym mogą gospodarować również inne podmioty, w tym również jednostki, którym mienie Skarbu Państwa zostało powierzone. Wobec tego dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej może w imieniu Prezesa KZGW realizować zadania związane z utrzymaniem tylko tych urządzeń wodnych, które zostały przekazane do gospodarowania Prezesowi KZGW.

Skarżący podniósł, że nie jest trwałym zarządcą muru oporowego na lewym brzegu rzeki [...] w [...] na odcinku od mostu w ciągu ulicy [...] do Domu Handlowego "[...]", nie gospodaruje nim również w imieniu Prezesa KZGW.

Zdaniem skarżącego, właścicielem ww. muru oporowego jest Gmina [...]. Ponadto wskazał, że uszkodzenia muru oporowego na ww. odcinku jest następstwem zjawisk występujących za murem od strony lądu, a nie od strony rzeki [...]. Zakres prac konserwacyjnych do których zobligowany jest [...] Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] obejmuje jedynie działania naprawcze od strony rzeki, gdzie brak jest oznak podmycia, ubytków lub innych uszkodzeń fundamentów muru oporowego.

Podsumowując skarżący stwierdził, że obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej muru oporowego winien zostać nałożony na Gminę [...].

W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W dniu 23 stycznia 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe uczestnika postępowania - Miasta [...], w którym wniósł on o oddalenie skargi. W pierwszej kolejności uczestnik wskazał, że twierdzenie, iż "właścicielem muru oporowego jest Gmina [...]" jest arbitralne i nie poparte żadnymi dowodami. Podniósł, że Prezydent Miasta [...] na wniosek [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. prowadził postępowanie w przedmiocie stwierdzenia trwałego zarządu dla działki [...], obręb [...], które zakończyło się ostateczną decyzją z dnia [...] października 2013 r., znak: [...]. Uczestnik wskazał również, że z przekładanej mapy ewidencyjnej jasno wynika, że właścicielem działki nr [...] przylegającej bezpośrednio do działki [...] - stanowiącej własność Skarbu Państwa jest osoba fizyczna J. K., natomiast uszkodzenie muru oporowego (urządzenia wodnego) nastąpiło właśnie na styku obu działek [...] i [...]. Mimo, iż na mapie ewidencyjnej nie jest zaznaczony mur oporowy to należy stwierdzić, że mur ten na lewym brzegu rzeki [...] w odcinku od mostu w ciągu ulicy [...] do Domu Handlowego "[...]", obejmujący uszkodzony fragment znajduje się na działce Skarbu Państwa. Niewątpliwie też uszkodzony mur oporowy jest urządzeniem wodnym i - jak stwierdza skarżący - jest on posadowiony na gruncie należącym do Skarbu Państwa. Ponadto uczestnik jako niezrozumiałe uznał wywody skarżącego, iż nie administruje on spornym murem oporowym, albowiem już w piśmie z dnia 1 lipca 2010 r. [...] Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] potwierdził, że mury wzdłuż rzeki [...] w [...] pełnią funkcje opasek brzegowych, są urządzeniami wodnymi i pozostają w utrzymaniu RZGW w [...]. Dodatkowo uczestnik zwrócił uwagę na fakt, że skarżący w 2012 r. i 2013 r. remontował mur oporowy na innym odcinku rzeki [...], w niedalekim sąsiedztwie uszkodzonego fragmentu. Uczestnik zauważył, że uszkodzony fragment urządzenia wodnego we fragmencie przylegającym do Domu Handlowego "[...]" wchodzi w skład muru oporowego. Na marginesie uczestnik wskazał, że Wspólnota Lokalowa Domu Handlowego "[...]" w [...] wystąpiła z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę podestu wejściowego chodnika do D.H. "[...]" na terenie działek [...] i [...], lecz po wezwaniu do uzupełnienia wniosku został on wycofany przez inwestora co skutkowało wydaniem w dniu [...] października 2013 r. decyzji umarzającej postępowanie. Do pisma uczestnik dołączył kopie dokumentów, na które się powołał wraz z dokumentacją fotograficzną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Przepis ten stanowi w istocie instrument umożliwiający organom wykonywanie ich ustawowych zadań określonych przepisami Prawa budowlanego, w szczególności prowadzenie postępowania dowodowego w celu uzyskania odpowiednich informacji o stanie technicznym obiektu budowlanego, natomiast dokonane ustalenia mogą stanowić podstawę do podjęcia dalszych działań. Podkreślenia jednakże wymaga, że przesłanką zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jest powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Nałożenie zatem takiego obowiązku uzależnione jest od wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, z których zrealizowano obiekt budowlany, a nadto powyższy obowiązek organ może nałożyć w przypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości samych robót budowlanych, tzn. w przypadku stwierdzenia, że roboty te zostały wykonane niezgodnie ze sztuką budowlaną, czy też niezgodnie z obowiązującymi normami budowlanymi. Przepis ten ma również zastosowanie w przypadku, gdy stan techniczny obiektu budowlanego budzi wątpliwości organu administracyjnego.

W niniejszej sprawie skarżący nie kwestionuje faktu nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej w zakresie stanu technicznego muru oporowego, w szczególności uwzględniającej przyczyny wychylenia z pionu, stateczności jego konstrukcji i bezpieczeństwa użytkowników zarówno rzeki jak i sąsiadującego bulwaru. Podstawowy spór sprowadza sią natomiast do ustalenia właściwego adresata tego obowiązku. W ocenie Sądu adresat ten został w postanowieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...] wskazany prawidłowo.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt. 2 Prawa budowlanego przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów Prawa wodnego w odniesieniu do urządzeń wodnych. Natomiast art. 62 ust. 2 Prawa wodnego stanowi, że przepisy art.63-66 tej ustawy, nie naruszają przepisów Prawa budowlanego. Zatem wzajemne relacje między tymi ustawami wskazują, że do urządzeń wodnych stosuje się łącznie przepisy obu ustaw. Definicja urządzenia wodnego zawarta jest w art. 9 ust. 1 pkt. 19 Prawa wodnego. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. h ustawy Prawo wodne - ilekroć w ustawie jest mowa o urządzeniach wodnych, rozumie się przez to urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności są to: mury oporowe, bulwary, nabrzeża. Nie ulega zatem wątpliwości, że mur oporowy jest urządzeniem wodnym służącym kształtowaniu zasobów wodnych, a w konsekwencji powinien on być zaliczony do kategorii innych obiektów budowlanych służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich o których mowa w art. 82 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.

Nie budzi wątpliwości Sądu, ani skarżącego, że wody płynące, a wśród nich rzeka [...] są wodami publicznymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa, co wynika wprost z art. 10 ust. 1a i 2 Prawa wodnego. Własność wody przekłada się w myśl art. 14, art. 17 oraz art. 18 Prawa wodnego na własność gruntu pod wodą w granicach linii brzegowych. Nie przekłada się natomiast automatycznie na własność urządzeń wodnych. Właścicielem urządzenia wodnego może być inny podmiot niż właściciel wody, co wynika z faktu, iż własność wód w Prawie wodnym nie pokrywa się z własnością w rozumieniu prawa cywilnego (art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny Dz. U. Nr 26 poz. 19 ze zm., dalej: k.c. ), gdyż woda nie jest rzeczą w rozumieniu art. 45 k.c.. Również wykonywanie uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa może być różnie rozłożone w odniesieniu do wody oraz w odniesieniu do urządzeń wodnych, co wynika z porównania treści przepisów art. 11 ust. 1 Prawa wodnego określającego podmioty wykonujące uprawnienia właścicielskie w stosunku do wód publicznych Skarbu Państwa i przepisu art.14 ust. 4 tej ustawy, w którym wskazano, że innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, gospodarowanie wykonuje: właściwy miejscowo starosta realizujący zadania administracji rządowej lub odpowiednie organy oraz jednostki, o których mowa w art.11 ust. 1, lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone. Jednocześnie zaznaczyć należy, że budownictwo wodne polega, w myśl art. 62 Prawa wodnego, na wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych. Stosownie do art. 64 ust. 1 Prawa wodnego utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Właściciel urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest obowiązany do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania tego urządzenia, z uwzględnieniem wymagań wynikających z warunków utrzymywania wód (art. 64 ust. 2 Prawa wodnego), natomiast koszty utrzymania urządzenia wodnoprawnego ponoszą podmioty odnoszące z nich korzyści. Koszty te są ustalane i dzielone w drodze decyzji, wydawanej na wniosek właściciela urządzenia, przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ( art. 64 ust.1a ).

Jak wskazał NSA w wyroku z 20 października 2010 r. sygn. akt. II OSK 1654/09 należy mieć na uwadze, że własność wody nie przekłada się automatycznie na własność urządzeń wodnych. Skarb Państwa nawet jeśli właścicielem wody i gruntów pokrytych tymi wodami, a także urządzenia wodnego to trwały zarząd, jako forma władania nieruchomościami Skarbu Państwa, może należeć do różnych podmiotów. NSA we wskazanym wyżej wyroku dokonał takiej wykładni, poprzez analizę art. 217 ust. 1 prawa wodnego, który stanowi, że z dniem wejścia w życie ustawy stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte tymi wodami przechodzą w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-3. Przepis ten, jak podkreślił Sąd, jednoznacznie mówi o przejściu w trwały zarząd wód oraz gruntów pokrytych tymi wodami. Oznacza to, że nie dotyczy on przejścia w trwały zarząd urządzeń wodnych.

Reasumując, z powyższych przepisów wynika, że kto inny może być właścicielem wody, a kto inny może być właścicielem urządzenia wodnego, na co powołał się skarżący i co potwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. Z powyższych regulacji wynika również, iż rozstrzygając kwestię podmiotu zarządzającego urządzeniem wodnym należy mieć na uwadze zarówno przepis art. 14 ust. 4 Prawa wodnego, jak również art. 11 ust. 1 pkt 2, oraz art. 217 ust. 1 Prawa wodnego, albowiem mimo, że Skarb Państwa jest właścicielem wody i gruntów pokrytych tymi wodami, a także urządzenia wodnego to trwały zarząd, jako forma władania nieruchomościami Skarbu Państwa, może należeć do różnych podmiotów. Podstawową zatem kwestię wymagającą wyjaśnienia było ustalenie adresata postanowienia w rozpatrywanym przypadku.

W ocenie sądu w rozpatrywanej sprawie organ przeprowadził należycie postępowanie dowodowego, które pozwoliło w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, do kogo w świetle wskazanych przez Sąd przepisów winno być skierowana zaskarżone postanowienie. Jak słusznie wskazał GINB z ustaleń poczynionych w rozpoznawanej sprawie, nie wynika, aby przedmiotowy mur oporowy był częścią innego obiektu budowlanego - budynku, budowli (drogi, linii kolejowej, itp.), a jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby mur oporowy został powierzony podmiotom trzecim, a w obrocie prawnym istniało pozwolenie wodnoprawne określające podział obowiązków dotyczących jego utrzymywania. Co więcej z dokumentacji złozonej do Sądu przez uczestnika postępowania - Miasto [...] wynika, że Prezydent Miasta [...] na wniosek Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. prowadził postępowanie w przedmiocie stwierdzenia trwałego zarządu dla działki [...], obręb [...] [...], które zakończyło się ostateczną decyzją z dnia [...] października 2013 r., znak: [...]. Decyzją tą Prezydent Miasta [...] stwierdził przejście w trwały zarząd [...]Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] gruntów pokrytych wodami rzeki [...] nr [...] o powierzchni [...] ha obręb [...] w [...] stanowiących własność Skarbu Państwa. Ze złożonej mapy ewidencyjnej wynika jednoznacznie, że właścicielem działki nr [...] przylegającej bezpośrednio do działki [...] - stanowiącej własność Skarbu Państwa jest osoba fizyczna J. K., natomiast uszkodzenie muru oporowego (urządzenia wodnego) nastąpiło na styku obu działek [...] i [...]. w ocenie Sądu nie ulega także wątpliwości, że sporny mur znajduje się na działce Skarbu Państwa. W piśmie z dnia 1 lipca 2010 r. [...]Zarząd Gospodarki Wodnej stwierdził, że mury wzdłuż rzeki [...] w [...] pełnią funkcję opasek brzegowych, są urządzeniami wodnymi i pozostają w utrzymaniu [...] Zarządu Gospodarki Wodnej [...], które w latach 2005 – 2006 wykonało remont przedmiotowych murów na odcinku ok. 4 km (vide kopia pisma – karta 63 akt sądowych). Mur oporowy na innym odcinku rzeki [...] Również był remontowany przez skarżącego również w 2012 r. i 2013 r.

Reasumując należy uznać, że jakkolwiek możliwe jest ustalenie innego podmiotu niż właściciel wody – jako adresata obowiązków dotyczących szeroko pojętego utrzymania urządzenia wodnego – to jednak w niniejszej sprawie ustalenia poczynione przez organy i akta sprawy nie wskazują na odpowiedzialność innego podmiotu niż [...] Zarządu Gospodarki Wodnej w [...]. Z pewnością podmiotem odpowiedzialnym w niniejszej sprawie nie jest Gmina [...], co wynika wprost z akt sprawy. Gmina bowiem nie dysponuje żadnym prawem do działki, na której znajduje się sporny mur oporowy, a działka granicząca z ww. działką nalezy do osoby fizycznej. Sąd nie zgodził się także z twierdzeniem skarżącego, że uszkodzenia muru oporowego na ww. odcinku jest następstwem zjawisk występujących za murem od strony lądu, a nie od strony rzeki [...], w związku z czym nie jest odpowiedzialny za zakres prac konserwacyjnych w tym zakresie. Jest rzeczą oczywistą, że mur oporowy – ze swej sitoty i funckji służy jako zabezpieczenie linii brzegowej rzeki [...] na zurbanizowanym odcinku Maista [...]. Mur ten służy zatem do ochrony miasta przed skutkami podmywania lub powodzi i innych zjawisk, które wiażą się ściśle z wodami rzeki [...] a nie wyłacznie z funckjonowaniem miasta. Innymi słowy, to do zarzadcy urządzenia wodnego należy co do zasady dbałość o jego należyty stan techniczny celem zabezpieczenia miasta przed destrukcyjnym wpływem żywiołu wodnego. Ponadto, jak słusznie wskazał organ właśnie odpowiednia ocena techniczna złozona na podstawie art 81c ust. 2 Prawa budowlanego pozwoli na jednoznaczne wyjaśnienie przyczyn wychylenia muru oporowego z pionu oraz stateczności jego konstrukcji. Ustalenia poczynione na podstawie tej oceny warunkować będą dalsze działania organu nadzoru budowlanego, a także ciężar odpowiedzialności w zakresie kosztów poniesionych robót remontowych i ewentualnych roszczeń cywilnoprawnych kieroanych przez [...] Zarząd Gospodarki Wodnej w [...]do innych podmiotów, których ewentualne działanie mogło spowodować pogorszenie stanu technicznego urządzenia wodnego.

Niezależnie od powyższego należy w tym miejscu wskazać, że własność urządzenia wodnego nie zawsze musi oznaczać potrzebę ponoszenia kosztów jego utrzymania przez właściciela. Regulacja prawna o orzekaniu, na wniosek właściciela, o ustalaniu i podziale kosztów utrzymania urządzenia, na podstawie art. 64 ust. 1a Prawa wodnego, uprawnia do stwierdzenia, że nie jest wykluczone uprzednie poniesienie pewnych kosztów związanych z utrzymaniem urządzenia przez jego właściciela, a następnie stosowne obciążenie nimi tych, którzy z urządzenia korzystają, przy jednoczesnym ustaleniu przez stosowny organ zasadności ich poniesienia. Konieczność poniesienia określonych kosztów utrzymania urządzenia, to także konieczność pokrycia kosztów naprawy urządzenia, jeżeli taka czynność jest zalecana stosowną opinią techniczną. Zatem obciążenie obowiązkiem, przedłożenia opinii technicznej na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, zmierzającym do ustalenia czy urządzenie odpowiada normom technicznym dla niego przewidzianym , może być także w wyniku jego wykonania, pomocne przy orzekaniu przez właściwy organ na podstawie art. 64 ust. 1a Prawa wodnego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 oraz art. 132 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.