Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1203/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 85 ust 1, art 86, art 90 ust 1
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
article: § 2 ust 1 i § 5 ust 3
journal: Dz.U. 2003 nr 132 poz 1235
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby  Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędziowie NSA Anna Lech, Jerzy Bujko, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 130/10 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...]grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 130/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A.B. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...]z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...]w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Dyrektor Aresztu Śledczego w [...]decyzją z dnia [...]października 2009 r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 85 ust. 1 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2003 r., Nr 132, poz. 1235), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 27 października 2009 r. – odmówił A. B. przyznania pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że A.B. –funkcjonariusz Służby Więziennej od 1.05.1999r.- jest zatrudniona w Areszcie Śledczym w [...]. Wnioskodawczyni prawo do lokalu mieszkalnego własnościowego położonego w Międzyrzeczu, o powierzchni użytkowej 62,40 m2 uzyskała na podstawie umowy kupna-sprzedaży aktem notarialnym z dnia 15 lipca 2009 r. i w lokalu tym zamieszkała 1 października 2009 r. Wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego złożyła w dniu 27 października 2009 r., co w świetle przepisów wyklucza przyznanie pomocy ponieważ na dzień złożenia wniosku funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A.B..

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...]decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z treści złożonego przez stronę wraz w wnioskiem aktu notarialnego z dnia 15 lipca 2009 r. wynika, że lokal mieszkalny, który nabyła winien być wydany w jej posiadanie do dnia 22 lipca 2009 r.

Organ II instancji nie zgodził się z wnioskami, jakie A.B. wyprowadziła w odwołaniu w oparciu o § 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 24 czerwca 2003 r. i wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku, należy uwzględnić stan faktyczny sytuacji mieszkaniowej funkcjonariusza, tzn. czy w dacie złożenia wniosku posiadał (mieszkał, zajmował) lokal o przysługującej powierzchni mieszkalnej. W rozpatrywanej sprawie za istotną dla tego stanu faktycznego uznał okoliczność, że lokal powinien stronie być wydany w dniu 22 lipca 2009 r. oraz brak informacji, że nie można było w nim zamieszkać, a także oświadczenie strony o zamieszkaniu w lokalu w dniu 1 października 2009 r.

Dodał, iż zarówno orzecznictwo sądów administracyjnych jak i organów administracji publicznej co do występującego w sprawie problemu interpretacyjnego było niejednolite. Organ powołał się na porządkującą ten stan rozbieżności uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. I OPS 7/08, na której się oparł wyjaśniając w konkluzji, że istotna jest więc sytuacja mieszkaniowa (w miejscu pełnienia służby) funkcjonariusza w chwili składania wniosku, a nie w momencie nabycia domu czy mieszkania.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której skarżąca wniosła o zmianę bądź uchylenie zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...]odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji wskazał, że zagadnienie mieszkań funkcjonariuszy Służby Więziennej regulują kompleksowo przepisy Rozdziału 6 (art. 85-95) ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), zwanej dalej ustawą o S.W.

Zgodnie z art. 90 ust.1 tej ustawy, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego.

Sąd wojewódzki podkreślił, iż interpretacja tego przepisu w okresie jego funkcjonowania nie była jednolita.

W czasie obowiązywania wydanego na podstawie art. 90 ust. 2 aktu wykonawczego, którym było pierwotnie zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. M.S. 97.4.50) nie było rozbieżności poglądów co do stanowiska, że pomoc finansowa udzielona na uzyskanie lokalu mieszkalnego ma stanowić dofinansowanie kosztów jakie mają być poniesione na określony cel prowadzący do nabycia lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego).

Zmiana art. 90 ust. 2 ustawy o S.W. wynikająca z ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 81, poz. 877) stanowiła podstawę prawną wydanego przez Ministra Sprawiedliwości rozporządzenia z dnia 24 czerwca 2003 r. (Dz. U. Nr 132 poz. 1235) w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Z dniem wejścia w życie tego rozporządzenia poprzednio obowiązujący akt wykonawczy utracił moc.

Na gruncie tak ukształtowanego stanu prawnego, poprzednio ugruntowane orzecznictwo utraciło jednolity charakter.

W wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. (sygn. akt I OSK 849/07) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że jeżeli funkcjonariusz ubiegający się o pomoc finansową w chwili złożenia wniosku o przyznanie takiej pomocy posiada już wymieniony w art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej lokal mieszkalny, którego powierzchnia mieszkalna odpowiada należnym normom zaludnienia, to nie przysługuje mu uprawnienie do otrzymania przydziału lokalu służbowego, a tym samym nie ma prawa do pomocy finansowej. Zgodnie bowiem z art. 91 ustawy osoba, która dysponuje stosownym lokalem, nie może ubiegać się o przydział lokalu służbowego. Reguła ta ma zastosowanie również w sytuacji, gdy funkcjonariusz zaciągnął kredyt bankowy na kupno domu (lokalu mieszkalnego) lub nabył taki dom (lokal) na raty i ubiega się o pomoc finansową z przeznaczeniem na spłatę zobowiązań finansowych związanych z kupnem tego domu (lokalu).

Z kolei w wyroku z dnia 7 marca 2008 r. (sygn. akt I OSK 347/07) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nabycie przez funkcjonariusza udziału we współwłasności domu mieszkalnego przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej w sytuacji, gdy do dnia zakupu tego udziału funkcjonariusz ten nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w sposób określony w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, nie wyłącza tego funkcjonariusza z kręgu osób uprawnionych do otrzymania takiej pomocy. Fakt, że w dniu złożenia wniosku o pomoc, funkcjonariusz ten był już współwłaścicielem domu, nie pozbawił go prawa do omawianego świadczenia pieniężnego, gdyż ubiegał się on o pomoc finansową nie na uzyskanie innego od posiadanego w dniu złożenia wniosku lokalu, ale na spłatę zobowiązań.

Na gruncie takiego orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach w tym przedmiocie Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił z wnioskiem o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a uchwały mającej na celu wyjaśnienie: "Czy dopuszczalne jest przyznanie funkcjonariuszowi Służby Więziennej pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej w sytuacji, gdy nabycie przez funkcjonariusza domu mieszkalnego miało miejsce przed złożeniem przez niego wniosku o przyznanie pomocy, a do dnia zakupu wspomnianego domu funkcjonariusz ten nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w sposób określony w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej".

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale OPS 7/08 z dnia 29 kwietnia 2009 r. uznał, iż:

"1. Nabycie domu (lokalu) przed datą zgłoszenia roszczenia o pomoc finansową automatycznie nie wyklucza uprawnień przewidzianych w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.).

2. Trudno mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie czy w stanie surowym.

3. Wykładnia celowościowa przepisów rozdziału 6 ustawy prowadzi do wniosku, że w przypadkach takich jak: umowa najmu, współwłasność lokalu lub domu, ale przy usprawiedliwionej niemożności zamieszkania w nim - funkcjonariusz Służby Więziennej nie powinien być pozbawiony prawa do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust. 1 ustawy."

W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA między innymi stwierdził, iż "wyjaśnianego zagadnienia prawnego nie można zatem wiązać wyłącznie z datą nabycia przez funkcjonariusza domu (lokalu) mieszkalnego, ani też wyłącznie z datą złożenia wniosku o pomoc finansową, albowiem istotne jest przede wszystkim to, czy funkcjonariusz ma zaspokojone prawo do mieszkania w miejscowości w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Nabycie domu (lokalu) przed datą zgłoszenia roszczenia o pomoc finansową automatycznie nie wyklucza uprawnień przewidzianych w art. 90 ust. 1 ustawy.

Decydujące znaczenie ma bowiem, co należy jeszcze raz podkreślić, sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, a zatem pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenie nie miał on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej. Istotne zatem jest to, jak należy rozumieć zaspokojenie prawa funkcjonariusza do lokalu, a inaczej mówiąc zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych z uwzględnieniem przysługującej normy powierzchni mieszkalnej (art. 85 ust. 2 oraz art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy).

Warunek ten w kontekście prawa funkcjonariusza do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust. 1 ustawy, należy - co do zasady - powiązać z istnieniem określonych w art. 91 ust. 1 ustawy przesłanek do otrzymania przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z art. 90 ust. 1 pomoc finansowa dotyczy uzyskania:

1) lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,

2) domu jednorodzinnego,

3) lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego.

Bezspornym zatem jest, że pomoc ta nie przysługuje funkcjonariuszowi, który składając wniosek, posiada (mieszka, zajmuje) taki lokal lub dom w zakresie odpowiadającym co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej. Chodzi tu przy tym niewątpliwie o dom (lokal) nadający się do zamieszkania. Trudno bowiem mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie czy w stanie surowym."

W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie, oczywistym jest, że w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego, skarżąca była właścicielką i zajmowała lokal mieszkalny położony w [...], odpowiadający przysługującej jej rodzinie powierzchni mieszkalnej, położony w miejscowości pełnienia służby – miała więc zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w rozumieniu ustawy o S.W.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dodał, że z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej, nie można wyprowadzać wniosku, że skoro fakt ponoszonych przez funkcjonariusza wydatków może potwierdzać nie tylko umowa przedwstępna, ale także umowa kupna domu czy lokalu (§ 5 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia), to uprawnienie do pomocy finansowej należy oceniać na dzień nabycia domu (lokalu), niezależnie od daty złożenia wniosku. Podobnie, z możliwości potwierdzenia faktu ubiegania się przez funkcjonariusza o dom (lokal) umową o spłatę zobowiązań zaciągniętych na cele mieszkaniowe (§ 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia) nie można wywodzić uprawnień do żądania w każdym czasie pomocy finansowej na spłatę wydatków poniesionych w związku z uzyskanym domem (lokalem).

Sąd I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej Minister Sprawiedliwości otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia jedynie wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, a także rodzajów dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy. Delegacja ta nie daje natomiast takiego upoważnienia do określenia warunków nabycia prawa do uzyskania pomocy finansowej. Prawo to określa bezpośrednio ustawa o Służbie Więziennej w art. 90 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 1 i art. 91 ust. 1. Nie można tego prawa wywodzić w drodze interpretacji rozwiązań prawnych wynikających z aktu wykonawczego. Prawo do uzyskania świadczenia (jego cel i zakres) należy zatem oceniać jedynie w oparciu o przepisy ustawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A.B. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 90 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej w zw. z § 2 ust. 1 i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24.06.2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie spełniła przesłanek do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, określonych w tym przepisie.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżąca chcąc sprostać wymogom określonym w przepisach złożyła wniosek o przyznanie jej pomocy finansowej po zgromadzeniu niezbędnych dokumentów, tj. umowy kredytowej, umowy kupna mieszkania w postaci aktu notarialnego. Taka praktyka zawsze stosowana była w Służbie Więziennej, tj. występowano z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej już po nabyciu lokalu mieszkalnego, aby móc okazać się aktem notarialnym, w oparciu o który była następnie ustalana kwota udzielanej pomocy.

Procedura ubiegania się o pomoc finansową (określona w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24.06.2003r. ) potwierdza, że wniosek o przyznanie przedmiotowej pomocy może być również złożony po dokonaniu zakupu lokalu mieszkalnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, iż pomoc finansowa okazałaby się fikcyjną. Przyjęcie poglądu, iż złożenie przez funkcjonariusza Służby Więziennej wniosku o pomoc przed datą nabycia lokalu rodzi takie uprawnienia, zaś złożenie go po dacie nabycia lokalu powoduje wygaśnięcie tego prawa, sprzeczne jest z intencją ustawodawcy i stanowi próbę obejścia prawa, -zwolnienia się organu z obowiązku zapewnienia funkcjonariuszom lokalu w miejscowości pobliskiej.

Podkreślono, iż skoro dokumentem potwierdzającym fakt ubiegania się o lokal mieszkalny lub dom może być m.in. umowa kupna lokalu mieszkalnego, tym samym oznacza to, że ustawodawca przewidział możliwość przyznania takiej pomocy na lokal już zakupiony, będący w posiadaniu wnioskującego o przyznanie takiej pomocy. Również sama ustawa o Służbie Więziennej nie przewiduje wygaśnięcia prawa do uzyskania rzeczonej pomocy finansowej na skutek upływu czasu, czy też realizowania zamierzenia, na jakie pomoc jest przeznaczona, przed wystąpieniem z wnioskiem o jej przyznanie.

W ocenie skarżącej nie do przyjęcia jest zatem taka interpretacja, iż w przypadku wystąpienia z wnioskiem o pomoc finansową po zakupie lokalu mieszkalnego, pomimo faktu wcześniejszego nie korzystania z niniejszej pomocy i nie posiadania innego lokalu, brak jest podstaw do przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...]wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W rozpatrywanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną.

W podstawach skargi kasacyjnej podniesiony został zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przepisów prawa materialnego – art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. z 2002r. Nr. 207, poz. 1761 ze zm. ) w zw. z § 2 ust. 1 i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego ( Dz. U .Nr. 132, poz. 1235 ), poprzez ich bledną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżącej nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86, przy czym członkami rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkalnej lokalu mieszkalnego jest małżonek (art.86 pkt 1 ustawy). Zaznaczyć też należy, że wynikające z tych przepisów prawo funkcjonariusza do lokalu podlega ograniczeniom w przypadkach określonych w art. 91 ust.1 ustawy. W myśl tego przepisu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 1) zajmującemu, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom, 2) który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, 3) którego małżonek spełnia warunki określone w pkt 1 lub 2.

Podstawę prawną przyznania prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego stanowi przepis art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej . Nie ulega jednakże wątpliwości, iż tego kluczowego dla kwestii pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przepisu, nie można interpretować w oderwaniu od art. 85 i art. 91 oraz innych przepisów Rozdziału VI ustawy, zatytułowanego "Mieszkania funkcjonariuszy", w których przewidziano cztery formy pomocy dla funkcjonariusza Służby Więziennej, tj.: 1) przydzielenie lokalu mieszkalnego w formie decyzji (art. 85 ust. 1); 2) równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu (art. 88 ust. 1); 3) równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania (art. 89 ust. 1); 4) pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 90 ust. 1). Zatem wymienione wyżej rodzaje pomocy wiążą się z przewidzianym w art. 85 ust. 1 ustawy, prawem funkcjonariusza w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, przy czym prawo to jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej. Dopiero w wypadku braku możliwości zapewnienia przydziału takiego lokalu, funkcjonariuszowi przysługuje inna forma pomocy, w tym pomoc finansowa, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy. Nie budzi również wątpliwości, że prawo do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego przysługuje temu funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego, jednakże lokalu takiego nie uzyskał, bowiem pomoc owa jest konsekwencją niezrealizowania prawa funkcjonariusza nie mającego zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych do otrzymania lokalu mieszkalnego. Podobne stanowisko zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 29 marca 1999 r. sygn. akt OPS 1/99 (ONSA nr 3 z 1999 r. poz. 77). Natomiast w art. 91 ust. 1 ustawy określone zostały przypadki, w których funkcjonariuszowi nie przysługuje prawo do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, a tym samym do otrzymania pomocy finansowej i wśród nich ustawodawca między innymi wymienił zajmowanie przez funkcjonariusza w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej lub zajmowanie domu, a także posiadanie przez funkcjonariusza przymiotu właściciela lub współwłaściciela, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonego w miejscowościach o jakich mowa wyżej.

W tym miejscu powołać się należy na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. o sygn. I OPS 7/08 w której wskazano, że decydujące znaczenie dla ustalenia prawa funkcjonariusza do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego ma sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, a zatem pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenie nie ma on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej. Stąd też fakt nabycia domu lub lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, nawet wówczas gdy przed takim nabyciem funkcjonariusz spełniał przesłanki do przydziału lokalu mieszkalnego, może skutkować wygaśnięciem uprawnień funkcjonariusza do omawianej pomocy finansowej, jeżeli w następstwie nabycia domu lub lokalu funkcjonariusz posiada już dom lub lokal o odpowiedniej powierzchni w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. W powyższej uchwale stwierdzono również, że z treści § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1235) nie można wyprowadzać proponowanego wniosku, iż skoro fakt ponoszonych przez funkcjonariusza wydatków może potwierdzać nie tylko umowa przedwstępna, ale także umowa kupna domu czy lokalu (§ 5 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia), to uprawnienie do pomocy finansowej należy oceniać na dzień nabycia domu (lokalu), niezależnie od daty złożenia wniosku. Podobnie z możliwości potwierdzenia faktu ubiegania się przez funkcjonariusza o dom (lokal) umową o spłatę zobowiązań zaciągniętych na cele mieszkaniowe (art. 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia) nie można wywodzić uprawnień do żądania w każdym czasie pomocy finansowej na spłatę wydatków poniesionych w związku z uzyskanym domem (lokalem)ch w jednej z wymienionych wyżej miejscowości.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie A.B. aktem notarialnym z dnia 15 lipca 2009r. kupiła mieszkanie, którego powierzchnia mieszkalna odpowiada przysługującym jej normom. Oznacza to w konsekwencji, że w dniu składania wniosku o pomoc finansową, tj. w dniu 27 października 20009r. skarżąca miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W aktach sprawy złożone zostało oświadczenie skarżącej, z którego wynika że od dnia 1 października 2009r.zamieszkuje w lokalu własnościowym przy ul. [...]w [...]. W tej sytuacji skoro skarżąca w dniu złożenia wniosku o przyznanie jej pomocy finansowej zajmowała zakupiony wcześniej lokal mieszkalny i w ten sposób miała zaspokojone potrzeby mieszkaniowe jej prawo do przyznania pomocy finansowej o jakim mowa w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej wygasło.

Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dokonał prawidłowej wykładni art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 2 ust.1 i § 5 ust. 3 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.