Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2249/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz /spr./ WSA Daniela Kozłowska Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi A.L. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A.L. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, znak [...] z dnia [...].05.2001 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] dnia [...].07.1992 r., zmienionej decyzją z dnia [...].10.1998 r., a wydanej w przedmiocie uwłaszczenia [...] Zakładów [...] w P. – w zakresie dotyczącym działek nr [...] i [...], położonych w P. przy ul. [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].05.2001 r.

W uzasadnieniu podano, co następuje: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), decyzją znak [...] z dnia [...].07.1992 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...].02.1994 r. i zmienioną decyzją z dnia [...].10.1998 r., stwierdził nabycie z dniem 5.12.1990 r. przez [...] Zakłady [...] w P. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w P. przy ul. [...] i oznaczonego jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...],[...], [...], [...],[...] i [...] oraz nieodpłatnie nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie.

W dniu 27.09.1999 r. A.L. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wskazując, że od 1998 r. toczy się postępowanie o zwrot części działek nr [...] i nr [...], uprzednio wywłaszczonych, przy czym powołano się też na pismo z dnia [...].10.1990 r. K. C., która - zdaniem wnioskodawcy - wniosła również o zwrot przedmiotowych działek i na wniosek C.L. z 1990 r.

Zawiadomieniem z dnia 22.11. 2000 r. , uzupełnionym zawiadomieniem z dnia 24.01.2001 r., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w powyższej sprawie, dotyczące działek nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, a następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją znak [...] z dnia [...].05.2001 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu wojewódzkiego, w zakresie dot. działek nr [...] i [...]. Organ centralny wskazał, że z akt sprawy uwłaszczenia i akt sprawy dotyczącej zwrotu nieruchomości wynika, iż decyzją Prezydium WRN w P. z dnia [...].12.1953 r. orzeczono o wywłaszczeniu szeregu nieruchomości, w tym także b. parcel nr [...], [...],[...] – z KW [...] oraz nr [...] i [....] – z KW [...].

Według postanowienia Sądu Grodzkiego w P. z dnia [...].10.1948 r. dotyczącego wyjścia ze współwłasności, na własność W.L., której jednym ze spadkobierców jest A.L., przypadła parcela nr [...], oznaczona tym numerem na planie sytuacyjnym gruntów rodziny C. (plan z [...].11.1948 r.) oraz parcele nr [...] i [...]. Parcela ta o powierzchni około [...] ha powstała z części niektórych parcel wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa w 1953 r. Parcela nr [...] w decyzji uwłaszczeniowej obejmuje część działki nr [...] (położoną od strony ul. [...]) i niewielką część działki nr [...], przyległej do działki nr [...] jak na to wskazują dane z ww. planu sytuacyjnego z [...].11.1948 r.

Działki nr [...] i [...] były w zarządzie jednostki uwłaszczonej, istniały więc przesłanki uwłaszczenia określone w art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy dnia 29 września 1990 r., przy założeniu, że decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...].07.1992 r. nie naruszała w omawianym zakresie praw osób trzecich . Prawa takie mogły ewentualnie wynikać z postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, które to postępowanie prowadzi się wyłącznie na wniosek zainteresowanych.

Pismem z dnia 31.10.1990 r. K.C. wniosła o zwrot działek nr [...] do [...], ujętych w KW [...], natomiast za pozostałe działki, będące w gestii wojska, wniosła o odszkodowanie. Działki nr [...] do [...] nie są objęte decyzją uwłaszczeniową, a z wniosku tego nie wynika, że wniesiono także o zwrot części działek nr [...] i [...] (K. C. nie była spadkobierczynią po W. L. , b. właścicielce), nie stwierdzono istnienia w aktach sprawy wniosku o zwrot z 1990 r. złożonego przez C.L., zaś wniosek o zwrot nieruchomości stanowiącej ww. parcelę nr [...] ( a więc i części działek nr [...] i [...]) został złożony przez A. L. pismem z dnia 18.03.1998 r., adresowanym do Urzędu Wojewódzkiego [...].

W świetle powyższego należy stwierdzić, że do czasu wydania decyzji uwłaszczeniowej nie toczyło się postępowanie o zwrot nieruchomości określonej jako parcela nr [...]. Postępowanie o zwrot zostało wszczęte dopiero w 1998 r.

Przepisy w tym zakresie, ani wniosek o zwrot nie mają mocy wstecznej. Decyzja uwłaszczeniowa tym samym nie naruszała, w omawianym zakresie, praw osób trzecich.

Rozpatrując sprawę w wyniku wniosku A. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w dniu [...] sierpnia 2001 r. utrzymał w mocy tę decyzję, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w jej uzasadnieniu. Podkreślono, że działki, których dotyczy postępowanie w dniu 5.12.1990 r, stanowiły własność Skarbu Państwa, będąc w zarządzie jednostki uwłaszczonej, co oznacza spełnienie przesłanek uwłaszczeniowych określonych w art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. Ani w dniu 5.12.1990 r., ani w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, nie toczyło się postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a więc decyzja uwłaszczeniowa nie naruszała praw osób trzecich. Postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało wszczęte dopiero wnioskiem dnia 18.03.1998 r., złożonym przez A. L.

Przypuszczenia skarżącego, że wcześniej wniosek taki złożył C. L. nie potwierdziły się, nie stwierdzono istnienia takiego wniosku, a A. L. nie przedstawił żadnego dowodu na tę okoliczność.

W powyższej sytuacji nie było możliwe stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej.

A. L. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagał się uchylenia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] i stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] dnia [...] lipca 1992 r., nr [...]. Skarżący zarzucił, że kwestionowana w skardze decyzja narusza art. 156 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że wymieniona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1992 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Zarzucił ponadto, że decyzja ta narusza art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności , a zwłaszcza czy zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy wpłynął wniosek o zwrot nieruchomości będących przedmiotem postępowania, a także ewentualne nieodebranie od wnioskodawcy oświadczenia w trybie art. 75 k.p.a.

Skarżący podniósł, że użyty w przepisie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zwrot "prawa osób trzecich" odnosi się do roszczenia byłego właściciela o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i roszczenie to nie może być utożsamiane ze złożeniem wniosku o zwrot, lecz chodzi tutaj o istnienie w dacie 5 grudnia 1990 r. przesłanek uzasadniających zwrot nieruchomości. Zdaniem skarżącego w dacie uwłaszczenia [...] Z. [...] w P. wykorzystywał nieruchomości stanowiące działki [...] i [...] w sposób odbiegający od celu, jaki określono w decyzji wywłaszczeniowej, wobec czego mogły one być zwrócone na rzecz byłych właścicieli. Wojewoda [...] nie mógł wydać decyzji w przedmiocie uwłaszczenia, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące roszczeń byłych właścicieli i już z tego powodu, że tego nie uczynił istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nakładał na podmiot wywłaszczający – przed dokonaniem zmiany sposobu wykorzystania nieruchomości – obowiązek zwrócenia się do poprzedniego właściciela z pytaniem, czy jest zainteresowany jej odzyskaniem.

Byli właściciele nieruchomości mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. i powinni być traktowani jako strony we wszystkich postępowaniach dotyczących tej nieruchomości, które mogą uniemożliwić lub utrudnić realizację roszczenia o jej zwrot.

Jeżeli wystąpią z wnioskiem o zwrot postępowanie uwłaszczeniowe winno być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., jeżeli w zakreślonym terminie takiego wniosku nie złożą ustają przeszkody w zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze nie zawierają nowych okoliczności i organ nadzoru ustosunkował się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie mogła być uwzględniona, bowiem nie zostało wykazane, by zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia 25 maja 2001 r. naruszały przepisy prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie, stwierdzenie nieważności bądź stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. W świetle materiału dokumentacyjnego sprawy nie można uznać za słuszne zarzutów skarżącego dotyczących decyzji wydanych przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją.

Nie można podzielić poglądów skarżącego, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej jest okoliczność, kiedy wniosek o zwrot nieruchomości został złożony - gdyż jak twierdzi skarżący decydujące znaczenie winno mieć czy w dacie 5 grudnia 1990 r. istniały przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zaznaczyć trzeba, że poglądy w orzecznictwie sądowym dotyczące wzajemnej relacji postępowania uwłaszczeniowego i postępowania o zwrot nieruchomości - w kontekście oceny czy decyzja uwłaszczeniowa narusza prawa osób trzecich (byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości) ulegały zmianie.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podziela stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r., II CZP 14/99 (ONSAiUP z 2000 r. Nr 8, poz. 294), że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli w tym dniu były zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości – t.j. Dz. U. z 1991 r., Nr 30 poz. 127 ze zm. ), a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. Analogiczna sytuacja występuje gdy wniosek o zwrot nieruchomości złożony został w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.).

Wyrażone przez skarżącego przekonanie, że jego nieżyjący obecnie brat C. L. złożył wniosek o zwrot nieruchomości w 1990 r., którego to wniosku nie odnaleziono, słusznie uznano za niewystarczające, by przyjąć że wniosek taki był złożony przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej. Wniosek zaś K.C. dotyczył innych działek.

Skoro więc w sprawie niniejszej wniosek o zwrot nieruchomości został złożony przez skarżącego po ostatecznym zakończeniu postępowania uwłaszczeniowego dotyczącego tej nieruchomości, to kwestionowana decyzja uwłaszczeniowa nie może być uznana za naruszającą prawa osób trzecich, będących następcami prawnymi byłego właściciela nieruchomości, gdyż zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dacie wydania tej decyzji nie było zgłoszone żądanie dotyczące jej zwrotu.

Taki stan sprawy powoduje, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r., odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie uwłaszczenia [...] Zakładów [...] w P. – w zakresie dotyczącym działek nr [...] i [...]13/6 położonych P. przy ul. [...] uznane być muszą za zgodne z prawem.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.