Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 41/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 228 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi BP na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Po 41/16

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Burmistrz ustalił RR, KR oraz WR wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za [...] w kwocie [...].

Pismem z dnia [...] RR i BP reprezentowani przez pełnomocnika BR, złożyli odwołanie od ww. decyzji wnosząc o "skorygowanie błędnych danych osobowych, gdyż ma to istotne znaczenie w sprawie, a które nie zostały usunięte do chwili obecnej, lub ewentualnie o przesłanie odwołania do rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze". Odwołujący się powołali się jednocześnie na argumentację zawartą w piśmie z dnia [...], w którym przedwcześnie zaskarżyli decyzję z dnia [...], w części dotyczącej niepełnych danych osobowych i adresowych w zakresie współwłaściciela do [...] wskazanych nieruchomości - władającego udziałem RR, tj. BP i z powodu pominięcia w sprawie dla kierowanej korespondencji pełnomocnika stałego ogólnego - BR. Z uwagi na powyższe wnieśli o skorygowanie błędnych danych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, orzekając jedynie w stosunku do podatnika RR.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 art. 236 § 2 pkt 1 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 749) dalej O.p., i art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 z późn. zm.),stwierdziło niedopuszczalność odwołania BP od decyzji z dnia [...].

W uzasadnieniu SKO wskazało, że odwołanie zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną. Powołując się na przepis art 133 O.p. organ uznał, że BP nie jest stroną postępowania podatkowego. Nie jest bowiem podatnikiem, płatnikiem, inkasentem ani ich następcą prawnym. Nie jest też jedną z osób wymienionych w art. 110-117 O.p. BP nie posiada też interesu prawnego. To kryterium , zdaniem organu jest bowiem spełnione wtedy gdy przepisy materialnego prawa podatkowego przewidują konkretyzację praw i obowiązków określonego pomiotu w drodze indywidualnego zewnętrznego aktu administracyjnego jakim jest decyzja podatkowa. Tylko taki podmiot może wnieść podanie powodujące wszczęcie postępowania podatkowego. SKO stwierdziło, że BP nie sposób uznać za posiadacza samoistnego opodatkowanej nieruchomości. Zaznaczono przy tym, że BP mieszka w S, a zatem nie może on sprawować jakiegokolwiek władztwa faktycznego nad nieruchomością. Z twierdzeń podatnika – RR wynika, że BP włada jego udziałem we własności nieruchomości stanowiących przedmiot opodatkowania. Przy czym z żadnego z pism złożonych w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości nie wynika sposób tego władania. We wszystkich pismach zarzuca się tylko podanie błędnych danych osobowych i adresowych. Z urzędu organ posiada wiedzę, że BP zabezpieczył swoją wierzytelność na przysługującym RR udziale w prawie własności opodatkowanej nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że na potwierdzenie powyższej okoliczności nie przedstawiono żadnego dokumentu. SKO zaznaczyło ponadto, że jedyną formą zabezpieczenia na nieruchomości jest ustanowienie hipoteki, przy czym w księgach wieczystych prowadzonych dla opodatkowanej nieruchomości brak jest stosownych wpisów świadczących o jej ustanowieniu, co biorąc pod uwagę konstytutywny charakter wpisu w tym przedmiocie prowadzi do wniosku, że zabezpieczenie hipoteczne nie istnieje. Niezależnie od powyższego zaznaczono, że hipoteka jako ograniczone prawo rzeczowe daje osobie uprawnionej z jej tytułu jedynie ograniczony zakres władztwa faktycznego nad rzeczą co świadczyć może jedynie o wystąpieniu posiadania zależnego, a to z kolei nie daje podstaw do uznania wierzyciela hipotecznego za podatnika podatku od nieruchomości.

Nie zgadzając się z postanowieniem SKO z dnia [...] pełnomocnik BR - wniosła skargę, wnosząc o odrzucenie zaskarżonych orzeczeń z dnia [...] z uwagi na fakt, że z tej samej decyzji Burmistrza z dnia [...] aktualnie jest zawisłe postępowanie w sprawie [...] ( obecnie syg. [...]) w trybie wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu wskazało, że sprawa o syg. [...] dotyczyła postępowania zainicjowanego przez BP skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem WSA z dnia [...] o syg. [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości za [...], którą Sąd odrzucił. Niniejsza sprawa dotyczy zaś podatku za [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., też p.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie Sąd stwierdził, że przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Wniesione odwołanie z wielu powodów może być niedopuszczalne, a to uniemożliwia jego rozpoznanie co do istoty. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym, zachodzą wówczas, gdy odwołanie wniesione zostanie przez osobę niebędącą stroną postępowania podatkowego. Tak jak w niniejszej sprawie kiedy od decyzji ustalającej podatek od nieruchomości odwołuje się osoba niebędąca podatnikiem.

Zgodnie z art. 3. ust 1. ustawy z dnia 12 stycznia o podatkach i opłatach lokalnych ( t. j. Dz.U. z 2014 r., poz. 849) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Zasadniczo podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel gruntu (gdy tytuł własności i stan faktycznego posiadania związane są z tym samym podmiotem), natomiast w sytuacji, gdy występują dwa podmioty - właściciel i posiadacz samoistny, podatnikiem jest posiadacz samoistny. Nakaz płatniczy może być jednak skierowany do posiadacza samoistnego, tylko wówczas, gdy zostanie ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, że nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innej osoby niż właściciel.

Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Według panującego poglądu doktryny posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą określanego jako corpus possessionis oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Posiadaczem samoistnym jest ten, kto włada rzeczą jak właściciel. Rozstrzygające znaczenie ma więc rozległy zakres władania rzeczą, na wzór prawa własności, chociażby nawet nie poparty przysługującym posiadaczowi prawem własności. Posiadacz zależny to m.in. użytkownik, zastawnik, najemca lub dzierżawca, czyli osoba mająca określone władztwo nad cudzą rzeczą. Posiadacz zależny nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy podkreślić, iż organy podatkowe prawidłowo przyjęły, iż RR, KR i WR byli właścicielami nieruchomości, a co za tym idzie podatnikami podatku od nieruchomości, a BP nie był, wbrew twierdzeniom skarżącego, posiadaczem samoistnym, lecz ewentualnie posiadaczem zależnym jako użytkownik udziału we współwłasności nieruchomości. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy prawo użytkowania BP zostało ujawnione w księgach wieczystych prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości.

Odnosząc się zaś do zarzutu sformułowanego w skardze Sąd potwierdza informacje zawartą w odpowiedzi na skargę, że sprawa o syg. [...] dotyczyła postępowania zainicjowanego przez BP skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem WSA z dnia [...] o syg. [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia podatku od nieruchomości za [...]. Sprawa ta została prawomocnie zakończona. Niniejsza sprawa dotyczy zaś podatku za [...], a więc nie ma żadnego związku ze sprawą [...].

W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.