Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 64/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Łaskawska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wojewody [...] i [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 667/18 w sprawie ze skargi T. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od T. T.na rzecz Wojewody [...] i[...].


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 26 września 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 667/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. T. na decyzję Wojewody [...] z [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Starosta [...] decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na wniosek [...] udzielił zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka gruntu nr [...] o pow. 0,4907 ha, położonej w [...] , stanowiącej własność T. T., w celu realizacji przez spółkę inwestycji celu publicznego pod nazwą "Przebudowa istniejącej linii napowietrznej 110 kV relacji [...] (od[...])" oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] ograniczył sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na realizację wspomnianej inwestycji. Wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest konieczne, gdyż jest warunkiem otrzymania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i następnie realizacji inwestycji. Jest to inwestycja celu publicznego mająca służyć interesowi społecznemu, dzięki której dojdzie do zwiększenia pewności zasilania, poprawy jakości energii oraz zmniejszenia zagrożeniem przeciążenia linii. Budowa linii poprawi także niezawodność sieci przesyłowej oraz ułatwi przeciwdziałanie skutkom poważnych awarii systemowych. Na mocy decyzji Prezesa Regulacji Energetyki z [...] r. wnioskodawca jest operatorem elektroenergetycznego systemu dystrybucyjnego na terenie kraju. Realizacja inwestycji jest wypełnieniem nałożonych na Spółkę obowiązków wynikających z ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059 ze zm.) polegających na dystrybucji energii elektrycznej, odpowiedzialności za ruch sieciowy, zapewnieniu bieżącego i długookresowego bezpieczeństwa funkcjonowania systemu oraz eksploatacji, konserwacji i remontów sieci dystrybucyjnej oraz jej rozbudowie.

T. T. wniosła od powyższej decyzji odwołanie.

Wojewoda [...] decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty.

Na powyższą decyzję T. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W jej ocenie z przedłożonych materiałów nie wynika tożsamość wnioskodawcy z beneficjentem decyzji lokalizacyjnej, ponadto nie doszło do spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek wydania decyzji. Niezwłoczność zajęcia nieruchomości dyktowana jest intencją uniknięcia sytuacji, w której zwłoka w zajęciu nieruchomości uniemożliwiłaby realizację celu publicznego. Zezwolenie może być wydane zatem tylko wtedy, gdy bez niezwłocznego rozpoczęcia realizacji celu publicznego, cel ten w ogóle nie mógłby być zrealizowany. Niezrozumiałe jest żądanie wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. W świetle treści wniosku zajęcie działki nie może nastąpić przed dniem 1 kwietnia 2016 r., a więc za ponad pół roku. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie, aby zgodnie z harmonogramem zajęcie nieruchomości nastąpiło, np. w listopadzie 2018 r., a więc za ponad trzy lata. Trudno ponadto mówić o wyjątkowo ważnym interesie strony, skoro jak przyznaje wnioskodawca, modernizacja, budowa i eksploatacja sieci przesyłowych są głównym przedmiotem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a realizacja przedmiotowej inwestycji jest wypełnianiem nałożonych na nią przez ustawodawcę powinności. Jest to interes zwykły, pozbawiony waloru kwalifikowania. Nie sposób jest zatem racjonalnie wykazać istnienie interesu społecznego w niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Przesłanka interesu społecznego analizowana powinna być w kontekście konieczności natychmiastowego zajęcia, a nie w kontekście konieczności realizacji inwestycji. Tymczasem argumentacja wnioskodawcy w zakresie interesu społecznego sprowadza się do wykazania zasadności przeprowadzenia inwestycji, bez względu na termin jej realizacji. Organ powinien wziąć pod uwagę również nieodwracalność skutków ewentualnego niezwłocznego zajęcia nieruchomości przez wnioskodawcę. Przeprowadzenie prac budowlanych może się wiązać np. z wycinką drzew i krzewów i to w sytuacji, w której zasadność decyzji ograniczającej sposób korzystania nie jest jeszcze tak naprawdę wykazana, ani nawet uprawdopodobniona. Skarżąca wskazała, że wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz.1774 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", nie może stanowić substytutu uzyskania przez wnioskodawcę tytułu prawnego, w sytuacji gdy nie ma faktycznej potrzeby fizycznego zajęcia nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 692/16 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z [...] r. nr[...]. Sąd wskazał na subsydiarny charakter decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. wobec decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. W odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność T. T. wydana została decyzja Wojewody [...] z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania przez skarżącą z nieruchomości w celu realizacji przez [...] na realizację inwestycji celu publicznego pod nazwą "Przebudowa istniejącej linii napowietrznej 110 kV relacji [...] (od[...])". Obie decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 15 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 691/16. W tej sytuacji Sąd uznał, że uchylenie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oznacza brak możliwości wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 482/17 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że wyrok w sprawie II SA/Lu 691/16 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości został uchylony, co podważyło prawidłowość uchylenia zaskarżonym wyrokiem kwestionowanej decyzji w sprawie, jako prostą konsekwencję wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po ponownym rozpoznaniu skargi wskazanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wyjaśnił, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 26 września 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 666/18. Sąd w wyroku tym uznał, że braki materiału dowodowego nie pozwalają na jednoznaczną ocenę, czy sporną inwestycję należy kwalifikować jako roboty budowlane, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., czy też są to roboty określone w art. 124b ust. 1 u.g.n. Tym samym – w ocenie Sądu – nie można było, zgodnie z zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku I OSK 481/17, poczynić ustaleń dotyczących określenia charakteru robót objętych projektowaną inwestycją w kontekście zastosowania właściwej podstawy prawnej w sprawie. W tej sytuacji Sąd uznał, że jest zobligowany do uchylenia decyzji zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, gdyż decyzja ta jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości i daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda [...] i[...], reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników.

Wojewoda [...] zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez błędną ocenę, że zebrany przez organy administracji materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie ocenić, czy sporną inwestycję należy kwalifikować jako roboty, o jakich mowa w art. 124 ust.1 czy w art. 124b ust.1 u.g.n., w sytuacji gdy już z samej nazwy inwestycji celu publicznego "Przebudowa istniejącej linii napowietrznej 110kV relacji [...] (od[...] )" wynika, że jest to przebudowa, a planowane roboty budowlane obejmować będą demontaż starych słupów, postawienie nowych słupów o zmienionych parametrach fizycznych (zwiększona wysokość, rzadszy rozstaw na trasie linii) z jednoczesną wymianą przewodów o innych właściwościach fizycznych i technicznych, a ponadto inwestycja ta jest objęta decyzją Wójta Gminy [...] z [...] r. Nr [...] o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a więc stanowi roboty budowlane, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n.,

2) naruszenie prawa materialnego - art. 124 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 3 pkt 3a i 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.b.", przez ich niezastosowanie do inwestycji celu publicznego pn. "Przebudowa istniejącej linii napowietrznej 110kV relacji [...] (od[...])", w sytuacji gdy planowane roboty budowlane obejmować będą demontaż starych słupów, postawienie nowych słupów o zmienionych parametrach fizycznych (zwiększona wysokość, rzadszy rozstaw na trasie linii) z jednoczesną wymianą przewodów o innych właściwościach fizycznych i technicznych, co stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b. oraz roboty budowlane, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. i wobec braku zgody właściciela przedmiotowej nieruchomości na wykonanie przebudowy linii elektroenergetycznej właściwe jest ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust 1 u.g.n.

Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przypisanych.

[...] zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła mu naruszenie:

I. naruszenie prawa materialnego:

1) art. 3 pkt 7a w związku z art. 3 pkt 3a P.b. przez jego niezastosowanie, choć właściwa ocena materiału dowodowego zgromadzonego prowadziłaby do konstatacji, iż przedmiotowa inwestycja polegać będzie na przebudowie linii elektroenergetycznej, a nie jej remoncie, jako że wymienione zostaną zarówno istniejące słupy (na nowe, wyższe, bardziej wytrzymałe), jak również przewody.

2) art. 124 ust 1 w związku z art. 124 ust. 1a u.g.n. przez jego niezastosowanie, podczas gdy stosownie do zgromadzonego materiału dowodowego, jak również na podstawie utrwalonej linii orzeczniczej należało uznać, iż przedmiotowe przedsięwzięcie jest w istocie przebudową, a nie remontem.

II. przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) polegające na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych dowodów i przyjęcie, wbrew zasadom logiki, że organ zaniechał ustalenia jakie roboty względem tej linii zamierza wykonać inwestor, podczas gdy zarówno z wniosku inwestora, decyzji Starosty [...] z [...] r. nr:[...] , decyzji Wojewody [...] z [...] r. nr:[...] , jak również decyzji Wójta Gminy [...] z [...] r. nr [...] o lokalizacji celu publicznego, przy braku jakiegokolwiek zarzutu przeciwnego ze strony właściciela przedmiotowej nieruchomości, wynika wprost, że zakresem prac inwestycja obejmować ma zarówno wymianę słupów, jak również wymianę przewodów, a nie jedynie przeciągnięcie przewodów fazowych i odgromowych skojarzonych ze światłowodem;

2) polegające na błędnej ocenie zgromadzonych dowodów oraz uznaniu, że organ I instancji zaniechał zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, jak również nie dokonał analizy, czy na skutek robót wykonywanych na przedmiotowej działce dojdzie do zmiany parametrów technicznych lub użytkowych przedmiotowej linii napowietrznej, podczas gdy ww. analiza została dokonana w wyżej wspomnianych decyzjach.

Skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. wniosła o zasądzenie od T. T. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, powiększonych o opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem.

Skargi kasacyjne podlegały uwzględnieniu.

Mterialnoprawną podstawą wydania decyzji w sprawie jest art. 124 ust. 1a u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi być poprzedzone wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Jej subsydiarny charakter oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu prawa do nieruchomości. Wyeliminowanie więc z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu. Stanowisko takie, co do zasady niekwestionowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 482/17. Taki był też powód uchylenia przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji.

Stan sprawy uległ jednak zmianie, gdyż wyrokiem z 18 kwietnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 65/19 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 26 września 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 666/18 uchylający decyzję Wojewody [...] z [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody [...] z [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. W konsekwencji podważyło to prawidłowość uchylenia zaskarżonym wyrokiem kwestionowanej decyzji w sprawie, jako prostą konsekwencję wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie jest możliwe zastosowanie art. 188 P.p.s.a. i rozpoznanie skargi T. T. Zastosowanie art. 188 P.p.s.a. jest bowiem uzależnione od spełnienia następujących przesłanek: po pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia skargę kasacyjną; po drugie, uwzględnienie skargi kasacyjnej wiąże się z uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i, po trzecie, istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Jak podnosi się w doktrynie w obecnym stanie prawnym zastosowanie art. 188 P.p.s.a. będzie możliwe bez względu na treść formułowanych zarzutów, istotne jest tylko, aby Naczelny Sąd Administracyjny, uznając ich zasadność, stwierdził równocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę, jeżeli zasadność skargi kasacyjnej obliguje do uchylenia zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, a istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona. Wyjaśnienie istoty sprawy należy odnosić do stanu po uwzględnieniu zarzutów skargi kasacyjnej, wówczas dopiero możliwe jest merytoryczne załatwienie sprawy (prawomocne zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego). Naczelny Sąd Administracyjny dysponuje obecnie bardzo szerokim zakresem reformatoryjnego orzekania. Przy takiej konstrukcji art. 188 P.p.s.a. wyjątkiem powinno być w zasadzie orzekanie kasacyjne (B. Dauter, Komentarz do art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stan prawny na 1.03.2018, System Informacji Prawnej LEX).

Wobec tego, że w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości w obrocie prawnym pozostaje decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania, dalsze rozważania należy skoncentrować na ocenie drugiej z przesłanek określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n. Przy czym na wstępie należy wskazać, że skoro warunkiem wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest uprzednie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., to nie ulega wątpliwości, że obie decyzje są wydawane w odrębnych postępowaniach w oparciu o odrębne przesłanki i podlegają odrębnemu zaskarżeniu. Z tego powodu ocena charakteru inwestycji i ustalenie, czy należy ją traktować jako roboty budowlane, o których mowa w art. 3 pkt 7a (przebudowa) czy pkt 8 (remont), a także ocena zakresu uszczuplenia zakresu władztwa właściciela, nastąpiła w postępowaniu kontrolującym decyzje o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Tak jak było to wskazane powyżej zakończonego prawnomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 65/19. W niniejszym postępowaniu ocenić należy jedynie przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, o których mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n., tj. czy w sprawie zachodzi przypadek określony w art. 108 K.p.a. lub uzasadniony ważnym interesem gospodarczym. Dlatego też zalecenie Sądu I instancji nakazujące badanie czy sporną inwestycję należy kwalifikować jako roboty budowlane, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. czy art. 124 ust. 1b u.g.n., było zbędne w tej sprawie. Z tych powodów też nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skarg kasacyjnych dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 124 ust. 1 u.g.n., art. 3 pkt 3a i 7a P.b. Zarzuty powyższe zmierzały do zakwestionowania prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w odniesieniu do decyzji w przedmiocie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., nie zaś prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie art. 124 ust. 1a u.g.n.

Przechodząc do przesłanek określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n. trzeba jeszcze wskazać, że żaden z przepisów u.g.n. nie definiuje bądź też nie doprecyzowuje ani pojęć użytych w art. 108 K.p.a., ani też zwrotu "ważny interes gospodarczy". Wykładnia tego przepisu powinna więc uwzględniać stanowisko wypracowane w judykaturze, przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 1648/15, czy z 25 października 2013 r. sygn. akt I OSK 2967/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia). Na gruncie art. 124 ust. 1a u.g.n. powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny. Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym przepisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2016 r. sygn. akt I OSK 697/15). Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 1244/15). Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2016 r. sygn. akt I OSK 3417/15). Przedstawione stanowisko prezentowane jest jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi przy tym wątpliwości składu orzekającego w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie przyjąć należało, jak zasadnie uznały organy, że wniosek o wydanie decyzji o jakiej mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. został wydany na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny. Co więcej, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przesądza o spełnieniu warunków określonych w powołanym powyżej przepisie. Konieczność wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości była bowiem uzasadniona, jak powyżej wskazano, zarówno wyjątkowo ważnym interesem strony, jak i innym interesem społecznym. Nie budzi wątpliwości Sądu, że przedmiotowa inwestycja jest szczególnie istotna dla poprawy istniejących warunków zasilania energetycznego, w tym warunków ruchowych i możliwości dystrybucyjnych oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego regionu. Jest to o tyle istotne, że w toku postępowania, w tym w toku postępowania odwoławczego, wykazano, że przedmiotowa linia 110 kV P jest złym stanie technicznym, co stwarza niebezpieczeństwo występowania niespodziewanych wyłączeń linii. Niewątpliwie przerwy w dostawie energii powodują olbrzymie straty ekonomiczne, społeczne oraz osłabienie bezpieczeństwa energetycznego mieszkańców regionu. Konsekwentnie brak uzyskania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie opisanej powyżej nieruchomości zablokuje możliwość przebudowy linii, a tym samym przedsiębiorstwo przesyłowe nie będzie w stanie zapewnić dostaw energii na wymaganym poziomie dla przedmiotowego terenu. Zasadnie organy przyjęły zatem, że zabezpieczeniu interesu społecznego będzie służyło wyeliminowanie sytuacji zagrożenia ciągłości dostaw energii. Sąd podkreśla, że w toku prowadzonego postępowania [...] wskazała wyraźnie na potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego regionu, co z kolei wyczerpuje przesłankę zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami oraz przesłankę ważnego interesu społecznego z art. 108 K.p.a.

Przytoczyć w tym miejscu należy pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w pełni aprobowany i przyjmowany za własny przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że wiedza powszechna co do stanu technicznego szeregu urządzeń elektroenergetycznych w kraju, a także wiedza powszechna co do zakresu zapotrzebowania na energię elektryczną w każdej dziedzinie naszego życia w pełni uprawnia do stwierdzenia, że inwestycja mająca na celu poprawienie tego stanu rzeczy wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz stanowi o ważnym interesie gospodarczym (por. cytowane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2013 r. sygn. akt I OSK 2166/12 oraz 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2418/16). Tym samym należy uznać, że wymogi do wydania decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n. zostały spełnione.

W świetle powyższych rozważań należało stwierdzić, że skoro w dacie wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, istniała decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, to zaistniały przesłanki określone w art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 K.p.a. Tym samym zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 193 i art. 151 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., gdyż uznał, że w sytuacji, gdy wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skarg kasacyjnych uwzględnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.