Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 924/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Po 924/16

Uzasadnienie

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej także PINB) decyzją z dnia [...].05.2016r. nr [...] znak [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2016.290 - j.t., dalej p.b.) nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej [...] (dalej także skarżąca) doprowadzenie wyżej wymienionego budynku do stanu poprzedniego, poprzez likwidację otworu okiennego znajdującego się w ścianie szczytowej w/w budynku (zlokalizowanego w lokalu numer [...]) - oznaczonego kolorem czerwonym na załączniku graficznym do niniejszej decyzji. W pkt 2 na wykonanie wyżej wymienionego obowiązku wyznaczono termin 3 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że dnia [...] kwietnia 2015r. pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. przeprowadzili czynności kontrolne w lokalu nr [...] znajdującym się w w/w budynku. W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono istnienie w lokalu nr [...] (w ścianie szczytowej od strony nieruchomości przy ulicy [...]), otworu okiennego. Ustalono, że wskazany otwór okienny ma następujące wymiary wysokość 1,48 m, szerokość 0,90 m. Ponadto ustalono, że opisywane okno znajduje się w przedpokoju z aneksem.

W celu wyjaśnienia legalności wskazanego wyżej otworu okiennego PINB zwrócił się do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P., do Miejskiego Konserwatora Zabytków, a także do Archiwum Państwowego o udostępnienie akt archiwalnych dotyczących w/w budynku. W otrzymanych aktach nie znaleziono dokumentów świadczących o legalności powstania przedmiotowego okna. Ustalono jedynie, że budynek znajdujący na nieruchomości przy ulicy [...] w P. powstał w latach 60 - 70 XIX wieku.

W celu ustalenia okresu powstania otworów okiennych zlokalizowanych w ścianie szczytowej (od strony ulicy [...]) budynku znajdującego na nieruchomości przy ulicy [...] w P. dnia [...] lutego 2016r. została przesłuchana przez PINB w charakterze świadka I. J. (była mieszkanka budynku znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...], lokal [...] w P. - od [...] stycznia 1963r do [...] maja 2007r.). I. J. - po okazaniu zdjęcia z otworami okiennymi w ścianie szczytowej nieruchomości przy ulicy [...] od strony ulicy [...] w P. - zeznała m.in. odnośnie otworów okiennych oznaczonych na wskazanym zdjęciu literami A, B i C, że "wyż. wym. otworów okiennych nie było do czasu zmiany miejsca zamieszkania czyli do 2006r.". Zeznała również, że " w latach 2006 do 2009 w czasie zamieszkiwania córki (W. J.) na nieruchomości przy ulicy [...], odwiedzając córkę nie zauważyłam żeby okna oznaczone literami A, B i C na okazanym zdjęciu były wykonane".

Dnia [...] lutego 2016r. wpłynęło pismo J. C. (mieszkanki nieruchomości przy ulicy [...], lok. [...] - od [...] sierpnia 1946r. do [...] lipca 1961r.) o treści "zgodnie z prośbą PINB w P. informuję, że ja niżej podpisana J. C. nie wiem kiedy dokładnie nastąpiło wykucie okien we wskazanej ścianie budynku znajdującego się w P. przy ulicy [...]. Mieszkałam na ul. [...] w P. od urodzenia tj. 1935r. do 1961 r. Do zakończenia II wojny światowej wskazana ściana na pewno nie posiadała żadnych okien".

W decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2016r. o sygn. [...] (uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] października 2015r. o sygn. [...] nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej [...] doprowadzenie w/w budynku do stanu poprzedniego poprzez likwidację 2 otworów okiennych znajdujących się w ścianie szczytowej w/w budynku w lokalach numer: [...] i [...]) wskazano, że organ I instancji powinien zweryfikować, czy ściana szczytowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w P. zawsze znajdowała się na granicy działki, czy też stan taki powstał w wyniku później dokonanego podziału.

W związku tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. uzyskał od Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] informację, że "odnośnie nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] działka nr [...] z arkusza mapy [...] obręb P. od czasu założenia ewidencji gruntów i budynków dla obrębu P. tj. 1972r. działka ta nie uległa żadnemu podziałowi.

D. J. (strona prowadzonego postępowania) przedłożył do akt niniejszego postępowania archiwalną mapę P. z lipca 1890r. "[...]" pozyskaną ze strony internetowej [...] -(dowód : karty akt od 166 do 167). Z analizy wskazanej mapy wynika jednoznacznie, że działka na której znajduje się budynek przy ul. [...] w P. do dnia dzisiejszego nie uległa żadnemu podziałowi od XIX wieku. W związku z tym stwierdzono, że ściana szczytowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ulicy [...] w P. zawsze znajdowała się na granicy działki z sąsiadującą nieruchomością.

W tej sytuacji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności otworu okiennego znajdującego się w ścianie szczytowej w budynku przy ul. [...] w P. (zlokalizowanego w lokalu numer [...]).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. zakwalifikował roboty budowlane w wyniku których powstał przedmiotowy otwór okienny jako roboty budowlane o charakterze przebudowy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 7a p.b. przez przebudowę należy rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Wykonanie w istniejącym obiekcie przedmiotowych otworów okiennych wyczerpuje tę definicję.

Zgodnie z art. 28 ust 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Roboty budowlane o charakterze przebudowy nie są zwolnione w przypadku budynku wielorodzinnego z obowiązku uzyskania takiego pozwolenia w art. 29 ust 2 p.b. W przypadku wykonania robót budowlanych, w tym robót budowlanych o charakterze przebudowy, bez wymaganego pozwolenia zachodzi stan faktyczny określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 p.b. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie administracyjne w oparciu o procedurę określoną w art. 51 p.b., która przewiduje wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i określenie terminu ich wykonania. W przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust 1 zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust 7 p.b. przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianego w art. 50 p.b.

Wykonanie otworu okiennego w ścianie budynku, która znajduje się bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną narusza przepisy techniczno - budowlane zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U 2015.1422 j.t.). Norma zawarta w § 12 tego rozporządzenia nie dopuszcza wykonania otworów okiennych w ścianach budynków usytuowanych bezpośrednio przy granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi. Paragraf 12 ust.1 pkt 1 powołanego rozporządzenia stanowi, że budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej działki. W tej sytuacji w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem konieczne było wydanie nakazu zamurowania przedmiotowego otworu okiennego.

Ustalono, iż przedmiotowe okno powstało po II wojnie światowej. Już w art. 196 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (j.t. Dz. U. z 1939r., nr 34, poz. 216 z późniejszymi zmianami) ustawodawca nie zezwalał na wykonanie otworu okiennego w ścianie wybudowanej w granicy z sąsiednią działką. Zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. z dnia 19. lipca 1966r. Nr 10, poz 44) w § 80 ust 2 pkt 3 pod względem technicznym nie przewidywało możliwości wykonania otworu okiennego w granicy. Wszystkie następne akty prawne, tj. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z 1980 r., 1994 r. oraz w/w z 2002 r. również zabraniały wykonywania otworów okiennych w ścianie granicznej.

Podkreślono, że wszystkie akty prawne obowiązujące w okresie powstania spornego otworu okiennego nie zezwalały na umieszczenie otworów okiennych w granicy działki budowlanej. W tej sytuacji nie można domniemywać legalności wyżej wymienionych otworu okiennego, a przepisy techniczno - budowlane nie dają podstaw do ich legalizacji.

Wskazano, że otwory okienne stanowią części elewacji budynku i jako takie stanowią część nieruchomości wspólnej. Dlatego też zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U.2000.80.903, j.t., dalej u.w.l.) adresatem obowiązków wynikających z decyzji jest Wspólnota Mieszkaniowa [...].

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...] domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji nie ustalił kiedy przedmiotowe okno zostało wybudowane. Dokumenty zebrane w sprawie nie precyzują, czy po wybudowaniu budynku w latach 60-70 XIX wieku wykuto otwory okienne, czy też uczyniono to w trakcie budowy. Niezgodne z podstawowymi zasadami prawa jest przyjęcie domniemania niezgodnego z prawem działania ówczesnych właścicieli budynku. Przez cały okres istnienia Rzeczypospolitej funkcjonuje domniemanie legalności. Organ chcąc to domniemanie obalić, czyli wykazać nielegalność działań winien to uczynić w sposób nie budzący wątpliwości oraz precyzyjnie. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przyjmuje domniemanie samowoli budowlanej, co jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa.

Zarzucono też, że organ w sposób wybiórczy przeprowadził postępowanie dowodowe przesłuchując jedynie świadków z sąsiedniej nieruchomości, a nie przesłuchując poprzednich właścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] w P..

Organ nie wziął pod uwagę również okoliczności, że na nieruchomości od ul. [...] znajdowały się w granicy z przedmiotową nieruchomością ul. [...] budynki gospodarcze parterowe. Budynki gospodarcze zostały wybudowane najprawdopodobniej w latach XX ubiegłego wieku. W związku z tym należy wnioskować, że okna już w tym czasie istniały.

Nie wzięto pod uwagę także okoliczności, iż Prezydent Miasta P. zatwierdził inwentaryzację budynku przy ul. [...] decyzją nr [...] z dnia [...].03.2012 r. Zatwierdzenie inwentaryzacji należy traktować również jako ewentualną decyzję legalizacyjną.

Aby rozstrzygnąć o ewentualnej samowoli budowlanej, należałoby najpierw precyzyjnie ustalić kto i kiedy wybudował sporne okno. Brak takiego ustalenia musi prowadzić do wniosku, że okno istniało od samego początku oraz że jego usytuowanie jest zgodne z prawem.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła również E. A. – Kalinowska właścicielka mieszkania przy ul. [...]. Swe odwołanie uargumentowała faktem, iż mieszkanie to, które kupiła w dniu [...].2012, posiadało już sporne okno. Nie posiadała wiedzy, iż okno to jest otworem nielegalnym. Zamurowanie okna znacząco obniży wartość mieszkania oraz spowoduje straty finansowe związane z przerwaniem wynajmu ww. lokalu.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].08.2016r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Podkreślono, że do zakończenia okresu II Wojny Światowej nie istniał przedmiotowy otwór okienny, co wynika z pisma J. C., byłej mieszkanki nieruchomości przy ul. [...]. I. J. w swoich zeznaniach złożonych w dniu [...].02.206r. stwierdziła natomiast, że do 2006r., tj. do czasu gdy mieszkała na nieruchomości przy ul. [...] w P., otworu okiennego m.in. w lokalu nr [...] nie było. I. J. oświadczyła również, że w okresie zamieszkiwania jej córki na nieruchomości przy ul. [...], tj. w latach 2006-2009, podczas odwiedzania jej córki, przedmiotowy otwór okienny także nie istniał.

Zatem niezasadny jest zarzut podniesiony w odwołaniu z dnia [...].05.2016r. co do braku ustalenia daty powstania przedmiotowego otworu okiennego. Odwołujący nie przedstawił dowodów na powstanie tego otworu okiennego w trakcie budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego. Organ I instancji ustalił natomiast, podczas przeprowadzonego przesłuchania w dniu [...].02.2016r., że otwór okienny w lokalu nr [...] nie istniał do 2009r. Ponadto organ uzyskał informację od J. C., że także do końca II Wojny Światowej nie istniały otwory okienne w ścianie granicznej budynku przy ul. [...]. W związku z tym zarzut odnoszący się do braku ustalenia daty powstania otworu okiennego w lokalu nr [...] jest nieuzasadniony.

Z dokumentów pozyskanych przez PINB dla Miasta P. wynika, że nieruchomość przy ul. [...] w P., na której usytuowany jest przedmiotowy budynek mieszkalny, nie została nigdy podzielona. Oznacza to, że ściana szczytowa budynku, w której wykonano m.in. otwór okienny w lokalu nr [...], zawsze umiejscowiona była w granicy z działką przy ul. [...].

Niezależnie od daty wykonania przedmiotowego otworu okiennego, PINB dla Miasta P. prawidłowo wskazał na regulacje prawne, które dotyczyły kwestii związanej z usytuowaniem obiektu budowlanego. Zgodnie z przywołanymi przepisami prawnymi tj. z art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, jak również z § 80 ust. 2 pkt 3 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. oraz § 12 rozporządzenia z dnia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w ścianie budynku, która znajdowała się w granicy z działką sąsiednią, nie można było wykonywać m.in. otworów okiennych. Również w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 1422) prawodawca wskazał, że nie jest możliwe istnienie ściany w granicy z działką sąsiednią, w której to ścianie wykonane zostały otwory okienne. Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt ww. rozporządzenia "budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi łub drzwiowymi w stronę tej granicy".

W niniejszej sprawie ściana przedmiotowego budynku, w której wykonano m.in. otwór okienny w lokalu nr [...] umiejscowiona została w granicy z działką znajdującą się przy ul. [...]. Takie usytuowanie budynku uniemożliwia istnienie otworów okiennych w ścianie granicznej, ponieważ nie została zachowana prawidłowa odległość od granicy z działką sąsiednią, o czym stanowią obecnie obowiązujące przepisy techniczne.

W związku z powyższym, aby doprowadzić przedmiotowy obiekt budowlany usytuowany przy ul. [...] w P. do stanu poprzedniego, zdaniem organu odwoławczego należy zamurować sporny otwór okienny umiejscowiony w ścianie szczytowej budynku, gdyż dopiero wtedy przedmiotowy obiekt będzie usytuowany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wskazano, że w przypadku prowadzenia niezgodnie z prawem robót budowlanych innego rodzaju niż te związane z wykonywaniem obiektu budowlanego, które mogą być przedmiotem postępowania legalizacyjnego prowadzonego na podstawie art. 48 p.b. art. 49b, zastosowanie ma art. 50 i 51 p.b. W związku z tym PINB dla Miasta P. prawidłowo zastosował ww. procedurę w stosunku do robót budowlanych związanych z wykonaniem spornego otworu okiennego.

W art. 50 ust. 1 p.b. ustawodawca zawarł przesłanki, które mogą być podstawą wstrzymania prowadzenia robót budowlanych innego rodzaju, niż te, o których stanowi art. 48 lub 49b p.b. W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka, o której stanowi art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. dotycząca sytuacji wykonywania robót budowlanych, które nie są zgodne warunkami określonymi w przepisach.

Zgodnie natomiast z art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. "przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego". Podkreślono, że w niniejszej sprawie roboty budowlane związane z wykonaniem otworu okiennego zostały zakończone w momencie wszczęcia postępowania, co powoduje, że nie było potrzeby ich wstrzymywania, a więc zastosowanie będzie mieć art. 51 ust. 7 p.b., zgodnie z którym "przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1".

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 05.03.2015r., sygn. II SA/Go 833/14 wskazano, że jeżeli w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego okaże się, że nastąpiło nie dające się usunąć naruszenie prawa, właściwy organ jest zobowiązany wydać decyzję nakazującą przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego. W niniejszej sprawie jedynym sposobem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem jest zamurowanie m.in. otworu okiennego w lokalu nr [...]. Jest to uzasadnione przede wszystkim niezgodnością istnienia otworu okiennego w ścianie granicznej z przepisami technicznymi.

Zgodnie z treścią art. 52 p.b. "inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51".

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...] żądając jej uchylenia w całości i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., umorzenia postępowania ewentualnie po uchyleniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazanie organowi podjęcie działań w sposób pozwalający prawidłowo ustalić stan faktyczny, a także obciążenia organu kosztami postępowania w całości w tym kosztami zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący (m.in. nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania poprzednich właścicieli budynku, nie ustalenie w sposób dokładny w którym roku owe otwory okienne powstały), art. 76 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z wglądu w projekt budynku, art. 80 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu. Zarzucono m.in., że organy obu instancji nie ustaliły kiedy przedmiotowe okno zostało wybudowane. W dokumentach brak jest śladu, iż organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie w celu stwierdzenia, czy trwają prace budowlane polegające na wykuciu nowych otworów okiennych. Organy także nie zapoznały się z projektem budynku, nie dokonano jego oględzin.

Nie ustalono kiedy budynek, a przynajmniej ściana w której znajdują się wykute otwory okienne, został otynkowany, co pozwoliłoby stwierdzić, czy otwory istniały przed otynkowaniem ściany, czy też wykuto je później. Nie wzięto też pod uwagę, że w trakcie eksploatacji budynku Prezydent Miasta P. wydał decyzję zatwierdzającą inwentaryzację lokali w budynku, w której stwierdzono m. in., że istnieją wspominane okna. Tego typu ustalenia powinny doprowadzić do uzyskania wiedzy co do tego, czy okna były w budynku od początku, czy też zostały wykute późnie, a jeśli tak to kiedy.

Przez cały okres istnienia Rzeczypospolitej funkcjonuje domniemanie legalności. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przyjmuje domniemanie samowoli budowlanej, co jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa. Skoro brak jest dokumentów dotyczących bezprawności wykonania otworu okiennego, to należy domniemywać jego legalność, a co za tym idzie możliwe jest zastosowanie art. 5 p.b.

Organ w sposób wybiórczy przeprowadził postępowanie dowodowe przesłuchując świadków z sąsiedniej nieruchomości. Organ oparł się tylko na zeznaniach dwóch starszych kobiet, które nigdy nie zamieszkiwały w przedmiotowym budynku lub lokalu. Żadna z nich nie potwierdziła w którym roku wykuto otwór. Nie przeprowadzono dowodu z zeznań byłych właścicieli budynku przy ul. [...]. Organ nie przeprowadził również postępowania w zakresie uzyskania informacji lub dokumentacji od poprzednich właścicieli budynku.

Zdaniem skarżącej obowiązek przestrzegania przepisów prawa budowlanego ciążył na poprzednich właścicielach, bowiem skarżąca nabyła lokal ze spornym otworem okiennym, zatem poprzedni właściciele mogli dokonać wykucia okna.

Aby rozstrzygnąć o ewentualnej samowoli budowlanej, należałoby najpierw precyzyjnie ustalić kto i kiedy wybudował sporne okno. Brak takiego ustalenia musi prowadzić do wniosku, że okno istniało od samego początku oraz, że jego usytuowanie jest zgodne z prawem.

Obecny stan budynku nie jest zawiniony przez obecnych właścicieli, istnieje od kilkudziesięciu lat, a likwidacja spornego okna może pozbawić dopływu światła do pomieszczenia, w którym zamieszkują ludzie, co pogorszy ich warunki mieszkaniowe.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 07.07.1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2016r., poz.290 dalej p.b.).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. prawidłowo zakwalifikował roboty budowlane w wyniku których powstał przedmiotowy otwór okienny jako roboty budowlane o charakterze przebudowy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 7a p.b. przez przebudowę należy bowiem rozumieć wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Jak słusznie wskazano wykonanie w istniejącym obiekcie przedmiotowych otworów okiennych wyczerpuje tę definicję.

Zgodnie z art.28 ust.1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 p.b. pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych. Przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym (art.3 pkt 8 p.b.). Takimi robotami jest np. wymiana okien. Nie jest natomiast remontem likwidacja bądź tworzenie otworów okiennych. Tego rodzaju roboty stanowią bowiem przebudowę w rozumieniu art.3 pkt 7a p.b. i nie zostały wymienione w art. 29 p.b. jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Reasumując, wykonanie otworu okiennego wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Jak trafnie bowiem wskazały organy roboty budowlane o charakterze przebudowy nie są zwolnione w przypadku budynku wielorodzinnego z obowiązku uzyskania takiego pozwolenia w art. 29 ust 2 p.b.

W myśl art.48 ust.1 p.b. właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Zgodnie z art.49b ust.1 p.b. właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.

Natomiast w myśl art.50 ust.1 p.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Z kolei art.51 ust.1 p.b. stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Jednakże zgodnie z art.50 ust.7 p.b. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

Przepisy art.51 p.b. stanowią kontynuację postępowania administracyjnego zapoczątkowanego wstrzymaniem prowadzenia robót budowlanych postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 p.b., chociaż nie tylko, jeśli weźmie się pod uwagę brzmienie art. 51 ust. 7 i art. 37 ust. 3 p.b.. Przepis art. 51 ust. 7 p.b. umożliwia bowiem również stosowanie przepisów art. 51 p.b. w przypadkach, o których mowa w art. 50 ust. 1, kiedy roboty budowlane zostały już wykonane

Zakres przedmiotowy art. 51 p.b., czyli to, w jakich sprawach mają zastosowanie komentowane przepisy, w zasadzie wynika z brzmienia art. 50 ust. 1 p.b., na podstawie którego zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Generalne wyłączenie w powyższym przepisie spraw, które podlegają orzekaniu na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 p.b. powoduje, że na podstawie przepisów art. 51 p.b. orzeka się w sprawach dotyczących wykonywania robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, jednak innych niż budowa.

W odróżnieniu od art. 48–49b p.b., w których zostały zamieszczone procedury umożliwiające legalizację samowoli budowlanych, w art.51 p.b. ustawodawca zawarł procedurę określaną zazwyczaj jako "naprawcza", bo nie mamy do czynienia w tym przypadku z samowolą budowlaną w znaczeniu powszechnie przyjętym. Przepisy art. 51 mają też często zastosowanie w różnych innych sytuacjach, kiedy mogły zostać naruszone przepisy prawa budowlanego lub warunki określone w pozwoleniu na budowę albo wykonane roboty budowlane nie odpowiadają dokonanemu zgłoszeniu.

W orzecznictwie sądowym wyraźnie akcentuje się odrębność postępowań legalizacyjnych (art. 48–49b p.b.) od postępowania naprawczego uregulowanego przepisami art. 50 i 51 p.b. (wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 września 2007 r., II SA/Ke 267/07, LEX nr 955916; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 października 2007 r., II SA/Rz 1136/06, LEX nr 506855; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 października 2008 r., II SA/Wr 51/08, LEX nr 509898; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2007 r., II SA/Po 321/07, LEX nr 959912; wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 stycznia 2008 r., II SA/Łd 944/07, LEX nr 510930; wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 czerwca 2009 r., II SA/Kr 358/09, LEX nr 563706; wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 stycznia 2009 r., II SA/Lu 732/08, LEX nr 537979; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2009 r., VIII SA/Wa 568/08, LEX nr 544484; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 marca 2009 r., II SA/Gd 5/09, LEX nr 543612).

Jak można wnosić z art.51 ust. 7 p.b., zakres regulacji art. 51 nie tylko dotyczy postępowania, w którym wcześniej wydano postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 p.b., lecz także przypadków, kiedy roboty budowlane już "zostały wykonane", co zgodnie z terminologią przyjętą w ust. 4 należałoby odnieść do stanu faktycznego – gdy "budowa została zakończona" i nie było potrzeby wydawania postanowienia o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych.

Z art. 51 ust. 7 p.b. wynika, że przepisy "ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3" stosuje się odpowiednio również wówczas, gdy roboty budowlane, o których mowa w art. 50 ust. 1, zostały już wykonane, z czego można wnioskować, że w związku z tym nie zostało wydane postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. W takim przypadku nie ma też zastosowania zastrzeżenie z art. 51 ust. 1 p.b., że decyzja musi być wydana przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, wydania decyzji na podstawie tego przepisu nie poprzedza bowiem postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 lipca 2008 r., II SA/Po 617/07, LEX nr 510198; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., II OSK 165/10, LEX nr 952971). (zob. komentarz Andrzeja Glinieckiego do art. 50 w programie Lex, uwaga 1). (red.)

Reasumując ten wątek organy administracji prawidłowo przyjęły, iż w przypadku wykonania robót budowlanych, w tym robót budowlanych o charakterze przebudowy, bez wymaganego pozwolenia zachodzi stan faktyczny określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 p.b. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie administracyjne w oparciu o procedurę określoną w art. 51 p.b., która przewiduje wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i określenie terminu ich wykonania. W przypadku, gdy roboty budowlane, o których jest mowa w art. 50 ust 1 zostały już wykonane, zgodnie z art. 51 ust 7 p.b. przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie bez wstrzymania robót budowlanych przewidzianego w art. 50 p.b.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż organy administracji prawidłowo ustaliły, że sporny otwór okienny został wykonany bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Zarzut dotyczący nieustalenia daty powstania spornego otworu okiennego jest bezzasadny. W toku podejmowanych czynności organ ustalił, że do zakończenia okresu II Wojny Światowej nie istniał przedmiotowy otwór okienny, co jasno wynika z pisma J. C., byłej mieszkanki sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...]. Co istotne, świadek I. J. w swoich zeznaniach złożonych w dniu [...].02.2016r. zeznała, że do 2006r., tj. do czasu gdy mieszkała na nieruchomości przy ul. [...] w P., otworu okiennego m.in. w lokalu nr [...] nie było. I. J. zeznała również, że w okresie zamieszkiwania jej córki na nieruchomości przy ul. [...], tj. w latach 2006-2009, podczas odwiedzania jej córki, przedmiotowy otwór okienny także nie istniał. Sąd nie ma jakichkolwiek podstaw by podważać wiarygodność uzyskanych przez organ zeznań świadka i wspomnianego oświadczenia pisemnego. Strona skarżąca nie zarzuciła w/w by twierdzili nieprawdę, a jedynie podnosiła, że nie ustalono kiedy dokładnie i przez kogo utworzony został sporny otwór okienny. Sąd nie dostrzega także żadnych racjonalnych motywów, by w/w osoby miały zeznawać nieprawdę, skoro nie są powiązane z żadną ze stron niniejszego postępowania. Nie ma potrzeby przesłuchania poprzednich właścicieli budynku. Najbardziej istotne są właśnie zeznania świadków, którzy mieszkali naprzeciw ściany, w której znajdują się otwory okienne.

W świetle powyższego oczywistym jest, że przedmiotowy otwór okienny powstał po roku 2009, a więc pod rządami aktualnej ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r.

Wbrew zarzutom strony skarżącej w celu nakazania jej doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego nie jest konieczne ustalenie dokładnej daty powstania otworu okiennego. Wystarczające jest ustalenie pod rządami której ustawy Prawo budowlane fakt ten miał miejsce.

Całkowicie bezzasadny i nieracjonalny jest zarzut skarżącej, że należy przyjąć, iż skoro brak jest dokumentów dotyczących bezprawności wykonania otworu okiennego, to należy domniemywać jego legalność. Właśnie brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających legalność wykonania otworów okiennych wskazuje na to, że zostały one wykonane nielegalnie. Skoro kwerenda przeprowadzona przez organ I instancji w Archiwum Państwowym, w Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P., w archiwum Miejskiego Konserwatora Zabytków nie doprowadziła do odnalezienia dokumentów świadczących o legalności powstania przedmiotowego okna, a skarżąca także nie przedłożyła takich dokumentów, to uprawdopodabnia to jedynie tezę o nieistnieniu takich dokumentów.

Niezasadny jest także zarzut, że organy nie zwróciły się do byłych właścicieli budynku położonego w P. przy ul. [...] o dokumenty świadczące o legalności powstania przedmiotowego okna. Zwyczajowym i racjonalnym zachowaniem jest bowiem, że zbywca przekazuje całą dokumentację dotyczącą zbywanej nieruchomości nabywcy, a więc w tym przypadku właścicielom poszczególnych lokali. Gdyby taka dokumentacja istniała, to nabywcy lokalu nr [...] powinni ją otrzymać. Dodatkowo jedynie należy wskazać, że skarżąca w toku postępowania nie składała wniosków w tym zakresie.

W ocenie Sądu orzekającego wprawdzie organy administracji mogły przeprowadzić szersze postępowanie dowodowe (np. przesłuchując byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości) jednakże nie było to niezbędne w świetle wiarygodnych zeznań świadka I. J.. Organy dochowały więc należytej staranności w tym zakresie. Gdyby bowiem istniała dokumentacja świadcząca o legalności spornego otworu okiennego, to albo znajdowałaby się w zasobach archiwalnych albo zostałaby przedłożona przez skarżącą. Natomiast wobec braku podstaw do zasadnego kwestionowania prawdziwości oświadczenia pisemnego J. C. i zeznań I. J. przesłuchiwanie dalszych osób w charakterze świadków nie było niezbędne.

Konkludując organy administracji prawidłowo ustaliły, że sporny otwór okienny został wykonany w drodze samowoli budowlanej niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Fakt wykonania spornego otworu okiennego w drodze samowoli budowlanej był jednak tylko jedną z przesłanek przemawiających za wydaniem decyzji nakazującej doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu poprzedniego. Kolejną, równie istotną, przesłanką było naruszenie przepisów techniczno – budowlanych. Przy ustaleniu ram czasowych, w których sporne okno nie istniało, biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący od 1928 r. do dziś (w różnym brzmieniu, jednak zakazywał wykonywania okien na ścianach budynków usytuowanych na granicy z działką sąsiednią), do stwierdzenia że okno zostało wykonane bezprawnie nie jest konieczne ustalenie dokładnej daty jego wykonania.

Organy prawidłowo ustaliły, że ściana w której zlokalizowany jest sporny otwór okienny zlokalizowany jest bezpośrednio na granicy z działką sąsiednią. Jednocześnie trafnie wskazały, że stan prawny obowiązujący od 1928 r. nie pozwala na wykonywanie otworów okiennych w ścianach budynków zlokalizowanych w granicy z działką sąsiednią. Zgodnie z przywołanymi przepisami prawnymi, tj. z art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, jak również z § 80 ust. 2 pkt 3 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. oraz § 12 rozporządzenia z dnia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w ścianie budynku, która znajdowała się w granicy z działką sąsiednią, nie można było wykonywać m.in. otworów okiennych.

Co istotne, gdyż sporny otwór okienny wykonany został po roku 2009, również w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dniu 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2015r. poz. 1422) prawodawca wskazał, że nie jest możliwe istnienie ściany w granicy z działką sąsiednią, w której to ścianie wykonane zostały otwory okienne. Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt ww. rozporządzenia "budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy". W niniejszej sprawie ściana przedmiotowego budynku, w której wykonano m.in. otwór okienny w lokalu nr [...] umiejscowiona została w granicy z działką znajdującą się przy ul. [...]. Wykonanie otworu okiennego w ścianie budynku, która znajduje się bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną narusza przepisy techniczno - budowlane zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tej sytuacji w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem konieczne było wydanie nakazu zamurowania przedmiotowego otworu okiennego.

Bez znaczenia jest zarzut dotyczący istnienia przed budynkiem budynków gospodarczych, a także wskazywanie na nieruchomość przy ul. [...], która nie jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.

Bezzasadny jest zarzut, w którym skarżąca wskazuje, że należałoby najpierw precyzyjnie ustalić kto i kiedy wybudował sporne okno, a brak takiego ustalenia musi prowadzić do wniosku, że okno istniało od samego początku oraz że jego usytuowanie jest zgodne z prawem. Nieistotny jest także - w świetle powołanych wyżej przepisów prawa - zarzut, iż obecny stan budynku nie jest zawiniony przez obecnych właścicieli, istnieje od kilkudziesięciu lat, a likwidacja spornego okna może pozbawić dopływu światła do pomieszczenia, w którym zamieszkują ludzie, zatem pogorszy ich warunki mieszkaniowe. Stanowisko takie jest błędne, ponieważ nakaz doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego (zgodnego z prawem) jest obowiązkiem o charakterze nieosobistym, bowiem wynika on z faktu władztwa nad określoną rzeczą. Koncepcja, że nakaz doprowadzenia do stanu poprzedniego jest obowiązkiem o charakterze osobistym, jest nieuprawniona i pozostaje w sprzeczności z ugruntowanym poglądem sądów administracyjnych stwierdzającym, że dokonanie czynności cywilnoprawnej, polegającej na przeniesieniu własności nieruchomości powoduje, że obowiązek rozbiórki przechodzi na nowego właściciela. (wyroki NSA o sygn.II OSK 153/13 i II OSK 1347/10, publ. CBOSA)

Wyjaśnić trzeba, iż organ wydając decyzję o rozbiórce winien rozważyć i należycie uzasadnić wybór adresata nałożonego obowiązku. Zgodnie bowiem z treścią art. 52 p.b. w pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki obciążony jest inwestor lub też jego następca prawny. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2011r., sygn.akt II SA/Sz 868/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nakaz rozbiórki może być skierowany do inwestora, właściciela i zarządcy nieruchomości. Kryterium wyboru adresata decyzji spośród tych trzech podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Jeżeli inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości, zobowiązanie należy skierować do aktualnego właściciela obiektu. Pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 p.b. oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej. W pierwszej kolejności zatem określony nakaz powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej i ma tytuł prawny do obiektu lub też do jego następcy prawnego. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2012r., sygn.akt II SA/Po 753/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki lub wykonania innych czynności może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany (tak wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009r., sygn.. akt II OSK 1234/08, Lex 552842).

W świetle powyższego organy administracji prawidłowo przyjęły, że adresatem kontrolowanych decyzji powinna być skarżąca Wspólnota jako następca prawnyinwestora, skoro sporny otwór okienny stanowi część elewacji budynku i jako taki stanowi część nieruchomości wspólnej. Dlatego też zgodnie z art. 17 u.w.l. adresatem obowiązków wynikających z kontrolowanych decyzji jest skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych i opisanych wyżej na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.