Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1896/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 par. 1 pkt 11, art. 241 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia: [...] r. znak: [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.dalej O.p.), po rozpatrzeniu zażalenia Spółki z o.o. ."A" w P. z dnia [...] r. na postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [... ] r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł na następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił ""A" " Spółka z o.o. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr [..] , w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. ustalono, że Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania w dniu 25 czerwca 2013 r. tj. po upływie miesiąca od publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wskazanych we wniosku orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości: z dnia 21 czerwca 2012 r. w połączonych sprawach C-801l1 i C-142/l1 Mahageben Kft, Peter David oraz z dnia 6 grudnia 2012 r. C-285/11 w sprawie Bonik, mających wpływ na treść wydanych decyzji, które zostały opublikowane odpowiednio 18 sierpnia 2012 r. i 26 stycznia 2013 r.

W dniu [...] r. do Izby Skarbowej wpłynęło pismo z dnia [...] r., stanowiące odwołanie od przywołanej decyzji z dnia [...] r. nr [...] , w którym Strona jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku.

Pismem z dnia [...] r. Strona wniosła na powyższe postanowienie zażalenie, w uzasadnieniu którego stwierdziła, że zgodnie z art. 201 § 1 k.s.h. jedynym organem uprawnionym do reprezentowania Spółki jest jej Zarząd. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 162 § 1 O.p. zainteresowanym w niniejszej sprawie jest Zarząd i to na nim spoczywa uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Dla rozstrzygnięcia wniosku bez znaczenia pozostaje argument organu podatkowego, iż uchybienie terminu nastąpiło na skutek winy wspólników spółki, którzy nie zapewnili ciągłości jej reprezentacji. Skarżący bowiem wykazał, że Zarząd Spółki w osobie jej Prezesa J. P. , jako zainteresowany w sprawie, nie mógł w terminie określonym wart. 241 § 2 pkt 2 O.p. wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 11 O.p., gdyż nie miał wiedzy na temat toczącego się postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Wiedzę tę uzyskał po zapoznaniu się z dokumentacją Spółki. Zdaniem Strony Zarząd uprawdopodobnił więc dlaczego dopiero w dniu [...] r. miał możliwość zapoznania się z dokumentacją Spółki.

Wobec powyższego Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 11 O.p.

Dokonując oceny prawnej organ odwoławczy odwołał się do treści art. 240 § 1 pkt 11 O.p., zgodnie z którym podstawę wznowienia postępowania stanowi wydanie orzeczenia przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, mającego wpływ na treść wydanej decyzji. Dopuszczalność skutecznego złożenia przez Stronę żądania opartego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. ograniczona została terminem procesowym, w razie uchybienia którego Strona ma prawo do złożenia wniosku o jego przywrócenie.

Zgodnie z art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Instytucja przywrócenia terminu uwarunkowana jest łącznym spełnieniem poniższych przesłanek:

- wniesienia (złożenia wniosku) o przywrócenie terminu,

- uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego,

- dochowania siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku, liczonego od ustania przyczyny uchybienia terminowi,

- dopełnienia - jednocześnie z wniesieniem podania - czynności, dla której przywracany termin był ustanowiony.

W niniejszej sprawie kluczową przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Organ odwołał się do stanowiska doktryny, że oceniając wystąpienie tej przesłanki organ prowadzący postępowanie powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku ( postanowienie NSA z dnia 2 października 2002r., V SA 793/02; J.P. Tamo "Przywrócenie terminu", komentarz praktyczny wyd. ABC, LEX nr 71109, wyrok NSA z dnia 11.04.1997r., sygn. akt III SA 1581/95, wyrok WSA w Kielcach z dnia 17.02.2011r. sygn. akt I SA/Ke 629/10). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu ( wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 03.02.2009 r., sygn. akt I SA/Rz 729/08). Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że w prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się terminu tego zachować ( wyrok NSA z dnia 14.01.2000r., sygn. akt I SA/Gd 794/99). W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną, przywrócenie terminu nie jest możliwe ( wyrok NSA z dnia 22.05.1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15.12.2011r. sygn. akt I SA/Ol 562/11).

Z akt sprawy wynika, że podczas Walnego Zgromadzenia Wspólników ""A" " Sp. z o.o. w dniu [...] r. podjęto uchwałę nr [...] , mocą której Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników ustanowiło jednoosobowy Zarząd Spółki i postanowiło powołać na stanowisko Prezesa Zarządu J. P. . Zgodnie z pkt 4 wyciągu z protokołu Zgromadzenia uchwała weszła w życie z dniem podjęcia. Następnie, na Walnym Zgromadzeniu Wspólników w dniu [...] r., wspólnicy Spółki uzgodnili z J. P. , że funkcje Prezesa Zarządu obejmie z dniem [...] r. na podstawie umowy menadżerskiej i jednocześnie powołano pełnomocnika Spółki w osobie P. G. , któremu powierzono wykonanie tej uchwały.

Z treści powołanych wyżej przepisów prawa wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest w szczególności od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną (podmiot) braku jej winy w uchybieniu terminowi. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możliwość terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na Stronie.

Organ odwoławczy, uznając stanowisko organu I instancji za zasadne, stwierdził, że Spółka jako podmiot gospodarczy prowadzący działalność zgodziła się na to aby, mimo powołania J. P. na Prezesa Zarządu Spółki na Walnym Zgromadzeniu Wspólników w dniu [...] r., zaczęła ona pełnić swoje funkcje dopiero od dnia [...] r. Organem uprawnionym do reprezentowania Spółki jest Zarząd, w związku z czym to w interesie Spółki było takie zorganizowanie jej działalności aby zapewnić ciągłość funkcjonowania Zarządu jako organu, który zgodnie z art. 201 § 1 Kodeksu Spółek Handlowych prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją. Zauważyć ponadto należy, że na Walnym Zgromadzeniu Wspólników w dniu [...] r., wspólnicy powołali pełnomocnika Spółki w osobie P. G. , któremu powierzono zawarcie przez Spółkę umowy menadżerskiej z J. P. . Niezrozumiałym więc jest niewyznaczenie osoby odpowiedzialnej za nadzorowanie pozostałych spraw Spółki.

Nie można się w związku z powyższym zgodzić z argumentacją, że skoro do dnia [...] r. nie funkcjonował w Spółce Zarząd to nie było organu Spółki, który mógłby w terminie wynikającym z art. 241 § 2 pkt 2 O.p. wnieść o wznowienie postępowania. Podkreślić należy, że podatnikiem podatku od towarów i usług jest Spółka i w interesie wszystkich jej wspólników było zapewnienie ciągłości działania organu ją reprezentującego tj. Zarządu lub powołanie pełnomocnika w celu nadzorowania prawidłowego jej funkcjonowania oraz monitorowania jej spraw, w tym również w zakresie podatków. Źle funkcjonujący system obiegu dokumentów czy też system przepływu informacji, wadliwa organizacja pracy, zarządzania i funkcjonowania spółki nie stanowi zdarzenia wyjątkowego czy szczególnego, których nie można było uniknąć i które mogłyby usprawiedliwić brak winy w uchybieniu terminu. ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 31.01.2012r. sygn. akt VIII SA/Wa 967/11) Brak winy należy rozumieć jako obowiązek uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także niedbalstwa.

Reasumując, z akt sprawy wynika, że J. P. w przedmiotowym wniosku o przywrócenie terminu oraz zażaleniu z dnia [... ] r. wskazała jedynie na istnienie - w jej przekonaniu - przeszkody w dochowaniu terminu, w żaden sposób natomiast nie uprawdopodobniła, iż przeszkoda ta była niezawiniona przez podmiot, który reprezentuje tj. "A" Spółkę z o.o., a także - co należy podkreślić - że przeszkody tej nie można było przezwyciężyć. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej uchybienie terminu nastąpiło ewidentnie z winy podatnika czyli Spółki, która nie dochowała należytej staranności w dbałości o własne interesy.

Pismem z dnia [...] r. "A" Spółkę z o.o w P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z dnia 23 sierpnia 2013 r. odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu skarżąca w całości podtrzymała prezentowany w sprawie pogląd prawny, a w szczególności wskazała, że jedynym organem uprawnionym do reprezentowania spółki jest jej zarząd zgodnie z art. 201 § 1 k.s.h., a skoro mógł on podjąć działania dopiero po dniu 20 czerwca 2013 r. to oczywistym jest, że wniosek o przywrócenie terminu jest w pełni zasadny. Niedochownie należytej staranności przez wspólników nie ma wpływu na skuteczność działań zarządu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W niniejszej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 15 grudnia 2010 r. w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. W ocenie organu skarżący nie spełnił przesłanek wynikających z art. 162 O.p., a wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie.

Organ ustalił, że podczas Walnego Zgromadzenia Wspólników ""A" " Sp. z o.o. w dniu [...] r. podjęto uchwałę nr [...] , mocą której Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników ustanowiło jednoosobowy Zarząd Spółki i postanowiło powołać na stanowisko Prezesa Zarządu J. P. . Zgodnie z pkt 4 wyciągu z protokołu Zgromadzenia uchwała weszła w życie z dniem podjęcia. Następnie, na Walnym Zgromadzeniu Wspólników w dniu 26 listopada 2012 r., wspólnicy Spółki uzgodnili z J. P. , że funkcje Prezesa Zarządu obejmie z dniem 20 czerwca 2013 r. na podstawie umowy menadżerskiej i jednocześnie powołano pełnomocnika Spółki w osobie P. G. , któremu powierzono wykonanie tej uchwały. Ustalono również, że Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania w dniu 25 czerwca 2013 r. tj. po upływie miesiąca od publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości: z dnia 21 czerwca 2012 r. w połączonych sprawach C-801l1 i C-142/l1 Mahageben Kft, Peter David oraz z dnia 6 grudnia 2012 r. C-285/11 w sprawie Bonik, mających wpływ na treść wydanych decyzji, które zostały opublikowane odpowiednio 18 sierpnia 2012 r. i 26 stycznia 2013 r.

Z powyższych ustaleń wynika, że wniosek o wznowienie postępowania wniesiony przez skarżącego dopiero w dniu 25 czerwca 2013 r. został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu określonego w art. 241 § 1 ust. 2 O.p.

Zgodnie z treścią art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Dodatkowo podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin ( § 2).

Jak wynika z treści powyższego przepisu dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie:

1) uchybienie terminowi,

2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie (7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi),

3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi

4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

Organ podatkowy w sposób uprawniony stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu.

Z treści tego przepisu wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Pojęcie to zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie interpretowane jest w ten sposób, że jako kryterium oceny winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenia terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" ( "Ordynacja podatkowa. Komentarz" Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, komentarz do art. 162). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się miedzy innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie.

W rozpoznawanej sprawie jako przesłankę braku winy wnioskodawca, będący Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, wskazał, że uchwałą wspólników z dnia [...] r. powołano zarząd, a następnie wskazano, że prezes zarządu obejmie swe funkcje z dniem [...] r. Powołano również pełnomocnika spółki do wykonania tej uchwały. Prezes Zarządu J. P. w dniu [...] r. złożyła wniosek o wznowienie postępowania, zatem czynności tej dokonała w wymaganym terminie 7 dni od powierzenia jej obowiązków. W tym miejscu należy podkreślić, iż podatnikiem podatku od towarów i usług jest spółka zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.2011.177.1054 j.t. ) i to ona winna złożyć wniosek o wznowienie postępowania terminie przewidzianym w art. 162 O.p., zaś naruszenie tego terminu wobec podmiotów zewnętrznych obciąża spółkę jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

Nie budzi wątpliwości, że z mocy art. 235. § 1 k.s.h. to zgromadzenie wspólników zwołuje zarząd, który w oparciu o art. 201 § 1 prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Jednakże w rozpoznawanej sprawie już w dacie podjęcia uchwały nr [...] w dniu [...] r. ogłoszone było orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości: z dnia 21 czerwca 2012 r. w połączonych sprawach C-80/11 i C-142/11 Mahageben Kft, Peter David, które miało miejsce w dniu 18 sierpnia 2012 r. Jeśli zatem Spółka zamierzała wzruszyć decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 grudnia 2010 r. opierając się na treści tego orzeczenia to winna to uczynić w terminie wskazanym w art. 241 § 2 pkt 2 O.p. Należy również podkreślić, iż na wspólnikach spółki spoczywa obowiązek zapewnienia ciągłości zarządzania spółką.

Reasumując należy stwierdzić, iż strona postępowania, ""A" " Sp. z o.o. w P. , nie dochowała należytej staranności składając wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 15 grudnia 2010 r. z naruszeniem terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 2 O.p.

W związku z powyższym Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ podatkowy i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.