Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1003/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2010 r. sprawy ze skarg E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]: - nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży; - nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 4,5% do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży; - nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży 1. uchyla zaskarżone decyzje; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 2220 (dwa tysiące dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzjami z [...] i [...] marca 2009 r.: nr [...], nr [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO) utrzymało w całości w mocy odpowiednio decyzje Prezydenta W. z [...] maja 2008 r.: nr [...], nr [...], nr [...], którymi cofnięto E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca spółka) zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości: do 4,5 % alkoholu oraz piwa; powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa); powyżej 18 % alkoholu – przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, tj. w restauracji usytuowanej na terenie C., lokal [...] przy [...] w W.

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W styczniu 2008 r. do Biura Działalności Gospodarczej i Zezwoleń Urzędu W. wpłynęła informacja Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...], że w dniach [...] - [...] grudnia 2007 r. w ww. restauracji skarżącej spółki została przeprowadzona kontrola, w wyniku której ujawniono fakt, że skarżąca spółka zaopatrywała się w napoje alkoholowe m.in. u przedsiębiorców nieposiadających zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, tj. w G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. ul. [...] (dalej jako przedsiębiorca), co narusza art. 18 ust. 7 pkt 3 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 2007 r., Nr 70, poz. 473 z póź. zm.) cytowana dalej jako u.w.t.

Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowań administracyjnych cofnął skarżącej spółce ww. zezwolenia, wskazując przy tym na art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcia organ wskazał, że jego zdaniem w toku postępowania bezsprzecznie ustalono, że skarżąca spółka w ww. restauracji dokonywała sprzedaży alkoholu pochodzącego od podmiotu nielegitymującego się zezwoleniem na obrót hurtowy napojami alkoholowymi. Powyższe wynika m.in. z pisma [...] Centrum Polityki Społecznej wskazującego, że ww. przedsiębiorca, u którego skarżąca spółka dokonała zakupu alkoholu nie figuruje w ewidencji przedsiębiorców posiadających zezwolenia na obrót hurtowy napojami o zawartości powyżej do 4,5 % alkoholu oraz piwa i powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu z wyjątkiem piwa oraz z wyjaśnień samej skarżącej, że u tego przedsiębiorcy dokonała ona zakupu alkoholu. Fakt zakupu alkoholu u ww. przedsiębiorcy dowodzą także znajdujące się w aktach sprawy faktury VAT za zakup sake oraz wina, a fakt odsprzedaży tegoż alkoholu (sake) klientom ww. restauracji wynika z wydruków z kasy fiskalnej wybranych transakcji sprzedaży dokonanych w tej restauracji skarżącej spółki. W ocenie organu powyższe dowody potwierdzają, że alkohol bezsprzecznie został zakupiony w palcówce nie posiadającej zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych i następnie został on odsprzedany klientom ww. restauracji. Zdaniem organu w toku postępowania skarżąca spółka nie wykazała, że alkohol zakupiony w palcówce nieposiadającej zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, następnie nie został odsprzedany klientom ww. restauracji, ale że został zakupiony jedynie w celu jego wykorzystania do przygotowania potraw podawanych w restauracji skarżącej spółki. Organ podniósł, że przyjmuje wyjaśnienia skarżącej spółki, że sporny alkohol został wykorzystany również do celów kulinarnych, jednakże na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie, m.in. wydruków kasy fiskalnej wskazujących na zastosowanie różnych stawek VAT 7 % i 22 %, nie można było wykluczyć także jego odsprzedaży klientom ww. restauracji. Organ podniósł, że jego zdaniem ilość zakupionego u ww. przedsiębiorcy alkoholu wskazuje, że był on następnie odsprzedawany klientom restauracji. Mając ww. okoliczności na uwadze organ nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej spółki, że zakupiła ona sporny alkohol jedynie celem wykorzystania go do przyrządzenia potraw podawanych w ww. restauracji i w związku z tym uznał, że powyższe wypełniało przesłankę, że organ zobligowany jest cofnąć zezwolenia na sprzedaż alkoholu w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania, określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zasad zakupu napojów alkoholowych, w przypadku zakupu przez skarżącą spółkę alkoholu u podmiotu nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem. Nadto organ wskazał, że od skarżącej spółki, jako podmiotu prowadzącego określoną działalność gospodarczą w sposób profesjonalny wymaga się minimalnej staranności w jej prowadzeniu. W zakres tej staranności wchodzi m.in. obowiązek znajomości podstawowych przepisów prawa, regulujących prowadzoną działalność gospodarczą, w tym przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wobec tego wyjaśnienia skarżącej spółki, że nie miała ona świadomości, iż ww. przedsiębiorca nie miał zezwolenia na hurtowy obrót napojami alkoholowymi, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Organ podkreślił przy tym, że sam fakt zakupu przez skarżącą spółkę alkoholu u podmiotu nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem, był wystarczający do cofnięcia jej rzeczonych zezwoleń.

Od rozstrzygnięć organu pierwszej instancji skarżąca spółka złożyła odwołania, w których wniosła o ich uchylenie i podniosła, że jej zdaniem z zebranych w toku postępowania dokumentów nie wynika jednoznacznie, że alkohol zakupiony u podmiotu nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem, został zakupiony w celu jego dalszej odsprzedaży klientom ww. restauracji. Odwołująca się zarzuciła, że organ przy ocenie materiału dowodowego dopuścił się naruszenia zasady swobodnej jego oceny, poprzez pominięcie jej wyjaśnień. Zdaniem wnoszącej odwołanie cofnięcie jej zezwoleń nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 80 k.p.a., bowiem organ nie ustalił czy alkohol zakupiony u przedsiębiorcy nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem został faktycznie przeznaczony do sprzedaży konsumentom ww. restauracji. Wskazała również, że jej zdaniem organ nie uzasadnił dostatecznie dlaczego nie załatwił sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony. Wnosząca odwołanie uznała, że fakt stosowania różnych stawek VAT nie dowodzi sprzedaży spornego alkoholu klientom restauracji. Opisując sposób przyrządzania S. podała, że jedynie z ostrożności zastosowała stawkę 22 % VAT w odniesieniu do tej pozycji menu, żeby nie narazić się na zarzuty organów podatkowych.

SKO w uzasadnieniu swoich decyzji wskazało, że w niniejszej sprawie poza sporem był fakt, iż skarżąca spółka dokonała zakupu alkoholu w palcówce nieposiadającej zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Wobec tego, jak również w obliczu obligatoryjności cofnięcia zezwolenia, przewidzianego w art. 18 ust. 10 u.w.t. - zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował prawo materialne i cofnął skarżącej spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Organ wskazał, że ustawowy warunek zaopatrywania się w napoje alkoholowe u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, określony w art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. dotyczy każdego alkoholu, w który zaopatruje się skarżąca spółka, a nie tylko alkoholu przeznaczonego do dalszej odsprzedaży i podawania swoim klientom. Nadto w ocenie SKO organ pierwszej instancji wydając decyzje nie naruszył przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i wyczerpujący, a decyzje uzasadniono w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia przy rozstrzyganiu sprawy stanowiska skarżącej spółki wskazał, ze wyjaśnienia te nie negowały faktu zakupu alkoholu u podmiotu nieposiadającego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, wobec czego potwierdziły jedynie stan faktyczny, który legł u podstaw cofnięcia zezwoleń.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca spółka wnosząc o uchylenie ww. decyzji SKO i poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji, podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie i zarzuciła naruszenie:

• art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organy, że wyrażony w tym przepisie nakaz zaopatrywania się przedsiębiorcy prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych w miejscu sprzedaży u producentów i przedsiębiorców posiadających zezwolenie na sprzedaż hurtową tych napojów, rozciąga się także na zakupy napojów alkoholowych nieprzeznaczonych do sprzedaży w miejscu sprzedaży objętym zezwoleniem, w tym wypadku przeznaczonych do wykorzystania jako składnik potraw serwowanych w ww. restauracji;

• art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie czy alkohol zakupiony u podmiotu nieposiadającego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych został wprowadzony do sprzedaży w miejscu oznaczonym w zezwoleniu, jako miejsce sprzedaży – czyli klientom ww. restauracji.

W uzasadnieniu wnosząca skargę podniosła, że z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania nie wynika, że alkohol zakupiony u przedsiębiorcy nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem został przeznaczony do sprzedaży klientom ww. restauracji, wobec czego organ niewłaściwie rozstrzygnął o cofnięciu jej zezwoleń. Nadto organy nie wykazały w swoich decyzjach dlaczego sprawa została załatwiona w sposób inny, a niżeli zgodny z słusznym interesem skarżącej spółki, w sytuacji gdy z materiału dowodowego bezsprzecznie wynikało jedynie, że sporny alkohol został zakupiony u ww. podmiotu, ale nie wynikało już, że został odsprzedany klientom ww. restauracji. Skarżąca spółka raz jeszcze podkreśliła, że sporny alkohol był używany tylko i wyłącznie jako dodatek do potraw serwowanych przez nią w ww. restauracji.

W odpowiedzi na skargi SKO wniosło o ich oddalenie wskazując, że w sprawie bezspornym było, że skarżąca spółka dokonała zakupu alkoholu u przedsiębiorcy nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem, wobec tego, mając na względzie obligatoryjność art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. organy musiały cofnąć skarżącej spółce ww. zezwolenia. Nadto organ podniósł, że stanowisku skarżącej spółki w kwestii celu zakupu spornego alkoholu przeczy ilość jego zakupu.

Na rozprawie dnia 6 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 111 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), cytowana dalej jako p.p.s.a., zarządził połączyć sprawy: VISA/Wa 1003/09, VISA/Wa 1004/09 i VISA/Wa 1005/09 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, i dalej prowadzić pod sygn. akt VISA/Wa 1003/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Art. 145 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) określa w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu.

Dokonując oceny zasadności wniesionych przez E. sp. z o.o. z siedzibą w W. skarg na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] i [...] marca 2009 r. Sąd doszedł do przekonania, że skargi te zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie w jej całokształcie. Istotę zasady dwuinstancyjności można ująć jako gwarancję procesową strony postępowania administracyjnego, wyrażającą się w możliwości żądania przez nią ponownego rozstrzygnięcia jej sprawy indywidualnej załatwionej decyzją organu I instancji. Strona ma więc prawo do tego, aby jej sprawa była dwukrotnie rozpatrywana pod względem merytorycznym, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty, opinie i żądania i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznemu interesowi strony (por. uchwała SN (5) z 1 grudnia 1994 r. III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 82).

W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie i rozważenie stanu faktycznego sprawy stosownie do art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z wymienieniem m.in. materiału dowodowego, na którym oparto rozstrzygnięcie i podaniem analizy poczynionych w sprawie ustaleń, w świetle mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Uzasadnienie jest bowiem źródłem informacji co do sposobu rozumowania organu i przyjętych przez niego założeń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu zaskarżone decyzje organu odwoławczego nie spełniają wyżej wskazanych kryteriów.

Z decyzji pierwszoinstancyjnych jednoznacznie wynika, że w ocenie organu nieprzestrzeganie określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych polegało na dalszej sprzedaży przez skarżącą alkoholu zakupionego od przedsiębiorcy nieposiadającego odpowiedniego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Między stronami niesporne jest, że G. sp. z o.o. tj. firma, od której został kupiony zakwestionowany alkohol, nie posiadała zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Sporne jest natomiast czy alkohol ten był wykorzystywany jedynie do celów kulinarnych (tak twierdzi strona), czy też była prowadzona również sprzedaż tego alkoholu w restauracji skarżącej, obok użycia go do celów kulinarnych (tak przyjmuje organ). Organ stan faktyczny sprawy ustalił w oparciu o wydruki z kasy fiskalnej, wskazujące na sprzedaż produktu o nazwie S., jak i na wysokość podatku VAT obliczonego od tego towaru, a także dokonując oceny ilości zakupionych napoi alkoholowych od G. sp. z o.o. w poszczególnych miesiącach.

W odwołaniach od decyzji pierwszoinstancyjnych skarżąca, podkreślając, że ustalenia organu muszą być stanowcze, zakwestionowała ocenę dowodów dokonaną przez organ i dołączyła oświadczenie dla wykazania ilości alkoholu zużywanego do przygotowania poszczególnych potraw. Odwołała się także do menu restauracji celem udowodnienia jaka potrawa kryje się pod nazwą S. W aktach brak jest wydruku z menu restauracji, który winien stanowić załącznik do odwołań. Nie wynika z nich też, aby organ wzywał stronę do uzupełnienia odwołania w tym zakresie.

Decyzje z [...] i [...] marca 2009 r. wskazują, że organ odwoławczy przyjął ustalenia organu I instancji za prawidłowe. Pomimo ich zakwestionowania przez skarżącą nie odniósł się w żadnym zakresie do twierdzeń i argumentów skarżącej zawartych w odwołaniu, nie dokonał też oceny przedstawionych przez nią dowodów. Nie można oczywiście na tym etapie przesadzić czy dowody te miałyby jakikolwiek wpływ na zmianę poczynionych ustaleń faktycznych, ale ich ocena nie należy do Sądu, którego rolą nie jest zastępowanie organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu spraw. Zwrócić przy tym trzeba uwagę, że argumenty i dowody przedłożone przez skarżącą odnoszą się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych jest o tyle ważne, iż dopiero pewność, że są one poczynione niewadliwie, pozwala na formułowanie przesądzających ocen co do zaistnienia w konkretnym przypadku przesłanek uregulowanych przez prawo materialne. Tymczasem organ I instancji jedynie nie wykluczył sprzedaży S., zakupionego od przedsiębiorcy nieposiadającego stosownych zezwoleń, na co skarżąca zwracała uwagę w odwołaniach. W tych okolicznościach nie można uznać, aby organ odwoławczy rozpoznał sprawę ponownie w jej całokształcie, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności i przy zachowaniu wskazanych na wstępie wymogów.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że "...skarżąca strona dokonała zakupu alkoholu od przedsiębiorcy nie posiadającego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Takie działanie przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, jak słusznie orzekł organ I instancji, stanowi wystarczającą przesłankę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi". Tymczasem organ I instancji, na co wskazano powyżej przyjął, iż naruszeniem warunków prowadzenia działalności, polegającej na sprzedaży alkoholu, było użycie do dalszej sprzedaży alkoholu, pochodzącego od przedsiębiorcy nieposiadającego odpowiedniego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Porównanie stanowisk obu organów prowadzi do wniosku, że nie są one zbieżne. Powstaje zatem pytanie czy organ odwoławczy powołując się na ocenę organu I instancji nie zaprezentował jej w pełni, czy też jego stanowisko różni się od wyrażonego przez Prezydenta W. Kwestia ta musi być rozstrzygnięta jednoznacznie w toku ponownego rozpoznania sprawy, tak aby możliwa była kontrola stanowiska organu odwoławczego nie budzącego jakichkolwiek wątpliwości. Tylko wówczas będzie również możliwa ocena czy organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis sądowy w wysokości 1500 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 720 zł, Sąd orzekł w myśl art. 200 p.p.s.a.