Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 509/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4, art. 145 a, art. 126
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 48, art. 49 b
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 135, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skarg Ł. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oraz na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lipca 2008 r. nr [...], 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 sierpnia 2008 r. nr [...], 3. określa, że uchylone w punkcie drugim decyzje nie mogą być wykonane, 4. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Ł. B.a kwotę 1114 (tysiąc sto czternaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 49 b ust. 1 w związku z art. 49 b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.Nr 156 poz.1118 z 2006 r. ze zm.) decyzją z dnia 6 sierpnia 2008 r. nr PNB 7141-17/04BW nakazał inwestorowi Ł. B. rozbiórkę indywidualnej przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z podłączeniem o długości 19 m zlokalizowanej w K. 35 na działkach nr 14/3 i 14/12.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. akt [...] uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lutego 2005 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 grudnia 2004 r. nr [...] nakazującą Ł. B. rozbiórkę indywidualnej przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z podłączeniem o długości 19 m zlokalizowanej w K. 35 na działkach nr 14/3 i nr 14/12 w związku z niespełnieniem obowiązku przedłożenia, w terminie 30 dni, zaświadczenia o zgodności oczyszczalni z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku takiego planu. W uzasadnieniu do wyroku Sąd wskazał, iż niedookreślone pojęcie "zmiana sposobu zagospodarowania terenu" wymaga oceny konkretnych okoliczności przez osobę fachowo do tego przygotowaną, tj. posiadającą wiedzę urbanistyczno-architektoniczną. Dopiero taka ocena, zastosowana do indywidualnego przypadku, może stanowić podstawę do stwierdzenia, czy doszło do zmiany zagospodarowania terenu", wymagającej (w warunkach legalnej realizacji robót budowlanych) wcześniejszego ustalenia warunków zabudowy. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia z dnia 31 marca 2008 r., nr [...] zwrócił się do biegłego o wydanie opinii. W opinii z dnia 24 kwietnia 2008 r. biegły wskazał, że roboty budowlane polegające na wykonaniu indywidualnej przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z podłączeniem o długości 19 m należy traktować jako zmianę zagospodarowania terenu.

Biorąc powyższe pod uwagę oraz uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. stwierdzający niekonstytucyjność wyrażenia "w dniu wszczęcia postępowania" w art. 48 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008 r. nr [...] w oparciu o art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył na Ł. B. obowiązek przedłożenia, w terminie 30 dni projektu zagospodarowania terenu, obejmującego usytuowanie przedmiotowej oczyszczalni ścieków; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; szkiców, rysunków i zwięzłego opisu, określających rodzaj, zakres i sposób wykonania robót budowlanych, wraz z pozwoleniami i uzgodnieniami wymaganymi na podstawie odrębnych przepisów oraz ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2008 r. Ł. B. wystąpił o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla przydomowej oczyszczalni ścieków wskazując. Wskazał on, iż wystąpił o wydanie takiej decyzji do właściwego organu, postępowanie jest w toku, ponieważ rozstrzygnięcie niniejszej sprawy jest uzależnione od wydania i treści decyzji o warunkach zabudowy, uzasadnione jest zawieszenia postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Postanowieniem z dnia 17 lipca 2008 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla przydomowej oczyszczalni ścieków, stwierdzając , iż w sprawie nie występuje żadna z przesłanek uzasadniająca zawieszenie postępowania. Organ wskazał, iż termin 30-dniowy na przedłożenie dokumentów jest terminem ustawowym i nie podlega przedłużeniu, a w przypadku niespełnienia obowiązków o których mowa w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego i nieprzedłożenia żądanych dokumentów, zastosowanie znajduje przepis art. 49 b ust. 1 tego Prawa, przewidujący nakaz rozbiórki.

Ł. B. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wskazując, iż wynik postępowania w sprawie warunków zabudowy stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a strona nie miała wcześniejszej możliwości ubiegania się o wydanie takiej decyzji, bowiem możliwość taka zaistniała dopiero po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P. 37/2006. Skarżący wskazał, iż zakreślony 30-dniowy termin jest zbyt krótki na uzyskanie takiej decyzji, zatem możliwość legalizacji samowoli budowlanej przy wymogu przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy, bez korzystania z instytucji zawieszenia postępowania byłaby iluzoryczna.

Decyzją z dnia 6 sierpnia 2008 r. nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Ł. B. rozbiórkę przedmiotowej oczyszczalni ścieków wraz z podłączeniem o długości 19 m., wskazując, iż inwestor nie dostarczył w zakreślonym terminie jednego z dokumentów wymienionych w postanowieniu nr [...] z dnia 11 czerwca 2006 r. - ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 10 października 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lipca 2008 r. nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w postępowaniu dotyczącym samowolnego wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków nie występują przesłanki do zawieszenia postępowania wskazane w art. 97 § 1 k.p.a. Zdaniem organu ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie stanowi zagadnienia wstępnego do obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Okres 30 dni dla przedłożenia organowi nadzoru budowlanego tej decyzji, wraz z innymi dokumentami, w postępowaniu opartym o przepisy art.49b Prawa budowlanego jest bowiem terminem określonym ustawowo, zawitym, bezwzględnie obowiązującym. Zamknięta ustawową regulacją kwestia terminu dostarczenia wymaganych dokumentów nie może więc być rozpatrywana jako wstępne zagadnienie. Organ wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż art. 49 b ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego, w części zawierającej sformułowanie "w dniu wszczęcia postępowania", należy traktować analogicznie z odpowiednim zapisem art. 48, który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją. Ustosunkowując się do argument o braku możliwości podjęcia przez stronę wcześniejszych starań o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, organ uznał go za nieprzekonywujący, wskazując, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony już 29 grudnia 2007 r.

Decyzją z dnia 9 października 2008 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 6 sierpnia 2008 r. nr [...] o nakazie rozbiórki.

Organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z wykazem zawartym w art. 30 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, budowa indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił naruszenie tego przepisu przez fakt wybudowania w marcu 2004 r. w K. 35, na działkach oznaczonych numerami 14/3 i 14/12, przydomowej oczyszczalni ścieków z 19-metrowym podłączeniem bez wymaganego zgłoszenia, dlatego wydał postanowienie nakładające na inwestora obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni, wyszczególnionych w nim dokumentów. W związku z niewykonaniem przez Ł. B. obowiązku przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją nakazał rozbiórkę oczyszczalni. W ocenie organu odwoławczego, wydanie tej decyzji było uprawnione, gdyż zgodnie z art. 49b ust.3 ustawy Prawo budowlane, w przypadku niespełnienia obowiązku stosuje się przepis ust.1 tego artykułu, określający, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Organ odwoławczy wskazał, że w istocie odwołanie nie dotyczy stanu faktyczno - prawnego objętego zaskarżoną decyzją, którego pełnomocnik nie kwestionuje, lecz postanowienia nr [...] z dnia 17 lipca 2008 r. o odmowie zawieszenia postępowania do czasu uzyskania przez inwestora decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, które zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia 10 października 2008 r. nr [...].

Ł. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na postanowienie .Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2008 r., nr [...] oraz na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października 2008 r., nr [...]. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zaskarżonej decyzji, wskazując, iż zostały one wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a.

W skardze na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zarzucono, iż błędnie odmówiono zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji przydomowej oczyszczalni ścieków, mimo toczącego się oraz niezakończonego decyzją ostateczną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej oczyszczalni, które to postępowanie o ustalenie warunków zabudowy determinowało wynik postępowania legalizacyjnego. Kwestia ustalenia warunków zabudowy dla przydomowej oczyszczalni ścieków stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Tylko taki sposób rozumienia pojęcia "zagadnienie wstępne" zapewnia stronie możliwość skorzystania z dobrodziejstwa wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Interpretacja przyjęta przez organ odwoławczy pozbawia stronę realnej możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy przed zakończeniem postępowania legalizacyjnego. Skarżący zaznaczył, iż nie wystąpił wcześniej z wnioskiem o zawieszenie postępowania, gdyż wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się bezpośrednio do przepisu prawa materialnego, który miał zastosowanie w niniejszej sprawie t.j. art. 49b Prawa budowlanego, a pogląd, iż wyrok ten należy odnosić również do art. 49b Prawa budowlanego został wypracowany przez judykaturę w pewnym okresie. Skarżący stwierdził, iż obowiązek zawieszenia postępowania legalizacyjnego z powodu wystąpienia zagadnienia wstępnego "wyprzedza" obowiązek zachowania 30 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Nadto wskazał on, strona winna mieć realną pod względem czasowym możliwość przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy, stanowiącej warunek legalizacji samowoli budowlanej.

W skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skarżący wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., polegającym na nakazaniu rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków z powodu nieprzedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącej tej oczyszczalni, mimo toczącego się postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej oczyszczalni, które to postępowanie o ustalenie warunków zabudowy determinowało wynik postępowania legalizacyjnego. Skarżący złożył wniosek o rozważenie możliwości wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności art. 49 b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane w zakresie, w jakim przepis ten formułuje wymaganie, by decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu była ostateczna w dniu wszczęcia postępowania – z art. 2 oraz 32 ust. 1 Konstytucji.

W odpowiedziach na wniesione skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumenty wskazane w uzasadnieniach zaskarżonych rozstrzygnięć.

Postanowieniem z dnia 27 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku połączył sprawę ze skargi Ł B na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października, nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego (sygn. akt [...]) do wspólnego rozpoznania ze sprawą ze skargi Ł. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 października, nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego (sygn. akt [...]).

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2009 r. zawieszono postępowanie w sprawie, z uwagi na przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pytania prawnego - czy art. 49 b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane, w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" jest zgodny z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji RP (sygn. P 46/08). Trybunał Konstytucyjny w dniu 21 września 2009 r. wydał w sprawie o sygn. P 46/08 wyrok, którym orzekł o niezgodności art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd administracyjny sprawdza zgodność z prawem zaskarżonego aktu kontrolując jego legalność z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Ocena prawidłowości zaskarżonego postanowienia z dnia 9 października 2008 r. nr [...], którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lipca 2008 r. nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie wykonanej bez zgłoszenia przydomowej oczyszczalni ścieków do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, sprowadza się do rozważenia, czy zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez zgłoszenia zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ - rozpoznający sprawę w przedmiocie warunków zabudowy. Ocena prawidłowości postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania przesądza jednocześnie ocenę zaskarżonej decyzji o nakazie rozbiórki, nakaz ten orzeczono bowiem ze względu na niewykonanie przez inwestora zobowiązania wynikającego z art. 49 b ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego i niedostarczenie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy.

Art. 97 § 1 pkt 4 stanowi, iż organ administracji zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zgodnie z art. 49 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Art. 49 b ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego - w jego brzmieniu obowiązującym w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - stanowił, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Z brzmienia tego przepisu wynikał brak możliwości złożenia przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej już po wszczęciu postępowania w trybie art. 49 b Prawa budowlanego. Wyrokiem z dnia 21 września 2009 r. sygn. akt P 46/08, Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis art. 49 b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że warunkiem legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność konkretnej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym czyli zgodność albo z planem miejscowym, albo z "generalnym" porządkiem planistycznym, ukształtowanym wieloma ustawami szczególnymi. Termin uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy nie może mieć decydującego znaczenia dla legalizacji samowoli, ponieważ taka decyzja ma charakter wyłącznie informacyjny i - sama przez się – nie kształtuje praw ani obowiązków inwestora wynikających wprost z ustaw, co nie przeczy obowiązkowi jej uzyskania. Trybunał uznał, że nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi jest orzekanie rozbiórki obiektu budowlanego, mimo, że inwestorzy wykazali jego zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzyskując ostateczną decyzję o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego. Skoro bowiem zaświadczenie wójta o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego może zostać wydane po wszczęciu postępowania rozbiórkowego (bo nie istnieje prawny wymóg uzyskania takowego zaświadczenia wcześniej) to niezgodne z zasadami konstytucyjnymi sprawiedliwości społecznej i równości jest żądanie decyzji o warunkach zabudowy, która byłaby ostateczna już w dniu wszczęcia wymienionego postępowania. Przepis art. 49 b ust. 2 ustawy Prawo budowlane utracił w powyższej części moc z chwilą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to jest z dniem 29 września 2009 r. (Dz.U. Nr 160, poz.1276).

Zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. okoliczność stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu aktu prawnego stanowiącego podstawę wydania decyzji, jest podstawą wznowienia postępowania administracyjnego. Z mocy art. 126 k.p.a. przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień, na które przysługuje zażalenie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Podstawa wznowienia określona w art. 145a § 1 k.p.a. jest podstawą uchylenia postanowienia lub decyzji przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po podjęciu zaskarżonego aktu.

Konsekwencją przedstawionego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dla niniejszej sprawy jest to, że otwiera ono dla inwestora, możliwość legalizacji samowoli budowlanej, a więc odstąpienia przez organ od nakazu rozbiórki, poprzez dostarczenie właściwemu organowi nadzoru budowlanego ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, która nie była ostateczna w dniu wszczęcia postępowania legalizacyjnego lecz uostateczniła się już po wszczęciu postępowania i tym samym wykazania, że obiekt wybudowany z naruszeniem przepisów o zgłoszeniu nie narusza przepisów prawa regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego.

W aktualnym brzmieniu art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego, w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego, działając w trybie tego przepisu zobowiązuje stronę do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i strona w wykonaniu tego obowiązku wystąpi ze stosownym wnioskiem do organu właściwego do jej wydania lecz nie jest w stanie przedłożyć decyzji ostatecznej w 30 – dniowym terminie wskazanym przez organ, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest skorzystanie z instytucji przewidzianej art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. i zawieszenie postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej do czasu rozstrzygnięcia sprawy, której przedmiotem jest ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla konkretnej inwestycji.

Rozpatrzenie sprawy w sprawie legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez zgłoszenia może zakończyć się bądź wydaniem postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej – jeżeli strona wykona obowiązki przewidziane w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, w tym wykaże zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym co w sytuacji braku planu zagospodarowani przestrzennego strona winna wykazać ostateczną decyzją warunkach zabudowy, bądź wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki, jeżeli wymogi te nie zostaną spełnione. Sprawa o wydanie warunków zabudowy, której przedmiotem jest ocena zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma zatem charakter prejudycjalny dla prowadzonego postępowania w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego i stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. (stanowisko takie na gruncie przepisu art. 48 Prawa budowlanego wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 czerwca 2007 r. II OSK 945/06 Lex nr 338867 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 sierpnia 2008 r. VII S.A./Wa 412/08 Lex Nr 521334) Od wyniku tej sprawy prowadzonej przez inny organ zależy bowiem rozstrzygnięcie sprawy i wydanie postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej lub decyzji o nakazie rozbiórki.

Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie organ postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008 r. nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie określając warunku jej ostateczności w dniu wszczęcia postępowania, mając na względzie treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. dotyczącego niekonstytucyjności art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Konsekwencją tak sformułowanego obowiązku winno być zatem uwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania.

Interpretacja organu stwierdzająca konieczność orzeczenia o rozbiórce obiektu budowlanego, co do którego pozostaje w toku sprawa o ustalenie warunków zabudowy, z uwagi na niezachowanie przez inwestora przewidzianego w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego 30-dniowego terminu na złożenie takiej decyzji, narusza treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i wynikające z art. 49 b ust. 3 Prawa budowlanego uprawnienie strony do legalizacji obiektu budowlanego. Przewidziany w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego 30-dniowy termin na złożenie dokumentów jest terminem krótkim. Po złożeniu wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, czas oczekiwania na wydanie takiej decyzji zależny jest nie od inwestora lecz od szybkości działania organu administracji. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Oczywistym jest, iż w przypadku wszczęcia przez inwestora postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy, która to sprawa wymaga postępowania wyjaśniającego, po uzyskaniu takiego zobowiązania, mało realnym jest uzyskanie przez niego ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w terminie 30 – dniowym, a w przypadku zainicjowania trybu odwoławczego zupełnie niemożliwym. Realizacja wynikającego z ustawy uprawnienia strony do wykazania zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymaga zatem zastosowania instytucji zawieszenia postępowania. Wbrew stanowisku organu, fakt iż w przypadku art. 35 § 3 k.p.a., wyznaczany termin 30 dni jest terminem ustawowym i organ nie ma możliwości jego przedłużenia, nie stoi na przeszkodzie zawieszeniu postępowania. Zawieszenie postępowania jest bowiem instytucją odrębną od możliwości przedłużenia przez organ na wniosek strony terminu wyznaczonego przez organ (przewidzianego przykładowo w art. 116 § 1 k.p.a.), która to możliwość, co słusznie stwierdził organ, nie istnieje w przypadku terminu ustawowego. Przeciwnie, wskazać należy, iż o ile w przypadku terminu wyznaczanego przez organ, jak to ma miejsce w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, istnieje możliwość jego dostosowania do czasu trwania postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jak i możliwość jego przedłużenia, co może czynić zbędnym korzystanie z instytucji zawieszenia postępowania z uwagi na zabezpieczenie interesów inwestora w inny sposób, o tyle w przypadku 30–dniowego terminu ustawowego przewidzianego w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego zawieszenie postępowania z uwagi na trwające postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy jest jedyną drogą zabezpieczenia praw strony. Za niezasadne uznać należy stanowisko organu, iż skarżący winien uzyskać decyzję o warunkach zabudowy na tyle wcześniej, by móc przedłożyć ją w terminie 30 dni przewidzianym w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego. Interpretacja taka w znacznym zakresie niweczyłaby skutki cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, prowadząc do sytuacji, w której decyzja o warunkach zabudowy winna ustatecznić się do określonego etapu postępowania, a jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, termin uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy nie może mieć decydującego znaczenia dla legalizacji samowoli, ponieważ taka decyzja ma charakter wyłącznie informacyjny i - sama przez się – nie kształtuje praw ani obowiązków inwestora wynikających wprost z ustaw i może być uzyskana w trakcie postępowania dotyczącego obiekty wzniesionego bez zgłoszenia..

Konsekwencją takiej oceny zaskarżonego postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania jest wadliwość zaskarżonej decyzji o nakazie rozbiórki wydanej na podstawie art. 49 b ust. 3 i 1 Prawa budowlanego. Przyczyną wydania tej decyzji było bowiem wyłącznie niewykonanie przez inwestora wynikającego z art. 49 b ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego zobowiązania do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący nie miał możliwości przedłożenia takiej decyzji, z uwagi na fakt, iż postępowanie o wydanie warunków zabudowy było w toku, a organ błędnie nie uwzględnił złożonego wniosku o zawieszenie postępowania.

Podniesione w skargach zarzuty zasługiwały zatem na uwzględnienie.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w związku z art. 49 b ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, iż uchylone decyzje organów administracyjnych obu instancji nie mogą być wykonane, wykonanie uchylonej decyzji o nakazie rozbiórki naraża bowiem stronę na szkodę. Orzeczenie to wyłącza skuteczność decyzji w okresie od daty wydania wyroku do prawomocnego zakończenia sprawy.

Na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, w związku z uwzględnieniem skargi, zasądził na rzecz skarżącego od organu tytułem zwrotu poniesionych w obu sprawach kosztów postępowania kwotę 1114 zł – w tym kwotę 600 zł tytułem uiszczonych wpisów sądowych, kwotę 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości wnikającej z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz kwotę 34 zł tytułem kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.