Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 694/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2021 r. nr UO-245/2021 (090000/71/2307129/2020-RED-UP) w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w L. z dnia 9 listopada 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 23 marca 2021 r. nr UP – 245/2021 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję z 9 listopada 2020 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w L. (dalej: organ) o odmowie A. W. (dalej: Skarżący) umorzenia należności z tytułu:

1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423; dalej: u.s.u.s.) odsetek od nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 24 198,00 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od 06.2013 r. do 07.2013 r.; od 09.2013 do 12.2013 r.; 05.2014 r.; od 10.2014 r. do 11.2014 r.; od 02.2015 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 20 742,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 07.2017 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 1 637,00 zł,

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od 03.2013 r. do 08.2013 r.; od 10.2013 r. do 06.2014 r.; 07.2015r.; od 09.2015 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 1 819,00 zł.

2.art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie) odsetek od nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 14 328,00 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od 06.2013 r. do 07.2013 r.; od 09.2013 r. do 12.2013 r.; 05.2014 r.; od 10.2014 r. do 11.2014 r.; od 02.2015 r. do 04.2015 r.; od 06.2015 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 11 406,00 zł

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 07.2017 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 1 103,00 zł,

c) Fundusz Pracy - za okres od 03.2013 r. do 08.2013 r.; od 10.2013 r. do 06.2014 r.; 07.2015r.; od 09.2015 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 1 819,00 zł.

Podstawą prawną decyzji był art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy u.s.u.s.

Rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 13 lipca 2020 r. Skarżący wrócił się do organu z prośbą o umorzenie należnych odsetek od nieopłaconych składek. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną. Dodatkowo podniósł że nie może skorzystać z pomocy w ramach tarczy antykryzysowej, ponieważ ma zaległości publicznoprawne.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie organ decyzją z 9 listopada 2020 r. odmówił Skarżącemu umorzenia odsetek od nieopłaconych składek.

Od tej decyzji Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał w nim, że jego sytuacja finansowa pogarsza się. Od 17 lipca 2020 r. nie posiada samochodu marki Volkswagen Passat. Uzyskane z jego sprzedaży 1.000,00 zł Skarżący przeznaczył na bieżące opłaty za media oraz zakup żywności.

Do akt sprawy załączył:

1.umowę z 17 lipca 2020 r. kupna-sprzedaży samochodu osobowego marki Volkswagen Passat, rok produkcji 2003, nr rej. [...],

2. decyzję Wójta Gminy K. Polska z 19 sierpnia 2020 r. nr [...] o umorzeniu zaległego podatku od nieruchomości za 2018 r. i 2019 r. oraz odmowie umorzenia I i II raty podatku od nieruchomości za 2020 r.,

3. decyzję Wójta Gminy K. Polska z 19 sierpnia 2020 r. nr [...] o umorzeniu zaległych opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 2019 r. oraz odmowie umorzenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia do lipca 2020 r.,

4.pismo uzupełniające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 29 grudnia 2020 r.

ZUS ustalił, że Skarżący jest przedsiębiorcą, prowadzi działalność gospodarczą w zakresie działalności agentów i brokerów ubezpieczeniowych. Niezbędne zatem było rozpoznanie możliwości zastosowania art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) określających o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Po dokonanej analizie uznał, że nie zostały spełnione wszystkie cztery przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, co przesądza o tym, że ewentualne wsparcie nie będzie stanowiło pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE i w konsekwencji nie podlega obowiązkowi notyfikacji Komisji Europejskiej.

Według ZUS prawidłowo ustalono, że należności figurujące na koncie Skarżącego płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

ZUS dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej Skarżącego, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów.

Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 17 sierpnia 2020 r. wynika, że Skarżący:

1.jest żonaty,

2.jest mikroprzedsiębiorcą,

3.z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą Kancelaria A. i:

- w roku 2018 osiągnął dochód w wysokości 11.755,98 zł, przy przychodach w kwocie 69.218,76 zł,

- w roku 2019 poniósł stratę w wysokości 4.462,31 zł, przy przychodach w kwocie 46.851,99 zł,

-nie określił wysokości dochodu lub straty w pierwszym półroczu 2020 r.,

4.posiada zobowiązania firmowe w wysokości 40.000,00 zł, krótkoterminowe w wysokości 50.000,00 zł oraz prywatne w kwocie 110.000,00 zł,

5.pracuje zarobkowo prowadząc działalność gospodarczą, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł,

6.żona Skarżącego pobiera zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 628,00 zł miesięcznie (w tym zasiłek rodzinny na syna i świadczenie 500+) oraz ma przyznaną przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej pomoc finansową na zakup jedzenia w wysokości 350,00 zł miesięcznie,

7.ponosi stałe miesięczne koszty związane utrzymaniem w wysokości 960,00 zł, w tym: z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 700,00 zł, koszty związane z leczeniem w kwocie 60,00 zł oraz inne (wynajem mieszkania dla córki Julii) w kwocie 200,00 zł,

8.prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną – M. W., która nie uzyskuje dochodu, 22-letnimi córkami – J. W. oraz Z. W., które także nie uzyskują dochodu oraz małoletnim synem – M. W.,

9.posiada zobowiązania pieniężne, których nie spłaca:

-z tytułu podatków w kwocie 800,00 zł,

-zaciągniętych kredytów w kwocie 27.000,00 zł, w bankach w kwocie 83.000,00 zł, w instytucjach w kwocie 20.000,00 zł oraz u osób fizycznych w kwocie 10.000,00 zł,

10. jest współwłaścicielem w części domu o powierzchni 70 m2; położonego w miejscowości K. Polska, przy [...],

11.nie posiada praw majątkowych, innych składników mienia ruchomego i wierzytelności.

ZUS we własnym zakresie ustalił, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą z kodem tytułu ubezpieczenia [...], właściwym dla osób korzystających z "małego ZUS +". Od 22 listopada 2019 r. żona Skarżącego jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku przez Powiatowy Urząd Pracy w C. W dniu 1 czerwca 2020 r. oraz 2 lipca 2020 r. zostały Skarżącemu przyznane świadczenia postojowe w wysokości po 2 080,00 zł każde. Na podstawie ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19 Skarżący skorzystał z pomocy rekompensującej negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z C0VID-19 i otrzymał pomoc od Prezydenta Miasta C. w postaci bezzwrotnej pożyczki w wysokości 5 000,00 zł. W Centralnej Ewidencji Pojazdów Skarżący figuruje jako właściciel pojazdów marki Volkswagen Passat z 2003 r. (który został sprzedany) oraz marki Fiat 126P z 1977 r. Zgodnie z danymi z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych Skarżący jest właścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej działki zabudowanej o powierzchni 0,0598 ha, położonej w gminie K. Polska, dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą nr [...] - nieruchomość jest zabezpieczona wpisem hipoteki umownej kaucyjnej przez Bank Spółdzielczy w P. na kwotę 181 000,00 zł.

W oparciu o tak ustaloną sytuację rodzinną i majątkową Skarżącego organ dokonał analizy możliwości umorzenia, o którym mowa w art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. W jej efekcie ustalił, że:

1. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych;

2.przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że:

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe.

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

M

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

3.nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - Skarżący prowadzi działalność gospodarczą;

4.przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym a Skarżący wniósł o umorzenie odsetek;

5.przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6.przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS w C.; Skarżący jest właścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] oraz prowadzi działalność gospodarczą.

Wobec powyższego nie są spełnione ustalone przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności odsetek od nieopłaconych składek, dlatego nie jest możliwie pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

ZUS podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, ale było wynikiem nieopłacenia w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w danym okresie Skarżący nie posiadał wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej powinien Skarżący być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tego tytułu za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach, a w razie ich nieterminowej wpłaty także odsetek za zwłokę. Osoba prowadząca działalność gospodarczą zawsze sama ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłowe sporządzanie dokumentacji, a także opłacanie składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

O

Brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody ZUS. Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika.

ZUS wskazuje także i na to, że na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej 20 marca 2020 r. ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. W ramach pomocy przedsiębiorcom dotkniętym skutkami C0VID-19 w dniu 30 kwietnia 2020 r. Skarżący otrzymał pożyczkę w wysokości 5 000,00 zł oraz korzystał ze świadczeń postojowych wypłaconych w czerwcu 2020 r. i w lipcu 2020 r. w wysokości po 2 080,00 zł każde.

Wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. We wniosku Skarżący poinformował, że żona od kilkunastu lat zmaga się z przewlekłą chorobą układu pokarmowego i musi stosować specjalną dietę. Nie dołączone zostały jednak dokumenty, z których wynikałoby że żona Skarżącego wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w codziennej egzystencji.

Na dzień wydawania rozstrzygnięcia według informacji w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Skarżący jest aktywnym przedsiębiorcą. W związku z powyższym przesłanka stanu zdrowia wynikająca z rozporządzenia nie zachodzi.

Według ZUS ograniczone możliwości płatnicze nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.

Według oświadczenia Skarżącego, w roku 2018 osiągnął dochód w wysokości 11.755,98 zł, przy przychodach w kwocie 69.218,76 zł. Z deklaracji podatkowej PIT-36 za rok 2019 wynika, że z prowadzonej działalności gospodarczej wykazał Skarżący stratę w wysokości 4.462,31 zł, przy przychodach w wysokości 46.851,99 zł i kosztach w kwocie 51.314,30 zł. W złożonej deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA cz. II za ubiegły rok kalendarzowy zdeklarował kwotę przychodu w wysokości 40.532,88 zł oraz dochodu w wysokości 5.108,00 zł. ZUS zwrócił uwagę, że Skarżący ponosi stosunkowo wysokie koszty uzyskania przychodów, co przy odpowiedniej polityce kosztowej przedsiębiorcy może stanowić stałą bazę spłaty należności.

Skarżący prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe wraz z żoną – M. W., pełnoletnimi córkami – J. W. oraz Z. W. oraz małoletnim synem – M. W.. Członkowie rodziny nie uzyskują dochodów. Nie zostały przedłożone jednak przez Skarżącego żadne dokumenty, z których wynikałoby, że żona nie może podjąć zatrudnienia. Jest od 22 listopada 2019 r. jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez Urząd Pracy jako osoba bezrobotna, co oznacza, że wyraziła chęć i gotowość do podjęcia zatrudnienia.

Poza tym rodzina Skarżącego korzysta z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (dalej: GOPS) w postaci świadczenia rodzinnego i świadczenia 500+ na syna w łącznej wysokości 628,00 zł miesięcznie oraz żona otrzymuje pomoc finansową na zakup żywności w wysokości 350,00 zł miesięcznie. Z decyzji GOPS wydanej 5 sierpnia 2020 r. wynika, że wszyscy członkowie rodziny oprócz małoletniego syna M. są w wieku produkcyjnym, posiadają wykształcenie wyższe i średnie, które umożliwia im podjęcie pracy, co wpłynęłyby na poprawę sytuacji finansowej gospodarstwa domowego Skarżącego. Ponadto w rodzinie Skarżącego nie występuje niepełnosprawność ani długotrwała choroba, która uniemożliwiałoby podjęcie starań w celach zarobkowych.

Z ustaleń GOPS wynika, że rodzina utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych na dzieci - zasiłku rodzinnego na syna M. w kwocie 124,00 zł oraz przez dzieci - stypendium socjalnego dla J. W. w kwocie 1.000,00 zł oraz dla Z. W. w kwocie 994,00 zł w łącznej wysokości 2 118,00 zł. Dodatkowo na syna M. jest przyznane świadczenie wychowawcze w kwocie 500,00 zł. Świadczenia te nie są przyznane rodzinie na stałe, tylko na pewien okres i są uzależnione od spełnienia m.in. kryterium dochodowego rodziny, posiadania statusu ucznia lub studenta. Tym niemniej zarówno Skarżący jak i jego żona nie podjęli nadal żadnych starań w celu podjęcia zatrudnienia choćby na zasadzie pracy dorywczej i uzyskania dochodu.

GOPS przyznał Skarżącemu pomoc finansową w formie zasiłku celowego:

1.decyzją nr [...] z 15 maja 2020 r. na zakup żywności i częściowe opłaty za gaz w kwocie 550,00 zł,

2.decyzją nr [...] z 30 czerwca 2020 r. na żywność i częściowe pokrycie opłat za gaz, wodę i energię elektryczną w kwocie 550,00 zł,

3.decyzją nr [...] z 5 sierpnia 2020 r. zakup żywności w kwocie 350,00 zł.

W ocenie organu sytuacja materialna Skarżącego jest trudna, ale nie jest stała i ostateczna. Spowodowana jest wyłącznie brakiem zatrudnienia. Nie wynikła ona z przyczyn niezależnych, którym nie byłby Skarżący w stanie przeciwstawić się pomimo podjętych w tym kierunku starań. Jest to zatem okoliczność, która przy woli podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej może ulec zmianie. W sytuacji, gdy działalność gospodarcza nie przynosi realnych dochodów, pozwalających na opłacenie bieżących kosztów utrzymania oraz zaległości z tytułu składek, Skarżący ma możliwość zawieszenia jej prowadzenia i poszukiwania innych źródeł dochodu, w tym także za pośrednictwem Urzędu Pracy. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 września 2020 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2021 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1596) minimalne wynagrodzenie z pracę od 1 stycznia 2021 r. wynosi 2 800,00 zł brutto, tj. 2.061,67 netto.

Z oświadczenia Skarżącego wynika, że ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 960,00 zł. W stałych miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, ubrań, itp. Nie są to nadzwyczajne koszty, a ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania. Podniesione przez Skarżącego okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi.

Skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków w kwocie 800,00 zł, z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie 27 000,00 zł, w bankach w kwocie 83 000,00 zł, w instytucjach w kwocie 20 000,00 zł oraz u osób fizycznych w kwocie 10 000,00 zł, których nie spłaca. Fakt posiadania zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli nie stanowi przesłanki do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych odsetek za zwłokę. Przyznanie takiej ulgi doprowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, ponieważ skutkiem umorzenia byłoby zwolnienie spod egzekucji osiąganych dochodów oraz posiadanego majątku na rzecz zaległości, które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym.

Do akt sprawy Skarżący przedłożył decyzje Wójta Gminy K. z 19 sierpnia 2020 r. o umorzeniu zaległego podatku od nieruchomości oraz opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jednak ZUS ma prawo swobodnej oceny dowodów i nie jest związany w tym zakresie stanowiskiem innych organów.

ZUS podniósł, że Skarżący ma 49 lat i brak jest udokumentowanych przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia zatrudnienia.

Na sytuację materialną Skarżącego składają się także posiadane składniki majątkowe - jest właścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0598 ha, położonej w K., przy [...] i zabudowanej domem o powierzchni 70 m2.

Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Umorzenie odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek nie może być traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych Skarżącego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Instytucja umorzenia przewidziana jest dla przypadków szczególnie drastycznych, gdy ze względu na niezależne okoliczności osoba zobowiązana nie ma możliwości uzyskiwania dochodów. W przypadku Skarżącego takie okoliczności nie zachodzą i obiektywnie może uzyskiwać dochody z pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości. W uzasadnieniu podniósł, że nie zgadza się z twierdzeniami zawartymi w tej decyzji, narusza ona prawo i jego interes prawny. Za umorzeniem Skarżącemu wszystkich odsetek przemawia jego wyjątkowa sytuacja i to, że nie jest w stanie ponieść kosztów odsetek bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej jego i rodziny.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu sądowoadministracyjnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Z kolei na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób wymagający usunięcia jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja ZUS, którą odmówiono Skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaległych składek:

1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423; dalej: u.s.u.s.) odsetek od nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 24 198,00 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od 06.2013 r. do 07.2013 r.; od 09.2013 do 12.2013 r.; 05.2014 r.; od 10.2014 r. do 11.2014 r.; od 02.2015 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 20 742,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 07.2017 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 1 637,00 zł,

c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od 03.2013 r. do 08.2013 r.; od 10.2013 r. do 06.2014 r.; 07.2015r.; od 09.2015 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 1 819,00 zł.

2.art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie) odsetek od nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 14 328,00 zł, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od 06.2013 r. do 07.2013 r.; od 09.2013 r. do 12.2013 r.; 05.2014 r.; od 10.2014 r. do 11.2014 r.; od 02.2015 r. do 04.2015 r.; od 06.2015 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 11 406,00 zł

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 07.2017 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 1 103,00 zł,

c) Fundusz Pracy - za okres od 03.2013 r. do 08.2013 r.; od 10.2013 r. do 06.2014 r.; 07.2015r.; od 09.2015 r. do 05.2020 r. w łącznej kwocie 1 819,00 zł.

Jedną z podstaw prawnych zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 z późn. zm., dalej: u.s.u.s.). Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie umorzenia "należności z tytułu składek" (a więc zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składek oraz odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych i kosztów upomnienia), unormowane w przywołanych powyżej przepisach art. 28 u.s.u.s., dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany.

Niedopuszczalne jest natomiast objęcie postępowaniem należności, które nie istniały bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym odsetek) niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. W świetle powyższego uznać trzeba, że tylko wobec faktycznie istniejących należności można wydać rozstrzygniecie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie należności lub odmowę jej umorzenia. Od tych bowiem ustaleń uzależniona jest późniejsza treść rozstrzygnięcia. Stwierdzenie przedawnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność umorzenia powyższego postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość.

Wskazane ustalenia są więc konieczne niezależnie od tego, czy strona się na nie powołuje. Organy powinny dać temu wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. Zatem przystępując do rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie składek organy obowiązane były w pierwszej kolejności ustalić, czy są one wymagalne i przedstawić to szczegółowo w uzasadnieniach rozstrzygnięć.

Ustalenia organu orzekającego w I instancji ograniczają się do stwierdzenia, że cyt. "zadłużenie, o którego umorzenie ubiega się Skarżący zweryfikowano pod względem ewentualnego przedawnienia. W świetle przepisu art. 24 u.s.u.s. do dnia złożenia wniosku nie upłynął termin, w którym wskazane zaległości mogły być dochodzone." (str. 4 decyzji z 9 listopada 2020 r.) Prawidłowość dokonanych ustaleń potwierdzona została w orzeczeniu wydanym po ponownym rozpatrzeniu sprawy i że należności figurujące na koncie Skarżącego płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu. (str. 3-4 decyzji z 23 marca 2021 r.).

Stosownie bowiem do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Należy bowiem wskazać, że 5-letni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono 1 stycznia 2012 r. ustawą z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. poz. 1378, dalej: ustawa nowelizująca).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem organu rentowego rozpatrującego wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w sytuacji, gdy minął podstawowy termin ustalony dla przedawnienia, jest ustalenie kwoty istniejących należności składkowych, wciąż obciążających skarżącego. Nie może bowiem toczyć się postępowanie o przyznanie ulgi w stosunku do należności, które już wygasły. Takie postępowanie z chwilą przedawnienia należności z tytułu składek staje się bezprzedmiotowe (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2021 r,. sygn. akt I GSK 1569/20; wyrok NSA z 7 września 2021 r., sygn. akt I GSK 171/21).

Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane w art. 28 u.s.u.s. dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Dlatego, jeżeli zobowiązany w swoim wniosku o umorzenie należności wskazałby składki, które uległy przedawnieniu, to w tym zakresie organ pierwszej instancji powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może zapaść jedynie wtedy, gdy należności których umorzenia domaga się zobowiązany nie uległy przedawnieniu. Dlatego, w przypadku złożenia przez zobowiązanego wniosku o umorzenie zaległych składek, niezbędne jest ustalenie przez organ ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Nie może toczyć się bowiem postępowanie o przyznanie ulgi w stosunku do należności z tytułu składek, które już wygasły. ZUS, rozpoznając wniosek o umorzenie należności, bada czy nie zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie tych należności zawarte w art. 28 u.s.u.s. i wydanymi na jego podstawie rozporządzeniami. Wydając decyzję o umorzeniu zaległości, organ bada zatem czy wnioskodawca jest w stanie spłacić istniejące zaległości. Aby prawidłowo ocenić tę kwestię, sprecyzowana musi być kwota istniejących zaległości i tę kwotę należy odnieść do potencjalnych możliwości wnioskodawcy. Wobec tego w decyzji dotyczącej umorzenia nie mogą zostać włączone składki, które uległy przedawnieniu. Z tych względów badanie kwestii czy zobowiązanie z tytułu niezapłaconych składek nie uległo przedawnieniu, mieści się w granicach sprawy w przedmiocie umorzenia należności składkowych (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 3945/16, wyrok NSA 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 236/13). Sąd w pełni podziela poglądy NSA zawarte w przywołanych wyrokach, że kwestia przedawnienia płatności składek mieści się w granicach sprawy o umorzenie należności, zatem organ zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. powinien w sposób wyczerpujący zebrać oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy w tym zakresie i stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. ustalenia poczynione na podstawie zebranego materiału dowodowego zawrzeć w uzasadnieniu decyzji. Niezależnie od tego twierdzenia organu muszą wynikać ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (dokumentów).

W badanej sprawie organ nie sprostał tym wymogom.

Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. W wyroku z dnia 20 maja 2020 r. Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s., przewidujący wyłączenie możliwości przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipoteką jest zgodny z art. 64 ust. 2 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W orzecznictwie wskazuje się, że czynnością zmierzającą do ściągnięcia należności jest wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ oraz inne czynności, np. skierowanie do strony upomnienia, z których treści czy uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają do ściągnięcia należności (zob. wyrok WSA w Lublinie z 27 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 721/11; wyrok WSA w Szczecinie 19 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 637/16).

Zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Do akt sprawy organ nie dołączył stosownych dokumentów (postanowień, decyzji, zawiadomień, dowodów doręczeń) potwierdzających wskazane czynności administracyjne (postanowienie o wszczęciu postępowania, wydanie decyzji i jej doręczenie) i czynności egzekucyjne (postanowienie o wszczęciu postępowania, doręczenie zawiadomienia o zajęciu, wpis hipoteki) na podstawie których Sąd może dokonać kontroli okresów zawieszenia czy przerwania biegu terminu przedawnienia. W aktach sprawy znajdują się jedynie wydruki wewnętrznej dokumentacji oznaczonej jako Informacja o stanie należności z tytułu składek od 1.01.1999 r.

Zarządzeniem z dnia 22 września 2022 r. Sąd wezwał Pełnomocnika organu o przekazanie do 3 października 2022 r. dokumentacji dotyczącej zawieszenia terminu składek za okres objęty decyzją. Zostało ono skutecznie doręczone 27 września 2022 r. W tak wyznaczonym terminie dokumentacja nie została dostarczona, nie została również doręczona do terminu rozprawy.

Wobec braku w aktach sprawy dokumentów dotyczących prowadzonych wobec Skarżącego postępowań egzekucyjnych, nie sposób ustalić okoliczności o dokonanych czynnościach z którymi ustawodawca przewiduje zawieszenie/przerwanie biegu terminu przedawnienia należności składkowych i odsetek.

W tej sytuacji uznać należało, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala dokonać jednoznacznego ustalenia czy i ewentualnie, w jakiej wysokości zaległości Skarżącego w ogóle istnieją, skoro brak jest dokumentów potwierdzających okoliczności przerwania biegu terminu przedawnienia czy jego zawieszenia i na jaki okres. Nadto kwestie te nie zostały prawidłowo przeanalizowane przez organ w kontrolowanym rozstrzygnięciu. Brak tych ustaleń oznacza, że w sprawie nie został w sposób prawidłowy ustalony stan faktyczny, a niewyjaśnienie w decyzji w sposób prawidłowy wysokości istniejących zobowiązań Skarżącego stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Brak tych ustaleń oznacza, że organ nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na rozstrzygnięcie w zakresie istnienia oraz wysokości umarzanych zaległości. Organ, nie dołączając do akt sprawy dokumentów obrazujących przebieg postępowania wymiarowego i egzekucyjnego, pozwalających na ocenę zaistnienia przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia należności składkowych czy jego zawieszenia, dopuścił się tym samym naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie bowiem do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nienależyte uzasadnienie decyzji, w tym brak wyczerpującego wyjaśnienia jej podstawy prawnej polegający na pominięciu analizy zmieniających się regulacji dotyczących przedawnienia należności składkowych na przestrzeni blisko 19 lat od daty ich powstania, jest dowodem na nieprawidłowy proces stosowania prawa, poprzedzający samo wydanie decyzji i stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

W konsekwencji braku prawidłowego ustalenia wysokości obciążających Skarżącego zaległości z tytułu składek za przedwczesną uznać należy kontrolę prawidłowości zastosowania przez ZUS uznania administracyjnego w ramach orzekania o odmowie umorzenia zaległych składek. Warunkiem bowiem prawidłowego rozstrzygnięcia, także tego wydawanego w ramach uznania administracyjnego, jest prawidłowe ustalenie kwoty zaległości obciążających wnioskującego o ulgę w ich spłacie skarżącego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd wskazuje, że organy obu instancji nie przeprowadziły w uzasadnieniach swoich decyzji wyczerpującej analizy w oparciu o przedstawione przepisy kwestii przedawnienia poszczególnych składek. Zdaniem Sądu, organy obu instancji w żaden też sposób nie udokumentowały przytaczanych przez nie okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia należności. Jeżeli bowiem organy wiążą skutki prawne w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia z wszczęciem postępowania w sprawie wydania decyzji o podleganiu do ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego oraz Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, czy też z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, abolicją lub wpisem hipoteki przymusowej, to do akt tej sprawy należy dołączyć (odpisy albo oryginały) zawiadomień o wszczęciu postępowania, wydanych decyzji, upomnień, dowody ich doręczenia, czy wpisów do hipoteki, by Sąd mógł zweryfikować skuteczność tych czynności. W tym przejawia się m.in. kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych. Jeżeli więc organy powołują się na jedną z przesłanek z art. 24 u.s.u.s. skutkującą zawieszaniem biegu przedawnienia należności z tytułu zaległych składek winny tą przesłankę wykazać stosownym dowodem dołączając go do akt sprawy.

Powyższe uchybienia uniemożliwiają Sądowi dokonanie pełnej kontroli zaskarżonych decyzji w zakresie tego, czy należności, przynajmniej w dacie wydania tych decyzji nie uległy przedawnieniu się w części.

Nieudokumentowanie przez organy podatkowe obu instancji okoliczności wpływających na bieg terminu przedawnienia należności składkowych stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwanej dalej k.p.a.). Zgodnie bowiem z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z treści tych przepisów wynika, że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych (w tym przypadku zakłócających bieg terminu przedawnienia) powinien być zatem oparty na dowodach zdobytych przez organ i sprawdzonych przezeń.

W postępowaniu ponownym ZUS uzupełni akta sprawy o dokumentację dotyczącą biegu terminu przedawnienia wskazanych wyżej należności i odwołując się do tej dokumentacji wykaże, które należności i z jakiej przyczyny są nadal nieprzedawnione. W odniesieniu do należności składkowych nieprzedawnionych, ZUS, mając na uwadze przedstawioną powyżej argumentację, ponownie zbada zaistnienie przesłanek całkowitej nieściągalności oraz przesłanek umorzenia zaległości nie uznanych za całkowicie nieściągalne i działając w oparciu o uznanie administracyjne rozpatrzy wniosek skarżącego o umorzenie zaległości składkowych.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, że ocena tych argumentów na obecnym etapie sprawy jest przedwczesna, skoro organy nie ustaliły w sposób prawidłowy kwestii przedawnienia poszczególnych składek.

Reasumując wskazać należy, że zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.