Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1574/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępownaia administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2007 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... marca 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję;


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z ... marca 2007 r., nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... stycznia 2007 r., nr ... odmawiającą M. C. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

Pismem z 18 października 2006 r. strona wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. o umorzenie należności z tytułu składek. Podała, że zlikwidowała z dniem 31 grudnia 2004 r. działalność gospodarczą oraz, że aktualnie pracuje w W. M., gdzie zarabia ... zł. miesięcznie. Stwierdziła, że płaci alimenty zasądzone wyrokiem sądowym na małoletnie dziecko w kwocie ... zł. a także, że opłacenie zaległych składek pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Do Wniosku strona załączyła kopię zaświadczenia o wysokości zarobków oraz wyroku Sądu Rejonowego w L. sygn. akt VI RC 1908/02.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z ... stycznia 2007 r., nr ... odmówił umorzenia stronie wnioskowanych należności z tytułu składek w tym na: Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, za okres ...r. w kwocie ... zł., na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres ... r. w kwocie ... zł., na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: ...r. w kwocie ... zł. a także odsetek za zwłokę naliczonych na dzień ...10.2006 r. w kwocie ... zł., opłaty dodatkowej w kwocie ... zł., kosztów upomnienia w kwocie ... zł. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm); powoływanej dalej jako ,,u. s. u. s--.

Uzasadniając decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych zauważył, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3 a, który stanowi że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W ocenie organu w sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ponieważ strona osiąga wynagrodzenie za pracę, którego wysokość z upływem czasu może ulec zmianie. Przedstawione przez stronę dokumenty nie dają podstawy do umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności. Strona nie przedstawiła dowodów na poniesienie strat w wyniku klęski żywiołowej czy innego nadzwyczajnego zdarzenia.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z ... marca 2007 r., nr ..., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9, poz. 26 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności.

Uzasadniając decyzję organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wraz z argumentami organu I instancji jak również zarzutami strony zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie znalazł okoliczności faktycznych i prawnych do zmiany decyzji i umorzenia należności z tytułu składek. Organ stwierdził, że całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie potwierdza, że strona znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Płaca strony, uzyskiwana w związku z zatrudnieniem w W. M. Spółka z o. o. została ustalona w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Podejmowane są czynności egzekucyjne względem zasądzonych od strony alimentów na rzecz dziecka. Strona ma zadłużenie z tytułu alimentów, nie posiada majątku.

Organ orzekający stwierdził nadto, że strona nie przedstawiła dokumentów na poparcie swych twierdzeń o współuczestnictwie w kosztach utrzymania dwojga małoletnich dzieci, z których matką obecnie zamieszkuje. Nie przedstawiła również informacji o wysokości łącznego dochodu. W tej sytuacji okoliczności te nie mają mocy dowodowej w rozpatrywanej sprawie.

Obowiązek terminowego regulowania składek występuje niezależnie od osiąganych dochodów i czynników wpływających na funkcjonowanie firmy. Brak wystarczających dochodów nie może stanowić podstawy do samowolnego zaniechania wykonywania tego obowiązku i długotrwałego uchylania się od jego realizacji oraz nie może uzasadniać umorzenia powstałego długu. Za umorzeniem należności z tytułu składek nie może też przemawiać fakt powstania innych zobowiązań i koniecznośćich spłaty.

Na powyższą decyzję skarżący, pismem z 12 kwietnia 2007 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o umorzenie składek w łącznej kwocie ... zł. na poszczególne ubezpieczenia, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącego uregulowanie składek pozbawiłoby go całkowicie zaspokojenia potrzeb życiowych a nawet jakichkolwiek środków do życia. Podkreślił jednocześnie, że znajduje się w ubóstwie, osiąga zarobki netto w wysokości ... zł. miesięcznie, które obciążone są egzekucją alimentów na rzecz małoletniej córki w kwocie .. zł. miesięcznie. Środki pozostałe, wolne od potrąceń, nie wystarczają i nie mogą wystarczyć na przeżycie. W obu instancjach nie oceniono prawidłowo sytuacji materialnej skarżącego ani nie rozpatrywano sprawy pod kątem jej umorzenia na podstawie § 3 rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik skarżącego na rozprawie złożyła do akt sprawy zaświadczenie z P. Centrum Edukacji Nauczycieli z dnia .... października 2007 r. o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia konkubiny skarżącego oraz skrócony odpis aktu urodzenia dzieci konkubiny skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a.--, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procedury administracyjnej jak i z normami prawa materialnego doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów formalnych, zawartych w k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają jednak organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek należy do kompetencji organów. Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności, zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze.

Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek (na które składają się składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata - art. 24 ust. 2 u.s.u.s. ) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu.

Regulacja zawarta w tym przepisie wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z kolei art. 28 ust. 3a u.s.u.s. daje możliwość umarzania, w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Uzupełnieniem tego przepisu jest wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 28 ust. 3 b u.s.u.s., rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), przewidujące w § 3 możliwość umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane na podstawie art. 28 u.s.u.s oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym, które jednak nie powinno i nie może oznaczać dowolności. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). W wyroku z 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III S.A. 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II S.A. 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.- jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546), uniemożliwia -w przypadku jej zaskarżenia- ustalenie, "(...). czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego (...). Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy.

Kierując się powyższym, należało stwierdzić, iż zaskarżona w sprawie decyzja wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, jest wadliwa z powodu naruszenia przez Prezesa Zakładu powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 jak również art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Ponadto sposób uzasadnienia decyzji - nie wyjaśniający stronie przyczyn odmowy umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - w sposób oczywisty narusza art. 8 k.p.a. obligujący organy administracji publicznej do prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (zasada zaufania obywateli do organów państwa).

Poza sporem w rozpatrywanej sprawie jest to, że zaległości wobec ZUS, objęte zaskarżoną decyzją, dotyczą okresu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Są to należności obciążające skarżącego jako płatnika składek. W tej sytuacji wniosek skarżącego o umorzenie zaległości powinien być rozpatrywany także na podstawie przepisów art. 28 ust. 3 a i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w kontekście twierdzeń skarżącego o braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz pozostawaniu w ubóstwie.

Niesporna w sprawie jest wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego w kwocie 603,79 zł. netto miesięcznie (potwierdzona zaświadczeniem pracodawcy) oraz wysokość obciążeń z tytułu zobowiązania alimentacyjnego, zasądzonego wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z 7 lutego 2003 r., sygn. akt VI RC 1908/02, w kwocie ... zł. Akta administracyjne potwierdzają także, że skarżący ma zaległości w opłacaniu alimentów oraz, że w zasadzie nie posiada żadnego majątku ruchomego czy nieruchomego. Organ wydający zaskarżoną decyzję, chociaż nie zanegował powyższych okoliczności to nie dokonał ich oceny na gruncie przepisów art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, która pozwalałaby na przyjęcie braku przesłanek do umorzenia należności. Nie wyjaśnił dlaczego jego zdaniem sytuacja skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności w oparciu o powyższe przepisy.

Organ orzekający nie ustalił wysokości wydatków skarżącego, wskazującego we wniosku o umorzenie należności, że partycypuje w kosztach utrzymania dzieci konkubiny oraz wskazującego kwotę miesięcznych wydatków w oświadczeniu z 14 grudnia 2006 r. o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych. Nie dokonał również zestawienia tych wydatków do otrzymywanego prze skarżącego dochodu, co jest niezbędne do ustalenia w sposób prawidłowy sytuacji bytowej skarżącego. Tymczasem porównanie samych wydatków alimentacyjnych skarżącego z kwotą otrzymywanego wynagrodzenia netto wskazuje, jak podnosi skarżący, że pozostająca do dyspozycji kwota jest niewystarczająca do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Wskazanych braków w zebraniu oraz ocenie materiału dowodowego nie może tłumaczyć stanowisko organu orzekającego, zgodnie z którym odmówiono mocy dowodowej podniesionej przez skarżącego okoliczności współuczestniczenia w kosztach utrzymania dzieci konkubiny ponieważ skarżący nie przestawił dokumentów potwierdzających wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie z konkubiną oraz wspólny dochód skarżącego i konkubiny. Należy wskazać, że wprawdzie, z § 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że to wnioskujący ma wykazać, iż znajduje się w wyjątkowej sytuacji majątkowej i rodzinnej, powodującej, że nie jest w stanie opłacić zaległych należności, to jednak pamiętać trzeba, że na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to do obowiązków organu należy wszechstronne wyjaśnienie sprawy i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego. Prezes Zakładu nie przeprowadził w tym kierunku żadnego postępowania wyjaśniającego, a zobligowany jest przecież - na podstawie przepisów k.p.a. - do wyjaśnienia wszystkich okoliczności występujących w sprawie, tj. do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego. Nieuzasadnione jest tym samym oczekiwanie przez organ administracyjny na dostarczenie przez stronę dowodów na poparcie własnych twierdzeń, dopiero zaś bezskuteczna inicjatywa dowodowa organu pozwala na wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez Prezesa Zakładu winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości. W szczególności organ powinien wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest sytuacja majątkowa skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z uwzględnieniem oczywiście wysokości dochodów oraz wydatków. Ustalenie stanu faktycznego w powyższym zakresie pozwoli następnie na ocenę czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1- 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w szczególności czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Powyższe winno znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę.

Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni logiczny sposób przedstawić swoje argumenty również i w tym zakresie.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W przedmiocie braku możliwości wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.