Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1257/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Inne
Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1257/17

UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z dnia [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z [...] lutego 2017 r. o odmowie potwierdzenia, że Z. C. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Wnioskiem z dnia 30 listopada 2016 r. Z. C. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693, z późn. zm.).

W toku postępowania przeprowadzono kwerendę archiwalną, w wyniku której odnaleziono dokumenty dotyczące Z. C..

W dniu [...] lutego 2017 r. z upoważnienia Prezesa Instytutu Pamięci została wydana decyzja nr [...] o odmowie potwierdzenia, że Z. C. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji.

W dniu [...] lutego 2017 r. Z. C. nadał w polskiej placówce pocztowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes Instytutu Pamięci rozpatrując sprawę w drugiej instancji ustalił co następuje:

W myśl art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

W wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci odnaleziono m.in. następujące dokumenty dotyczące wnioskodawcy:

• akta byłego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. o sygn. [...]) - teczka personalna tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]";

• karta Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej Biura "C" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (sygn. [...]), z której wynika, że akta o sygn. [...] przekazano do archiwum Wydziału "C" Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. z uwagi na niechęć do współpracy;

• karta Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej (odtworzeniowej) Biura "C" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (sygn. [...]), z której wynika, że kwestionariusz ewidencyjny zarejestrowany został przez pion VI Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych do spraw Służby Bezpieczeństwa w O.; materiały przekazano do Sekcji "C" Wydziału Zabezpieczenia Operacyjnego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. do numeru [...];

• karta Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej i odtworzeniowej Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. (sygn. [...]), z której wynika, że teczka pracy została zniszczona protokołem brakowania nr [...] z dnia 20 czerwca 1989 r.; materiały rejestrowane do numeru [...] złożono w archiwum Sekcji "C" Wydziału Zabezpieczenia Operacyjnego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. do numeru [...] w dniu 22 listopada 1983 r.;

• karta Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej i odtworzeniowej Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. (sygn. [...]), z której wynika, że pion VI Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych do spraw Służby Bezpieczeństwa w [...] zarejestrował kwestionariusz ewidencyjny do numeru [...]; materiały do numeru [...]4 przekazano do archiwum Sekcji "C" Wydziału Zabezpieczenia Operacyjnego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T., a następnie zniszczono, gdyż nie przedstawiały wartości operacyjnej i historycznej;

• zapis w dzienniku rejestracyjnym Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. do numeru [...], z którego wynika rejestracja tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]" do sprawy obiektowej numer [...]; w dniu [...] listopada 1983 r. zdjęto z ewidencji; numer archiwalny [...];

• zapis w dzienniku archiwalnym teczek personalnych i pracy wyeliminowanej agentury Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] do numeru [...], z którego wynika, że w dniu [...] listopada 1983 r. do archiwum przekazano teczkę personalną i teczkę pracy tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]" dotyczące Z. C.;

• zapis w dzienniku rejestracyjnym Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. do numeru [...], z którego wynika rejestracja wnioskodawcy w dniu [...] lutego 1981 r. do sprawy obiektowej "[...]"; numer archiwalny [...];

• zapis w dzienniku archiwalnym spraw obiektowych Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] do numeru [...] dotyczący sprawy obiektowej "[...]" oraz działacza [...], prowadzonej wiatach 1981-1985;

• zapis w dzienniku rejestracyjnym Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. do numeru [...], z którego wynika, że kwestionariusz ewidencyjny o kryptonimie "[...]" został zarejestrowany przez pion VI Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych do spraw Służby Bezpieczeństwa w O.; numer archiwalny [...];

• zapis w dzienniku archiwalnym spraw ewidencji operacyjnej Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T. do numeru [...], z którego wynika, że kwestionariusz ewidencyjny o kryptonimie "[...]" prowadzony w latach 1986- 1989 dotyczył rozpracowania świeckiego aktywu duszpasterstwa rolnego.

Organ wyjaśnił, że w teczce personalnej tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]" znajduje się kwestionariusz, z którego wynika, że Z. C. w dniu [...] maja 1982 r. został pozyskany do współpracy przez st. kpr. Z. G., młodszego inspektora Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w T.. W kwestionariuszu zaznaczono także, że na spotkaniu werbunkowym Z. C. podpisał własnoręcznie zobowiązanie do współpracy i zadeklarował, że na spotkania będzie przynosił pisemne informacje na papierze formatu A-4. Spotkania miały być umawiane telefonicznie oraz miały odbywać się w samochodzie Z. C. lub w samochodzie oficera prowadzącego. Przekazywane informacje miały być nagradzane. W aktach znajduje się także notatka służbowa sporządzona w dniu 22 maja 1982 r. przez st. kpr. Z. G., z której m.in. wynika, że Z. C. podczas rozmowy przeprowadzonej w Komisariacie Milicji Obywatelskiej w O. wyraził się pochlebnie o Wojskowej Radzie Ocalenia Narodowego i chciałby swoim postępowaniem przyczynić się do wprowadzenia zmian na korzyść Państwa Polskiego. W notatce służbowej z dnia 22 maja 1982 r. nie ma natomiast wzmianki o pozyskaniu Z. C. w charakterze tajnego współpracownika, choć relacja ze spotkania odpowiada treściom zawartym w odręcznym oświadczeniu Z. C. z dnia [...] maja 1982 r. i dodatkowo wskazuje, że przekazane przez niego informacje mogą być wykorzystane w pracy operacyjnej. Ponadto na dzień 22 maja 1982 r. datowany jest też wniosek o opracowanie kandydata na tajnego współpracownika podpisany przez st. kpr. Z. G., na którym dopisane zostało innym charakterem pisma polecenie przełożonego dotyczące przystąpienia do szczegółowego opracowania kandydata. Pierwszy wniosek o udzielenie informacji o Z. C. skierowany do Wydziału [...] Biura "C" Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w W. nosi datę 12 sierpnia 1981 r., drugi - 22 maja 1982 r., ostatni zaś - 29 maja 1982 r. Za każdym razem w punkcie 7 wpisywano określenie "przed rozpracowaniem" (jako powód zapytania). Zarówno w kwestionariuszu, jak i w charakterystyce z dnia 9 listopada 1983 r., jako datę pozyskania Z. C. w charakterze tajnego współpracownika wskazuje się dzień 22 maja 1982 r. Wpisane w punkcie 7 zapytania z dnia 29 maja 1982 r. określenie "przed rozpracowaniem" byłoby zdaniem organu zatem wadliwe, gdyż rozpracowanie poprzedza pozyskanie. Ponadto w arkuszu kontroli Zastępca Naczelnika Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej porucznik G. P., nadzorujący pracę oficera prowadzącego, wpisał polecenie, by uzupełnić datę pozyskania tajnego współpracownika w części III kwestionariusza. Oznacza to, że data pozyskania początkowo nie była wpisana ani w kwestionariuszu, ani też w notatce służbowej z dnia 22 maja 1982 r. Na samej teczce personalnej jako datę rozpoczęcia sprawy wpisano początkowo dzień 15 czerwca 1982 r., następnie ją skreślono i nadpisano datę 22 maja 1982 r. Data 15 czerwca 1982 r. jako data rejestracji w charakterze tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]" widnieje też w dzienniku rejestracyjnym Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w T.. Zdaniem organu powyższe rozbieżności mogą budzić wątpliwości co do momentu rozpoczęcia współpracy.

Organ wyjaśnił, że w aktach znajduje się również zobowiązanie Z. C. z dnia [...] maja 1982 r. do zachowania w tajemnicy treści rozmowy przeprowadzonej przez pracownika Służby Bezpieczeństwa podpisane nieczytelnym podpisem oraz odręcznie napisane oświadczenie Z. C. z dnia 22 maja 1982 r., w którym stwierdził on, że jest lojalnym obywatelem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Swoim postępowaniem chciałby przyczynić się do utrwalenia ładu i porządku publicznego, zaś o wszelkich negatywnych zjawiskach chciałby informować Służbę Bezpieczeństwa. Z dokumentu wynika także, że dla zapewnienia lepszej konspiracji Z. C. obrał sobie pseudonim "[...]". Treść drugiego z wymienionych dokumentów odpowiada wymogom, jakie powinno spełniać zobowiązanie do współpracy w charakterze tajnego informatora organu bezpieczeństwa państwa.

W teczce personalnej tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]" znajduje się także odręczne pokwitowanie otrzymania wynagrodzenia w kwocie [...] złotych za przekazane pracownikowi Służby Bezpieczeństwa informacje. Z tego dokumentu jednoznacznie wynika, że został on wytworzony przez Z. C. w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora (dokument został podpisany pseudonimem "[...]").

Prezes Instytutu Pamięci podkreślił, że w niniejszym postępowaniu nie bada autentyczności dokumentów, nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach.

W postępowaniu przed Prezesem Instytutu Pamięci, prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji, organ nie ma oceniać całej działalności wnioskodawcy, nie ma też prawa odnosić się do ewentualnych represji, jakich wnioskodawca doświadczył. Prezes Instytutu Pamięci w niniejszym postępowaniu nie ocenia, czy doszło do współpracy w rozumieniu art. 3a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1388, z późn. zm.) oraz czy treść dokumentów odzwierciedla rzeczywisty stan rzeczy. Ustawa o działaczach opozycji nie odsyła w żadnym zakresie do ustawy lustracyjnej. Sąd lustracyjny orzeka w quasi-karnym postępowaniu (odpowiednio stosuje się Kodeks postępowania karnego) w przedmiocie odpowiedzialności karnej za przestępstwo polegające na złożeniu fałszywego oświadczenia lustracyjnego i tylko w takim zakresie organy państwa są nim związane. Organ administracyjny zaś ma sprawdzić, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Inny jest zatem przedmiot postępowania lustracyjnego, inny zaś przedmiot postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa Instytutu Pamięci na podstawie przepisów ustawy o działaczach opozycji (w pierwszym przypadku postępowanie zmierza do ustalenia, czy składający oświadczenie lustracyjne współpracował z organem bezpieczeństwa państwa i stwierdzenia zgodności ustalonego stanu faktycznego z treścią złożonego oświadczenia; w drugim przypadku chodzi o ocenę charakteru dokumentów zachowanych w archiwum Instytutu Pamięci; organ administracyjny nie ustala zatem, czy w rzeczywistości doszło do współpracy). W nieprawomocnym wyroku z dnia 12 grudnia 2016 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2149/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że postępowanie toczące się przed Prezesem Instytutu Pamięci na podstawie przepisów ustawy o działaczach opozycji służy wyłącznie przedstawieniu materiałów znajdujących się w zasobach IPN i tylko w określonym przez ustawodawcę wąskim zakresie. Nie jest więc postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby w związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa. Sposób postępowania skarżącego i charakter kontaktów z przedstawicielami służb z punktu widzenia intencji, jak też oceny czy spełniają przesłanki współpracy mógłby być oceniany w postępowaniu lustracyjnym prowadzonym przez sąd.

Oświadczenie wyrażające wolę udzielenia pomocy Służbie Bezpieczeństwa pod pseudonimem "[...]", a także pokwitowanie przyjęcia wynagrodzenia za przekazane Służbie Bezpieczeństwa informacje, podpisane pseudonimem, należy określić jako dokumenty sporządzone przez Z. C. w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Prezes Instytutu Pamięci nie mógł natomiast w niniejszym postępowaniu badać prawdziwości faktów wskazanych w dokumentach. Gdyby ustawodawca chciał odesłać do ustaleń zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sądu lustracyjnego, nie formułowałby szczegółowych kryteriów i nie wskazywał okoliczności, które ma ustalić organ administracyjny, a które uniemożliwiają potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. W decyzji pierwszej instancji prawidłowo zatem ustalono, że Z. C. nie spełnia warunków określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z. C..

W uzasadnieniu skargi Z. C. podkreślił, że od dnia 1 marca 1981 r. do dnia 31 grudnia 1989 r. należał do [...], był czynnym działaczem tego Związku i przeciwnikiem systemu komunistycznego. Stwierdził, że nie pamięta, kiedy zaczęła się nim interesować Służba Bezpieczeństwa. W dniu [...] grudnia 1981 r. po południu został zabrany wozem milicyjnym na posterunek w [...], gdzie przesłuchiwał go funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa. Po sześciu godzinach nękania został zwolniony. Na początku 1982 r. trzech milicjantów wtargnęło do domu. Przeprowadzili rewizję, zabrali wszystkie dokumenty, prasę, różne notatki i ulotki związane z działalnością w [...], a także pisma, plakaty i gazety ośmieszające ustrój komunistyczny. Funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa co dwa tygodnie przyjeżdżali do niego lub wzywali go na Komendę Milicji do [...]. Represjonowano i inwigilowano go do końca 1989 r. - jako element społecznie niebezpieczny. W dniu [...] maja 1982 r. skarżący został wezwany na komendę Milicji w [...]. Grożono mu więzieniem w przypadku, gdyby nie podpisał podyktowanego mu oświadczenia. Funkcjonariusze wyczuli jego słabość i strach. W 1968 r S. C. został zwolniony z pracy za przekonania. Od tego czasu utrzymywał się jedynie z pszczelarstwa. W 1982 r. jedynym jego dochodem były wpływy ze sprzedaży miodu produkowanego przez 80 pszczelich rodzin. Maj to miesiąc intensywnego rozwoju rodzin, o czym funkcjonariusze doskonale wiedzieli. W przypadku aresztowania pszczołami nie miałby się kto zaopiekować. Skarżący przyznaje, że podpisał pod presją zobowiązanie do zachowania w tajemnicy aktu przeprowadzenia rozmowy, jednak kategorycznie zaprzecza, by kwitował odbiór pieniędzy. Twierdzi, że zeznający przed Sądem Okręgowym w K. funkcjonariusz Służby Bezpieczeństwa przyznał, że własnoręcznie napisał i podpisał pokwitowanie. Z. C. podkreślił, że nigdy nie był tajnym współpracownikiem Służby bezpieczeństwa, był i jest ich śmiertelnym wrogiem. Nie przekazywał żadnych informacji, nie sporządzał żadnych notatek, ani donosów. W dniu 18 września 2014 r. sąd lustracyjny drugiej instancji prawomocnie orzekł, że skarżący złożył zgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne.

Pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W ocenie sądu Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzja prezesa IPN nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego. Zdaniem sądu organ naruszył przepisy postępowania dotyczące czynnego udziału strony w tym postępowaniu, a więc zasadę wynikającą z art. 10 kpa. Naruszenie nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Przede wszystkim skarżący z naruszenia jego czynnego udziału w tym postępowaniu w wyniku nie udostępnienia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w celu zajęcia stanowiska nie wywodzi żadnych skutków. Dlatego brak rzetelności organu w tym zakresie nie może prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy.

Stosownie do treści art. 4 ustawy o działaczach i opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015r., poz. 693, z późn. zm.) status działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje między innymi (pkt 2) osobie co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Według art. 5 ust 1 w/w ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej szef urzędu ds. Kombatantów i osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez prezesa IPN, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacze opozycji lub osoby represjonowanej spełnia warunki o których mowa w art. 4 tej ustawy.

Niewątpliwie rację ma Prezes IPN twierdząc, że w wydawanej decyzji nie rozstrzyga ani o statusie działacza lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa. Słusznie też organ twierdzi, że jego rolą jest wyłącznie informowanie o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy.

W sprawie nie jest sporne odnalezienie w wyniku kwerendy zasobów archiwalnych IPN m.in. teczki personalnej tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]", zobowiązania Z. C. [...] maja 1982 r. do zachowania w tajemnicy treści rozmowy przeprowadzonej przez pracownika Służby Bezpieczeństwa, oświadczenia Z. C. z 22 maja 1982 r. spełniającego wymogi zobowiązania do współpracy w charakterze tajnego informatora organu bezpieczeństwa państwa, pokwitowania otrzymania wynagrodzenia.

Skarżący neguje swój dobrowolny udział w powstaniu dokumentów, podjęcie współpracy w zakresie przekazywania informacji służbom bezpieczeństwa i przyjęcie wynagrodzenia.

Zarzuty i twierdzenia skarżącego nie są zasadne.

Wyszczególnione dokumenty wskazują niewątpliwie, że skarżący był traktowany przez służbę bezpieczeństwa jako tajny współpracownik.

Istotą postępowania prowadzonego przez Prezesa IPN w przedmiocie stwierdzenia czy dana osoba spełnia warunki określone w art. 4 w/w ustawy jest wyłącznie ustalenie czy w zasobach IPN znajdują się dokumenty dotyczące tej osoby spełniające kryteria określone w art. 4 pkt 2 ustawy.

Obowiązkiem organu w tego rodzaju postępowaniu było więc wyłącznie odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych wg skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały "ślady" wskazujące na współpracę skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty lub czy jakieś dokumenty powstały przy jego udziale. Organ odzwierciedla zatem, a nie ustala stan faktyczny, który miał miejsce w przeszłości. Postępowanie prowadzone przez Prezesa IPN ma charakter formalny, dotyczący wyłącznie obecności w zasobach określonej kategorii dokumentów, których odnalezienie wyklucza możliwość przyznania statusu działacza lub osoby represjonowanej, o czym świadczy użyte w przepisie sformułowanie "zachowały się" w odniesieniu do poszukiwanych dokumentów.

Nie przedstawia relacji i wniosków wynikających ze wszystkich dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych. Rolą organu wyznaczoną przez wskazany przepis ustawy nie jest więc ani ocena prawdziwości dokumentów, ani prawdziwości opisanych w nich zdarzeń, ani wiarygodności osób wytwarzających dokumenty, ani też ustalanie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce.

Dlatego też wbrew oczekiwaniom skarżącego organ prowadzący przedmiotowe postępowanie nie jest uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach czy skarżący współpracował świadomie, a więc czy w tamtej rzeczywistości działania jego bądź zaniechania odpowiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Organ nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Ustawa upoważnia organ wyłącznie do przedstawienia zawartości zasobów archiwalnych według ściśle określonych kryteriów.

Dla tak określonej istoty postępowania i przesłanek wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki określone w art. 4 ustawy nie ma znaczenia wydanie przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyroku z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt II AKa 155/14 ustalającego, że skarżący złożył zgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne.

Przedmiotowe postępowanie służy wyłącznie przedstawieniu materiałów znajdujących się w zasobach IPN i tylko w określonym przez ustawodawcę wąskim zakresie. Nie jest więc postępowaniem lustracyjnym prowadzonym w przedmiocie wyjaśnienia sytuacji danej osoby w związku z istniejącym całokształtem materiałów dowodowych potwierdzających bądź przeczących współpracy z organami bezpieczeństwa. Sposób postępowania skarżącego i charakter kontaktów z przedstawicielami służb z punktu widzenia intencji, jak też oceny czy spełniają przesłanki współpracy może być oceniany w postępowaniu lustracyjnym prowadzonym przez sąd, o ile zostanie zainicjowane. Wówczas jednak, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, wynik postępowania lustracyjnego ma znaczenie dla ewentualnego ponoszenia przez daną osobę odpowiedzialności i przeszkód w pełnieniu funkcji publicznych. Fakt, że dana osoba w postępowaniu lustracyjnym nie została uznana za kłamcę lustracyjnego nie uzasadnia w postępowaniu prowadzonym przez Prezesa IPN dotyczącym ustalenia czy spełnia warunki określone w art. 4 ustawy, wydania pozytywnej decyzji. W dalszym ciągu charakter decyzji zależy od stanu zasobów archiwalnych.

W ocenie sądu organ prawidłowo ocenił, że kluczowe w tym postępowaniu dokumenty – oświadczenie Z. C. z [...] maja 1982 r. odpowiadające wymogom zobowiązania do współpracy oraz odręczne pokwitowanie otrzymania wynagrodzenia, zostały wytworzone przez skarżącego, a zestawienie ich treści z pozostałymi informacjami wynikającymi z zasobów IPN wskazuje na wytworzenie dokumentów w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora. W konsekwencji ocena, iż dokumenty te spełniają przesłanki określone w art. 4 pkt 2 ustawy jest zasadna.

Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem organu wynikającym z pisma zawiadamiającego o wszczęciu postępowania, że w związku ze szczególnym trybem udostępniania dokumentów na podstawie przepisów ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej zapoznanie strony z materiałami zakończonego postępowania wymaga złożenia przez nią wniosku, jednak naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 10 kpa) dotyczącego udziału stron w postępowaniu nie miało w tym przypadku znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a oddalił skargę.