Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 971/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...].


UZASADNIENIE

IISA/Rz 971/11

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi J. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., określanej dalej jako u.ś.r.).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że J. R. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem C. M., legitymującym się orzeczeniem o zaliczeniu do pierwszej grupy inwalidów.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] Burmistrz Miasta [...] odmówił J. R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dorosłym członkiem rodziny - ojcem C. M.

W uzasadnieniu Burmistrz wskazał, że C. M. jest osobą pozostającą w związku małżeńskim, a jego żona J. M. jest osobą, która nie może się opiekować mężem, gdyż ze względu na stan zdrowia i wiek sama wymaga pomocy drugiej osoby. Według C. M. jego córka J. R. jest jedyną osobą, która faktycznie sprawuje opiekę i do jej sprawowania jest zdolna. Organ podniósł, że J. R. ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne tytułem sprawowania opieki nad ojcem spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wskazał jednakże, że kolejnym ustawowym warunkiem do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest brak przeszkód wynikających z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., gdyż ustawodawca określił negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. C. M., jako osoba wymagająca opieki, zaliczona do pierwszej grupy inwalidzkiej, pozostaje w związku małżeńskim. Reasumując organ stwierdził, że rozumiejąc trudną sytuację rodzinną C. M., w szczególności biorąc pod uwagę stan jego zdrowia, jak i zdrowia jego żony J. M., zasadnym wydaje się przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (pozostawanie w związku małżeńskim) wyraźnie wskazuje na istnienie negatywnej przesłanki przesądzającej o braku uprawnienia do jego przyznania.

W odwołaniu od tej decyzji J. R. wniosła o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała, że wywiązuje się ze swoich obowiązków wobec chorych rodziców, co wymagało rezygnacji z zatrudnienia, zatem powinna otrzymać odpowiednie wsparcie ze strony państwa. Podniosła, że oboje rodzice wymagają codziennej pomocy i opieki ze względów zdrowotnych i z uwagi na zaawansowany wiek.

SKO decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., opisaną na wstępie, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przychylił się do stanowiska organu I instancji. Wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 oraz stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 922/09 – stwierdził, że obowiązek opieki małżonka nad osobą niepełnosprawną wyprzedza taki obowiązek wszystkich pozostałych członków rodziny o ile współmałżonek jest w stanie samodzielnie wykonywać czynności opiekuńcze w celu zaspokojenia codziennej egzystencji. Kolegium wyeksponowało, że mimo iż C. M. jest niepełnosprawna w umiarkowanym stopniu, to jednak nie jest jej konieczna pomoc osób trzecich w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życia codziennego, a zatem może również wykonywać takie czynności na rzecz swojego męża. Wyjaśniło, że dopiero w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu małżonki osoby wymagającej opieki w stopniu powodującym konieczność sprawowania także nad nią stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, istniałaby uzasadniona podstawa do przyjęcia, że J. M., jako żona C. M. nie jest w stanie samodzielnie wykonywać czynności opiekuńczych nad mężem w zakresie codziennej egzystencji, a tym samym istniałaby podstawa do rozważenia przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Kolegium nadmieniło, że J. R. nie zamieszkuje z rodzicami, lecz przebywa pod innym adresem, co wskazuje, że opieka wnioskodawczyni nad jej ojcem nie musi być sprawowana przez nią stale, zaś rodzice jej we własnym zakresie (lub z pomocą innych osób) rozwiązują kwestię bieżącej opieki nad niepełnosprawnym C. M.

W skardze J. R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że jej matka jest obecnie po zawale serca, a bóle stawów i kręgosłupa ograniczyły jej sprawność ruchową. Wyraziła niezadowolenie odnośnie stanowiska Kolegium w kwestii bieżącej opieki nad rodzicami i wskazała, że są oni w takim wieku, że nawet gdyby byli zdrowi to i tak potrzebowaliby opieki i pomocy, nadto jej ojciec jest inwalidą wojennym i powinien być objęty szczególną opieką i to nie tylko przez rodzinę. Skarżąca wskazała na nieudane próby rozbudowy domu rodziców i na swoją trudną sytuację z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką jej zmarłego brata, przez co również nie może wprowadzić się do domu rodziców. Nadmieniła, że jest opiekunem trzech niepełnosprawnych osób i nie jest w stanie podjąć pracy.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna. W ocenie Sądu decyzje zostały wydane przedwcześnie, bez wyjaśnienia stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, a powyższe zostało poniekąd spowodowane błędną wykładnią przepisów prawa materialnego.

Nie jest sporna okoliczność, że C. M. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (I grupa inwalidzka) wymagającą opieki ze strony innych osób. Bezsporne jest także, że pozostaje on w związku małżeńskim z J. M., która z kolei jest osobą 82 letnią i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Poza sporem pozostaje wreszcie, że skarżąca jest córką C. M. i nie zamieszkuje wspólnie z rodzicami.

Organ I instancji w oparciu o oświadczenie C. M. ustalił, że J. R. faktycznie sprawuje nad nim opiekę. Okoliczność ta została zakwestionowana przez organ II instancji z tego tylko powodu, że skarżąca nie zamieszkuje wspólnie z rodzicami.

Organ I instancji ustalił, że żona C. M. ze względu na wiek i stan zdrowia sama wymaga opieki. SKO z kolei – w oparciu o orzeczenie zaliczające ją do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności – ustaliło, że skoro nie jest jej potrzebna pomoc osób trzecich w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życia codziennego to może ona również wykonywać czynności opiekuńcze na rzecz swojego męża. Kolegium wskazało też, że "nieczytelne zaświadczenie lekarza rodzinnego z dnia 14 czerwca 2011 r. wymaga weryfikacji przez zespół niezależnych lekarzy, by można przyjąć, że nie jest ona w stanie samodzielnie wykonywać czynności opiekuńczych nad mężem w celu zaspokojenia jego potrzeb życia codziennego". Według Kolegium dopiero w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu małżonki osoby wymagającej opieki w stopniu powodującym konieczność sprawowania także nad nią stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, tj. w przypadku posiadania przez nią orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji w rozumieniu art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 153, poz. 153, poz. 1227 z późn. zm.), bądź posiadania przez nią orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy stwierdzeniu, że wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, istniałaby podstawa do przyjęcia, że J.M. nie jest w stanie samodzielnie wykonywać czynności opiekuńczych nad mężem.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn.zm.5) ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Według art. 17 ust. 1a u.ś.r. – dodanym ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U. Nr 219 poz. 1706) – osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

Przepis art. 17 ust. 5 u.ś.r. przewiduje tzw. negatywne przesłanki, których zaistnienie skutkuje odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, którymi są:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Prokonstytucyjna wykładnia celowościowa i systemowa przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. – zgodnie z ugruntowaną już linią orzecznictwa sądów administracyjnych wskazuje, że sam fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie wyklucza co do zasady przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jeśli małżonek ze względu na niepełnosprawność nie jest w stanie tej opieki sprawować (zob. – cytowany przez SKO wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 922/10 – Lex w 606682, ale także uzasadnienia wyroków tut. Sadu z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 1030/10, z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 20/11 i inne oraz m.in. NSA z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 232/11, z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 722/09 i I OSK 723/09 oraz z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 115/10).

W judykaturze także, choć trzeba przyznać że nie jest to kwestia jednolicie pojmowana, zapadały orzeczenia wykluczające językowy sposób rozumienia normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. W ostatnim czasie uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 9.11.2010 r. IV SA/Gl 276/10 (Lex nr 775789). W obszernym uzasadnieniu, wskazującym zarówno na rodowód instytucji świadczenia pielęgnacyjnego, odwołując się do wykładni celowościowej, orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Sąd ten wywiódł, iż znaczenie normy prawnej zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., odczytywać należy przede wszystkim w kontekście treści jej art. 17 ust. 1. Podkreślił, że obecnie należy uwzględniać nowelizację art. 17 ust. 1 cyt. ustawy. Poprzednio bowiem świadczenie rodzinne przysługiwało tylko matce, ojcu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, którzy rezygnowali z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad nim. W przypadku zaś zawarcia przez to dziecko związku małżeńskiego, uprawnienie rodziców do świadczenia pielęgnacyjnego wygasało, gdyż obowiązek opieki przechodził z rodziców na współmałżonka. Jednakże po dokonaniu nowelizacji art. 17 ust. 1 i poszerzeniu kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego uległo również zmianie ratio legis art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. Obecnie regulacja ta pozostawać będzie w zgodzie z ustawą zasadniczą znajdując zastosowanie w przypadku sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim przez inną, niż jej współmałżonek osobę. Pogląd taki konsekwentnie podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Dla jego uzasadnienia przywołać także wypada znamienne stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w uchwale z 25.04.2003 r., III CZP 8/2003 (OSNC 2004/1/1) – "wolno odstąpić od sensu językowego wykładni, mimo że przepis jest jasny i oczywisty, gdy prowadzi to do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne, gdy językowe znaczenie przepisu pozostaje w oczywistym konflikcie lub sprzeczności ze znaczeniem innych norm systemu, zwłaszcza gdy te normy mają wyższą moc prawną, gdy znaczenie to prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi, albo gdy znaczenie to prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego".

W judykaturze prezentowane jest stanowisko, wedle którego małżonek sprawujący osobistą opiekę uzyska zatem prawo do ubiegania się o świadczenie w przypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeśli natomiast opiekę nad pozostającym w związku małżeńskim sprawować będzie faktycznie inna osoba spokrewniona, nie będzie ona miała możliwości skorzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego za wyjątkiem przypadku, gdy również i drugi małżonek będzie osobą niepełnosprawną, wymagającą opieki osoby trzeciej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2010 r. II SA/Bd 663/10 i postanowienie Trybunału Konstytucyjnego dni 10 czerwca 2010 r. P 38/09 publ. OTK 2010 5/53). W aktualnym stanie prawnym (w dacie orzekania przez organy) nie może ono zostać zaaprobowane z uwagi na kolejną nowelizację u.ś.r. – wzmiankowane dodanie do przepisu art. 17 u.ś.r. ustępu 1a. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1.01.2010 r. i należy zwrócić uwagę, że dopuszcza on, aby prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzyskała nawet inna osoba niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu "nie jest w stanie sprawować opieki". Pojęcie owego stanu nie może sprowadzać się, zdaniem Sądu li tylko do sytuacji, w której potencjalny opiekun sam wymaga opieki ze strony osób trzecich, ale odnosi się do konkretnych okoliczności faktycznych. Przekładając to na sytuację w kontrolowanej sprawie administracyjnej, skoro małżonek osoby wymagającej opieki – J. M., jest osobą posiadającą określone schorzenia, przy czym Kolegium poddaje w wątpliwość, czy dysfunkcja jaką jest dotknięta, wyklucza realną możliwość sprawowania opieki na swoim mężem – C. M., rzeczą organów było wyjaśnić tę niemożność sprawowania opieki. Orzekające w sprawie SKO przyjęło założenie, że skoro matka wnioskodawczyni J. R., a żona osoby wymagającej opieki, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynikałoby, że sama wymaga pomocy innych osób, to skarżąca nie może ubiegać się skutecznie o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad swoim ojcem. Poglądu tego Sąd nie podziela.

Brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności małżonki osoby wymagającej opieki, nie wyklucza, zdaniem Sądu możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez osobę zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności, oczywiście jeśli jest ona w stanie rzeczywiście taką opiekę świadczyć (podobny pogląd wyraził WSA w Krakowie w wyroku z 21.06.2011 r., III SA/Kr 1048/10, Lex nr 852469). Celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest wsparcie rodziny potrzebującej pomocy i znajdującej się w trudnej sytuacji, nie tylko materialnej, ale przede wszystkim faktycznej, pozwalając zdjąć z Państwa i jego organów, obowiązek zapewnienia takiej pomocy w formie zinstytucjonalizowanej. Tylko taka wykładnia przepisów u.ś.r. w ocenie Sądu, spełnia wymóg działania zgodnego z postulatami wynikającymi z Konstytucji RP. W myśl art. 71 Konstytucji RP państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Nie ulega wątpliwości, że rodzina skarżącej znajduje się w trudnej sytuacji, zarówno materialnej, jak i społecznej. Skoro zatem J. M., jak to ma wynikać z twierdzeń skargi, nie jest w stanie fizycznie zapewnić opieki nad swoim mężem, z uwagi na rodzaj schorzenia swego męża i własne ograniczenia zdrowotne i związane z wiekiem, a opiekę taką może zapewnić zobowiązana do alimentacji córka, to należało tę kwestię w sposób jednoznaczny wyjaśnić. Wykluczenie takiej możliwości przez SKO, jako mogącej mieć jakiekolwiek znaczenie dla oceny trafności odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, w ocenie Sądu oznacza, że decyzja zapadła z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, innym niż dające podstawę do wznowienia postępowania, a mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Na organie spoczywa przecież obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.).

Analogiczny pogląd – aczkolwiek w nieco innym stanie faktycznym – wyrażał już tut. Sąd m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 550/11, a także w II SA/Rz 592/11 i w niniejszym składzie Sąd konsekwentnie go podziela i prezentuje.

Na pogląd ten nie ma wpływu ostatnia zmiana przepisów u.ś.r., która nastąpiła już po wydaniu ostatecznej decyzji w niniejszej sprawie. Istotne jest bowiem nie to, czy małżonek osoby wymagającej opieki sam wymaga takiej opieki, ale czy jest w stanie tę opiekę sprawować.

W świetle powyższego prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga wyjaśnienia i uprzedniego ustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. co do realnych możliwości sprawowania opieki przez 82 letnią J. M., która dodatkowo posiada określone schorzenia nad niepełnosprawnym małżonkiem C. M. Nawet bowiem osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z uwagi na wiek, rodzaj schorzeń, bądź inne okoliczności faktyczne, mimo że same nie wymagają stałej opieki, mogą nie być w stanie sprawować takiej opieki nad współmałżonkiem.

Także w konkretnych okolicznościach faktycznych (np. niemożność stałego zamieszkiwania z podopiecznym z uwagi na warunki lokalowe przy stosunkowo nieodległym miejscu zamieszkania osoby sprawującej opiekę, umożliwiającym dojazd i wielogodzinne wykonywanie czynności pielęgnacyjnych) nie można co do zasady wykluczyć spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego danej osobie. Ponadto jeśli według organu zaświadczenie lekarskie było nieczytelne – to słusznie zarzuca skarżąca – w takiej sytuacji należało ją wezwać do przedłożenia zaświadczenia czytelnego. Zaświadczenie lekarza rodzinnego jest w myśl art. 75 § 1 k.p.a. dowodem, który należało ocenić, a jeśli – jak to podkreśliło Kolegium - kwestia możliwości sprawowania opieki przez małżonkę z uwagi na jej stan zdrowia wymagała opinii biegłych, przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wymagały od organu dopuszczenia takiego dowodu.

Wyjaśnienia, a więc także przeprowadzenia dodatkowych dowodów także wymaga okoliczność, czy w sytuacji sprawowania w miejscu zamieszkania stałej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem zmarłego męża, skarżąca rzeczywiście jest w stanie sprawować i sprawuje tę opiekę nad swoim ojcem, chyba że jako wiarygodne ocenione zostanie oświadczenie C. M., iż tak jest w istocie.

W świetle stwierdzonych braków w materiale dowodowym i wobec niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia w ocenie Sądu należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, bo nie można wykluczyć, iż wskazane uchybienia będące po części skutkiem błędnej wykładni prawa materialnego mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.