Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1608/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 153, 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 213 pkt 2 i 3, art. 237 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 39 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1997 nr 102 poz 643
law: Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) sędzia del. NSA Andrzej Irla Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 847/09 w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 1608 / 10

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę D. W. – M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie choroby zawodowej.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie.

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny Oddział w Poznaniu uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2000 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2000 r. o braku podstaw do stwierdzenia u D. W.- M. choroby zawodowej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. uchylił i przekazał do ponownego rozpoznania decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2001 r.

Następnie w wyniku kolejnego postępowania decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2003 r., którą nie stwierdzono u D. W.- M. choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.) oraz decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. o braku podstaw do stwierdzenia u D. W.- M. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanego nadmiernym wysiłkiem głosowych, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w ww. rozporządzeniu.

Na skutek wniesionej przez D. W.- M. skargi, wyrokiem z dnia 29 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 270/06 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r., wskazując na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego, szczegółowe ustosunkowanie się do zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, a także na niezbędność uzyskania opinii z Instytutu Medycyny Pracy. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż materialnoprawną podstawą orzekania w odniesieniu do chorób zgłoszonych w sprawie przez skarżącą winno być rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 - zwane dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.).

Po uzyskaniu opinii i po ponownym rozpatrzeniu sprawy w świetle uzupełnionego materiału dowodowego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu decyzją z dnia [...] września 2008 r. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u D. W.- M. choroby zawodowej- przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym- pkt 7 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. oraz o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu- pkt 15 załącznika do ww. rozporządzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w orzeczeniu lekarskim z dnia 5 czerwca 2007 r. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi nie stwierdził przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym ani uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Także badania i analiza dokumentacji przeprowadzone w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983 r.

Na skutek wniesionej przez D. W.- M. skargi, wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 511/09 uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] września 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że organ II instancji zastosował się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2006 r. i prawidłowo uzupełnił postępowanie. Dodał też, że zebrane orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości w świetle pozostałego materiału dowodowego, a także wydane zostały przez właściwych orzeczników i w zakresie ich kompetencji- stąd nie ma przeszkód, by organy inspekcji sanitarnej oparły na nich rozstrzygnięcie. Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji stanowił natomiast fakt, że wyrok z dnia 29 czerwca 2006 r. uchylał tylko zaskarżoną decyzję i dlatego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, rozpatrując ponownie sprawę powinien był mieć na uwadze nie tylko wytyczne z wcześniejszego wyroku Sądu, ale przede wszystkim okoliczność, że jest organem II instancji i wiąże go katalog rozstrzygnięć określony w art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. Tymczasem podjęte rozstrzygnięcie miało charakter decyzji pierwszoinstancyjnej, co stanowiło istotne naruszenie art. 138 k.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie mógł, bowiem wydać rozstrzygnięcia odpowiadającego w swej treści orzeczeniom wydawanym przez organ I instancji. W końcowej części uzasadnienia wyroku Sąd wskazał także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 (Dz. U. Nr 116, poz. 740), w którym stwierdzono, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.- zwanego dalej Kodeksem pracy) w zakresie, w jakim przepisy te nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, a także wydane na ich podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu na podstawie art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), § 1 ust. 1 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2003 r. Organ odwoławczy wskazał, że stosując się do zaleceń wyroku z dnia 29 czerwca 2006 r. uzyskał wyczerpujące i wszechstronnie uzasadnione opinie lekarskie uzupełniające (opinię lekarską Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 8 października 2007 r., opinię lekarską Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu z dnia 24 października 2007 r. oraz opinię lekarską Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia 26 maja 2008 r.). Następnie organ stwierdził, że Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w swojej opinii podtrzymał dotychczasowe stanowisko podkreślając, iż w orzeczeniu lekarskim z dnia 22 listopada 1999 r. wydanym na podstawie konsultacji foniatrycznej rozpoznano dysfonię hyperfunkcjonalną i przewlekle zanikowe zapalenie krtani, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Wskazał również, że ponownie przeprowadzone badania lekarskie nie potwierdziły istnienia niedowładu mięśni wewnętrznych krtani, które stwierdzono podczas leczenia

w Klinice Foniatrii i Audiologii w Poznaniu. Zdaniem Instytutu u D. W.- M. nie występuje też choroba zawodowa narządu słuchu, albowiem ubytek słuchu u niej w 2007 r. wyniósł: UP - 30 dB, UL - 25 dB, co wobec przeprowadzenia badań po 6 latach od przejścia na emeryturę, nie spełnia warunków wymaganego kryterium do rozpoznania zawodowego tła uszkodzenia słuchu. Podkreślono też, że w konsultacyjnym orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 5 czerwca 2007 r. stwierdzono obserwację negatywną w kierunku przewlekłej choroby narządu głosu związaną z nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 7 wykazu chorób zawodowych) oraz obserwację negatywną kierunku uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu (poz. 15 wykazu chorób zawodowych). Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że dotychczasowe stanowisko dotyczące braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej narządu słuchu i przewlekłej choroby narządu głosu podtrzymało też Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w opinii uzupełniającej z dnia 24 października 2007 r. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w opinii uzupełniającej z dnia 26 maja 2008 r. Powyżej wymienione opinie Państwowy Inspektor Sanitarny ocenił jako wiarygodne i wyczerpujące. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszym postępowaniu została spełniona tylko jedna z przesłanek- narażenie zawodowe skarżącej na czynniki szkodliwe (uciążliwe) w środowisku pracy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła D. W.- M., zarzucając jej naruszenie:

– pozycji 7 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. poprzez uznanie, że schorzenie na które cierpi skarżąca nie jest wymienione w pozycji 7 załącznika, podczas gdy - zdaniem skarżącej - w rzeczywistości jest tam zawarte,

– niewłaściwe zastosowanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sytuacji, gdy jest to akt wydany na podstawie niekonstytucyjnej delegacji ustawowej, która została uchylona mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, co narusza art. 92 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP,

– art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 190 § 1 i § 3 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie się przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w poprzednich wyrokach, w tym z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 270/06 oraz z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 511/08,

– naruszenie art. 77 § 1 k. p. a. w związku z art. 7 k. p. a., art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie, że materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji, w sytuacji istnienia wnioskowanej przez skarżącą dokumentacji medycznej (np. karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 6 listopada 2001 r. podpisana przez prof. dr hab. med. A. O., z której to wynika, iż skarżąca cierpi na schorzenie zamieszczone w wykazie chorób zawodowych).

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak i poprzedzających ją obu decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, wskazując, że postępowanie powinno być prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia z 1983 r., a skarżąca mylnie przyjęła, że przypisy tego rozporządzenia zostały uznane za niekonstytucyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniesioną skargę wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u D. W.- M. zostało wszczęte w 2000 r., a więc w myśl przepisów przejściowych obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (jak też obecnie) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. powinno być prowadzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.

Zarzuty skargi dotyczące niekonstytucyjności podstawy zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji uznał za bezzasadne. Aktualnie obowiązujące przepisy wykonawcze, wydane w oparciu o dostosowane do wymogów konstytucyjnych upoważnienie ustawowe z art. 237 § 1 pkt 3- 6 Kodeksu pracy wprost odsyłają do stosowania przepisów rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. Takie rozwiązanie intertemporalne, nakazujące stosować prawo dotychczasowe do spraw wszczętych przed określoną datą, a ściślej ujmując, przed datą wejścia w życie poprzedniego rozporządzenia z 2002 r., nie budzi zastrzeżeń co do zgodności z Konstytucją.

W związku z zarzutami strony skarżącej Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozporządzenie z 1983 r. nie zostało wydane na podstawie podważonego przez Trybunał Konstytucyjny art. 237 § 1 Kodeksu pracy, a w oparciu o art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 ze zm.). Nadto, nawet jeżeli z punktu widzenia współczesnych wymogów konstytucyjnych to upoważnienie ustawowe mogłoby być uznane za zbyt ubogie w treść, to nie można go skutecznie kwestionować, ponieważ weszło w życie i stanowiło podstawę do wydania aktów wykonawczych (m.in. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 1983 r.), w okresie kiedy Konstytucja z 1997 r. jeszcze nie obowiązywała. Wreszcie przyczyny, z powodu których Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 237 § 1 Kodeksu pracy, a w konsekwencji wydanego na jego podstawie rozporządzenia z 2002 r., nie dają podstawy do twierdzenia, że wszelkie regulacje dotyczące chorób zawodowych nie dają się pogodzić ze standardami konstytucyjnymi. Analiza wyroku Trybunału prowadzi wręcz do przeciwnego wniosku. Trybunał bowiem, pomimo orzeczenia niekonstytucyjności, nie wahał się czasowo utrzymać mocy obowiązującą rozporządzenia do dnia 2 lipca 2009 r. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku zdaniem Sądu pierwszej instancji, że odesłanie do wcześniejszych przepisów dotyczących chorób zawodowych, zawarte w aktualnie obowiązującym akcie podustawowym (rozporządzenie Rady Ministrów z 2009 r.), nie może być uznawane za niekonstytucyjne.

Ponadto Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a., uznając, że o ile rzeczywiście we wcześniejszym wyroku wydanym w odniesieniu do tej sprawy (wyrok z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 511/09) zwrócono uwagę na problem niekonstytucyjności rozporządzenia z 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, to jednak kwestia ta straciła na aktualności w związku z wejściem w życie nowych, poprawionych pod względem wymogów Konstytucyjnych, regulacji rangi ustawowej (art. 237 Kodeksu pracy), jak i regulacji wykonawczych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.). Zaskarżona w tej sprawie decyzja została zatem oparta na prawidłowej i nie budzącej wątpliwości podstawie prawnej.

Za nietrafne uznał również Sąd zarzuty dotyczące interpretacji pozycji 7 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., a także zarzuty naruszenia art. 77 § 1, art. 7 i 10 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Po pierwsze, bowiem z przyczyn wyjaśnionych powyższej przepisy rozporządzenia z 1983 r. należy w tej sprawie stosować wprost (dotyczy to także wykazu chorób w załączniku). Po drugie, skarżąca zdaje się nie dostrzegać, na co słusznie zwraca uwagę organ w odpowiedzi na skargę, że w tej sprawie, aż trzy uprawnione jednostki zajęły zgodne, udokumentowane i uzasadnione stanowisko o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Rozpoznanie, na które powołuje się D. W.- M. stwierdzone podczas leczenia w Klinice Foniatrii i Audiologii w Poznaniu nie jest natomiast ujęte w wykazie chorób zawodowych, a rozpoznanie nie pochodzi od jednostki orzeczniczej uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych. Ponadto materiał dowodowy sprawy nie budził wątpliwości Sądu orzekającego w sprawie wcześniej, wyrok z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 511/09.

Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. W.- M., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na ograniczeniu się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przy rozważaniu zarzutu braku konstytucyjności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. wyłącznie do wskazania, że podstawę wydania przywołanego rozporządzenia jest art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, a nie art. 237 § 1 pkt 2 i 3, a co więcej że obowiązywał już przed wejściem w życie Konstytucji RP, a zatem zarzut niekonstytucyjności delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. uznając za chybiony, z całkowitym pominięciem, że art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy jest tożsamy w treści z art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, a nadto, iż niezgodność wskazanego przepisu z Konstytucją istnieje już od dnia wejścia w życie ustawy zasadniczej, w szczególności gdy z treści art. 134 § 1 p.p.s.a jednoznacznie wynika, że Sąd nie jest związany wskazaną podstawą prawną,

b) naruszenie art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd, a także Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu oceny prawnej i wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w uzasadnieniu do wyroku z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 511/08 (w którym wskazano już na konieczność rozważenia kwestii konstytucyjności delegacji ustawowej stanowiącej podstawę wydania rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r.), w szczególności poprzez całkowite pominięcie zagadnienia związanego z konstytucyjnością rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność delegacji ustawowej, na podstawie której wydano to rozporządzenie, a także w świetle podniesionych przez skarżącą zarzutów w tym zakresie,

2. naruszenie prawa materialnego, na skutek powyższych uchybień, poprzez:

a) niewłaściwe zastosowanie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. polegające na odmowie uznania ujawnionych u skarżącej schorzeń za chorobę zawodową pomimo, iż ustalono, że skarżąca pracowała w warunkach szkodliwych, a wykładnia definicji choroby zawodowej w oparciu o niekonstytucyjne przepisy jest niedopuszczalna, a Sąd nie skorzystał z ogólnej definicji choroby zawodowej określonej w Kodeksie pracy.

Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją dwóch decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu (z dnia [...] lipca 2003 r. oraz [...] lipca 2003 r.) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych za obie instancje.

Ponadto skarżąca wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego o zgodność z Konstytucją RP rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję, a które to zostało wydane w oparciu o zakwestionowaną już przez Trybunał Konstytucyjny delegację ustawową zawartą w art. 237 § 1 pkt 2 i 3 (a wcześniej w tożsamym art. 231 pkt 2 i 3) Kodeksu pracy w brzmieniu z dnia wydania rozporządzenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że Sąd całkowicie pominął zarzut skarżącej dotyczący niekonstytucyjności delegacji ustawowej, a także wydanego na jej podstawie rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, ograniczając się do stwierdzenia, że rozporządzenie zostało wydane w oparciu o art. 231 Kodeksu pracy, a nie jak wskazała skarżąca o art. 237. Skarżąca podkreśliła, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi żadnych wątpliwości fakt, iż zakwestionowanie przez Trybunał konstytucyjności art. 237 Kodeksu pracy, a w konsekwencji rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. wzrusza także domniemanie zgodności z Konstytucją rozporządzenia z 1983 r. wydanego na tej samej podstawie prawnej.

Zdaniem autora kasacji Sąd winien z urzędu uwzględnić brak zgodności z Konstytucją rozporządzenia z 1983 r., szczególnie w sytuacji, gdy w wyroku Sądu z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 511/08 wskazano na konieczność rozważenia legalności zaskarżonej decyzji, a także możliwości jej oparcia o przepisy rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny poszczególnych podstaw kasacji wskazanych we wniesionej skardze w granicach określonych art. 183 § 1 p.p.s.a. za chybiony trzeba uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 237 § 1 pkt 2 i art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy. Zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że podstawę rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. stanowił art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy. Nie można podzielić argumentacji powyższej podstawy skargi kasacyjnej, iż ocena zaprezentowana w skarżonym wyroku ograniczała się jedynie do tego stwierdzenia. Przede wszystkim, bowiem Sąd ten trafnie zwrócił uwagę, iż aktualne przepisy wykonawcze rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. zostały wydane na podstawie dostosowanych do konstytucyjnych wymogów art. 237 § 1 pkt 3- 6 Kodeksu pracy. Natomiast sam fakt stosowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. znajduje swoje umocowaniu w przepisach przejściowych aktualnie obowiązującego rozporządzenia.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a. Zawarte, bowiem w dotychczasowych wyrokach Sądu pierwszej instancji wskazania zostały przez organ administracyjny, a co zasadnie przyjęto w skarżonym wyroku, zrealizowane. Uszło uwadze strony wnoszącej kasację, iż w prawomocnym wyroku z dnia 29 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, iż materialnoprawną podstawą orzekania w odniesieniu do chorób zgłoszonych w sprawie przez skarżącą winno być rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Z kolei w wyroku z dnia z dnia 23 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że organ odwoławczy zastosował się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 czerwca 2006 r. i prawidłowo uzupełnił postępowanie, a orzeczenia lekarskie wydane w sprawie nie budzą wątpliwości w świetle pozostałego materiału dowodowego, stąd nie ma przeszkód, by organy inspekcji sanitarnej oparły na nich rozstrzygnięcie. Przyczyną uchylenia decyzji z dnia [...] września 2008 r. stanowił fakt, że wyrok z dnia 29 czerwca 2006 r. uchylał tylko decyzję organu II instancji i dlatego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny powinien był mieć na uwadze to, że jest organem II instancji i wiąże go katalog rozstrzygnięć określony w art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. Wydając kontrolowaną skarżonym wyrokiem decyzję organ odwoławczy do tego wskazania Sądu pierwszej instancji się zastosował i decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2003 r., z tą modyfikacją, że jako materialnoprawną podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał między innymi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Tak więc przedmiotem kontroli zaskarżonego wyroku była decyzja z dnia [...] sierpnia 2009 r. i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] lipca 2003 r. dotycząca choroby zamieszczonej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Trzeba jednocześnie podkreślić, iż nie była przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji, a w konsekwencji nie może też być przedmiotem niniejszego postępowania kasacyjnego decyzja organu odwoławczego w zakresie dotyczącym rozpoznania odwołania wniesionego od decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., bowiem w tym zakresie organ odwoławczy w swej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nie zawarł rozstrzygnięcia. Z akt sprawy przedstawionych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie wynika też, aby wniesione od decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. odwołanie zostało rozpoznane.

Przechodząc do kolejnych podstaw rozpoznawanej skargi kasacyjnej stwierdzić trzeba, iż nie można również było podzielić zarzutów naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, wskazać należało, iż okoliczność, że skarżąca pracowała w warunkach szkodliwych, nie jest zgodnie z ww. § 1 jedyną i wyłączną przesłanką dla stwierdzenia choroby zawodowej. Za choroby zawodowe uważa się, bowiem choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Tak, więc dla stwierdzenia choroby zawodowej, poza pracą w narażeniu na powstanie choroby, istnieniem związku przyczynowego, koniecznym jest również stwierdzenie istnienia takiej jednostki chorobowej, którą wymieniono w wykazie chorób zawodowych. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy, co trafnie eksponował Sąd pierwszej instancji, w sprawie trzy uprawnione jednostki zgodnie zajęły stanowisko o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym t.j. jednostki chorobowej wymienionej w poz. 7 wykazu chorób zawodowych. Kwestia występowania w środowisku pracy warunków szkodliwych nie mogła samodzielnie przesądzić o wystąpieniu choroby zawodowej.

Nie mógł również odnieść skutku złożony w skardze kasacyjnej wniosek skarżącej o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu o zgodność z Konstytucją RP rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. Zauważyć, bowiem należy, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) spod kompetencji orzeczniczej Trybunału zostały wyłączone te akty normatywne, które utraciły moc obowiązującą. Przedmiotem orzekania Trybunału nie mogą być zatem przepisy, które wskutek ustania ich mocy obowiązującej przestały obowiązywać. Co prawda, wyjątek od tej reguły dopuszcza ust. 3 powołanego przepisy, który wyłącza zastosowanie powołanej podstawy umorzenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sytuacji, gdy kontrola tego typu regulacji jest konieczna dla ochrony konstytucyjnych wolności i praw, jednakże jako wyjątek nie może on być interpretowany rozszerzająco (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r. sygn. akt K 19/02, OTK ZU 2005 r. nr 3/A, poz. 28). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną powyższy wyjątek w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zaistniał, gdyż wydanie orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny w świetle przedstawionych rozważań nie odniosłoby żadnego efektu restytucyjnego, co jest warunkiem zastosowania ww. wyjątku (szerzej postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 marca 2009 r. sygn. akt U 6/07, OTK-A 2009 r., nr 3, poz. 37). Podkreślenia bowiem wymaga fakt, iż stosowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. jedynie na zasadzie odesłania nie prowadzi w tym zakresie do ubezskutecznienia realizacji praw, które mogłyby być naruszone przez zastosowanie tego aktu normatywnego.

Zważywszy na przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając brak zasadności zarzutów skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.