Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 841/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92a, 92c
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 24
journal: Dz.U. 2018 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
article: art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 3, art. 200, 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P.N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] r., nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego P.N. kwotę 2217 zł (dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej jako NUCS) nałożył na P.N., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą ,,G.", karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wykonywanie w dniu [...] lipca 2020 r. (powinno być prawidłowo 2019 r.) przewozu drogowego zestawem ciężarowym o nr rej. [...] bez wymaganego oznaczenia pojazdu w przypadku transportu odpadów. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako k.p.a.),art. 4 pkt 22 lit. V, art. 92a ust. 1 i 7, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm., obecnie tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 919, dalej jako u.t.d.) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska z dnia 7 października 2016r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U.2016.1742, dalej jako rozporządzenie z 7 października 2016 r.) w związku z art. 24 ust. 6-7 w związku z art. 71 pkt 2) ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj. Dz. U. z 2018r. Poz. 21, dalej jako u.o.o.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż dniu [...] lipca 2019r., na terenie byłego Drogowego Przejścia Granicznego , funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...] w zakresie wykonywanego transportu drogowego. W toku kontroli ustalono, że zestawem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony realizowano przewóz drogowy z Wielkiej Brytanii do Polski. Kierowca okazał do kontroli dowód rejestracyjny pojazdu i naczepy ciężarowej, wypis z licencji nr [...], wydanej dla przewoźnika P.N. "G., dokument przewozowy CMR bez numeru i bez daty, załącznik VII oraz dowód osobisty. Organ wskazał, iż podczas kontroli stwierdzono przewóz drogowy odpadów o masie ok. 14.500 kg w postaci odpadów z tworzyw sztucznych. W dokumencie towarzyszącym przemieszczanym odpadom (załącznik VII) wskazano kod 15 01 02 - opakowania z tworzyw sztucznych. Przeprowadzona kontrola wykazała brak wymaganego zgodnie z art. 24 u.o.o. oznakowania środka transportu tj. literą "A" z przodu pojazdu, zgodnie z treścią przepisów rozporządzenia z dnia 7 października 2016r.

W związku ze stwierdzonym naruszeniem sporządzono protokół kontroli nr [...], z którym kontrolowany kierowca zapoznał się i podpisał nie wnosząc uwag.

Organ podał, iż w związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] marca 2020r. wszczęte zostało postępowanie, o czy zawiadomiono P.N. Jednocześnie w celu ewentualnego uwolnienia się od odpowiedzialności w trybie art. 92c u.t.d., wezwano stronę do dostarczenia stosownych dokumentów, mogących uzasadnić zwolnienie przewoźnika z ciążącej na nim odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisów. W odpowiedzi strona w piśmie z dnia [...] marca 2020r. wskazała, że kierowca wykonujący zlecenie na przewóz odpadów z Wielkiej Brytanii do Polski otrzymał wytyczne i zastosował się do nich poprzez odpowiednie oznakowanie pojazdu polegające na otwarciu tabliczki na przodzie zestawu oraz umieszczenie magnetycznej tabliczki z literą "A" na naczepie. W trakcie przewozu z przyczyn niezależnych od kierowcy tabliczka magnetyczna umieszczona na naczepie odpadła lub została skradziona. Podczas kontroli okazało się także, że tabliczka umieszczona z przodu pojazdu podczas wykonywania przewozu zamknęła się. Brak oznakowania w trakcie przewozu i kontroli drogowej nie był celowym działaniem, a jedynie przypadkowym zbiegiem okoliczności, których kierowca nie mógł przewidzieć. Ponadto strona wskazała, że kierowca nie brał czynnego udziału w kontroli, kazano mu siedzieć kilka godzin w pojeździe, a następnie wezwano go do podpisania protokołu. Kontrolowany nie został poinformowany o możliwości wniesienia uwag do protokołu kontroli. Nadto nie przesłuchano go jako świadka i nie miał możliwości do wypowiedzenia się w kwestii zaistniałego naruszenia.

W kolejnym piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. P.N. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie, jednocześnie wnosząc o nienakładanie kary finansowej, w związku z obecną ciężką sytuacją spowodowaną Covid-19 i ograniczeniami z tym związanymi oraz poczuciem obowiązku utrzymania stanowisk pracy.

Zdaniem organu I instancji stwierdzony podczas kontroli w dniu [...] lipca 2019r. brak wymaganego oznakowania samochodu ciężarowego stanowił naruszenie przepisów u.o.o. (art. 24) oraz obowiązków i warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 4 pkt 22 u.t.d. i na podstawie art. 93 ust. 1 u.t.d., uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 89 ust. 1, mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei w myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikające z przepisów ustawy określonych w art. 4 ust. 22, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł.

Odnosząc się do ustalonych okoliczności faktycznych wykonywanego przewozu drogowego oraz zarzutów i wniosków strony wskazujących na możliwości zwolnienia przewoźnika z ciążącej na nim odpowiedzialności administracyjnej, organ wyjaśnił, że u.t.d. w art. 92c przewiduje w drodze wyjątku możliwość uwolnienia się przewoźnika z ciążącej na nim odpowiedzialności administracyjnej za stwierdzone w trakcie kontroli drogowej naruszenia zasad transportu drogowego przez zatrudnionych w przedsiębiorstwie kierowców. Wedle tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust.1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt 1), za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2) lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (pkt 3). Zdaniem organu I instancji stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie wskazuje, aby mogły zaistnieć okoliczności określone w art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 u.t.d. Natomiast dla zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia i jednocześnie stwierdzenie, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W ocenie organu I instancji niezależnie od wskazywanych przez przewoźnika w swoich wyjaśnieniach powodów "zamknięcia się" oznakowania pojazdu, kwestii świadomości kierowcy lub stopnia jego zawinienia, dla zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. koniecznym jest, aby naruszenie miało charakter zdarzenia nieoczekiwanego i nadzwyczajnego, spowodowanego siłą wyższą lub działaniem osób trzecich, za których winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Organ podkreślił, że samoczynne zamknięcie się tablicy ze znakiem "A" nie spełnia powyższych wymogów, gdyż nie jest w ocenie organu efektem działania siły wyższej, lecz nienależytej staranności kierowcy przy montażu tego oznakowania. Kierowca zaś nie jest osobą trzecią, za którą przewoźnik nie może odpowiadać. Podsumowując organ I instancji wskazał, że strona nie wykazała wystąpienia okoliczności objętych tym przepisem - nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.

Na skutek złożonego przez stronę odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 3, art. 92a) ust.1, ust. 7 w związku z art. 4 pkt 22 lit. v, art. 93 ust.1 u.t.d. i Lp. 4.8 załącznika nr 3 do niniejszej ustawy, art. 24 ust.1, ust. 6, ust.7 u.o.o., § 10 rozporządzenia z dnia 7 października 2016r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ II instancji w całości podzielił ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji, jednocześnie podtrzymując stanowisko i argumentację NUCS wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że przepisy o przewozie odpadów stanowią szczególne wymagania dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania oraz oznakowania środków transportu, a naruszenie tych przepisów sankcjonowane jest karami pieniężnymi. DIAS przytoczył treść przepisów prawa przywołanych w podstawie prawnej.

Następnie wobec stwierdzenia naruszenia wskazanych przepisów uzasadniającego nałożenie na odwołującego kary pieniężnej, jak w zaskarżonej decyzji, DIAS dokonał analizy z punktu widzenia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 92 c u.t.d. Organ wyjaśnił, iż wskazane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. DIAS podkreślił, że podmiot wykonujący transport drogowy jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek niezaradności lub braku należytego przygotowania do pracy. To on zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów i powinien w taki sposób organizować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków. Dokonując powyższej analizy organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 92c ust.1 pkt.1 u.t.d.

W dalszej kolejności organ II instancji, rozpatrując przesłankę określoną w art. 92c ust.1 pkt 2 i pkt 3 u.t.d. wskazał, że zgodnie z art. 92c ust.1 pkt 2 i ust. 2 ww. ustawy, postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej umarza się w sytuacji, gdy na podmiot wykonujący przewozy za stwierdzone naruszenie została nałożona kara pieniężna przez inny uprawniony organ lub uprawniony zagraniczny organ, DIAS uznał, że z akt sprawy nie wynika, aby w niniejszym przypadku wystąpiła ww. przesłanka. Podobnie w odniesieniu do przesłanki określonej w art.92c ust.1 pkt.3 u.t.d., wskazując, iż naruszenie zostało ujawnione dnia [...] lipca 2019 r., wobec czego brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.

Ponadto organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów i wniosków skarżącego jakoby niespełnienie wymogów dotyczących przewozu odpadów wynikało z niefortunnego zbiegu okoliczności, gdyż jedna z tablic odpadła, a druga z niewiadomych przyczyn zamknęła się, zaś powstałe naruszenie nie było świadomym działaniem, bowiem nie było powodów, dla których kierowca musiałby "maskować", iż przewozi odpady, organ II instancji wskazał, iż zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 7 października 2016r. przewoźnik powinien zadbać o to, aby oznakowanie środka transportu było czytelne, trwałe a także odporne na warunki atmosferyczne. Samoczynne zamknięcie tablicy ze znakiem "A" czy odpadnięcie tabliczki magnetycznej umieszczonej na naczepie nie było spowodowane efektem działania siły wyższej, lecz brakiem należytej staranności kierowcy przy montażu tego oznakowania. Organ uznał, że nawet w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym posługuje się przedsiębiorca przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest wynikiem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności, na które przedsiębiorca nie ma wpływu, wyłącznie odpowiedzialności nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników.

DIAS odnosząc się do argumentów podniesionych przez stronę w piśmie z dnia [...] marca 2020 r., wskazał, iż z dowodów zgromadzonych w sprawie tj. z opisu czynności kontrolnych z dnia [...] lipca 2019 r. o godz. 23.20, jednoznacznie wynika, że w chwili zatrzymania środka przewozowego do kontroli, kierowca czynnie uczestniczył w kontroli m.in. uczestnicząc w rewizji przewożonego towaru i zapoznał się z treścią protokołu oraz podpisał protokół nie wnosząc uwag. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji wydając decyzję w przedmiotowej sprawie działał zatem zgodnie z zasadami określonymi w art. 6, art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a. podejmując wszelkie czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i na podstawie jego całokształtu ocenił, czy dane okoliczności zostały udowodnione, a fakt, że analiza zebranego materiału dowodowego nie przyniosła oczekiwanych przez stronę rezultatów nie może być powodem do kwestionowania rzetelności poczynań organów orzekających w sprawie.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez P.N., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa, tj.: art. 93 ust. 3 u.t.d. w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące wydaniem decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji wymierzającej karę administracyjną w sytuacji, gdy od dnia ujawnienia naruszenia kontrolowanego podmiotu tj. od dnia [...] lipca 2019 r. do dnia wejścia decyzji organu II instancji z dnia [...] lipca 2021 r. do obrotu prawnego upłynęły ponad dwa lata.

Wskazując na powyższe naruszenie strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o umorzenie postępowania administracyjnego i o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie naruszenie zostało ujawnione dnia [...] lipca 2019 r., zaś decyzja organu I instancji nakładająca karę pieniężną została doręczona stronie w dniu 23 października 2020r., a zatem brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, skarżący zaś nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] października 2020 r., nakładającą na skarżącego - jako przewoźnika - karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za naruszenie przepisów w transporcie drogowym.

W sprawie nie było kwestionowane, iż w dniu [...] lipca 2019r. (w godzinach nocnych) rozpoczęta została kontrola drogowa, w toku której funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej ustalili, iż skarżący jako przewoźnik realizował przewóz drogowy z Wielkiej Brytanii do Polski, odpadów z tworzyw sztucznych (kod 15 01 02), bez wymaganego oznakowania środka transportu tj. literą "A" z przodu pojazdu. Protokół z w/w kontroli sporządzony w dniu [...] lipca 2019 r., którego załącznik zawierał opis stwierdzonych naruszeń, został bez zastrzeżeń podpisany przez kierowcę. W tak ustalonym stanie faktycznym organ nałożył na skarżącego, będącego przewoźnikiem, karę pieniężną w kwocie 10.000zł decyzją z [...] października 2020 r., a organ odwoławczy utrzymał ją w mocy decyzją z [...] lipca 2021 r.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym w powiązaniu z przepisami ustawy o odpadach i uzupełniającymi je przepisami rozporządzenia z 7 października 2016 r.

W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł, przy czym wykaz naruszeń, o których mowa w tym przepisie wskazany jest w załączniku nr 3 do u.t.d. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. v u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz ustawy o odpadach. Stosownie zaś do art. 24 ust. 1 u.o.o. transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Z kolei zgodnie z § 10 rozporządzenia z dnia 7 października 2016 r., wydanym na podstawie art. 24 ust. 7 u.o.o., w przypadku środków transportu odpadów przeznaczonych do transgranicznego transportu odpadów, zamiast oznakowania wskazanego w § 9 (tablica koloru białego z napisem ODPADY), dopuszcza się oznakowanie środków transportu tablicą koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości, na której umieszcza się wielką literę "A " koloru czarnego o wysokości minimum 200 mm i szerokości linii minimum 20 mm. Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni (ust. 2). Powyższe naruszenie ujęte zostało w załączniku nr 3 do u.t.d. pod lp. 4.8 z wysokością kary 10.000 zł.

Zasadnicze znaczenie jednak z punktu widzenia rozpoznania przedmiotowej sprawy, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący w treści skargi, ma art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.. Zgodnie z art. 92 c ust. 2 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Cyt. przepis art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., w brzmieniu jak powyżej obowiązuje od 15 sierpnia 2013 r. Wprowadzony został w nim materialnoprawny termin przedawnienia uprawnienia organu do nałożenia kary, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., który niewątpliwie organ zobowiązany jest uwzględnić z urzędu. Do zrealizowania przesłanki określonej w w/w przepisie konieczne jest po pierwsze ustalenie daty ujawnienia naruszenia i po drugie stwierdzenie upływu od tego dnia ponad 2 lat.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wpierw wskazać należy kiedy nastąpiło ujawnienie naruszenia w przedmiotowej sprawie, od którego liczyć należy upływ terminu przedawnienia. Za datę tą, uznać należy [...] lipca 2019 r., będący datą zakończenia kontroli przeprowadzonej względem skarżącego i sporządzenia z niej protokołu. Dodać należy, iż załącznik do tego protokołu stanowił opis stwierdzonych naruszeń, odpowiadający w pełni tym naruszeniom, za które organ założył zaskarżoną decyzję karę na skarżącego. Orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie potwierdza słuszność ustalenia w ten właśnie sposób daty początkowej biegu dwuletniego okresu przedawnienia (por. np. wyroki NSA z 31 maja 2019 r., II GSK 1488/17; z 21 listopada 2017 r. II GSK 651/16; z 24 maja 2019 r., II GSK 1646/17; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej jako CBOSA). W wyrokach tych wskazuje się, iż przez ujawnienie naruszenia należy rozumieć przedstawienie kontrolowanemu przedsiębiorcy informacji o stwierdzonym naruszeniu, w odpowiedniej formie, za pomocą dokumentu, który określa wyniki kontroli i zarazem daje podstawę do wydania decyzji o nałożeniu kary za to naruszenie, a takim sposobem przewidzianym w procedurze w sprawach dotyczących przewozów drogowych jest protokół kontroli. Protokół z kontroli ma walor dokumentu urzędowego (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2015 r., II GSK 440/14; LEX nr 1682660). Z uwagi na znaczenie dowodowe protokołu z kontroli dla potrzeb przyszłych postępowań administracyjnych data jego sporządzenia jest miarodajna dla powzięcia przez organ kontroli informacji o naruszeniu prawa przez kontrolowany podmiot, z czym wiąże się powinność wyciągnięcia względem niego stosownej sankcji przez właściwy organ. Dowód z dokumentu urzędowego – jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli – ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, to jest funkcjonariuszy i kierowcę, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1062/09; wyrok z 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 440/14)

Skoro zatem ujawnienie naruszenia w przedmiotowej sprawie nastąpiło w dniu [...] lipca 2019 r., co potwierdził także organ w odpowiedzi na skargę, przyjąć należy w świetle cyt. art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., iż upływ ponad dwuletniego okresu przedawnienia naruszenia objętego zaskarżoną decyzją, skutkujący w przypadku uprzedniego wszczęcia postępowania administracyjnego, koniecznością umorzenia postępowania, nastąpił w dniu [...] lipca 2021 r.

W tym okolicznościach zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, iż decyzja wydana przez DIAS w dniu [...] lipca 2021 r., stanowi orzeczenie wydane po upływie okresu przedawnienia. Wbrew wyrażonemu przez zaskarżony organ w odpowiedzi na skargę stanowisku, dla biegu w/w przedawnienia nie ma znaczenia data wydania, bądź doręczenia w przedmiotowej sprawie decyzji przez organ I instancji. Istotna jest bowiem data wydania decyzji ostatecznej w rozpoznawanej sprawie, a tą jest w związku ze złożonym odwołaniem strony skarżącej, decyzja organu II instancji. To ta decyzja kończy bowiem postępowanie administracyjne w sprawie. Datę wydania decyzji organu I instancji można byłoby wziąć jedynie pod uwagę w sytuacji, gdy od decyzji tej nie zostałoby wniesione odwołanie i wówczas decyzja organu I instancji stałaby się ostateczna po upływie terminu do wniesienia odwołania.

Dokonując interpretacji cyt. przepisu art. 92c ust.1 pkt 3 u.t.d. należy zwrócić uwagę na użyte przez ustawodawcę w tym przepisie sformułowanie, iż ,,postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się". Podkreślenia wymaga, iż ustawodawca nie ograniczył postępowania, o którym mowa w cyt. przepisie, do ram postępowania przed organem pierwszej instancji, jak sugeruje organ w odpowiedzi na skargę. Wręcz przeciwnie mowa jest o postępowaniu (administracyjnym), a to kończy się wraz z uostatecznieniem decyzji administracyjnej wydanej w danej sprawie. Zatem podstawa do umorzenia, określona w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. może zaistnieć nie tylko na etapie postępowania przed organem I instancji, ale jeżeli wniesione zostało odwołanie od decyzji organu I instancji, także na etapie postępowania przed organem odwoławczym, do chwili kiedy wydana zostanie (bądź ewentualnie w niektórych przypadkach – doręczona) decyzja ostateczna. Taka sytuacja zaistniała właśnie w przedmiotowej sprawie.

Powyższą interpretację potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych: wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 października 2019 r., III SA/Lu 168/19 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 sierpnia 2020 r., III SA/Po 95/20, a pośrednio także wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2018 r., II GSK 2348/16, z dnia 26 listopada 2019 r., II GSK 3011/17, z dnia 19 czerwca 2018 r., II GSK 3587/17.

Wskazać należy dodatkowo, iż także przepisy o wykonalności decyzji o nałożeniu kary pieniężnej - dotyczą decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 93 ust. 2 u.t.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu ujawnienia naruszenia) decyzja ostateczna podlega wykonaniu po upływie 30 dni od dnia jej doręczenia, chyba że wstrzymano jej wykonanie. Organ kontroli, który wydał decyzję ostateczną, z urzędu wstrzymuje jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Tym samym dopiero uzyskanie przymiotu wykonalności przez decyzję ostateczną, konkretyzuje obowiązek strony do uiszczenia kary pieniężnej na właściwy rachunek bankowy w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o jej nałożeniu stała się wykonalna, zgodnie z art. 94 ust. 2 u.t.d.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, z naruszeniem art. 92 ust. 1 pkt 3 u.t.d., tj. mimo wystąpienia przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania administracyjnego, które organ obowiązany był uwzględnić z urzędu.

Mając na uwadze powyższe Sąd, działając w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I wyroku). Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne, które stało się bezprzedmiotowe (pkt II wyroku). Natomiast w zakresie kosztów postępowania, na które składają się: wpis 400 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego – 1800 zł, opłata skarbowa – 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2018 r., poz. 265 (pkt III wyroku).