Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1885/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 10 par. 3, art. 11 - 13
journal: Dz.U. 2014 poz 164
law: Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tekst jednolity
article: art. 129 par. 1 i 2, art. 138 par. 1 pkt 1, art. 104, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi I. w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie przepisów art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 164 ze zm.) w zw. z art. 33 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. z 2013 r., poz. 829) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 129 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowa administracyjnego, po rozpoznaniu wniosku Izby Notarialnej w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] o powołaniu B.F. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w K..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości powołał B.F. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w K.

Izba Notarialna w K. dnia 13 kwietnia 2015 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości oraz odmowę powołania B.F. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w K. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:

- art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ocena realizacji przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu nie obejmuje oceny merytorycznego przygotowania do wykonywania zawodu notariusza oraz jego błędne zastosowanie, poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby, która nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza,

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieprzekonujące i lakoniczne uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej,

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 80 k.p.a., poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń podczas postępowania dowodowego.

W uzasadnieniu Izba Notarialna w K., powołując się na art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, podniosła, że samorządy zawodowe reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego, sprawując przy tym pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Izba podniosła także, że najważniejszym z aspektów wykonywania zawodu notariusza jest świadczenie wysokiej jakości usług notarialnych, co prowadzi do należytego zabezpieczenia obrotu prawnego. Nadrzędny cel działalności notariusza, którym jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego, realizuje się poprzez dokonywanie czynności notarialnych, przy zachowaniu należytej staranności oraz przy uwzględnieniu woli i interesów stron. Mechanizmem gwarantującym prawidłowość tych czynności, jest "biurokratyzm w działalności notariuszy", polegający na wypracowaniu pewnych schematów, zapewniających zabezpieczenie interesów stron. Wyjaśniła, że na stanowisko notariusza powinny być powoływane osoby posiadające odpowiednie kompetencje zawodowe, poparte praktyką samodzielnego dokonywania czynności notarialnych, co będzie dawało obywatelom pewność, że notariusz nie będzie "uczył się" zawodu na swoich pierwszych klientach. Nadto Izba Notarialna w K. podniosła, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, zgodnie z którym przepisy ustawy - Prawo o notariacie nie przewidują możliwości weryfikacji przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu wobec ustanowienia dodatkowej przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Izba Notarialna w K. wskazała, że B.F. w okresie listopada/grudnia 2014 r. rozpoczął nieformalne rozmowy z potencjalnymi klientami co do "stałej obsługi" przez jego przyszłą kancelarię notarialną. Zdaniem Izby zachowanie takie mające na celu "pozyskiwanie czynności", które następnie notariusz dokonuje, stoi w rażącej sprzeczności z zasadami prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, jako osoby zaufania publicznego. Izba zarzuciła także, że decyzja z dnia [...] marca 2015 r. zawiera lakoniczne uzasadnienie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. Naruszenie to ma rażący charakter, gdyż postępowanie w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii ma charakter uznaniowy, dlatego merytoryczne rozstrzygnięcie w nim zapadłe wymaga pogłębionej analizy materiału dowodowego i starannego uzasadnienia. Zdaniem Izby Notarialnej opinia Rady Izby Notarialnej w K. mimo, że została złożona po terminie, powinna zostać kwalifikowana jako dowód w sprawie zgodnie z art. 75 k.p.a., co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. W ocenie Izby, Minister Sprawiedliwości tylko w jednym akapicie odniósł się do okoliczności związanych bezpośrednio z kwestią wyznaczenia siedziby kancelarii w K., wskazując na liczbę mieszkańców miasta oraz ilość notariuszy wykonujących zawód. W ocenie Izby uzasadnienie decyzji nie zawiera żadnego odniesienia do indywidualnych okoliczności w niniejszej sprawie, dotyczących wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej B. F. Nadto, zdaniem Izby Notarialnej w K., Minister Sprawiedliwości powołując się na konstytucyjną zasadę wolności wykonywania zawodu oraz wolności wyboru miejsca jego wykonywania nie odniósł się do specyfiki zawodu notariusza, którego wykonywanie "stoi na pograniczu działalności urzędowej i zarobkowej". Według Izby zasada, na którą powołuje się Minister Sprawiedliwości, uwzględniać powinna także interes społeczny. W interesie społecznym jest – zdaniem izby - usytuowanie kancelarii notarialnych na obszarach, w których zapotrzebowanie na usługi notarialne nie jest zaspokojone.

Izba podkreśliła, że ustawodawca dał organom samorządu notarialnego oraz Ministrowi Sprawiedliwości kompetencje do decydowania o zaspokajaniu tych potrzeb. Rada izby notarialnej, właśnie przez wydanie opinii w trybie art. 10 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, może wskazywać jak i gdzie te potrzeby należy zaspokajać, a Minister Sprawiedliwości może to czynić sporządzając plan siedzib kancelarii notarialnych.

W ocenie Izby, uzasadnienie decyzji z dnia [...] marca 2015 r. wskazuje, że Minister Sprawiedliwości nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność spełniania przez wnioskodawcę przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

W piśmie z dnia 27 kwietnia 2015 r. uczestnik postępowania odpowiedział na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniósł o wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] marca 2015 r.

Podniósł, że wbrew twierdzeniom Izby, decyzja z dnia [...] marca 2015 r. zawiera uzasadnienie co do oceny realizacji przesłanki dawania rękojmi prawidłowego wykonania zawodu notariusza określonej w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie. B.F. podkreślił, że przygotowanie do wykonywania zawodu uzyskał pracując przez ponad 3 lata na stanowisku asesora notarialnego. Z tej racji niezasadny jest argument, że nie posiada kompetencji zawodowych popartych praktyką i jako nowo powołany notariusz będzie "uczył się zawodu na swoich pierwszych klientach". Jednocześnie wnioskodawca zaznaczył, że w trakcie długoletniej pracy nabył umiejętności "biurokratyzmu w działalności notariuszy", związane z nadzorem i zapewnieniem prawidłowego działania pracowników obsługujących techniczne i administracyjne funkcjonowanie kancelarii. W jego ocenie, nie znajduje uzasadnienia twierdzenie Izby Notarialnej w K., że Minister Sprawiedliwości nie zakwalifikował opinii Rady z dnia 12 lutego 2015 r. jako dowodu w sprawie, gdyż w uzasadnieniu decyzji wielokrotnie do jej treści nawiązano. Podobnie uczestnik postępowania nie podzielił zarzutu, jakoby Minister Sprawiedliwości naruszył art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i 80 k.p.a., poprzez brak dokonania wyczerpujących ustaleń podczas postępowania dowodowego, gdyż organ przeanalizował złożone wraz z wnioskiem dokumenty, co stanowiło podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutu wskazującego na zamiar dokonywania czynności notarialnych uczestnik postępowania podkreślił, że są to domniemania nieprawdziwe i skonstruowane jedynie na potrzeby niniejszego postępowania.

Zdaniem uczestnika postępowania nie można uzależnić wydania decyzji o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii w danym miejscu od już istniejącej liczby kancelarii w konkretnym mieście (art. 65 Konstytucji RP).

W piśmie z dnia 29 kwietnia 2015 r. Rada Izby Notarialnej w K. podtrzymała argumentację wyrażoną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpoznaniu wniosku Izby Notarialnej w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Sprawiedliwości, wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję stwierdził, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2015 r. została podjęta po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a argumenty wywiedzione przez Izbę Notarialną w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie.

Stwierdził, że rozpoznając wniosek uczestnika postępowania o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w K., dokonał wyczerpujących ustaleń w toku postępowania dowodowego. Nadto wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał, dlaczego podjął decyzję o powołaniu B.F. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w K. Organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że Minister Sprawiedliwości odniósł się także do zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych, w tym do uchwały Rady Izby Notarialnej w K. nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Zdaniem organu chybiony jest więc zarzut lakonicznego i nieprzekonującego uzasadnienia decyzji.

Minister wskazał, że zgodnie z art. 10 § 1 ustawy – Prawo o notariacie, notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Podkreślił nadto, że zakres swobody przyznanej Ministrowi Sprawiedliwości na mocy art. 10 § 1 ustawy ograniczają wyłącznie postanowienia art. 10 § 3 i art. 11 - 13 ustawy, a zatem organ wydając decyzję administracyjną w trybie art. 10 ustawy - Prawo o notariacie, nie jest w żaden sposób związany treścią opinii rady właściwej izby notarialnej, która stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega, na równi z innymi dowodami, swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Powołanie i wyznaczenie siedziby kancelarii następuje po zasięgnięciu opinii, a nie po uzyskaniu zgody właściwej izby notarialnej. Zdaniem organu wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 11 ustawy - Prawo o notariacie w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 sierpnia 2013 r., co – zdaniem organu - potwierdzają zgromadzone w toku postępowania dokumenty, w tym dyplom ukończenia wyższych studiów prawniczych, uchwała [...] z dnia [...] października 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą we W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu notarialnego, opinia sporządzona przez notariusza M.L. z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz opinia notariusza W.K. z dnia [...] października 2014 r., obejmujące ocenę pracy wnioskodawcy w charakterze asesora notarialnego. Również przebieg aplikacji odbytej przez B.F. oceniono pozytywnie. Fakt ten dokumentuje opinia notariusza A.K. z dnia 27 lipca 2011 r. oraz opinie z praktyk odbywanych przez wnioskodawcę w sądach.

Organ podkreślił, że w ramach badania przesłanki przewidzianej w art. 11 pkt 2 ww. ustawy - Prawo o notariacie dokonano oceny osoby kandydata pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Organ wyjaśnił, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza należy rozumieć, oprócz wiedzy zweryfikowanej w prawem przewidziany sposób, taki zespół cech charakteru i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, które składają się na wizerunek osoby, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Minister podkreślił, że wiedza i doświadczenie zawodowe wnioskodawcy, który ukończył wyższe studia prawnicze z wynikiem dobrym plus, odbył aplikację notarialną i uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego, zostały sprawdzone w sposób przewidziany prawem. Organ wskazał, że z dwóch niezależnych opinii notariuszy M.L. i W.K. wydanych w oparciu o przebieg asesury notarialnej wynika, że uczestnik postępowania wykazał umiejętnościami potrzebnymi do wykonywania zawodu notariusza oraz daje rękojmię prawidłowego jego wykonywania.

Zdaniem organu twierdzenia Izby, aby wnioskodawca nie nabył wystarczającego doświadczenia dla zapewnienia, przy dokonywaniu czynności notarialnych, bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz interesów stron tych czynności nie znajdują żadnego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tej racji – w ocenie Ministra Sprawiedliwości - twierdzenia Izby Notarialnej w K., że wnioskodawca, jako nowo powołany notariusz będzie "uczył się" zawodu na swoich pierwszych klientach należy uznać za całkowicie bezpodstawne, skoro pracuje ponad 3 lata na stanowisku asesora notarialnego.

Odnosząc się do treści zarzutów Izby Notarialnej w K., odnośnie faktu prowadzenia przez wnioskodawcę nieformalnych rozmów z potencjalnymi klientami co do "stałej obsługi" przez jego przyszłą kancelarię notarialną Minister Sprawiedliwości uznał je za zbyt daleko idące, a wywiedzione z nich wnioski za nietrafne.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości analiza treści uchwały Rady Izby Notarialnej w K. nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., jak i stanowiska zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazuje, że Izba poza przytoczeniem okoliczności faktycznych nie skonkretyzowała w żaden sposób twierdzenia o rażącej sprzeczności zachowania wnioskodawcy z zasadami prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W odniesieniu do przywołanych zarzutów nie przedstawiono ich oceny jurydycznej. Zdaniem organu okoliczności faktyczne, na które powołuje się Izba Notarialna w K. nie mieszczą się w katalogu czynów nieuczciwej konkurencji określonych w uchwale Krajowej Rady Notarialnej nr 19 z dnia 12 grudnia 1997 r. (ze zm.) Kodeks Etyki Zawodowej Notariusza. Organ zauważył ponadto, że wobec wnioskodawcy nie zostało wszczęte i nie toczy się postępowanie dyscyplinarne mające za przedmiot zbadanie okoliczności i faktów podnoszonych przez Izbę.

W ocenie organu, Izba Notarialna w K. nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałyby okoliczności podważające przekonanie co do wiarygodności wnioskodawcy, jak również nie przejawiła inicjatywy dowodowej dla ich wykazania.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wskazanego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2015 r., nie wynika również, by dotychczasowe postępowanie kandydata budziło wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Wydając decyzję, Minister Sprawiedliwości uznał, że nienaganny przebieg aplikacji notarialnej, pozytywny wynik egzaminu zawodowego, niebudząca żadnych zastrzeżeń praca w charakterze asesora notarialnego, dotychczasowa niekaralność wnioskodawcy, w tym niekaralność dyscyplinarna oraz jego cechy osobowościowe, wykluczały istnienie wątpliwości, o jakich mowa w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie.

Minister wskazał ponadto, że ani Rada Izby Notarialnej w K. w uchwale nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., ani też Izba Notarialna w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie udowodniły żadnych okoliczności dotyczących życia zawodowego oraz prywatnego wnioskodawcy, które przeczyłyby temu stanowisku. W ocenie organu nie było zatem podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w tym zakresie.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości nie zasługują także na uwzględnienie argumenty dotyczące wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej.

Minister podkreślił, że zgodnie z art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13 ustawy - Prawo o notariacie. W ocenie organu skoro zatem wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki z art. 11 ustawy - Prawo o notariacie w zw. z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, Minister Sprawiedliwości nie mógł odmówić powołania go na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w K., zwłaszcza, gdy, jak w niniejszej sprawie, nie sprzeciwia się temu żaden inny interes chroniony prawnie.

Minister Sprawiedliwości stanowczo podkreślił, że kandydaci na notariuszy, składając wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej, dokonują autonomicznego wyboru tak co do drogi życiowej, jak i miejsca wykonywania zawodu. Tylko w ich gestii pozostaje decyzja co do konkretnego umiejscowienia siedziby kancelarii notarialnej. W tym zakresie Minister Sprawiedliwości związany jest treścią sformułowanego wniosku.

Organ wskazał, że według stanu na dzień 31 października 2014 r. w K. działało 126156 podmiotów gospodarczych (zarejestrowanych w bazie REGON). Wśród tych podmiotów zarejestrowano 20643 spółki handlowe. Minister wskazał na istotny wzrost, w stosunku do danych na dzień 31 października 2013 r., liczby podmiotów gospodarczych (o 2230 podmiotów), w tym spółek handlowych (o 1842 spółki). Zdaniem Ministra wzrost liczby podmiotów gospodarczych skutkuje zwiększeniem intensywności obrotu gospodarczego i obrotu prawnego, co w konsekwencji prowadzi do większego zapotrzebowania na usługi notarialne. W ocenie Ministra wyznaczenie w K. kolejnej siedziby kancelarii notarialnej zmniejszy więc liczbę osób przypadających na jednego notariusza, a tym samym zapewni zwiększoną dostępność do usług notarialnych, zarówno osobom fizycznym, jak też osobom prawnym. Zdaniem organu tworzenie nowych kancelarii zapewniających w drodze konkurencji lepszą obsługę mieszkańców, a przez to również nieprzerwany dostęp do usług notarialnych, kształtujących bezpieczeństwo obrotu prawnego, leży więc w interesie społecznym, o którym mowa w art. 7 k.p.a. Wskazał, że obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości jest zaś zabezpieczenie obywatelom swobodnego dostępu do czynności notarialnych i umożliwienie mieszkańcom wyboru kancelarii notarialnej.

Za wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w K. przemawia zatem zarówno nie tylko słuszny interes wnioskodawcy, ale również interes społeczny.

Minister wskazał, że przepisy ustawy - Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości. Liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych, nie mogą jednak stanowić podstawy do odmowy wyznaczenia siedziby zgodnie z wnioskiem kandydata. Odmienne stanowisko upoważniałoby do stwierdzenia w postępowaniu administracyjnym, że naruszona została zasada ochrony słusznego interesu strony . Ustawa - Prawo o notariacie nie przewiduje też, co wielokrotnie wynikało z judykatury sądów administracyjnych, aby warunkiem utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej było zapewnienie rentowności tego rodzaju instytucji, czy też uchronienie już istniejących placówek przed konkurencją ze strony innych kancelarii. Tak samo nie wynika z tych przepisów wymóg zadbania żeby nowo utworzona kancelaria nie wpłynęła negatywnie na rentowność kancelarii już istniejących na terenie, gdzie wyznaczono jej siedzibę.

Organ zaznaczył także, że pomimo szczególnego statusu zawodu notariusza i odrębności związanych z jego wykonywaniem, zagwarantowana konstytucyjnie (art. 65 ust. 1 Konstytucji RP) wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, co wynika z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczy również notariusza. Organ podkreślił, że wszelkie ograniczenia wolności wykonywania zawodu i wyboru miejsca pracy muszą spełniać wymogi określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który wyznacza ogólne granice ingerencji organów władzy publicznej w sferę praw konstytucyjnych. Wskazał nadto, że o graniczenia te są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Nadto, wyjątki od tej zasady nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający, z naruszeniem słusznego interesu do wyboru siedziby swojej kancelarii.

Organ podkreślił, że niecelowym i zarazem sprzecznym z zasadą równości wobec prawa - wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, byłoby różnicowanie przez Ministra Sprawiedliwości decyzji co do powołania na stanowisko notariusza, tylko ze względu na planowaną siedzibę kancelarii, niezależnie od spełnienia przez kandydata przesłanek przewidzianych przez przepisy ustawy - Prawo o notariacie. Organ wskazał także, że przywołana zasada nie może też doznawać ograniczenia kosztem osób, które chronologicznie później ubiegają się o powołanie na stanowisko notariusza.

Odnosząc się do zarzutu braku planu siedziby kancelarii notarialnych, Minister Sprawiedliwości podkreślił, że zarówno z przepisów ustawy - Prawo o notariacie, jak i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego, nie wynika, aby plan ten miał w sprawie powołania notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej charakter bezwzględnie wiążący. Zatem – w ocenie organu - nawet jego sporządzenie nie mogłoby determinować w sposób ostateczny jego stanowiska w takim postępowaniu, gdyż postępowanie to winno uwzględniać przede wszystkim kryterium zapewnienia dostępności korzystania z usług notariuszy, skoro powołując notariat przewidziano równocześnie instytucję przymusu notarialnego. Organ zauważył, że z orzeczeń sądów administracyjnych wynika, że nie ma potrzeby sporządzenia takiego panu. Dodał, że orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie tworzenia nowych kancelarii notarialnych jest jednolite i wskazuje, że w myśl art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 ustawy - Prawo o notariacie.

Pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. Izba Notarialna w K. wniosła skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2015 r. zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a mianowicie:

- art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa,

- art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie wymogu podjęcia przez organ administracji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie dowolnych ustaleń faktycznych, opartych na nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. art. 10 § 1 ustawy - Prawo o notariacie i w zw. z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. z 1991 r. Nr 42, poz. 188) poprzez brak wykazania przyczyn, dla których Minister Sprawiedliwości uznał, że w K. istnieje zapotrzebowanie na lokalizację kancelarii notarialnej;

2. przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie, a mianowicie:

- art. "10 §" ustawy - Prawo o notariacie poprzez nieuwzględnienie w postępowaniu w przedmiocie powołania na notariusza dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza przesłanki negatywnej w postaci wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości i przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego wynikających z dotychczasowego postępowania kandydata na notariusza,

- art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na powołaniu na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą uzasadnione wątpliwości w przedmiocie posiadania przymiotu nieskazitelnego charakteru oraz dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza,

Wskazując na powyższe zarzuty, Izba Notarialna w K. wniosła o uchylenie w całości decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2015 r. Jednocześnie, na podstawie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, domagała się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi Izba Notarialna w K., powołując się na art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, podniosła, że samorządy zawodowe reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego, sprawując przy tym pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Istotą zawodów zaufania publicznego jest gwarancja udzielana przez państwo, że osoby wykonujące te zawody reprezentują odpowiednie standardy zawodowe i etyczne. Nad dochowaniem tych standardów czuwa samorząd zawodowy poprzez uczestnictwo w procesie dopuszczania do zawodu zaufania publicznego oraz sądownictwo dyscyplinarne. Izba podniosła, że najważniejszym z aspektów wykonywania zawodu notariusza jest świadczenie wysokiej jakości usług notarialnych, co prowadzi do należytego zabezpieczenia obrotu prawnego.

Skarżąca wskazała, że wydanie niewiążącej opinii o kandydacie na stanowisko notariusza oraz o lokalizacji siedziby jego kancelarii stanowi "ocenę grupy faktów dokonaną w oparciu o ustawowe kryteria" i jako dowód powinna być rozpatrywana na tle całego materiału dowodowego. W ocenie Izby Notarialnej w K. rozluźnienie, czy to w drodze praktyki organów administracji publicznej, czy też orzecznictwa sądowego, wysokich standardów odnośnie kwalifikacji osób mających wykonywać zawód notariusza, uczyni iluzoryczną ochronę interesów jednostek, statuowaną przez regulację konstytucyjną.

W ocenie skarżącej, organ rozpatrując sprawę zainicjowaną wnioskiem B.F. dokonał niewłaściwej wykładni art. 11 pkt 2 ustawy – Prawo o notariacie, a w konsekwencji pozbawił normatywnej treści przesłankę dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przyznanie, że dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" i jest "nieskazitelnego charakteru", albo odmowa takiego przyznania, powinno opierać się na rozważeniu całokształtu cech danej osoby, jak również jej postępowania w życiu zawodowym i osobistym, z uwzględnieniem okoliczności, które stanowią prognozę co do należytego wykonywania obowiązków notariusza, jako zawodu zaufania publicznego.

Skarżąca wskazała, że nie podziela stanowiska, zgodnie z którym przepisy ustawy - Prawo o notariacie nie przewidują możliwości weryfikacji przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do niedopuszczalnego wniosku, że przesłanka dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, szczegółowo i jednoznacznie określona przez ustawodawcę, została pozbawiona treści normatywnej.

Skarżąca zarzuciła także, że Minister Sprawiedliwości w sposób ograniczony przeprowadził postępowanie dowodowe. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2015 r. brak jest również jakiegokolwiek wyjaśnienia, na jakiej podstawie przyjęto, że nie zachodzą wątpliwości, o których mowa w art. 10 § 3 ustawy - Prawo o notariacie, co do rzetelności, uczciwości i przestrzegania przez wnioskodawcę wartości demokratycznego państwa prawnego, co – zdaniem skarżącej - uniemożliwiło zweryfikowanie sposobu, w jaki Minister Sprawiedliwości doszedł do tej konkluzji, a także ustalenie, czy przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie.

W ocenie Izby Notarialnej w K., wnioskodawca nie spełnia przesłanki określonej w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, tj. dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, bowiem nie posiada dostatecznego praktycznego doświadczenia w zakresie samodzielnego wykonywania usług notarialnych. Jej zdaniem niedopuszczalne jest, aby notariusz "uczył się" zawodu na swoich pierwszych klientach. W ocenie skarżącej uczestnik postępowania nie przyswoił sobie "schematów charakterystycznych dla pracy notariusza". Nadto Izba podkreśliła, że Minister Sprawiedliwości nie wyjaśnił okoliczności, w których na przełomie listopada i grudnia 2014 r. wnioskodawca prowadził rozmowy z potencjalnymi klientami co do "stałej obsługi" przez jego przyszłą kancelarię notarialną, co stoi w rażącej sprzeczności z zasadami prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, jako osoby zaufania publicznego.

Izba Notarialna w K. zarzuciła również, że Minister Sprawiedliwości, wyznaczając siedzibę kancelarii notarialnej w K., "wymijająco" powołał się na zasadę wolności wykonywania zawodu wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, pomijając podnoszone przez Radę Izby Notarialnej w K. ustrojowe aspekty statusu prawnego notariusza, które eliminują możliwość zastosowania tej zasady w stosunku do notariuszy. W ocenie skarżącej analiza uzasadnienia decyzji z dnia [...] maja 2015 r. prowadzi do wniosku, że Minister Sprawiedliwości traktuje kwestię wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej jako zagadnienie uboczne w stosunku do powołania na stanowisko notariusza, w sposób niedopuszczalny deprecjonując jego wagę. Izba wyraziła opinię, że wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej będzie bowiem oddziaływało na dalszą praktykę zawodową danego notariusza. Dlatego – zdaniem skarżącej - organ winien dokonać wnikliwej i rzetelnej analizy wszystkich okoliczności związanych z wydaniem decyzji w tym zakresie. Zdaniem skarżącej Minister Sprawiedliwości tylko w jednym akapicie odniósł się do okoliczności związanych bezpośrednio z kwestią wyznaczenia siedziby kancelarii w K., wskazując na liczbę mieszkańców oraz ilość notariuszy, wykonujących zawód w danej miejscowości. W ocenie Izby Notarialnej w K. dane te nie dotyczą kwestii zapotrzebowania na usługi notarialne na obszarze izby notarialnej. Uzasadnienie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2015 r. w ocenie Izby nie zawiera żadnego odniesienia do indywidualnych okoliczności sprawy wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej B.F. w K..

W ocenie skarżącej przytoczenie danych statystycznych w wąskim zakresie nie może uzasadniać interesu społecznego wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej wnioskodawcy w K.. Skarżąca podkreśliła, że Minister Sprawiedliwości powinien wydać decyzję w przedmiocie powołania notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej, dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, mającego na celu zebranie materiału dowodowego, pozwalającego na ocenę zaspokojenia zapotrzebowania na usługi notarialne na obszarze izby notarialnej.

W ocenie Izby, odmienność zawodu notariusza jako osoby, która w ramach wykonywanych czynności posiada status funkcjonariusza publicznego powoduje, że w sposób szerszy niż w przypadku innych zawodów prawniczych należy rozpatrywać interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 Konsekwencją uprzywilejowanej pozycji notariuszy jest podporządkowanie ich interesowi społecznemu, wyrażającemu się w zrównoważonym rozwoju dostępności usług notarialnych na terenie kraju. W interesie społecznym jest zatem usytuowanie kancelarii notarialnych na obszarach, na których zapotrzebowanie na notarialne nie jest zaspokojone.

W dniu 26 czerwca 2015 r. wpłynęły do Ministra Sprawiedliwości dwa kolejne pisma Izby Notarialnej w K., stanowiące uzupełnienie skargi, w których zarzucono naruszenie:

- art. 10 ustawy - Prawo o notariacie, poprzez brak wskazania kryteriów uznania administracyjnego, pozwalających na wybór rozstrzygnięcia w sprawie, a przez to skorzystanie z tego uznania w sposób niewłaściwy, niezgodny z jego ustawowym celem;

- prawa materialnego art. 11 ustawy - Prawo o notariacie w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 roku o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, poprzez uznanie spełnienia przesłanek formalnych do powołania na stanowisko notariusza i oparcie rozstrzygnięcia na przepisach intertemporalnych niezgodnych z Konstytucją;

- przepisów postępowania w zakresie, który może mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 7 k.p.a., poprzez brak odniesienia się i rozpatrzenia w postępowaniu interesu reprezentowanego przez Izbę Notarialną w K., jako strony postępowania, zarówno w zakresie interesu społecznego, jak i interesu obywateli - notariuszy obecnie wykonujących zawód notariusza w K..

W uzasadnieniu pism stanowiących uzupełnienie skargi - Izba Notarialna w K. podniosła, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Sprawiedliwości całkowicie pominął argumentację Izby, wskazując, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji całkowicie eliminuje uznanie administracyjne - kompetencję Ministra Sprawiedliwości w zakresie powoływania na notariusza i zrównuje je z wpisem równorzędnym w swojej randze z wpisem na listę adwokatów, czy radców prawnych. Taka "praktyka", zdaniem Izby Notarialnej w K., prowadzi do eliminacji decyzji negatywnych oraz "zatarcia" dwóch etapów podejmowania decyzji o powołaniu na stanowisko notariusza, pierwszego - określonego jako "dobór kandydatów do zawodu" i drugiego - "obejmującego wyznaczenie siedziby kancelarii". Skarżąca odwołała się nadto do ustawowego ograniczenia prawa wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, wskazując, że skoro ustawa wprost nie określa kryteriów wyboru przy powoływaniu na stanowisko notariusza, "zbudowanie" tych kryteriów należy do Ministra Sprawiedliwości. Brak takich kryteriów uniemożliwia także prawidłową weryfikację rozstrzygnięcia w sprawie powołania B.F. na stanowisko notariusza z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w K..

W dalszej kolejności skarżąca podniosła, że Minister Sprawiedliwości winien powoływać się na plan rozmieszczenia kancelarii notarialnych stworzony przy współpracy z samorządem notarialnym. Odmienne stanowisko w ostatnich latach wynika nie ze zmiany przepisów, lecz praktyki Ministra Sprawiedliwości, prowadzącej do niewłaściwego korzystania z uznania, poprzez przyjęcie wyłącznie kryteriów, które eliminują wydawanie decyzji negatywnej. Izba Notarialna w K. zwróciła także uwagę, że w obowiązującym ustroju notariatu, musi istnieć "balans" pozwalający na wskazanie, w którym momencie powołanie kolejnej osoby na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w danej miejscowości jest na tyle nie do pogodzenia z interesem społecznym reprezentowanym przez Izbę Notarialną, że nie pozwala na wydanie decyzji pozytywnej.

Skarżąca zakwestionowała nadto konstytucyjność art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, wnosząc o skierowanie, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP tego przepisu.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. Izba Notarialna w K. podniosła, że z przepisu tego nie da się wywieść domniemania załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony, albowiem wymaga on uwzględnienia przy wydawaniu decyzji zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracyjny nie może jednak odwoływać się do abstrakcyjnie ujętego interesu społecznego, lecz powinien dokonać jego konkretyzacji w sprawie. Wskazała, że reprezentuje zarówno interes społeczny jak i interes indywidualny obywateli -notariuszy. Prawidłowe zastosowanie zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. wymagało zatem, w ocenie skarżącej, uwzględnienia przez organ interesu społecznego w zakresie pieczy Izby Notarialnej w K. nad właściwym wykonywaniem zawodu przez notariuszy działających w tej Izbie. Słuszny interes obywateli wymagał natomiast rozpatrzenia nie tylko z punktu widzenia wnioskodawcy, ale także interesu notariuszy już wykonujących zawód na terenie Izby, czy też węziej na terenie K. Ten ostatni interes, w ocenie skarżącej, nie został przez organ w ogóle rozpatrzony.

Skarżąca zwróciła nadto uwagę, że w sprawie występowały strony o sprzecznych interesach, zatem zgodnie z art. 89 § 2 k.p.a. Minister Sprawiedliwości zobowiązany był przeprowadzić rozprawę administracyjną, czego jednak nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 24 września 2015 r. B.F. podkreślił, że zgadza się z treścią odpowiedzi na skargę i argumentacją zaprezentowaną przez Ministra Sprawiedliwości i w pełni ją popiera. Wniósł o oddalenie skargi.

Wskazał, że Izba Notarialna w K. pominęła fakt, że uczestnik w trakcie odbywania aplikacji notarialnej (etatowej) był zatrudniony na pełen etat jako aplikant notarialny w Kancelarii Notarialnej we W. A.K. , a następnie pominęła również fakt, że wnioskodawca odbył obowiązkową asesurę w okresie dłuższym niż wymagany.

Odnośnie zarzutu dotyczącego niekonstytucyjności dopuszczalności regulacji intertemporalnej polegającej na zastosowaniu dalszego działania prawa dawnego w zakresie zachowania uprawnień do odbycia aplikacji notarialnej w wymiarze dwóch lat i sześciu miesięcy dla osób, które rozpoczęły jej odbywanie przed wejściem w życie ustawy Prawo o notariacie z 13 czerwca 2013 roku. Wyjaśnił, że aplikację ukończył w 2011 roku czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 13.06.2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów wyraźnie dotyczy aplikantów notarialnych, a w dacie wejścia w życie ww. ustawy nie pozostawał już aplikantem notarialnym. Wobec czego argumentacja w treścią uzupełnienia nr 1 skargi jest – w jego ocenie – chybiona.

Uczestnik postępowania przyznał rację organowi w zakresie stwierdzenia, że przepisy ustawy Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej ich liczby w danej miejscowości, a liczba notariuszy oraz ilość sporządzanych przez nich aktów (i innych czynności) jest jedynie wskazówką (interpretacyjną) określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii (czyli zapotrzebowanie ludności na usługi notarialne), nie mogą – według uczestnika – stanowić podstawy do odmowy wyznaczenia siedziby kancelarii zgodnie z wnioskiem kandydata, który spełnia warunki/ kryteria powołania na stanowisko notariusza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a.").

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd stwierdza, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została podjęta po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu naczelnego, że argumenty podniesione przez Izbę Notarialną w K. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie.

Podkreślić wypada, że Izba pouczona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, nie złożyła żadnych oświadczeń, ani wniosków dowodowych. Również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Izba nie domagała się przeprowadzenia nowych dowodów, ani nie wskazała, nieznanych dotychczas, okoliczności faktycznych, które wymuszałyby podjęcie dalszej inicjatywy dowodowej.

Minister Sprawiedliwości wyczerpująco przedstawił i rozważył zagadnienia faktyczne oraz prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wykazał, dlaczego podjął decyzję o powołaniu B.F. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w K.. Organ szczegółowo odniósł się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Powyższe nie potwierdza zarzutu lakonicznego i nieprzekonującego uzasadnienia decyzji.

Sąd zauważa, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, Minister Sprawiedliwości nie był związany treścią opinii rady Izby notarialnej, która stanowi część materiału dowodowego w sprawie i podlega na równi z innymi dowodami swobodnej ocenie organu rozstrzygającego. Organ zasadnie uznał, że wnioskodawca spełniał wszystkie przesłanki określone w art. 11 ustawy Prawo o notariacie, co potwierdzały załączone do wniosku dokumenty.

W ramach badania drugiej z przesłanek przewidzianych w art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie dokonano prawidłowej weryfikacji osoby kandydata pod kątem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Doświadczenie zawodowe wnioskodawcy, który ukończył wyższe studia prawnicze, odbył aplikację notarialną (etatową) i uzyskał pozytywny wynik z egzaminu notarialnego, fakt odbycia obowiązkowej asesury w okresie dłuższym niż wymagany zostały zweryfikowane w sposób przewidziany prawem. Ponadto z opinii notariuszy, którzy sprawowali nad uczestnikiem patronat w toku aplikacji należy wywnioskować, iż wnioskodawca gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu notariusza.

W tych okolicznościach nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenia Izby, że wnioskodawca nie nabył wystarczającego doświadczenia dla zapewnienia, przy dokonywaniu czynności notarialnych, bezpieczeństwa obrotu prawnego oraz interesów stron tych czynności. Po dokonaniu oceny materiału dowodowego, brak było również podstaw do zakwestionowania wiarygodności B.F. w zakresie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Ponadto, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wynikało również, by dotychczasowe postępowanie kandydata budziło wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego.

Wydając decyzję, Minister Sprawiedliwości zasadnie uznał, ze nienaganny przebieg aplikacji notarialnej, pozytywny wynik egzaminu zawodowego, pozytywna ocena wykonywania obowiązków aplikanta notarialnego, dotychczasowa niekaralność wnioskodawcy, w tym niekaralność dyscyplinarna oraz jego cechy osobowościowe, wykluczały istnienie wątpliwości, o jakich mowa w art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie.

Dodatkowo Sąd podkreśla, że ze zgromadzonego materiału dowodowego: opinie o wnioskodawcy, potwierdzony fakt odbycia aplikacji etatowej oraz odbycia asesury jednoznacznie wskazują, że organ prawidłowo uznał, że wnioskodawca daje gwarancje dostatecznego przygotowania wnioskodawcy do wykonywania usług notarialnych.

Sąd wskazuje również, że w przypadku podjęcia wiadomości na temat nierzetelnego postępowania wnioskodawcy – przeprowadziłby postępowanie wyjaśniające ewentualne zaistniałe wątpliwości dotyczące rzetelności wykonywania obowiązków notariusza. Skarżąca wyprowadzająca skutki prawne z okoliczności faktycznych przez nią powoływanych winna chociaż zawnioskować o przeprowadzenie postępowania dowodowego w żądanym zakresie. Skarżąca nie wystąpiła z żądaniem przeprowadzenia tegoż postępowania wyjaśniającego, nie wskazała zatem konkretnego punktu zaczepienia do przeprowadzenia postępowania w kierunku poszukiwania negatywnych aspektów dotychczasowego zachowania wnioskodawcy. Zatem stawianie zarzutu, że zebrany materiał dowodowy służy jedynie organowi do wskazania pozytywnych aspektów postępowania wnioskodawcy nie jest słuszny, bowiem organ w zakresie badania rękojmi wnioskodawcy, przeprowadził postępowanie rzetelnie. Z postępowania tego wyprowadził wnioski o pozytywnych aspektach postępowania wnioskodawcy, co doprowadziło do stwierdzenia, że wnioskodawca daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.

Zdaniem Sądu zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania przez organ regulacji intertemporalnych zawartych w ustawie Prawo o notariacie z 2013 r. nie są uzasadnione, bowiem uczestnik postępowania zakończył odbywanie aplikacji notarialnej już w roku 2011 r., czyli przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów. Przepis art. 32 ust. 1 ww. ustawy wyraźnie dotyczy aplikantów notarialnych, a w dacie wejścia wżycie ww. ustawy wnioskodawca nie był już aplikantem.

Określanie kryteriów dostępu do zawodu zaufania publicznego, a w szczególności określanie wymaganego poziomu wiedzy i umiejętności zawodowych oraz sposobu ich weryfikacji, leży w zakresie kompetencji ustawodawcy.

Art. 17 ust. 1 Konstytucji RP nie formułuje bowiem szczegółowych zasad dotyczących wymaganego doświadczenia i przygotowania do wykonywania zawodu. Do kompetencji ustawodawcy należy ustalanie zasad dotyczących poziomu przygotowania do zawodu notariusza oraz zasad dochodzenia do tego zawodu. W zakresie kompetencji ustawodawcy mieściło się zatem zarówno wprowadzenie asesury, jako etapu dochodzenia do zawodu notariusza, jak i rezygnacja z tego etapu, tym bardziej, że jednocześnie szczegółowo uregulował kwestię praktycznego przygotowania kandydatów do zawodu notariusza, w tym osób, o których mowa w art. 32 ust. 1 ustawy deregulacyjnej.

Minister Sprawiedliwości słusznie zauważył, że według art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie, może odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii, tylko wtedy, gdy kandydat nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13 tejże ustawy, a także, jeżeli dotychczasowe postępowanie kandydata budzi wątpliwości co do jego rzetelności, uczciwości lub przestrzegania wartości demokratycznego państwa prawnego. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły powyższe okoliczności, a zatem organ nie mógł odmówić powołania na stanowisko notariusza, które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii notarialnej w K..

Minister Sprawiedliwości ustalił, że według stanu na dzień 31 października 2014 r. w K. działało 126 156 podmiotów gospodarczych (zarejestrowanych w bazie REGON). Wśród tych podmiotów zarejestrowano 20 643 spółki handlowe. Organ zaznaczył, że dostrzegalny wzrost liczby podmiotów gospodarczych skutkuje zwiększeniem intensywności obrotu gospodarczego i obrotu prawnego, co w konsekwencji prowadzi do większego zapotrzebowania na usługi notarialne. Wyznaczenie w K. kolejnej siedziby kancelarii notarialnej zmniejszy więc liczbę osób przypadających na jednego notariusza, a tym samym zapewni zwiększoną dostępność do usług notarialnych, zarówno osobom fizycznym, jak też osobom prawnym. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zapotrzebowanie na usługi notarialne w innym mieście nie może stać na przeszkodzie ustaleniu siedziby kancelarii notarialnej w mieście wskazanym przez kandydata na notariusza, w którym również celowe jest powstanie kolejnej kancelarii. Trzeba podkreślić, że przepisy ustawy Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, a liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych.

Zasadnie organ podniósł, że zagwarantowana konstytucyjnie wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, jak wynika to z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczy również zawodu notariusza. Wszelkie ograniczenia wolności wykonywania zawodu i wyboru miejsca pracy muszą spełniać wymogi określone w art. 31 ust. 3 Konstytucji, który wyznacza ogólne granice ingerencji organów władzy publicznej w sferę praw konstytucyjnych.

Sąd pragnie również wskazać, że z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż w demokratycznym państwie prawnym pozostawienie rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji publicznej oznacza domniemanie decyzji pozytywnej dla strony. Organ może odmówić uwzględnienia wniosku, jeżeli wykracza to poza jego faktyczne możliwości albo pozostaje w sprzeczności z innym prawnie chronionym interesem, który na gruncie danej sprawy bardziej zasługuje na ochronę.

Materiał dowodowy zgromadzony przez organ, był zdaniem Sądu wystarczający do podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze. Obie wydane w sprawie decyzje nie naruszają unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 Kpa. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ naczelny, podjął niezbędne czynności w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Poprzez pełne uzasadnienie faktyczne i prawne obu wydanych w sprawie decyzji organ nie naruszył też normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 kpa.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.