Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 648/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 15, art. 21, art. 20 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. sprawy ze skarg U. N. i Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju po rozpatrzeniu wniosku I. B., G. O. (w której miejsce wstąpili K. O. i R. O.), B. S., M. B., D. K., H. W., U. N. i J. B. (w której miejsce wstąpili M. K. i L. B.) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] grudnia 1965 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...]o pow. [...] m2, objętej księgą wieczystą KW nr [...]:

- uchylił w całości decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r.,

- odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] grudnia 1965 r., nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości,

- stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] grudnia 1965 r., nr [...] w części orzekającej o odszkodowaniu.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że orzeczeniem z [...] grudnia 1965 r. Prezydium Rady Narodowej Miasta P. orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, objętej księgą wieczystą KW nr [...], stanowiącej tabularną własność E. P. i W. B., a faktyczną W. B., E. W., M. B. i A. M.

Pismem z 9 marca 2011 r. I. B., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik G. O., B. S., M. B., D. K. i H. W. oraz H. N., działający w imieniu U. N. i J. B. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1965 r.

Decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oraz stwierdził nieważność tego orzeczenia w części dotyczącej odszkodowania. Decyzją z [...] marca 2015 r., nr Minister Infrastruktury i Rozwoju uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2012 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.

Decyzją z [...] października 2015 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] grudnia 1965 r. Decyzją z [...] września 2016 r., nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r. i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1965 r.

Wyrokiem z 22 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2941/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] września 2016 r. Tym samym do rozpoznania pozostał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r.

Ponownie rozpoznając sprawę i mając na uwadze ocenę prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, Minister Inwestycji i Rozwoju wskazał, że w decyzji z [...] października 2015 r. organ nadzoru jednym z jej adresatów uczynił zmarłą J. B. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego P. z [...] listopada 2015 r., sygn. akt [...] J. B. zmarła [...] maja 2015 r., zatem nie mogła być stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra z [...] października 2015 r., bowiem z chwilą śmierci utraciła zdolność prawną (art. 8 k.c. w zw. z art. 30 § 1 kpa). Organ wyjaśnił, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Mając na uwadze powyższe uchybienie Minister uchylił decyzję z [...] października 2015 r. w całości.

Ponownie badając sprawę Minister wskazał, że w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa. Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w wyżej wskazanym przepisie. Minister wyjaśnił, że wywłaszczenia za odszkodowaniem dokonano na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), zatem w aspekcie zgodności z przepisami wymienionej ustawy należy ocenić kwestionowane orzeczenie.

Organ nadzoru wyjaśnił, że musi mieć na uwadze, że niniejsza sprawa podlegała już sądowoadministracyjnej kontroli i w sprawie zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2941/16. Minister wskazał na treść przepisów art. 153 i 170 ppsa.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o wywłaszczenie mógł ubiegać się organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Wnioskodawcą wywłaszczenia w przedmiotowej sprawie była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...], a zatem podmiot uprawniony.

Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 ustawy, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Z akt archiwalnych wynika, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa szkoły podstawowej, co niewątpliwie mieściło się w pojęciu celu użyteczności publicznej. Niezbędność wywłaszczenia na wskazany cel potwierdzała decyzja o lokalizacji szczegółowej wydana przez Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] stycznia 1963 r., nr [...]. Decyzja o lokalizacji szczegółowej została wydana na podstawie obowiązującego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego uchwałą Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] marca 1963 r., nr [...], zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budownictwo mieszkaniowe i niezbędne usługi o charakterze osiedlowym, tj. dla obsługi mieszkańców tegoż terenu.

Minister podkreślił, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na cel publiczny, a jego niezbędność została wykazana stosownymi dokumentami. Spełniona zatem została przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia wskazana w art. 3 ust. 1 ustawy.

Minister wskazując na treść art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej stwierdził, że pismem z [...] grudnia 1962 r., nr [...] Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...] wystąpiła do właścicielek przedmiotowej nieruchomości, tj. W. B., E. W., M. B. oraz A. M. z ofertą dobrowolnego odstąpienia nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej ówcześnie, jako działka nr [...] o pow. [...] m2, objętej księgą wieczystą KW nr [...].

Z wniosku o wywłaszczenie z 14 maja 1963 r. wynika, że większość właścicieli odmówiła zawarcia umów, niektórzy nie mogli wykazać się następstwem prawnym, inni nie odpowiedzieli na propozycje. Zdaniem Ministra spełniony został wymóg z art. 6 ustawy, bowiem wystąpiono z ofertą dobrowolnej sprzedaży nieruchomości, lecz nie doszło do zawarcia umowy.

Jak wynika z art. 15 ustawy z 12 marca 1958 r. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, w którym należało wskazać, m.in. nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia, powierzchnię nieruchomości, dotychczasowy sposób zagospodarowania, osobę właściciela oraz wyniki rokowań. Ponadto do wniosku należało dołączyć zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej, mapę obszaru wywłaszczanego oraz poświadczony odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo własności nieruchomości oraz istniejące na nieruchomości obciążenie lub odpis dokumentu ze zbioru dokumentów poświadczony przez właściwy sąd powiatowy.

Pismem z 14 maja 1963 r., nr [...] Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...], zgodnie z art. 15 ustawy, wystąpiła do Prezydium Rady Narodowej Miasta P. o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości (pkt 2 wniosku).

Pismem z 23 maja 1963 r., nr [...] Prezydium zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz wyznaczyło termin rozprawy wywłaszczeniowo- odszkodowawczej na [...] czerwca 1963 r.

Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] od [...] maja 1963 r. do [...] czerwca 1963 r.

W aktach archiwalnych znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego skierowane do . W. B., E. W., M. B. oraz A. M.. Zostały więc spełnione wymogi z art. 16 ustawy wywłaszczeniowej.

Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, że organ przeprowadził rozprawę wywłaszczeniowo-odszkodowawczą w zaplanowanym terminie. Rozprawa została przeprowadzona z udziałem . W. B., E. W., M. B. i A. M. W toku rozprawy ustalono, że wywłaszczeniu ulga część gruntu, bowiem wywłaszczona powierzchnia gruntu zostanie ograniczona w związku z pozostawieniem przy właścicielach znajdującej się na gruncie piekarni. Ponadto na rozprawie poruszono kwestię niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia i dysponowania środkami na wypłaty odszkodowania. Wyjaśniono też zasady dotyczące ustalenia odszkodowania, powołując się na opinie biegłych rzeczoznawców. Spełniona została więc przesłanka art. 20 ust. 1 i 2 ustawy.

Minister podkreślił, że ocena zaistnienia przesłanek wywłaszczenia nieruchomości została zaakceptowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z 22 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2941/16 stwierdził, że przedmiotowe orzeczenie, w zakresie orzekającym o wywłaszczeniu, nie zawiera wad nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 kpa.

Mając na uwadze wiążącą organ ocenę prawną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Minister odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] grudnia 1965 r. w części orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości.

Odnosząc się do kwestii oceny prawidłowości ustalenia odszkodowania organ nadzoru wskazał, że zgodnie z art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r. odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez właściwy organ.

W uzasadnieniu wyroku z 22 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2941/16 Sąd zwrócił uwagę, że przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego została sporządzona przez biegłą Z. P. wycena parceli (gruntu) nr [...] o pow. [...] m2. Z kolei wniosek wywłaszczeniowy i rozprawa dotyczyły działki nr [...] o pow. [...] m2, dla której nie sporządzono wyceny gruntu przez biegłego. Natomiast orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu objęło działkę nr [...] o pow. [...] m2, dla której także nie sporządzono wyceny gruntu przez biegłego. Sąd zwrócił uwagę, że w orzeczeniu wywłaszczeniowo-odszkodowawczym ustalono odszkodowanie jedynie za grunt. Odszkodowanie ustalono w sposób gabinetowy, tj. pracownik organu, biorąc pod uwagę przepis art. 8 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy i cenę gruntu ustaloną zarządzeniem Ministra Rolnictwa z 24 września 1962 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 72, poz. 335) przemnożył cenę gruntu ornego w okręgu I w strefie miejskiej klasy I - 3,60 zł x powierzchnię gruntu – [...] m2, co dało wynik [...] zł.

W ocenie Sądu do uchybień organu wywłaszczeniowego należy zaliczyć również niewyjaśnienie, czy - a jeżeli tak, to jakie - części składowe wymienione w wycenie inż. T. R. dotyczącej działki nr [...] (z której w toku postępowania wywłaszczeniowego wydzielono działkę nr [...]), tj. studnia, przewód wodociągowy, parkany, brama znajdowały się na wywłaszczanym gruncie. To uchybienie mogło mieć wpływ na wysokość odszkodowania, ponieważ zgodnie z przepisem art. 8 ust. 11 ustawy odszkodowanie należało się wywłaszczanym także za inne (niebudynkowe i nieroślinne) części składowe nieruchomości i winno ono odpowiadać kosztom ich odtworzenia zmniejszonym stosunkowo do stopnia ich zużycia, co ustalał biegły do spraw szacowania.

Zdaniem Sądu organ wywłaszczeniowy ustalił odszkodowanie w sposób gabinetowy, "zza biurka" bez odniesienia wyceny do stanu nieruchomości i uzyskania opinii biegłego odnośnie działki nr [...], która była przedmiotem wywłaszczenia. Taki sposób ustalania odszkodowania - w ocenie Sądu - miał charakter rażącego naruszenia prawa, tj. art. 21 oraz art. 5, art. 6, art. 71 i art. 74 kpa w zw. z art. 8 ust. 11 ustawy z 12 marca 1958 r.

Minister podniósł, że będąc związanym powołaną oceną prawną Sądu, wobec wystąpienia rażącego naruszenia art. 21 w zw. z art. 8 ust. 11 ustawy oraz art. 5, art. 6, art. 71 i art. 74 kpa, winien stwierdzić nieważność kwestionowanego orzeczenia w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Minister uznał, że orzeczenie z [...] grudnia 1965 r., w części dotyczącej przyznania odszkodowania, nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.

Odnosząc się do podnoszonych kwestii nieprawidłowego oznaczenia powierzchni wywłaszczonej nieruchomości organ nadzoru zauważył, że w trakcie postępowania wywłaszczeniowego uległa zmianie numeracja działek oraz zmniejszeniu uległa powierzchnia wywłaszczanej nieruchomości.

Ustosunkowując się do zarzutu błędnego ujawnienia w księdze wieczystej nr [...] wywłaszczonej nieruchomości organ wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest orzeczenie z [...] grudnia 1965 r. W ramach prowadzonego postępowania nadzorczego organ nie jest uprawniony do oceny prawidłowości wpisów dokonanych w księdze wieczystej, nawet gdy związane są one z wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Do takiej oceny uprawniony jest jedynie sąd powszechny.

Na decyzję z [...] lutego 2019 r. skargi złożyli: U. N. (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 648/19) oraz Prezydent Miasta P. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 649/19).

Skarżąca U. N. wskazała, że miały miejsca dwa wywłaszczenia pod budowę szkoły. Najpierw wywłaszczono działkę nr [...], następnie działkę nr [...], na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia, wobec czego skarżąca domaga się jej zwrotu.

Natomiast Prezydent Miasta P. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej zaskarżył decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lutego 2019 r. w zakresie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] grudnia 1965 r. w części orzekającej o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lutego 2019 r. w zaskarżonej części i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że wydając przedmiotową decyzję Minister nie wziął pod uwagę treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 ppsa, zarządził połączenie spraw o sygn. akt I SA/Wa 648/19 oraz sygn. akt I SA/Wa 649/19 celem ich wspólnego rozpoznania i orzekania i dalszego prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 648/19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne. Zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2941/16. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] września 2016 r.

Podnieść należy, że zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zatem ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez organ i przez sąd, tylekroć będą oni związani oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa (por. wyrok SN z 25 lutego 1998 r., III RN 130/97 OSNAPiUS nr 1 poz. 2 z glosą aprobującą B.Adamiak OSP 1999 nr 5, poz. 101). Nie ulega wątpliwości, że te wyjątkowe okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wyrok Sądu nie został uchylony, jest on prawomocny, a przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja podjęta na podstawie obowiązujących w dniu jej wydania przepisów prawa. Nie ma więc podstaw do odstąpienia od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku z 22 września 2017 r. W takiej sytuacji kontrola zaskarżonej decyzji sprowadza się do zbadania, czy nie narusza ona przepisu art. 153 ppsa.

Minister w postępowaniu nadzorczym ponownie dokonując oceny legalności orzeczenia z [...] grudnia 1965 r. i mając na uwadze wyżej wskazany przepis, prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1965 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości i słusznie stwierdził nieważność tego orzeczenia w części orzekającej o odszkodowaniu.

Otóż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 22 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2941/16 podzielił stanowisko Ministra Infrastruktury i Budownictwa co do tego, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z [...] grudnia 1965 r., w części orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 nie zawierało wad nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, w tym wady z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Sąd wyjaśnił, że orzeczenie wydał właściwy organ, wywłaszczenie nastąpiło na wniosek podmiotu o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy - instytucji państwowej Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...], przedmiotowa nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie "niezbędna" na cele wymienione w art. 3 ust. 1 ustawy, a realizacja inwestycji polegającej na budowie szkoły podstawowej mieściła się w celu użyteczności publicznej, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy. Sąd wskazał, że zachowane zostały wymogi z art. 6 ust. 1 ustawy, gdyż fakt prowadzenia rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i ich negatywny wynik potwierdza treść oferty z grudnia 1962 r., wniosek wywłaszczeniowy z maja 1963 r. i uzasadnienie orzeczenia wywłaszczeniowego. Sąd podzielił stanowisko Ministra, że w niniejszej sprawie zostały spełnione niezbędne wymagania w zakresie procedury wywłaszczeniowej. Wniosek zawierał dane wymagane przepisem art. 15 ust. 2 ustawy i dokumenty wymagane przepisem art. 15 ust. 3 ustawy. Z akt sprawy wynika również, że organ wywłaszczeniowy sporządził zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego zawierające dane wymienione w art. 16 ust. 3 ustawy.

Z akt sprawy wynika, że organ przeprowadził rozprawę wywłaszczeniowo - odszkodowawczą [...] czerwca 1963 r., jak tego wymagał przepis art. 20 ust. 1 i 2 ustawy. Zdaniem Sądu orzeczenie wywłaszczeniowe spełnia wymogi z art. 20 ust. 1 pkt 1,2,5,6 ustawy, gdyż zostało wydane po przeprowadzeniu rozprawy, wskazuje, że: wywłaszczenie nastąpiło na wniosek uprawnionego podmiotu, przedmiotem wywłaszczenia była określona działka, a wywłaszczenie polega na odjęciu prawa własności nieruchomości i następuje na rzecz Państwa. Orzeczenie zawiera też uzasadnienie oraz pouczenie o środkach odwoławczych. Podsumowując Sąd uznał, że słuszne jest stanowisko Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że orzeczenie wywłaszczeniowe z 1965 r., w zakresie orzekającym o wywłaszczeniu nie zawierało wad nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 kpa.

Wobec tego mając na uwadze przepis art. 153 ppsa Minister Inwestycji i Rozwoju, ponownie rozpoznając sprawę, prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1965 r. w części dotyczącej wywłaszczenia.

Natomiast odnośnie legalności wyżej wskazanego orzeczenia w części dotyczącej odszkodowania Sąd w wyroku z 22 września 2017 r. nie zgodził się z Ministrem Infrastruktury i Budownictwa, że w tej części kwestionowane orzeczenie nie zawiera wady nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zakresie rażącego naruszenia prawa. Sąd wskazując na treść art. 21 ustawy wyjaśnił, że odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości ustalało się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Tymczasem w niniejszej sprawie przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego została sporządzona opinia. Sąd wskazał na różnice powierzchni odnośnie wycenianej działki i działki co do której wydano orzeczenie. Sąd zwrócił uwagę, że w orzeczeniu wywłaszczeniowo-odszkodowawczym ustalono odszkodowanie jedynie za grunt bez części składowych. Odszkodowanie ustalono w sposób "gabinetowy".

Zdaniem Sądu takie działanie miało charakter rażącego naruszenia prawa, tj. art. 21 oraz art. 5, art. 6, art. 71 i art. 74 kpa w zw. z art. 8 ust. 11 ustawy.

Wobec takiej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania organ nadzoru mając na uwadze art. 153 ppsa prawidłowo stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. w części orzekającej o odszkodowaniu.

Podnieść należy, że organ nadzoru nie naruszył przepisu art. 153 ppsa.

Prawidłowo też Minister Inwestycji i Rozwoju uchylił swoją decyzję z [...] października 2015 r., wobec ujawnienia się śmierci jednej ze stron postępowania. Na konieczność prawidłowego ustalenia stron postępowania nadzorczego wskazał także Sąd w wyroku z 22 września 2017 r., sygn. akt IV Sa/Wa 2941/16.

Odnosząc się do zarzutów skargi U. N. wskazać należy, że niniejsze postępowanie dotyczy oceny legalności orzeczenia z [...] grudnia 1965 r. Nie jest to postępowanie o zwrot nieruchomości, wobec czego decyzja Ministra nie mogła rozstrzygać w przedmiocie zwrotu. Z kolei kwestie wywłaszczenia działki nr [...] nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż jak wynika z akt sprawy wywłaszczenie tej działki nastąpiło orzeczeniem z [...] stycznia 1965 r., nr [...], które to orzeczenie nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Odnosząc się do zarzutów skargi Prezydenta Miasta P. wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ nadzoru, z mocy art. 153 ppsa, był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażoną przez Sąd w wyroku z 22 września 2017 r., sygn. akt IV Sa/Wa 2941/16, wobec tego powołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie mógł mieć wpływu na treść decyzji organu nadzoru.

Wskazać należy, że w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zauważyć jednak należy, że wyrok ten jest zakresowy. Orzeka o pominięciu prawodawczym, czyli uznaje za stan niekonstytucyjny brak określonej treści normatywnej w przepisie. Wyroki o pominięciu prawodawczym Trybunał kieruje przede wszystkim do ustawodawcy.

Wyrok ten nie prowadzi do zmiany normatywnej treści przepisu, a w szczególności derogacji tego przepisu i konieczne jest w tym względzie dopiero - jak stwierdzał sam Trybunał - dokonanie przez ustawodawcę stosowanych zmian w prawie. W drodze wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie można zaś określać terminu, po którego upływie byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Mogłoby to prowadzić do zbyt dużej dowolności w stosowaniu prawa i zagrażać innym wartościom konstytucyjnym, w tym np. zasadzie równości, czy sprawiedliwości społecznej. (por. wyroki NSA z: 19 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 651/14, z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1822/18). Przyjęcie odmiennego zapatrywania na konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie dość, że prowadziłoby do wykreowania przez organ administracji publicznej nieprzewidzianej w aktualnie obowiązującym brzmieniem przepisu art. 156 § 2 kpa negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa, ale również arbitralnego ustalania przez organy normatywnej treści. Warunek "znacznego upływu czasu" mógłby być w zależności od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy administracyjnej spełniony zarówno w sytuacji upływu 10 jak i 20 czy innej dowolnej liczby lat od wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji. Taki sposób działania organu, a także Sądu, byłby nie do pogodzenia z zasadą pewności prawa. Wskazać należy, że sam Trybunał nie przesądzał w swoich rozważaniach, jaki termin prekluzyjny będzie właściwy dla zapewnienia zgodności kontrolowanego unormowania z Konstytucją uznając, że w tym zakresie "ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych" (vide pkt 10.7 uzasadnienia wyroku). Tym bardziej nie może tego za ustawodawcę czynić organ administracji publicznej.

Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej (art. 7, 77 i 80 kpa) wskazać trzeba, że nie zostały one przez skarżącego umotywowane. Sąd zaś tego rodzaju naruszeń nie dostrzega. Stan faktyczny sprawy w zakresie objętym postępowaniem nadzorczym został bowiem ustalony w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i znajduje potwierdzenie w zgromadzonych w aktach materiale dowodowym, przy ocenienie którego Minister nie uchybił wynikającej z art. 80 kpa zasadzie swobodnej oceny dowodów. Motywy podjętej decyzji, zostały przedstawione w jej uzasadnieniu w sposób przejrzysty i umożliwiający rekonstrukcję racji decyzyjnych organu. Decyzja nie narusza art. 153 ppsa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.