Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 893/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Bożena Pindel, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Protokolant specjalista Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. (dalej w skrócie ZUS) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej K.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121- dalej u.s.u.s) - po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. M. (dalej strona lub zobowiązany) w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych w terminie składek - utrzymał w mocy decyzję ZUS Oddziału w B. z dnia [...]r. nr [...], którą odmówiono umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek za okres 05/2014 i 06/2014 w wysokości 2.072,78 zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ww. decyzją ZUS Oddziału w B. odmówiono stronie umorzenia należności z tytułu składek albowiem nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. uzasadniających uznanie, iż zobowiązania z tytułu składek, które strona posiada są całkowicie nieściągalne - co jest warunkiem koniecznym do ich ewentualnego umorzenia. W ocenie organu zobowiązany nie wykazał także, iż z uwagi na sytuację materialną oraz rodzinną uregulowanie należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wpłatami własnymi lub w ramach układu ratalnego wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego rodziny.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2015r. zobowiązany wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku nie zostały dołączone żadne dodatkowe dokumenty przedstawiające sytuację jego gospodarstwa domowego, nie brał on czynnego udziału w sprawie, nie zapoznał się z aktami sprawy.

Rozpoznając sprawę ponownie ZUS podniósł, iż w myśl art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Zdaniem ZUS organ I Instancji prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy. Nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 3, ponieważ działalność gospodarcza nie jest już przez stronę prowadzona i jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 5, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili jak dotąd braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt 6, ponieważ nie jest wykluczone, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

Jednocześnie, zgodnie z art. 28 ust. 3a ww. ustawy należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - dalej rozporządzenie).

ZUS wskazał, iż sytuacja rodzinna i majątkowa zobowiązanego przedstawia się następująco:

Wraz z żoną oraz córką prowadzi on 3-osobowe gospodarstwo domowe, które utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez córkę zobowiązanego w wysokości 1.700 zł netto. Gospodarstwo domowe ponosi miesięczne wydatki w wysokości 426 zł, w tym wydatki związane z opłatami miesięcznymi w wysokości 326 zł oraz wydatki związane z kosztami leczenia w wysokości 100 zł.

Zobowiązany podnosił, że trudna sytuacja życiowa spowodowana jest złym stanem zdrowia - choruje on na [...] leczoną [...], [...],[...].

Ponadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaznaczył, iż przebywał na zwolnieniu lekarskim i z tego powodu nie powinien był regulować składek. Jednakże, jak wskazał organ, zgodnie z obowiązującymi przepisami osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, która nie ma prawa do zasiłku chorobowego jest zobowiązana do regulowania składek na wszystkie fundusze.

Biorąc powyższe pod uwagę organ II Instancji uznał, iż zobowiązany nie spełnił przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3a ww. ustawy oraz ww. rozporządzeniu. Zdaniem ZUS - zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno - bytowej strony jest materiałem niewystarczającym do wydania pozytywnej decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek.

Ponadto ZUS stwierdził, iż złożony wniosek stoi w sprzeczności z interesem publicznym rozumianym jako zapewnienie realizacji świadczeń społecznych szerokiej rzeszy obywateli. Środki na realizację ww. świadczeń pochodzą właśnie z wpływów na poczet bieżących i zaległych składek. ZUS na wniosek płatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, albowiem ZUS nie jest zobligowany do umarzania należności. Jednakże nawet ustalenie, że istnieją ww. przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje organu do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony.

Umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację Zakładu z całości lub części powstałych zobowiązań. Zastosowanie omawianej instytucji może zatem uzasadniać jedynie wystąpienie całkowitej nieściągalności, co w omawianym przypadku nie zostało wykazane. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej zobowiązany wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe jego działalności nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną w imieniu własnym i na własne ryzyko. Nie można nadto z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu.

W związku z powyższym, zdaniem ZUS, brak było podstaw do zmiany decyzji z dnia [...]r.

W skardze skierowanej do WSA w Gliwicach strona skarżąca podniosła, iż w jej przypadku zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających koszty egzekucji. Ponadto uregulowanie zaległości wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego rodziny - co konsekwentnie podnosił w toku postępowania.

Skarżący wskazał, że rodzina utrzymuje się z kwoty 1700 zł. miesięcznie. Od 29 sierpnia 2011r. do 30 czerwca 2014 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, następnie zamknął działalność z uwagi na zły stan zdrowia. Nie posiada żadnego majątku, z którego można by prowadzić egzekucję. Dodatkowo podniósł, że w dniu 20 września 2013 r. lekarz orzecznik stwierdził, że jest on częściowo niezdolny do pracy - od daty 16 maja 2013 r. w okresie zwolnienia lekarskiego nie uiszczał składek bo był przekonany, że nie ma takiego obowiązku. Jego stan zdrowia, według lekarzy, będzie się tylko pogarszał, a zatem nie ma możliwości spłaty ww. zaległości.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując prezentowaną argumentację. Podniósł, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 10 kwietnia 2013 r. nie zostało dotychczas umorzone z powodu wymienionego w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto podkreślił, że z opinii lekarskiej wynika, iż zobowiązany nie jest całkowicie pozbawiony zdolności do pracy zgodnie z jego kwalifikacjami (z wyjątkiem pracy na wysokościach) a to oznacza, że jego sytuacja materialna może ulec poprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 - dalej P.p.s.a.).

Skarga okazała się uzasadniona, a to z tej przyczyny, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję ZUS Oddział w B. z dnia [...]r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

W toku postępowania skarżący konsekwentnie wskazywał, że od 30 czerwca 2014 r. nie prowadzi działalności gospodarczej ze względu na zły stan zdrowia. Jego rodzina utrzymuje się z zarobków jednej z córek - 1700 zł netto miesięcznie, nie posiada żadnego majątku. Lekarz orzecznik ZUS uznał, iż jest on częściowo niezdolny do pracy od dnia 16 maja 2013 r. Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia stara się o rentę. Skarżący stwierdził, iż w jego sytuacji zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. albowiem oczywiste jest, że w toku egzekucji nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organy obu instancji stanęły natomiast na stanowisku, że skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W szczególności zaakcentowały, że postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego w dalszym ciągu się toczy.

Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z ww. przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002r. sygn. akt III SA 830/00). Uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych nie może bowiem oznaczać dowolności działania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Decyzje związane podlegają ocenie Sądu na zasadach ogólnych. Badana jest zgodność z prawem procesu stosowania prawa i wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, zarówno w aspekcie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcie błędnego czy też niepełnego stanu faktycznego, dyskwalifikuje decyzję pod względem prawnym, a to z tej przyczyny, że dochodzi do zastosowania niewłaściwej normy prawnej.

Obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zasada praworządności zawarta w art. 7 K.p.a. - rozwinięta w innych przepisach, w tym w przepisie art. 77 § 1 K.p.a. - ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie ustalić konsekwencje prawne tych faktów. Obowiązek wyczerpującego i rzetelnego zebrania materiału dowodowego związany jest z sytuacją procesową organu administracji publicznej, który jest "gospodarzem" postępowania i posiada duże uprawnienia w zakresie ukształtowania tego postępowania. Natomiast obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego polega na dokładnym zapoznaniu się z tym materiałem, ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Negatywne konsekwencje zaniedbania należących do organu czynności dowodowych nie mogą obciążać strony.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja uchybia przepisom proceduralnym wymienionym w art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materiał dowodowy nie został bowiem przez organ zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, co w konsekwencji powoduje, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest przedwczesne.

ZUS w zaskarżonej decyzji oparł się na okolicznościach faktycznych wskazanych przez skarżącego. Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym organ przyjął, że skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów z uwagi na zły stan zdrowia, co potwierdzają zaświadczenia lekarskie. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z niepracującą żoną oraz córką. Źródłem utrzymania rodziny jest pensja córki w wysokości 1700 zł netto miesięcznie oraz pomoc rodziny. Zobowiązany wskazał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku ruchomego i nieruchomego, ani też wierzytelności, czego organ nie zakwestionował. Stałe koszty utrzymania w postaci opłat miesięcznych i kosztów leczenia wyliczono na kwotę 426 zł w skali miesiąca.

Z kolei w sporządzonej przez organ "Analizie możliwości płatniczych wnioskodawcy" wskazano, iż zobowiązany zamieszkuje wraz z żoną i dwiema córkami, przy czym danych drugiej z córek skarżącego nie ustalono. Nie jest zatem wiadome czy przyczynia się ona do utrzymania rodziny czy też przeciwnie, podwyższa koszty gospodarstwa domowego. Analiza ta potwierdza również, że strona nie posiada żadnego majątku. Jeśli zaś chodzi o prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, to z ww. dokumentu wynika, że w 2011 roku komornik sprzedał nieruchomość strony. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek innych informacji co do skuteczności egzekucji, wielkości wyegzekwowanych w ostatnim okresie kwot, nie wskazano również przyczyn ewentualnej nieskuteczności egzekucji.

W tak ustalonym stanie faktycznym nie można - zdaniem Sądu - zgodzić się, że w sposób bezsporny nie wystąpiła przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s. Organ ewidentnie zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia. Przede wszystkim w sprawie zabrakło ustalenia gdzie zamieszkuje skarżący i jakie z tego tytułu ponosi koszty, z ilu faktycznie osób składa się jego rodzina, jakie są rzeczywiste koszty jej utrzymania z uwzględnieniem wydatków na wszystkie pozostałe płatności, wyżywienie, odzież itp. Nie dokonano również żadnych własnych ustaleń dotyczących stanu posiadania skarżącego.

Brak tych ustaleń oznacza, że organ nie dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na rozstrzygnięcie w zakresie przesłanki całkowitej nieściągalności. Zwłaszcza w sytuacji przyjęcia przez ZUS, że skarżący nie ma żadnego majątku, nie może mieć znaczenia przesądzającego fakt, że organ egzekucyjny nie umorzył formalnie postępowania egzekucyjnego. Jak wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 1 października 2014 r. o sygn. akt III SA/Łd 708/14: "Sam formalny aspekt prowadzenia egzekucji nie może być podstawą do wniosku o realnych możliwościach spłaty zadłużenia przez stronę, zwłaszcza, jeśli z akt sprawy wynika absolutna bezskuteczność prowadzonej egzekucji. Samo prawdopodobieństwo uzyskania dochodów należy uznać za niewystarczające dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia. Nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia". Poglad ten Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela.

Z tych względów twierdzenia i oceny organu miały charakter arbitralny, nieznajdujący oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

W świetle przytoczonych powyżej przepisów w sprawie należało także wnikliwie ocenić niebezpieczeństwo, w przypadku odmowy umorzenia, zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Do takich zagrożeń zaliczono w cyt. rozporządzeniu pozbawienie zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jak również przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności - co musi być zawsze przedmiotem oceny wpływającej na wynik sprawy. ZUS powinien był m.in. odnieść się do stanu zdrowia wynikającego z przedłożonych zaświadczeń i wieku skarżącego, w tym także pod kątem możliwości jego zawodowego przekwalifikowania, o czym mowa w opinii biegłej G. P..

Ustosunkowując się końcowo do twierdzenia organu, że skarżący nie przedłożył dowodów na potwierdzenie własnej sytuacji, wskazać należy, że to na organie ciąży obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego na poparcie tezy o braku przesłanek całkowitej nieściągalności. Za nietrafny uznać także należy pogląd wyrażony przez ZUS, a sprowadzający się do konstatacji, że zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności mogą uzasadniać jedynie nadzwyczajne okoliczności, przypadki losowe, na które strona nie miała wpływu. Żaden bowiem z przepisów prawa znajdujący w sprawie zastosowanie nie formułuje takiego warunku.

Z powyższych względów Sąd uznał, iż sprawa winna być ponownie przeanalizowana, w szerszym zakresie niż to uczyniono w zaskarżonej decyzji. W tych ramach przede wszystkim organ winien ustalić w sposób właściwy stan faktyczny sprawy, a więc posiadany przez skarżącego majątek i osiągane dochody, stan rodzinny, wysokość ponoszonych wydatków. Organ winien odnieść wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów oraz ponoszonych wydatków do kwoty zobowiązania, a dopiero w dalszej kolejności w sposób jasny uzasadnić, czy sytuacja finansowa i majątkowa, w jakiej znajduje się strona uzasadnia stwierdzenie braku przesłanek do umorzenia należności wobec ZUS.

Ewentualną decyzję podjętą w ramach uznania administracyjnego organ uzasadni w sposób umożliwiający jej weryfikację, a nie poprzez odwołanie się do ogólnych stwierdzeń, jak to miało miejsce w badanej sprawie. Rozważenie bowiem obu interesów, tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Z uwagi na naruszenia prawa wskazane powyżej, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.