Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1598/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Protokolant sekretarz - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów (obecnie Ministra Finansów) z dnia ... czerwca 2017 r., nr ... w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Powiat W. (dalej: Skarżący/Powiat) jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z [...] 2017 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję ww. Organu z [...] 2016 r., nr [...], zobowiązującą do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012, w wysokości 1 220 205 złotych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W piśmie z [...] 2016 r., nr [...] Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów, że wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej błędnych danych, Powiat otrzymał zawyżoną o kwotę 1 220 205 zł część oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012.

Wobec powyższego, [...] 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów wydał decyzję o numerze [...] zobowiązującą Skarżącego do zwrotu ww. kwoty.

Następnie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Rozwoju i Finansów, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z [...]2016 r.

W uzasadnieniu decyzji Organ wyjaśnił, że błędy w danych wykazanych przez Powiat w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2011 r., spowodowały zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych, uwzględnionej do wyliczenia wysokości otrzymanej części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012.

Podniesiono, iż w Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym wchodzącym w skład Zespołu Placówek Szkolno-Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś. - zawyżono o:

2 - liczbę wychowanków przeliczonych wagą P36, z powodu wykazania wychowanków, którzy przekroczyli wiek uprawniający do kształcenia,

24 - liczbę wychowanków przeliczonych wagą P30, z powodu podwójnego wykazania w tabeli SO1 jako wychowanków Ośrodka i równocześnie w tabeli NP1 - jako uczniów szkół Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego wchodzącego w skład Zespołu Placówek Szkolno-Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś. Szkoły Podstawowej Specjalnej - 13 uczniów, Gimnazjum Specjalnego - 8 uczniów oraz Szkoły Przysposabiającej do Pracy - 3 uczniów.

Organ wskazał, że uwzględnienie uczniów/wychowanków w określonych wagach powinno następować zgodnie z wymogami określonymi w opisach poszczególnych wag, na podstawie danych zawartych w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej. Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r. - nieprawidłowo wykazano 2 wychowanków Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego, posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawności sprzężone, którzy przekroczyli wiek uprawniający do kształcenia specjalnego, tj. 24 rok życia, co spowodowało zawyżenie o 2 liczby wychowanków przeliczonych wagą P36.

Ponadto nieprawidłowo wykazano wychowanków Ośrodka Rewalidacyjno- Wychowawczego, poprzez ujęcie jako wychowanków tego Ośrodka osób z więcej niż jedną niepełnosprawnością, dla których zajęcia edukacyjne odbywały się w szkołach działających w strukturze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego wchodzącego w skład Zespołu Placówek Szkolno-Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś. Ustalono bowiem, że 24 wychowanków ww. Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego z więcej niż jedną niepełnosprawnością zostało wykazanych podwójnie, tj. w tabeli SO1 i równocześnie w tabeli NP1 - jako uczniowie szkół działających w strukturze ww. Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, tj.:

- Szkoły Podstawowej Specjalnej - 13 uczniów,

- Gimnazjum Specjalnego - 8 uczniów,

- Szkoły Przysposabiającej do Pracy - 3 uczniów.

Zauważono, że uczniowie ci realizowali obowiązek szkolny i obowiązek nauki w ww. szkołach działających w strukturze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, będąc jednocześnie wychowankami Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego, który nie prowadził dla tych wychowanków zajęć edukacyjnych lecz jedynie zajęcia rewalidacyjno- rekreacyjne.

Nieprawidłowo wykazano również 1 ucznia Technikum nr 3 w Zespole Szkół Technicznych w W.Ś. Wykazano bowiem ucznia, który w dniu [...] 2011 r. został wykreślony z dziennika lekcyjnego klasy 1a - w dzienniku lekcyjnym i księdze uczniów odnotowano, że począwszy od dnia [...] 2011 r. był już uczniem Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 w R.. Spowodowało to zawyżenie o 1 liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagami: P7, P8 i P40.

Podsumowując Organ wskazał, że liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o 246,8840, a nienależnie uzyskana kwota części oświatowej subwencji ogólnej wynosi 1 220 205 zł i stosownie do art. 37 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 198, z późn. zm.) ; dalej: "u.d.j.s.t." podlega zwrotowi.

Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", poprzez rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu Skarżącego, wobec wydania zaskarżonej decyzji bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

2) art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 8 k.p.a., poprzez rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wobec wydania zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., który to przepis nakłada na ministra obowiązek, aby w drodze decyzji zobowiązał jednostkę samorządu terytorialnego do zwrotu nienależnie pobranej kwoty subwencji, tylko w sytuacji, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji jest wyższa od należnej, gdy potwierdzają to zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dowody, a nie wyłącznie subiektywne przekonanie organu administracji, tj. zastosowanie normy do stanu faktycznego sprawy, który znajduje się poza zakresem jej unormowania,

3) art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez rażące naruszenie prawa wobec niezastosowania przepisu art. 36 ust. 8 w związku z art. 37 ust. 5 u.d.j.s.t., który to przepis uniemożliwia wydanie decyzji o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej po upływie 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, w którym wprowadzono do systemu informacji oświatowej dane stanowiące podstawę wyliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012,

a w razie nieuwzględnienia zarzutu rażącego naruszenia prawa odnośnie do wyżej wskazanych przepisów postępowania:

4) naruszenie wyżej wskazanych przepisów postępowania z przyczyn podanych na uzasadnienie powyższych zarzutów oraz naruszenie dalszych przepisów postępowania,

5) art. 11 w związku z art. 107 § 1 k.p.a., poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej i faktycznej, organ ustalił wysokość nienależnie pobranej - zdaniem organu - części oświatowej subwencji ogólnej, a w szczególności:

na podstawie, których dowodów organ ustalił, że nieprawidłowo wykazano w systemie informacji oświatowej 2 wychowanków Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego, posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawności sprzężone, którzy przekroczyli wiek uprawniający do kształcenia specjalnego,

na podstawie, którego z przeprowadzonych w trakcie postępowania dowodów, organ ustalił, że Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy, wchodzący w skład Zespołu Placówek Szkolno-Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś., nie realizował dla 24 wychowanków zajęć edukacyjnych,

na podstawie, którego przepisu prawa materialnego organ uznał, że nieuprawnione było wykazywanie przez dyrektora Zespołu Placówek Szkolno-Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś. 24 wychowanków w tabeli SO1 w tymże Zespole,

poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji wyliczeń potwierdzających, że część oświatowa subwencji ogólnej w kwocie 1 220 205 zł była nienależnie uzyskana przez Skarżącego,

poprzez brak określenia, dlaczego organ uznał, że część oświatowa subwencji ogólnej została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 246,8840 liczby uczniów przeliczeniowych oraz brak przedstawienia wyliczeń w tym zakresie,

poprzez brak odniesienia się do zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnień Skarżącego, dotyczących prawidłowości wykazania w tabelach SO1 i NP1 systemu informacji oświatowej, 24 wychowanków Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego, przeliczonych wagą P30,

które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik postępowania,

art. 77 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., poprzez niewykazanie w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, że "należna Powiatowi W. część oświatowa subwencji ogólnej za 2012 r. jest wyższa od należnej", jak również odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik postępowania,

art. 80 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., poprzez niewskazanie, na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, dlaczego organ uznał, że zajęcia edukacyjne były prowadzone tylko w Szkole Podstawowej Specjalnej, Gimnazjum Specjalnym i Szkole Przysposabiającej do Pracy - wchodzących w skład Zespołu Placówek Szkolno-Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś., a zajęć tych nie prowadzono w Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym (bowiem były tam realizowane wyłącznie zajęcia rewalidacyjno-rekreacyjne) - a w konsekwencji niewskazanie okoliczności obligującej ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydania decyzji zobowiązującej Powiat do zwrotu nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania;

II. naruszenie prawa materialnego:

1) art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. w związku z § 36 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 109, poz. 631), poprzez uznanie, że ustalona dla Powiatu część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, a to wskutek nieuprawnionego uznania, że 2 wychowanków Ośrodka Rehabilitacyjno-Wychowawczego w W. Ś. nie mogło być wykazanych w systemie informacji oświatowej, gdyż ukończyli już 24 rok życia, podczas gdy wychowankami ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych mogą być dzieci i młodzież w wieku od 3 do 25 roku życia,

2) art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., poprzez uznanie, że ustalona dla Powiatu część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, a to wskutek nieuprawnionego uznania, że w systemie informacji oświatowej można było wykazać dzieci z więcej niż jedną niepełnosprawnością, posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy tylko raz, jako uczniów w tabeli NP1 w szkołach wchodzących w skład Zespołu Placówek Szkolno-Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś. i nie można było wykazać tych dzieci jako wychowanków również w tabeli SO1 w Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym w W. Ś., pomimo tego, że dzieci te brały udział w zajęciach prowadzonych tak w ww. szkołach, jak i w ww. Ośrodku.

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco. Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił w sprawie, że w wyniku wykazania błędnych danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] 2011 r. poprzez zawyżenie łącznie liczbę uczniów przeliczeniowych o 246,8840 uczniów.

Dane zostały ustalone na podstawie wyjaśnień Ministra Edukacji Narodowej przedstawionych w pismach z dnia [...] 2016 r., z dnia [...] 2017 r. oraz z dnia [...] 2017 r. oraz wyniku kontroli z dnia [...] 2016 r. przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej.

Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 246,8840 uczniów przeliczeniowych wynosiła 52.534.663 zł. Kwotę 1.220.205 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat W. za rok 2012, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlegała zwrotowi do budżetu państwa.

W związku z tym na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. Minister Finansów zobowiązał Powiat W. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w wysokości 1.220.205 zł. Minister zastrzegł, że decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 nie ma charakteru uznaniowego. Do jej wydania Minister Finansów jest zobligowany, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., gdy zachodzą ustawowe przesłanki, np. w postaci otrzymania subwencji w kwocie wyższej od należnej.

Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 7 k.p.a., poprzez rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu Skarżącego, wobec wydania zaskarżonej decyzji bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W toku postępowania administracyjnego Minister Rozwoju i Finansów podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przeprowadzono postępowanie dowodowe oraz umożliwiono Powiatowi zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego, z których to uprawnień Skarżący nie skorzystał. Fakt odmowy przeprowadzenia wnioskowanych w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie dowodów z przesłuchania świadków, nie stanowi przy tym o naruszeniu zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności o niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Badając prawidłowość naliczenia uzyskanej przez Powiat W. na rok 2012 części oświatowej subwencji ogólnej, należało dokonać sprawdzenia prawidłowości danych uwzględnionych do jej naliczenia, tj. danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach, absolwentach, wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień [...] 2011 r. i dzień [...] 2011 r. Dowodami w tym zakresie były przede wszystkim dokumenty źródłowe, takie jak: księgi uczniów, dzienniki lekcyjne, księgi wychowanków, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Dokumenty te były przedmiotem badania w toku postępowania kontrolnego. Natomiast dowody z przesłuchania wskazanych świadków, o przeprowadzenie których wnioskował Skarżący, nie wyjaśniłoby okoliczności mających znaczenie w przedmiotowej sprawie. W oparciu o zeznania świadków nie można ustalić, czy wykazane w sprawozdaniu dane są prawidłowe. Podstawą weryfikacji prawidłowości sporządzenia sprawozdania mogą być jedynie dokumenty źródłowe, które stanowiły podstawę jego sporządzenia.

Okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zostały ustalone w oparciu o wynik kontroli z dnia [...] 2016 r. kończący postępowanie kontrolne przeprowadzone wobec Powiatu W. przez Urząd Kontroli Skarbowej w K., w ramach którego przeprowadzono kontrolę w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na rok 2012. Wzięto także pod uwagę - odnoszące się do ustaleń kontroli - stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej zawarte w pismach: z dnia [...] 2016 r., z dnia [...] 2017 r. oraz z dnia [...] 2017 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, należy zwrócić uwagę, że decyzje wydawane na podstawie cyt. wyżej art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. są to tzw. decyzje związane, co oznacza, że ustawodawca nie dał organowi wyboru, co do sposobu załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej. W sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie, minister właściwy do spraw finansów publicznych jest zobowiązany do wydania decyzji o zwrocie przez daną jednostkę samorządu terytorialnego nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. W związku z tym, zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, o której mowa w art. 7 k.p.a., doznaje ograniczenia w sprawach, w których ww. przepis stanowi materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia.

Za nieuprawniony uznać należy zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 8 k.p.a., poprzez rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wobec wydania zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., który to przepis nakłada na ministra obowiązek, aby w drodze decyzji zobowiązał jednostkę samorządu terytorialnego do zwrotu nienależnie pobranej kwoty subwencji, tylko w sytuacji, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji jest wyższa od należnej, gdy potwierdzają to zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dowody, a nie wyłącznie subiektywne przekonanie organu administracji, tj. zastosowanie normy do stanu faktycznego sprawy, który znajduje się poza zakresem jej unormowania.

Należy zaznaczyć, iż okoliczność ustalenia dla Powiatu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 w kwocie wyższej od należnej, potwierdzona została zgromadzonymi w postępowaniu administracyjnym dowodami w postaci wyniku kontroli oraz pism zawierających stanowiska Ministerstwa Edukacji Narodowej, mających walor dokumentów urzędowych.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez rażące naruszenie prawa wobec niezastosowania przepisu art. 36 ust. 8 w związku z art. 37 ust. 5 u.d.j.s.t., który to przepis uniemożliwia wydanie decyzji o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej po upływie 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, w którym wprowadzono do systemu informacji oświatowej dane stanowiące podstawę wyliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012.

W myśl art. 37 ust. 5 u.d.j.s.t., do części oświatowej subwencji ogólnej przepis art. 36 ust. 8 stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do tego przepisu, decyzja o zwrocie nienależnej kwoty części subwencji ogólnej nie może być wydana po upływie 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, za który sporządzono sprawozdanie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego, zawierające dane stanowiące podstawę do wyliczenia subwencji.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.d.j.s.t., kwotę przeznaczoną na część oświatową subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego ustala się w wysokości łącznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, nie mniejszej niż przyjęta w ustawie budżetowej w roku bazowym, skorygowanej o kwotę innych wydatków z tytułu zmiany realizowanych zadań oświatowych. Od tej kwoty - w myśl ust. 2 cyt. przepisu - odlicza się rezerwę części oświatowej subwencji ogólnej. Po odliczeniu rezerwy - zgodnie z ust. 5 cyt. przepisu - minister właściwy do spraw oświaty i wychowania dzieli część oświatową subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, biorąc pod uwagę zakres realizowanych przez te jednostki zadań oświatowych, z wyłączeniem zadań związanych z dowozem uczniów oraz zadań związanych z prowadzeniem przedszkoli ogólnodostępnych i oddziałów ogólnodostępnych w przedszkolach z oddziałami integracyjnymi - w sposób określony na podstawie ust. 6.

Stosownie zatem do cyt. wyżej art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t., podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej - w myśl § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz. U. Nr 288, poz. 1693, z późn. zm.) - według algorytmu określonego w załączniku do tego rozporządzenia. Zgodnie z ust. 9 formuły algorytmicznej, określona w ust. 2 statystyczna liczba uczniów, łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających, podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień [...] 2011 r. i dzień [...] 2011 r. z uwzględnieniem korekty kwoty części oświatowej. Początek biegu terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej należy więc wiązać z przekazaniem do systemu informacji oświatowej przez jednostki samorządu terytorialnego danych stanowiących podstawę wyliczenia tej części subwencji, zaś jego koniec - z upływem 5 lat, licząc od końca roku budżetowego, w którym przekazano te dane.

Zatem - w świetle cyt. wyżej art. 36 ust. 8 w związku z art. 37 ust. 5 u.d.j.s.t. - decyzja o zwrocie nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 mogła być wydana do dnia 31 grudnia 2016 r. Decyzja Ministra Rozwoju i Finansów zobowiązująca Powiat Wodzisławski do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 została wydana w dniu [...] 2016 r. oraz doręczona Powiatowi w dniu [...] 2016 r., a zatem przed upływem tego terminu.

Decyzja zobowiązująca jednostkę samorządu terytorialnego do zwrotu kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej ma charakter decyzji konstytutywnej (ustalającej), do której - w zakresie nieuregulowanym w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - stosuje się przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w których uregulowana została zarówno instytucja przedawnienia prawa do wydania decyzji wymiarowej, jak i przedawnienia zobowiązań podatkowych. Okres przedawnienia prawa do wydania decyzji w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego dotyczy tylko decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja drugoinstancyjna i to zarówno utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jak i uchylająca ją i ustalająca zobowiązanie w kwocie niższej niż wskazana w decyzji organu drugiej instancji, może być wydana również po upływie terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji (por. Ordynacja podatkowa, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski. J. Zubrzycki, Warszawa, 2012. Str. 379, podobnie: Ordynacja podatkowa Komentarz praktyczny, B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, Gdańsk 2015, str. 364, Ordynacja podatkowa Komentarz S. Babiarz, B. Dauter. B. Gruszczyński, R. Hauser. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2015 str. 450).

Za nieuprawniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 11 w związku z art. 107 § 1 k.p.a., poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej i faktycznej, organ ustalił wysokość jego zdaniem nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej.

Jak wynika z treści wyniku kontroli z dnia [...] 2016 r., w toku postępowania kontrolnego - w kontrolowanych placówkach oświatowych - kontrolą objęto: zestawienia zbiorcze sporządzone przez placówki na dzień [...] 2011 r., zawierające dane w zakresie wysokości zatrudnienia nauczycieli oraz liczby uczniów i wychowanków wraz z tabelami SIO stanowiącymi załączniki do zestawień zbiorczych; księgi uczniów, księgi wychowanków oraz księgi dzieci objętych zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi; dzienniki nauczycielskie, dzienniki zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, dzienniki zajęć rekreacyjnych oraz dzienniki zajęć wczesnego wspomagania rozwoju w zakresie danych dotyczących liczby dzieci/uczniów/wychowanków według stanu na dzień [...] 2011 r.; orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych i opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju.

Ponadto, weryfikacji ustaleń kontroli dokonał Minister Edukacji Narodowej, będący organem administracji rządowej właściwym w sprawach oświaty i wychowania, do którego zadań należy m.in. gromadzenie i przetwarzanie danych niezbędnych do podziału części oświatowej subwencji ogólnej oraz wyliczanie kwot tej części subwencji dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Stanowisko MEN zawarto w pismach z dnia: [...] 2016 r., [...] 2017 r. oraz [...] 2017 r.

Na podstawie przywołanych dowodów ustalono nieprawidłowe wykazanie w systemie informacji oświatowej 2 wychowanków Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego w W. Ś, posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawności sprzężone, którzy przekroczyli wiek uprawniający do kształcenia specjalnego, a także fakt, że ww. Ośrodek nie realizował dla 24 wychowanków zajęć edukacyjnych. Szczegółowe uzasadnienie prawne odnoszące się do nieprawidłowego wykazania w SIO 24 spornych wychowanków zawarto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nieprawidłowość dotycząca 24 spornych uczniów/wychowanków polegała na dwukrotnym wykazaniu ich w systemie informacji oświatowej - przez dwie różne placówki: Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy i Specjalny Ośrodek Szkolno- Wychowawczy. Należy wskazać, iż na ucznia niepełnosprawnego kwota subwencji jest uzupełniona o dodatkową kwotę, wynikającą z rodzaju niepełnosprawności. Subwencja dla jednostki samorządu jest naliczana w oparciu o zasadę "pieniądz idzie za uczniem", a ponieważ na szczeblu placówki zasada ta już nie obowiązuje, to samorządy mają swobodę wydatkowania środków pochodzących z subwencji, o ile realizują zadania oświatowe wynikające z odrębnych przepisów. Tak więc dla Powiatu związanie wysokości uzyskanej subwencji z ilością wykazanych uczniów (niezależnie od ilości placówek, do których dany uczeń uczęszcza) powinno nie budzić żadnych wątpliwości.

Formuła algorytmiczna przewiduje min. zróżnicowane wagi dla wybranych kategorii uczniów/wychowanków oraz określonych typów i rodzajów szkół. W związku z tym, przedmiotem badania i analizy w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym była prawidłowość przeliczenia - przy naliczaniu należnej Powiatowi W. na rok 2012 części oświatowej subwencji ogólnej - uczniów/wychowanków określonymi wagami, a więc także prawidłowość wykazania w systemie informacji oświatowej danych - według stanu na dzień [...] 2011 r. - stanowiących podstawę tych wyliczeń.

Należy zauważyć, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano błędy w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, które spowodowały zawyżenie o 246,8840 wyliczonej algorytmem liczby uczniów przeliczeniowych, która stanowi podstawę naliczenia wysokości należnej jednostce samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej.

Jako nieuprawniony Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 77 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., poprzez niewykazanie w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, że należna Powiatowi W. część oświatowa subwencji ogólnej za 2012 r. jest wyższa od należnej, jak również odmowę przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków.

Materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Minister Rozwoju i Finansów - przed wydaniem zaskarżonej decyzji - dokonał wnikliwej analizy i oceny w świetle właściwych przepisów prawa materialnego, całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przyjmując jako podstawę orzekania stan faktyczny ustalony w oparciu o ten materiał, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym podjętej decyzji.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. w związku z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., poprzez niewskazanie, na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, dlaczego organ uznał, że zajęcia edukacyjne były prowadzone tylko w Szkole Podstawowej Specjalnej, Gimnazjum Specjalnym i Szkole Przysposabiającej do Pracy - wchodzących w skład Zespołu Placówek Szkolno- Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś., a zajęć tych nie prowadzono w Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym (bowiem były tam realizowane wyłącznie zajęcia rewalidacyjno-rekreacyjne) - a w konsekwencji niewskazanie okoliczności obligującej ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydania decyzji zobowiązującej Powiat W. do zwrotu nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r.

Minister - na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - ustalił miejsca prowadzenia zajęć edukacyjnych dla 24 spornych uczniów. Były to szkoły: Szkoła Podstawowa Specjalna - 13 uczniów, Gimnazjum Specjalne - 8 uczniów, Szkoła Przysposabiająca do Pracy - 3 uczniów.

Dwukrotne wykazanie w systemie informacji oświatowej tych samych uczniów/wychowanków powoduje, że wykazane dane są błędne, co z kolei skutkuje zawyżeniem wyliczonej w oparciu o te dane liczby uczniów przeliczeniowych, a w dalszej konsekwencji dochodzi do naliczenia i przekazania danej jednostce samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. w związku z § 36 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach, poprzez uznanie, że ustalona dla Powiatu W. część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, a to wskutek nieuprawnionego uznania, że 2 wychowanków Ośrodka Rehabilitacyjno-Wychowawczego w W. Ś. nie mogło być wykazanych w systemie informacji oświatowej, gdyż ukończyli już 24 rok życia, podczas gdy wychowankami ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych mogą być dzieci i młodzież w wieku od 3 do 25 roku życia.

Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1489, z późn. zm.), kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 24 rok życia.

Zatem ww. wychowankowie nie powinni zostać wykazani w tabeli NP6, gdyż jako urodzeni odpowiednio w dniach 1 i 2 stycznia 1987 r., 24 rok życia ukończyli w roku szkolnym 2010/2011, a więc według sianu na dzień [...] 2011 r. nie kwalifikowali się już do kształcenia specjalnego.

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., poprzez uznanie, że ustalona dla Powiatu część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, a to wskutek nieuprawnionego uznania, że w systemie informacji oświatowej można było wykazać dzieci z więcej niż jedną niepełnosprawnością, posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy tylko raz, jako uczniów w tabeli NP1 w szkołach wchodzących w skład Zespołu Placówek Szkolno- Wychowawczo-Rewalidacyjnych w W. Ś. i nie można było wykazać tych dzieci jako wychowanków również w tabeli SO1 w Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym w W. Ś., pomimo tego, że dzieci te brały udział w zajęciach prowadzonych tak w ww. szkołach, jak i w ww. Ośrodku.

Wskazana przez Skarżącego, a ustalona przez Ministra Rozwoju i Finansów, nieprawidłowość polegająca na dwukrotnym wykazaniu w systemie informacji oświatowej, przez dwie różne placówki oświatowe, tych samych uczniów, została ustalona prawidłowo w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w świetle obowiązujących przepisów prawa. Przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej obowiązuje bowiem zasada jednokrotnego uwzględniania każdego ucznia/wychowanka, niezależnie od tego z ilu placówek oświatowych korzysta. Taka sama zasada obowiązuje przy wykazywaniu danych w systemie informacji oświatowej - jeden uczeń/wychowanek może być wykazany tylko przez jedną placówkę oświatową, niezależnie od tego w ilu placówkach korzysta z zajęć.

Reasumując, w świetle bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy, Minister Rozwoju i Finansów dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Prowadząc postępowanie przestrzegał stosownych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.

Mając powyższe na względzie, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.