Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1825/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b, 15c, 22a ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, , Adrianna Siniarska, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej organem) decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J.G. (zwanego dalej wnioskodawcą/skarżącym) o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm. ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym) odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Skarżący pismem z dnia [...] lipca 2017 r. wnosił o wydanie decyzji utrzymującej prawa nabyte w Polsce i wypracowane świadczenia emerytalne przed ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r.

W dniu [...] czerwca 2019 roku otrzymał zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2019 r. odmawiającą wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Szczegółowo opisał przebieg swojej służby, wskazując, że rozpoczął ją w Wydziale Ochrony Gospodarki Narodowej w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w R. Poinformował, że uczestniczył w czerwcu 1983 r. w zabezpieczeniu wizyty [...] w C. i K. Podkreślił, że w 1983 r. ukończył studium podyplomowe w Akademii Spraw Wewnętrznych. Wskazał, że w krótkim czasie po śmierci księdza J. w 1985 r. postanowiła odejść ze Służby Bezpieczeństwa, ponieważ nie mógł się pogodzić z powyższym wydarzeniem. Podniósł, że w 1986 r., po złożeniu raportu o przeniesienie do: "pionu Milicji Obywatelskiej" spotkał się z obstrukcją, złośliwością, niechęcią, wrogością i zwlekaniem z załatwieniem tej sprawy. W dniu [...] marca 1987 r. został przeniesiony do Wydziału Ogólnego Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. Dodał, że do Policji przeszedł bez weryfikacji i większość swojej służby w tej formacji poświęcił na wykonywanie zadań i obowiązków służbowych w Wydziale Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w K., w którym podejmował przedsięwzięcia w zakresie pomocy i nadzoru nad zakładami ochranianymi przez Specjalistyczne Uzbrojone Formacje Ochronne, zapewnienia zgodnego z przepisami posiadania, obrotu przechowywania i używania broni będącej w posiadaniu osób fizycznych i prawnych oraz realizacji zadań Policji wynikających z ustawy o ochronie osób i mienia.

Organ zaskarżoną decyzją odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Wskazał, że z pisma z dnia [...] marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. "informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia [...] czerwca 1979 r. do dnia [...] marca 1987 r., co stanowi 7 lat i 9 miesięcy.

W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 26 lat, 8 miesięcy i 12 dni, tj. od dnia [...] czerwca 1979 r. do dnia [...] lutego 2006 r. (do służby zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] lipca 1976 r. do dnia [...] czerwca 1977 r., tj. 11 miesięcy i 23 dni).

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając, naruszenie przepisów postepowania i oraz przepisów materialnych. Wskazywał, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bez szczególnej staranności, dociekliwości, wykazując na indolencję w prowadzonym postępowaniu.

Wskazał, że w pionie bezpieczeństwa pracował jako inżynier mechanik, i zajmował się miedzy innymi rozpoznawaniem wykorzystania zakupionych maszyn i urządzeń, patentów. Czy zostały wdrożone do produkcji czy zalęgają w magazynach, a patenty w archiwum, jako nieuzasadnione zakupy. W przypadku sabotażu czy dywersji, należało prowadzić rozpoznanie operacyjne, czy też wykrywanie szpiegostwa przemysłowego, tak ogólnie wyglądały zadania. Podnosił, że w dniu [...] października 1996 r. w czasie pełnienia służby doznał urazu lewego stawu łokciowego. Powyższych dokumentów nie ma w odpowiedzi udzielonej przez Komendanta Głównego Policji. Powyższych dokumentów nie ma w odpowiedzi udzielonej przez Komendanta Głównego Policji. Wskazał, że niezrozumiałe są dla niego zmiany dat wystawienia i zmiany numerów w rejestrze a także stanowisko IPN co do okresu pracy w pionie bezpieczeństwa.

Wskazał, że posiadał przydzieloną broń osobistą palną krótką pistolet, do użytku służbowego od dnia [...] grudnia 1981 r. do dnia [...] lutego 2006 r. tj. przez 25 lat.

Podniósł, że wydarzeń nadzwyczajnych w związku z posiadaną bronią nie miał ale broń służbową wykorzystywałem wielokrotnie;

- do ochrony konwoju złomu specjalnego w postaci pistoletów, rewolwerów, broni myśliwskiej, gazowej z Komendy Wojewódzkiej policji w K. do H. w O. odległość około 70 kilometrów (w obie strony około 140 km).

Wskazał, że wykonując czynności służbowe to każde wyjście z gmachu Komendy Wojewódzkiej z bronią służbową stwarzało realne, rzeczywiste zagrożenie dla życia i zdrowia. Podniósł, że nie użył broni służbowej pomimo przebywania i brania udziału w realnym, rzeczywistym zagrożeniu utraty życia i zdrowia lub w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego ataku na jakiekolwiek dobro chronione prawem.

W związku z powyższym wnosi o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał prezentowane w decyzji stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej ppsa), Sąd dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, w zakresie interpretacji zastosowanych przepisów prawa. Nie zostały wyjaśnione motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja nie jest wyczerpująca.

Sąd w składzie orzekającym z urzędu posiada wiedzę o tym, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w W. Sekcja XIII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 15c, art. 22a, art. 13 ust. 1 lit. 1c, w związku z art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym jej przez art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt P 4/18).

Sąd nie stwierdził jednak podstaw do zawieszenia z urzędu przedmiotowego postępowania w świetle powyższych okoliczności. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Należy podkreślić, że związek tych postępowań musi być bezpośredni, a rozstrzygnięcie spraw w innych postępowaniach mieć charakter zagadnienia wstępnego. Takiego charakteru nie można przypisać rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 4/18.

Zaznaczyć jednocześnie należy, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości jak również ekonomiki procesowej. Sensem fakultatywnego zawieszenia procesu sądowoadministracyjnego jest wskazanie racjonalnej podstawy dla przerwania jego biegu, gdyż tylko w takich okolicznościach może być zrealizowana jedna z podstawowych wartości, jaką jest rzetelne rozpoznanie sprawy. Zdaniem Sądu, dla realizacji tej wartości w przedmiotowej sprawie nie jest celowe ani usprawiedliwione wprowadzenie elementu zwłoki w jej rozpatrzeniu poprzez zawieszenie postępowania.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy stwierdzić należy, że ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.

Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).

Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

W ocenie Sądu w art. 8a zawarte są przesłanki, tj.;

1) krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r.

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. W ocenie Sądu, należy zauważyć, że w świetle art. 8a ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem mamy do czynienia w sytuacji, gdy skarżący spełni dwie powyżej przywołane przesłanki.

Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, a także braku informacji o narażeniu zdrowia i życia, które to ustalenia nie są kwestionowane przez stronę.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby stanowiącego Informację o przebiegu służby wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia 16 czerwca 1979 r. do dnia 15 marca 1987 r., co stanowi 7 lat i 9 miesięcy. Całkowity okres służby ww. wynosi 26 lat, 8 miesięcy i 12 dni, tj. od dnia 16 czerwca 1979 r. do dnia 27 lutego 2006 r. (do służby zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia 7 lipca 1976 r. do dnia 29 czerwca 1977 r., tj. 11 miesięcy i 23 dni).

Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". W niniejszej sprawie wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 7 lat i 9 miesięcy natomiast całkowity okres służby ww. wynosi 26 lat, 8 miesięcy i 12 dni (tj. około 29% całego okresu służby).

Skarżący przez około 29% całego okresu służby) pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, która, w ocenie Sądu, zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, może być oceniona jako krótkotrwała. Trafnie organ wskazał w decyzji, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. Zgadzając się z organem, co do tego, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie, stwierdzić należało, że jako krótkotrwała może być też rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Nie można w przypadku skarżącego stwierdzić, że służba na rzecz totalitarnego państwa była służbą wieloletnią i charakteryzowała się trwałością. W stanie faktycznym tej sprawy przyjąć należy, że okres 7 lat i 9 miesięcy był okresem krótkotrwałym (ok. 29%). Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy.

Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.

Należy zauważyć, że pisma z dnia 1 marca 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. "informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca - nie wynika, aby skarżąca nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Komendant Główny Policji w piśmie z dnia z dnia [...] marca 2018r. przekazał informacje dotyczące przebiegu służby skarżącej. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że ww. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki służbowe. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wnioskodawcy wynika, że w trakcie służby zajmował kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie, był awansowany w stopniu i otrzymywał nagrody oraz odznaczenia. Skarżący został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Srebrną Odznaką "Zasłużony Policjant". W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych. Jednocześnie poinformowano, że wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wnioskującego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia.

W ocenie Sądu, zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza natomiast zwrot ten nie może w żaden sposób niweczyć rzetelności służby w rozumieniu wskazanym powyżej zarówno przez Sąd, jak i organ orzekający w sprawie i wbrew twierdzeniom organu nie może to być traktowany jako coś nadzwyczajnego ponad "zwykłe" ryzyko związane z taką pracą, służbą. W ocenie Sądu rozważania organu dotyczące "narażenie zdrowia i życia" jako zdarzenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby jest niezrozumiałe. W istotę pracy w służbach mundurowych wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia i jeżeli do niego dojdzie to wszelkie rozważania dotyczące rzetelności bądź jej braku nie mają znaczenia.

Za zasadny należy uznać wniosek, że Minister nie rozważył szczegółowo normy prawnej, którą uczynił podstawą badanego rozstrzygnięcia. Przepis art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zawiera trzy pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek". W wypadku wystąpienia w danej sprawie przesłanek wymienionych w art. 8a ust. 1, zostaje uruchomiona konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może wyłączyć stosowanie przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

W niniejszej sprawie Minister, przywołując słownikowe znaczenie wyrazu "krótkotrwały", trafnie zauważył, że pojęcie to ma stosunkowo szerokie znaczenie w języku potocznym. Nie wziął jednak pod uwagę, iż w języku potocznym jest ono stosowane do opisu różnych zjawisk oraz wydarzeń i – w zależności od kontekstu - może charakteryzować diametralnie różne okresy.

Posługując się pojęciem "krótkotrwałości", prawodawca odniósł je generalnie do oceny służby funkcjonariuszy. Nie użył tego pojęcia abstrakcyjnie, jak to wydaje się przyjmować organ, powołując wszelkie, potoczne znaczenia tego wyrazu w różnych kontekstach. Należało zatem rozważyć jakie okresy pracy (służby) - w języku potocznym - określa się pojęciem krótkotrwały przede wszystkim z perspektywy osoby, która nabyła już uprawnienia emerytalne po przepracowaniu kilkudziesięciu lat. Takie przypadki musiał bowiem mieć na względzie prawodawca, przyjmując omawianą regulację dotyczącą także świadczeń emerytalnych. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że pojęcie krótkotrwałej pracy (służby) odnoszone jest z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Z tej perspektywy, w zależności od długości łącznego okresu pracy (służby), okres nawet kilkuletni może być potocznie określony jako "krótkotrwały".

Stanowiska prezentowanego przez organ, jakoby prawodawca w odniesieniu do służby funkcjonariuszy użył określenia "krótkotrwała" wyłącznie w celu scharakteryzowania okresów określanych potocznie np. mianem: "przelotny", "chwilowy", "przejściowy" czy "epizodyczny" (m.in. takie określenia wymieniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), nie sposób wyprowadzić ani z treści samej ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) ani z towarzyszących jej przyjęciu dokumentów.

W uzasadnieniu projektu ww. ustawy wskazano: "konieczne jest ograniczenie przywilejów emerytalnych i rentowych związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, ponieważ nie zasługują one na ochronę prawną przede wszystkim ze względu na powszechne poczucie naruszenia w tym zakresie zasady sprawiedliwości społecznej" (druk sejmowy nr 1061, s. 5). Ustawodawca zamierzał przyjąć stosowne rozwiązania wobec niezrealizowania celów zakreślonych poprzednią nowelizacją ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, tj. ustawą z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) - Dz. U. z 2009 r. Nr 24, poz. 145. Potwierdzają to fragmenty uzasadnienia projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. (druk sejmowy nr 1061 s. 1 wers 1 i 2, s. 2 wers 32 i 33, s. 3 wers 1 i 2, s. 4 wers 32 i 33. s. 5 wers 1-3). Jednoznacznie wyrażanym celem ww. ustawy było zatem wyłącznie odebranie funkcjonariuszom i ich rodzinom nienależnych przywilejów. Świadczy o tym m.in. stwierdzenie: "Zaproponowane rozwiązania nie mają charakteru represyjnego, nie ustanawiają odpowiedzialności za czyny karalne popełnione w okresie PRL, ani nie zastępują takiej odpowiedzialności, a jedynie odbierają niesłusznie przyznane przywileje" (druk sejmowy nr 1061 s. 5).

Trzeba przy tym odnotować, że przedłożony Sejmowi przez rząd projekt ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. nie zawierał propozycji wprowadzenia do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym art. 8a. Celu ustanowienia tej regulacji nie wyjaśniono więc w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. Zatem nie jest możliwe zrekonstruowanie intencji prawodawcy na podstawie tego dokumentu. Zasadne jest w takiej sytuacji odwołanie się do innych źródeł, w tym - udostępnionych na stronach Biuletynu Informacji Publicznej Sejmu RP - materiałów dokumentujących pracę nad projektem ustawy w toku posiedzeń komisji sejmowych, do których skierowano dany projekt. Jak wynika z tych dokumentów, posłowie zgłaszali szereg wątpliwości co do stosowania reguł z ujętego w projekcie art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, także do funkcjonariuszy, którzy prawa do świadczeń nabyli w służbie po 1990 r., mieli zaś zasługi w pracy na rzecz niepodległej Polski, służąc jej z narażeniem życia i zdrowia - tak s. 25 wypowiedź Wiceprzewodniczącej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny poseł Magdaleny Kochan - według pełnego zapisu przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (Nr 73) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (Nr 52) z 13 grudnia 2016 r., sygnowanego przez Kancelarię Sejmu, Biuro Komisji Sejmowych (publ. www.sejm.gov.pl). Analogiczne zastrzeżenia dotyczyły świadczeń na rzecz rodzin funkcjonariuszy, którzy np. polegli w służbie. Wobec zgłoszenia szeregu uwag, w toku ponownego wspólnego posiedzenia komisji sejmowych w sprawie projektu ustawy, Przewodniczący Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych wniósł o dopisanie do projektu przepisu art. 8a w brzmieniu tożsamym względem przepisu ostatecznie wprowadzonego do ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Jak wskazywał, była to propozycja popierana przez rząd - tak s. 4, wypowiedź posła Arkadiusza Czartoryskiego, według pełnego zapisu przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (Nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (Nr 55) z 15 grudnia 2016 r., sygnowanego przez Kancelarię Sejmu, Biuro Komisji Sejmowych (publ.: www.sejm.gov.pl).

Z kolei reprezentant rządu, przedstawiając powyższą poprawkę, wskazywał m.in.: "Mianowicie usłyszeliśmy cały szereg takich głosów, że ci funkcjonariusze, którzy zostali dopuszczeni do pracy w wolnej Polsce w różnych służbach i którzy w sposób rzetelny pełnili swoje obowiązki, którzy mają swoje zasługi po roku 1990, byli nawet odznaczani, nagradzani, ofiarnie (...) wykonywali swoje obowiązki niezależnie od tego, że wcześniej pełnili służbę w organach bezpieczeństwa totalitarnego państwa, powinni być potraktowani inaczej niż reszta. Po rozważeniu tych argumentów proponujemy taki przepis, który został państwu przedłożony w poprawce nr 1" (s. 8 zapisu - wypowiedź Jarosława Zielińskiego Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji). Zaakcentować należy, iż w trakcie dyskusji nad poprawką osoby popierające jej wprowadzenie nie precyzowały jednoznacznie, jak rozumieją pojęcie służby "krótkotrwałej". Wykluczono jedynie odnoszenie tego pojęcia wyłącznie do okresu pomiędzy 12 września 1989 r. a 31 lipca 1990 r. Prezentując poprawkę, wskazano "Wyjaśniam, że nie chodzi (...) o okres między (...) 12 września 1989 r. a 31 lipca 1990 r., tylko chodzi o cały ten okres, który jest objęty ustawą, czyli od 1944 r. do 31 lipca 1990 r., bo ten okres traktujemy jako czas służby w tych formacjach, które były formacjami totalitarnego państwa." (s. 16 zapisu - wypowiedź Jarosława Zielińskiego Sekretarza Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji). W świetle tej wypowiedzi wąskie rozumienie pojęcia "krótkotrwałości" poprzez odnoszenie go do służby pełnionej kilka czy kilkanaście miesięcy należy uznać za nieuzasadnione. Wypowiedź ta nie pozwala również wykluczyć, że - w ocenie projektodawcy, a następnie prawodawcy - pojęcie "krótkotrwałej" służby należy odnosić do całego okresu funkcjonowania totalitarnego państwa. Przemawia to dodatkowo za możliwością kwalifikowania służby kilkuletniej jako mającej charakter "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż organ nie rozważył w sposób pełny i wyczerpujący, z jakich względów uznał, że w przypadku skarżącej służba na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ustawy o zaopatrzeniu nie była krótkotrwała.

Pomimo zamieszczenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji teoretycznych rozważań o konieczności indywidualnej oceny przesłanek w każdej konkretnej sprawie oraz wskazania jednolitych i wyraźnych kryteriów warunkujących zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, Minister nie zastosował się do nich, bowiem zaniechał wszechstronnej i dokładnej analizy realiów niniejszej sprawy. Dotyczy to okoliczności faktycznych w aspekcie wszystkich przesłanek zawartych w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. W konsekwencji zaskarżona decyzja Ministra została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w związku z art. 8 oraz art. 11 k.p.a.

Z treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wynika, że wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a może mieć miejsce gdy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", tj. sytuacja, w której skarżący - poza spełnieniem przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy - legitymuje się szczególnymi osiągnięciami w służbie. Organ nie dokonał jednak rzetelnej oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanka ta została spełniona, przez co dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister nie odniósł się do ww. przesłanki. Brak jest zatem stanowiska organu w tym zakresie. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący był awansowany i nagradzany. Skoro Minister nie kwestionował rzetelnego wykonywania przez skarżącego zadań i obowiązków w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem życia i zdrowia, to powinien w sposób pełny i wyczerpujący odnieść się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając wskazanych okoliczności mogących mieć znaczenie dla oceny ww. przesłanki. Tymczasem organ, nie czyniąc własnych rozważań, poprzestał wyłącznie na stanowiskach przedstawionych przez IPN.

Ponownie rozpoznając sprawę, Minister podda indywidualnej ocenie okoliczności faktyczne w świetle art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, bacząc, iż niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art 107 § 3 k.p.a. naraża organ na zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego, czyli arbitralności i dowolności wydanej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję z 30 stycznia 2019r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.