Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 101/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Zakładu Karnego
Treść wyniku: Zobowiązano do załatwienia sprawy
Powołane przepisy: article: art.13, art.25a ust.1
journal: Dz.U. 2022 poz 2470
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi G.K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązać Dyrektora Zakładu Karnego do załatwienia wniosku skarżącego G.K. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od dnia doręczenia akt wraz z prawomocnym wyrokiem, II. stwierdza, że Dyrektor Zakładu Karnego dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

W dniu 5 września 2022 r. G.K. wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie:

1. ile w roku 2021/2022 zastosowano środków przymusu bezpośredniego wobec kobiet?, czego one dotyczyły? oraz udostępnienia notatek służbowych osób, które te środki stosowały, a także wpisów zawartych w Centralnej Bazy Danych Osób Pozbawionych Wolności na powyższą okoliczność,

2. ile w roku 2022 wymierzono kar dyscyplinarnych wobec kobiet?, czego one dotyczyły? oraz udostępnienia wydruków powyższych wniosków o wymierzenie kar dyscyplinarnych z Centralnej Bazy Danych Osób Pozbawionych Wolności.

Pismem z dnia [...] września 2022 r. organ poinformował skarżącego, że wnioskowana dokumentacja nie posiada charakteru informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, określanej dalej u.d.i.p.) i tym samym nie podlega udostępnieniu. Wskazał też, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych informacja o liczbie przypadków stosowania środków przymusu bezpośredniego wobec osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, okoliczności ich stosowania oraz wytworzona na tę okoliczność dokumentacja nie stanowią informacji publicznej. Analogicznie kwestia ta dotyczy także informacji i liczbie i okolicznościach wymierzenia osobie osadzonej kary dyscyplinarnej, a także dokumentacji wytworzonej na tą okoliczność. Powyższe informacje są bowiem informacjami dotyczącymi osób fizycznych posiadających wspólną cechę - nieprzestrzegania obowiązującego prawa i zasad panujących w Zakładzie Karnym. Tym samym wnioskowanej informacji nie można zaliczyć do informacji dotyczących spraw publicznych, a tym samym informacji publicznej. Nie odnosi się ona także do podmiotów publicznych, ani osób pełniących funkcje publiczne, czy mających związek z pełnieniem tych funkcji. Niezależnie od powyższego organ poinformował skarżącego, że dokumentacja wytwarzana i archiwizowana w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności nie posiada walorów informacji publicznej. Dokumentacja ta ma bowiem charakter dokumentu wewnętrznego, który w orzecznictwie sądowoadministracyjnym używany jest dla określenia dokumentu, który nie jest skierowany do podmiotów zewnętrznych (pozasłużbowych). Dokument taki może służyć wymianie informacji między pracownikami danego podmiotu, może określać zasady ich działania w określonych sytuacjach, może też być fragmentem przygotowań do powstania aktu będącego formą działalności danego podmiotu.

Wobec powyższego organ uznał, że brak jest podstaw do udostępnienia skarżącemu żądanych informacji.

G.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej domagając się:

- zobowiązania Dyrektora do udostępnienia informacji publicznej wskazanej we wniosku z [...] września 2022 r.,

- wymierzenia organowi grzywny w wysokości 500 zł,

- stwierdzenia przez Sąd, że w sprawie nastąpiła bezczynność organu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko, iż żądane przez skarżącego informacje nie stanowią informacji publicznej, a nadto wskazał, że nie pozostaje w bezczynności, ponieważ w ustalonych terminach udzielił wnioskodawcy odpowiedzi na wniosek zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej skierowanego do Dyrektora ZK, opisanego na wstępie. Tryb i zasady rozpoznawania tego rodzaju wniosków reguluje u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa, aktualnie ponaglenia (por. wyroki NSA: z dnia 21 lipca 2011 r., I OSK 678/11, z dnia 24 maja 2006 r., I OSK 601/05, z dnia 3 kwietnia 2014 r., I OSK 2603/13).

Na gruncie u.d.i.p. w sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.); 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy; 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii czy Dyrektor ZK jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, należy wskazać, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są m. in. podmioty reprezentujące jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. W myśl art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2470 ze zm., dalej jako u.s.w.) Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną. Służba Więzienna realizuje na zasadach określonych w k.k.w. zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności. Art. 7 pkt 3 u.s.w. stanowi, że organem Służby Więziennej jest min. dyrektor zakładu karnego. Zarazem, art. 8 ust. 1 pkt 3 u.s.w. ustawy stanowi, że jednostkami organizacyjnymi Służby Więziennej są m.in. zakłady karne. Z art. 6 u.s.w. wynika natomiast, że koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.s.w. zakładem karnym kieruje dyrektor. Do zakresu działania dyrektora zakładu karnego należy w szczególności realizacja zadań wynikających z innych ustaw (art. 13 ust. 2 pkt 7 u.s.w.). Powyższe uregulowania prawne prowadzą do wniosku, że dyrektor zakładu karnego, jako jeden z organów Służby Więziennej, czyli formacji powołanej do realizacji zadań publicznych ze środków publicznych, jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Analizując wniosek skarżącego z punktu widzenia przedmiotowego należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, czyniąc to w sposób otwarty, czemu służy zwrot "w szczególności". Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę u.d.i.p., a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje

się wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym (komunalnym bądź Skarbu Państwa), jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone (por. wyrok NSA z dnia

30 października 2002 r., II SA 181/02; wyrok NSA z dnia 20 października 2002 r., II SA 1956/02 oraz wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., SA 2036-2037/02,

M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28). W u.d.i.p. wśród przykładowych informacji publicznych wskazano w m.in. informacje o organizacji oraz przedmiocie działalności i kompetencjach organów władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i c u.d.i.p.), a także o zasadach funkcjonowania takich podmiotów, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.). Nadto informacją publiczną są dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.).

Zdaniem Sądu informacja dotycząca ilości zastosowania środków przymusu bezpośredniego w latach 2021/2022 oraz wymierzenia kar dyscyplinarnych w 2022 r. wobec osadzonych kobiet posiada charakter informacji publicznej. Wnioskowane przez skarżącego informacje związane są z działalnością (funkcjonowaniem) organu władzy publicznej jakim jest Dyrektor Zakładu Karnego, tak w znaczeniu przedmiotowym, odnoszącym się do wykonywania w podległej Dyrektorowi jednostce ustawowych zadań Służby Więziennej (m.in. prowadzenia oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności; zapewnienia osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom, wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, przestrzegania ich praw, a zwłaszcza humanitarnych warunków bytowych, poszanowania godności, opieki zdrowotnej i religijnej czy zapewnienia porządku i bezpieczeństwa), jak też w znaczeniu podmiotowym, związanym z informacjami odnoszącymi się do osób pełniących funkcje publiczne i ich kompetencjami, a także w odniesieniu do danych publicznych zawartych w dokumentach urzędowych odnoszących się do tego organu czy też osób wykonujących w ramach struktury tego organu funkcje publiczne (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 października 2022 r., III SAB/Gd 89/22, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2020 r., IV Sab/Po 100/20, CBOSA). Nadto informacja o wymierzeniu kar dyscyplinarnych stanowi dane publiczne, jako mające swe źródło w treści indywidualnych decyzji w sprawie zastosowania takich środków w stosunku do konkretnego osadzonego, podejmowanych przez właściwe organy postępowania karnego wykonawczego, na podstawie przesłanek ściśle określonych w przepisach kodeksu karnego wykonawczego (zob. art. 142, art. 144 k.k.w). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w myśl art. 25a ust. 1 u.s.w. jednostki organizacyjne Służby Więziennej dysponują Centralną Bazą, prowadzoną w systemie teleinformatycznym

i stanowiącą zbiór informacji oraz danych osobowych. Przetwarza się w niej informacje niezbędne do realizacji ustawowych zadań wykonywanych przez tę formację, w tym związane z pobytem osoby pozbawionej wolności w zakładzie karnym lub areszcie śledczym, w szczególności m.in. informacje niezbędne do dokonania prawidłowej klasyfikacji, rozmieszczenia wewnątrz zakładu karnego lub aresztu śledczego oraz indywidualnego postępowania zmierzającego do realizacji celów, jakim ma służyć wykonanie kar pozbawienia wolności, środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności oraz tymczasowego aresztowania (art. 25a ust. 2 pkt 1 lit. f tiret 2 u.s.w.) czy informacje o objęciu osoby pozbawionej wolności szczególną ochroną w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia (art. 25a ust. 2 pkt 1 lit. f tiret 2 u.s.w.).

Informacje objęte zakresem wniosku skarżącego z dnia [...] września 2022 r. są zatem informacjami, które zgodnie z przepisami prawa, gromadzi i przetwarza właściwy organ Służby Więziennej, a więc pozostają w jego dyspozycji. Stanowią one informację o działalności i organizacji podmiotu publicznego, w tym sposobie realizacji przez niego zadań publicznych. Nie jest zatem uzasadnione stanowisko organu, że dokumentacja wytwarzana i archiwizowana w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności posiada charakter dokumentu wewnętrznego i dlatego nie stanowi informacji publicznej. Należy dodać, że przepis art. 24 a u.s.w. wymienia podmioty, którym na wniosek Służba Więzienna udziela informacji lub udostępnia. Wskazać jednak trzeba, że w myśl art. 24a ust. 4 u.s.w. przepisy, o których mowa w ust. 1-3, nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji lub udostępniania danych osobowych. Przeszkody do uwzględnienia wniosku nie stanowi art. 24 ust. 5 u.s.w., w myśl którego nie udostępnia się osobie pozbawionej wolności jej akt osobowych i informacji zawartej w Centralnej Bazie jej dotyczących.

W zakresie żądania odnoszącego się do notatek służbowych funkcjonariuszy, którzy zastosowali w latach 2021-2022 środki przymusu bezpośredniego wobec osadzonych wraz z opisem tych czynności, należy wskazać, że w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które władzę publiczną realizują lub w zakresie swoich kompetencji gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, a zatem treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej (a nawet podmioty niebędące organami administracji publicznej), treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą, stanowi informację publiczną. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r.,

II SA/Wa 721/08, CBOSA). Mając powyższe na uwadze, przyjąć zatem należało, że ww. informacja, dotycząca notatek służbowych sporządzonych w latach 2021-2022 przez funkcjonariuszy więziennych i odnosząca się do przypadków stosowania wobec osadzonych kobiet przymusu bezpośredniego, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p. Niewątpliwie notatka urzędowa/służbowa jako dokument wytworzony przez funkcjonariusza służby więziennej w związku z realizacją przewidzianych prawem przez tę służbę zadań, dotyczy sprawy publicznej. Jak to zostało powyżej już zasygnalizowane stosownie do art. 2 ust. 2 u.s.w. do podstawowych zadań Służby Więziennej należy m.in. zapewnienie osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom, wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, przestrzegania ich praw, w tym poszanowania godności (pkt 4), a także zapewnienia w zakładach karnych i aresztach śledczych porządku i bezpieczeństwa (pkt 6). W konsekwencji, w ocenie Sądu, informacje objęte żądanymi przez skarżącego notatkami służbowymi dotyczącymi przypadków zastosowania wobec osadzonych środków przymusu bezpośredniego stanowią informację publiczną. Są to bowiem informacje pochodzące od funkcjonariusza publicznego, utrwalone w formie pisemnej i bezpośrednio związane z działalnością i funkcjonowaniem Służby Więziennej, gdyż wytworzone w ramach działalności organu administracji publicznej i dotyczące sfery faktów odnoszących się do sposobu prowadzenia spraw (wykonywania prawem przepisanych zadań). A zatem treść notatki służbowej sporządzona przez funkcjonariusza służby więziennej w ramach wykonywania przez niego czynności służbowych i związana z wykonywaniem zadań powierzonych tej służbie, stanowi informację o charakterze publicznym, mogącą co do zasady podlegać udostępnieniu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 października 2022 r., III SAB/Gd 89/22, CBOSA).

Powyższe uwagi należy również odnieść do dokumentacji związanej z wymierzeniem kary dyscyplinarnej, która - jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę - prowadzona jest w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności. Nie budzi przy tym wątpliwości, że w świetle art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Dyrektor Zakładu Karnego jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznych "będących w jego posiadaniu".

Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W myśl natomiast art. 5 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Powyższe oznacza, że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznej a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy wskazanych dóbr chronionych (np. anonimizacja danych wrażliwych). Adresat wniosku o udostepnienie informacji publicznej powinien rozważyć, czy stan faktyczny sprawy, opis zdarzeń, ich charakter i okoliczności, nawet po usunięciu imienia nazwiska uczestników postępowania, nie pozwala na ich identyfikację. W przypadku, gdy pomimo dokonania takiego zabiegu, możliwa będzie identyfikacja osoby, której dane dotyczą, należy odmówić udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r., I OSK 933/11 i wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 maja 2020 r., II SA/Gd 6/20, CBOSA). Organ winien rozważyć, czy żądana przez skarżącego informacja w pewnym zakresie (np. zawarta w notatkach służbowych dotyczących przymusu bezpośredniego) nie narusza wrażliwej sfery prywatnej osadzonych i czy z tego względu nie podlega ograniczeniu w jej udostępnieniu ze względu na prywatność osoby fizycznej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 października 2022 r., III SAB/Gd 89/22, CBOSA).

Zdaniem Sądu, skoro objęta wnioskiem skarżącego informacja stanowi informację publiczną, a Dyrektor Zakładu Karnego jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, to w niniejszej sprawie podmiot ten był zobowiązany do załatwienia złożonego wniosku we właściwym trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Należało zatem albo udostępnić w formie czynności materialno-technicznej (pismem) w terminie, o którym mowa w art. 13 u.d.i.p. żądaną przez skarżącego informację albo odmówić jej udostępnienia decyzją (w trybie art. 16 u.d.i.p.), gdyby organ uznał, że zachodzą przeszkody do jej udostępnienia z art. 5 u.d.i.p. Ewentualnie - gdyby organ uznał, że wnioskowana informacja ma walor informacji przetworzonej - należało w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wezwać skarżącego do wykazania przesłanki, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

Z powyższych względów Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] września 2022 r. w terminie czternastu dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi (pkt I sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd oceniając charakter bezczynności (art. 149 § 1a p.p.s.a.), stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku).

Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu ocenianego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., I OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14, wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2018 r., II SAB/Łd 209/17, CBOSA).

W niniejszej sprawie taka sytuacja, zdaniem Sądu, nie wystąpiła. Formułując powyższą ocenę Sąd miał przede wszystkim na względzie, że Dyrektor Zakładu Karnego udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z [...] września 2022 r. w 14-dniowym terminie zakreślonym w u.d.i.p. (w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast sam fakt niezałatwienia wniosku skarżącego w sposób właściwy nie wynikał raczej z lekceważenia ustawowych obowiązków organu władzy publicznej, lecz z błędnej interpretacji odnośnych przepisów prawa i związanej z tym wadliwej oceny okoliczności faktycznych sprawy.

Odnosząc się z kolei do zgłoszonego w skardze żądania wymierzenia grzywny organowi, należy zauważyć, że z przepisu art. 149 § 2 p.p.s.a. jasno wynika, iż grzywna, jest jednym z dwóch (obok sumy pieniężnej) środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przy tym decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) należy do sądu (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1314/16; z 11 kwietnia 2017 r.,

I OSK 1506/16; z 11 lipca 2017 r., II OSK 879/17 – CBOSA). Zatem zasądzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej od organu – podobnie zresztą, jak i nałożenie na organ grzywny – jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyroki NSA: z 3 lutego 2017 r., II GSK 1695/16; z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1685/17 – CBOSA). Grzywna pełni przede wszystkim funkcję represyjną i prewencyjną (dyscyplinującą). Mając na uwadze, że nie znajduje potwierdzenia w tej sprawie stan kwalifikowanego naruszenia prawa wynikający z bezczynności, Sąd oddalił wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny (pkt III sentencji wyroku).