Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1173/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1, art. 135, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 130a ust. 10h
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant Referent- stażysta Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego R. Ł. kwotę 4334 (cztery tysiące trzysta trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania R.Ł. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. znak: [...], ustalającej obowiązek zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Daewoo Tico nr rej. [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] r., wydaną w ramach postępowania wszczętego z urzędu, Starosta [...] ustalił wobec R.Ł. obowiązek zapłaty kosztów w kwocie 24.435,96 zł, związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Daewoo Tico nr rej. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji opisał stan faktyczny będący podstawą jej wydania, wskazując w szczególności na takie okoliczności jak:

- wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, usunięcie go i umieszczenie na parkingu strzeżonym w dniu 7 grudnia 2014 r.;

- ustalenie, że właścicielem pojazdu w tej dacie był R.Ł., zaś osobą kierującą pojazdem – K.S., który zmarł w dniu [...] kwietnia 2016 r.;

- powiadomienie właściciela o konieczności odebrania pojazdu i skutkach jego nieodebrania;

- bezskuteczny upływ 3-miesięcznego terminu do odbioru pojazdu;

- wydanie przez Sąd Rejonowy w P. postanowienia z dnia [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...], które stało się prawomocne w dniu 9 sierpnia 2016 r.

Organ opisał przebieg postępowania administracyjnego, w ramach którego została wydana decyzja, powołując się m.in. na fakt doręczenia skarżącemu, zawiadomienia o wszczęciu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ I instancji odwołał się do art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 128 ze zm., dalej: p.r.d.), stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia, po czym stwierdził, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym zachodzą przesłanki do zastosowania ww. przepisu i nałożenia na R.Ł. obowiązku zapłaty poniesionych przez Powiat [...] kosztów usunięcia, przechowywania i oszacowania pojazdu Daewoo Tico nr rej. [...]. Jednocześnie zastrzegł, że obowiązek ten nie ciąży, na podstawie art. 130a ust. 10i p.r.d., solidarnie na spadkobiercach zmarłego K. S.(kierującego pojazdem Daewoo Tico nr rej. [...] w dniu 7.12.2014 r.), gdyż wygasł wraz ze śmiercią tej osoby.

Organ I instancji przedstawił ponadto w uzasadnieniu decyzji podstawy i sposób obliczenia wysokości ustalonych kosztów oraz ich elementy składowe.

W odwołaniu od decyzji Starosty [...] skarżący podniósł, że w dniu 7 grudnia 2014 r. nie był właścicielem usuniętego pojazdu, na potwierdzenie czego załączył kopię zawartej w dniu 16 lutego 2014 r. umowy kupna-sprzedaży samochodu Daewoo Tico nr rej. [...], opatrzonej adnotacją organu rejestrowego o zgłoszeniu sprzedaży pojazdu w dniu 6 maja 2015 r. R.Ł. zaznaczył ponadto, iż w związku z otrzymanym powiadomieniem z dnia 07.12.2014 r. o usunięciu pojazdu z drogi i konieczności jego odbioru z parkingu strzeżonego, osobiście informował właściciela parkingu – P. B., że od dnia 14 lutego 2014 r. nie jest już właścicielem tego samochodu.

R. Ł. wskazał, że w jego ocenie został niesłusznie obciążony wysokimi kosztami związanymi z usuniętym pojazdem, który nie był już w jego posiadaniu, w sytuacji, gdy to nowy nabywca samochodu Daewoo Tico nie dopilnował obowiązku przerejestrowania samochodu na swoje nazwisko.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawa podlega załatwieniu na podstawie przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie - Prawo o ruchu drogowym. W art. 130a ust. 1-4 p.r.d. uregulowano kompleksowo kwestie związane z usunięciem pojazdu z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez uprawniony podmiot, m.in. wskazano, że co do zasady następuje to na koszt właściciela pojazdu. Art. 130a ust. 5c p.r.d. stanowi natomiast, że pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Przepisy art. 130a ust. 6-6e p.r.d. normują kwestie związane m.in. z opłatami, o których mowa w ust. 5c. Wynika z nich, że wysokość opłat jest ustalana corocznie w drodze uchwały rady powiatu, przy czym nie może przekraczać stawek maksymalnych określonych w ustawie.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Przepisy art. 130a ust. 10a-10e p.r.d. regulują tryb wydania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Zdaniem organu, na uwagę zasługuje zwłaszcza treść art. 130a ust. 10e, który stanowi, że w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności ora z czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Kolegium wyjaśniło, że dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy zasadnicze znaczenie ma treść art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., które należy interpretować łącznie. W myśl art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d (dotyczącego sytuacji, gdy nie udało się ustalić właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej do jego odbioru) i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Natomiast stosownie do art. 130a ust. 10i p.r.d., jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.

Organ wyjaśnił, że postępowanie wyjaśniające w administracyjnej sprawie zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności, o których mowa wart. 130a ust. 10e p.r.d., stanowiących przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, np. czy usunięcie pojazdu było zasadne albo czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu lub uprawnioną osobę o obowiązku odbioru pojazdu. Te i wszystkie inne kwestie poprzedzające orzeczenie o przepadku pojazdu, bada z woli ustawodawcy sąd w postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę jego wydania. W konsekwencji, postępowanie dowodowe przeprowadzane w ramach postępowania administracyjnego powinno skupiać się na kwestiach określonych w art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., tj. ustaleniu osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz sprecyzowaniu kosztów objętych tym obowiązkiem i określeniu ich wysokości.

Kolegium wyjaśniło, że w wyniku analizy dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, że pojazd marki Daewoo Tico nr rej. [...] został usunięty z drogi z powodu kierowania nim w stanie nietrzeźwości przez K.S., na podstawie dyspozycji wydanej przez policjanta w dniu 7 grudnia 2014 r., i w tym samym dniu umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ. Z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania wynika również, że właścicielem usuniętego pojazdu w tej dacie był R. Ł., o czym świadczy treść postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt [...], wydanego w ramach postępowania prowadzonego z jego udziałem, a uzupełniająco fakt, że figurował on wówczas jako właściciel pojazdu w centralnej ewidencji pojazdów. W dniu 12 grudnia 2014 r. skarżącemu doręczono powiadomienie o miejscu przechowywania usuniętego pojazdu, warunkach odebrania go z parkingu i skutkach niedopełnienia tego obowiązku. Następnie, z uwagi na nieodebranie pojazdu w terminie 3 miesięcy od daty jego usunięcia, Starosta [...] wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego w P., po uwzględnieniu którego, Sąd wydał wskazane wyżej postanowienie, prawomocne od dnia 9 sierpnia 2016 r., orzekające o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...].

Kolegium uznało, że zgromadzony materiał dowodowy wyklucza możliwość zastosowania art. 130a ust. 10i p.r.d., gdyż wynika z niego niezbicie, że K. S., który władał pojazdem w chwili jego usunięcia, zmarł [...] kwietnia 2016 r. W sytuacji zaś, gdy źródłem obowiązku określonego w ww. przepisie prawa jest stosunek administracyjnoprawny, zawiązany przez wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, trzeba przyjąć, że obowiązek ten ma charakter ściśle osobisty i nie podlega dziedziczeniu. Wobec tych ustaleń należało oprzeć się na regule wyrażonej w art. 130a ust. 10h p.r.d., zgodnie z którą koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania obciążają wyłącznie osobę będącą właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, czyli w tym przypadku R. Ł.

Po dokonaniu weryfikacji wysokości kosztów określonej w treści zaskarżonej decyzji Starosty [...], organ odwoławczy stwierdził, że została ona prawidłowo obliczona przez organ I instancji. Kolegium wyjaśniło, że koszty w wysokości 24.435,96 zł, podlegające zapłacie przez skarżącego, obejmują:

1) koszty usunięcia pojazdu w kwocie 483,00 zł, ustalone na podstawie § 1 lp. 3 uchwały nr XLIX/342/13 Rady Powiatu [...] z 30 października 2013 r. w sprawie ustalenia opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi na 2014 rok (Dz.Urz.Woj.Łódz. poz. 4834);

2) koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym w okresie od 7 grudnia 2014 r. do 8 sierpnia 2016 r. w łącznej kwocie 23766,00 zł, ustalone na podstawie:

- § 1 lp. 3 wzmiankowanej wyżej uchwały nr XLIX/342/13 w odniesieniu do okresu od dnia 7 grudnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. (38 zł x 24 dni = 912,00 zł);

- § 1 lp. 3 uchwały nr LXI/424/14 Rady Powiatu [...] z 28 sierpnia 2014 r. w sprawie ustalenia opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi na 2015 r. (Dz.Urz.Woj.Łódz. poz. 3322) w odniesieniu do okresu od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. (39 zł x 365 dni = 14235,00 zł);

- § 1 lp. 3 uchwały nr XIII/84/15 Rady Powiatu [...] z dnia 24 września 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi obowiązujących w 2016 r. (Dz.Urz.Woj.Łódz. poz. 3983) w odniesieniu do okresu od 1 stycznia 2016 r. do 8 sierpnia 2016 r. (39 zł x 221 dni = 8619,00 zł);

3) koszty oszacowania pojazdu w kwocie 186,96 zł, wykazane w fakturze VAT nr [...] z dnia 22 września 2016 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał je za niezasadne. Kolegium podkreśliło, że organy administracji publicznej właściwe do załatwienia tej sprawy są bezwzględnie związane treścią prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...], co oznacza, że nie mogą kwestionować ustaleń faktycznych leżących u jego podstaw, np. co do osoby dotychczasowego właściciela pojazdu, nawet jeżeli strona powołuje się w toku postępowania administracyjnego - w tym przypadku dopiero na etapie postępowania odwoławczego - na okoliczności lub dokumenty, które zdają się przeczyć ustaleniom Sądu. Źródłem tego związania jest norma prawna wynikająca z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1822 ze zm.).

Kolegium podkreśliło, że treść postanowienia z dnia [...] kwietnia 2016 r. sygn. akt [...] jest spójna i jednoznaczna. Już sama jego sentencja zawiera twierdzenie, że przed orzeczeniem przepadku własność pojazdu marki Daewoo Tico nr rej. [...] przysługiwała skarżącemu. Zostało ono następnie rozwinięte w uzasadnieniu, odnoszącym się w szczególności do przesłanek z art. 130a ust. 10e p.r.d., w tym do warunku prawidłowego powiadomienia właściciela pojazdu o konieczności odebrania pojazdu i konsekwencjach jego nieodebrania. Sąd Rejonowy w P. uznał tę przesłankę za spełnioną wobec doręczenia skarżącemu stosownego powiadomienia w dniu 12 grudnia 2014 r. Kolegium zaznaczyło, że postępowanie w sprawie przepadku pojazdu toczyło się z udziałem skarżącego, a zatem nic nie stało na przeszkodzie, by w jego toku podnosił on okoliczności i przedstawiał dowody, na które obecnie powołuje się w odwołaniu od decyzji Starosty [...]. Strona mogła również skorzystać z uprawnienia do złożenia w ustawowym terminie apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego w P., a po jego uprawomocnieniu - z innych środków zaskarżenia.

W skardze do Sądu R.Ł. zarzucił organom naruszenie:

- art. 130a ust. 10c ustawy prawo o ruchu drogowym,

- art. 130a ust. 10e ustawy prawo o ruchu drogowym,

- art. 130a ust. 10h ustawy prawo o ruchu drogowym,

- art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego,

- naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 136 k.p.a. polegające na orzeczeniu obowiązku ponoszenia kosztów przechowywaniu pojazdu za okres od 7 grudnia 2014 r. do 8 sierpnia 2016 r., w sytuacji gdy organ zaniechał wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz w żaden sposób nie uzasadnił podstaw tak długiego czasu przechowywania pojazdu, a zaniechania i bezczynność leżąca po stronie organu nie powinny obciążać skarżącego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi R. Ł. wskazał, że występując o orzeczenie przepadku Starosta powinien dołożyć należytej staranności w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu. Samochód marki Daewoo Tico nr rej. [...] został przez niego sprzedany w dniu 16 lutego 2014 r., o czym Starosta wiedział. Należyta staranność, o której mowa w art. 130a ust. 10e p.r.d., wymagała zbadania okoliczności, które wskazują na to, że dane z ewidencji pojazdów nie są aktualne i prawdziwe. Skarżący zawiadomił bowiem organ ewidencji pojazdów - którym jest ten sam Starosta o sprzedaży przedmiotowego pojazdu. Podkreślił, że nie może obecnie ponosić odpowiedzialności za to, że ze swoich obowiązków nie wywiązał się nabywca pojazdu. Zaznaczył, że od organu administracji oczekiwać należy staranności ocenianej przez pryzmat zasad postępowania administracyjnego, w tym działania praworządnego i pogłębiającego zaufanie obywateli do organów administracji.

Ponadto skarżący podniósł, iż powołanie się przez organy administracji na art. 365 § 1 k.p.c. i twierdzenie, że są one związane treścią orzeczenia sądu cywilnego, nie przystoi organowi administracji publicznej i nie może się ostać, w sytuacji, gdy to Starosta swoim działaniem doprowadził do wydanie takiego postanowienia, gdyż ukrywając przed sądem wiedzę, co do podmiotu, który rzeczywiście był właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia, doprowadził do wydania przez sąd wadliwego orzeczenia. W ocenie skarżącego, jest to działanie niegodne organu administracji publicznej. Zdaniem R. Ł. należy również poddać w wątpliwość zakres związania organów orzeczeniem o przepadku, gdyż postanowienie to powinno wiązać jedynie w zakresie określenia podmiotu, na który przepadek nastąpił i daty przejścia własności rzeczy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Wychodząc z tak zakreślonych granic kontroli, Sąd uznał w niniejszej sprawie, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje naruszają prawo.

W myśl art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Przepis art. 130a ust. 10d stanowi, iż ust. 10 stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności, natomiast w myśl ust. 10i tego przepisu, jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.

Jest poza sporem, że dyspozycja usunięcia z drogi pojazdu marki Daewoo Tico nr rej. [...], którym kierował K.S., wydana została w dniu 7 grudnia 2014 r. Obowiązkiem zatem Starosty [...], który wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem tego pojazdu, było ustalenie właściciela przedmiotowego samochodu w dniu 7 grudnia 2014 r.

Organy obu instancji uznały, że właścicielem pojazdu w tej dacie był skarżący, a za podstawę tego ustalenia przyjęły prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie [...], orzekające przepadek na rzecz Powiatu [...] samochodu osobowego marki Daewoo Tico o numerze rejestracyjnym [...]. Organ odwoławczy nie uwzględnił natomiast przedstawionej przez skarżącego umowy kupna-sprzedaży przedmiotowego pojazdu z dnia 16 lutego 2014 r. (zawartej pomiędzy R.Ł. jako sprzedającym a A. W., jako kupującą pojazd) oraz faktu dokonania zgłoszenia przez stronę do Wydziału Komunikacji w dniu 06.05.2015 r. sprzedaży samochodu Daewoo Tico, wychodząc z założenia, że osoba właściciela pojazdu określona została w powołanym wyżej prawomocnym postanowieniu sądu powszechnego o orzeczeniu przepadku pojazdu na rzecz powiatu, które to orzeczenie wiąże organy administracji publicznej z mocy art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie: k.p.c.).

Ze stanowiskiem organów nie można się zgodzić.

Powołany przepis art. 365 § 1 k.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy podkreślić, że mocą wiążącą w kolejnych postępowaniach objęte jest to, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia; innymi słowy, moc wiążącą uzyskuje rozstrzygnięcie o żądaniu w powiązaniu z jego podstawą faktyczną. W kolejnym postępowaniu i sąd, i organ administracji publicznej mają obowiązek przyjąć, że istotna z punktu widzenia zasadności żądania kwestia kształtuje się tak, jak zostało to ustalone w prawomocnym wyroku. Konsekwencją mocy wiążącej jest tym samym niedopuszczalność ponownej oceny prawnej co do okoliczności objętych wcześniejszym prawomocnym rozstrzygnięciem (por. przykładowo wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II CSK 239/13, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r., III CZP 97/09, OSNC 2010, Nr 6, poz. 88, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSNC 2000, Nr 5, poz. 86 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 marca 2006 r., IV CSK 89/05, OSNC 2007, Nr 1, poz. 15, z dnia 22 listopada 2007 r., III CSK 141/07, nie publ., z dnia 4 marca 2008 r., IV CSK 441/07, nie publ., z dnia 23 czerwca 2009 r., II PK 302/08, OSNP 2011, nr 3-4, poz. 34, z dnia 11 lutego 2011 r., I CSK 249/10, nie publ. i z dnia 20 września 2011 r., III SK 5/11, nie publ.).

Zdaniem Sądu, ustalenie przez sąd powszechny osoby dotychczasowego właściciela auta nie jest przesłanką orzeczenia przepadku pojazdu i orzeczenie sądu w tym zakresie nie korzysta z mocy wiążącej zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. Zakres rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej przepadku pojazdu wyznacza art. 130a ust. 10e ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z brzmienia art. 130a ust. 10e ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie wynika, że przesłanką niezbędną do orzeczenia przepadku pojazdu jest ustalenie jego właściciela w dniu wydania dyspozycji usunięcia tego pojazdu z drogi. Omawiany przepis wymaga jedynie, by w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności i w takim też zakresie sąd powszechny bada sprawę. Instytucja przepadku pojazdu, uregulowana w art. 130a ust. 10e ustawy - Prawo o ruchu drogowym ma na celu umożliwienie przejścia na rzecz powiat własności pojazdu nieodebranego przez uprawnioną osobę. Dopiero bowiem, gdy powiat stanie się właścicielem pojazdu, będzie mógł nim rozporządzić - dokonać sprzedaży lub zadecydować o jego zniszczeniu. Celem rozstrzygnięcia w sprawie przepadku nie jest natomiast wiążące ustalenie właściciela pojazdu, skoro przepis art. 130a ust. 10d w związku z art. 130a ust. 10 omawianej ustawy dopuszcza orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej. Stanowisko takie wyrażane jest również w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r. w spr. I OSK 544/16 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Olsztynie z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Ol 736/17, Łodzi z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. III SA/Łd 924/17, z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. III SA/Łd 1134/17 i z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. III SA/Łd 376/15, Lublinie z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. III SA/Lu 777/15, Warszawie z dnia 4 września 2015 r., sygn. VII SA/Wa 342/15, Białymstoku z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Bk 124/15 i w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 marca 2015 r., sygn. II SA/Go 71/15).

W świetle powyższego uzasadnione jest stanowisko, że ustalenie właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia z drogi nie stanowiło przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w P. w sprawie zakończonej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Mocą wiążącą tego orzeczenia objęte było to, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a więc orzeczenie przepadku na rzecz Powiatu [...] własności samochodu osobowego marki Daewoo Tico nr rej. [...]. Stwierdzenie zawarte w sentencji orzeczenia, iż właścicielem pojazdu był skarżący, nie stanowiło przedmiotu rozstrzygnięcia sądu. Wskazanie osoby właściciela stanowi w tym przypadku element opisu pojazdu. Także orzeczenie zawarte w pkt 2 sentencji postanowienia, iż R. Ł. zostaje obciążony kosztami postępowania sądowego, w żaden sposób nie przesądza o własności pojazdu w dniu 7 grudnia 2014r.

Prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nie ma zatem w niniejszej sprawie mocy wiążącej w zakresie, w jakim sąd powszechny w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia określił skarżącego jako poprzedniego właściciela pojazdu. W konsekwencji rozstrzygnięcie to nie zwalniało organów administracji publicznej z ustalenia w rozpoznawanej sprawie osoby właściciela samochodu osobowego marki Daewoo Tico nr rej. [...] w dacie usunięcia tego pojazdu z drogi. Ustalenie osoby, która w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była jego właścicielem, jest przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Okoliczność ta podlega zatem ustaleniu przez organy administracji publicznej w ramach postępowania w przedmiocie zobowiązania do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu.

Zgodnie z art. 7 k.p.a., obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej zobligowany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., a następnie, zgodnie z art. 80 k.p.a., ocenić na postawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

W sprawie niniejszej organ nie wywiązał się z powyższych obowiązków. Nie podjął bowiem kroków zmierzających do ustalenia osoby właściciela w dacie usunięcia pojazdu z drogi, poprzestając na powołaniu się na prawomocne orzeczenie sądu powszechnego. Stanowisko takie zaakceptował także organ II instancji, pomijając przy tym załączoną przez skarżącego do odwołania umowę kupna-sprzedaży pojazdu marki Daewoo Tico nr rej. [...] z dnia 16 lutego 2014 r. (opatrzonej adnotacją organu rejestrowego o zgłoszeniu sprzedaży pojazdu w dniu 6 maja 2015 r.) - co w konsekwencji spowodowało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Za nieuprawnione należy przy tym uznać, twierdzenie organu, iż skarżący, po otrzymaniu zawiadomienia z dnia 7 grudnia 2014 r. zobowiązany był do odbioru pojazdu Daewoo Tico z parkingu strzeżonego. Jeżeli bowiem skarżący nie był w tym dniu właścicielem przedmiotowego samochodu, to nie miał jakichkolwiek uprawnień do dysponowania tym pojazdem. Zatem, obciążanie go w takiej sytuacji kosztami przechowywania samochodu, co do którego nie przysługiwało mu już żadne prawo rzeczowe, tylko z tego powodu, że nie zakwestionował w odpowiednim czasie wydanego na posiedzeniu niejawnym Postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nie może być uznane za działanie zgodne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego tj. z zasadą praworządności, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasadą uwzględnienia z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto, jak wynika z odwołania, w związku z otrzymanym powiadomieniem z dnia 07.12.2014 r. o usunięciu pojazdu z drogi i konieczności jego odbioru z parkingu strzeżonego, R.Ł. osobiście informował właściciela parkingu – P.B., że od dnia 14 lutego 2014 r. nie jest już właścicielem tego samochodu, której to okoliczności organ również nie uwzględnił w toku niniejszego postępowania.

Organy nie ustaliły zatem należycie stanu faktycznego sprawy i nie zebrały, a także nie rozważyły i nie oceniły całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. W szczególności zaś nie rozważyły i nie oceniły umowy sprzedaży pojazdu z dnia 16 lutego 2014 r., z której wynika, że z tym dniem nastąpiło przeniesienie własności samochodu osobowego Daewoo Tico nr rej. [...] na A. W.

Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 sentencji wyroku). O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 5 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na łączną kwotę przysługujących do zwrotu kosztów postępowania składa się 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 734 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, czyli łącznie 4334 zł, jak w punkcie drugim sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią przedstawione wyżej stanowisko i zobowiązane będą po raz kolejny ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do ustalenia właściciela pojazdu marki Daewooo Tico nr rej. [...] w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, a gdy okaże się to konieczne - także przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Ocenie podlegać będzie w szczególności wskazana wyżej umowa kupna-sprzedaży przedmiotowego pojazdu z dnia 14 lutego 2014 r. Podkreślić należy, że wiarygodność tego dokumentu nie została w sprawie niniejszej zakwestionowana, a stosownie do art. 155 Kodeksu cywilnego, umowa sprzedaży rzeczy oznaczonej co do tożsamości przenosi na nabywcę własność rzeczy, o ile strony bądź przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

dcz