Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1365/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Opłata targowa
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 187 par 1, art. 191, art. 210 par 4,
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par 1 lit.c, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par 22
journal: Dz.U. 2015 poz 1801
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
article: par 18 ust. 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w opłacie targowej wraz z odsetkami 1.uchyla zaskarżoną decyzję, 2.przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata Z. B. kwotę [...] złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w K. ( dalej zwane też "Kolegium" lub "organem odwoławczym") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia D. A. (dalej: zwanej też Podatniczką, Stroną lub Skarżącą) zaległości w opłacie targowej w kwocie [...] zł oraz proporcjonalnych odsetek w wysokości [...] zł.

Jak wynika z akt sprawy D. A. wnioskiem z dnia 23 stycznia

2014 r. zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległości w opłacie targowej w łącznej wysokości [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł. Wniosek swój Podatniczka uzasadniła bardzo trudną sytuacją materialną i życiową, spowodowaną posiadanym zadłużeniem oraz złymi wynikami prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Wskazała także, że w 2006 r. skradziono jej samochód z towarem

o łącznej wartości około [...] zł.

Prezydent Miasta K. odmówił umorzenia żądanej kwoty, wskazując,

że brak ustawowych określonych w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; zwanej dalej "o.p."), tj. w życiu Podatniczki nie zdarzyło się nic wyjątkowego ani nadzwyczajnego, co uniemożliwiło jej zapłacenie podatku. Organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że Podatniczka utrzymuje się od 2004 r. z prowadzonej z przerwami działalności gospodarczej oraz świadczeń rodzinnych wypłacanych przez ośrodek pomocy społecznej, zamieszkuje wspólnie z mężem oraz czworgiem dzieci w wynajętym mieszkaniu przy ulicy [...] w K.

Nie zgadzając się z wydanym orzeczeniem Podatniczka odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.

W odwołaniu podniesiono, że wydana decyzja pozostaje w sprzeczności z art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dalej, Podatniczka wskazała, że jej przypadek jest klasycznym przykładem nadzwyczajnych okoliczności

i przypadków losowych uniemożliwiających uregulowanie należności. Podkreśliła, że nie posiada żadnego majątku, który mógłby umożliwić jej spłatę zadłużenia. Jej zdaniem, nie może być uznana za profesjonalnego przedsiębiorcę. Podatniczka podniosła też, że organ pierwszej instancji swoim działaniem naruszył zasady współżycia społecznego określone w art. 5 Kodeksu cywilnego, a następnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie zaległości w opłacie targowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie podzieliło zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że będąca przedmiotem zaskarżenia decyzja organu pierwszej instancji wydana została zgodnie

z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa. Oceniając całokształt materiału dowodowego Kolegium jednoznacznie stwierdziło, że w sytuacji Podatniczki nie ma mowy o żadnej przesłance kwalifikującej ją do pomocy ze środków publicznych

w postaci umorzenia zaległości w opłacie targowej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Kolegium, Skarżąca wniosła o jej uchylenie wskazując, że zawiera ona szablonowe slogany i pouczenia, zamiast wnikliwej i merytorycznej oceny przesłanek uzasadniających umorzenie należności w opłacie targowej i odniesienia się do sytuacji Podatniczki oraz argumentów podniesionych przez nią w piśmie z dnia 21 lipca 2014 r. skierowanym do Kolegium.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1221/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium.

W uzasadnieniu wskazał, m.in. że w rozpoznanej sprawie Kolegium nie wyjaśniło należycie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji swobodne uznanie organu podatkowego przekształciło się w uznanie dowolne.

Wskazał, że Skarżąca złożyła wniosek o zastosowanie w stosunku do niej ulgi płatniczej w związku z jej trudną sytuacją materialną. Z tego względu zdaniem Sądu

w toku postępowania należało zbadać sytuację materialną Skarżącej oraz ustalić czy zapłata opłaty targowej w kwocie plus odsetki, mogłaby zaszkodzić podstawom egzystencji materialnej Skarżącej (oraz jej rodziny). Zdaniem Sądu Kolegium okoliczności tej nie zbadało, chociaż analizę sytuacji majątkowej przeprowadził organ pierwszej instancji, a w aktach sprawy znajdują się dokumenty (choćby kwestionariusz możliwości płatniczych podatnika), które Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno, wydając zaskarżoną decyzję, przeanalizować i ocenić.

Sąd na podstawie akt sprawy uznał, że sytuacja Skarżącej jest trudna, posiada ona na utrzymaniu czwórkę małoletnich dzieci, utrzymuje się z handlu obwoźnego oraz świadczeń rodzinnych, nie posiada ruchomości o większej wartości czy nieruchomości.

Biorąc pod uwagę powyższe, a także konieczność odniesienia się do wskazywanych i możliwych do zweryfikowania poziomów minimum socjalnego

i minimum egzystencji, Sąd wskazał, że Kolegium powinno ustalić, czy jest to kwota zapewniająca owe minima i pozwalająca w konsekwencji na stwierdzenie, że Skarżąca jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku. Zauważył, że dążenie do zaspokojenia należności z tytułu zaległości podatkowej nie może doprowadzić pozbawienia zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych.

Zdaniem Sądu wyrażonym w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r. organ odwoławczy, będąc zobowiązanym do całościowego, ponownego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania, nie dokonał zestawienia miesięcznego dochodu Skarżącej z wysokością jej miesięcznych wydatków, a obowiązek wyjaśnienia stanu majątkowego Skarżącej i jej możliwości płatniczych potraktowano jako czystą formalność, która nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, o czym świadczy także lakoniczna argumentacja wydanego rozstrzygnięcia, która de facto sprowadza się do wyjaśnienia zasad udzielania ulg podatkowych z całkowitym pominięciem analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej.

Według Sądu cały wywód Kolegium koncentrował się jedynie na tym, że Skarżącej udzielono już raz ulgi w spłacie zadłużenia z tytułu opłaty targowej, a udzielenie kolejnej jest nieuzasadnione bowiem ulgi podatkowe są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, a Podatniczka, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna mieć świadomość z konieczności regulowania ciążących na niej zobowiązań.

Sąd zauważył, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy, jednak uznaniowość rozstrzygnięcia nie zwalnia organu

z obowiązku rzetelnej i wnikliwej analizy indywidualnej sytuacji, w jakiej znajduje się podatnik oraz wszelkich okoliczności sprawy. Nadto, mając na uwadze specyfikę postępowania dotyczącego udzielenia ulgi płatniczej Sąd podkreślił, że aby decyzje uznaniowe nie były dowolne, winny zawierać uzasadnienie odpowiadające rygorom art. 210 § 4 o.p. Uzasadnienie decyzji ma na celu bowiem wykazanie prawidłowości procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Powinny być one tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Oznacza to, że uzasadnienie takiego orzeczenia nie może odwoływać się jedynie do ogólnych zasad postępowania podatkowego i powszechności obowiązku płacenia podatków, ale przekonywująco i jasno uzasadniać fakty, które odnoszą się do potwierdzenia istnienia lub nieistnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Uzasadnienie decyzji uznaniowej nie może pozostawiać wątpliwości, że wszystkie okoliczności zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

W ocenie Sądu zawartej w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r. , nie można było uznać uzasadnienia zaskarżonej decyzji za spełniające wymogi art. 210 § 4 o.p. Powołanie się przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji ogólnie na powszechność obowiązku płacenia podatków i równość wobec podatków, czy też uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych zdaniem Sądu stanowiło naruszenie wyżej wskazanej normy, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swoim orzeczeniu w ogóle nie odniosło się do sytuacji finansowej Skarżącej, która została podniesiona we wniosku i nie dokonało oceny przesłanek zastosowania tej ulgi w odniesieniu do regulacji art. 67 a § 1 pkt 3 o.p.

Zdaniem Sądu wyrażonym w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r. wyczerpujące uzasadnienie decyzji Kolegium winno zawierać szczegółowe rozważania dotyczące sytuacji finansowo-ekonomicznej podatnika, który domaga się zastosowania ulgi płatniczej, tymczasem, ocena realnej możliwości wywiązania się przez Stronę z tej powinności publicznoprawnej została całkowicie pominięta.

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności faktyczne, których organ nie wyjaśnił w sprawie, pomimo ich istotnego znaczenia dla jej wyniku, Sąd uznał,

że decyzja Kolegium z dnia 4 sierpnia 2014 r. została wydana z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. oraz art. 210 § 4 o.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uchylając powyższą decyzję z dnia [...] r. wyrokiem z dnia

23 kwietnia 2015 r. Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane będzie do uwzględnienia wskazanych powyżej uwag, bowiem jedynie prawidłowo sporządzona decyzja, zawierająca nie tylko uzasadnienie prawne ale także wyczerpujące uzasadnienie faktyczne, umożliwi Sądowi weryfikację prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.

Wydaną w następstwie powyższego wyroku, decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] r. o nr [...], którą odmówiono D. A. umorzenia zaległości w opłacie targowej w kwocie [...] zł oraz proporcjonalnych odsetek w wysokości [...] zł.

Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium wskazało na treść art. 67a § 1 pkt 3 o.p. oraz na pojęcia "ważnego interesu podatnika" a także "interesu publicznego". Opisało też konstrukcję uznania administracyjnego oraz jego rozumienie na gruncie orzecznictwa jak i literatury. Następnie oceniło, iż organ I instancji doszedł do prawidłowego wniosku, że nawet wystąpienie powyższych przesłanek nie zobowiązuje organu do udzielenia ulgi.

Kolegium zauważyło, iż Skarżąca swoje stanowisko oparła na trzech zarzutach:

(1) braku środków do uiszczenia zaległości podatkowej; (2) braku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności przez organ podatkowy pierwszej instancji;

(3) działania dokonywanego przez organ podatkowy pierwszej instancji w sprzeczności z przepisem art. 5 k.c., w szczególności czynienia ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa.

Odnosząc się do pierwszego z zarzutów w zakresie statusu materialnego Strony, Kolegium uznało, że nie zachodzą w przedmiotowej sprawie okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami, usprawiedliwione ważnym interesem podatnika. Kolegium zauważyło, że Strona w odwołaniu nie wskazała na jakikolwiek błąd w ocenie stanu faktycznego poczyniony przez organ podatkowy pierwszej instancji, który prowadziłby do zmiany poczynionych ustaleń. Kolegium uznało ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ podatkowy pierwszej instancji za prawidłowe.

W zakresie zarzutu braku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności przez organ podatkowy pierwszej instancji Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji wszechstronnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Również ostatni z zarzutów Strony, tj. działania dokonywane przez organ podatkowy pierwszej instancji w sprzeczności z przepisem art. 5 k.c, w szczególności czynienia ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, w ocenie Kolegium nie zasługiwał na uwzględnienie.

Nadto Kolegium podkreśliło, że zaległość Skarżącej nie powstała wskutek działania siły wyższej, lecz jej zaniechania w uiszczaniu opłaty targowej. Zdaniem Kolegium powstanie zaległości w 2006 r. winno być dla Skarżącej przestrogą przed podobną praktyką w kolejnych latach, a jednak wszczęcie egzekucji administracyjnej przez organ podatkowy pierwszej instancji nie było dla Strony dostatecznym ostrzeżeniem o nieuchronności zapłaty opłaty targowej. Wskazano, że brak uiszczania jej także w 2012 roku doprowadził do znacznego powiększenia istniejącej uprzednio zaległości. Kolegium zauważyło, że na Skarżącej jako na profesjonalnym przedsiębiorcy ciąży odpowiedzialność za prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek i ponosi ona ryzyko ewentualnych finansowych konsekwencji swoich działań, bądź zaniechań.

Końcowo Kolegium nie stwierdziło naruszenia prawa podatkowego przez organ podatkowy pierwszej instancji, a zarzuty podniesione przez Stronę uznało za niezasadne, w wyniku czego zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Na powyższą decyzję Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze zarzuciła naruszenie art. 122, 187 § 1, 191, 210 § 4 o.p., a przede wszystkim naruszenie art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako "p.p.s.a.").

W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że decyzja zawiera liczne błędy

w postaci nieścisłości i sprzeczności w stanie faktycznym sprawy. Przede wszystkim jednak zarzuciła jej rażący błąd w postaci obrazy art. 153 p.p.s.a., poprzez całkowite zignorowanie wytycznych Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt. I SA/Sz 1221/14.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Na podstawie dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jest zatem uprawniony do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w stopniu obligującym ich uchylenie.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1221/14, zakończonej wyrokiem dnia

23 kwietnia 2015 r., którym uchylono poprzednio wydaną w niniejszej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Na wskazany wyrok nie złożono skargi kasacyjnej, wskutek czego stał się on prawomocny.

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie

art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna i wskazania

co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10). Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie orzeczenia. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15.01.1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Również wskazania co do dalszego postępowania znajdują się w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.).

W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 oraz z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Zatem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania tracą moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, że zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21.03.2014 r., I GSK 534/12 ) "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest weryfikacja, czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań poprzednio wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia sądowego, zwłaszcza z uwagi na podniesione w tej kwestii zarzuty skargi.

Analiza akt sprawy prowadzić musiała do wniosku, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z uchybieniem art. 153 p.p.s.a. Należy zauważyć że w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 1221/14, wiążącym z mocy art. 153 p.p.s.a. Kolegium w niniejszej sprawie, WSA uznał, iż organ odwoławczy nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego sprawy.

Wskazał, że Skarżąca złożyła wniosek o zastosowanie w stosunku do niej ulgi płatniczej w związku z jej trudną sytuacją materialną. Z tego względu zdaniem Sądu

w toku postępowania należało zbadać sytuację materialną Skarżącej oraz ustalić czy zapłata opłaty targowej w kwocie plus odsetki, mogłaby zaszkodzić podstawom egzystencji materialnej Skarżącej oraz jej rodziny. Sąd ustalił bowiem, iż organ odwoławczy okoliczności tej nie zbadał, chociaż analizę sytuacji majątkowej przeprowadził organ pierwszej instancji, a w aktach sprawy znajdują się dokumenty (choćby kwestionariusz możliwości płatniczych podatnika), które Kolegium powinno, wydając zaskarżoną decyzję, przeanalizować i ocenić.

Sąd podkreślił nadto konieczność odniesienia się do wskazywanych i możliwych do zweryfikowania poziomów minimum socjalnego i minimum egzystencji, stwierdził, iż organ powinien ustalić, czy jest to kwota zapewniające owe minima i pozwalająca w konsekwencji na stwierdzenie, że Skarżąca jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku. Sąd wyraził pogląd, że dążenie do zaspokojenia należności z tytułu zaległości podatkowej nie może doprowadzić pozbawienia zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych.

Sąd podkreślił także, że organ odwoławczy, będąc zobowiązanym do całościowego, ponownego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania, nie dokonał zestawienia miesięcznego dochodu Skarżącej z wysokością jej miesięcznych wydatków.

Sąd uznał, że obowiązek wyjaśnienia stanu majątkowego Skarżącej i jej możliwości płatniczych potraktowano jako czystą formalność, która nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, o czym świadczyła także lakoniczna argumentacja wydanego rozstrzygnięcia, która de facto sprowadzała się do wyjaśnienia zasad udzielania ulg podatkowych z całkowitym pominięciem analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej. Sąd zauważył, że cały wywód organu koncentruje się w zasadzie jedynie na tym, że Skarżącej udzielono już raz ulgi w spłacie zadłużenia z tytułu opłaty targowej, a udzielenie kolejnej jest nieuzasadnione bowiem ulgi podatkowe są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, a podatniczka, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna mieć świadomość z konieczności regulowania ciążących na niej zobowiązań.

Sąd wskazał, że uznaniowość rozstrzygnięcia nie zwalnia organu z obowiązku rzetelnej i wnikliwej analizy indywidualnej sytuacji, w jakiej znajduje się podatnik oraz wszelkich okoliczności sprawy. Zauważył, że dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji

o charakterze uznaniowym.

Nadto w ocenie Sądu wyrażonej w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., nie można było uznać uzasadnienia zaskarżonej decyzji za spełniające wymogi art. 210 § 4 o.p., powołanie się przez organ w uzasadnieniu decyzji ogólnie na powszechność obowiązku płacenia podatków i równość wobec podatków czy też uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych stanowi naruszenie wyżej wskazanej normy. Zdaniem Sądu nie ulegało wątpliwości, że wyczerpujące uzasadnienie decyzji organu odwoławczego winno zawierać szczegółowe rozważania dotyczące sytuacji finansowo-ekonomicznej podatnika, który domaga się zastosowania ulgi płatniczej. Tymczasem, ocena realnej możliwości wywiązania się przez stronę z tej powinności publicznoprawnej została całkowicie pominięta.

Co najistotniejsze Sąd wskazał w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., iż ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zobowiązane będzie do uwzględnienia wskazanych powyżej uwag, bowiem jedynie prawidłowo sporządzona decyzja, zawierająca nie tylko uzasadnienie prawne ale także wyczerpujące uzasadnienie faktyczne, umożliwi Sądowi weryfikację prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.

Tymczasem analiza zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. wskazuje na to, iż organ odwoławczy nie zastosował się ani do oceny prawnej ani do wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w powyższym wyroku WSA w Szczecinie z dnia 23 kwietnia 2015 r.

Wbrew wskazaniom Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie zbadał sytuacji materialnej Skarżącej oraz nie ustalił czy zapłata opłaty targowej w kwocie plus odsetki, mogłaby zaszkodzić podstawom egzystencji materialnej Skarżącej oraz jej rodziny. Mimo wskazania Sądu, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty, które Kolegium powinno, wydając zaskarżoną decyzję, przeanalizować i ocenić – Kolegium nie dokonało oceny i analizy wskazanych dokumentów.

Organ odwoławczy zignorował wskazania Sądu co do konieczności odniesienia się w decyzji do wskazywanych i możliwych do zweryfikowania poziomów minimum socjalnego i minimum egzystencji, organ odwoławczy nie ustalił czy jest to kwota zapewniająca owe minima i pozwalająca w konsekwencji na stwierdzenie, że Skarżąca jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku. Wbrew wskazaniom Sądu organ nie dokonał też zestawienia miesięcznego dochodu skarżącej z wysokością miesięcznych wydatków Skarżącej.

W efekcie nie przeprowadził szczegółowych rozważań dotyczących sytuacji finansowo-ekonomicznej Strony, która domaga się zastosowania ulgi płatniczej.

Wobec powyższego niewątpliwym jest, ze zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., co skutkuje koniecznością jej uchylenia.

Mając nadto na uwadze wskazane powyżej okoliczności faktyczne, których organ odwoławczy nie wyjaśnił w niniejszej sprawie, pomimo ich istotnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, Sąd uznał również, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. oraz art. 210 § 4 o.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zatem na podstawie art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę wyrażoną przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., przytoczone także w niniejszym wyroku.

O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.

w związku z oraz § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013 r. poz. 461),w związku z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015r., poz. 1801).