Wyrok NSA, sygn. akt I SA 665/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1995-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 - ust. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 4 poz. 17
law: Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego.
Teza: Następstwa prawnego organizacji związkowej nie można przyjmować na zasadzie domniemania; powinno ono wynikać z jej statutu lub wyrażonego na piśmie oświadczenia woli właściwego organu tej organizacji, że przejmuje ona prawa i obowiązki poprzedniej organizacji związkowej.

TEZY

Następstwa prawnego organizacji związkowej nie można przyjmować na zasadzie domniemania; powinno ono wynikać z jej statutu lub wyrażonego na piśmie oświadczenia woli właściwego organu tej organizacji, że przejmuje ona prawa i obowiązki poprzedniej organizacji związkowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) w J.Z. na orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 8 grudnia 1993 r. w przedmiocie zwrotu majątku przejętego w wyniku wprowadzenia stanu wojennego i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżone orzeczenie, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Społecznej Komisji Rewindykacyjnej na rzecz Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) w J.Z. dwa tysiące siedemset pięćdziesiąt jeden złotych sześćdziesiąt trzy grosze tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Społeczna Komisja Rewindykacyjna orzeczeniem z dnia 8 grudnia 1993 r. (...) nakazała Niezależnemu Samorządnemu Związkowi Zawodowemu "Solidarność 80" przy Kopalni (...) w J.Z. zwrócić na rzecz NSZZ "Solidarność" przy tej kopalni kwotę 1.375.803.547 zł. W uzasadnieniu orzeczenia Społeczna Komisja Rewindykacyjna podała, że Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność" Kopalni (...) w J.Z. wystąpiła z wnioskiem do Społecznej Komisji Rewindykacyjnej o nakazanie NSZZ Pracowników Kopalni (...) zwrotu majątku należącego do Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" w dniu wprowadzenia stanu wojennego, przejętego następnie przez ów związek. Majątek ten stanowiła znajdująca się na rachunku bankowym kwota 4.179.741 zł. Fakt posiadania przez wnioskodawcę majątku, o którym mowa we wniosku, oraz przejęcia tego majątku przez NSZZ Pracowników Kopalni (...) nie budzi żadnych wątpliwości w świetle materiału dowodowego. Jednakże w dniu 25 kwietnia 1992 r. NSZZ Pracowników Kopalni (...) został na mocy postanowienia Sądu Wojewódzkiego w (...) wykreślony z rejestru związków zawodowych. Wnioskodawca złożył wówczas wniosek o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania NSZZ "Solidarność 80" Kopalni (...), twierdząc, iż związek ten jest następcą prawnym NSZZ Pracowników Kopalni (...). Komisja twierdzenie to uznała za zasadne, mimo bowiem braku bezpośredniego dokumentu, z którego wynikałby fakt przejęcia przez NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) praw i obowiązków zlikwidowanego NSZZ Pracowników Kopalni (...), okoliczność ta została udowodniona pośrednio, za pomocą dostarczonych przez wnioskodawcę dokumentów. O następstwie prawnym świadczą, zdaniem Komisji, następujące okoliczności:

1/ podjęcie przez Komitet Relegalizacyjny NSZZ "Solidarność 80" uchwały, iż wszyscy dotychczasowi członkowie NSZZ Pracowników Kopalni (...) stają się automatycznie członkami NSZZ "Solidarność 80", chyba że któryś z nich złoży wniosek o wykreślenie z rejestru członków,

2/ zbieżność w czasie obu zdarzeń, to jest wykreślenia NSZZ Pracowników Kopalni (...) z rejestru związków zawodowych oraz zarejestrowania Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...),

3/ przejęcie przez KZ NSZZ "Solidarność 80" Kopalni (...) wszelkich zobowiązań majątkowych po NSZZ Pracowników Kopalni (...) wobec Dyrekcji Kopalni,

4/ zachowanie ciągłości rozliczeń finansowych wynikających z działalności gospodarczej zlikwidowanego związku /rozliczenia bonów żywnościowych/,

5/ przekazanie składki związkowej za kwiecień w całości na konto nowo powstałego związku, mimo iż prowadzone było jeszcze w tym czasie, nie zlikwidowane zresztą do dnia dzisiejszego, konto NSZZ Pracowników Kopalni (...).

Wskazane okoliczności stanowią, zdaniem Komisji, dostateczną podstawę do uznania KZ NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) za następcę prawnego zlikwidowanego NSZZ Pracowników Kopalni (...), a co za tym idzie - do wydania orzeczenia zobowiązującego ów związek do zapłaty wnioskodawcy kwoty stanowiącej zwaloryzowaną wartość mienia przejętego przez NSZZ Pracowników Kopalni (...), z uwzględnieniem obowiązującego na dzień przejęcia majątku, to jest 11 kwietnia 1983 r., wskaźnika waloryzacji wynoszącego 329,16. Na końcu wspomnieć należy o nierzetelności Komisji Rewizyjnej NSZZ Pracowników Kopalni (...), która podczas prowadzenia działań związanych z likwidacją majątku podjęła uchwałę stwierdzającą zerowy stan majątku zlikwidowanego związku. Tymczasem wiadomo, iż majątek ów stanowił co najmniej samochód marki Nysa, zarejestrowany do dnia dzisiejszego na NSZZ Pracowników Kopalni (...), a użytkowany także czasowo przez KZ NSZZ " Solidarność 80".Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) w J.Z. zaskarżyła powyższe orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego Związku, zaskarżone orzeczenie jest całkowicie bezzasadne i stanowi przykład naciągania faktów i okoliczności. W sprawie majątkowej nie do przyjęcia jest stosowanie dowodów pośrednich na uzasadnienie tezy o następstwie prawnym. Następstwo prawne musi wynikać z odpowiednich dokumentów o przekazaniu praw i obowiązków, a nie z poszlak; w szczególności musi być dokument o przekazaniu majątku NSZZ Pracowników Kopalni, jeżeli taki był. Tymczasem, jak stwierdza sam organ, nie ma bezpośredniego dokumentu, z którego by wynikało, że Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność 80" przejęła od NSZZ Pracowników Kopalni (...) majątek, i to cały, i że jest następcą prawnym. Natomiast jest w aktach sprawy dokument - uchwała Komisji Rewizyjnej NSZZ Pracowników Kopalni (...), stwierdzająca zerowy stan majątku zlikwidowanego związku. Nie do przyjęcia jest twierdzenie, że uchwała ta jest nierzetelna. Przecież NSZZ Pracowników Kopalni (...) mógł tę Nysę podarować każdemu, komu chciał, przed likwidacją Związku, a użytkowanie czasowe Nysy nie może stanowić o przyjęciu jej na własność. Uchwała Komitetu Relegalizacyjnego NSZZ "Solidarność 80" o uznaniu członków NSZZ Pracowników Kopalni (...) za członków NSZZ "Solidarność 80" dotyczy tych członków, którzy podpisali deklarację wstąpienia do NSZZ "Solidarność 80". Chodziło bowiem o zaliczenie stażu związkowego w poprzednim związku zawodowym, co ma istotne znaczenie dla praw członków. Zbieżność w czasie wykreślenia z rejestru jednego związku i zarejestrowania drugiego nie może świadczyć o następstwie prawnym. Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność 80" nie przejęła wszystkich zobowiązań po NSZZ Pracowników Kopalni, lecz tylko te, które wymusiła Dyrekcja Kopalni. Dyrekcji Kopalni nie obchodził fakt, że NSZZ Pracowników Kopalni przestał działać, lecz to, czy czynsz za dzierżawę sklepu będzie płacony przez nowego kandydata na dzierżawcę. To samo dotyczyło ewidencji i rozliczenia bonów żywnościowych. Warunkiem podpisania umowy dzierżawy lokalu użytkowego było spełnienie wymienionych warunków przez KZ NSZZ "Solidarność 80". Do sprawdzenia jest okoliczność, że składka związkowa została przekazana na podstawie deklaracji poszczególnych członków NSZZ "Solidarność 80". Brak jest natomiast dowodu że cała składka po byłych członkach NSZZ Pracowników Kopalni (...) została przekazana na konto NSZZ "Solidarność 80". Społeczna Komisja Rewindykacyjna w dodatku nie uznała faktu, że majątek przejęty przez NSZZ Pracowników Kopalni (...) po NSZZ "Solidarność" został w latach osiemdziesiątych zużyty na potrzeby członków związku.

Społeczna Komisja Rewindykacyjna uznała skargę za bezzasadną, nie odnosząc się do zawartych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1991 nr 4 poz. 17/ obowiązek zwrotu majątku, o którym mowa w ust. 1 tego artykułu, obciąża właściwe organizacje związkowe, organy państwowe i inne jednostki organizacyjne, które ten majątek przejęły /objęły/. W razie przekształcenia, reorganizacji lub likwidacji podmiotów, o których mowa w ust. 2, do zwrotu majątku - w myśl art. 1 ust. 3 - zobowiązani są ich następcy prawni.

Następstwo prawne organizacji związkowej nie może być przyjmowane na zasadzie domniemania; powinno ono wynikać z jej statutu lub wyraźnego, wyrażonego na piśmie, oświadczenia woli, że przejmuje ona prawa i obowiązki poprzedniej organizacji związkowej. Następstwo prawne jest wszak instytucją prawną, która musi być stwierdzona stosownym aktem; nie może być wyprowadzane z faktów, które nie są w tym względzie decydujące.

Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) w J.Z. nie przejęła majątku należącego w dniu wprowadzenia stanu wojennego do Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" przy Kopalni (...). Majątek ten przejął NSZZ Pracowników Kopalni (...) i fakt ten nie budzi wątpliwości. Mimo to Społeczna Komisja Rewindykacyjna nakazała NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) w J.Z. zwrócić NSZZ "Solidarność" majątek, o którym mowa, przyjmując, iż ten pierwszy związek zawodowy zobowiązany jest do zwrotu majątku z tytułu następstwa prawnego. Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) był następcą prawnym NSZZ Pracowników Kopalni (...). Brak jest na tę okoliczność stosowanego zapisu w statucie, jak również oświadczenia woli NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) o przejęciu praw i obowiązków. Ustalenie przez Społeczną Komisję Rewindykacyjną następstwa prawnego, o którym mowa, zostało oparte na faktach wskazanych w uzasadnieniu orzeczenia, które nie zostały do końca wyjaśnione i które - jak wynika ze skargi - mogą być różnie tłumaczone. Fakty te nie mogą stanowić o następstwie prawnym.

Skoro zatem - jak wynika z powyższego - w aktach sprawy brak jest stosownego aktu świadczącego, że NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) jest następcą prawnym NSZZ Pracowników Kopalni (...), brak było przesłanek do orzekania o zwrocie przez NSZZ "Solidarność 80" przy Kopalni (...) majątku, który przejął NSZZ Pracowników Kopalni (...). W tej sytuacji zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, a ponieważ naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa należało orzec jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 208 Kpa.