Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 530/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3 art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] B. K. dokonał wymiaru podatku od nieruchomości na kwotę [...] zł należnego od W. W. w roku 2012 za budynki i grunty położone w K. przy ulicy K. Do obliczenia wysokości podatku zastosowano stawki jak za budynki i grunty związane z działalnością gospodarczą. Podstawę wymiaru podatku stanowiły dane zawarte w "Informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych" złożonej, zgodnie z art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przez Podatnika w dniu 29 marca 1996 r.

W odwołaniu od tej decyzji Podatnik wskazał, że w 2011 r. "w budynku o powierzchni[...] " nie prowadził żadnej działalności gospodarczej. W budynku tym wyłączony jest prąd i woda. W piśmie z 22 marca 2012 r., odnosząc się do treści pisma organu I instancji do organu odwoławczego zawierającego stanowisko organu podatkowego wobec przedstawionych w odwołaniu zarzutów, Podatnik uzupełnił swą argumentację, wyjaśniając, że w K. "jego osoba nie istnieje jako przedsiębiorca", zaś lokal zlokalizowany jest w budynku mieszkalnym. Powołując się na przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych Podatnik uznał, że lokal nie jest związany z działalnością gospodarczą ze względów technicznych, ponieważ niemożliwe jest prowadzenie w nim działalności gospodarczej wykonywanej przez niego w Ś. pod nazwą [...] Po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z tymi przepisami na rodzaj stawki podatkowej wpływ ma charakter budynku (mieszkalny, użytkowy) i status właściciela (przedsiębiorca, podmiot prowadzący działalność gospodarczą, osoba nieprowadząca działalności gospodarczej). W myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 tej ustawy, jeżeli właścicielem gruntu, budynku czy budowli jest przedsiębiorca, czyli osoba zarejestrowana, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, w którymś z rejestrów lub ewidencji jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, konsekwencje podatkowe są takie, że wszystkie grunty posiadane przez taką osobę z mocy prawa związane są z działalnością gospodarczą.

Organ podatkowy nie bada przy tym, czy konkretne grunty i budynki niemieszkalne są faktycznie wykorzystywane na działalność gospodarczą - bada tylko, czy posiadacz gruntów, budynków niemieszkalnych lub budowli jest przedsiębiorcą lub innym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, czy też nigdzie w Polsce nie jest zarejestrowany jako przedsiębiorca. Bez znaczenia jest natomiast miejsce położenia nieruchomości i sposób ich wykorzystywania. Na wysokość podatku od nieruchomości wpływa tylko: powierzchnia gruntu i budynku, status przedsiębiorcy posiadany przez posiadacza oraz stawka podatkowa, która w przypadku budynków zależna jest od przeznaczenia budynku (mieszkalny, pozostały, związany z działalnością gospodarczą), zaś gruntów - pozostały lub związany z działalnością gospodarczą.

Organ odwoławczy stwierdził, że Podatnik jest przedsiębiorcą, co potwierdza wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez B. Miasta Ś.. Ten fakt pozwala na uznanie wszystkich posiadanych przez niego gdziekolwiek na terytorium Polski budynków niemieszkalnych i gruntów niezwiązanych z budynkiem mieszkalnym za związane z działalnością gospodarczą. B. K. dokonał prawidłowych ustaleń i co do charakteru nieruchomości (użytkowy) i co do ich wielkości oraz statusu Podatnika i zgodnie z prawem przyjął stawki podatkowe przewidziane dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą, bowiem te grunty i budynki są w posiadaniu przedsiębiorcy. Stawki podatkowe zastosowane w zaskarżonej decyzji zgodne są ze stawkami określonymi w Uchwale Nr XV/126/11 Rady Miejskiej w K. z dnia 25 listopada 2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. Nadto zaskarżona decyzja w zakresie zawartych w niej danych zgodna jest z danymi z informacji IN-1 złożonej przez Podatnika w dniu 29 marca 1996 r.

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za chybiony zarzut Podatnika co do względów technicznych mających wykluczać związek przedmiotowego budynku z działalnością gospodarczą. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera wprawdzie definicji pojęcia "względy techniczne", ale treść tego pojęcia ukształtowała się w wyniku wieloletniego orzecznictwa sądowoadministracyjnego i wykładni stosowanych w doktrynie i praktyce prawa podatkowego. W związku z tymi poglądami, pojęcie "grunt, budynek, budowla nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych" oznacza obiektywne przeszkody sprawiające, że przedmiot opodatkowania nie jest i trwale nie może być wykorzystywany w działalności gospodarczej. Wskazany charakter przeszkody sprawia, że nie może ona być determinowana wolą (działaniem lub zaniechaniem) podatnika, lecz okolicznościami zewnętrznymi i fizykalnymi, odnoszącymi się do substancji przedmiotu opodatkowania. Chodzi tu zarówno o takie wady fizyczne budynku, które uniemożliwiają w sposób stały korzystanie z niego, jak również o inne faktycznie występujące przeszkody. Zatem tylko budynek nienadający się do jakiejkolwiek działalności, zagrażający zdrowiu lub życiu ludzi nie będzie związany z działalnością gospodarczą ze względów technicznych.

Zdaniem organu, lokal użytkowy posiadany przez Podatnika w K. takich cech nie posiada. Stan techniczny lokalu nie zagraża niczyjemu zdrowiu ani życiu, przeciwnie, w budynku, w którym mieści się lokal, mieszkają ludzie. Brak w lokalu prądu i wody nie stanowi ww. względów technicznych. Nie ma też znaczenia, czy lokal nadaje się do wykonywanego aktualnie przez Podatnika rodzaju działalności gospodarczej. Jako przedsiębiorca może on w każdym czasie rozpocząć dowolny rodzaj działalności, zmieniać te rodzaje, itd., zgodnie z zasadą swobody działalności gospodarczej. Wszelkie posiadane przez niego budynki użytkowe są potencjalnie związane z mocy prawa z działalnością gospodarczą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając skargę Skarżący wskazał, że 14 stycznia 2009 r. poinformował Urząd Miasta K., że z dniem 2 stycznia 2009 r. zamknął działalność gospodarczą w K., zatem od tej daty "pomieszczenie o powierzchni [...] jest nieczynne w prowadzeniu działalności gospodarczej".

Skarżący uważa, że obie decyzje organów podatkowych są dla niego krzywdzące i niesprawiedliwe. Nie zgadza się ze stanowiskiem tych organów, że jest zobowiązany płacić podatek od lokalu jako związanego z działalnością gospodarczą (czyli najwyższą stawkę) pomimo, że lokal wyrejestrował z działalności gospodarczej. Skarżący wyjaśnił, że jest mieszkańcem Ś., w którym prowadzi działalność usługową w zakresie napraw pojazdów samochodowych i w tym mieście płaci "podatek od każdego metra za powierzchnię działalności gospodarczej". Brak natomiast podstaw prawnych, aby miał też płacić najwyższą stawkę podatku od nieruchomości lokalowej w K.. Skarżący zgadza się, że podatek od nieruchomości należy płacić, nawet jeśli nie jest prowadzona działalność gospodarcza, ale o niższej stawce za [...] "ponieważ tak mają inni przedsiębiorcy w powiatach naszego województwa".

Do skargi Skarżący załączył kopię pisma, którym zawiadomił urząd miasta o wyrejestrowania działalności gospodarczej w K..

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. u z n a ł, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 tej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej w przypadku stwierdzenia w wyniku tej kontroli, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd decyzję taką eliminuje z obrotu prawnego przez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia (art. 145 p.p.s.a.), tj. w sytuacji gdy naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo mogło prowadzić do wznowienia postępowania.

Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzić należy, że zgodnie z wskazywanym w zaskarżonej decyzji przepisem art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. nr 95, poz. 613), użyte w ustawie określenie "grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" – oznacza: "grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych". Określenie "działalność gospodarcza" oznacza natomiast (art. 1a ust. 1 pkt 3: "działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2".

Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane:

1) grunty;

2) budynki lub ich części;

3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Niesporne jest w sprawie, że Skarżący jest przedsiębiorcą oraz posiadaczem przedmiotowego lokalu. Przewidziane w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. b) ustawy podatkowej - konkretyzowane uchwałą rady gminy - stawki podatku od nieruchomości od gruntów i budynków lub ich części "związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" (w rozumieniu ww. przepisów art. 1a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy) mogłyby być zatem stosowane w sprawie, w razie spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 1a ust. 1 pkt 3. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem także, iż nie uznaje się za "związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami. Do takich gruntów i budynków (lub ich części) nie mogą więc być stosowane stawki podatku przewidziane dla przedmiotów opodatkowania związanych z działalnością gospodarczą. Wyjątek ten nie dotyczy jednak budynków mieszkalnych lub ich części faktycznie "zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej", od których (zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) in fine) oblicza się podatek od nieruchomości wg stawek jak od takich przedmiotów "związanych z działalnością gospodarczą".

Odnosząc przytoczony stan prawny do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe nie wykazały w sposób jednoznaczny, czy przedmiotowy lokal spełnia wszystkie warunki dla uznania go za "związany z działalnością gospodarczą". W aktach sprawy nie wykazano bowiem należycie, jaki jest status prawny przedmiotowego lokalu, tj. użytkowy czy mieszkalny. W zaskarżonej decyzji stwierdzono wprawdzie, że "B. K. dokonał prawidłowych ustaleń i co do charakteru nieruchomości (użytkowy)", jednak to stwierdzenie nie zostało w żaden sposób udokumentowane – za taki dowód nie może być uznane stwierdzenie zawarte w piśmie organu I instancji do organu odwoławczego, że Podatnik "jest właścicielem lokalu użytkowego, [...], co zostało odzwierciedlone w wykazie od nieruchomości złożonym w tut. Urzędzie 9.03.1996 r.".

Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się wypis z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej (wygenerowany elektronicznie 6 marca 2012 r.), z którego wynika, ze Podatnik prowadzi działalność gospodarczą jedynie w Ś.. Fakt taki pośrednio potwierdza również dołączone do skargi pismo Podatnika z 14 stycznia 2009 r. o "zamknięciu" działalności gospodarczej w K.. Zatem to, że Podatnik w ww. wykazie nieruchomości wskazał przedmiotowy lokal w rubryce "budynki lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej oraz części budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej", nie przesądza tego, że lokal ten jest lokalem użytkowym (bowiem mógł to być właśnie lokal mieszkalny faktycznie zajęty w tym czasie na działalność gospodarczą). Podatnik w swoich pismach określa przedmiot opodatkowania w różny sposób: budynek, pomieszczenie, lokal, a w piśmie z 20 marca 2012 r., jako lokal "zlokalizowany w budynku mieszkalnym", technicznie "przystosowany jako mieszkalny", który był kilkadziesiąt lat zamieszkiwany.

Niezależnie jednak od powyższych wątpliwości zauważyć należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027, ze zm.), podstawę (m.in.) wymiaru podatków, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dla ustalenia charakteru przedmiotowego lokalu niezbędne jest więc uzyskanie danych z takiej ewidencji, a w jej braku - zebranie innych dowodów, które pozwolą na jednoznaczne określenie tego faktu. Brak wyjaśnienia tej kwestii w postępowaniu podatkowym stanowi więc naruszenie przepisów postępowania (art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do innych zarzutów strony skarżącej, dotyczących w szczególności stanu technicznego lokalu albo zaprzestania działalności gospodarczej w lokalu (w razie potwierdzenia, że jest to lokal użytkowy), Sąd podzielił w tym zakresie poglądy wyrażone w zaskarżonej decyzji, że podniesione przez Skarżącego argumenty nie są zasadne. Okoliczności dotyczące stanu technicznego lokalu opisane przez Skarżącego (wyłączenie prądu i wody, przygotowywanie lokalu do sprzedaży), nie mogą być uznane za "względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie lokalu do prowadzenia działalności gospodarczej" – o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest bowiem pogląd, że przejściowe niewykorzystywanie przez podatnika nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej (np. na wskutek złego stanu technicznego budynku, braku mediów), nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości, nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z 10.01.2012 r., sygn. akt SA/Gd 1161/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z 25.07.2012 r., sygn. akt I SA/Sz 32/12).

W ponownym rozpoznaniu sprawy należy więc uzupełnić materiał dowodowy w sposób wyżej wskazany i na tej podstawie dokonać jego rozpatrzenia, przy uwzględnieniu przedstawionej przez Sąd oceny prawnej.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego opisanym wyżej, Sąd uchylił tę decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy.