Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 623/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 234 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę. A. P.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", oraz art. 234 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.), powoływanej dalej jako: "Prawo wodne", utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, nakazującą E.N., właścicielce działki gruntu nr 665, obręb [...], przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom powstałym na skutek zmiany ukształtowania terenu poprzez:

a) podniesienie krawężnika ograniczającego od strony wschodniej wybrukowaną część działki nr 665 na wysokość minimum 5 cm ponad powierzchnię kostki brukowej, celem zatrzymania wody spływającej z wybrukowanej części działki nr 665 i skierowania jej wzdłuż jej wschodniej granicy w kierunku południowym;

b) zagospodarowanie spływających wód opadowych lub roztopowych z terenu działki nr 665 w kierunku ulicy A. poprzez ich przechwycenie systemem odwodnienia liniowego i skierowanie do sieci kanalizacji deszczowej w ulicy A. po uprzednim uzyskaniu stosowanego zezwolenia.

Jednocześnie organ wskazał, że wykonanie powyższych nakazów powinno nastąpić w terminie 100 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji (pkt 2 decyzji).

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 5 października 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wszczął na wniosek postępowanie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr 666 i 667 (obręb [...]) stanowiących własność R. i A. G. poprzez zmianę ukształtowania terenu na działce nr 665 (obręb [...]) stanowiącej własność E.N. Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] r. nakazał E.N. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w związku ze stwierdzeniem naruszenia stosunków wodnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji E.N. zarzuciła, że organ I instancji błędnie ustalił, iż naruszyła stosunki wodne ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Podkreśliła, że utwardzenie jej działki nastąpiło zgodnie ze sztuką budowlaną i zachowaniem przepisów prawa, co wynika z materiału dowodowego sprawy. Ponadto nie zostało jednoznacznie stwierdzone, że odpływ wody z działki nr 665 oddziałuje negatywnie na działkę nr 666, wskazano wyłącznie, że może oddziaływać. Biegły zwrócił uwagę, że w wyniku zagospodarowania jej działki nie nastąpiła zmiana kierunku odpływu wód opadowych, a kostka brukowa została ułożona zachowując naturalne nachylenie powierzchni terenu. Ponadto skarżąca wskazała, że na gruncie sąsiednim nie wystąpiła szkoda.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium, odwołując się w pierwszej kolejności do treści art.234 ust. 1 Prawa wodnego i poglądów orzecznictwa sądów administracyjnych, wyjaśniło, że w art. 234 Prawa wodnego ustawodawca przewidział następujące przesłanki jego zastosowania: zaistnienie zmiany stanu wody na gruncie, szkoda oraz związek przyczynowy pomiędzy tą zmianą a szkodą. Ponadto sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ uwzględnił zgłoszone żądanie. Konieczne jest stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na nieruchomości. Nie każda zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie skutkowała zastosowaniem powyższego przepisu. Prowadzone przez organ administracji postępowanie wyjaśniające powinno zatem wykazać, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych oraz czy miała ona negatywny wpływ na grunty sąsiednie. Należy też ustalić, czy występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy tą zmianą a szkodą na nieruchomości sąsiedniej. Spowodowane przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy hydrologicznymi. Sama zmiana na gruncie nie jest równoczesna ze zmianą stanu wody na gruncie. Dokonanie ustaleń w tej kwestii wymaga wiedzy fachowej, co wiąże się z koniecznością zasięgnięcia opinii biegłego. Kolegium zwróciło przy tym uwagę na uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Podkreśliło również, że rozstrzygnięcie w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych podejmowane w oparciu o art. 234 ust. 3 Prawa wodnego powinno zatem sprowadzać się do stwierdzenia naruszenia stosunków wodnych szkodliwie oddziałującego na grunty sąsiednie i w konsekwencji nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom albo odmowy nałożenia ww. obowiązków w związku z niestwierdzeniem naruszenia stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Wychodząc z powyższych ustaleń Kolegium wskazało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż w sprawie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co skutkowało koniecznością nałożenia obowiązku jego usunięcia. Z wniosku R. i A.G. wynika, że naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla ich posesji (działki nr 666 i 667) występuje od momentu, kiedy została wybrukowana działka sąsiednia nr 665 stanowiąca własność E.N., tj. od czerwca 2020 r. W czasie ulewnego deszczu ich nieruchomość jest zalewana wodami opadowymi spływającymi z działki sąsiedniej. W dniu 28 października 2020 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, które nie wykazały zalegania wody na działce A. i R.G. Wykonano dokumentację fotograficzną.

Kolegium w dalszej kolejności podkreśliło, że na zlecenie organu w marcu 2021 r. została sporządzona "Opinia w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działki nr 665 i wynikającej z tego możliwości powstania szkody na gruncie działek nr 666 i 667 we wsi [...]" przez biegłego hydrogeologa dr inż. G.N. We wnioskach biegły stwierdził, że nie nastąpiła zmiana kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych z terenu działki nr 665. Kostkę brukową ułożono zachowując kierunek naturalnego nachylenia powierzchni terenu. W związku z utwardzeniem terenu nastąpiła natomiast zmiana natężenia odpływu wód z terenu nieruchomości. W przypadku powierzchni utwardzonej natężenie odpływu wody jest od 3 do 6 razy większe, co wynika ze spadku terenu i współczynnika spływu powierzchniowego. Wody opadowe z części działki nr 665 są odprowadzane na grunty sąsiednie, w tym na działkę nr 666, co wynika bezpośrednio z ukształtowania i zagospodarowania powierzchni terenu. Po wybrukowaniu działki zmniejszyła się jej retencja. Przy opadach deszczu o zwiększonej intensywności spływ wody z części działki nr 665 będzie kierowany na teren działki nr 666. Przepływ wody na działkę nr 667 jest znacznie ograniczony z uwagi na jej zagospodarowanie i ukształtowanie terenu. Właściciel działki nr 665 przy zmianie jego zagospodarowania powinien był wykonać urządzenia przechwytujące wody opadowe (studnie chłonne, drenaże rozsączające). W okresie występowania umiarkowanego lub większego opadu właściciele działki nr 666 będą musieli zagospodarować większą ilość wody niż wynikałoby to z ilości opadu przypadającego na powierzchnię ich nieruchomości.

Wobec powyższego Kolegium wskazało, że została stwierdzona niedozwolona zmiana natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych z terenu działki nr 665. Zmiana ta nastąpiła ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z treści opinii jednoznacznie wynika, że wybrukowanie terenu działki nr 665 doprowadziło do wzrostu natężenia spływu wody, która, spływając zgodnie z kierunkiem ukształtowania terenu, przedostaje się na działkę nr 666 i w bardzo ograniczonym stopniu na działkę 667, doprowadzając do gromadzenia się głównie na działce nr 666 znacznych ilości wody, które są pochłaniane w nadmiernej ilości w obrębie nieruchomości R. i A. G. Powyższe świadczy o istnieniu rzeczywistego, powtarzalnego szkodliwego wpływu wody spływającej z działki nr 665 na grunt sąsiedni, będącego skutkiem utwardzenia terenu ww. nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia, że co do zasady utwardzenie zostało wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną w sytuacji, kiedy ukształtowanie terenu i praktycznie wyeliminowanie powierzchni biologicznie czynnej, wyklucza zagospodarowanie/zatrzymanie wody opadowej i roztopowej na terenie utwardzonej nieruchomości. Utwardzenie terenu nieuwzględniające kwestii nadmiernego spływu wody opadowej i roztopowej doprowadziło do braku możliwości zagospodarowania wody w obrębie nieruchomości E.N. Obowiązkiem tym zostali natomiast obciążeni właściciele sąsiedniej działki, którzy są zmuszani do radzenia sobie z nadmierną ilością wody i wynikającymi z tego względu uciążliwościami w postaci dłuższego zalegania wody na powierzchni terenu, jak i w samym gruncie, utrzymywania się błota, nie można również wykluczyć zawilgocenia fundamentów budynku mieszkalnego przy stanie trwającym latami. Organ dodał, że fakt, iż skarżąca szkody nie zauważyła/nie zauważa, nie oznacza, że ona nie wystąpiła. Za szkodę należy uznać każde negatywne oddziaływanie na grunty sąsiednie będące skutkiem naruszenia stosunków wodnych.

W konkluzji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo, w sposób niebudzący zastrzeżeń, sformułował treść obowiązków nałożonych na E.N. W szczególności, wskazał, na czym ma polegać wykonywanie urządzeń zapobiegających szkodom, aby ich istnienie/funkcjonowanie w spoósb efektywny i nisko kosztowy doprowadziło do usunięcia stanu niezgodnego z prawem.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła E.N., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 234 ust. 1 i 3 Prawa wodnego poprzez stwierdzenie, że zmiana natężenia odpływu wód z terenu działki nr 665 należącej do skarżącej nastąpiła ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz poprzez nakazanie skarżącej przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, w sytuacji gdy nie wystąpiła, nie występuje oraz nie grozi żadna szkoda na skutek zmiany ww. natężenia odpływu wód z działki nr 665 względem gruntów sąsiednich, wobec czego nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom;

2. innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezebranie całego materiału dowodowego oraz jego niewyczerpujące rozpatrzenie, brak oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w sytuacji gdy opinia biegłego nie wskazywała na wystąpienie jakiejkolwiek szkody na gruncie sąsiednim względem działki należącej do skarżącej oraz w sytuacji gdy załączone do wniosku inicjującego postępowanie zdjęcia przez R.G. pochodziły z dnia, w którym na skutek ulewy zostały zalane niemal wszystkie gospodarstwa domowe na terenie gminy i miasta [...] oraz w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy nie uzasadniał wydania zaskarżonej decyzji,

b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów, na których organ się oparł oraz brak wskazania przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Z powyższych względów pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki opisane w art. 234 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, gdyż na gruncie R. i A. G. nie wystąpiła i nie występuje żadna szkoda na skutek oddziaływania gruntu należącego do E.N. Fakt ten potwierdza opinia biegłego oraz materiał dowodowy zebrany w sprawie. Co więcej, biegły jednoznacznie wskazał, że z terenu działki nr 665 nie nastąpiła również zmiana kierunku odpływu wód, a wystąpiła jedynie zmiana natężenia odpływu, przy czym montaż kostki brukowej na gruncie skarżącej odbył się z zachowaniem wszelkich zasad sztuki budowlanej, zaś posesja R. i A. G. znajduje się i została wydzielona w odległości zbyt bliskiej, niezgodnej z przepisami prawa, w stosunku do ogrodzenia działki skarżącej. Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika, należy stwierdzić, że nie zaistniała żadna rzeczywista szkoda, zaś jako szkodę organy obu instancji zakwalifikowały potencjalną i niepewną możliwość wystąpienia szkody w przyszłości. Ponadto biegły w opinii wskazał nie na pewność wystąpienia szkody w przyszłości na skutek zmiany natężenia wód, ale na możliwość. Taka definicja szkody nie jest definicją pojęcia "szkoda" na gruncie art. 234 Prawa wodnego, gdyż przepis ten w ust. 3 wskazuje na szkodliwe oddziaływanie gruntu na skutek zmiany stanu wody - nie zaś natężenia odpływu wody - względem gruntu sąsiedniego. Natomiast do stwierdzenia naruszenia stosunków wodnych potrzebne jest powstanie na gruncie konkretnej szkody, nie zaś istnienie możliwości wystąpienia potencjalnej szkody.

Uzasadniając zaś zarzut naruszenia przepisów postępowania pełnomocnik skarżącej podkreślił, że załączone do wniosku inicjującego postępowanie zdjęcia zalanej posesji R. i A. G. pochodzą z dnia, w którym na skutek gwałtownych opadów atmosferycznych doszło do zalania niemal wszystkich posesji na terenie gminy i miasta [...], więc nie mogą one stanowić argumentu wskazującego na oddziaływanie w sposób negatywny działki skarżącej na ww. grunt sąsiedni, ponieważ szkody te spowodowały gwałtowne opady spadające bezpośrednio na ziemię, nie zaś późniejszy odpływ wody. Nie istnieje więc w tym przypadku związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy odpływem wody z jednego gruntu na drugi a powstałą szkodą, gdyż szkoda ta była wynikiem, również na gruncie skarżącej bezpośredniego oddziaływania opadów atmosferycznych na skutek nagłych nawałnic. Co więcej, w treści uzasadnienia organ zaprzecza sam sobie (str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), wskazując, iż działka A. i R. G. była zalewana, w innym miejscu jednocześnie twierdząc, iż działka ta nie wykazywała zalegania na niej wody. W toku postępowania nie wyjaśniono kwestii nagłych, gwałtownych opadów w okresie, z którego pochodziły załączone zdjęcia. Brakuje również w tym zakresie odniesienia się do tych okoliczności przez biegłego.

Ponadto, zdaniem pełnomocnika skarżącej w sprawie naruszony został także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów, na kórych organ się oparł oraz brak wskazania przyczyn, z powodu których organ innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ w ogóle nie wymienia wprost dowodów, które przyjmuje za podstawę decyzji oraz nie wskazuje dowodów, którym odmówił wiarygodności. Wymienione wyżej okoliczności i naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego dowodzą również, iż organ utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co oczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 18 października 2021 r. uczestnicy postępowania – A.G. i R.G., wnosząc o oddalenie skargi, wskazali, że naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla ich działki nastąpiło, gdy została wybrukowana działka sąsiednia nr 665 stanowiąca własność E.N., tj. od czerwca 2020 r. W czasie ulewnego deszczu ich nieruchomość jest notorycznie zalewana wodami opadowymi spływającymi z działki sąsiedniej. Nieprawdą jest zatem, że na gruncie uczestników postępowania nie wystąpiła i nie występuje żadna szkoda na skutek oddziaływania gruntu E.N.

W ocenie uczestników postępowania, nie doszło również do naruszenia przepisów k.p.a. poprzez brak zebrania całego materiału dowodowego. Organ zebrał odpowiednie dowody pozwalające na wydanie decyzji określonej treści, między innymi w dniu 28 października 2020 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, w trakcie których została wykonana dokumentacja fotograficzna. Na zlecenie organu w marcu 2021 r. została sporządzona "Opinia w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działki nr 665 i wynikającej z tego możliwości powstania szkody na gruncie działek nr 666 i 667 we wsi [...]". Okoliczności zalewania działki zostały także opisane we wniosku złożonym w dniu 28 września 2020 r. E.N. miała także możliwość przedstawienia własnego stanowiska w sprawie. Uczestnicy nie zgodzili się również z zarzutem braku wskazania dowodów, na których oparł się organ. Ich zdaniem, z treści decyzji wynika dokładnie, jakie dowody organ wziął pod uwagę, między innymi oględziny nieruchomości, a przede wszystkim treść opinii biegłego, który, mając odpowiednią wiedzę oraz specjalistyczne kwalifikacje, stwierdził jednoznacznie naruszenie stosunków wodnych poprzez niedozwoloną zmianę natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych z terenu działki nr 665, ze szkodą dla ich działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), powoływanej dalej jako: "ustawa covidowa". W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 10 grudnia 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącej i uczestniczka postępowania – A.G. nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, a z kolei uczestnik postępowania R.G. wskazał na wystepujący w jego przypadku brak owych możliwości, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym pełnomocnik skarżącej i uczestnicy postępowania zostali zawiadomioni w drodze zarządzenia z dnia 14 stycznia 2022 r.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z dnia 10 grudnia 2021 r.).

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym zakresem kontroli sądu nie są objęte kwestie związane z pokrzywdzeniem strony decyzją, czy negatywnymi dla niej skutkami i podobnie kwestie naruszeń zasad współżycia społecznego, jedyne bowiem kryterium kontroli, jak wskazano powyżej, stanowi legalność działania organu administracji publicznej.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach, co tym samym uzasadnia oddalenie skargi w całości.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 624 ze zm.). Zgodnie z art. 234 ust. 1 tej ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Jednocześnie, stosownie do ust. 2 tego artykułu, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3 powołanego artykułu).

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom powstałym na skutek zmiany ukształtowania terenu poprzez: a) podniesienie krawężnika ograniczającego od strony wschodniej wybrukowaną część działki nr 665 na wysokość minimum 5 cm ponad powierzchnię kostki brukowej, celem zatrzymania wody spływającej z wybrukowanej części działki nr 665 i skierowania jej wzdłuż jej wschodniej granicy w kierunku południowym; b) zagospodarowanie spływających wód opadowych lub roztopowych z terenu działki nr 665 w kierunku ulicy A. poprzez ich przechwycenie systemem odwodnienia liniowego i skierowanie do sieci kanalizacji deszczowej w ulicy A. po uprzednim uzyskaniu stosowanego zezwolenia.

Zdaniem skarżącej, w sprawie nie zostały spełnione przesłanki opisane w art.234 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, gdyż na gruncie R. i A. G. nie wystąpiła i nie występuje żadna szkoda na skutek oddziaływania należącego do skarżącej gruntu. Fakt ten, według skarżącej, potwierdza opinia biegłego oraz zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Z kolei w ocenie Kolegium, zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenie, że w sprawie doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co skutkowało koniecznością nałożenia obowiązku jego usunięcia.

Mając na uwadze tak kształtujący się spór prawny między stronami Sąd w niniejszej sprawie za prawidłowe uznaje stanowisko Kolegium.

Analiza akt sprawy, dokonana z perspektywy powołanych wyżej regulacji stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, dowodzi, że R. i A. G. we wniosku swym wskazali, że naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla ich posesji (działki nr 666 i 667) występuje od momentu, kiedy została wybrukowana działka sąsiednia nr 665 stanowiąca własność E.N., tj. od czerwca 2020 r. W czasie ulewnego deszczu ich nieruchomość jest zalewana wodami opadowymi spływającymi z ww. działki sąsiedniej.

Z akt sprawy wynika przy tym, że w dniu 28 października 2020 r. zostały przeprowadzone oględziny nieruchomości, które nie wykazały zalegania wody na działce A. i R. G., wykonano wówczas także dokumentację fotograficzną. Następnie na zlecenie organu I instancji w marcu 2021 r. została sporządzona "Opinia w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działki nr 665 i wynikającej z tego możliwości powstania szkody na gruncie działek nr 666 i 667 we wsi [...]" przez biegłego hydrogeologa dr inż. G.N. Szczegółowa analiza tej opinii wskazuje, że we wnioskach w niej zawartych (str. 13) biegły stwierdził, że nie nastąpiła zmiana kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych z terenu przedmiotowej działki. Kostkę brukową ułożono zachowując kierunek naturalnego nachylenia powierzchni terenu. Biegły podkreślił jednak, że w związku z utwardzeniem terenu nastąpiła natomiast zmiana natężenia odpływu wód z terenu działki nr 665. Podniósł przy tym, że w przypadku powierzchni utwardzonej natężenie odpływu wody jest od 3 do 6 razy większe, co wynika ze spadku terenu i współczynnika spływu powierzchniowego. Wody opadowe z części działki nr 665 są odprowadzane na grunty sąsiednie, w tym na działkę nr 666, co wynika bezpośrednio z ukształtowania i zagospodarowania powierzchni terenu. Po wybrukowaniu działki zmniejszyła się jej retencja. Przy opadach deszczu o zwiększonej intensywności spływ wody z części działki nr 665 będzie kierowany na teren działki nr 666. Przepływ wody na działkę nr 667 jest znacznie ograniczony z uwagi na jej zagospodarowanie i ukształtowanie terenu. Jednocześnie biegły wskazał, że właściciel terenu, tj. działki nr 665 (a zatem skarżąca), przy zmianie jej zagospodarowania powinien był wykonać urządzenia przechwytujące wody opadowe (studnie chłonne, drenaże rozsączające). Podkreślił zatem, że w okresie występowania umiarkowanego lub większego opadu właściciele działki nr 666 będą musieli zagospodarować większą ilość wody niż wynikałoby to z ilości opadu przypadającego na powierzchnię ich nieruchomości. W jego ocenie, można więc przyjąć, że konieczność zagospodarowania zwiększonej ilości wody będzie szkodą w rozumieniu art. 234 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, Kolegium, biorąc pod uwagę kluczowy, niebudzący zastrzeżeń w kwestii prawidłowości jego sporządzenia, dowód w sprawie (ową opinię biegłego hydrologa), prawidłowo przyjęło, że w sprawie stwierdzono niedozwoloną zmianę natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych z terenu działki nr 665. Niewątpliwie zmiana ta nastąpiła ze szkodą dla gruntów sąsiednich (gruntów uczestników postępowania w niniejszej sprawie). Z treści tej opinii, w ocenie Sądu, jednoznacznie wynika, że wybrukowanie terenu działki nr 665 doprowadziło do wzrostu natężenia spływu wody, która spływając zgodnie z kierunkiem ukształtowania terenu przedostaje się na działkę nr 666 i w bardzo ograniczonym stopniu na działkę 667, doprowadzając do gromadzenia się głównie na działce nr 666 znacznych ilości wody, które są pochłaniane w nadmiernej ilości w obrębie ww. nieruchomości R. i A. G.

Powyższe, jak trafnie wskazało Kolegium, świadczy o istnieniu rzeczywistego, powtarzalnego szkodliwego wpływu wody spływającej z działki nr 665 na grunt sąsiedni, będącego skutkiem utwardzenia terenu ww. nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia, że co do zasady utwardzenie zostało wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną, w sytuacji kiedy ukształtowanie terenu i praktycznie wyeliminowanie powierzchni biologicznie czynnej wyklucza zagospodarowanie (zatrzymanie) wody opadowej i roztopowej na terenie utwardzonej nieruchomości. Trafnie bowiem Kolegium wywiodło, odwołując się przy tym prawidłowo do wniosków biegłego, gdyż rozpoznanie sprawy wymagało wiadomości specjalnych, że utwardzenie terenu nieuwzględniające kwestii nadmiernego spływu wody opadowej i roztopowej doprowadziło do braku możliwości zagospodarowania wody w obrębie nieruchomości E.N. Obowiązkiem tym zostali natomiast obciążeni właściciele sąsiedniej działki, którzy są zmuszani do radzenia sobie z nadmierną ilością wody i wynikającymi z tego względu uciążliwościami w postaci dłuższego zalegania wody na powierzchni terenu, jak i w samym gruncie, utrzymywania się błota, nie można również wykluczyć zawilgocenia fundamentów budynku mieszkalnego przy stanie trwającym latami. Rację ma także Kolegium, że to, iż skarżąca szkody nie zauważyła lub jej nie zauważa, nie oznacza, że szkoda ta nie wystąpiła. Sąd w składzie niniejszym podziela przy tym w pełni stanowisko organu, że za szkodę należy uznać każde negatywne oddziaływanie na grunty sąsiednie będące skutkiem naruszenia stosunków wodnych, a takie niezaprzeczalnie w sprawie wystąpiło i znajduje ono potwierdzenie w prawidłowo ocenionym przez organy materiale dowodowym sprawy.

Zdaniem Sądu w składzie niniejszym, organ I instancji zasadnie zatem stwierdził naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich i w konsekwencji nałożył na E.N. obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, tj.: a) podniesienie krawężnika ograniczającego od strony wschodniej wybrukowaną część działki nr 665 na wysokość minimum 5 cm ponad powierzchnię kostki brukowej, celem zatrzymania wody spływającej z wybrukowanej części działki nr 665 i skierowania jej wzdłuż jej wschodniej granicy w kierunku południowym, b) zagospodarowanie spływających wód opadowych lub roztopowych z terenu działki nr 665 w kierunku ulicy A. poprzez ich przechwycenie systemem odwodnienia liniowego i skierowanie do sieci kanalizacji deszczowej w ulicy A. po uprzednim uzyskaniu stosownego zezwolenia. Kolegium zaś działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. prawidłowo utrzymało tę decyzję w mocy.

Sąd podziela także zapatrywanie Kolegium, że organ I instancji w sposób niebudzący zastrzeżeń sformułował treść obowiązków nałożonych na skarżącą. Wskazał bowiem szczegółowo, na czym ma polegać wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, aby ich istnienie czy też funkcjonowanie w sposób efektywny i nisko kosztowy doprowadziło do usunięcia stanu niezgodnego z prawem.

Reasumując w ocenie Sądu, w przedstawionych okolicznościach sprawy Kolegium trafnie przyjęło, że najprostszym, skutecznym i możliwym do wykonania sposobem zapobieżenia szkodom na gruncie należącym do skarżących będzie wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, o którym mowa w zaskarżonej decyzji. Kierując się zaś tymi ustaleniami prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżona decyzja w zakresie uzasadnienia, wbrew zarzutom skargi, odpowiada przy tym wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Z treści uzasadnienia decyzji wynika dokładnie, jakie dowody organ wziął pod uwagę, a były to m.in. oględziny nieruchomości, a przede wszystkim treść opinii biegłego posiadającego odpowiednią wiedzę oraz specjalistyczne kwalifikacje, na co zresztą trafnie uwagę zwrócili uczestnicy postępowania w piśmie z dnia 18 października 2021 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielił zasadności zarzutów skargi, a ponadto wychodząc poza granice skargi z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, w tym zwłaszcza wskazanego w skardze naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mających lub mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

is