Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 520/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 9 ust. 12
journal: Dz.U. 2015 poz 370
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. (Dz. U. poz. 370  z późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia NSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Anna Moskała, Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2017 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z.; II. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] maja 2017 r. K. T. (dalej: skarżąca, strona) zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego [...] w Z. z wnioskiem o przyznanie płatności ekologicznej ([...]) w tym przyznanie kosztów transakcyjnych na rok 2017. W przedmiotowym wniosku w sekcji VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych", Strona wskazała do płatności ekologicznej 4 działki rolne w ramach pakietu 12 - trwałe użytki zielone (TUZ) po okresie konwersji o łącznej powierzchni 9,92 ha.

W dniu [...] listopada 2018 r. strona złożyła Kierownikowi BP [...] w Z. za pośrednictwem poczty zaświadczenie D. Związku Hodowców Koni o posiadanych 7 sztukach zwierząt zgłoszonych do rejestru koniowatych.

Kierownik BP [...] w Z. decyzją z [...] czerwca 2018 r., nr [...], odmówił przyznania płatności ekologicznej w ramach pakietu 12 w tym kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych. Jednocześnie ustalił obszar gruntów objęty zobowiązaniem ekologicznym na 9,92 ha.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w trakcie postępowania ustalono, że rolnik nie posiada wystarczającej ilości zwierząt aby spełnić warunek przyznania płatności ekologicznej tj. co najmniej 0,3 DJP/ha, zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 370 ze zm.), - dalej: rozporządzenie ekologiczne. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 10 rozporządzenia ekologicznego, liczbę DJP w przypadku koni ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, te zaś, stosowanie do brzmienia § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego, rolnik powinien złożyć do [...] października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej. Organ I instancji wskazał, że zaświadczenie o posiadaniu koni zostało złożone po tym terminie, a zatem przy wyliczeniu DJP nie uwzględniono 6 sztuk zwierząt w nim wymienionych. Do wyliczenia DJP uwzględniono 4 sztuki owiec, posiadanych przez rolnika zgodnie z danymi zawartymi w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, jednakże ich liczba daje 0,4 DJP, co przy podzieleniu przez ilość hektarów TUZ stanowi poniżej 0,3 DJP/ha. Organ przywołał również treść § 16 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego i na jego podstawie odmówił również refundacji kosztów transakcyjnych.

Od powyższej decyzji strona wniosła w dniu [...].06.2018 r. odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego we W., zarzucając organowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Podniosła, że nie jest prawdą, jakoby nie posiadała wystarczającej liczby zwierząt. Dalej wskazała, że spełnia wszelkie warunki do uzyskania płatności i stan ten nie ulega zmianie w kontekście daty nadania zaświadczenia koni, przy czym "rolnik nie miał wpływu na datę nadania pisma do Biura Powiatowego [...]". Odwołująca zarzuciła organowi naruszenie obowiązującego prawa i słusznego interesu strony oraz wniosła o wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Do odwołania dołączono kopie paszportów posiadanych koni oraz protokołu z kontroli gospodarstwa przez jednostkę certyfikującą gospodarstwa ekologiczne – [...].

Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] we W. nie uwzględnił odwołania i skarżoną obecnie decyzją z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uznał, że stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, a regulacje mające zastosowanie w sprawie jasne i niedwuznaczne oraz że pozwalają na stwierdzenie, że 6 sztuk koni wykazanych w zaświadczeniu , o którym mowa w §9 ust. 9 pkt 1 lit. b rozporządzenia ekologicznego, złożonym po terminie wskazanym w ust. 12 § 9 tego rozporządzenia nie można uwzględnić przy wyliczeniu DJP/ha. Organ wskazał, ze orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące charakteru tego terminu jest co prawda niejednolite, zaakceptował jednak pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn., akt [...], że jest to termin procesowy, bowiem wyznaczony został dla dokonania czynności przez Strobę. Nie jest to zarazem termin o charakterze porządkowy, instrukcyjny , wobec czego jego niezachowanie skutkuje bezskutecznością czynności. Wpływa też przez to na sytuację materialnoprawną strony . Termin ten jednakże podlega przywróceniu na wniosek strony, na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. W świetle powyższego strona, zdaniem organu, która nie dopełniła warunku formalnego złożenia wymaganego zaświadczenia w terminie i nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu , nie tym samym dopełniła ciążących a niej obowiązków i nie spełniła przesłanek do przyznania płatności ekologicznej. Powyższej konstatacji nie zmieniają zawarte w dowołaniu argumenty o posiadaniu przez skarżącą nieprzerwanie od 2001 r. certyfikatu gospodarstwa ekologicznego. Rolnik bowiem, dla wykazania, że spełnia materialnoprawne warunki do płatności, musi także spełnić wymogi formalne, tj. złożyć odpowiednie dokumenty w odpowiednich terminach. Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, wobec czego zgodnie z przepisami prawa odmówiono jej przyznania płatności.

W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła organowi:

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 9 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego poprzez przyjęcie, że faktyczne posiadanie zwierząt przez rolnika w okresie od dnia [...] marca do dnia [...] września danego roku nie jest wystarczającą podstawą materialnoprawną do przyznania pomocy finansowej;

- naruszenie art. 29 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] poprzez nieuwzględnienie przez organ celów wsparcia rolnictwa ekologicznego;

- naruszenie zasady wyczerpującego rozpoznania materiału dowodowego określonej w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020;

- naruszenie zasady praworządności określonej w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020;

- naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez nierozpoznanie zawartego w odwołaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zaświadczenia ZHK o posiadanej liczbie koni.

Skarżąca podniosła, że organy Agencji przenosząc punkt ciężkości z istotnego dla sprawy ustalenia posiadania i rejestracji koni na formalny wymóg złożenia zaświadczenia w określonym terminie, wypaczyły w istocie sens norm statuujących materialne wymogi przyznania płatności ekologicznej. To właśnie wymóg posiadania i rejestracji zwierząt należy uznać za kluczowy, a ten strona spełniła. Złożenie zaświadczenia o posiadanej liczbie koni stanowi wymóg formalny, porządkujący i ułatwiający potwierdzenie, że strona zarzuca, iż je posiada i rejestruje. Jak wskazuje skarżąca w chwili orzekania o przyznaniu płatności ekologicznej Kierownik BP [...] w Z. posiadał wymagane zaświadczenie i miał wiedzę, że strona spełnia warunek posiadania i rejestracji koni. Trudno zatem przyjąć, że opóźnienie w przedłożeniu zaświadczenia, które potwierdza określony stan faktyczny jest równoznaczne z zaprzestaniem realizacji zobowiązania ekologicznego.

W dalszej części skargi strona podniosła, powołując się na przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...], że kary administracyjne muszą być proporcjonalne i zróżnicowane stosownie do dotkliwości, zasięgu, trwałości i powtarzalności stwierdzonych naruszeń, z kolei pozbawianie stronę płatności za rok 2017 jest karą nieprzewidzianą w żadnym przepisie.

Końcowo zarzuciła, że organ nie rozpoznał wniosku strony o przywrócenie terminu, który zawarty był w odwołaniu. Skarżąca nie wiedziała, że zaświadczenie zostało wysłane przez ZHK z przekroczeniem terminu.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ nie zgodził się z podniesioną w skardze argumentacją i podniósł, ze w istocie sprowadza się ona do twierdzenia, że termin ustanowiony w § 9 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego jest terminem instrukcyjnym, bowiem najistotniejszy dla uzyskania płatności jest fakt spełnienia przez stronę materialnoprawnych warunków do uzyskania pomocy. Prawidłowość stanowiska organu potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Organ nie zgodził się też z z zarzutem zastosowania wobec skarżącej nieznanej kary administracyjnej w postaci odmowy przyznania płatności i naruszeniem w związku z tym art. 29 rozporządzenia [...] Na skarżącą nie zostały bowiem nałożone żadne kary administracyjne w rozumieniu przepisów wspólnotowych, które przywołane zostały w skardze tj. art. 63 i art. 64 ust. 5 rozporządzenia [...] oraz art. 35 rozporządzenia [...]. Cele wsparcia dla rolnictwa ekologicznego określone w przepisach prawa wspólnotowego stanowią punkt wyjścia dla krajów członkowskich w ustanowieniu szczegółowych warunków i trybu uzyskania wsparcia dla gospodarstw ekologicznych na gruncie prawa krajowego – a te określono w rozporządzeniu ekologicznym. Wreszcie nie można, zdaniem organu, zgodzić się z zarzutem nierozpoznania wniosku s skarżącej o przywrócenie terminu, gdyż z treści odwołania nie Moza w żaden sposób wywnioskować, by intencją strony było wniesienie prośby, o której mowa w art. 58 k.p.a., a ta nie może być dorozumiana. Organ stwierdził również, ze nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów procedury administracyjnej, gdyż organ poczynił wszystkie niezbędne ustalenia i dokonał oceny materiału dowodowego w jego całokształcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią powołane przez organy przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwane " rozporządzeniem ekologicznym". Zostało ono wydane z upoważnienia zawartego w art. 45 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia [...] lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Ustawa reguluje ogólnie zadania organów oraz zasady, warunki, tryb przyznawania i zwrotu m.in. płatności dla rolników w zakresie nieuregulowanym w powołanych w art.1 pkt.1 lit a i b rozporządzeniach unijnych.

Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr [...], zwanego dalej "rozporządzeniem nr [...]", oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia. W myśl § 9 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego, w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 6 i 12 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na DJP, wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej.

Jeżeli zwierzę, o którym mowa w ust. 3 lub 4, w danym roku zostało uwzględnione przy przyznawaniu pomocy finansowej do działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, w ramach którego warunkiem przyznania tej pomocy jest posiadanie zwierząt, o których mowa w ust. 3 lub 4, zwierzę to nie może zostać uwzględnione przy przyznawaniu płatności ekologicznej w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5, 6, 11 i 12 (ust. 4a).

Zgodnie z § 9 ust. 10 rozporządzenia ekologicznego, liczbę DJP oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt i współczynnika przeliczenia zwierząt na DJP, który jest określony w załączniku nr 6 do rozporządzenia, według średniego stanu z okresu określonego odpowiednio w ust. 8 pkt 3 lub ust. 9, przy czym w przypadku, o którym mowa w:

1)ust. 3 pkt 1, liczba zwierząt jest wskazana w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym;

2)ust. 3 pkt 2 i ust. 4, liczba zwierząt jest w przypadku koni ustalana na podstawie danych zawartych w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 9 pkt 1 lit. b.

Zgodnie natomiast z § 9 ust. 11 rozporządzenia ekologicznego, zaświadczenie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1 lit. b, zawiera m.in. wykaz koni, które były wpisane lub zgłoszone do rejestru koniowatych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez rolnika lub jego małżonka w okresie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1, ze wskazaniem daty urodzenia tych koni. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 9 pkt 1 lit. b, rolnik składa do kierownika biura powiatowego Agencji do dnia [...] października roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (ust. 12). W przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 6 i 12, płatność ekologiczna zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia ekologicznego, jest przyznawana do trwałych użytków zielonych.

Powyższe oznacza, że aby ubiegać się o płatność ekologiczną w ramach pakietu 6, należy prowadzić produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym (§ 9 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego) oraz posiadać trwały użytek zielony. Warunkiem koniecznym uzyskania płatności jest posiadanie zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, których liczba, w przeliczeniu na DJP, wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar wszystkich trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej. Z powołanych przepisów wynika zatem, że aby ubiegać się o płatność ekologiczną w ramach pakietu 6, należy prowadzić produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, posiadać trwały użytek zielony oraz posiadać zwierzęta.

Organ stoi na stanowisku, że fakt złożenia w 2017 r. przez skarżącą zaświadczenia o posiadanych koniach po terminie wskazanym w ust. 12 § 9 rozporządzenia ekologicznego wyklucza ją z otrzymania wnioskowanych płatności, bez względu na to, czy zgodnie z pozostałymi warunkami realizowała na wskazanym we wniosku obszarze zobowiązania ekologiczne. Termin ten co do zasady podległaby przywróceniu, lecz strona nie zwróciła się z wnioskiem w tym zakresie.

Sąd orzekający w obecnym składzie sprzeciwia się temu stanowisku.

Po pierwsze, organ sam zauważa, że co do charakteru powyższego terminu prezentowane były w orzecznictwie różne stanowiska, wobec czego skorzystanie z procedury, o której mowa w art. 58 k.p.a. mogło nie być dla strony – działającej w postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika – oczywiste. Niewątpliwie natomiast w odwołaniu powołała się ona na okoliczności świadczące w jej przekonaniu o tym, że nie można jej przypisać winy za uchybienie terminu przekazania zaświadczenia o liczbie posiadanych zwierząt. W takiej sytuacji organ, zdaniem Sądu, powinien co najmniej wyjaśnić z udziałem strony, czy jej intencją w istocie nie było wystąpienie z takim wnioskiem, w szczególności zważywszy na dotkliwość konsekwencji, jakie organ wiązał z uchybieniem tego terminu.

Przede wszystkim jednak w kwestii znaczenia niedochowania tego terminu, zdaniem Sądu w obecnym składzie, w istocie drugorzędne znaczenie ma ocena charakteru (materialnego lub procesowego - choć niewątpliwie przesądza on o skutkach w zakresie prawa materialnego) tego terminu na gruncie prawa krajowego, bowiem ocena znaczenia uchybienia terminu, o którym mowa w ust. 12 § 9 rozporządzenia ekologicznego musi być dokonana z uwzględnieniem tego, że płatności ekologiczne wypłacane są w ramach wspólnotowego jednolitego systemu wsparcia dla rolników, wobec czego określane w aktach poszczególnych państw członkowskich warunki materialnoprawne przyznania płatności (i odmowy jej przyznania) nie mogą naruszać zasad i celów wsparcia określanych na poziomie wspólnotowym. Cele te wskazywane są zwyczajowo w preambułach dyrektyw i rozporządzeń, a ponadto wynikają z regulacji szczegółowych aktów regulujących konkretne systemy wsparcia. Jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, doprecyzowanie warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "rolnictwo ekologiczne" zostało oddane do kompetencji ustawodawcy krajowego, jednak w ramach tej swobody nie może on, bez wyraźnego upoważnienia, zmieniać zasad i warunków systemu wsparcia uregulowanych w aktach wspólnotowych, a tam gdzie może je kształtować, musi mieć na uwadze ograniczenia wynikające z wymogu proporcjonalności, niezbędności i efektywności przewidzianych środków. Oznacza to również, że interpretacja krajowych przepisów musi być dokonywana przy uwzględnieniu tych zasad.

Jak wynika z § 2 pkt 3 rozporządzenia ekologicznego płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr [...] (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr [...]", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr [...], w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym". Tak więc wskazane w rozporządzeniu ekologicznym materialnoprawne wymogi dla otrzymania płatności mają oparcie w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...], w myśl którego wsparcia w ramach tego działania udziela się na hektar użytków rolnych rolnikom lub grupom rolników, którzy dobrowolnie podejmują się konwersji na praktyki i metody rolnictwa ekologicznego lub utrzymania takich praktyk i metod określonych w rozporządzeniu (WE) nr [...] i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) nr [...], zgodnie z zastosowaniem w danym państwie członkowskim. Celem wsparcia jest zachęcenie rolników do stosowania praktyk przyjaznych środowisku i uwzględniających wysokie standardy dobrostanu zwierząt, a otrzymywane płatności powinny się przyczyniać do pokrycia dodatkowych poniesionych kosztów i utraconych dochodów wynikających z podjętego zobowiązania ( pkt 23 preambuły rozporządzenia [...]).

Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia ekologicznego adekwatnie do rozporządzenia [...] uzależnia otrzymanie płatności od realizacji na powierzchni co najmniej hektara zobowiązania metodami rolnictwa ekologicznego, a ponadto od bycia aktywnym rolnikiem i kontynuacji wspieranych praktyk przez 5 lat. Dla pakietu 6 realizacja zobowiązania obejmuje posiadanie trwałego użytku zielonego oraz posiadanie zwierząt.

Warunki powyższe uznać należy za warunki materialnoprawne, od których uzależnione jest przyznanie płatności. Taki charakter ma także wprowadzony z woli prawodawcy wykonującego postanowienia ustawy EFRROW wymóg posiadania wskazanych zwierząt. Uściślenie tego warunku znalazło wyraz w treści ust. 9 pkt 1 § 9 rozporządzenia ekologicznego, w którym wskazano, że przy ustaleniu spełnienia warunku posiadania zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, bierze się pod uwagę zwierzęta posiadane w odpowiednim okresie i zgłoszone do odpowiedniego rejestru (zarejestrowane). W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że to właśnie warunek posiadania i rejestracji koni uznać należy za kluczowy, zaś wskazanie posiadanych i zarejestrowanych zwierząt w zaświadczeniu wydanym przez podmiot prowadzący rejestr koniowatych, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, stanowi wymóg formalny, porządkujący i ułatwiający potwierdzenie tak posiadania, jak i rejestracji koni. Innymi słowy, zaświadczenie powyższe służy potwierdzeniu, które zwierzęta spełniają warunek kwalifikowalności. Natomiast warunek przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego rejestracje w określonym terminie (do [...] października) ma charakter już czysto formalny, czego zresztą w niniejszej sprawie organ nie kwestionuje. W rozpoznawanej sprawie nie jest przy tym okolicznością kwestionowaną przez organ posiadanie przez skarżącą zwierząt w liczbie wskazanej w zaświadczeniu ZHK. Organ nie zaprzeczył, by skarżąca nie wypełniała materialnoprawnych przesłanek warunkujących otrzymanie płatności. Co więcej, formalny warunek dotyczący przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunków materialnych również został przez nią dopełniony, jakkolwiek z (nieznacznym) uchybieniem terminu.

Niespełnienie kryteriów kwalifikowalności jest niewątpliwie, w świetle art. 63 rozporządzenia [...], podstawą odmowy przyznania wsparcia lub żądania zwrotu płatności nienależnie przyznanej. W świetle natomiast regulacji zarówno rozporządzenia [...], jak i pozostałych regulacji rozporządzenia [...], a w szczególności przy uwzględnieniu (obowiązującego w stosunku do okresów premiowych rozpoczynających się po [...] stycznia 2015 r.) rozporządzenia [...], brak jest, zdaniem Sądu, uzasadnienia dla przypisywania tego rodzaju konsekwencji uchybieniu natury czysto formalnej, dotyczącym terminu przedłożenia dodatkowej dokumentacji i niewpływającym na sposób realizacji celów systemu wsparcia.

Jak podkreślono powyżej, istotne jest natomiast, jakie skutki uchybieniom typu formalnego przypisuje ustawodawca unijny. Znaczenie przyjętych przez ustawodawcę krajowego wymogów formalnych dla poszczególnych płatności wyraża się w możliwości sprawnej i skutecznej weryfikacji danych podanych przez rolnika przed wypłata środków, a tym samym zapewnienia wymaganej przepisami wspólnotowymi kontroli udzielania wsparcia. Wbrew temu, co podnosi organ w odpowiedzi na skargę, odmawiając skarżącej przyznania płatności z uwagi na niezachowanie terminu do dopełnienia warunku formalnego w postaci dokumentu, organ powinien uwzględniać system konsekwencji i sankcji uregulowany w Rozporządzeniu [...], jak równie rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) z dnia [...] marca 2014 r., uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 z dnia 2014.06.20). W Rozdziale III tego ostatniego aktu uregulowane zostały m.in. skutki uchybienia przez rolnika terminów składania dokumentów (wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji), których podstawową formą jest procentowe zmniejszenie płatności za każdy dzień roboczy. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W odniesieniu do terminów na przedłożenie określonych dokumentów potwierdzających spełnienie warunków do płatności ustawodawca unijny wskazał tez w preambule do rozporządzenia [...] wskazano przy tym cele wprowadzenia tych regulacji, przez pryzmat których , zdaniem Sądu, należy oceniać także znaczenie uchybień formalnych dotyczących terminów składania dokumentów nawet przed wejściem w życie przepisów tego rozporządzenia. Wskazuje się tam, że chodzi o zapewnienie organom krajowym możliwości planowania, a następnie przeprowadzania skutecznych kontroli, zaznaczając zarazem, że aby skłonić beneficjentów do przestrzegania terminów, w przypadku wniosków składanych po terminie należy stosować zniechęcające zmniejszenie, z uwzględnieniem wyjątków związanych z działaniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Skutek wyprowadzony przez organy [...] z opóźnienia skarżącej przy złożeniu dokumentacji w rozpoznawanej sprawie jest nieproporcjonalnie bardziej dolegliwy.

Przytoczone regulacje, w szczególności w zestawieniu z pozostałymi przepisami rozporządzenia [...] (a dotyczącymi uchybień w zakresie warunków utrzymania zwierząt) oraz regulacjami rozporządzenia [...] prowadzą do wniosku, że o ile nie zostaną zakwestionowane materialnoprawne warunki płatności, konsekwencje pozostałych uchybień są miarkowane, co świadczy o działaniu zasady proporcjonalności i efektywności. Skutki poszczególnych uchybień, w tym przy realizacji zobowiązań podejmowanych przy produkcji ekologicznej, zostały w zależności od charakteru i wagi zróżnicowane: począwszy od możliwości uwolnienia się od ich skutków na zasadach wskazanych właśnie w art. 64 rozporządzenia [...] w przypadkach siły wyższej lub innych, w których rolnik nie miał wpływu na powstanie uchybienia, poprzez zmniejszenia, zawieszenia, aż do całkowitej odmowy płatności (którą w art. 35 rozporządzenia [...] przewidziano, o ile nie spełnione zostały kryteria kwalifikowalności) i obowiązku zwrotu płatności otrzymanych. Przyjęcie, tak jak uczynił to organ w rozpoznawanej sprawie, że uchybienie terminowi do dopełnienia formalnego warunku płatności uzasadnia całkowitą odmowę jej wypłaty pomimo, że zobowiązanie ekologiczne jest realizowane zgodnie z założeniami i celami systemu wsparcia, pozostaje w oczywistej sprzeczności przywołanymi wyżej przepisami i zasadą proporcjonalności oraz nie tylko nie służy realizacji celów systemu wsparcia, ale je wręcz niweczy.

Z powyższych względów Sąd nie podzielił stanowiska organu, przedstawionego w zaskarżonej decyzji i uznał, że błędnie zinterpretował on skutki warunku określonego w § 2 ust. 12 rozporządzenia ekologicznego, a w konsekwencji błędnie zastosował § 9 i 16 tego rozporządzenia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącą wpis, koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego oraz opłatę od pełnomocnictwa.