Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 420/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2012-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art.77 ust.4 pkt 2 i 5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par.1 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. sprawy ze skargi B. L. na czynność Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części kwoty z tytułu opłaty za wydanie karty pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności i stwierdza, że skarżącej B. L. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 (słownie: czterysta dwadzieścia pięć) złotych, 2. zasądza od Prezydenta Miasta B. na rzecz skarżącej B. L. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W piśmie z [...] lutego 2012 r. B. L. (dalej również jako skarżąca) zwróciła się do Prezydenta Miasta B. o zwrot nadpłaty w kwocie 425 zł za wydanie karty pojazdu marki [...] zarejestrowanego [...] lipca 2005 r. pod nr [...].

W odpowiedzi na ten wniosek Prezydent Miasta B. pismem z [...] marca 2012 r. odmówił zwrotu wymienionej kwoty uznając, że opłata w wysokości 500 zł pobrana była na podstawie i w granicach prawa. Wskazał, że ustawową podstawę do pobierania opłaty za kartę pojazdu stanowi art. 77 ust. 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Jej wysokość określało zaś rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Prezydent Miasta B. zauważył, że z uwagi na fakt, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 stycznia 2006 r. orzekł o niezgodności z Konstytucją RP i ustawą Prawo o ruchu drogowym - § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia - Minister Transportu i Budownictwa wydał nowe rozporządzenie obniżające wysokość opłaty za kartę pojazdu do 75 zł (Dz. U. z 2006 r. Nr 59, poz. 421). Przepis ten dotyczy jednak pojazdów zarejestrowanych po 14 kwietnia 2006 r. Zdaniem Prezydenta wyrok Trybunału nie burzy porządku prawnego ustanowionego rozporządzeniem w czasie, gdy zachowywał on moc obowiązującą. Moc obowiązująca takiego orzeczenia nie rozciąga się na stany faktyczne powstałe przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału lub przed innym wyznaczonym przez Trybunał terminem utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, w tym przypadku § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r.

Pismem z [...] marca 2012 r. skarżąca wezwała Prezydenta Miasta B. do usunięcia naruszenia prawa, ponawiając żądanie zwrotu części opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu.

W piśmie z [...] kwietnia 2012 r. organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

W konsekwencji skarżąca wywiodła do Sądu skargę na czynność Prezydenta z [...] marca 2012 r. i wniosła o uznanie jej uprawnienia do zwrotu części opłaty

w wysokości 425 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca stanęła na stanowisku, że z chwilą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 obalone zostało domniemanie konstytucyjności § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r.

Ponadto zwróciła uwagę, że w świetle postanowienia Trybunału Sprawiedliwości UE z 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 nakładanie opłaty

za kartę pojazdu było sprzeczne z prawem unijnym, co oznacza, że kupujący nie był w ogóle zobowiązany do jej uiszczenia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona czynność jest niezgodna z prawem.

Przedmiotem sprawy jest kwestia odmowy zwrotu skarżącej kwoty 425 zł tytułem części opłaty za kartę pojazdu uiszczonej w dniu [...] lipca 2005 r. w wysokości 500 zł.

W sprawie o tak zakreślonym przedmiocie dopuszczalna jest zarówno droga sądowa przed sądem powszechnym, jak i przed sądem administracyjnym. Kwestię dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej przesądził w sposób wiążący Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą 7 sędziów z 4 lutego 2008 r. w sprawie

o sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/2/21), w której wyrażono pogląd, iż skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r.

w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Z kolei o dopuszczalności dochodzenia przedmiotowych roszczeń przed sądem powszechnym przesądził SN uchwałą z 16 maja 2007 r., III CZP 35/07 (OSNC 2008/7-8/72). Strona może, zatem skierować żądanie albo na drogę procesu cywilnego, albo na drogę administracyjną, bowiem, jak ocenił NSA, stwierdzenie w postępowaniu administracyjnym, że administracyjny obowiązek organu wobec strony istnieje lub nie istnieje w określonym zakresie, nie wyklucza dochodzenia przez stronę w postępowaniu cywilnym realizacji tego obowiązku (w powyższym zakresie), jeżeli organ nie wykona świadczenia. Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego o istnieniu lub nieistnieniu takiego obowiązku może mieć zasadnicze znaczenie w toku rozpoznawania sprawy cywilnej o zapłatę. Wybór sposobu dochodzenia zwrotu opłaty zależy, zatem od strony, która w sprawie niniejszej zdecydowała się na drogę administracyjną.

Przesądzenie przez NSA w wyżej wymienionej uchwale o sygn. akt I OPS 3/07, że czynność w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu ma charakter czynności materialno – technicznej, dotyczącej uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa oznacza, że strona zamierzająca poddać taką czynność kontroli sądu powinna wyczerpać, przed wniesieniem skargi, drogę postępowania administracyjnego. W sprawie niniejszej skarżący dopełnił tego formalnego wymogu, bowiem pismem z dnia [...] marca 2012 r. (data wpływu do organu [...] kwietnia 2012 r.), wezwała Prezydenta Miasta B. do usunięcia naruszenia prawa, którego dopuścił się odmawiając zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r.

W tej sytuacji należało rozważyć, czy dopuszczalny jest zwrot kwoty 425 zł tytułem części uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu w sytuacji, gdy w dacie ponoszenia, zdaniem skarżącej, zawyżonych kosztów wynikały one

z obowiązującego aktu prawnego (rozporządzenia), następnie uznanego za niekonstytucyjny i w sytuacji, gdy w chwili żądania zwrotu niekonstytucyjne przepisy już nie obowiązywały.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca uiścił sporną opłatę w wysokości 500 zł w dniu [...] lipca 2005 r. na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem

z 17 stycznia 2006 r., sygn. U 6/04 (OTK-A 2006/1/3) stwierdził niekonstytucyjność tego przepisu. Trybunał stwierdził, bowiem jego niezgodność z art. 77 ust. 4 pkt 2

i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005 r.

Nr 108, poz. 908 ze zm.) i art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, odraczając utratę jego mocy obowiązującej do dnia 1 maja 2006 r.

W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał wskazał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. z powołanymi przepisami ustawy polega na zawyżeniu wysokości opłaty, co wykracza poza granice delegacji ustawowej.

W art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdzono bowiem, że wysokość opłaty za kartę pojazdu powinna odpowiadać wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, powinna być ekwiwalentna w stosunku do usługi administracyjnej. Ustalenie opłaty za wydanie karty pojazdu na kwotę 500 zł, podczas gdy w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu ustalona była ona na wysokość 75 zł, nie pozostaje, jak stwierdził Trybunał, w związku z kosztami usługi, co jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP. Opłata w części podwyższonej jest już daniną publiczną, a taka może być wprowadzona tylko na podstawie ustawy.

W związku z tym wyrokiem Minister Transportu i Budownictwa dnia

28 marca 2006 r. wydał nowe rozporządzenie (Dz. U. Nr 59, poz. 421), w którym określił wysokość opłaty za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Wskazane rozporządzenie weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r. (przed datą ustaloną przez Trybunał jako data utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu) i z tym dniem utraciło moc poprzednie rozporządzenie z 28 lipca 2003 r.

Mając powyższe na uwadze skład orzekający ocenił czynność Prezydenta Miasta B., którą odmówiono skarżącej zwrotu części opłaty, za niezgodną z prawem. Rację ma organ, że w dacie pobierania opłat obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. Wskazać jednak trzeba, że przedmiotowy argument w postępowaniu przed sądem nie może mieć decydującego znaczenia. Zgodnie, bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom. Z kolei przepis art. 8 ust. 2 Konstytucji stanowi, że jej przepisy można stosować bezpośrednio. Niezawisłość sędziowska uprawnia, zatem sędziów do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu rozporządzenia (aktu podstawowego), który jest niezgodny z Konstytucją lub ustawą (vide: wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., I OSK 773/09 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 18 lutego 2009 r., II SA/Rz 649/08, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić trzeba, że niezależnie od tego, iż sporne rozporządzenie utraciło moc dopiero z dniem 15 kwietnia 2006 r. – sąd, kontrolując legalność odmowy zwrotu części opłaty jako zawyżonej, uprawniony jest do oceny przepisów rozporządzenia na datę dokonania czynności, która jest powodem żądania zwrotu. Korzystając z tej możliwości skład orzekający stwierdził, że późniejsze przesądzenie przez Trybunał Konstytucyjny kwestii niezgodności § 1 ust. 2 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., z Konstytucją i ustawą Prawo o ruchu drogowym uprawnia do oceny, iż powołany przepis (z powodów powołanych przez Trybunał Konstytucyjny), nie był zgodny z w/w ustawą i Konstytucją również w dacie jego obowiązywania. Kwota 500 zł opłaty nie pozostawała bowiem w związku

z kosztami świadczonej czynności administracyjnej (wydanie karty pojazdu), a przez to nabierała cech daniny publicznej. Było to sprzeczne z art. 217 Konstytucji, który zastrzega prawo ustanawiania przedmiotowych danin dla materii ustawowej. Zgodnie z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym Minister Infrastruktury był upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu mając na uwadze znaczenie tych kart dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart. Tymczasem Minister Infrastruktury określający wysokość przedmiotowej opłaty na kwotę 500 zł przekroczył upoważnienie ustawowe i wkroczył w sferę działania prawodawcy, co nie mogło się ostać. Powyższe obliguje skład orzekający w sprawie niniejszej, której przedmiotem jest odmowa zwrotu części opłaty za kartę pojazdu uiszczonej w dacie jego obowiązywania, do niezastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r.,

a przez to do oceny, że pobrana w dniu [...] lipca 2005 r. opłata w części przewyższającej faktyczne koszty wydania karty, była niezgodna z prawem.

Zatem w sytuacji, gdy opłata za wydanie karty pojazdu określona

w rozporządzeniu z 28 lipca 2003 r. była zawyżona w stosunku do wysokości kosztów związanych z jej drukiem i dystrybucją, to skarżącej należy się zwrot różnicy kwoty faktycznie uiszczonej i kwoty opłaty obowiązującej obecnie, uwzględniającej rzeczywiste koszty wydania karty.

Rozpatrując sprawę niniejszą należy mieć również na uwadze sprzeczność kwestionowanej regulacji z art. 90 TWE. W dniu 16 kwietnia 2003 r. Polska podpisała z Państwami Członkowskim Unii Europejskiej Traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej (Dz. U nr 90, poz. 864). Stosownie do art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu od dnia przystąpienia do Unii Polska jest związana postanowieniami Traktów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Od dnia 1 maja 2004 r. normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Zgodnie

z powyższymi uregulowaniami pierwszeństwo przed przepisami zawartymi

w krajowym systemie prawa ma prawo wspólnotowe w tym art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 r. w trybie prejudycjalnym w sprawie

C-134/07 Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. Stwierdzenie bezskuteczności czynności odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu z jednoczesnym stwierdzeniem uprawnienia skarżącej do zwrotu przedmiotowej opłaty wywołuje skutek w postaci powstania po stronie organu obowiązku dokonania zwrotu spornej kwoty.