Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2567/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej T. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...].04.2014 r. znak: [...] odmawiającej wydania decyzji nakazującej właścicielom działki (pod ul. [...]) nr ew. [...] oraz właścicielom działek (domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na ul. [...]) nr ew. [...] obręb [...] w [...] przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez wody opadowe z ul. [...] i [...] działce nr [...] położonej w [...] przy ul. [...].

W uzasadnieniu SKO podało, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...].04.2014r znak [...] odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielom działki (pod ul. [...]) nr ew. [...] oraz właścicielom działek (domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na ul. [...]) nr ew. [...] obręb [...] w [...] przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez wody opadowe z ul. [...] i [...] działce nr [...] położonej w [...] przy ul. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. Akt [...] utrzymało w mocy tę decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 46/15, oddalił skargę T. B. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 października 2016 r. sygn. akt II OSK 2564/15 oddalił skargę kasacyjną T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 46/15.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem [...] kwietnia 2019 r. (sygn. akt [...]) odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...].

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powołanym postanowieniem do Kolegium złożyła T. B.

Rozpatrując niniejszą sprawę Kolegium wskazało, że jak powszechnie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, odmowa wznowienia postępowania możliwa jest jedynie wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne albo gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu (określonego w art. 148 § 1 i 2, art 145a § 2 lub art. 145b § 2 Kpa). W ocenie SKO odmowa wznowienia postępowania uzasadniona jest wydaniem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 16 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 46/15 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2016 r. sygn. akt II OSK 2564/15 oddalającego skargę kasacyjną T, B. od ww. wyroku z dnia 16 kwietnia 2015r.

W orzecznictwie i doktrynie podnosi się bowiem, iż brak jest przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, gdy skarga na tę decyzję została oddalona przez sąd administracyjny, a jako przesłanki wznowienia podano okoliczności, które temu Sądowi były znane. Przy okazji badania zgodności z prawem decyzji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania nie mogą być przedmiotem ponownej oceny zarzuty skargi na decyzję merytoryczną, rozpatrzonej wcześniej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Skargę do Sądu na to postanowienie wniosła T. B. zarzucając wydanie z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego w szczególności art. 6, 7, 8, 77 § 1 oraz 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności w zakresie zarzutów dotyczących spełnienia przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego w toczącej się sprawie, bezkrytyczne przyjęcie, iż zebrane w sprawie dowody odpowiadają faktycznemu stanowi na gruncie; z naruszenie art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie w sprawie i błędne przyjęcie, że nie zostały wypełnione przesłanki wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ był zobowiązany rozpoznać wniosek dogłębnie, całościowo, zbadać wszystkie zaistniałe przesłanki wznowienia postępowania.

W ramach rozpoznania sprawy organ ponownie pominął i nie odniósł się do szczegółowo opisanych w treści wniosku z dnia 2 stycznia 2018 r. przesłanek obligujących organ do wznowienia postępowania. Co istotne, a co zostało przez organ całkowicie pominięte to fakt, że dotychczasowe rozstrzygnięcie w sprawie oparte zostało na nieprawdziwym stanie faktycznym sprawy, a dowody na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały zafałszowane, co skutkowało wydaniem decyzji i wyroków Sądu na błędnie ustalonym stanie faktycznym, w szczególności w przedłożonych do sprawy ekspertyzach środowiskowej oraz technicznej, co wypełnia przesłanki wynikające z art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 4 kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuciła, że organ pomija wszystkie okoliczności faktyczne przedstawione w licznych pismach, wezwaniach, prośbach, monitach, skargach 20 lat. Do chwili obecnej organ nie wyjaśnił rzetelnie jaka jest przyczyna zalegania wysokiego poziomu wody gruntowej na działce. W jej ocenie ustalenia wskazane w ekspertyzie przez biegłych potwierdzają, że okoliczności na jakich się oparto zostały sfałszowane, bowiem stan faktyczny na gruncie przedstawia się zupełnie inaczej niż zostało to przedstawione w sporządzonej opinii.

Skarżąca wskazała, że organy pomijają przedkładane przez nią zdjęcia przedstawiające rzeczywisty stan na gruncie. Ponadto przez wiele lat była pomijana jako strona postępowania, nie miała możliwości składania odwołań w zwykłym trybie, co uniemożliwiło mi zapobiegnięciu wybudowania samowoli budowlanych. Kolejną istotną okolicznością istniejącą w dacie rozpoznania sprawy zarówno przez organy jak przez Sądy administracyjne, która została pominięta to fakt, iż budowa budynków na sąsiednich nieruchomościach następowała z naruszeniem przepisów architektoniczno - budowlanych. Pojawiły się okoliczności, które nie były brane od uwagę, ani w ramach wcześniejszego rozpoznawania sprawy zarówno przez organy jak przez sądy, stanowiące podstawę do wznowienia postępowania.

W jej ocenie organ winien wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy w szczególności czy faktycznie wszystkie czynności mające zabezpieczać jej działkę zostały wykonane. Skarżąca zarzuciła, że organ utrzymując w mocy swoje rozstrzygnięcie oparł się jedynie na okoliczności, że sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia nie podejmując żadnych kroków koniecznych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, nie weryfikując całościowo zebranego materiału dowodowego, jak również nie sprawdzając rzeczywistego stanu na gruncie i faktycznych przyczyn zalewania działki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]czerwca 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] o odmowie wydania decyzji nakazującej właścicielom działki działek przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez wody.

Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, która ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 K.p.a.

Czynności organu w sprawie wznowienia postępowania przebiegają w dwóch fazach. W pierwszej fazie organ bada czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w k.p.a. (art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a.) oraz czy został złożony w terminie (art. 148 k.p.a.). W pierwszej fazie postępowania organ bada również, czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania albo wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W przypadku stwierdzenia, że istnieją podstawy do wznowienia postępowania następuje druga faza postępowania wznowieniowego.

W niniejszej sprawie SKO uznało, że z uwagi na to, że postępowanie zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] jest prawomocne ze względu na wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. wyroku w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 46/15 oddalającego skargę na tę decyzję oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2016 r. sygn. akt II OSK 2564/15 utrzymującego w mocy ten wyrok, nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia w niniejszej sprawie. W ocenie Kolegium skoro sądy orzekające w sprawie brały pod uwagę okoliczności mogące stanowić podstawy wznowienia postępowania a ich nie stwierdziły, to wyroki oddalające skargę na przedmiotową decyzję stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.

Z takim stanowiskiem organu zgodzić się nie można zwłaszcza, że nie ustaliły one (przynajmniej nie wynika to z uzasadnień zaskarżonych postanowień) przesłanek na podstawie których żądanie wznowienia postępowania zostało sformułowane.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie przyjmuje się, że zakończenie postępowania przed sądem administracyjnym, nie wyłącza w każdym przypadku możliwości wszczęcia trybu weryfikacji decyzji w drodze administracyjnej. Wypowiedź sądu administracyjnego o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zawarta w prawomocnym wyroku oddalającym skargę, wyklucza możliwość późniejszego uznania tej decyzji za wadliwą w postępowaniu wewnątrzadministracyjnym, ale tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości mieściły się w granicach rozpoznania i orzekania sądu" (T. Kiełkowski, Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, Publ. 2008, nr 4, s. 59).

W wyroku z dnia 30 kwietnia 1986 r., sygn. akt SA/Wr 137/86 (ONSA 1986/1/29) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Przymiot "prawomocności" wyroku dotyczy tylko sfery zgodności z prawem decyzji ostatecznej i nie stwarza przeszkód jej zmiany lub uchylenia w nadzwyczajnym trybie administracyjnym przewidzianym do wzruszenia decyzji prawnie niewadliwych. Dopuszczalne jest wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wyroku sądowym zostaną ujawnione lub wystąpią przesłanki do wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 K.p.a." Pogląd ten zachowuje on swoją aktualność także w obecnie obowiązującym stanie prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 22 marca 2017 r., sygn. II OSK 1859/15).

Ponadto podkreślić należy, że przesłanki wznowienia postępowania mogą pojawić się dopiero po rozpoznaniu skargi i wydaniu wyroku ją oddalającego. Uzasadnia to dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, jeżeli po wyroku sądowym zostaną ujawnione lub pojawiają się przesłanki wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 K.p.a.

W wypadku wcześniejszego rozpatrzenia sprawy przez sąd podstawą wznowienia postępowania mogą być te przyczyny określone w art. 145 § 1 K.p.a, które nie były znane sądowi przy wydawaniu orzeczenia.

Wobec tego rolą Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w niniejszym postępowaniu było w pierwszej kolejności odczytanie, na podstawie jakich przesłanek skarżąca żąda wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]. Powoływanie się jedynie na niedopuszczalność wznowienia postępowania ze względu na prawomocny wyrok sądu jaki zapadł w sprawie, bez właściwej oceny przesłanek wznowieniowych jest przedwczesne.

Rację zatem ma skarżąca, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 6, 7, 8, 77 § 1 oraz 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności w zakresie zarzutów dotyczących spełnienia przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego.

Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 oraz art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 1 sentencji.

W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 oraz art. 210 § 2 cyt. ustawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, SKO w [...] ustali, na podstawie jakich przesłanek skarżąca żąda wznowienia postępowania, ustali, czy powoływane przesłanki wznowieniowe ze względu na prawomocny wyrok sądu w niniejszej sprawie umożliwiają wznowienie postępowania, zaś w przypadku ustalenia, że przyczyną wznowienia są przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 , czy 5 ustali, czy dowody, nieznane organowi wydającemu decyzje, są istotne dla sprawy, tzn. dotyczą przedmiotu sprawy oraz mają znaczenie prawne, a w konsekwencji także wpływ na treść decyzji w kwestiach zasadniczych.

-----------------------

6