Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 13/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Protokolant Anna Kruś po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Komornika Sadu Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w L. Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie interpretacji co do zakresy i sposobu zastosowania prawa podatkowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w L. Z. K. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z wnioskiem o udzielenie, w trybie art. 14a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.:Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz.60 z późn. zm.) - dalej w skrócie: Op, interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowanie prawa podatkowego w sprawie dotyczącej obowiązku komornika sądowego, jako płatnika podatku od towarów i usług, do obliczenie i poboru podatku od towarów i usług w przypadku sprzedaży nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym.

We wniosku o interpretację przepisów strona przedstawiła następujący stan faktyczny i prawny.

Stosowanie do postanowień art.18 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz.535 z późn. zm.) - dalej: ustawa o VAT, komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, są płatnikami podatku od dokonywanej w trybie egzekucji dostawy towarów, będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów. W przypadku dokonania w postępowaniu egzekucyjnym sprzedaży nieruchomości czynności egzekucyjne wykonywane przez komornika są ograniczone. W myśl obowiązujących przepisów, komornik jest organem egzekucyjnym do momentu zakończenia licytacji, wówczas zamyka przetarg i wymienia licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Czynność ta nie przenosi własności, zatem nie jest dostawą w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Dalsze czynności podejmowane w takim postępowaniu egzekucyjnym są zastrzeżone dla sądu, który pełni rolę organu egzekucyjnego. To sąd udziela przybicia i wydaje postanowienie o przysądzeniu własności, które po uprawomocnieniu się, przenosi własność na nabywcę (art.999 Kpc). Licytant cenę nabycia nieruchomości wpłaca do depozytu sądowego (art.967 Kpc). Sąd sporządza także plan podziału.

Powołane regulacje, zdaniem wnioskodawcy, wskazują, iż w przypadku sprzedaży nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, komornik nie jest płatnikiem podatku VAT. Na potwierdzenie prawidłowości swego stanowiska strona powołuje wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2003 r. sygn. akt. I SA/Łd 8/02. Strona wywodzi, iż dopiero w momencie uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności powstaje obowiązek podatkowy w podatku VAT, a wówczas organem egzekucyjnym nie jest komornik, ale sąd.

Wnioskodawca podnosi także kwestie związane z obowiązkiem ustalania przez komornika, czy dokonywana sprzedaż nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, czy wystarczające w tym zakresie jest oświadczenie dłużnika.

Zdaniem strony, komornik nie jest organem uprawnionym do prowadzenia postępowania dowodowego, a odpowiedzialność za zobowiązanie w zakresie podatku VAT ponosi dłużnik. Na komorniku może jedynie spoczywać obowiązek technicznego naliczenia i odprowadzenia podatku VAT na rachunek właściwego organu podatkowego.

Do wniosku strona dołączyła opinię prawną z dnia [...] sporządzoną przez Sędziego Wizytatora ds. cywilnych i egzekucyjnych M. B. oraz pismo Krajowej Rady Komorniczej z dnia [...] skierowane do Ministra Finansów.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z dnia [...] uznał stanowisko przedstawione we wniosku za nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ powołał przepis art.18 ustawy o VAT oraz art.8 Op, stwierdzając, że komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne, są płatnikami podatku VAT z tytułu dostawy towarów będących własnością dłużnika, dokonanej w trybie egzekucji. Powołane przepisy mają zastosowanie zarówno w przypadku dostawy dokonywanej w trybie egzekucji, dotyczącej rzeczy ruchomych, jak i nieruchomości. Płatnicy podatku VAT są zobowiązani do obliczenia i pobrania od podatnika podatku oraz do wpłaty kwoty tego podatku w terminie na rachunek właściwego organu podatkowego.

W zażaleniu Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w L. wniósł o uchylenie postanowienia. Powołując się na opinię prawną Sędziego Wizytatora ds. cywilnych i administracyjnych Sądu Apelacyjnego we W., strona podniosła, iż komornik nie jest organem egzekucyjnym właściwym w odniesieniu do licytacyjnej sprzedaży nieruchomości. Czynnością, która skutkuje przeniesieniem własności nieruchomości jest prawomocne postanowienie sądu o przysądzeniu własności nieruchomości, wydane w trybie i na zasadach wynikający z art.998 §1 ustawy z dnia17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz.269 z późn. zm.) - dalej: Kpc. Skutek ten wynika wprost z art.999 §1 Kpc. Postanowienie to ma charakter konstytutywny i stanowi dla nabywcy tytuł własności nieruchomości na podstawie, którego może złożyć wniosek o wpis tego prawa do księgi wieczystej. Dalsze skutki prawomocnego postanowienia o przysadzeniu własności nieruchomości to: wygaśnięcie wszelkich praw i skutków ujawnienia praw i roszczeń osobistych ciążących na nieruchomości (art.1000 §1 Kpc), wstąpienie nabywcy z mocy prawa w prawa i obowiązki dłużnika wynikające ze stosunku najmu i dzierżawy (art.1002 Kpc) i uzyskanie tytułu do wykreślenia w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów wszelkich praw, które wygasły, według załączonego planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji (art.1003 §1 1 Kpc).

Zgodnie z art.5 ust.1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podlega dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Przez dostawę należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (art.7 ust.1 ustawy o VAT). Analiza słownikowa terminu "przeniesienie" prowadzi do wniosku, że termin ten jest używany, gdy określona osoba przenosi jakąś rzecz na inna osobę. Sytuacja taka, zdaniem strony, nie występuje w przypadku sprzedaży licytacyjnej. Powołując się na doktrynę, strona wywodzi, iż w przypadku "sprzedaży licytacyjnej" nie mamy do czynienia z czynnością prawną, a jedynie ze sposobne pierwotnego nabycia własności, dokonywanego celem spieniężenia rzeczy dla zaspokojenia wierzycieli. Nie jest to zatem sprzedaż w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Nabywca nie jest następcą prawnym jakiejkolwiek osoby uprzednio będącej właścicielem rzeczy, nabywa on nowe prawo. Prawo to powstaje wskutek wydania przez sad postanowienia o przysądzeniu własności, momentem powstanie tego prawa jest uprawomocnienie się postanowienia.

Jeśli nie doszło do przeniesienie na kogokolwiek prawa własności, czy też prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, czynność ta nie mieści w pojęciu dostawy zawartym w art.7 ustawy o VAT, co oznacza, zdaniem strony, że czynność ta w ogóle nie podlega opodatkowaniu VAT.

Strona podnosi także, że żaden z przepisów ustawy o VAT nie wskazuje sposobu obliczenia podatku od sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości. Nie jest także w tym zakresie pomocny art.8 Op. Ustawa o VAT reguluje wyłącznie sposób wyliczenia podatku należnego i naliczonego oraz kwoty zobowiązania podatkowego za okresy miesięczne, nie wskazuje jak należy wyliczyć podatek od jednorazowej dostawy.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy w L. odmówił zmiany postanowienia organu I instancji. Organ odwoławczy, powołując się na art.18 ustawy o VAT i art.8 Op stwierdził, że w przypadku sprzedaży nieruchomości dokonywanej w trybie egzekucji komornik sądowy jest płatnikiem podatku od towarów i usług. Przez czynność egzekucyjną należy rozumieć każde formalne działanie uprawnionego organu egzekucyjnego wywołujące skutek prawny dla prowadzonej egzekucji. Czynności egzekucyjne, co do zasady wykonuje komornik, wyjątkiem są czynności zastrzeżone dla sądu (art.759 §1 Kpc). W ramach egzekucji z nieruchomości dokonywanych jest szereg czynności, część z nich wykonuje komornik. Przepis art.18 ustawy o VAT nie wprowadza wymogu, aby komornik dokonywał czynności, której bezpośrednim skutkiem jest przeniesienie prawa własności towaru.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż Minister Finansów pismem z dnia 28 lutego 2006 r. zajął, w trybie art. 14 §1 pkt 2 Op, stanowisko w tej sprawie, które wiąże organy podatkowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w L. wniósł o uchylenie orzeczeń organów obu instancji oraz dodatkowo, na podstawie art.3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wystąpił z wnioskiem o przedstawienie przez Sąd pytania prawnego, dotyczącego zgodności art.18 ustawy o VAT z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim nadaje on komornikom sądowym, jako organom egzekucyjnym status płatnika VAT z tytułu egzekucyjnego zbycia nieruchomości dłużnika. Zdaniem skarżącego, art.18 ustawy o VAT przy takim rozumieniu, jakie przedstawiły organy podatkowe nakłada na komornika sądowego obowiązki płatnika, wynikające z art.8 Op, których komornik, nie dysponując sumą uzyskaną z egzekucyjnego zbycia nieruchomości dłużnika, nie może wykonać. Dlatego konieczne jest wyeliminowanie tego przepisu, jako naruszającego zasadę przyzwoitej legislacji.

W uzasadnieniu skargi strona skarżącą odwołuje się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz stanowiska doktryny, jakie ukształtowało się na gruncie identycznie brzmiącego przepisu art.12a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz.50 z późn. zm.) m. in. wyroku NSA z dnia 18.12.2003 r. sygn. akt I SA.Łd 8/02, w którym NSA stwierdził, że "w przypadku sprzedaży nieruchomości w drodze egzekucji prowadzonej pod nadzorem sądu, komornik nie jest płatnikiem podatku VAT, gdyż nie dokonuje on czynności egzekucyjnych, stanowiących sprzedaż towaru dłużnika."

W obecnie obowiązującym stanie prawnym, zdaniem skarżącego, komornik sądowy w egzekucji z nieruchomości z uwagi na kształt przepisów procedury cywilnej, nie dokonuje czynności egzekucyjnej, którą można utożsamiać z dostawą w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Z tych przyczyn nie można przypisać mu w tym zakresie obowiązków płatnika. Ponadto przepisy procedury cywilnej nie dają komornikowi sądowemu możliwości dysponowania ceną nabycia egzekucyjnego nieruchomości dłużnika, które umożliwiałoby realizację obowiązku podatkowego w podatku VAT w imieniu podatnika (dłużnika).

Taki stan prawny rodzi, zdaniem skarżącego, uzasadnione wątpliwości, co do zgodności art.18 ustawy o VAT z art. 2 Konstytucji RP. Strona skarżąca powołuje się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego do art. 2 Konstytucji RP, wyrażającego zasadę państwa prawnego. Z zasady tej wynika nakaz przestrzegania przez ustawodawcę zasad poprawnej legislacji. Przepisy prawa winny być zatem formułowane w sposób precyzyjny i jasny oraz poprawny pod względem językowym. Adresaci norm prawnych mogą oczekiwać od ustawodawcy tworzenia norm nie budzących wątpliwości, co do treści nakładanych obowiązków i praw.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, podtrzymał dotychczasowa argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przedstawienie przez Sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. wniosek ten pozostawił do uznania Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kryterium legalności przewidziane, w art. 1 §2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 §1 pkt 1 lit. a, lit. c i lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie upsa).

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza prawa.

Na wstępie wskazać należy, iż zagadnienie będące przedmiotem sporu było już rozpatrywane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 5 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 385/07 (niepubl.), oddalił skargę, w uzasadnieniu przedstawiając pogląd dotyczący kwestii spornych także i w niniejszej sprawie. Sąd w składzie rozpoznającym niemniejszą sprawę w pełni akceptuje i podziela stanowisko przedstawione w przywołanym wyżej orzeczeniu.

Interpretacja organów podatkowych, będąca przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu stanowi odpowiedź na zapytanie, czy komornik sądowy jest zobowiązany do obliczenia i poboru podatku od towarów i usług, jako płatnik, przy sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości. Według skarżącego komornik sądowy nie jest uprawniony, ani zobowiązany do poboru i odprowadzania podatku od towarów i usług, gdyż nie jest organem egzekucyjnym w momencie egzekucyjnej sprzedaży nieruchomości, a także dlatego, że sprzedaży tej nie można uznać za dostawę w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Zdaniem organów podatkowych, stanowisko płatnika jest nieprawidłowe, albowiem komornik sądowy prowadzi, jako organ egzekucyjny, egzekucję z nieruchomości i w ramach egzekucji dokonywana jest dostawa towarów, w rozumieniu przepisów ustawy o VAT.

Stosownie do art. 18 ustawy o VAT, organy egzekucyjne określone w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm. ) oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy dokonywanej w trybie egzekucji towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów. Przepis ten wprowadza szczególną, na gruncie ustawy o podatku VAT, regulację, kiedy to należny podatek pobierany jest i odprowadzany do urzędu skarbowego przez płatnika, a nie przez podatnika. Płatnik pełni, w tym przypadku, rolę pośrednika pomiędzy podatnikiem i organem podatkowym, przekazując organowi środki pieniężne podatnika. Uzasadnione jest to charakterem odpłatnej dostawy następującej w ramach wykonywania czynności egzekucyjnych. Jeżeli bowiem dłużnik niesolidnie spłaca swoje zobowiązania i w celu wyegzekwowania należności wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, to istnieją podstawy do uznania, że nie uiści również podatku należnego w związku z dostawą mającą miejsce w ramach egzekucji. Istotne znaczenia ma także fakt, że podatnik zazwyczaj nie otrzymuje kwot uzyskanych przez organ egzekucyjny ze sprzedaży towarów, dokonywanej w ramach egzekucji. Prawdopodobne jest zatem, że podatnik nie posiada innych środków finansowych umożliwiających uiszczenie należnego podatku. Ustanowienie organu egzekucyjnego płatnikiem zapewnia odprowadzenie należnego podatku przez organ przeprowadzający dostawę w ramach egzekucji (por. A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT, Komentarze Zakamycza, Zakamycze 2004, str. 307 ).

Z powołanego wyżej przepisu ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że komornik sądowy jest płatnikiem podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, w przypadku, gdy wykonuje czynności egzekucyjne, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Sprzedaż nieruchomości w trybie egzekucji stanowi odpłatną dostawę towarów, co oznacza że objęta jest zakresem przedmiotowym opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Towarami na gruncie ustawy o VAT się nie tylko rzeczy ruchome, ale również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty ( art. 2 pkt 6 ustawy o VAT). Stosownie zaś do art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, przez odpłatną dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. W trakcie egzekucji świadczeń pieniężnych następuje wywłaszczenie mienia dłużnika i spieniężenie go w drodze sprzedaży nieruchomości. Następnie dochodzi do przysądzenia prawa własności nieruchomości na rzecz nabywcy, który zobowiązany jest do uiszczenia ceny nabycia. Zgodnie z art. 967 Kpc, po uprawomocnieniu się postanowienia o przybiciu, sąd wzywa licytanta, który uzyskał przybicie (nabywcę), aby w ciągu dwóch tygodni od otrzymania wezwania złożył na rachunek depozytowy sądu cenę nabycia z potrąceniem rękojmi złożonej w gotówce. Po uprawomocnieniu się przybicia i wykonaniu przez nabywcę warunków licytacyjnych sąd wydaje postanowienie o przysądzeniu własności ( art. 998 § 1 K.p.c. ). Należy również zauważyć, że skoro uznano w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT za odpłatną dostawę przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie, to tym bardziej za czynność taką uznać trzeba przeniesienie na mocy postanowienia sądu własności nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji na nabywcę.

Spełniona jest także kolejna przesłanka wynikająca z art. 18 ustawy o VAT, gdyż komornik sądowy przy sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości wykonuje szereg czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, co wynika z części III, tytułu II, działu VI i VIa tej ustawy. Zgodnie z art. 921 § 1 Kpc, egzekucja z nieruchomości należy do komornika działającego przy sądzie, w którego okręgu nieruchomość jest położona. Komornik sądowy dokonuje zajęcia ( art. 925 w związku z art. 923 k.p.c. ), opisu i oszacowania nieruchomości ( art. 942 k.p.c. ), organizuje i przeprowadza licytację ( art. 972 - 986 k.p.c. ). Nakładający na komornika obowiązki płatnika, przepis art.18 ustawy o VAT, nie wymaga, aby komornik sądowy dokonywał przez czynność egzekucyjną przeniesienia własności nieruchomości. Nie jest zatem przeszkodą do uznania komornika sądowego za płatnika podatku VAT fakt, że postanowienie o przysądzeniu własności wydaje sąd.

Wobec powyższego, zasadnie organy podatkowe wyjaśniły, że komornik sądowy jest zobowiązany do obliczenia i poboru podatku od towarów i usług w przypadku egzekucyjnej sprzedaży nieruchomości, zgodnie z art. 18 ustawy o VAT. Komornik sądowy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ustawy o VAT i do uwzględnienia w trakcie sprzedaży licytacyjnej nieruchomości okoliczności decydujących o jej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Oznacza to konieczność ustalenia statusu dłużnika, jako podatnika podatku od towarów i usług oraz charakteru nieruchomości w zakresu wpływającym na istnienie zobowiązania w podatku VAT (np czy nieruchomość ma status towaru używanego). Jeżeli okoliczności wskazują, że dłużnik dobrowolnie sprzedając nieruchomość zobowiązany byłby, zgodnie z przepisami ustawy o VAT, do zapłaty podatku, to również sprzedaż tej nieruchomości w trybie egzekucyjnym podlega opodatkowaniu. Z tych względów, komornik sądowy w obwieszczeniu o licytacji nieruchomości powinien podać, czy sprzedaż licytacyjna będzie podlegała podatkowi od towarów i usług, a jeżeli tak, to czy cena wywołania obejmuje podatek, czy też zostanie on doliczony do wskazanej ceny. Komornik sądowy zobowiązany jest do stosowania art. 3 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach ( Dz. U Nr 97, poz. 1050 z późn. zm. ), zgodnie z którym cena oznacza wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę. W cenie winna być uwzględniony podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru ( usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym.

Skarżący podnosił w skardze, że nie ma możliwości wykonania obowiązków płatnika podatku od towarów i usług przy egzekucyjnej sprzedaży nieruchomości, ponieważ brak jest stosownych uregulowań w Kodeksie postępowania cywilnego pozwalających na uwzględnienie w cenie nabycia podatku od towarów i usług, jak również komornik nie dysponuje ceną nabycia, która składana jest na rachunku sum depozytowych sądu.

W kwestii tej wypowiedział się Sąd Najwyższy, w uchwale z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt III CZP 115/06 wyjaśniając, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego należy tak wykładać, aby zapewnić również wykonanie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Wykładnia taka jest, w ocenie Sądu Najwyższego, możliwa. Tryb prowadzenia egzekucji z nieruchomości wymusza współdziałanie sądu i komornika sądowego, a organy te powinny nawzajem umożliwić sobie wykonanie obowiązków nałożonych przez ustawy, w tym także ustawy podatkowe. Jeżeli dłużnik jest podatnikiem podatku od towarów i usług, to komornik sądowy powinien uwzględnić podatek już w cenie oszacowania, a następnie w cenie wywołania oraz w projekcie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Jeżeli komornik nie wykona tego obowiązku, to sąd stosownie do art. 759 § 2 k.p.c. winien wydać komornikowi stosowne zarządzenie. Także sąd zatwierdzając plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji winien zwrócić uwagę, czy w planie podziału jest uwzględniony podatek od towarów i usług. Sąd jako organ władzy publicznej jest zobowiązany do działania powodującego wykonanie obowiązków przez komornika nałożonych na niego przez ustawę o podatku od towarów i usług.

Mając na uwadze stanowisko zaprezentowane przez Sąd Najwyższy we wskazanej uchwale należy stwierdzić, że obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i ustawy o podatku od towarów i usług umożliwiają komornikowi sądowemu wypełnienie obowiązków płatnika podatku od towarów i usług. Skoro istnieją normatywne możliwości wykonania obowiązków płatnika, to nieuzasadniony jest zarzut skarżącego odnośnie niezgodności art. 18 ustawy o podatku od towarów i usług z zasadą demokratycznego państwa prawa wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie uwzględnił wniosek skarżącego o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego odnośnie zbadania zgodności z Konstytucją RP art. 18 ustawy o VAT.

Stanowisko skarżącego, iż komornik sądowy, jako płatnika podatku VAT od egzekucyjnej sprzedaży nieruchomości, nie bada czy podatek VAT występuje w przepadku konkretnej czynności, ale opiera się w tym zakresie na oświadczeniu podatnika, Sąd uznał za błędne. Wprawdzie komornik sądowy zgodnie z § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom ( ... ) (Dz. U. Nr 9, poz.798 z późn. zm.) wystawia fakturę VAT w imieniu dłużnika z tytułu sprzedaży nieruchomości, jednak nie oznacza to, że komornik jest zwolniony z obowiązku ustalenia okoliczności mogących mieć wpływ na ewentualne zobowiązanie podatkowe. Oświadczenie złożone przez dłużnika nie może stanowić jedynej podstawy do ustalenia istnienia lub nieistnienia obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług wynika bowiem z treści przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, powstaje z mocy prawa i ma charakter obiektywny, tj. niezależny od woli podatnika. Komornik jak każdy płatnik, zgodnie z art. 8 Op, obowiązany jest na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia, pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Ustanowienie organu egzekucyjnego płatnikiem winno zapewnić odprowadzenie należnego podatku przez organ przeprowadzający dostawę w ramach egzekucji. Komornik sądowy powinien podjąć wszelkie czynności zmierzające do uzyskania informacji niezbędnych do ustalenia statusu dłużnika, jako podatnika podatku od towarów i usług oraz do ustalenia czy dana nieruchomość podlega zwolnieniu od podatku, czy też przy sprzedaży należy naliczyć podatek. Na podstawie art. 761 § 1 k.p.c. oraz art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji ( Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191 z późn. zm. ), komornik uprawniony jest do korzystania z informacji niezbędnych dla prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, udzielanych przez organy administracji publicznej, w tym urzędy skarbowe.

Sąd nie uznał także za zasadne, odwołania się przez skarżącego do orzecznictwa, jakie ukształtowało się na gruncie identycznie brzmiącego przepisu art.12a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz.50 z późn. zm.). Pod rządami ww. ustawy przedmiotem opodatkowania podatkiem od towarów i usług była sprzedaż tworów i odpłatne świadczenie usług (art.2 ust.1 tej ustawy). Zasadnym zatem było wówczas rozumienie pojęcia sprzedaż nieruchomości jako przeniesienia własności tej nieruchomości. Obecnie obowiązująca ustawa o VAT w art. 5 ust. 1 pkt 1 stanowi, iż opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m. in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zakres pojęcia dostawa zdefiniowano w art.7 tej ustawy brak zatem podstaw do sięgania w tym zakresie do kodeksu cywilnego. Z tych względów chybione jest odwoływanie się do orzeczeń zapadłych na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Sąd badając legalność decyzji stwierdził uchybienie o charterze procesowym, polegające na niepełnym określeniu w zaskarżonej decyzji strony postępowania, tj. bez wskazania imienia i nazwiska komornika występującego o udzielenie interpretacji. Biorąc jednak pod uwagę, że postępowanie toczyło się na wniosek Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w L. Z. K., a także uwzględniając, iż w tej konkretnej sytuacji pominięcie imienia i nazwiska nie uniemożliwia identyfikacji strony, także ze względu na regulacje zawarte w art. 1, art.7 i art.8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sadowych (t.j.: Dz. U. z 2006 r. nr 167, poz. 1191 z późn. zm.), Sąd uchybienie to uznał za nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy.

Z powyższych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.