Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 457/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 12 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , , Protokolant specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2019 roku sprawy ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie refundacji wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie 1)uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] nr [...] w części odmawiającej refundacji wydatków; 2)zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego P.W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2137) oraz § 13e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania P.W. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] r., nr [...] o przyznaniu P.W. pomocy w części refundacji wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie - utrzymał w mocy zaskarżona decyzję nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu pomocy w części.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 12 września 2018 r. P.W. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej o charakterze de minimis w rolnictwie na refundację do 75% wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (sus scrofa) wraz z załącznikami.

Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał P.W. w części refundację wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie, tj. w kwocie 2 935,65 zł brutto, stanowiącą równowartość 682,41 euro i odmówił udzielenia pomocy finansowej w pozostałej części objętej wnioskiem. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z załączonego do wniosku o przyznanie pomocy finansowej, szkicu i faktury VAT z dnia 10 września 2018 r. wynika, że wnioskodawca wykonał ogrodzenie chlewni w gospodarstwie wraz z innymi budynkami znajdującymi się w bezpośrednim otoczeniu z chlewnią. Zgodnie natomiast z treścią § 13e ust. 3 pkt 4 cyt. rozporządzenia, budynki, w których utrzymywane są świnie należy zabezpieczyć w taki sposób, aby nie mogły się do nich dostać zwierzęta domowe. Wykonane przez stronę ogrodzenie zabezpiecza dużą część gospodarstwa rolnego łącznie z drogą i wjazdem oraz garażem, co jest niezgodne z zasadniczym założeniem programu. Zasadniczym celem programu jest refundacja podstawowych środków zwiększających poziom bioasekuracji na terenie gospodarstw producentów rolnych, a tym samym przyczyniających się do zmniejszenia ryzyka przeniesienia wirusa ASF. Refundacji nie mogą zatem podlegać koszty związane z wykonaniem ogrodzenia całego gospodarstwa rolnego wraz z innymi budynkami znajdującymi się w bezpośrednim otoczeniu chlewni albo wraz z miejscem przechowywania pasz, ściółki czy obornika.

Od powyższej decyzji P.W. złożył odwołanie, w którym podniósł, że wykonując całe ogrodzenie gospodarstwa rolnego był przekonany, że minimalizuje ryzyko przeniesienia wirusa ASF. Podał, że nie mógł wykonać mniejszego ogrodzenia, ponieważ musiał zabezpieczyć cały teren i budynki, w taki sposób aby nie mogły się do nich dostać zwierzęta domowe. Droga, która została ogrodzona służy wyłącznie do celów wjazdowych pod chlewnią, a w pobliżu chlewni nie ma żadnego garażu. Skarżący podkreślił, że wykonane ogrodzenie nie zabezpiecza dużej części gospodarstwa, ponieważ brama wjazdowa i ogrodzenie wykonane kilka lat wcześniej zabezpiecza budynki gospodarcze i garaże. Nowe ogrodzenie stanowi zabezpieczenie przed dostępem zwierząt domowych wyłącznie budynków, w których przetrzymywane są świnie. Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie odwołania i przyznanie refundacji na zakupy udokumentowane fakturami VAT o nr 25 i 26.

Wskazaną na wstępie decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że zgodnie z art. 13e ust. 1 rozporządzenia, Agencja udziela corocznie pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który prowadzi gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w którym są utrzymywane zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (sus scrofa).

Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana w formie refundacji wydatków dla producentów rolnych będących rolnikami ryczałtowymi w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług - według ceny brutto, a dla pozostałych producentów rolnych - według ceny netto, poniesionych w danym roku kalendarzowym, na:

1) zakup mat dezynfekcyjnych;

2) zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych;

3) zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego;

4) zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych.

Pomoc, o której mowa w ust. 1, ma charakter pomocy de minimis w rolnictwie i jest udzielana zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (§ 13e ust. 3 i 4 rozporządzenia).

Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć:

1) w 2018 r. - 75%,

2) w kolejnych latach - 50% - wydatków, o których mowa w ust. 3, na gospodarstwo.

Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

Wniosek, o którym mowa w ust. 6, zawiera co najmniej:

1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres wnioskodawcy;

2) numer identyfikacyjny nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

3) numer identyfikacyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (numer PESEL) wnioskodawcy albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnioskodawcy, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających obywatelstwa polskiego - numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;

4) wnioskowaną kwotę pomocy (§ 13e ust. 6 rozporządzenia)

W myśl § 13e ust. 8 rozporządzenia, do wniosku, o którym mowa w ust. 6, dołącza się:

1) faktury lub ich kopie, rachunki wystawione zgodnie z odrębnymi przepisami lub ich kopie lub kopie umów zlecenia lub umów o dzieło, dotyczące poniesionych wydatków wraz z dowodami zapłaty potwierdzającymi poniesienie tych wydatków do dnia zakończenia terminu składania wniosków w danym roku kalendarzowym;

2) oświadczenie producenta rolnego o liczbie świń utrzymywanych w gospodarstwie;

3) oświadczenia albo zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis lub pomocy de minimis w rolnictwie oraz informacje niezbędne do udzielenia tej pomocy, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Termin składania wniosków w danym roku kalendarzowym, o których mowa w ust. 6, minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków (§ 13e ust. 10 rozporządzenia).

Z akt sprawy wynika, że w dniu 12 września 2018 r. strona złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej o charakterze de minimis w rolnictwie na refundację do 75% wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (sus scrofa). Strona wnioskowała o udzielenie pomocy w wysokości 12 805,32 zł. Do wniosku strona dołączyła: fakturę VAT nr [...], fakturę VAT nr [...], fakturę VAT nr [...], fakturę nr [...], fakturę VAT nr [...], fakturę VAT nr [...], fakturę VAT nr [...], fakturę VAT nr [...], fakturę VAT nr [...], fakturę nr [...], fakturę VAT nr [...], fakturę VAT nr [...], fakturę VAT nr [...].

W ocenie organu odwoławczego nie wszystkie produkty, o których zwrot kosztów wnosi strona kwalifikują się do kategorii produktów refundowanych. Faktury dołączone do wniosku o przyznanie pomocy dokumentują fakt zakupienia m.in.: sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych, preparatów do dezynfekcji pomieszczeń, zakup odzieży i obuwia ochronnego, jak również zakup materiałów budowlanych w postaci: słupów i paneli ogrodzeniowych oraz zakup usługi montażu ogrodzenia betonowego.

Zgodnie z § 13e ust. 3 cyt. rozporządzenia pomoc jest udzielana w formie refundacji wydatków poniesionych przez producentów rolnych na ściśle określone zakupy wymienione w pkt 1 -3 oraz o czym mowa w pkt 4 na zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie.

W przypadku ogrodzenia budynków w których utrzymywane są świnie, dopłata do ogrodzenia chlewni może być udzielona jedynie w przypadku, gdy wykonanie ogrodzenia będzie służyło zabezpieczeniu budynków przed dostępem zwierząt domowych. Z brzmienia tego przepisu wynika, że nie ma podstaw do refundacji wydatków poniesionych na wykonanie ogrodzenia całego gospodarstwa wraz z innymi budynkami znajdującymi się w bezpośrednim kontakcie z chlewnią albo wraz z miejscem przechowywania pasz ściółki, obornika co wynika z interpretacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawartej w piśmie ARiMR w W. Departament Wsparcia Krajowego znak [...].

Ze szkicu złożonego przez stronę przedstawiającego wykonanie płotu zakupionego zgodnie z fakturą nr 25 i 26 z dnia 10 września 2018 r. wynika, że wnioskodawca wykonał ogrodzenie chlewni wraz z innymi budynkami znajdującymi się w bezpośrednim kontakcie z chlewnią. Ponadto wykonane ogrodzenie zabezpiecza dużą cześć gospodarstwa, łącznie z drogą i wjazdem oraz garażem, co nie jest zgodne z podstawowym celem programu.

W związku z powyższym organ I instancji zasadnie odmówił refundacji wydatków związanych z budową ogrodzenia, udokumentowanych fakturami nr [...] i [...] z dnia 10 września 2018 r., natomiast wziął pod uwagę wszystkie pozostałe przedstawione przez wnioskodawcę faktury na łączną kwotę 3 914,20 zł.

Przyznana kwota w wysokości 2 935,65 zł stanowi 75% wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie typu świnia (sus scrofa), stosownie do treści § 13e ust. 5 rozporządzenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zbadanie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organ drugiej instancji nie odniósł się w ogóle do wyjaśnień zawartych w odwołaniu wskazujących, że ogrodzenie nie dotyczy dużej części gospodarstwa, wykonane zostało w ilości minimalnej pozwalającej na zabezpieczenie przed dostępem zwierząt domowych wyłącznie budynków, w których utrzymywane są świnie. Skarżący podał, że w odwołaniu wskazywał również, że w pobliżu chlewni nie ma żadnego garażu, a wykonane ogrodzenie nie zabezpiecza dużej części gospodarstwa, ponieważ brama wjazdowa i ogrodzenie wykonane kilka lat wcześniej zabezpieczała budynki gospodarcze oraz garaże. Organ drugiej instancji w żaden sposób nie odniósł się do powyższych wyjaśnień, nie próbując nawet ich zweryfikować tylko potwierdził stanowisko organu pierwszej instancji, które jest niezgodne ze stanem faktycznym tym samym nie dopełnił należytej staranności w rozpatrzeniu niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2018 poz. 2107 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl § 2 wyżej wymienionego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Z kolei po myśli art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z kontrolnej funkcji sądów administracyjnych oraz toczących się przed nimi postępowań wynika, że dokonując oceny działań organów administracji publicznej, sąd administracyjny nie stanowi kolejnej instancji w sprawach należących do właściwości tych organów, nie zastępuje więc organów w rozstrzyganiu spraw, ale - jak wskazano wyżej - ocenia wydane akty pod względem legalności. Sąd ogranicza się zatem do oceny, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego wydanie zaskarżonego aktu było dopuszczalne.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zostały one wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania tych decyzji z porządku prawnego.

Spór między stronami sprowadza się do oceny, czy skarżącemu przysługuje prawo do przyznania, na podstawie § 13 e ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), pomocy finansowej na zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych.

Zgodnie z przywołanym przepisem 13 e ust. 1 rozporządzenia, Agencja udziela corocznie pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który prowadzi gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w którym są utrzymywane zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa). Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana w formie refundacji wydatków dla producentów rolnych będących rolnikami ryczałtowymi w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług - według ceny brutto, a dla pozostałych producentów rolnych - według ceny netto, poniesionych w danym roku kalendarzowym, na:

1) zakup mat dezynfekcyjnych;

2) zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych;

3) zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego;

4) zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji w wydanej decyzji z dnia [...] r. przyznał P.W. w części refundację wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie, tj. w kwocie 2 935,65 zł brutto, stanowiącą równowartość 682,41 euro i odmówił udzielenia pomocy finansowej w pozostałej części objętej wnioskiem (tj. dotyczącej refundacji kosztów poniesionych na wybudowanie ogrodzenia celem zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z załączonego do wniosku o przyznanie pomocy finansowej, szkicu i faktury VAT z dnia 10 września 2018 r. wynika, że wnioskodawca wykonał ogrodzenie chlewni w gospodarstwie wraz z innymi budynkami znajdującymi się w bezpośrednim otoczeniu z chlewnią. Zgodnie natomiast z treścią § 13e ust. 3 pkt 4 cyt. rozporządzenia, budynki, w których utrzymywane są świnie należy zabezpieczyć w taki sposób, aby nie mogły się do nich dostać zwierzęta domowe. Wykonane przez stronę ogrodzenie zabezpiecza dużą część gospodarstwa rolnego łącznie z drogą i wjazdem oraz garażem, co jest niezgodne z zasadniczym założeniem programu. Zasadniczym celem programu jest refundacja podstawowych środków zwiększających poziom bioasekuracji na terenie gospodarstw producentów rolnych, a tym samym przyczyniających się do zmniejszenia ryzyka przeniesienia wirusa ASF. Refundacji nie mogą zatem podlegać koszty związane z wykonaniem ogrodzenia całego gospodarstwa rolnego wraz z innymi budynkami znajdującymi się w bezpośrednim otoczeniu chlewni albo wraz z miejscem przechowywania pasz, ściółki czy obornika.

Od powyższej decyzji P.W. złożył odwołanie, w którym podniósł, że wykonując całe ogrodzenie gospodarstwa rolnego był przekonany, że minimalizuje ryzyko przeniesienia wirusa ASF. Podał, że nie mógł wykonać mniejszego ogrodzenia, ponieważ musiał zabezpieczyć cały teren i budynki, w taki sposób aby nie mogły się do nich dostać zwierzęta domowe. Droga, która została ogrodzona służy wyłącznie do celów wjazdowych pod chlewnią, a w pobliżu chlewni nie ma żadnego garażu. Skarżący podkreślił, że wykonane ogrodzenie nie zabezpiecza dużej części gospodarstwa, ponieważ brama wjazdowa i ogrodzenie wykonane kilka lat wcześniej zabezpiecza budynki gospodarcze i garaże. Nowe ogrodzenie stanowi zabezpieczenie przed dostępem zwierząt domowych wyłącznie budynków, w których przetrzymywane są świnie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2137) oraz § 13e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania P.W. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] r., nr [...] o przyznaniu P.W. pomocy w części refundacji wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie - utrzymał w mocy zaskarżona decyzję nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu pomocy w części.

Przystępując do rozważań należy podkreślić, że w sprawie miały zastosowanie przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 10a ust 6 pkt 6 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 2137) przepisów ust 1-5, wyłączających stosowanie m.in. art. 7, 9, 10, 75§ 1, 77§ 1 oraz 81 k.p.a. nie stosuje się do postępowań rozstrzyganych w drodze decyzji, na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 4 ust 6 tej ustawy. Przepis ten dotyczy zatem postępowań zainicjowanych wnioskami o udzielenie pomocy finansowej m.in. w oparciu o § 13 e ust. 1 Rozporządzenia z 27 stycznia 2015r.

W tym miejscu należy wskazać, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 138 § pkt 1 k.p.a. Ustawodawca w art. 138 k.p.a. zawarł zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego, w ramach którego wyszczególnił następujące rodzaje rozstrzygnięć: tj. decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.), decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie bądź orzekającą co do istoty sprawy bądź umarzającą postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.) oraz decyzję uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazującą sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 k.p.a.). W ramach wskazanych rozstrzygnięć organu odwoławczego można wyróżnić orzeczenia merytoryczne (art. 138 § 1 k.p.a.) i orzeczenia kasacyjne (art. 138 § 2 k.p.a.). Cechą charakterystyczną orzeczenia merytorycznego jest to, iż w orzeczeniu tym organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Cechą charakterystyczną orzeczenia kasacyjnego jest natomiast to, że organ odwoławczy w orzeczeniu nie rozstrzyga istoty sprawy, tylko uchyla decyzję organu I instancji i przekazuje mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Należy podkreślić, że model postępowania odwoławczego unormowany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oparty jest na zasadzie merytorycznego rozpatrywania sprawy zakończonej decyzją organu I instancji. Orzeczenie odwoławcze co do zasady przybiera więc charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 in principio).

Decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji (art. 138 1 pkt 1 k.p.a.), stanowiąca jeden z rodzajów rozstrzygnięć, które może podjąć organ odwoławczy w następstwie rozpatrzenia odwołania, wydawana jest przez organ odwoławczy w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Zwrot "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" oznacza, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu pierwszej instancji. Ten skrót myślowy oznacza zatem, że organ odwoławczy rozstrzygnął sprawę w sposób identyczny jak organ pierwszej instancji. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza przede wszystkim utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. Zatem w tym miejscu podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie organu I instancji składało się z dwóch elementów, a mianowicie:

1/ Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał P.W. w części refundację wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie, tj. w kwocie 2 935,65 zł brutto, stanowiącą równowartość 682,41 euro oraz

2/ odmówił udzielenia pomocy finansowej w pozostałej części objętej wnioskiem.

Odmowa udzielenia pomocy dotyczyła refundacji kosztów ogrodzenia służącego zabezpieczeniu budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych. Organ I instancji uzasadniał, że wykonane przez stronę ogrodzenie zabezpiecza dużą część gospodarstwa rolnego łącznie z drogą i wjazdem oraz garażem, co jest niezgodne z zasadniczym założeniem programu. Zasadniczym celem programu jest refundacja podstawowych środków zwiększających poziom bioasekuracji na terenie gospodarstw producentów rolnych, a tym samym przyczyniających się do zmniejszenia ryzyka przeniesienia wirusa ASF. Refundacji nie mogą zatem podlegać koszty związane z wykonaniem ogrodzenia całego gospodarstwa rolnego wraz z innymi budynkami znajdującymi się w bezpośrednim otoczeniu chlewni albo wraz z miejscem przechowywania pasz, ściółki czy obornika.

Jak wynika z odwołania skarżącego zakwestionował on tylko odmowną część decyzji, argumentując, że wykonane ogrodzenie nie zabezpiecza dużej części gospodarstwa, ponieważ brama wjazdowa i ogrodzenie wykonane kilka lat wcześniej zabezpiecza budynki gospodarcze i garaże. Nowe ogrodzenie stanowi zabezpieczenie przed dostępem zwierząt domowych wyłącznie budynków, w których przetrzymywane są świnie.

W takiej sytuacji naruszające art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego stwierdzające, że organ ten po rozpoznaniu odwołania "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu pomocy w części". Przy czym w uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdza, że podziela stanowisko organu I instancji odnośnie odmowy przyznania skarżącemu nieprzyznania refundacji na budowę ogrodzenia służącego zabezpieczeniu budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych.

Skoro więc w sprawie organ II instancji wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w części przyznającej pomoc to rozstrzygnięcie to po pierwsze dotyczy niezaskarżonej części decyzji organu I instancji, a po drugie jest niezgodne z rozstrzygnięciem przewidzianym w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Podkreślić również należy, że rozstrzygnięcie sprawy stanowi obligatoryjny element decyzji administracyjnej z art. 107 § 1 k.p.a., ale nie jedyny element decyzji. Decyzja organu odwoławczego powinna spełniać także pozostałe wymagania określone w art. 107 § 1-3 k.p.a., w tym te związane z prawidłowym sformułowaniem uzasadnienia decyzji. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania zobligowany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w takim zakresie, w jakim została ona rozstrzygnięta przez organ I instancji, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Decyzja organu odwoławczego, której immanentną częścią jest uzasadnienie, musi być zgodna z zakresem odwołania i przede wszystkim odnosić się do przedmiotu odwołania oraz całości sprawy objętej decyzją organu I instancji. Jeżeli zatem organ odwoławczy nie ustosunkował się do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu pierwszej instancji oraz do zarzutów odwołania, to tym samym naruszył on nie tylko przepis art. 107 § 3 k.p.a. określający wymagania dotyczące prawidłowego uzasadnienia decyzji, ale również art. 11 k.p.a., który wymaga od organu aby wyjaśnił on stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.

Podjęcie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjną, powoduje konieczność spełnienia przez to rozstrzygnięcie wszystkich wymogów formalnych jakie ustawodawca stawia decyzjom administracyjnym, w szczególności tych wynikających z przepisów art. 107 k.p.a., a określających obligatoryjne elementy decyzji, odnoszące się zarówno do komparacji i formuły rozstrzygnięcia, jak i jego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Wymogi uzasadnienia faktycznego i prawnego precyzuje art. 107 § 3 k.p.a.

Analiza akt sprawy i zapadłych w sprawie rozstrzygnięć prowadzi zdaniem Sądu do jednoznacznego wniosku, że organy II instancji dopuścił się, naruszenia ww. przepisu art. 107 § 3 w zw. z § 1 oraz art. 11 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wykazano wyżej naruszające art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest samo rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Istotną wadą zaskarżonej decyzji jest również to, że organ II instancji w ogóle nie odniósł się do argumentacji odwołania iż wykonane ogrodzenie nie zabezpiecza dużej części gospodarstwa, ponieważ brama wjazdowa i ogrodzenie wykonane kilka lat wcześniej zabezpiecza budynki gospodarcze i garaże. Nowe ogrodzenie stanowi zabezpieczenie przed dostępem zwierząt domowych wyłącznie budynków, w których przetrzymywane są świnie.

W kontekście tych wyjaśnień skarżącego oraz mając na uwadze dowód w postaci załączonego do wniosku o przyznanie pomocy finansowej szkicu wskazującego czerwoną linią przebieg wybudowanego ogrodzenia, na refundacje kosztów którego skarżący ubiegał się o pomoc w oparciu o przedłożone faktury nr [...] i [...], stwierdzenie organów, że "(...) ze szkicu złożonego przez stronę przedstawiającego wykonanie płotu zakupionego zgodnie z fakturą nr [...] i [...] z dnia 10 września 2018 r. wynika, że wnioskodawca wykonał ogrodzenie chlewni wraz z innymi budynkami znajdującymi się w bezpośrednim kontakcie z chlewnią. Ponadto wykonane ogrodzenie zabezpiecza dużą cześć gospodarstwa, łącznie z drogą i wjazdem oraz garażem", nie znajduje uzasadnienia. Zdaniem Sądu z przedstawionego szkicu (karta 25 akt administracyjnych) wynika, że wybudowany płot rozpoczyna się poza budynkiem garażu i poza drogą prowadzącą do chlewni i ogradza budynki chlewni. Podkreślenia wymaga, że skarżący złożył oświadczenie, że "wybudował płot betonowy o długości 138 m i wysoki 2 m ogradzający tylko chlewnię". Jednocześnie oświadczył, że znane są mu skutki składania fałszywych oświadczeń, wynikających z art. 297 § 1 Kodeksu karnego. Organy ani nie zakwestionowały mocy dowodowej tego oświadczenia ani nie zweryfikowały jego prawdziwości poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z zastosowaniem dostępnych adekwatnych środków dowodowych, przeprowadzonych przez organ ewentualnie złożonych przez zobligowanego do tego wnioskodawcę (wizja lokalna, pomiary w terenie, zdjęcia).

Mając powyższe rozważania na uwadze, należy stwierdzić, że organy obu instancji nierzetelnie oceniły dowód z załączonego do wniosku szkicu wskazującego czerwoną linią przebieg wybudowanego ogrodzenia, a twierdzenia organu odwoławczego w tym zakresie nie były poparte żadnymi innymi ustaleniami. Organ jedynie w sposób arbitralny powtórzył stanowisko organu I instancji i co istotne w ogóle nie odniósł się do argumentacji odwołania. Organy naruszyły przez to przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a organ II instancji dodatkowo naruszył art. 107 § 3 k.p.a., zupełnie nie ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji. W konsekwencji doszło także do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia wniosku skarżącego w przedmiocie przyznania pomocy finansowej, skoro uniknięcie tego naruszenia możliwe jest tylko w sytuacji dokonania niewadliwych ustaleń faktycznych.

Przypomnieć należy, że kognicja organu odwoławczego nie ogranicza się tylko do skontrolowania prawidłowości postępowania i rozstrzygnięcia organu I instancji, ale do powtórnego rozpoznania sprawy w jej całokształcie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania.

Reasumując, Sąd uznaje, że organy ARiMR zaniechały przeprowadzenia niezbędnych ustaleń stanu faktycznego sprawy odnośnie wniosku skarżącego o przyznanie pomocy na refundację kosztów wybudowania ogrodzenia służącego zabezpieczeniu budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych. Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a., a organ odwoławczy dodatkowo naruszył art. 107 § 3 art. 11 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło także do naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego tj. § 13 e ust. 3 pkt 4 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia wniosku skarżącego w przedmiocie przyznania pomocy finansowej, skoro uniknięcie tego naruszenia możliwe jest tylko w sytuacji dokonania niewadliwych ustaleń faktycznych.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 tej ustawy, również decyzję organu I instancji w części odmawiającej refundacji wydatków (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od Dyrektora [...] Oddziału ARiMR na rzecz skarżącego kwotę 200 zł stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu od skargi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wykładnię przedstawioną we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia i dokona dalszych ustaleń w sprawie, mających na celu wyjaśnienie spełnienia bądź nie przez P.W. przesłanek do otrzymania wnioskowanej pomocy.

D.Cz.