Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1517/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1, art. 149, art. 151, art. 154 par. 2,6,7
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, , po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. D. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 281/20 1. wymierza Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz P. D. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 281/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku do rozpoznania wniosku J. L. z 10 stycznia 1949 r. o przyznanie własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...], hip. [...] , w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

W dniu 31 marca 2021 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał 30 czerwca 2021 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 281/20.

Pismem z 29 lipca 2021 r. P. D. wezwała organ do wykonania powołanego wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 281/20.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą 4 maja 2022 r., skarżąca zarzuciła Prezydentowi niewykonanie wyroku z 11 grudnia 2020 r. i wniosła o wymierzenie organowi grzywny w wysokości co najmniej 15.000 złotych, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie co najmniej 10.000 złotych oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że od czasu zwrotu akt z sądu administracyjnego, czyli przez ponad rok, Prezydent nie podjął żadnych istotnych czynności w sprawie, które zmierzałyby do wydania decyzji kończącej postępowanie. Skarżąca podkreśliła, że organ jest w posiadaniu pełnego materiału dowodowego, gdyż wydał już w przedmiotowym postępowaniu na rzecz skarżącej pozytywną decyzję z 29 października 2013 r. w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu. Decyzją z 30 maja 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło wprawdzie nieważność powyższej decyzji, lecz wyłącznie z powodu skierowania jej do osoby zmarłej. Przyczyna ta, wobec ustalenia następstwa prawnego po zmarłym, została już jednak usunięta. Zatem już w 2013 r. organ stwierdził istnienie podstaw do uznania roszczenia za zasadne. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, nic nie stoi na przeszkodzie aby organ ponownie wydał taką samą decyzję merytoryczną, tyle że tym razem skierowaną do ustalonych następców prawnych dawnych współwłaścicieli nieruchomości.

Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że bierna postawa organu, który nie podejmuje żadnych czynności w sprawie od ponad roku, pomimo nałożonego przez Sąd zobowiązania, jest dla niej krzywdząca. Podniosła, że jest osobą niemłodą (76 lat) i chciałaby załatwić ważne sprawy życiowe możliwie bez nieuzasadnionej zwłoki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że pismem z 2 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił akta sprawy o odpis postanowienia Sądu Grodzkiego w W. Oddział I z 5 czerwca 1949 r. wraz z klauzulą prawomocności (w formie pieczęci urzędowej) nadaną przez sąd 23 kwietnia 2021 r., na mocy którego stwierdzono, że prawa spadkowe po K. L., zmarłym [...] grudnia 1940 r. w W., przeszły na rzecz syna zmarłego J. L. Ponadto, w dniu 20 lipca 2021 r. dołączono do akt sprawy Protokoły Dostarczenia Opracowań Geodezyjnych nr [...] i nr [...] z 1 grudnia 2020 r., których przedmiotem było rozliczenie nieruchomości hipotecznej w dziatkach ewidencyjnych oraz wkreślenie i rozliczenie nieruchomości według stref zabudowy i/lub obszarów przeznaczenia planów zagospodarowania przestrzennego. Organ wskazał również na podejmowane w dniach 3 i 4 sierpnia 2021 r. czynności uzupełniające w postaci wystąpień do komórek organizacyjnych Urzędu W. i Dzielnicy [...] o przekazanie dokumentacji dotyczącej nieruchomości przy ul. [...]. Prezydent podniósł również, że pismem z 16 maja 2022 r. wystąpił do Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków Urzędu W. o informację, w wyniku czego 1 czerwca 2022 r. otrzymał kopię decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1 czerwca 2018 r. o wpisaniu kamienicy wraz z terenem posesji do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego. Końcowo Prezydent wskazał, że w dniu 9 czerwca 2022 r. wystosował do stron zawiadomienia w trybie art. 10 k.p.a. o zakończeniu gromadzenia i możliwości udostępnienia zebranego materiału dowodowego.

W piśmie procesowym z 7 listopada 2022 r. skarżąca ponownie podkreśliła, że Prezydent jest w posiadaniu pełnego materiału dowodowego, czego dowodzi wydana już wcześniej pozytywna decyzja z 2013 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego Kolejne pozorne czynności organu przyczyniają się wyłącznie do pogłębiania zaistniałej bezczynności. Ponadto, wskazała, że wobec zawiadomienia strony pismem z 9 czerwca 2022 r. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego nie znajduje uzasadnienia brak podejmowania przez organ do dnia dzisiejszego (7 listopada 2022 r.), czyli przez okres pięciu miesięcy, żadnych działań merytorycznych zmierzających do rozpoznania wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo zasadna.

Została ona złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej zwanej "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Z powołanej normy wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie powyższe przesłanki zostały spełnione.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 281/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku do rozpoznania wniosku J. L. z 10 stycznia 1949 r. o przyznanie własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...], hip. [...] , w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Zagadnienie terminu załatwienia sprawy - po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu - reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną normą, termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 11 grudnia 2020 r. wraz z uzasadnieniem i aktami administracyjnymi został doręczony Prezydentowi 31 marca 2021 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony powyższym wyrokiem Sądu upłynął zatem 30 czerwca 2021 r. Tymczasem do dnia rozpoznania niniejszej skargi, tj. do 16 listopada 2022 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.

Analiza zebranego materiału dowodowego potwierdza również, że w sprawie spełniony został drugi warunek dopuszczalności skargi określony w art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżącej z 29 lipca 2021 r., którym wezwano organ do wykonania wyroku z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 281/20.

Powyższe oznacza, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1 tego przepisu, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 11 grudnia 2020 r. oraz to, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie przedmiotowego wyroku.

Sąd uznał, że wnioskowana przez skarżącą grzywna w wysokości 15.000 zł byłaby zbyt surową sankcją dla organu. Wbrew temu co twierdzi skarżąca w niniejszej sprawie nie występuje trwająca ponad 73 lata bezczynność organu. Zważyć bowiem trzeba, na co trafnie zwrócił już uwagę tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z 11 grudnia 2020 r., że wniosek dekretowy został rozpoznany decyzją Prezydenta W. z 29 października 2013 r., której nieważność następnie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 30 maja 2019 r. Dopiero wobec stwierdzenia nieważności decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego, co nastąpiło w 2019 r., do ponownego rozpatrzenia pozostaje wniosek dekretowy i to z udziałem prawidłowo ustalonych stron postępowania.

Rozpoznając sprawę Sąd stwierdza jednocześnie, zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, Lex nr 1612000). Po analizie akt sprawy Sąd uznał, że prowadzenie przez Prezydenta postępowania po wyroku zobowiązującym organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując powyższej oceny Sąd wziął pod uwagę długość przekroczonego terminu załatwienia sprawy, a także okoliczność, że po otrzymaniu wyroku z 11 grudnia 2020 r. organ podjął w 2021 r. czynności w postaci wystąpień z 3 i 4 sierpnia 2021 r. do komórek organizacyjnych Urzędu W. oraz Dzielnicy [...] o nadesłanie dokumentacji w sprawie, a następną czynność podjął dopiero w maju 2022 r., a więc po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku. Zastrzeżenia Sądu budzi również sytuacja, w której organ zawiadomieniem z 9 czerwca 2022 r. poinformował strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o zgromadzeniu materiału dowodowego, a następnie przez okres kolejnych pięciu miesięcy nie podejmował żadnych czynności w sprawie, które prowadziłyby do jej zakończenia. Organ nie informował również stron, w trybie art. 36 § 1 k.p.a., o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie zakończenia sprawy.

Pomimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie jej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej. Powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w skardze nie wykazano, jaką szkodę w związku z bezczynnością organu poniosła skarżąca. Nie jest bowiem w tym zakresie wystarczające samo powoływanie się na upływ czasu od wszczęcia postępowania czy podeszły wiek strony biorącej w nim udział i związane z tym obawy dotyczące doczekania się zakończenia postępowania. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności wskazanego wniosku pozostaje również deklarowana przez organ wola zakończenia przedmiotowego postępowania w związku ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym pozwalającym na wydanie decyzji (por. zawiadomienie z 9 czerwca 2022 r.). Ta okoliczność powoduje bowiem, że traci na znaczeniu potrzeba nakładania dodatkowej sankcji celem przymuszenia organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Stąd skarga w części obejmującej wniosek o przyznanie sumy pieniężnej podlega oddaleniu.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zdanie drugie w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.