Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 465/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 961
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w C. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia 31 stycznia 2022 r. nr 19.2022 w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 26 listopada 2021 r., Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w S., działając na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1940) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej "k.p.a."), nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej [...] ul. [...] w C. wykonanie następującego obowiązku: w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. [...], [...], [...], [...], [...] w S. usunąć z dróg komunikacji ogólnej służących celom ewakuacji materiały palne oraz przedmioty zawężające szerokość dróg ewakuacyjnych poniżej wartości określonych w przepisach techniczno-budowlanych. Termin wykonania nakazu określił na 31 marca 2022 r. Jako podstawę prawną nałożonego obowiązku wskazano art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 869), § 4 ust. 1 pkt 11 Rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r., Nr 109, poz. 719).

W pierwszej części uzasadnienia wskazano, iż w/w budynku mieszkalnym w dniu 14 lipca 2021 r. zostały przeprowadzone przez funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w S. czynności kontrolno- rozpoznawcze, z których sporządzono protokół z dnia 1 października 2021 r. znak [...], podpisany przez pełnomocnika A. S. bez wnoszenia zastrzeżeń w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, niemniej jednak Spółdzielnia wniosła zastrzeżenia co do określenia strony postępowania. Nie znaleziono jednak podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, jak również do wszczęcia postępowania z udziałem Wspólnoty Mieszkaniowej bądź jej poszczególnych członków.

Podczas przeprowadzonych czynności stwierdzono wymienione w protokole uchybienia z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w tym składowanie materiałów palnych na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji oraz przedmiotów zawężających szerokość tych dróg. W przypadku powstania i rozprzestrzeniania się pożaru, materiały palne składowane na drogach komunikacji ogólnej mogą ulec zapaleniu odcinając możliwość prowadzenia ewakuacji na zewnątrz obiektu uniemożliwiając wykorzystanie jej jako drogi ucieczki ze strefy niebezpiecznej oraz uniemożliwić prowadzenie działań ratowniczych. W zakresie obowiązku wskazanego w decyzji podkreślono, iż składowanie materiałów palnych na drogach komunikacji ogólnej w sposób bezpośredni zagraża możliwością powstania pożaru i jego rozprzestrzenienia. Następnie wyjaśniono, iż wykonanie obowiązków jest spełnieniem naruszonych przepisów rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej. Nakaz jest zgodny ze słusznym interesem strony postępowania, a przez podniesienie ogólnego bezpieczeństwa pożarowego – z interesem społecznym, gdyż przyczynia się do ogólnego wzrostu bezpieczeństwa.

Zgodnie natomiast z art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej obowiązek zapewnienia odpowiedniego stanu ochrony przeciwpożarowej w obiekcie ciąży przede wszystkim na właścicielu obiektu, a także na zarządcy lub użytkowniku, stosownie do zapisów zawartych w odpowiednich umowach cywilno-prawnych. Z kolei stosownie do zapisów umowy o powierzenie zarządu i o zarządzanie nieruchomością wspólną zawartą w dniu 1 lutego 2005 r. pomiędzy Wspólnotą a Spółdzielnią, a w szczególności § 1 ust. 3 tej umowy, Wspólnota powierza zarząd nieruchomością wspólną zarządcy, a zarządca powierzony zarząd przyjmuje. W § 2 oraz § 3 wskazano, że zarządca wykonuje samodzielnie czynności z zakresu zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. W umowie nie wyłączono wprost z zakresu czynności zwykłego zarządu czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Powyższe, zdaniem organu, uzasadniało nałożenie w/w obowiązku na Spółdzielnię Mieszkaniową.

Odwołanie od powyżej opisanej decyzji złożyła zobowiązana Spółdzielnia Mieszkaniowa (dalej: "Skarżąca") podnosząc:

1. naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne zastosowanie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1208) oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2048), skutkujące błędnym przyjęciem, że Skarżąca zarządzając opisaną nieruchomością, wykonuje jako właściciel (współwłaściciel) budynku tzw. zarząd powierzony w rozumieniu art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali,

2. błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, w szczególności treści umowy z dnia 1 lutego 2005 r. o powierzenie zarządu i zarządzanie nieruchomością wspólną, skutkującą błędnym przyjęciem, że umowa kreuje instytucję zarządu powierzonego w rozumieniu art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, w warunkach pozwalających przypisać Skarżącej przymiot właściciela (współwłaściciela) budynku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W treści uzasadnienia zwrócono uwagę, że w sprawie doszło do przyjęcia, że umowa z dnia 1 lutego 2005 r. jest umową, o której mowa w art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Kwestia zarządu wykonywanego przez spółdzielnię mieszkaniową regulowana jest natomiast przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. W tym zakresie Skarżąca przywołała przepis art. 27 ust. 2 tej ustawy, a następnie podkreśliła, że przedmiotowy budynek mieszkalny nie należy do zasobów Skarżącej, nie jest jego właścicielem ani współwłaścicielem, zatem nieruchomość ta nie może być objęta zarządem powierzonym – a contrario art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zw. z art. 18 ust. 1 o własności lokali. Nieruchomość ta stanowi przedmiot współwłasności ogółu właścicieli lokali mieszkalnych tworzących z mocy prawa Wspólnotę Mieszkaniową, a umowa o zarządzanie nieruchomością wspólną nie kreuje zarządu powierzonego, który wynika ex lege, lecz jedynie stosunek zobowiązaniowy o charakterze odpłatnego zlecenia usług. Wspólnota Mieszkaniowa ma natomiast obowiązki publicznoprawne, w tym w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach decyzją nr 19.2022 z dnia 31 stycznia 2022 r., w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a., art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej oraz art. 26 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie organ odwoławczy doszedł do przekonania, że nałożenie obowiązku decyzją organu I instancji nastąpiło w sposób prawidłowy zarówno co do zakresu tego obowiązku jak i podmiotu, wobec którego został skierowany, stosownie do zapisu art. 4 ust. 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Stanowisko zostało poparte poglądami sądów administracyjnych.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji przedstawiła zarzuty tożsame z zarzutami sformułowanymi na etapie złożonego odwołania. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S., wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumentację prezentowaną w treści odwołania.

W odpowiedzi na skargę Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Staży Pożarnej w Katowicach wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji, wskazując, iż nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i wstrzymania jej wykonania.

Postanowieniem z dnia 5 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie wymaga wskazania, iż stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że decyzje organów I i II instancji odpowiadają prawu. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie jest prawidłowe, a jego uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Przedmiotem oceny Sądu w przedmiotowej sprawie uczyniona została decyzja Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach nr 19.2022 z dnia 31 stycznia 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. nr [...] z dnia 26 listopada 2021 r. w przedmiocie nakazania Skarżącej wykonania obowiązku polegającego na usunięciu z dróg komunikacji ogólnej służących celom ewakuacji materiałów palnych oraz przedmiotów zawężających szerokość dróg ewakuacyjnych poniżej wartości określonych w przepisach techniczno-budowlanych w wyżej opisanym budynku mieszkalnym wielorodzinnym.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii ustalenia podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej, nałożonego zaskarżoną decyzją.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1, 4 i 5 przywołanej ustawy: właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany: przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych (pkt 1), zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji (pkt 4)., przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej (pkt 5). Stosownie do ust. 1a tej regulacji odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku, gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Jak wynika natomiast z § 4 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w obiektach oraz na terenach przyległych do nich jest zabronione wykonywanie następujących czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji: składowanie materiałów palnych na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji lub umieszczanie przedmiotów na tych drogach w sposób zmniejszający ich szerokość albo wysokość poniżej wymaganych wartości określonych w przepisach techniczno-budowlanych.

Z przywołanych regulacji wynika, że obowiązki określone w art. 4 ust.1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej spoczywają zarówno na właścicielach budynków (ust. 1), ich zarządcach lub użytkownikach (ust. 1a zd. 1), a nawet na podmiotach faktycznie władających tymi budynkami (ust. 1a zd. 2). Ustalenie czy Skarżąca należy do jednej z wymienionych kategorii podmiotów pozwala zatem na nałożenie obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Według bezspornych ustaleń organu, podczas przeprowadzonych czynności stwierdzono wymienione w protokole uchybienia z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w tym składowanie w wyżej opisanym budynku mieszkalnym wielorodzinnym materiałów palnych na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji (str. 3 protokołu ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 1 października 2021 r. nr [...], akta administracyjne). Poczynione przez organ, na skutek przeprowadzonych czynności kontrolnych, ustalenia nie były kwestionowane przez Skarżącą. Nie podnoszono również, aby miejsce zalegania przedmiotów nie pozostawało częścią wspólną nieruchomości. Nadto nałożony obowiązek, jak zasadnie wskazał organ i co również nie było kwestionowane przez Skarżącą, spełnia wymóg zapewnienia bezpieczeństwa, prowadzenia działania ratowniczego i możliwości ewakuacji (art. 4 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, § 4 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r.).

Jak wynika z akt sprawy, pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową [...] w C. a Wspólnotą Mieszkaniową nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]-[...], w dniu 1 lutego 2005 r. została zawarta umowa o powierzenie zarządu i o zarządzanie nieruchomością wspólną (akta administracyjne, karta bez numeru). Stosownie do zapisu § 1 ust. 3 tej umowy Wspólnota Mieszkaniowa powierzyła zarząd nieruchomością wspólną zgodnie z art. 18 ust. 2a ustawy o własności lokali Zarządcy – Skarżącej Spółdzielni, a Zarządca powierzony mu zarząd przyjął na zasadach określonych umową. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Zmiana ustalonego w trybie ust. 1 sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Uchwała ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 2a). Umowa o powierzeniu zarządu uregulowała również wykonywanie w sposób samodzielny przez zarządcę czynności zwykłego zarządu (§ 3 ust. 2 umowy) oraz przekraczających zwykły zarząd (§ 4 ust. 3 umowy). Zastosowane wyliczenie zarówno czynności zwykłego zarządu jak i przekraczających zwykły zarząd nie ma jednak charakteru zamkniętego.

W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska Skarżącej, aby na gruncie niniejszej sprawy nie mogła być adresatem przedmiotowej decyzji. Przestrzeganie wymogów przeciwpożarowych może spoczywać na zarządcy, a podstawę w tym zakresie stanowi art. 4 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Skarżąca w ramach uzasadnienia skargi podniosła, iż przedmiotowy budynek nie należy do zasobów Skarżącej, nie jest ona ani właścicielem, ani współwłaścicielem tej nieruchomości, zatem nie może być objęta zarządem powierzonym. Nieruchomość ta stanowi bowiem przedmiot współwłasności ogółu właścicieli lokali mieszkalnych tworzących Wspólnotę Mieszkaniową, natomiast umowa z dnia 1 lutego 2005 r. nie kreuje zarządu powierzonego a jedynie stosunek zobowiązaniowy o charakterze odpłatnego zlecenia usług (uzasadnienie odwołania oraz skargi).

Zdaniem Sądu, wskazana argumentacja nie zasługuje na akceptację.

Zgodnie z przywołanymi wyżej regulacjami, ustawodawca na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej nałożył na wymienione w tych przepisach podmioty obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej budynku. Jednym z tych podmiotów jest zarządca, na którym ciążą zadania i obowiązki w odniesieniu do budynku na podstawie umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd. "Konsekwentnie należy uznać, że na podstawie takiej umowy można zarząd nieruchomością wspólną powierzyć również spółdzielni mieszkaniowej, która tym samym wykonuje go już nie na podstawie ustawowej (art. 27 ust. 2 zd. 1 u.s.m.), lecz na podstawie tej umowy, w reżimie określonym w tej umowie i w ustawie o własności lokali" (zob. R. Dziczek, Spółdzielnie mieszkaniowe. Komentarz, wyd. VIII, WKP 2018, Lex el.). W ramach sprawowanego zarządu na spółdzielni spoczywają zatem określone obowiązki i uprawnienia o charakterze materialnym oraz procesowym.Zauważenia wymaga, iż w orzecznictwie nie budzi wątpliwości nałożenie wykonania określonych obowiązków w zakresie ochrony przeciwpożarowej jedynie na spółdzielnię mieszkaniową, która zarządza budynkiem, a nie również na właścicieli lokali stanowiących odrębny przedmiot własności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2018 r. II SA/Gl 427/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2022 r. II OSK 237/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2018 r. II SA/Gl 430/18, II SA/Gl 435/18, z dnia 20 stycznia 2022 r. II SA/Gl 1336/21).

Sprawowany przez Skarżącą zarząd nie jest, co zasadnie zauważa Skarżąca, zarządem powstałym ex lege w sytuacji, o której mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, tj. gdy spółdzielnia pozostaje współwłaścicielem nieruchomości. Skarżąca pozostaje bowiem zarządcą nieruchomości wspólnej na podstawie umowy cywilnoprawnej, a ustanowiony przez Wspólnotę Mieszkaniową zarząd jest zarządem w rozumieniu art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej.

Sąd nie miał wątpliwości, że Skarżąca na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej przejęła odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Ustawodawca regulacją art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej nie nałożył bowiem dodatkowego wymogu, aby odpowiedzialność za realizację obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, obejmowała jedynie zarząd powierzony powstały w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

Ewentualne kwestie wzajemnych relacji pomiędzy zarządcą, a właścicielami lokali w zakresie utrzymywania porządku w budynku, w tym w częściach wspólnych, pozostają poza kompetencjami organów orzekających w tej sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2018 r. II SA/Gl 427/18).

Nadto w ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, usunięcie materiałów palnych z dróg komunikacji ogólnej służącym celom ewakuacji oraz przedmiotów zawężających szerokość dróg ewakuacyjnych stanowiące realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w tym zapewnienie bezpieczeństwa, działania ratowniczego oraz ewakuacji, odpowiada czynnościom zwykłego zarządu, które spółdzielnia może podejmować samodzielnie. Wskazane czynności pozostają objęte charakterem bieżących spraw związanych z eksploatacją budynku. Jak słusznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2022 r. II OSK 237/19 "prawidłowa eksploatacja budynku wymaga drożnych i odpowiadających wymogom przepisom prawa w tym zakresie dróg ewakuacyjnych. Nie można też zakwestionować potrzeby dokonania tej czynności bez zbędnej zwłoki bowiem istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zastawieniem korytarza będącego drogą ewakuacyjną a potencjalnym bezpośrednim zagrożeniem zdrowia i życia ludzkiego w razie wystąpienia np. pożaru. Skoro zatem czynność tę należy wykonać w terminie natychmiastowym, to chociażby także z tego względu całkowicie niecelowe wydaje się uzyskiwanie zgody od pozostałych współwłaścicieli budynku". Warto odnotować, że Skarżąca nie kwestionowała, że czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej nie pozostają w ramach czynności zwykłego zarządu. Regulacje umowy z dnia 1 lutego 2005 r. zawartej pomiędzy Wspólnotą Mieszkaniową a Skarżącą Spółdzielnią, w katalogu czynności przekraczających zwykły zarząd nie przewidują czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Nadto jako nieruchomość wspólną określono m.in. klatki schodowe, korytarze (§ 7 ust. 3 pkt 2 umowy). W rezultacie nałożony na Skarżącą obowiązek, w ocenie Sądu, nie przekracza zakresu zwykłego zarządu (podobnie: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., w sprawie II OPS 2/12).

Uwzględniając przywołane regulacje oraz ustalony w sprawie stan faktyczny, który jak wynika z akt sprawy, nie pozostawał w sprawie sporny, Sąd doszedł do przekonania, że organy Straży Pożarnej prawidłowo określiły podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku z zakresu ochrony przeciwpożarowej, tj. skarżącą Spółdzielnię.

W konsekwencji organy orzekające zasadnie przyjęły, że Skarżąca wykonująca zarząd przedmiotową nieruchomością wspólną, zgodnie z art. 4 ust. 1 a ustawy o ochronie przeciwpożarowej ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, w tym obowiązków zapewnienia osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji (pkt 4), oraz przygotowania budynku, obiektu budowlanego lub terenu do prowadzenia akcji ratowniczej (pkt 5), w odniesieniu do dróg komunikacji ogólnej służącym celom ewakuacji stanowiących część wspólną budynku. Na Skarżącej spoczywa zatem obowiązek nałożony decyzją organu w ramach czynności zwykłego zarządu - samodzielnie, tj. bez potrzeby uzyskania zgody współwłaścicieli.

Z przyczyn wskazanych powyżej, wbrew zarzutom strony skarżącej, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w zw. z art. 28 k.p.a. (pkt 1 zarzutów skargi). Sąd nie podziela również zarzutu błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego (pkt 2 zarzutów skargi). Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Analiza dokonana przez Sąd prowadzi do wniosku, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów postępowania, w tym prawidłowego zastosowania przepisów określających zasady związane z zebraniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem wydanych decyzji.

Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.