Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 414/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2007-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 90b, 90c, 90d, 90n
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 136, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. W., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], odmawiającą przyznania pomocy materialnej w formie stypendium szkolnego dla ucznia P. W. oraz przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Jako podstawę prawną wskazano przepisy art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 2 K.p.a.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Wnioskiem z dnia 14 września 2006 r. M. W. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie prawa do otrzymania pomocy materialnej dla syna P. W., będącego uczniem Publicznego Gimnazjum w P., poprzez przyznanie stypendium szkolnego na rok szkolny 2006/2007. We wniosku M. W. podała, iż jej rodzina składa się z 5 osób, tj. jej samej, trzech synów: Ł., K. i P., a także córki J., oraz że źródłem dochodu rodziny jest otrzymywane przez nią świadczenie przedemerytalne w kwocie 678,62 zł, zasiłek okresowy z pomocy społecznej w kwocie 160 zł, zasiłki rodzinne na dzieci w kwocie 305 zł oraz zaliczka alimentacyjna w kwocie 300 zł. Wnioskodawczyni podała, iż jej rodzina jest niepełna, jest dotknięta bezrobociem, a nadto, że P. W. nie otrzymuje innego stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych. We wniosku zawarta została opinia Dyrektora Publicznego Gimnazjum w P. wskazująca, iż P. W. systematycznie uczęszcza do szkoły i zamieszkuje w internacie, co wiąże się z dodatkowymi opłatami. Do wniosku M. W. dołączyła następujące dokumenty: oświadczenia z dnia 4 września 2006 r. i 14 września 2006 r. o nieuzyskiwaniu przez J. W. oraz P. W. dochodów podlegających opodatkowaniu; decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w sprawie przyznania od dnia 1 września 2006 r. zasiłków rodzinnych na J. W. oraz na P. W. w kwocie 64 zł miesięcznie, a także na K. W. w kwocie 68 zł miesięcznie, a nadto dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł miesięcznie, jak również jednorazowych dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego po 100 zł na dzieci J. i P. we wrześniu 2006 r.; zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. z dnia 14 września 2006 r. informujące o korzystaniu przez M. W. ze świadczeń pomocy społecznej, w tym do 31 sierpnia 2006 r. zasiłku okresowego w kwocie 160 zł, a także, że zasiłek rodzinny i zasiłek alimentacyjny są dochodami utraconymi, a źródłem dochodu jest świadczenie przedemerytalne w kwocie 678,62 zł; zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. z dnia 14 grudnia 2006 r. informujące, iż we wrześniu 2006 r. M. W. uzyskała dochód w łącznej kwocie 1.304,62 zł, w tym alimenty w kwocie 350 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 901,40 zł; oświadczenia K. W. oraz Ł. W. dotyczące braku dochodów w sierpniu i wrześniu 2006 r.; zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w O. z dnia 5 września 2006 r. informujące, iż Ł. W. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

W wyniku rozpatrzenia złożonego wniosku Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił przyznania stypendium szkolnego dla P. W. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w świetle przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) P. W. nie spełnia warunków do otrzymania pomocy materialnej dla uczniów. Podniósł, że zgodnie z art. 90d ust. 7 powołanej ustawy, kwota dochodu w rodzinie ucznia ubiegającego się o stypendium nie może być wyższa niż 351,00 zł na osobę. Organ podał, iż na podstawie z art. 90d ust. 8 powołanej ustawy powyższą kwotę ustala się na podstawie dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony. Organ stwierdził, że nastąpiła utrata dochodu w rodzinie wnioskodawczyni w miesiącu wrześniu 2006 r. spowodowana utratą prawa do zaliczki alimentacyjnej, a dochód w tym miesiącu wyniesie 2.506,02 zł, co stanowi 501,20 zł na osobę w rodzinie. Organ wyjaśnił, iż na kwotę tę składają się: świadczenia rodzinne w kwocie 576 zł, zasiłek przedemerytalny wynoszący 678,62 zł, zasiłek okresowy w wysokości 901,40 zł oraz alimenty w kwocie 350zł. Wskazał, że zgodnie z art. 90d ust. 8 omawianej ustawy, przeliczono także dochód z sierpnia 2006 r., czyli z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Dochód wyniósł wówczas 1.793,62 zł, a na kwotę tę złożyły się: świadczenia rodzinne - 305 zł; zaliczka alimentacyjna - 300 zł; alimenty - 350 zł; zasiłek okresowy -160 zł; zasiłek przedemerytalny - 678,62 zł. Dochód na osobę wyniósł 358,72 zł i tym samym przekroczył kwotę uprawniającą do otrzymania stypendium o 7,72 zł, co uzasadniało odmowę przyznania prawa do świadczenia dochodzonego wnioskiem.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. W. We wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. odwołaniu zarzuciła, że nieprawdą jest, iż alimenty otrzymała za sierpień 2006 r. Wskazała, że od maja do sierpnia 2006 r. nie otrzymywała alimentów, natomiast faktycznie otrzymała je 14 września 2006 r. Stwierdziła, że jej dzieci są okradane przez ojca, gdyż nie płaci on alimentów przez 4-6 miesięcy w roku, a egzekucja jest nieskuteczna. Ponadto dodała, iż jest w trudnej sytuacji, bowiem sama wychowuje czwórkę dzieci, a ustalony przez organ pierwszej instancji dochód przekroczył kryterium jedynie o 7,72 zł. Do odwołania dołączyła odcinek przekazu pocztowego na kwotę 350 zł z dnia 14 września 2006 r., którego nadawcą jest Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w O.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławczego w O. decyzją z dnia [...], nr [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i jednocześnie wskazał, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności mających wpływ na prawidłowe ustalenie wysokości dochodu w rodzinie P. W. oraz nie zebrał pełnego materiału dowodowego. Przypomniał, że aby P. W. mógł otrzymać stypendium szkolne, miesięczna wysokość dochodu na osobę w jego rodzinie nie może być większa niż kwota kryterium dochodowego, wynoszącego 351 zł. Wskazał, iż organ pierwszej instancji ustalając miesięczny dochód rodziny ucznia przyjął za podstawę ustalenia dochodu przychody uzyskane przez członków rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium, czyli w sierpniu 2006 r., wynoszące 1.793,62 zł. Podkreślił, że M. W. we wrześniu 2006 r. utraciła prawo do zaliczki alimentacyjnej, jednak z treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej można wywieść, iż sytuacja utraty dochodu zachodzi wówczas, gdy przychody z poszczególnych źródeł dochodu uzyskane w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku są wyższe od przychodów z poszczególnych źródeł uzyskanych w miesiącu, w którym wniosek został złożony, co nie ma miejsca w odniesieniu do rodziny P. W., której dochody z sierpnia 2006 r. są niższe od dochodów uzyskanych przez tę rodzinę we wrześniu 2006 r. Oznacza to, iż nie doszło do utraty dochodu w ogóle, lecz utracone zostało jedno ze źródeł tego dochodu. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, iż organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż na dochód z sierpnia 2006 r. składają się świadczenia rodzinne w kwocie 305 zł miesięcznie, zaliczka alimentacyjna w kwocie 300 zł miesięcznie, zasiłek przedemerytalny w kwocie 678,62 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 160 zł miesięcznie. Wątpliwości organu odwoławczego wzbudziła natomiast przyjęta przez organ pierwszej instancji kwota alimentów, które M. W. otrzymała od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. w dniu 14 września 2006 r. Organ odwoławczy wskazał, iż w tej kwestii organ pierwszej instancji powinien zwrócić się do Komornika Sądowego o informację, kiedy faktycznie alimenty na dzieci M. W. zostały wyegzekwowane oraz jakiego okresu dotyczą, ponieważ odwołująca się zarzuciła, iż w okresie od maja 2006 r. do sierpnia 2006 r. alimentów nie otrzymywała. Wyjaśnił, iż ustalenie tych okoliczności ma istotne znaczenie dla zastosowania przepisu art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, który zezwala organowi na rozliczanie dochodu uzyskanego jednorazowo za dany okres na kolejne miesiące przez okres odpowiadający okresowi, za który uzyskano dochód. Z uwagi na fakt, iż organ pierwszej instancji nie poczynił wszystkich ustaleń dla prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaskarżoną decyzję organ odwoławczy uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia, wskazując, iż organ pierwszej instancji powinien ustalić w sposób nie budzący wątpliwości wysokość dochodu przypadającego na jedną osobę, a w przypadku spełnienia przez P. W. warunku osiągania dochodu niższego niż kwota 351 zł, przyznać pomoc materialną w formie stypendium szkolnego.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M. W. W uzasadnieniu ponownie wskazała, iż od maja do sierpnia 2006 r. nie otrzymywała alimentów - otrzymała je dopiero 14 września 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§1). Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów, przy czym zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrolując działalność administracji publicznej sądy administracyjne nie są przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Pozwala to i jednocześnie obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że podjęta ona została z naruszeniem prawa, w związku z czym podlegała uchyleniu, aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych w skardze.

Od razu należy wskazać, że zaskarżona decyzja ma charakter kasacyjny i została wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić w całości zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Zatem decyzję kasacyjną można wydać wówczas, gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia szerokiego postępowania wyjaśniającego, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę zwrot "w całości lub znacznej części". W sytuacji, gdy taka konieczność nie zachodzi, brak jest podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, co upoważnia organ odwoławczy do podjęcia innych rozstrzygnięć, określonych w art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. W tym miejscu koniecznym jest przypomnienie, że wniesienie odwołania przenosi na organ drugiej instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Stosownie do treści art. 138 § 1 K.p.a., rozstrzygnięcie merytoryczne organu odwoławczego może polegać na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub części i w tym zakresie wydaniu orzeczenia co do istoty sprawy bądź uchyleniu tej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji, bądź też umorzeniu postępowania odwoławczego. Wobec takiego uregulowania ustawowego określony w art. 138 § 2 K.p.a. rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jest dopuszczalny tylko wyjątkowo. W tym przedmiocie stanowisko orzecznictwa i doktryny jest jednolite (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 607-608, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 sierpnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2776/98 – System Informacji Prawnej LEX nr 47914; z 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 400/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 88), w związku z czym nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia omawianego przepisu (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 listopada 2003 r., sygn. akt IV SA 1496/02, M. Prawn. 2004 r., nr 2, s. 60; z 2 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 632/99 oraz z 27 października 1999 r., sygn. akt I SA 2127/98, System Informacji Prawnej LEX nr 48722 i nr 48721).

Powiedziane dotychczas oznacza, że tam, gdzie nie zachodzi potrzeba przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a organ pierwszej instancji nie naruszył zasad procedury administracyjnej - organ odwoławczy nie może zgodnie z prawem wydać decyzji kasacyjnej, a winien wykorzystać możliwości orzeczenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Wydanie decyzji kasacyjnej bez wykazania podstaw określonych w art. 138 § 2 K.p.a. stanowi naruszenie wskazanego przepisu postępowania i może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym wyczerpuje przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż skoro przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, to Sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji wydanej w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a., miał za zadanie odpowiedzieć na pytanie, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, iż organ odwoławczy wadliwie, bo z naruszeniem treści art. 138 § 2 K.p.a. przyjął, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej. W pierwszej kolejności odnotować należy, że iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że zgodnie z art. 90b ust. 1 ustawy o systemie oświaty uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Pomoc ta jest udzielana uczniom w celu zmniejszenia różnic w dostępie do edukacji, umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia, a także wspierania edukacji uczniów zdolnych. Zgodnie z przepisem art. 90c ust. 1 powołanej ustawy, pomoc materialna ma charakter socjalny albo motywacyjny, a świadczeniami o charakterze socjalnym są stypendium szkolne i zasiłek szkolny. W myśli art. 90d ust. 1 o systemie oświaty stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności, gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo - wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym są przyznawane na wniosek rodziców albo pełnoletniego ucznia, po zasięgnięciu opinii odpowiednio dyrektora szkoły, kolegium nauczycielskiego, nauczycielskiego kolegium języków obcych, kolegium pracowników służb społecznych lub ośrodka, o którym mowa wart. 90b ust. 3 pkt 2, a także na ich wniosek. Świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym mogą być również przyznawane z urzędu (art. 90n ust. 2 i 3). Stosownie natomiast do art. 90n ust. 1 ustawy o systemie oświaty, w sprawach świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym wydaje się decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 90d ust. 7 i 8 omawianej ustawy miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), stanowiącym, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. Organ odwoławczy prawidłowo także wyjaśnił, że od dnia 1 października 2006 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) obowiązuje zweryfikowane kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie w wysokości nieprzekraczającej 351 zł (§ 1 pkt 1 lit. b cyt. rozporządzenia). Natomiast z treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż za dochód uważa się sumę uzyskanych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, lub w przypadku utraty dochodu, sumę uzyskanych przychodów z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu tego nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.

W świetle powyższych uregulowań w rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium szkolnego dla P. W., będącego osobą małoletnią i uczęszczającą do gimnazjum, został złożony przez jego matkę – M. W. Bezspornie też w rodzinie występuje co najmniej jedna z sytuacji określonych w art. 90c ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Rodzina jest bowiem niepełna, a nadto wielodzietna. W związku z tym warunkiem przyznania dochodzonego wnioskiem świadczenia dla P. W. było ustalenie wysokości dochodu rodziny. Przez organ pierwszej instancji ustalenie kwoty tego dochodu nastąpiło dwuwariantowo, tj. ustalono dochód zarówno z miesiąca, w którym przez M. W. został złożony wniosek o przyznanie stypendium szkolnego, jak i dochód z miesiąca poprzedzającego, przy czym w każdym z tych przypadków do dochodu zostały doliczone alimenty w wysokości 350 zł, a wyliczona w ten sposób kwota przekraczała kwotę graniczną dochodu wynoszącą 351 zł. Wobec treści odwołania, w którym zarzucono, iż wpłata kwoty wyegzekwowanych alimentów wynoszącej 350 zł we wrześniu 2006 r. była jedyną wpłatą od maja 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., uchylając decyzję organu pierwszej instancji uznało, iż organ ten winien zwrócić się do Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w O. o informację, jakiego okresu dotyczą wyegzekwowane alimenty, albowiem - jak wskazało - okoliczności te mają zasadnicze znaczenie dla zastosowania przepisu art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, który zezwala organowi na rozliczenie uzyskanego jednorazowo dochodu przez okres odpowiadający okresowi, za który uzyskano dochód. Podzielając stanowisko co do niezbędności przeprowadzenia powyższego dowodu, stwierdzić jednak należy, iż w ocenie Sądu, konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w opisany sposób nie mogło stanowić podstawy dla uchylenia się przez organ odwoławczy od merytorycznego rozpatrzenia sprawy, gdyż uzupełnienie zgromadzonego materiału dowodowego w niezbędnym zakresie należało do jego obowiązków. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w żaden sposób nie wykazało, ażeby zgromadzony przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy wymagał uzupełnienia w znacznej części, a tym samym, aby konieczne było przeprowadzenie znacznej części postępowania wyjaśniającego, o jakim mowa wart. 138 § 2 K.p.a. Zdaniem Sądu, przeprowadzenie wskazanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dowodu nie wykracza poza ramy postępowania odwoławczego, a konkretnie postępowania uzupełniającego, jakie może i powinno zostać przeprowadzone przez organ odwoławczy w trybie art. 136 K.p.a. Zauważyć należy, iż w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji sam organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy pozwalający na poczynienie niezbędnych ustaleń w sprawie, a zaniechał jedynie wyjaśnienia jednej okoliczności, której ustalenie polega na pozyskaniu od Komornika Sądowego informacji w zakresie wysokości alimentów wyegzekwowanych od dłużnika w miesiącu sierpniu 2006r. oraz ustalenia okresu, jakiego dotyczy wpłata dokonana we wrześniu 2006 r. Konieczność wyjaśnienia w tak określonym zakresie nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji przez organ odwoławczy, gdyż - jak szczegółowo wskazano już wcześniej - zasadą powinno być uzupełnienie postępowania dowodowego w toku postępowania odwoławczego i merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy. Skoro w postępowaniu drugoinstancyjnym należało przeprowadzić jedynie uzupełniający dowód z informacji zasięgniętej u Komornika Sądowego w zakresie alimentów otrzymanych przez rodzinę M. W., to organ odwoławczy winien mieć na względzie, iż nawet konieczność przeprowadzenia kilku dowodów mieści się w przyznanych mu ustawowo kompetencjach do uzupełnienia postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 1996 r., sygn. akt I SA/Po 234/96 - System Informacji Prawnej LEX nr 27339 oraz z 13 maja 1999r., sygn. akt IV SA 723/97 - System Informacji Prawnej LEX nr 47269). W niniejszej sprawie nie sposób nie zauważyć, że uzupełnienie materiału dowodowego o informację uzyskaną od Komornika Sądowego będzie stanowić podstawę do prawidłowego ustalenia dochodu osiągniętego przez rodzinę M. W. zarówno w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, a więc w miesiącu sierpniu, jak i w miesiącu złożenia wniosku, a więc we wrześniu, co pozwoli na ustalenie wysokości dochodu przypadającego na jednego członka rodziny, a ustalenia te pozwolą z kolei na stwierdzenie, czy dochód ten uprawnia do otrzymania pomocy socjalnej w postaci dochodzonego stypendium szkolnego.

Podsumowując, podkreślić należy, iż argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji nie uzasadniały uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powyższe stwierdzenie skutkuje zaś uznaniem, iż doszło do naruszenia cyt. wcześniej i omówionego art. 138 § 2 K.p.a. Uchylając się w istocie od merytorycznego rozpatrzenia sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. naruszyło także art. 138 § 1 K.p.a.

Z powodów wskazanych wyżej należało uchylić zaskarżoną decyzję, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań Sądu i sprowadzają się do konieczności przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, a następnie wydania stosownej decyzji.