Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2199/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246  par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. T., A. K. i L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]czerwca 2013 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lutego 2014 r., uczestnik postępowania J. B., reprezentowany przez r. pr. A. R., wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. T., A. K. i L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Z przedstawionych przez wnioskodawcę wyjaśnień wynika, że prowadzi on dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz żoną. Zamieszkuje w mieszkaniu o pow. [...] m², obciążonym kredytem hipotecznym. W skład posiadanego majątku wnioskodawcy wchodzi dodatkowo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu o pow. [...] m², przeznaczone, jak oświadczył składający wniosek, dla córki. Środki utrzymania wnioskodawca, jak wynika z wniosku, czerpie z otrzymywanej emerytury ([...] zł netto), świadczenia emerytalnego żony ([...] netto), a także prac zleconych ([...] zł). Przeciętne miesięczne wydatki na utrzymanie wnioskodawca określił na kwotę [...] zł, z czego kwota [...] zł odnosi się do wysokości raty miesięcznej zaciągniętego kredytu. Wnioskodawca zaznaczył, że jest uczestnikiem około [...] postępowań administracyjnych, sądowoadministracyjnych i cywilnych. Wskazał jednocześnie, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości odnoszących się do podanych informacji, składający wniosek zobowiązuje się do przedstawienia źródłowych dokumentów finansowych.

Zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] marca 2014 r. J. B.w związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny jego aktualnego stanu majątkowego, został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie: kopii zeznań podatkowych składanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę z ostatnich dwóch lat, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę rachunków bankowych i lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, kopii dokumentów (rachunków, faktur) potwierdzających ponoszenie wydatków na konieczne utrzymanie w wysokości szczegółowo określonej w formularzu PPF, wyjaśnienia odnośnie do przyczyn wyłączających traktowanie posiadanego mieszkania niewykorzystywanego na cele mieszkaniowe jako źródła dochodu (wynajem/sprzedaż) w sytuacji nieposiadania środków na konieczne utrzymanie skutkującej zaciąganiem pożyczek od osób trzecich, dokumentów potwierdzających zaciąganie przez wnioskodawcę pożyczek i ich wysokość, wyjaśnienia powodów ponoszenia wydatków na zakup żywności ([...] zł) w wysokości znacznie przekraczającej wysokość średnich wydatków tego rodzaju w innych gospodarstwach domowych składających się z dwóch osób wraz z przedstawieniem dokumentów potwierdzających tę okoliczność, zestawienia obejmującego uiszczone opłaty sądowe w postępowaniach przed organami państwowymi, w których wnioskodawca uczestniczy(ł) w ostatnim półroczu.

W piśmie z dnia [...]kwietnia 2014 r., uzupełnionym w dniu [...] kwietnia 2014 r., składający wniosek wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie, wskazując, że stan zdrowia nie pozwala mu na skompletowanie dokumentów, o które został wezwany, w terminie 7 dni. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] września 2014 r. powyższe pismo zostało pozostawione w aktach sprawy bez nadawania mu dalszego biegu. Wobec nieprzedstawienia przez składającego wniosek dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 14 marca 2014 r., uwzględniając oświadczenie zainteresowanego odnoszące się do przyczyn niepozwalających mu na wywiązanie się z wcześniej skierowanego do niego zobowiązania, zarządzeniem z dnia 17 listopada 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ponownie wezwał J. B. do przedstawienia dokumentów wskazanych w zarządzeniu z dnia 14 marca 20014 r. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy.

Powyższe zarządzenie zostało doręczone r. pr. A. R. – pełnomocnikowi J. B., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 276), w dniu 5 grudnia 2014 r. W wyznaczonym terminie wnioskodawca nie odpowiedział na wskazane wezwanie.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje:

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wskazał, że uzyskiwane przez rodzinę dochody ([...] zł netto) pozostają na poziomie niewystarczającym - uwzględniając potrzeby finansowe rodziny wynikające z obowiązku pokrywania wydatków koniecznych – by za ich pomocą wywiązać się z obowiązku opłacenia kosztów sądowych we własnym zakresie. Mając na uwadze, że przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenie mogło budzić wątpliwości pod kątem określenia na ile sytuacja materialna wnioskodawcy wynika z jego subiektywnego nastawienia do swoich zdolności płatniczych, na ile zaś znajduje swoje uzasadnienie w obiektywnie postrzeganych okolicznościach faktycznych, wnioskodawca został wezwany do przedstawienia dodatkowych wyjaśnień, stosownie do dyspozycji art. 255 p.p.s.a. Wyjaśnienia te służyłyby z jednej strony uszczegółowieniu przedstawionych wcześniej informacji, z drugiej zaś nadałyby im charakter okoliczności wiarygodnych, albowiem udowodnionych przez stronę wskutek nadesłania dokumentów źródłowych potwierdzających w sposób bezpośredni wysokość uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Przyczyny, które uniemożliwiały wnioskodawcy wypełnienie nałożonego na niego obowiązku w pierwotnym terminie wynikającym z zarządzenia z dnia 14 marca 2014 r. zostały uznane za usprawiedliwione, co skutkowało – wobec zaniechania przedstawienia przez zainteresowanego dokumentów w czasie dla niego wystarczającym – ponownym skierowaniem wezwania wraz z określeniem kolejnego terminu na wywiązanie się z zobowiązania do przedłożenia dokumentów źródłowych.

J. B. nie odpowiedział na powtórnie skierowane do niego wezwanie, nie wskazał również przyczyn, z powodu których odstąpił od wyjaśnienia tych kwestii zaznaczonych w zarządzeniu z dnia 14 marca 2014 r., które nie wymagały przedstawienia dokumentów źródłowych na poparcie składanego oświadczenia o trudnej sytuacji materialnej (m.in. wyjaśnienie dotyczące posiadanych mieszkań, z których tylko jedno służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych; wyjaśnienie dotyczące wysokich kosztów zakupu żywności). Powyższe zaniechanie pozostaje w sprzeczności z zasadą, zgodnie z którą chcąc skorzystać z prawa pomocy, wnioskodawca powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz członków jego rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że odstąpienie od obowiązku przedstawienia dokumentów uzupełniających wniosek o prawo pomocy, do których nawiązuje konstrukcja art. 255 p.p.s.a., nie pozwala traktować wniosku jako obarczonego brakiem formalnym, niemniej w określonych okolicznościach, gdy przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzą one wątpliwości, nakazuje oddalić wniosek jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. Ocena ta odnosi się nawet do niedopełnienia jedynie w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, co jest wynikiem uznania, że jedynie rzetelne wywiązanie się przez zainteresowanego z przedstawienia pełnej informacji o swojej sytuacji materialnej może być podstawą formułowanej przez organ sądowy wypowiedzi o możliwości partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach postępowania (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2015 r. sygn. I OZ 1216/14; postanowienie NSA z 4 lipca 2014 r. sygn. I OZ 530/14). W niniejszym postępowaniu niewyjaśniona pozostała kwestia rzeczywistych dochodów wnioskodawcy, nieustalone pozostały również okoliczności związane z dopuszczalnością kwalifikowania wszystkich wydatków przedstawionych przez wnioskodawcę w oświadczeniu jako wydatków koniecznych. Zaznaczona kwestia miała istotny wpływ na kierunek rozpoznania wniosku o prawo pomocy, jeżeli się uwzględni, że do wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem nie można zaliczyć tych zobowiązań, które są kreowane nie tyle w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, ale ich zaciąganie wynika z innych powodów (np. inwestycyjnych). W skład majątku wnioskodawcy wchodzą dwa lokale mieszkalne, a zaciągnięcie kredytu na zakup większego lokalu mieszkalnego, w sytuacji, gdy potrzeby mieszkaniowe rodziny mogły być zrealizowane bez konieczności zaciągania takiego kredytu, może budzić uzasadnione wątpliwości. Kredyt zaciągnięty przez składającego wniosek o prawo pomocy nie może być traktowany przy tym priorytetowo w stosunku do innych zobowiązań publicznoprawnych, w szczególności obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 4 marca 2014 r. sygn. I OZ 140/14). Wnioskodawca nie wykazał również w sposób wiarygodny, jakie przyczyny uniemożliwiają ograniczenie znacznych wydatków na żywność, w sytuacji, gdy – jak wynika z akcentowanego we wniosku oświadczenia – rodzina ma trudności ze zrównoważeniem budżetu domowego. Do przyjęcia odmiennej oceny nie mogło doprowadzić wskazanie, że wnioskodawca uczestniczy w licznych postępowaniach, z którymi wiąże się obowiązek uiszczenia należnych kosztów, jeżeli temu ogólnemu twierdzeniu nie towarzyszą szczegółowe informacje odnoszące się do ciężaru finansowego tego faktu.

Mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.