Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 111/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 208
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi "F" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz "F" Sp. z o.o. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. F Sp. z o.o. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] października 2009 r. w zakresie terminu rozpoczęcia działalności.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej udzielił spółce F sp. z o.o. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa na okres sześciu lat w 155 punktach gier. Termin rozpoczęcia działalności określono na dwanaście miesięcy od daty zezwolenia. Następnie decyzją z dnia [...] września 2010 r., na wniosek spółki, Dyrektor Izby Celnej dokonał zmiany punktu V decyzji określając nowy termin rozpoczęcia działalności - [...] kwietnia 2011 r.

Pismem z dnia [...] marca 2011 r. (bez numeru) skarżąca spółka wniosła ponownie o zmianę punktu V decyzji domagając się wyznaczenia nowego terminu rozpoczęcia działalności - do dnia [...] października 2011 r. Uzasadniając żądanie wskazała, że działalność objętą zezwoleniem rozpoczęła w 21 punktach gier. W pozostałych punktach działalność nie została uruchomiona wskutek okoliczności, na które skarżąca nie miała wpływu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił żądanej zmiany decyzji, po czym decyzją z dnia [...] września 2011 r. organ utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że osiemnastomiesięczny termin na rozpoczęcie działalności w zakresie uzyskanego przez skarżącą zezwolenia był terminem wystarczającym do rozpoczęcia tej działalności we wszystkich określonych w tym zezwoleniu punktach. Podkreślił nadto, że zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: ustawa o grach hazardowych) przedłużenie terminu może nastąpić jednokrotnie na okres nie dłuższy niż sześć miesięcy.

Na skutek złożonej przez spółkę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r., II SA/Go 779/11, oddalił skargę. W ocenie Sądu zmianie decyzji w zakresie przedłużenia terminu rozpoczęcia działalności sprzeciwia się art. 48 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, któremu zdaniem Sądu I instancji nie można przypisać charakteru przepisu technicznego w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych (Dz. U. UE.L. 1998.204.37 ze zm., dalej: dyrektywa 98/34/WE).

W związku ze skargą kasacyjną złożoną przez F spółka z o.o. wyrokiem z dnia 16 lipca 2013 r. II GSK 388/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i jednocześnie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W motywach, skład orzekający za nieprawidłową uznał dokonaną przez Sąd

I instancji wykładnię zastosowanych w sprawie przepisów o grach hazardowych, z uwagi na nie uwzględnienie treści art.1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, w którym określono kryteria konstytuujące pojęcie "przepisu technicznego" i w konsekwencji - nie uwzględnienie tych kryteriów, które uznał za miarodajne Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 19 lipca 2012r., wydanym w połączonych sprawach C – 213/11, C – 214/11 i C – 217/11.

Naczelny Sąd Administracyjny omówił najważniejsze tezy przedmiotowego orzeczenia. Przypomniał też zasadnicze cele kontroli sądowoadministracyjnej. Nawiązując do stanu sprawy wskazał, że organ administracyjny rozstrzygający sprawę przedłużenia terminu rozpoczęcia działalności odmówił żądanej zmiany na podstawie art.48 ust.1 ustawy o grach hazardowych nie rozważając w ogóle kwestii technicznego charakteru tego przepisu i co za tym idzie – nie biorąc pod uwagę konsekwencji ewentualnego uznania, że ten przepis ma charakter techniczny w rozumieniu wspomnianej dyrektywy 98/34/WE.

NSA wskazał, iż Trybunał uzależnił ostateczną ocenę technicznego albo nietechnicznego charakteru przepisów ustawy o grach hazardowych, w zakresie, w jakim mogą być one zakwalifikowane do kategorii wymienionej w art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34/WE, od uprzedniego ustalenia (oceny), czy te przepisy wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów, tj. automatów do gier o niskich wygranych. NSA podkreślił, że ustalenie istotnego wpływu konkretnego przepisu ustawy, powodującego ograniczenia w zakresie używania automatów, na wielkość czy zakres sprzedaży tych automatów będzie wymagało uwzględnienia wielu bezpośrednich i pośrednich czynników, nie tylko prawnych, mogących mieć takie oddziaływanie, determinujących zarówno zachowania użytkowników (grających), jak i zachowania podmiotów urządzających gry. NSA zauważył, że taki wpływ mogą mieć również przepisy ustawy, które nie były podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Ustalenie tego wpływu będzie wymagało zdaniem NSA zbadania i oceny różnorodnych i złożonych zależności pomiędzy stosowaniem konkretnego przepisu ustawy hazardowej a zachowaniami jej adresatów – urządzających gry i grających, mogących spowodować spadek popytu na automaty. Z sentencji wyroku TSUE wynika, co prawda, że chodzi o ustalenie potencjalnego wpływu przepisu na właściwość lub sprzedaż automatów (dyrektywa w pkt 4 art. 1 mówi o innych wymaganiach, które mogą mieć istotny wpływ na m. in. obrót produktem). Niemniej jednak postawienie tezy o takim możliwym wpływie nie może być gołosłowne, będzie wymagało uzasadnienia, odwołania się do konkretnych przesłanek – okoliczności, które ów istotny wpływ będą uprawdopodobniały. Trybunał zalecił uwzględnienie przy ustalaniu tego wpływu, okoliczności, że ograniczeniu liczby miejsc, gdzie jest dopuszczalne prowadzenie gier towarzyszy zmniejszenie ogólnej liczby automatów, które mogą być w nich użytkowane (pkt 38) oraz rozważenie tego, czy automaty do gier o niskich wygranych mogą zostać zaprogramowane lub przeprogramowane w celu wykorzystania ich w kasynach jako automaty do gier hazardowych, co pozwoliłoby na wyższe wygrane, a więc spowodowałoby większe ryzyko uzależnienia graczy. Mogłoby to wpłynąć w sposób istotny na właściwości tych automatów (pkt 39). Za oczywiste uznało NSA, że są to jedynie przykładowo wymienione okoliczności, które mogą mieć wpływ na poziom sprzedaży automatów.

NSA wskazał, iż przedstawione zagadnienia decydujące o możliwości zastosowania w sprawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 ustawy o grach hazardowych nie były przedmiotem rozważań Sądu I instancji, ani też orzekających w sprawie organów. Ocena czy przepisy te są przepisami technicznymi, a w konsekwencji czy mogły być w tej sprawie zastosowane, zależy od ustalenia rodzaju i zakresu ograniczeń w używaniu automatów, będących konsekwencją ich wejścia w życie.

NSA nakazał organowi administracji dokonującego w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy oceny charakteru prawnego spornych przepisów ustawy o grach hazardowych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, uwzględni wykładnię pojęcia "przepisu technicznego", dokonaną w powołanym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Nakazano, aby organ miał przy tym na uwadze, że przepisy uznane za techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, zawarte w aktach prawa krajowego wymagają dopełnienia procedury informacyjnej określonej w tej dyrektywie, tzw. notyfikacji Komisji Europejskiej (art. 8 dyrektywy). Niedopełnienie tego obowiązku notyfikacyjnego stanowi podstawę do przyjęcia, że nienotyfikowane przepisy krajowe są niezgodne z prawem unijnym. Ze względu na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajowym przepisy prawa krajowego niezgodne z prawem unijnym nie mogą być stosowane. Jak zwróciło uwagę NSA obowiązek niestosowania takich przepisów dotyczy nie tylko sądów, ale również wszystkich organów rozstrzygających konkretne sprawy. Zakaz stosowania przepisu będzie oznaczał niedopuszczalność wydania na jego podstawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. nie wypowiedział się na temat skutków braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych. Nie ulega jednak wątpliwości zdaniem NSA, że do przepisów tej ustawy mogą mieć zastosowanie zasady wyżej przedstawione w czym utwierdziły NSA inne orzeczenia, w których Trybunał stwierdził, że niedopełnienie obowiązku notyfikacji, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE stanowi istotne uchybienie proceduralne, które może powodować, że odnośne przepisy techniczne nie mogą być stosowane przez sąd, a w rezultacie nie mają mocy obowiązującej wobec osób prywatnych (por. wyroki w sprawach: C-303/04, C-433/05).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odniesienie się przez organ do zasadniczej w tej sprawie kwestii, to jest rozstrzygnięcie technicznego, bądź nietechnicznego charakteru przepisów art. 48 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 ustawy o grach hazardowych stanowi niejako warunek wstępny oceny zasadności pozostałych podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, w szczególności dotyczących naruszenia przez organy i Sąd I instancji prawa wspólnotowego. Dopiero bowiem rozstrzygnięcie (ustalenie), we wskazany przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej sposób, podstawowej w rozpoznawanej sprawie kwestii spornej, odnoszącej się do charakteru art. 48 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, wobec konsekwencji tego ustalenia dla możliwości stosowania tych przepisów, będzie mogło stanowić podstawę formułowania ocen dotyczących ewentualnych innych naruszeń prawa.

Po zwrocie akt organowi, Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia [...] września 2013r. zwrócił się do pełnomocnika strony o potwierdzenie aktualności pełnomocnictwa, na które pełnomocnik udzielił odpowiedzi, iż nie zostało ono odwołane.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] powołując się na art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., w skrócie zwanej O.p.) Dyrektor Izby Celnej umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na upływ terminu rozpoczęcia działalności wskazanego we wniosku z dnia [...] marca 2011 r. tj. [...] października 2011 r.

W odwołaniu od decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił organowi bezpodstawne zastosowanie w sprawie art. 208 § 1 O.p. oraz naruszenie art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a. poprzez pominiecie oceny prawnej oraz wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 16 lipca 2013 r. II GSK 388/12 co do konieczności zbadania dopuszczalności zastosowania art. 48 ustawy o grach hazardowych wobec skarżącej w świetle braku notyfikacji wskazanego przepisu Komisji Europejskiej stosownie do art. 1 oraz 8 dyrektywy 98/34/WE i bezpodstawne umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego, podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny pomimo powodów wskazanych jako przyczyny umorzenia postępowania, uczynił zaskarżoną uprzednio decyzję ostateczną w sprawie przedmiotem merytorycznego rozpoznania i uchylił ją z powodów naruszenia prawa materialnego, wskazując organowi wytyczne do dalszego prowadzenia postępowania o charakterze materialnoprawnym, a w konsekwencji nakazując merytoryczne odniesienie się do żądania strony.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości podzielając stanowisko wyrażone przez organ I instancji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, iż uchylone przez NSA decyzje nie dotyczyły kwestii czy wnioskowany termin już upłynął tylko, który raz z kolei strona wnosi o przedłużenie tego terminu, a zatem Sąd nie rozpatrywał sprawy pod względem merytorycznym, a tylko w zakresie w/w kwestii. Na marginesie organ dodał, iż w kwestii notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych stoi na stanowisku, iż do czasu zainicjowania kontroli ustawy o grach hazardowych przez TK lub do przyjęcia przez niego stosownego rozstrzygnięcia o braku obowiązywania przepisów tej ustawy brak jest podstaw do odmowy ich stosowania, a przez TK nie toczy się takie postępowanie.

Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. pełnomocnik strony złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. podnosząc identyczne zarzuty jak w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Obecny na rozprawie pełnomocnik organu oświadczył, iż po upływie okresu na jaki było żądanie strony do przedłużenia terminu zezwalającego na rozpoczęcie działalności gospodarczej organ wydał decyzję o wygaśnięciu decyzji z dnia 1 października 2009 r. w części dotyczącej 130 punktów. Wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 22 listopada 2012 r. (II SA/G0 642/12) oddalona została skarga na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...]. Dodał także, iż z uwagi na skargę kasacyjną wyrok ten do dnia dzisiejszego nie jest prawomocny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 się 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270), nazywana dalej jako p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Jest zatem uprawniony do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, iż organy I i II instancji naruszyły przepisy postępowania, które to istotne naruszenie, obligowało do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a..

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2013r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2013 r., którą umorzono postępowanie zainicjowane wnioskiem spółki F z dnia [...] marca 2011 r., dotyczącym przesunięcia terminu rozpoczęcia działalności do dnia [...] października 2011 r.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż niniejsza sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA wyrokiem z dnia 16 lipca 2013 r., II GSK 388/12 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. oddalający skargę spółki F na decyzję z dnia [...] września 2011 r., jednocześnie orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Powyższe skutkuje konicznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10). Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15.01.1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p. p. s. a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.).

W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Należy jednocześnie zaznaczyć, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101). Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 10 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1328/10 (LEX nr 1104099), w którym stanął na stanowisku, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Z kolei zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Dokonując pod takim kątem oceny prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego Sąd stwierdził, że jest ono obarczone wadą wynikającą z nieuwzględnienia oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r.

NSA nałożył na organ obowiązek dokonania oceny czy będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji przepisy art. 48 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1ustawy o grach hazardowych są przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, z uwzględnieniem wykładni pojęcia ,,przepis techniczny" dokonanego w w/w wyroku. W związku z powyższym NSA zobowiązał organ (mając na uwadze rozważania zawarte w wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r.) do ustalenia czy badane przepisy wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych tj. czy powodują ograniczenia w zakresie używania automatów, jak wpływają na wielkość i zakres ich sprzedaży. Zdaniem NSA ustalenie powyższego wpływu będzie wymagało od organu zbadania i oceny różnorodnych i złożonych zależności pomiędzy stosowaniem konkretnego przepisu ustawy o grach hazardowych a zachowaniami grających i urządzających gry, a mogących spowodować spadek popytu na automaty. NSA zalecił przy tym organowi uwzględnienie okoliczności, iż ograniczeniu miejsc, gdzie jest dopuszczalne prowadzenie gier towarzyszy zmniejszenie ogólnej liczby automatów, które mogą być użytkowane oraz rozważenie czy automaty do gier o niskich wygranych mogą zostać zaprogramowane lub przeprogramowane w celu wykorzystania ich w kasynach, jako automaty do gier hazardowych, co pozwoliłoby na wyższe wygrane powodując większe ryzyko uzależnienia graczy.

NSA wskazał, iż organ będzie miał przy tym na uwadze, że przepisy uznane za techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, zawarte w aktach prawa krajowego wymagają dopełnienia procedury informacyjnej określonej w tej dyrektywie, tzw. notyfikacji Komisji Europejskiej (art. 8 dyrektywy). Niedopełnienie tego obowiązku notyfikacyjnego stanowi zdaniem NSA podstawę do przyjęcia, że nienotyfikowane przepisy krajowe są niezgodne z prawem unijnym i obowiązek niestosowania ich przez sądy, ale również wszystkie organy rozstrzygających konkretne sprawy. NSA zaznaczył, że zakaz stosowania przepisu będzie oznaczał niedopuszczalność wydania na jego podstawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia.

Tymczasem skarżony organ ponownie rozpoznając sprawę zakończył postępowanie z wniosku strony skarżącej z dnia [...] marca 2011 r. decyzją umarzającą postępowania, powołując się bezprzedmiotowość postępowania, a którą organ upatruje we wskazaniu w w/w wniosku przez skarżącą daty rozpoczęcia działalności – [...] października 2011.

Odnosząc do przedmiotowej sprawy wcześniejsze rozważania dotyczące związania z mocy art. 153 p.p.s.a. Sąd stwierdził, iż organ dopuścił się naruszenia w/w przepisu. W rozpoznawanej sprawie brak bowiem podstaw do stwierdzenia, aby w sprawie uległ zmianie stan faktyczny lub prawny. Podkreślić przy tym należy, iż data rozpoczęcia działalności wskazana przez skarżącą we wniosku wygasła zarówno w dacie orzekania przez Sąd I instancji (8 grudnia 2011 r.), jak i NSA (16 lipca 2013 r.). W takim zatem, a nie innym stanie faktycznym NSA sformułował dla organu w uzasadnieniu swojego wyroku jednoznaczne wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania. Zdaniem składu orzekającego, Dyrektor Izby Celnej bezpodstawnie przyjął w okolicznościach niniejszej sprawy, że właściwa dla jej zakończenia jest określona w art. 208 Ordynacji podatkowej, procedura umorzenia postępowania, z uwagi na fakt, że nie istnieje przedmiot postępowania o wyznaczenie nowego terminu rozpoczęcia działalności, w związku upływem terminu wskazanego we wniosku.

W ocenie Sądu organ ponownie rozpoznając sprawę winien w pierwszej kolejności ustalić czy nie uległa zmianie data rozpoczęcia działalności wskazane we wniosku z dnia [...] marca 2011 r., zwracając się w tym zakresie do wnioskodawcy. Zgodnie z art. 8 ustawy o grach hazardowych ustawodawca nakazuje stosować w postępowaniach dotyczących prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach ustawę Ordynacja podatkowa. W związku z powyższym organ winien mieć na względzie treść art. 120 O.p. stanowiącego, iż organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa i art. 122 O.p. nakazującego organom podatkowym w toku postępowania podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Następnie zaś w sytuacji ustalenia w/w daty w sposób umożliwiający nadanie sprawie dalszego biegu organ winien orzec w sprawie merytorycznie kierując się oceną i wskazaniami zwartymi w wyroku NSA z dnia 16 lipca 2013 r., II GSK 388/12.

Za naruszające treść art. 153 p.p.s.a. uznać należy stwierdzenie organu II instancji zawarte w zaskarżonej decyzji (str. 5 i 6). Organ zaznaczył bowiem, iż w kwestii notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych stoi na stanowisku, iż do czasu zainicjowania kontroli ustawy o grach hazardowych przez TK lub do przyjęcia przez niego stosownego rozstrzygnięcia o braku obowiązywania przepisów tej ustawy brak jest podstaw do odmowy ich stosowania, a przez TK nie toczy się takie postępowanie. Powyższe zaś stoi w sprzeczności z zawartą w wyroku NSA z dnia 16 lipca 2013 r. oceną prawną. NSA wskazał bowiem, iż organ winien mieć na uwadze, że przepisy uznane za techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, zawarte w aktach prawa krajowego wymagają dopełnienia procedury informacyjnej określonej w tej dyrektywie, tzw. notyfikacji Komisji Europejskiej (art. 8 dyrektywy). Niedopełnienie tego obowiązku notyfikacyjnego stanowi podstawę do przyjęcia, że nienotyfikowane przepisy krajowe są niezgodne z prawem unijnym. Ze względu na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajowym przepisy prawa krajowego niezgodne z prawem unijnym nie mogą być stosowane. Obowiązek niestosowania takich przepisów dotyczy nie tylko sądów, ale również wszystkich organów rozstrzygających konkretne sprawy. Zakaz stosowania przepisu będzie oznaczał niedopuszczalność wydania na jego podstawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. NSA zauważył, iż Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. nie wypowiedział się na temat skutków braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych, nie ulega jednak wątpliwości, że do przepisów tej ustawy mogą mieć zastosowanie zasady wyżej przedstawione.

Odnosząc się do wskazanej na rozprawie przez pełnomocnika organu okoliczności stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] października 2009 r. Sąd uznał, iż pozostaje ona bez wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Z uwagi na złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (od wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 listopada 2012 r. oddalającego skargę na w/w decyzję), która nie została jeszcze rozpoznana, decyzja z dnia [...] października 2009 r. `pozostaje w obrocie prawnym. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, iż okoliczność ta nie stanowiła przywołanej w zaskarżonej decyzji podstawy umorzenia postępowania.

Uwzględniając powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji. W zakresie kosztów procesowych Sąd orzekł w oparciu o treść art. 200, art. 205 p.p.s.a.