Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 191/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2020 r. sprawy ze skargi S.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...]r. nr [...], w całości. 2. Uchyla postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej Spółka Akcyjna z dnia [...]r. nr [...] w całości. 3. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz S.C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS" lub "organ nadzoru"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 oraz art. 34 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. - dalej: "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zażalenia S.C. (dalej: "Skarżący" lub "Zobowiązany"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako: "NUS" lub "organ egzekucyjny") z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie zarzutów egzekucyjnych.

Orzeczenia te zapadły w następującym stanie sprawy.

1.Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. wszczął postępowanie egzekucyjne, celem wyegzekwowania z majątku S.C., zaległości w opłatach abonamentowych (dalej: abonament RTV") za okres od stycznia 2013 r. do marca 2018 r. wraz z odsetkami za zwłokę.

2. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] listopada 2018 r., dokonał zajęcia świadczenia wypłacanego Skarżącemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

3. Odpis zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym z dnia [...] listopada 2018 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu dnia 26 listopada 2018 r.

4. W dniu 30 listopada 2018 r. Skarżący wniósł zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując na nieistnienie obowiązku w związku z zaliczeniem z dniem 13 czerwca 1997 r. do II grupy inwalidzkiej i uznaniem inwalidztwa za trwałe. Ponadto wskazał, że ze względu na swoją nieuleczalną chorobę i inne ciężkie powikłania z niej wynikające w dniu 16 lipca 2016 r. został zaliczony do stopnia niepełnosprawności: znaczny i został Mu przyznany dodatek pielęgnacyjny. Dodatkowo podniósł, że od 2010 r. był jedynym opiekunem rodziców, urodzonych w latach 1924 i 1926, posiadających I i II grupę inwalidzką.

5. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. , organ egzekucyjny pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wystąpił do P. S.A. (dalej jako: Wierzyciel) o zajęcie stanowiska w sprawie.

6. Na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. organ egzekucyjny orzekł o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu.

7. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. w dniu [...] kwietnia 2019 r. wydał postanowienie nr [...], którym orzekł o uznaniu za niezasadny zarzutu nieistnienia obowiązku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wierzyciel wskazał, że obowiązki związane z rejestracją RTV oraz uiszczaniem opłaty za ich użytkowanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.). Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, z uwagi na posiadanie przez Zobowiązanego uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych oraz posiadanie przez rodziców Zobowiązanego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 4 ust.3 ustawy o opłatach abonamentowych, zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienia do zwolnienia. Wyjątek stanowią osoby, które ukończyły 75 lat, a które z dniem 9 października 2015 r., zostały zwolnione z obowiązku składania w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz do przedstawienia dokumentu potwierdzającego uprawnienia do tych zwolnień.

Jednocześnie wierzyciel podkreślił, że zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych nie powoduje zmiany stanu prawnego do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez uprawnionego w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników RTV, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta.

Ponadto wierzyciel wskazał, że Zobowiązany mógłby skorzystać z uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych przysługujących rodzicom pod warunkiem, że prowadzone jest wspólne gospodarstwo domowe, lecz również w takim przypadku Zobowiązany powinien wyrejestrować odbiorniki RTV, zarejestrowanych na swoje dane osobowe.

Wierzyciel stwierdził również, że do dnia wydania postanowienia, nie odnotowano innej rejestracji odbiorników RTV pod adresem [...] co powoduje, że w dalszym ciągu na Zobowiązanym ciąży obowiązek regulowania opłat abonamentowych, w związku z dokonaną rejestracją odbiorników RTV. Zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania lub dopełnienia formalności dotyczących zwolnienia od opłat abonamentowych, stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia obowiązku, wynikającego z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. W świetle powyższego wierzyciel za nieuzasadniony uznał zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku. Postanowienie nie zostało przez Skarżącego zaskarżone i stało się prawomocne i ostateczne w administracyjnym toku instancji.

8. W związku z otrzymaniem ostatecznego postanowienia wierzyciela, NUS postanowieniem z [...] lipca 2019, odmówił uznania zarzutu nieistnienia obowiązku, w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr z dnia [...] lipca 2018 r., wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A.

9. Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego Zobowiązany, pismem z dnia [...] lipca 2019 r., wniósł zażalenie, w którym zarzucił, że obowiązek nie istniej, ponieważ nie zawierał z P. umowy oświadczenie usług RTV. Podniósł również, że nie otrzymał żadnej informacji o nadaniu numeru klienta i obowiązku oraz warunkach uiszczania opłat, a także o numerze konta do wpłaty abonamentu.

10. W wyniku rozpatrzenia zażalenia DIAS, wymienionym na wstępie postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Uzasadniając takie orzeczenie DIAS, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wskazał, że wypowiedź wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, wyrażona w formie postanowienia, stanowi dowód o szczególnym znaczeniu. W przypadku gdy, zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Związany jest również organ nadzoru rozpoznający sprawę wskutek zażalenia zobowiązanego na postanowienie w sprawie zarzutów wydane przez organ egzekucyjny.

Dalej organ nadzoru stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wierzyciel ustalił, iż Skarżący nie dopełnił m.in. formalności dotyczących zwolnienia od opłat abonamentowych w związku z czym uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku. Wobec związania treścią postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, DIAS stwierdził, że nie istniały podstawy prawne do uwzględnienia przez organ egzekucyjny zgłoszonego przez Skarżącego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lipca 2018 r.

DIAS odwołał się również do stanowiska NSA o tym, że związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów są zdeterminowane ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowieniem o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Jednocześnie organ nadzoru wyjaśnił, że nie sprawuje nadzoru nad czynnościami i postępowaniami prowadzonymi przez P. S.A.

Odnosząc się natomiast do argumentów podniesionych przez Skarżącego dopiero na etapie postępowania odwoławczego, DIAS zauważył, że jest są one spóźnione, ponieważ - jak potwierdza to orzecznictwo sądów administracyjnych - zobowiązany nie może w dowolnym czasie (tj. po upływie ustawowego terminu siedmiu dni do wniesienia zarzutów), wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne, bowiem to wierzyciel i organy egzekucyjne obu instancji muszą znać te zarzuty i je rozpoznać. Uznanie za dopuszczalne zmiany podstawy prawnej zarzutu w sprawne postępowania egzekucyjnego po terminie do jego złożenia nie tylko powodowałoby obejście przepisów dotyczących terminu na dokonanie czynności procesowej, ale także przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ odwoławczy albo sąd administracyjny. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzuty mogą być wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawne zgłoszenia zarzutów. Zobowiązany może po upływie tego terminu sprzeciwiać się prowadzeniu egzekucji, zgłaszając żądanie umorzenia postępowania (art. 59 § 4 u.p.e.a.) oraz przedstawiając dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie łub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych (art. 45 § u.p.e.a.). Jak wskazuje się w literaturze, zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu.

Dodatkowo DIAS zauważył, że Skarżący może wystąpić do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z wnioskiem o umorzenie egzekwowanych należności.

II.

1. Skarżący nie zgodził się z postanowieniem DIAS i wniósł od niego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gorzowie Wlkp.

Wnosząc o odstąpienie/umorzenie postępowania w sprawie egzekucji płatności "zaległego" abonamentu wraz z ustawowymi odsetkami, zarzucił pominięcie głównego argumentu przedstawionego w zażaleniu, tj. braku przedstawienia dokumentów o zarejestrowaniu przez Stronę skarżącą odbiorników RTV i wynikającego z tego tytułu obowiązku wnoszenia opłat.

Ponadto Skarżący wskazując na swoją trudną sytuację życiową, podniósł, że od 15 lat jest zmuszony do samodzielnej egzystencji, pomimo że w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wskazał również na zły stan zdrowia, co skutkuje ogromnymi wydatkami na środki farmakologiczne. Stwierdził, że jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, otrzymuje dodatek pielęgnacyjny, ma prawie 65 lat i nie uzyskuje " (...) przychodu większego niż 50% średniego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ".

2. DIAS w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Uzasadniając swoje stanowisko w postępowaniu sądowym, stwierdził, że w całości podtrzymuje stanowisko wyrażone w postanowieniu zaskarżonym do WSA w Gorzowie Wlkp.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:

1. Ponieważ przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.");. W tym trybie nie przeprowadza się rozprawy, a wyrok zostaje wydany na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

2. Rozpoznanie sprawy w tym trybie odbywa się jednak w takim zakresie jak w postępowaniu zwykłym. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

3. Po rozpoznaniu sprawy w tak zakreślonych granicach kognicji WSA w Gorzowie Wlkp. uznał, że skarga była uzasadniona. Zasadniczo na takiej ocenie zaważyło naruszenie prawa dotykające postanowienie P. S.A. z [...] kwietnia 2019 r. zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

a. Trzeba wyjaśnić, że kognicją wojewódzkiego sądu administracyjnego objęte są wszystkie orzeczenia wydane w granicach danej sprawy. Sąd administracyjny, w przypadku uznania, że zaskarżony akt narusza prawo i w przypadku jego uchylenia bądź stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) może zastosować takie środki "w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postepowaniach prowadzonych w granicach sprawy" (art. 135 p.p.s.a.).

Nie budzi wątpliwości, że postanowienie zawierające stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.), niepodlegające odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), stanowi akt wydany w granicach sprawy wszczętej zgłoszeniem zarzutów. Tym samym ocena jego legalności podlega kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpoznającego - tak jak w rozpoznawanej sprawie - skargę na ostateczne postanowienie organu nadzoru w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. np. wyroki: NSA z 11.06.2019 r. II FSK 2024/17, WSA w Gdańsku z 13.03.2019 r. I SA/Gd 1121/18, WSA w Gliwicach z 27.02.2018 r. I SA/Gl 1182/17 - wszystkie wyroki przywołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie WSA w Gorzowie Wlkp. nie ma przeszkód do oceny legalności postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela, nawet w sytuacji, gdy nie zostało ono - jak w rozpoznawanej sprawie - zaskarżone w administracyjnym toku instancji. Art. 135 p.p.s.a. nie zawiera bowiem takiego ograniczenia.

b. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym. W przypadku ich wniesienia kognicja organu egzekucyjnego ograniczona jest do oceny zasadności zarzutów jedynie w zakresie ich podstawy prawnej oraz podstaw faktycznych wynikających z żądania zobowiązanego. Oczywiście, w przypadku, gdy organ egzekucyjny nie jest wierzycielem, możliwość badania merytorycznych aspektów przez organ ograniczać się ma do uzyskania stanowiska wierzyciela, którym to stanowiskiem organ egzekucyjny będzie związany (zob. D. Kijowski [red.] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Warszawa 2010, s. 387). To wypowiedź wierzyciela stanowi akt zawierający ocenę istnienia obowiązku.

W orzecznictwie wskazuje się, że w sprawie zajęcia stanowiska, w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., wierzyciel jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu na podstawie dokonanej analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w postanowieniu należy uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 26 lutego 2008 r., II SA/Op 391/07, LEX nr 524688). W orzecznictwie wskazuje się także, że zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów jest nie tylko prawem, lecz także obowiązkiem wierzyciela: "Ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. Natomiast wierzyciel zajmując stanowisko w sprawie zarzutu, powinien działać zgodnie z przepisami prawa, a nie istnieje norma prawna, która pozwalałaby wierzycielowi na odmowę badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym" (wyroki NSA: z 08.03.2012 r., II FSK 1631/10 oraz z 31.01.2012 r., II FSK 1412/10).

c. W rozpoznawanej sprawie, w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel uznał za nieuzasadniony zgłoszony przez Skarżącego zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), stwierdzając, że skarżący nie dokonał zgłoszenia okoliczności stanowiących przesłankę ustania obowiązku ponoszenia abonamentu RTV.

aa. W ocenie Sądu jednak postanowienie to nie wskazuje, by wierzyciel ocenił i wykazał istnienie egzekwowanego obowiązku. Wierzyciel w uzasadnieniu swojego stanowiska w sprawie zarzutów Skarżącego ograniczył się wyłącznie do kwestii ustania obowiązku ponoszenia abonamentu RTV. W ocenie Sądu, wobec treści zarzutów winien był jednak również wskazać na podstawę oraz okoliczności faktyczne i formalną podstawę istnienia egzekwowanego obowiązku. Należy zwrócić uwagę, że Skarżący, działający w postępowaniu samodzielnie, bez fachowego pełnomocnika, kwestionował istnienie egzekwowanego obowiązku. Jakkolwiek wprost powołał się tylko na okoliczności powodujące ustanie obowiązku uiszczania abonamentu, to jednak uznać należy, że obowiązkiem wierzyciela było zbadanie i poinformowanie Skarżącego z czego wynika jego obowiązek i jaka była jego formalna i prawna podstawa, tym bardziej że Skarżący dowodził, że nie ma takiego obowiązku od 1997 roku. Skarżący jednocześnie nie potwierdzał okoliczności skutkujących obowiązkiem uiszczania abonamentu RTV. Zważywszy na nieprofesjonalny charakter zarzutów i brak w nich argumentów prawnych, wierzyciel winien był zbadać i wyjaśnić wszystkie podstawy egzekwowanej należności.

bb. Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, że niedopuszczalne jest uzupełnianie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego na etapie zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. Organ, formułując je, zasadnie powołał się na trafnie przywołane tezy z orzecznictwa i piśmiennictwa. Tym niemniej ze wskazanych powyżej przyczyn, należy uznać, że obowiązkiem wierzyciela było badanie okoliczności dotyczących powstania obowiązku uiszczania abonamentu RTV już w oparciu o treść zarzutów.

cc. Co dotyczy źródła egzekwowanego obowiązku, trzeba wskazać, że do dnia 15 czerwca 2005 r. problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49) regulowały przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2019 r. poz. 361 ze zm.). Ustawodawca połączył w tej ustawie obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1801 z późn. zm.), a wobec braku uregulowań intertemporalnych i mając na uwadze zasadę bezpośredniego działania prawa, uznać należy, iż ustawodawca połączył w tym akcie prawnym obowiązek ponoszenia opłat w stosunku do osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Do dnia 1 stycznia 2014 r. kwestię rejestracji odbiorników regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342). Zgodnie z § 5 ust. 2 tego Rozporządzenia jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać jej indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). W § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: (1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub (2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Z treści postanowienia P. S.A. nie wynika, by wierzyciel ustalił czy i kiedy że skarżącemu został prawidłowo nadano indywidualny numer identyfikacyjny, a zatem, że doszło do zarejestrowania odbiorników RTV. Co więcej, z uzasadnienia postanowienia Wierzyciela nie wynikała nawet sama data zgłoszenia odbiorników.

Realizacja przez P. S.A. powiadomień wynikających z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. miała istotne znaczenie. Operator publiczny miał przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wraz z pięcioma odcinkami spersonalizowanych formularzy polecenia przelewu/wpłaty gotówki wraz z numerem rachunku bankowego dedykowanego wpłatom RTV (osiem ostatnich cyfr tego rachunku stanowiło indywidualny numer identyfikacyjny abonenta) oraz dwa druki zamówienia na spersonalizowane formularze polecenia przelewu/wpłaty gotówki. Powyższa okoliczność jest zatem wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela.

dd. Brak jakichkolwiek informacji co do wypełnienia powyższych obowiązków powodował, że nie wiadomo, czy operator publiczny wykonał względem skarżącego obowiązek informacyjny wynikający z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. Tym samym niemożliwe jest ustalenie, czy faktycznie - jak twierdzi Wierzyciel - egzekwowany obowiązek istniał w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, a którym to stanowiskiem organ egzekucyjny i organ nadzoru byli związani. Postanowienie P. zapadło z naruszeniem art. 34 § 1 u.p.e.a., co powodowało, że automatycznie prawo naruszały również postanowienia organu egzekucyjnego i organ nadzoru, które to organy były związane stanowiskiem wierzyciela.

ee. Wobec nieustalenia okoliczności powstania egzekwowanego obowiązku, przedwczesna, o ile nie bezprzedmiotowa, jest ocena oceny zarzutu skarżącego co do ustania obowiązku opłacania abonamentu RTV.

Sąd wskazuje jednak, iż prawidłowo w tym zakresie wskazano w postanowieniu P. S.A. na art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych nakładający obowiązek wykazania zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę do zwolnienia z abonamentu. Sam fakt nabycia uprawnienia do zwolnienia, nie jest wystarczającą podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników RTV. Bez złożenia stosownego oświadczenia, o skorzystaniu ze zwolnienia z opłat abonamentowych nie może być mowy. Organ nie może działać z urzędu, zaś złożenie, określonego w ustawie z 2005 r. o opłatach abonamentowych, oświadczenia ma charakter konstytutywny (wyrok WSA w Gliwicach z 16.10.2018 r. I SA/Gl 490/18).

4. Z opisanych wcześniej przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił postanowienie organu nadzoru, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. objął takim orzeczeniem również poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego oraz postanowienie wierzyciela (pkt 1 i 2 sentencji wyroku).

5. O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. zasądzając od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego 100 zł stanowiące równowartości uiszczonego wpisu od skargi. Orzeczenie o zwrocie kosztów z urzędu, przy braku wniosku skarżącego, znajdowało podstawę prawną w art. 201 § 2 p.p.s.a.

6. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia okoliczności powstania egzekwowanego obowiązku, i stosownie do poczynionych wszechstronnych ustaleń, ponownie wyda postanowienie zawierające stanowisko w sprawie zarzutów Skarżącego, po uzyskaniu którego o zarzutach ponownie orzeknie organ egzekucyjny.