Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 638/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Powiatu
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 36 ust. 1 ust. 2 ust. 3, art. 38
journal: Dz.U. 2017 poz 2203
law: Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Asesor WSA Grzegorz Potiopa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na uchwałę Rady Powiatu Radomszczańskiego z dnia 29 stycznia 2020 r. nr XVI/140/2020 w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół i placówek oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystywania tych dotacji oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 29 stycznia 2020 r. Rada Powiatu Radomszczańskiego, na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz.511) oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2203 ze zm.) podjęła uchwałę nr XVI/140/2020 w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół i placówek oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystywania tych dotacji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. zakwestionował ww. uchwałę zarzucając naruszenie:

- art. 36 ust. 1-3 oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, dalej jako: u.f.z.o., w związku z § 18 ust. 3 pkt 2 uchwały poprzez wydanie jej z przekroczeniem zakresu delegacji ustawowej, w szczególności poprzez nałożenie na szkołę obowiązku umieszczania na księgowych dowodach źródłowych potwierdzających wydatki adnotacji: "Wydatki na sfinansowanie realizacji zadań szkoły (nazwa szkoły) w zł sfinansowano z dotacji udzielonej w roku.... z budżetu Powiatu Radomszczańskiego" w sytuacji, gdy tak ustanowiony obowiązek opisywania dokumentów źródłowych nie mieści się w zakresie upoważnienia ustawowego do ustalania trybu rozliczania dotacji, w tym terminu i sposobu rozliczania dotacji oraz nie wynika z przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych;

- art. 38 u.f.z.o. w zw. z art. 36 ust. 1-3 u.f.z.o. w zw. z § 17 ust. 5 w zw. z § 18 ust. 1, 4 i 5 uchwały poprzez wydanie jej z przekroczeniem zakresu delegacji ustawowej, w szczególności w zakresie w jakim w/w zapisy uchwały mogą stanowić podstawę prawną dla organu:

a) do wglądu do dokumentacji finansowej, organizacyjnej, przebiegu nauczania, do informacji, danych, dokumentów i innych materiałów związanych z przedmiotem kontroli, w tym do zawartych na elektronicznych nośnikach informacji, jak również żądania wykonania z nich odpisów, wyciągów lub wydruków;

b) do dokonywania kontroli w szkołach podmiotu dotowanego po uprzednim, co najmniej 3-dniowym, powiadomieniu o planowanej kontroli i jej zakresie, w tym zastrzeżeniu dla organu uprawnienia do żądania od osoby prowadzącej jednostkę oświatową przedłożenia oryginałów dokumentów, wyciągi, zestawienia, obliczenia, i wydruki, a także udzielenia kontrolującemu informacji i wyjaśnień w sytuacji, gdy tak ustanowiony obowiązek jest sprzeczny z upoważnieniem wynikającym z regulacją z art. 36 ust. 3 u.f.z.o., który wskazuje wprost 14-dniowy termin dla placówek oświatowych do udostępniania dokumentacji i informacji wymaganych od kontrolującego;

c) do żądania od podmiotu kontrolowanego sporządzenia niezbędnych do kontroli kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem przez osoby reprezentujące kontrolowaną jednostkę oświatową, co w konsekwencji oznacza nałożenie na podmiot kontrolowany szeregu obowiązków, co z kolei stanowi przekroczenie upoważnienia ustawowego do ustalania trybu rozliczania dotacji, w tym terminu i sposobu rozliczania dotacji oraz nie wynika z dyspozycji art. 38 u.f.z.o.

Pełnomocnik strony skarżącej przedstawiając w uzasadnieniu skargi argumenty przemawiające za jej uwzględnieniem wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Powiatu Radomszczańskiego z dnia 29 stycznia 2020 r. nr XVI/140/2020 w całości, w szczególności w ww. zakresie, oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie wedle norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu Radomszczańskiego ustosunkowując się do zarzutów i wniosków skargi, wniosła o jej oddalenie. Zdaniem Rady Powiatu Radomszczańskiego, zaskarżonej uchwale nie można przypisać żadnego z naruszeń skutkujących stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Na poparcie przedstawionej argumentacji organ powołał się na regulację wynikającą z ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępne wyjaśnić należy, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy należy potwierdzić wypełnienie się powyższych warunków, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta będącego siedzibą tutejszego Sądu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Zarówno przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi, jak i przepisy ustawy o samorządzie gminnym, nie wprowadzają innych kryteriów kontroli aktów prawa miejscowego aniżeli zgodność z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd administracyjny kontroluje zatem uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie na podstawie kryterium zgodności z przepisami prawa. Rolą sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest zatem ocena zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej zgodności z prawem.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że prawo do wniesienia skargi do sądu - na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506 ze. zm.) - przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem w przypadku, gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego.

Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Podstawą do wyprowadzenia tej ochrony są przepisy prawa materialnego, które regulują treść działania organów administracji publicznej, na mocy których kształtowane są uprawnienia lub obowiązki jednostki (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 790/12).

Strona skarżąca – A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. – prowadzi na terenie powiatu radomszczańskiego szkoły świadczące usługi edukacyjne, którym przysługują "dotacje oświatowe", tym samym posiada legitymację do wniesienia skargi na opisaną uchwałę.

Odnosząc się z kolei do pojęcia "aktów prawa miejscowego" wskazać należy, iż pod pojęciem tym należy rozumieć akty normatywne zawierające przepisy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, powszechnie obowiązujące na określonej części terytorium państwa, wydawane przez organy samorządu terytorialnego lub terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP).

Uchwała w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół i placówek oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystywania tych dotacji jest aktem prawa miejscowego. Dlatego nie ma przeszkód, aby przedmiotowa uchwała została poddana kontroli sądowoadministracyjnej.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej uchwały przypomnieć trzeba, iż Rada Powiatu Radomszczańskiego w dniu 29 stycznia 2020 r., na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, podjęła uchwałę nr XVI/140/2020 w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych i niepublicznych szkół i placówek oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystywania tych dotacji.

Strona skarżąca sformułowała zarzuty dotyczące w szczególności zapisów § 17 ust. 5 w zw. z § 18 ust. 1, 4 i 5 oraz § 18 ust. 3 pkt 2 uchwały, jednocześnie wnosząc o stwierdzenie nieważności przedmiotowego aktu prawa miejscowego w całości, a w szczególności w zakresie wskazanych jej zapisów. Sąd mając na uwadze powyższe, a jednocześnie wobec braku argumentacji strony skarżącej, która uzasadniałaby stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu w całości, ograniczył zakres kontroli sadowej do wskazanych zapisów § 17 ust. 5 w zw. z § 18 ust. 1, 4 i 5 oraz § 18 ust. 3 pkt 2 uchwały. Lektura argumentów skargi jasno wskazuje, iż strona nie wskazała na naruszenie swego interesu prawnego, ani uprawnienia przez pozostałe zapisy kwestionowanego aktu.

Wskazując na zapis art. 36 ust. 1-3 oraz art. 38 ust. 1 u.f.z.o. strona skarżąca zarzuciła § 18 ust. 3 pkt 2 uchwały przekroczenie delegacji ustawowej. Kwestionowany zapis § 18 ust. 3 pkt 2 uchwały stanowi - Obowiązkiem osoby prowadzącej podmiot dotowany objęty kontrolą jest (...) zamieszczanie na dowodzie księgowym opisu przeznaczenia wydatku z następującą adnotacją: "Wydatki na sfinansowanie realizacji zadań szkoły ( nazwa szkoły) w kwocie.... zł sfinansowano z dotacji udzielonej w roku ... z budżetu Powiatu Radomszczańskiego". Zdaniem strony opisany obowiązek nie mieści się w zakresie upoważnienia ustawowego do ustalania trybu rozliczania dotacji, w tym terminu i sposobu rozliczania dotacji oraz nie wynika z przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.

Z kolei z przywołanych przepisów art. 36 ust. 1 – ust. 3 u.f.z.o. wynika, iż organ dotujący, o którym mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych zgodnie z art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32. Osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2- także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji (ust. 2). Przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego, szkoła i placówka udostępnia dokumentację, o której mowa w ust. 2, oraz listy obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zwrócenia się przez osobę upoważnioną do przeprowadzenia kontroli o udostępnienie tej dokumentacji (ust. 3).

Przepis art. 38 ust. 1 u.f.z.o. przewiduje zaś, iż organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie odpowiednio dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków, uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych lub słuchaczy kwalifikacyjnych kursów zawodowych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.

Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, iż w ramach przyznanego uprawnienia do kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji, osoby prowadzące kontrolę mają prawo wstępu na teren szkoły oraz prawo do wglądu do dokumentacji szkolnej. Zdaniem Sądu, gdyby sposób kontroli wydatkowania środków publicznych miał być realizowany wyłącznie poprzez prawo wglądu w dokumentację i prawo wstępu do szkół, to ustawodawca nie zawarłby w ustawie delegacji do stanowienia przez organy przepisów określających tryb (sposób działania) przeprowadzenia kontroli.

W ocenie Sądu Rada Powiatu Radomszczańskiego poprzez zapis § 18 ust. 3 pkt 2 uchwały nie przekroczyła delegacji ustawowej ww. przepisów. Strona skarżąca nie przedstawiła argumentacji, która podważyłaby tę ocenę, w istocie ograniczyła się do przywołania dwóch skrajnych stanowisk judykatury, nie wykazała jednak jak ww. zapis narusza kompetencje Rady Powiatu, które posiada z mocy przytoczonych przepisów.

Sądowi z urzędu wiadomo, iż w orzecznictwie brak jest jednolitego poglądu odnośnie wprowadzanego w aktach prawa miejscowego obowiązku czynienia adnotacji o określonej treści na fakturach i rachunkach dotyczących środków wydatkowanych z dotacji oświatowych. Wzmiankowane stanowiska ukształtowane zostały wprawdzie na tle zapisów art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2017 r., poz. 2198 ze zm.), jednak z uwagi na zbieżność powyższych unormowań w ich zasadniczych aspektach Sąd odwoła się do orzecznictwa sądowego wypracowanego na tle powyższego przepisu, które - zdaniem składu orzekającego - pozostaje aktualne.

W zależności od treści i szczegółowości sformułowania przepisu aktu prawa miejscowego prezentowany jest pogląd, że nałożenie obowiązku opisywania faktur i rachunków określoną treścią nie mieści się w ustawowym upoważnieniu do szczegółowego określenia trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji (wyroki NSA: z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1759/11: z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1482/12: z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1240/15; z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 433/18 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Prezentowane jest też stanowisko, że obowiązek taki mieści się w granicach upoważnienia ustawowego (wyroki NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1860/11; z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 261/14).

Uwzględniając cel wprowadzenia zapisu § 18 ust. 3 pkt 2 uchwały nakładającego zobowiązanie do zamieszczania na dowodzie księgowym opisu przeznaczenia wydatku z następującą adnotacją: "Wydatki na sfinansowanie realizacji zadań szkoły ( nazwa szkoły) w kwocie.... zł sfinansowano z dotacji udzielonej w roku ... z budżetu Powiatu Radomszczańskiego", w ocenie składu orzekającego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy pozwala stwierdzić, że tak sformułowany obowiązek umożliwia skuteczną kontrolę organu nad prawidłowością wydatkowanych kwot dotacji. Zwłaszcza w sytuacji, gdy beneficjent prowadzi więcej niż jedną placówkę korzystającą z dotacji. Rozliczając się z otrzymanych środków beneficjent musi wykazać również prawidłowość ich wydatkowania i to w odniesieniu do każdej placówki, a zatem nałożony obowiązek służy prawidłowemu rozliczeniu się w tym zakresie z dotacji, a jednocześnie umożliwia właściwą kontrolę. Wprowadzony obowiązek mieści się zatem w granicach delegacji ustawowej, bowiem tryb rozliczenia i prawidłowości wykorzystania dotacji jest elementem uchwały wynikającym z delegacji ustawowej.

Zdaniem Sądu, podobnie jak oceniał to NSA, przywołany zapis uchwały dotyczy w istocie stosunkowo prostej czynności, która w mało uciążliwy dla podmiotu kontrolowanego sposób, umożliwia skuteczną kontrolę organu nad prawidłowością wydatkowanych kwot dotacji, a jest to wyraźnie wyartykułowanym celem i zakresem delegacji wynikającej z ustawy. Nałożony na podmiot kontrolowany obowiązek nie jest nadmierny a ułatwi weryfikację prawidłowego dysponowania środkami publicznymi.

Przepisy regulujące prowadzenie księgowości mają do spełnienia inną funkcję, zaś rada gminy (miasta) mając uprawnienie do rozliczania dotacji i kontrolowania sposobu wydatkowania środków - musi mieć realne instrumenty, które pozwolą jej te funkcje wykonać. Stanowisko skarżącej prowadziłoby natomiast, zdaniem Sądu, do absurdu - ponieważ dopiero w toku ewentualnej kontroli gmina mogłaby zapytać o to, na co wydatkowano środki pochodzące z dotacji, i dopiero wówczas jednostka kontrolowana mogłaby niejako ex post podejmować lub zmieniać decyzje. Zdaniem Sądu, użyteczne jest uczynienie na dokumencie księgowym trwałej adnotacji o sposobie finansowania danego wydatku - bo utrwala to informację i dzięki temu nie będzie wchodziła w rachubę ani niepamięć, ani zmiana decyzji ex post, swoiste "dopasowanie" informacji o finansowaniu danego wydatku do sytuacji na konkretny moment np. kontroli - co bardzo istotne. Dzięki temu co do każdego wydatku będzie definitywnie przesądzone i utrwalone na dokumencie to, czy dany wydatek został sfinansowany z dotacji, czy też nie (vide wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 277/21).

Strona skarżąca kwestionowała również zapis § 17 ust. 5 w zw. z § 18 ust. 1, 4 i 5 uchwały, w szczególności w zakresie w jakim ww. zapisy uchwały mogą stanowić podstawę prawną dla organu:

a) do wglądu do dokumentacji finansowej, organizacyjnej, przebiegu nauczania, do informacji, danych, dokumentów i innych materiałów związanych z przedmiotem kontroli, w tym do zawartych na elektronicznych nośnikach informacji, jak również żądania wykonania z nich odpisów, wyciągów lub wydruków,

b) do dokonywania kontroli w szkołach podmiotu dotowanego po uprzednim, co najmniej 3-dniowym, powiadomieniu o planowanej kontroli i jej zakresie, w tym zastrzeżeniu dla Organu uprawnienia do żądania od osoby prowadzącej jednostkę oświatową przedłożenia oryginałów dokumentów, wyciągi, zestawienia, obliczenia i wydruki, a także udzielenia kontrolującemu informacji i wyjaśnień w sytuacji, gdy tak ustanowiony obowiązek jest sprzeczny z upoważnieniem wynikającym z regulacją z art. 36 ust. 3 u.f.z.o., który wskazuje wprost 14-dniowy termin dla placówek oświatowych do udostępniania dokumentacji i informacji wymaganych od kontrolującego,

c) do żądania od podmiotu kontrolowanego sporządzenia niezbędnych do kontroli kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem przez osoby reprezentujące kontrolowaną jednostkę oświatową,

co w konsekwencji oznacza nałożenie na podmiot kontrolowany szeregu obowiązków, co z kolei stanowi przekroczenie upoważnienia ustawowego do ustalania trybu rozliczania dotacji, w tym terminu i sposobu rozliczania dotacji oraz nie wynika z dyspozycji art. 38 u.f.z.o.

Odnośnie § 17 ust. 5 uchwały strona skarżąca zarzuca sprzeczność z art. 36 ust. 3 u.f.z.o., który wskazuje 14-dniowy termin dla placówek oświatowych do udostępniania dokumentacji i informacji wymaganych od kontrolującego. Sąd nie dostrzega sprzeczności, na którą wskazuje strona, ponieważ zapis uchwały nie zmienił terminu, o którym mowa w przepisie art. 36 ust. 3 u.f.z.o. Każdy z terminów dotyczy innych sytuacji. Czternastodniowy termin, o którym mowa w ww. przepisie to termin, w którym podmiot kontrolowany ma udostępnić dokumentację, o której mowa w ust. 2 art. 36 u.f.z.o. Z kolei zapis § 17 ust. 5 uchwały dotyczy terminu w jakim podmiot kontrolowany najpóźniej, przed jej rozpoczęciem, ma zostać powiadomiony o kontroli. Sąd nie ma wątpliwości, iż każdy z omówionych terminów dotyczy odmiennych okoliczności, które nie pozostają z sobą w sprzeczności, ani też wzajemnie się nie wykluczają. Wobec powyższego nie sposób podzielić stanowiska strony skarżącej, iż formułując przedmiotowy zapis organ przekroczył delegację ustawową zawartą w art. 38 u.f.z.o. oraz pozostaje to w sprzeczności z art. 36 ust. 1-3 u.f.z.o.

W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty strony w odniesieniu do zapisu § 18 ust. 1, 4 i 5 uchwały.

Zdaniem strony skarżącej organ rozszerzył swoje kompetencje w § 18 ust. 1 uchwały wskazując, że ponad dyspozycję art. 36 ust. 2 u.f.z.o. może także żądać dostępu do wszelkich innych dokumentów, materiałów związanych z przedmiotem kontroli, w tym zawartych na elektronicznych nośnikach informacji, jak również może żądać wykonania z tychże dokumentów odpisy, wyciągi czy wydruki. Podobnie rzecz się na do zastrzeżonego uprawnienia z § 18 ust. 4 i 5 uchwały, gdzie organ ma prawo żądać przedłożenia oryginałów dokumentacji, a także wykonania kserokopii przez podmiot kontrolowany poświadczonych za zgodność z oryginałem.

Wspomniany przepis art. 36 ust. 2 u.f.z.o. reguluje prawo podmiotów kontrolujących do wglądu do prowadzonej przez podmiot kontrolowany dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2- także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji. Z kolei przepis art. 38 ust. 1 u.f.z.o. ustawodawca posłużył się pojęciami "ryb" oraz "sposób", które to pojęcia są ogólne, czyli bardzo szerokie. Oba sprowadzają się do określenia "czynności prowadzących do załatwienia sprawy". Ustawodawca pozostawił jednostkom samorządu terytorialnego pewien luz decyzyjny, który zapewni skuteczność przeprowadzanej kontroli. Sąd nie ma wątpliwości, iż uprawnienie do żądania przedłożenia kopii dokumentów w postaci odpisów, wyciągów, wydruków czy dokumentów zawartych na elektronicznych nośnikach informacji, usprawnia przeprowadzenie kontroli. Trudno jednocześnie oczekiwać, aby w dobie komputeryzacji, gdy część dokumentów może mieć odzwierciedlenie, zapis jedynie na nośnikach elektronicznych, aby podmiot kontrolujący nie miał możliwości ich weryfikacji. Sytuacja taka mogłaby doprowadzić do wielu nadużyć ze strony podmiotu dotowanego i utrudnić rzetelna kontrolę. Zdaniem Sądu nie sposób ocenić jako nadużycia możliwości żądania przez pomiot kontrolujący przedłożenia przez jednostkę oryginałów dokumentów, wyciągów, zestawień, obliczeń i wydruków, a także udzielania kontrolującemu informacji i wyjaśnień. Ustawodawca w art. 36 ust. 2 u.f.z.o. posługuje się sformułowaniem "wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania w związku z przekazaną dotacją, a w przypadku szkół, o których mowa w art. 26 ust. 2- także do wglądu do list obecności, o których mowa w art. 26 ust. 3, oraz ich weryfikacji". Nie można jednak odczytywać przedmiotowego zapisu w oderwaniu od art. 38 ust. 1 u.f.z.o., gdyby prawo kontroli wykorzystania środków publicznych miało być realizowane wyłącznie poprzez prawo wglądu w dokumentację i prawo wstępu do szkół, to ustawodawca nie zawarłby w ustawie stosownej delegacji do stanowienia przez organy przepisów określających tryb (sposób działania) przeprowadzenia kontroli. Z przepisu art. 38 u.f.z.o. należy wywodzić umocowanie do nałożenia obowiązku współdziałania z kontrolującymi m.in. poprzez udzielanie ustnych i pisemnych odpowiedzi oraz wyjaśnień. W ramach procesu kontroli mieszczą się bowiem uprawnienia organu do przeprowadzenia oględzin obiektów, składników majątkowych, przebiegu określonych czynności, żądania udzielenia wyjaśnień, jak również wzywania i przesłuchania świadków czy korzystania z opinii biegłych (vide. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 316/21).

Reasumując, zdaniem Sądu nie można zapominać, iż podmiot prowadzący jednostkę oświatową, której przyznano dotacje winien liczyć się z określonymi obowiązkami, czynnościami, którym obowiązany będzie się poddać zarówno na etapie wniosku o przyznanie dotacji, jak i już po jej otrzymaniu. Zarzuty strony skarżącej, sprowadzają się bowiem do wymuszenia na radzie takich regulacji, które na podmiot dotowany nakładać będą niezbędne w jej ocenie minimum. Takie zapisy otwierają drogę do nadużyć. Jednostka oświatowa winna współdziałać z organem kontrolującym, co jest istotne wobec ewentualnych późniejszych postępowań w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej lub wykorzystanej dotacji. Z tych wszystkich względów, w ocenie Sądu omawiane zapisy zaskarżonej uchwały nie wykraczają poza delegację ustawową przepisów art. 36 ust. 2, art. 38 ust. 1 u.f.z.o.

Mając na względzie, iż zarzuty skargi okazały się niezasadne, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

mko