Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 480/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" S.A. w upadłości układowej w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" S.A. w upadłości układowej w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 lutego 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych p o s t a n a w i a zwolnić stronę skarżącą o od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 lutego 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych "A" S.A. w upadłości układowej w K. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 kwietnia 2012 roku, pełnomocnikowi strony skarżącej – radcy prawnemu B.K., został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

W zakreślonym terminie strona skarżąca przesłała wypełniony formularz. Z danych w nim zawartych wynika, iż w roku 2011 przedmiotem działalności wnioskodawcy była hurtowa sprzedaż napojów alkoholowych i bezalkoholowych, zaś obecnie Spółka generuje przychody właściwie tylko z wynajmu nieruchomości. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 46.334.879,77 zł, a wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 33.981 tys. zł. Ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości 29.235 tys. zł. Wskazano ponadto, że Spółka dysponuje rachunkami bankowymi w sześciu bankach. Na dzień 31 marca 2012 roku stan rachunków przedstawiał się następująco: PKO BP 1.395,33 zł, BRE BANK 4.889,77 zł, ING Bank Śląski – 24.492,90 zł, BGŻ – 10.582.817,96 zł, Kredyt Bank 946,65 zł, Fortis Bank 23.521,32 zł (łącznie – 10.576.557,79 zł).

Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż już za 2010 rok w raporcie rocznym "A" S.A. wykazała wielomilionową stratę. Rok 2011 Spółka również zamknęła wielomilionową stratą w wysokości 29.235.000,00 zł. Przeznaczenie wszystkich uzyskiwanych dochodów skierowane było przede wszystkim na pensje pracownicze, zobowiązania publicznoprawne oraz spłatę zaległych zobowiązań. W celu pokrycia straty wykazanej w sprawozdaniu za 2010 rok Spółka podjęła uchwałę o obniżeniu kapitału zakładowego. Nie spowodowało to jednak osiągnięcia zamierzonych celów. Sytuacja finansowa Spółki była coraz gorsza, co zmusiło Zarząd do złożenia w dniu 14 października 2011 roku wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem wydanym w dniu 9 stycznia 2012 roku ogłosił względem "A" S.A. upadłość z możliwością zawarcia układu (sygn. akt [...]). Postanowienie to jest prawomocne. Przytoczone okoliczności wskazują, że Spółka nie miała możliwości dowolnego gospodarowania środkami finansowymi, jakie posiadała, a w szczególności nie miała możliwości zabezpieczenia środków na poczet ewentualnych postępowań sądowych. Środki finansowe, jakie wpływają na rachunki bankowe są niewielkie, a nadto rachunki te pozostawały przez znaczny czas zajęte w toku prowadzonych przeciwko stronie skarżącej licznych postępowań egzekucyjnych. Dokumenty finansowe potwierdzają znaczna stratę i dowodzą braku dostatecznych środków na pokrycie przez Spółkę kosztów postępowania. Ponadto wskazano, że wobec bardzo trudnej sytuacji finansowej, w jakiej znajduje się Spółka Sądy udzieliły jej zwolnienia od kosztów sądowych w innych postępowaniach toczących się z jej udziałem.

Do wniosku załączone zostały następujące dokumenty: stany rachunków bankowych na dzień 31 marca 2012 roku, bilans, rachunek zysków i strat i sprawozdanie finansowe za rok 2011, raport z wniosku o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu z dnia 14 października 2011 roku, raport z rejestracji obniżenia kapitału zakładowego oraz zmiany wartości nominalnej akcji "A" S.A. z dnia 30 września 2011 roku, kopia pisma banku ING Bank Śląski S.A z dnia 16 lutego 2012 roku o prowadzonych dla firmy "A" S.A. rachunkach bankowych wraz z informacją o stanie rachunków i ich obciążeniach tytułami egzekucyjnymi, kopia zaświadczenia z dnia 17 lutego 2012 roku BNP Paribas Bank Polska S.A. o prowadzonym na rzecz strony rachunku i jego stanie, kopia zaświadczenia z dnia 16 lutego 2012 roku wydanego przez Powszechną Kasę Oszczędności Bank Polski S.A. o prowadzonych dla strony rachunkach bankowych, ich saldzie i ich obciążeniach z tytułu prowadzonych egzekucji, kopię zaświadczenia z dnia 21 lutego 2012 roku wydanego przez Oddział Kredyt Banku S.A. w S. o prowadzonym dla "A" S.A. rachunku bankowym, jego saldzie oraz obciążeniach zajęciami komorniczymi i administracyjnymi, kopię zaświadczenia z dnia 16 lutego 2012 roku wydanego przez BRE Bank S.A. O/K. o prowadzonych dla strony rachunkach bankowych, ich stanie wraz z wykazem zajęć na dzień 15 lutego 2012 roku, kopię zaświadczenia z dnia 17 lutego 2012 roku Banku Gospodarki Żywnościowej S.A. o prowadzonych dla strony rachunkach, ich stanie wraz z informacją o zablokowaniu tych rachunków z powodu tytułów egzekucyjnych oraz kopie następujących postanowień: Sądu Apelacyjnego w P. – Wydział I Cywilny z dnia 20 stycznia 2012 roku sygn. akt [...] o zwolnieniu strony od opłaty od pozwu, postanowienia Sądu Rejonowego P. i J. w P. Wydział V Pracy z dnia 9 lutego 2012 roku sygn. akt [...] o zwolnieniu "A" S.A. od kosztów sadowych, postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział Gospodarczy z dnia 22 listopada 2011 roku, sygn. akt [...] o zwolnieniu strony od kosztów sądowych oraz postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydział V Gospodarczy z dnia 28 października 2011 roku, sygn. akt V GNc 4918/11 o zwolnieniu strony od ponoszenia opłaty sądowej od zarzutów.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 powołanej ustawy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 ustawy wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W ocenie orzekającego wnioskująca "A" S.A. w upadłości układowej z siedzibą w Krakowie spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Ocena sytuacji majątkowej strony uwzględniała okoliczność, że wobec strony skarżącej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 stycznia 2012 roku, sygn. akt [...] została ogłoszona upadłość z możliwością zawarcia układu. Co prawda prowadzenie postępowania upadłościowego nie przesądza o konieczności zwolnienia strony od kosztów sądowych, to jednak, jak zaakcentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 września 2006 roku, sygn. akt I OZ 1337/06 już sam fakt otwarcia postępowania upadłościowego świadczy o braku płynności finansowej podmiotu gospodarczego.

Jak wynika z przedłożonych przez stronę dokumentów finansowych sytuacja materialna wnioskodawcy nie jest łatwa. Już rok obrotowy 2010 Spółka zamknęła stratą w wysokości 44.467.826,54 zł. Na koniec roku 2011 strata z prowadzonej działalności wyniosła 29.234.962,79 zł. Aktualnie źródłem dochodów Spółki jest jedynie wynajem nieruchomości. Wszelkie uzyskiwane dochody przeznaczane są na pensje pracownicze, zobowiązania publicznoprawne oraz spłatę zobowiązań. Z przedłożonego sprawozdania finansowego za rok 2011 wynika, że wszystkie nieruchomości (budynki i budowle, grunty i prawo wieczystego użytkowania) są obciążone hipotekami na rzecz wierzycieli.

Saldo wszystkich posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tj. na dzień 31 marca 2012 roku) wyniosło – 10.576.557,79 zł (słownie: minus dziesięć milionów pięćset siedemdziesiąt sześć tysięcy pięćset pięćdziesiąt siedem złotych, siedemdziesiąt dziewięć groszy). Rachunki bankowe (poza jednym) obciążone są tytułami egzekucyjnymi w wielomilionowych kwotach.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, iż skarżąca Spółka wykazała, że nie ma wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).