Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 735/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30, art. 23, art. 24, art. 25
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2012r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr 8385.2.2012 Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 3 pkt 1c, 23 i 24, art. 5, art. 20, art. 25 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 z późn. zm.); w związku z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205 z 2011 r., poz. 1212), orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne: zasiłek rodzinny na S. A. za okres od 2010-11-01 do 2011-03-31 w łącznej kwocie 455,00 zł, zasiłek rodzinny na N. J. za okres od 2010-11-01 do 2011-03-31 w łącznej kwocie 455,00 zł, zasiłek rodzinny na P. J. za okres od 2010-11-01 do 2011-03-31 w łącznej kwocie 455,00 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na P. J. za okres od 2010-11-01 do 2011-03-31 w łącznej kwocie 400,00 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający podniósł, iż decyzją z dnia [...] organ I instancji na wniosek strony przyznał M. J. w okresie od 2010-11-01 do 2011-10-31 zasiłek rodzinny na S. A., N. J. i P. J. dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na P. J. oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 na rzecz S. A., N. J. i P. J.

W dniu [...] r. M. J. poinformowała organ wypłacający świadczenia rodzinne o tym, że mąż strony – J. J. podjął zatrudnienie w firmie A. M. Usługi - Tłumaczenia - Transport. W dniu 4 sierpnia 2011 r. strona dostarczyła kserokopię umowy o pracę w ww. firmie, z której wynika, że mąż podjął zatrudnienie od 24 września 2010 r.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji uznał za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne:

• zasiłek rodzinny na S. A. za okres od 2010-11-01 do 2011 -03-31 w łącznej kwocie 455,00 zł;

• zasiłek rodzinny na N. J. za okres od 2010-11-01 do 2011-03-31 w łącznej kwocie 455,00 zł,

• zasiłek rodzinny na P. J za okres od 2010-11-01 do 2011-03-31 w łącznej kwocie 455,00 zł,

• dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na P. J. za okres od 2010-11-01 do 2011-03-31 w łącznej kwocie 400,00 zł,

oraz ustanowił zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w łącznej wysokości 1 765,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Strona odwołała się od ww. decyzji, wskazując, że przedstawiony w zaświadczeniu dochód z pierwszego pełnego miesiąca w głównej mierze pochodził z tytułu diet zagranicznych, które zdaniem odwołującej nie powinny być wliczane do dochodu uzyskanego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na niedostateczne wyjaśnienie spornej kwestii wysokości dochodu uzyskanego.

Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji ustalił, że J. J. w okresie od 1 czerwca 2001 r. do 31 maja 2010 r. był zatrudniony w firmie A. M. Usługi - Tłumaczenia - Transport. W okresie od 10 sierpnia 2010 r. do 29 sierpnia 2010 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych z Powiatowego Urzędu Pracy. W okresie od 24 września 2010 r. do 31 marca 2011 r. był zatrudniony w firmie A. M. Usługi - Tłumaczenia -Transport i uzyskał dochód netto z pierwszego pełnego miesiąca, tj. października 2010 r. w wysokości 6 302,76 zł. Na dochód ten składa się dochód z tytułu zatrudnienia w ww. firmie w wysokości 984,15 zł oraz dochód z delegacji zagranicznej w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) w wysokości 5 318,61 zł (984,15 zł + 5 318,61 zł = 6 302,76 zł) - dowód - zaświadczenie w firmie A. M. Usługi - Tłumaczenia -Transport z dnia [...]r.

Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 3 pkt 1c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie mowa jest o dochodzie oznacza to m. in. należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.).

Zdaniem organu Instancji na dochód z delegacji J. J. składa się:

• za okres od 2010-10-01 godz. 00:00 do 2010-10-30 godz. 01:30 - 29 1/3 diet, tj. kwota ryczałtu za delegację w Niemczech wynosząca 45 Euro, a zatem wartość należności z tytułu zagranicznej podróży służbowej wynosi co najmniej 1 320,00 Euro (29 1/3 x 45,00 Euro) co po przeliczeniu na złotówki: 1 320,00 Euro x 3,9944 zł (kurs euro z dnia 2010-10-31) daje kwotę 5 272,61 zł;

• za okres od 2010-10-30 godz. 01:30 do 2010-10-31 godz. 24:00 - 2 diety, tj. kwota ryczałtu za delegację na terenie Polski wynosi 23,00 zł, co daje 46,00 zł (23,00 zł x 2 dni).

Wskazano, że kwota ryczałtu z tytułu zagranicznej podróży służbowej wynika z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991 z późn. zm.), a zatem należy przyjąć, że dochód netto z tytułu zatrudnienia J. J. od 24 września 2010 r. w firmie A. M. Usługi - Tłumaczenia - Transport z pierwszego pełnego miesiąca, tj. października 2010 r. wyniósł 6 302,76 zł (984,15 zł + 5 318,61 zł = 6 302,76 zł).

Podkreślono również, że od 1 kwietnia 2011 r. J. J. podjął zatrudnienie na terenie Niemiec w firmie [...] GmgH & Co. [...] KG i od tego dnia istnieją elementy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (dowód: zaświadczenie Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...] z dnia [...]).

Z ustaleń organu wynika, że w roku 2009 rodzina M. J. osiągnęła dochód w wysokości 13 484,58 zł:

• w okresie od 2010-11-01 do 2011-03-31 miesięczny dochód po uwzględnieniu dochodu utraconego z tytułu utraty zatrudnienia w firmie A. M. Usługi - Tłumaczenia - Transport w wysokości 890,72 zł oraz dochodu uzyskanego z tytułu zatrudnienia w firmie A. M. Usługi - Tłumaczenia - Transport w wysokości 6 302,76 zł wyniósł 6 535,76 zł, co w przeliczeniu na 5 osób w rodzinie stanowi kwotę 1 307,15 zł (13 484,58 zł: 12= 1 123,72 zł - 890,72 zł + 6 302,76 zł = 6 535,76 zł: 5 = 1 307,15 zł);

• w okresie od 2011-04-01 do 2011-10-31 z uwagi na to, że istnieją elementy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, decyzją z dnia [...] uchylono od 1 kwietnia 2011 r. decyzję z dnia [...] w części dotyczącej zasiłku rodzinnego i jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2011/2012 na S. A., N. J. i P. J. oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na P. J.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że zasiłek rodzinny przysługuje wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę lub dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł lub kwoty 583,00 zł, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności - art. 5 ust. 1, ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast w myśl § 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu, od uzyskania dochodu.

W tej sytuacji uznano, iż w okresie od 2010-11-01 do 2011-03-31 nie przysługują świadczenia rodzinne na S. A., N. J. i P. J., natomiast w okresie od 2011-04-01 do 2011-10-31 organem właściwym do dalszego rozpatrzenia sprawy jest Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w[...].

Wskazano również, że na skutek zbyt późnego powiadomienia organu o fakcie uzyskania dochodu z tytułu podjęcia zatrudnienia, strona nienależnie pobrała świadczenia rodzinne, stosownie do definicji zawartej w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomimo iż była pouczona o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia rodzinne o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do tych świadczeń - co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem na wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia [...]r.

Poza tym zwrócono uwagę, że decyzja z dnia [...] również w pouczeniu wymienia sytuacje, w których osoba jest zobowiązana poinformować organ realizujący świadczenia rodzinne, w tym m.in. uzyskanie dochodu, a zatem przy zachowaniu niewielkiej staranności i zapoznaniu się z wnioskiem oraz decyzją wnioskodawczyni mogła w stosownym czasie powiadomić organ i uniknąć pobrania nienależnych świadczeń.

Od powyższej decyzji odwołała się M. J. podnosząc, że ponownie nie zgadza się ze stanowiskiem organu w zakresie doliczenia do dochodu delegacji, ponieważ delegacja wiąże się z pracą poza miejscem zamieszkania i oddelegowaniem, przy czym diety są liczone jako delegacja, a nie diety plus delegacja. Strona nie zgodziła się także z doliczeniem do dochodu diet zagranicznych, gdyż są one przeznaczone wyłącznie na utrzymanie zagranicą. Stwierdziła również, że w chwili obecnej nie jest w stanie zapłacić nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, gdyż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż mąż jest jedynym żywicielem rodziny, a ona jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca miała ustalone prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2010/2011 z wniosku z [...] r., lecz w okresie zasiłkowym zmieniła się sytuacja rodziny poprzez uzyskanie dochodu z tytułu podjęcia zatrudnienia, bowiem umowa o pracę na stanowisku kierowcy została zawarta [...] r., tym samym dochodem uzyskanym jest dochód z pierwszego pełnego miesiąca tj. października 2010 r. Wskazano, że rozpoznając sprawę organ przyjął, iż dochód uzyskany w miesiącu październiku 2010 r. wyniósł 6302,73 zł (kwota ta wynika z zaświadczenia pracodawcy z 5 kwietnia 2012 r.). Na kwotę tę składało się wynagrodzenie za pracę 984,15zł netto oraz wartość należności ze stosunku pracy osoby mającej miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywającej czasowo za granicą w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy; w kwocie 5318,61 zł, przy czym na tę wartość składa się kwota ryczałtu za delegację w Niemczech - 5272,61 zł (29 1/3 diet x 45 euro tj. 1320 Euro x 3,9944zł) oraz kwota ryczałtu za delegację na terenie Polski 46 zł (23 x 2 dni).

Kolegium zwróciło uwagę, że pracodawca podał, iż podstawę wypłaty tych ryczałtów stanowiły odpowiednio: rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. Nr 236 poz. 1991 ze zm.) i rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz.U. Nr 236, poz. 1990 ze zm.). Natomiast z przedłożonego zaświadczenia pracodawcy z 5 kwietnia 2012 r. wynikało, że kwota ryczałtu za delegację w Niemczech została ustalona powyżej wysokości diety za dobę podróży w tym kraju, (45>42), i tym samym ustalony ryczałt stanowi należność ze stosunku pracy w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju i jest dochodem w rozumieniu cytowanego z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nie znajduje uzasadnienia w ocenie organu, doliczenie do dochodu uzyskanego w miesiącu październiku 2010 r., kwoty ryczałtu za delegację na terenie Polski (46 zł) wobec braku przepisu uprawniającego do takiego działania, gdyż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych enumeratywnie określają rodzaje dochodu stanowiącego podstawę oceny uprawnienia do zasiłku rodzinnego i w konsekwencji do pozostałych świadczeń rodzinnych uzależnionych od spełnienia kryterium dochodu.

Tym samym uwzględniając w dochodzie z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (2009) kwotę dochodu utraconego z tytułu zatrudnienia i dochodu uzyskanego z pierwszego pełnego miesiąca po uzyskaniu dochodu, dochód rodziny zdaniem organu odwoławczego wyniósł 6489,76 zł, a na 1 osobę w rodzinie 1297,95zł ((2796:12) + 6256,76):5, a dochód ten znacznie przekracza kwotę kryterium dochodu uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych.

Wskazano, że w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany (§ 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, tym samym należy zdaniem organu uznać, że strona nie miała uprawnienia do świadczeń rodzinnych w okresie od 1 listopada 2010 r. do 30 marca 2011 r., a od 1 kwietnia 2011 r. zachodziły elementy koordynacji, wobec czego do orzeczenia o uprawnieniu do świadczeń rodzinnych od tej daty do końca okresu zasiłkowego właściwy jest ROPS w[...].

Podkreślono również, że o fakcie uzyskania dochodu wskutek podjęcia zatrudnienia przez męża, strona poinformowała dopiero [...]r., jednak w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne była pouczona o obowiązku poinformowania organu wypłacającego świadczenia rodzinne o zmianie sytuacji w tym uzyskaniu zatrudnienia, tym samym posiadając wiedzę o okolicznościach mających wpływ na uprawnienie do świadczeń rodzinnych, nie poinformowała organu wypłacającego świadczenia rodzinne i pobierała je, a działanie takie skutkuje tym, że pobrane świadczenia rodzinne w okresie 1 listopada 2010 r. do 30 marca 2011 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi.

Nadmieniono, że w niniejszym postępowaniu nie może być rozpoznawana sprawa możliwości spłaty wskazanej należności, co podnosi strona w odwołaniu, albowiem dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych skarżąca będzie mogła złożyć stosowny wniosek do Prezydenta Miasta [...] - jako organu właściwego, wskazując na swoją sytuację rodzinną, materialną, zdrowotną, itp.

W skardze do sądu M. J. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości jako naruszającej prawo, podnosząc, iż poza sporem w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, iż skarżąca miała ustalone prawo do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2010/2011 na podstawie złożonego wniosku z dnia [...] r., lecz w związku ze zmianą sytuacji materialnej rodziny, wynikającą z podjęcia pracy przez małżonka skarżącej (umowa o pracę zawarta w dniu 24 września 2010r.), organ po ponownym rozpoznaniu sprawy błędnie w ocenie skarżącej przyjął, że dochód uzyskany w miesiącu październiku 2010 r. wyniósł 6302,73 zł.

Skarżąca nie kwestionuje faktu, iż uchybiła terminowi niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie rodzinne, o którym mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak wynikało to z usprawiedliwionego w tych okolicznościach w jej ocenie przekonania, że wysokość wynagrodzenia za pracę małżonka w kwocie 984,15 zł nie wpłynie na zmianę kryterium dochodowego, a tym samym dalej będzie ją uprawniało do pobierania w/w zasiłków.

Zdaniem skarżącej, diety z tytułu podróży służbowych pracownika nie są wynagrodzeniem za pracę, lecz należnościami związanymi ze stosunkiem pracy i nie stanowią dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, będąc świadczeniami o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W przekonaniu skarżącej, jej małżonka nie można uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą, albowiem pojęcie pobytu czasowego oznacza, że określona osoba fizyczna faktycznie przebywa, czyli zamieszkuje bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - Dz. U z 1984 r., Nr 32, poz. 174 z poźn. zm.). Zdaniem strony w przedmiotowej sprawie tak nie jest, albowiem małżonek skarżącej mając na względzie charakter świadczonej pracy - przebywał za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do wykonania poleceń służbowych pracodawcy; jego przebywanie za granicą miało charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tego tytułu (tj. wykonywania na polecenie pracodawcy zadań służbowych poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy) przysługiwały jemu należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową, co gwarantuje art. 775 Kodeksu pracy.

Kolejnym argumentem przemawiającym za zasadnością twierdzeń skarżącej co do tego, iż diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest okoliczność, że nie wlicza się do dochodu diet z tytułu podróży krajowych - na co zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, co w ocenie strony jest zadziwiające jako bezzasadne różnicowanie obu świadczeń skoro zarówno ich cel jak i charakter jest tożsamy, (tak też WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 19 maja 2011 r., w sprawie II SA/Go 148/11.

Występująca w powołanych przepisach różnica w zakresie stopnia pokrywania przez pracodawcę wydatków na wyżywienie ponoszonych przez pracownika w czasie podróży służbowej nie może mieć w ocenie strony decydującego znaczenia dla różnicowania tych świadczeń w kontekście pojęcia dochodu z ustawy o świadczeniach rodzinnych i wynika ona z mniejszej dolegliwości związanej z oderwaniem od rodziny i centrum życiowego w czasie pozostawania w krajowej podróży służbowej, niż w podróży zagranicznej oraz wyższych kosztów wyżywienia za granicą. Decydujące jest zaś to, że oba wskazane świadczenia z założenia służą pokryciu kosztów generowanych przez podróż służbową i zaspokajaniu związanych z tym potrzeb pracownika ją odbywającego, tym samym, dokonywana w postaci diet, rekompensata zwiększonych lub pełnych kosztów wyżywienia pracownika, nie zwiększa zdaniem skarżącej, dochodu rodziny pracownika, a jedynie go nie uszczupla.

Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że powyższy pogląd, co do równego traktowania diet z tytułu podróży służbowej krajowej i zagranicznej, jest zgodny z art. 32 Konstytucji RP stanowiącym o nakazie równego traktowania.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie sporne okazało się doliczenie do dochodu rodziny należności ze stosunku pracy uzyskanych przez męża skarżącej w kwocie odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach strefy budżetowej na podstawie ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.). Kwota ryczałtu z tytułu zagranicznej podróży służbowej wynika z Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce strefy budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991 ze zm.).

Pracodawca podał, że mąż skarżącej osiągnął na podstawie umowy o pracę zawartej 24 września 2010 r. i rozwiązanej 31 marca 2011 r. dochód z delegacji zagranicznej w październiku 2010 r. w kwocie 5318, 61 zł. Podstawę wypłaty należności (ryczałtów) stanowiło cytowane powyżej rozporządzenie i rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikom zatrudnionym w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1990 ze zm.).

Zgodnie z art. 3 pkt1 lit. a i c tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.), dochód oznacza po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

a) - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), dalej zwane "u.o p.d.o.f." pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

c tiret 10) - a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94, z późn. zm.).

Z tytułu stosunku pracy pracownik otrzymuje wynagrodzenie oraz inne świadczenia, do których należą również należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Zgodnie z § 4 rozporządzenia z 2002 r. dieta jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki. Wbrew twierdzeniom skarżącej, diety uzyskane przez pracownika z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, stanowią należności ze stosunku pracy. Prowadzi to do wniosku, że pojęcie należności ze stosunku pracy jest pojęciem szerszym od przychodów ze stosunku pracy w rozumieniu art. 21ust. 1 pkt 20 u.p.d.o.f.

W wyroku WSA w Gorzowie o sygn. akt II SA/Go 148/11 z 19 maja 2011 r. stwierdzono, że odpowiednikiem należności ze stosunku pracy o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c triet 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych są przychody ze stosunku pracy wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 20 u. o p.d.o.f.

Należności ze stosunku pracy to należności, których źródłem jest ów stosunek, zatem należności w postaci diety z tytułu zagranicznej podróży służbowej wchodzą w zakres należności ze stosunku pracy będąc dochodem ze stosunku pracy na gruncie cytowanych przepisów, tyle tylko, że z woli ustawodawcy zostały one wyłączone z opodatkowania.

Na elementy składowe dochodu, o którym mowa w art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych składają się zatem oprócz pozycji wymienionych w punktach a i b inne nieopodatkowane dochody. Nieopodatkowany dochód to wolny od podatku m.in. dochód o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 16 tj. diety z tytułu podróży zagranicznych, jak i określony w art. 21 ust. 1 pkt 20 u.o p.d.o.f. osiągnięty w określonej wysokości przychód. W tym ostatnim zbiorze znajdują się przychody ze stosunku pracy osób przebywających czasowo za granicą. Przychód ze stosunku pracy to niewątpliwie należność ze stosunku pracy, którego szczególną cechą jest zwolnienie od podatku, gdy dotyczy osób przebywających czasowo za granicą. Zatem o ile taki przychód (należność za stosunku pracy) jest wolny od podatku, stanowi dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych dla zaliczenia wskazanej należności do dochodu istotna jest wysokość owej należności, bowiem do dochodu niepodlegającego opodatkowaniu wlicza się należności w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalonych dla określonych pracowników sfery budżetowej. Taką należność we wskazanej wysokości uzyskał mąż skarżącej.

Zgodnie z art. 21 pkt 20 u.op.d.o.f. wolna od podatku jest tylko część przychodów osób przebywających czasowo za granicą w kwocie 30 % diety określonej w przepisach dotyczących należności z tytułu podróży służbowej. Oznacza to, że pozostałe przychody z tego tytułu podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Przenosząc ten zakres regulacji na rozwiązania ustawy o świadczeniach rodzinnych, to stosownie do art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 do dochodu wlicza się inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o u.o p.d.o.f, w tym należności ze stosunku pracy w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że z punktu widzenia przedmiotu, tj. wielkości należności niepodlegającej opodatkowaniu zakresy pojęciowe obu przepisów nie pokrywają się. Wg ustawy o świadczeniach rodzinnych cała należność w wysokości równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju wliczona jest do dochodu. Oznacza to, że do innych dochodów niepodlegających opodatkowaniu wchodzą nie tylko wolne od podatku z mocy ustawy przychody określone w art. 21 ust. 1 pkt 20, ale też inne nieopodatkowane dochody tj. diety z tytułu podróży służbowej. W konsekwencji niedostatecznym argumentem przemawiającym za wykluczeniem należności w wysokości równowartości diet z dochodu o jakim jest mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest redakcja przepisów ustawy o p.d.o.f przez ustalenie, że skoro w dwóch różnych pozycjach (art. 21 ust. 1 pkt 16 i pkt 20 u.op.d.o.f) jest mowa o dochodach wolnych od podatku to nie wlicza się do dochodu z ustawy o świadczeniach rodzinnych diet z tytułu podróży służbowej.

Pozostaje jednak konieczność odniesienia się do zakresu podmiotowego. W obu ustawach w odniesieniu do kwot odpowiadających równowartości diet jest mowa o osobach przebywających czasowo zagranicą. Na gruncie ustawy o p.d.o.f należności w wysokości diety i inne należności z tytułu podróży zagranicznej zostały przypisane konkretnemu zbiorowi podmiotów. Ustawa o świadczeniach rodzinnych także odnosi się do osób czasowo przebywających za granicą. W tych warunkach wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10, określenie osób czasowo przebywających za granicą nie wpływa przesądzająco o doliczeniu określonej należności do dochodu o ile jest to należność ze stosunku pracy w odpowiedniej wysokości odpowiadającej równowartości diety. W każdym przypadku podróży za granicę, z przekroczeniem granicy wiąże się już z przebywanie za granicą, zatem poszukiwanie definicji pojęcia "przebywanie czasowe" za granicą jako elementu wpływającego na zaliczenie danego dochodu, do dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przesądza o wykluczeniu określonego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 litera c tiret 10.

Należności z tytułu podróży służbowej wypłacane są w związku z wyjazdem za granicę. Skoro w ustawie o p.d.o.f. dany przychód jako wolny od podatku i dotyczy osób przebywających czasowo za granicą za każdy dzień pobytu za granicą, poszukiwanie definicji pobytu czasowego w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, na gruncie ustawy o ewidencji ludności, niczego dodatkowo nie wyjaśnia. Jeśli dany przychód lub dochód jest wolny od podatku i ustalono to na gruncie ustawy o p.d.o.f., stanowi nieopodatkowany dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nadto aby diety wypłacone z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju i zwolnione od opodatkowania były przyjmowane do dochodu obliczanego na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych przemawiają nie tylko względy systemowe, ale też celowościowe związane z koniecznością zapewnienia spójności ustawy o podatku dochodowym i o świadczeniach rodzinnych.

Celem świadczeń rodzinnych pozostaje zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub rodzinnej. Dlatego kryterium dochodu oznacza generalnie rzeczywiste dochody danej osoby lub jej rodziny. Interpretacja przeciwna prowadziłaby do nierówności wobec innych osób uprawnionych do korzystania z systemów wsparcia.

Nie jest w ocenie sądu dostatecznym argumentem porównanie diet z tytułu podróży służbowej za granicę i w kraju. Ustawodawca zaliczając do dochodu należności z tytułu podróży służbowej poza granice kraju wyraźnie wskazuje na poziom tych należności. Są one znaczące w stosunku do diet przysługujących w kraju i tu należałoby upatrywać ratio legis włączenia ich do dochodu o jakim mowa w art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto sąd podziela dodatkowo wskazane w wyroku WSA w Gliwicach sygn. akt IV SA/Gl 319/10 argumenty przemawiające za zasadnością zaliczenia tych należności do dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych dot. braku potrzeby odwoływania się do definicji pobytu czasowego na gruncie ustawy o ewidencji ludności (inny cel regulacji i inne przesłanki) oraz porównania charakteru diet z tytułu podróży za granicę i krajowych.

Z tych względów w ocenie Sądu organ prawidłowo wyliczył osiągnięty dochód i uznał, że skoro powiększony dochód prowadzi do utraty prawa do świadczeń (§ 18 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne w zw. z art. 3 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) to strona pobrała nienależnie przyznane jej świadczenia. Będąc prawidłowo pouczona o konieczności niezwłocznego powiadomienia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, zbyt późno to uczyniła, zatem istniały podstawy do wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przez organ przepisy w tym art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z tych względów sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.