Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 422/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. sprawy ze skargi A.H. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz A.H. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A.H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2010 r. o numerze [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...] dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] odmawiające cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] stycznia 2010 r. obywatel S. - A.H. - zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Uzasadniając wniosek wskazał, że [...] stycznia 2010 r. zawarł związek małżeński z obywatelką polską A.B..

Wojewoda [...] – po rozpatrzeniu wniosku – decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. [...] odmówił udzielenia wnioskowanego przez cudzoziemca zezwolenia. Organ wyjaśnił, iż w jego ocenie, związek małżeński zawarty przez wnioskodawcę miał na celu obejście przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją z [...] listopada 2010 r. o numerze [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...].

W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył, iż od czasu przyjazdu do Polski cudzoziemiec wielokrotnie próbował zalegalizować swój pobyt. Organ wyjaśnił, iż A.H. przyjechał do RP w dniu [...] listopada 2006 r. w celu podjęcia studiów. Wobec powyższego [...] stycznia 2007 r. Wojewoda [...]. udzielił mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności do dnia [...] stycznia 2008 r. (decyzja nr [...]). Następnie ww. organ orzekł o cofnięciu zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi (decyzja z dnia [...] października 2007 r. nr [...]), gdyż studium Języka Polskiego na Uniwersytecie [...] poinformowało o fakcie skreślenia wnioskodawcy z listy studentów. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w całości i umorzeniu postępowania organu I instancji z uwagi na upływ terminu ważności zezwolenia udzielonego na mocy decyzji nr [...].

W dniu [...] grudnia 2007 r. A.H. wystąpił z kolejnym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wskazując w uzasadnieniu fakt podjęcia studiów na Uniwersytecie [...] w L.

W dniu [...] grudnia 2007 r. cudzoziemiec wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy, a ww. organ rozstrzygnięciem z [...] lutego 2009 r. nr [...] odmówił nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu zainteresowanego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 21 stycznia 2010 r. odrzucił skargę na rozstrzygnięcie Rady do Spraw Uchodźców.

Następnie Wojewoda [...] mając na uwadze fakt skreślenia cudzoziemca z listy studentów Uniwersytetu [...] w L., a także utraty statusu ucznia w Policealnym Studium [...] w R., decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] odmówił udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

W dniu [...] września 2009 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony powołując się, m.in. na fakt pozostawania w związku z E.K. i zamiar zawarcia związku małżeńskiego z ww. Mając na uwadze powyższą okoliczność Wojewoda L. decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] udzielił A.H. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce z terminem ważności do dnia [...] stycznia 2010 r.

W dniu [...] stycznia 2010 r. cudzoziemiec wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, motywując go faktem zawarcia w dniu [...] stycznia 2010 r. związku małżeńskiego z obywatelką polską, A.B.. Wojewoda L. – po rozpatrzeniu wniosku – decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. [...] odmówił udzielenia wnioskowanego przez cudzoziemca zezwolenia.

W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie było prawidłowe z uwagi na fakt, iż związek małżeński zawarty przez wnioskodawcę miał na celu obejście przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W celu potwierdzenia powyższego twierdzenia organ przytoczył treść zeznań jakie w niniejszej sprawie złożone zostały przez cudzoziemca, jego żonę A.B., rodziców żony, tj. D. i S. B., E.K. i jej rodziców – M. i M. K.

Dalej Szef Urzędu wskazał na rozbieżności jakie wynikały z ww. zeznań. M. in. podkreślono, iż A.H. deklarował, że poznał teściów w dniu [...] grudnia 2009 r., jego żona - że w połowie lipca, S.J.B. określił termin poznania zięcia na przełom maja i czerwca 2009 r., gdy córka przyjechała z nim do domu rodziców w H. i przedstawiła jako kolegę, zaś D.B. - na czerwiec 2009 r., gdy córka przyjechała do domu z chłopakiem.

Dalej organ zauważył, iż A.J.H. oświadczyła, że mąż na utrzymanie dziecka E.K. łoży niewielkie sumy i pozostaje z nią w "normalnych relacjach", czasami kontaktuje się z nią zaś kontakt jest podtrzymywany z jej inicjatywy. Szef Urzędu podkreślił, iż powyższe twierdzenia są sprzeczne z oświadczeniem E.K. i jej rodziców. E.K. zeznała, że cudzoziemiec ma w stosunku do niej i jej matki dług, którego - jak stwierdził - nie zamierza oddać. Oświadczyła, że nie wniesie pozwu o ustalenie alimentów, bo nie chce mieć z nim nic wspólnego, gdyż cudzoziemiec od początku nie interesował się dzieckiem, nie łożył na jego utrzymanie i nie utrzymuje z nią kontaktów. Rodzice E.K. wskazali, iż cudzoziemiec planował ślub z ich córką jedynie w celu zalegalizowania swojego pobytu w Polsce.

Organ zwrócił również uwagę, iż w dniu [...] września 2009 r. A.H. złożył w Sądzie Rejonowym w B. III Wydział Rodzinny i Nieletnich wniosek o zwolnienie od obowiązku złożenia Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego dokumentu potrzebnego do zawarcia małżeństwa. Cudzoziemiec wniósł o powyższe w związku z zamiarem wstąpienia w związek małżeński z E.K. Taki sam wniosek w dniu [...] grudnia 2009 r. cudzoziemiec złożył do Sądu Rejonowego VI Wydział Rodzinny i Nieletnich w L. wskazując na zamiar zawarcia związku małżeńskiego z A.J.B..

Mając na uwadze powyższe okoliczności Szef Urzędu wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, że związek małżeński cudzoziemca został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wobec czego na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694, z późn. zm.), dalej – ustawa o cudzoziemcach, w przedmiotowej sprawie należało utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...].

Na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców A.H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wskazał, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy. Podkreślił, że plany zawarcia związku małżeńskiego z inną kobietą, przed zawarciem związku małżeńskiego z Andżeliką A.H. oraz brak zgodności faktów, które nie są w sprawie istotne, nie świadczą o fikcyjności małżeństwa. Wyjaśnił, iż wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ oparł się wyłącznie na różniących się fragmentach zeznań, dotyczących momentu poznania rodziców A.H. Wyjaśnił, iż wskazywane przez A.H. okoliczności dotyczące jego stosunków z E.K. pozostają bez znaczenia w niniejszej sprawie, a poza tym stanowią subiektywne wrażenia jego żony.

Dalej skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.". Podniósł, iż organ nie ustalił w sposób należyty okoliczności faktycznych sprawy. Zarzucił, iż Szef Urzędu oparł się wyłącznie na ustaleniach Wojewody [...] i nie podjął próby wyjaśnienia rozbieżności w zeznaniach małżonków oraz rodziców A.H.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przesłanki uzasadniające udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zostały enumeratywnie wymienione w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Jedną z przesłanek jest zawarcie przez cudzoziemca związku małżeńskiego z obywatelem polskim (art. 53 ust. 1 pkt 6). Pomimo zawarcia ważnego związku małżeńskiego, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia, jeśli zawarcie związku małżeńskiego nastąpiło w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (art. 57 ust. 1 pkt 4).

Ustawa o cudzoziemcach w art. 55 ust. 1 precyzuje warunki wskazujące na potrzebę ustalenia, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą. Niezgodność małżonków, co do dotyczących ich danych i innych okoliczności, które ich dotyczą, nie uzasadnia sama w sobie stwierdzenia, że małżeństwo zostało zawarte w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Pogląd taki nie znajduje uzasadnienia w literalnym brzmieniu przepisu art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, który wymienia jedynie okoliczności uzasadniające potrzebę ustalenia, czy małżeństwo nie zostało zawarte przez cudzoziemca w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Stwierdzenie, że małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą (art. 55 ust. 1 pkt 6), nie jest tożsame z ustaleniem, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a jedynie uzasadnia przeprowadzenie postępowania, umożliwiającego ustalenie, czy małżeństwo zostało zawarte w tym celu. Dopiero wynik tego postępowania wyjaśniającego - przeprowadzonego przy poszanowaniu reguł wynikających z k.p.a., z ograniczeniami o których mowa w art. 55 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach i przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy mających znaczenie dla oceny celu zawartego małżeństwa - może uzasadniać odmowę udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy dokonując oceny stanu faktycznego uznał, że rozbieżności w zeznaniach skarżącego oraz jego żony dotyczące daty poznania rodziców A.H., momentu podjęcia decyzji o zawarciu związku małżeńskiego oraz relacji z byłą partnerką skarżącego - E.K. dowodzą, iż małżeństwo skarżącego z obywatelką Polski zostało zawarte w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ustalenie powyższe stanowiło podstawę do wydania decyzji odmownej na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 55 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. W świetle przesłanek ustawowych, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, istotne jest natomiast nie tyle ustalenie, czy małżonkowie są zgodni, co do dokładnego określenia momentu poznania rodziców żony skarżącego czy też precyzyjnego wskazania daty podjęcia decyzji o zawarciu związku małżeńskiego, ile ustalenie, czy zawarcie małżeństwa nastąpiło w celu otrzymania przez cudzoziemca zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Zasadnie w tym kontekście wywodzi skarżący, iż rozbieżności w wyjaśnieniach nie dotyczą zasadniczo małżonków. Zakresem postępowania i analizą w uzasadnieniu decyzji objęto przede wszystkim relacje skarżącego z E.K. oraz jej rodzicami – M.K. i M.K.. Niezgodność, o której mowa w powołanym przepisie, występuje w sytuacji, gdy dotyczy zeznań małżonków, a nie innych osób. W tych okolicznościach należało uznać, że organ odwoławczy przeprowadził w sposób niepełny postępowanie wyjaśniające uznając, że już stwierdzenie rozbieżności dotyczących określenia dokładnej daty poznania rodziców A.H., momentu podjęcia decyzji o zawarciu związku małżeńskiego oraz relacji z E.K. uzasadnia stwierdzenie zawarcia fikcyjnego związku małżeńskiego i odmowę udzielania zezwolenia na podstawie art. 57 ust.1 pkt 4 oraz art. 55 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. Należy podkreślić, że przeprowadzenie wnikliwej analizy wniosku, a następnie ustalenie wszelkich istotnych okoliczności jest szczególnie ważne w sprawach o zezwolenie na pobyt, gdyż nieuzasadniona odmowa wydania zezwolenia dotyczy bezpośrednio także obywateli polskich i może prowadzić do rozdzielenia małżonków pomimo zawarcia ważnego związku małżeńskiego.

Wyjaśnienia wymaga także zarzut naruszenia prawa do ochrony życia rodzinnego (art. 47 Konstytucji), a także sytuacja procesowa obywatela polskiego, małżonka cudzoziemca, w postępowaniu o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego, wpływa bezpośrednio na sytuację faktyczną, ważnego w świetle prawa polskiego, związku małżeńskiego. Należy bowiem zauważyć, iż decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lutego 2009 r. utrzymaną w mocy decyzją Rady z [...] sierpnia 2009 r. orzeczono o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, ze nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Zgodnie z art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1695, z późn. zm.) do postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy, w części dotyczącej orzeczenia o wydaleniu, stosuje się przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach dotyczące postępowania w sprawie wydalenia. Stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wykonuje się, jeżeli cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego i jego dalszy pobyt nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że związek małżeński został zawarty w celu uniknięcia wydalenia. Zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach do postępowania w sprawie wydalenia cudzoziemca, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, stosuje się odpowiednio art. 55. Odmowa udzielenia wnioskowanego zezwolenia z uwagi na ustalenie, iż zawarcie związku małżeńskiego nastąpiło w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, skutkować zatem będzie ustaniem przeszkody w wykonaniu decyzji o ekspulsji cudzoziemca.

Należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 47 Konstytucji, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Ochrona życia rodzinnego wynikająca z art. 47 Konstytucji obejmuje obywateli polskich oraz cudzoziemców. Z zasady suwerenności państwa wynika prawo do regulowania przez państwo zasad wjazdu i pobytu cudzoziemców. Konstytucja nie gwarantuje cudzoziemcom nieograniczonego prawa do zamieszkania w Polsce z powodu zawarcia związku małżeńskiego. Konstytucja przyznaje wprawdzie każdemu prawo do ochrony prawnej życia rodzinnego, ale przyjmuje możliwość ograniczenia tego prawa stanowiąc, że "ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw" (art. 31 ust. 3). W stosunku do cudzoziemców dodatkowo korzystanie z wolności i praw zagwarantowanych w Konstytucji może zostać wyłączone na podstawie art. 37 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, że wyjątki od zasady gwarantującej korzystanie z praw i wolności zapewnionych w Konstytucji, odnoszące się do cudzoziemców, określa ustawa. Ustawa o cudzoziemcach, regulując zasady wjazdu i pobytu cudzoziemców i odmawiając prawa do pobytu tym cudzoziemcom, którzy związek małżeński zawarli wyłącznie w celu otrzymania zezwolenia na pobyt, nie narusza standardów ochrony wynikających z art. 47 Konstytucji. Warto podkreślić, że także na gruncie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.), ochrona życia rodzinnego nie jest absolutna, a Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu konsekwentnie przyjmuje, że nawet zawarcie związku małżeńskiego nie nakłada automatycznie na państwo prawnego obowiązku uszanowania wyboru przez cudzoziemca kraju zamieszkania. Europejski Trybunał Praw Człowieka nie kwestionuje bowiem zasady, że państwa mają prawo regulować warunki udzielania zezwoleń na wjazd i pobyt cudzoziemców, jak i ich wydalenia i że Konwencja praw człowieka nie przyznaje cudzoziemcom ogólnego prawa wyboru państwa, w którym zamierzają z rodziną zamieszkać lub do którego pragną przyjechać. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie Trybunału i wielokrotnie, w różnych orzeczeniach, podtrzymywane (przykładowo wyrok z 20 czerwca 2002 r. w sprawie Al.-Nashif v. Bułgaria, § 114 uzasadnienia oraz cytowane tam orzecznictwo, a również ostatnio sprawa Keles v. Niemcy, wniosek nr 32231/02, wyrok z 27 października 2005 r., § 54 uzasadnienia i cytowane tam orzecznictwo). W polskim orzecznictwie sądowym także przyjmuje się, że wydanie decyzji odmawiającej cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały nie jest równoznaczne z ingerencją władzy publicznej w życie rodzinne cudzoziemca i naruszeniem art. 8 Konwencji (przykładowo, wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 1998 r., III RN 163/98, OSNAPiUS 1999, Nr 19 poz. 600).

Powyższe rozważania nie przesądzają jednak kwestii czy art. 47 Konstytucji przyznając każdemu, cudzoziemcowi i obywatelowi polskiemu, prawo do ochrony prawnej życia rodzinnego, zawiera normę prawną, z której wynika interes prawny obywatela polskiego do udziału w postępowaniu, w którym cudzoziemiec, małżonek obywatela polskiego, uzasadnia prawo do pobytu w Polsce pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Wynik tego postępowania, w razie nieuwzględnienia wniosku cudzoziemca i opuszczenia kraju, stanowić bowiem będzie ingerencję w życie rodzinne tak obywatela polskiego, jak i cudzoziemca.

Należy zauważyć, że ustawa o cudzoziemcach nie zawiera odmiennego unormowania odnoszącego się do pojęcia strony w sprawie o udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Dla uznania podmiotu za stronę stosuje się zatem odpowiednio przepisy k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W świetle art. 28 k.p.a., stroną zaś jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi być indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie powinno znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (zob. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 7 uzupełnione i rozszerzone, Warszawa 2005, s. 224 i n). Należy w powyższym kontekście wskazać, iż obywatelowi polskiemu, który zawiera związek małżeński z cudzoziemcem, nie przysługuje wprawdzie wprost nieograniczone prawo do wspólnego zamieszkania z cudzoziemcem w Polsce, ale decyzja odmawiająca udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony skutkująca obowiązkiem opuszczenia kraju stanowi ingerencję w życie rodzinne i rzutuje na prawo obywatela polskiego, które podlega ochronie na podstawie art. 47 Konstytucji. Istnieje zatem norma prawa materialnego i to rangi konstytucyjnej, która przyznaje obywatelowi polskiemu prawo do ochrony przed nieusprawiedliwioną ingerencją.

Ponadto, odmowa udzielenia zezwolenia cudzoziemcowi na zamieszkanie na czas oznaczony skutkująca obowiązkiem opuszczenia kraju narusza indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie interes prawny obywatela polskiego. Obywatelowi polskiemu nie przysługuje wprawdzie publiczne prawo podmiotowe do żądania udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi, z którym zawarł związek małżeński, ale nie oznacza to, że w toczącym się postępowaniu administracyjnym o udzieleniu takiego zezwolenia nie mogą mu przysługiwać uprawnienia strony, celem ochrony konstytucyjnego prawa do życia rodzinnego. Wydana decyzja, poprzez ingerencję w życie rodzinne, które niewątpliwie obejmuje prawo do wspólnego zamieszkania, będzie bowiem oddziaływać na sytuację prawną obywatela polskiego.

Reasumując, obywatel polski może mieć interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w toczącym się postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi, którego jest małżonkiem. Interes prawny obywatela polskiego wynika z art. 47 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2006 r., II OSK 1142/05, ONSAiWSA 2006/5/147).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że A.H., żona skarżącego, nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Organy orzekające w sprawie nie rozważyły jednak, czy przedmiot postępowania ma związek także z jej interesem prawnym, który pozwala na utrzymanie istniejącego stanu rzeczy, za jaki uznała ona wspólne zamieszkiwanie z mężem w Polsce.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję organu II instancji celem ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego z zachowaniem wszelkich praw przysługujących stronom tego postępowania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, odnosząc się do złożonego przez skarżącego wniosku dowodowego, Szef Urzędu winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające zmierzające do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z wymogami art. 7, 75, 77 i 78 k.p.a.