Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 556/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Gerard Czech Sędzia WSA Marzena Łozowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 15.12.2009r. W. K. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wymagalnych od osoby prowadzącej działalność gospodarczą tj. J. K. .

W uzasadnieniu wniosku wskazała na swoją złą sytuację materialną i brak środków na spłatę zadłużenia. Wskazała także, że w stosunku do otrzymywanego świadczenia rentowego wdrożono postępowanie egzekucyjne i z tego tytułu w miesiącu grudniu 2009 r. dokonano jego zajęcia w kwocie 250 zł. Toczące się obecnie postępowanie egzekucyjne wpłynęło na pogorszenie jej i tak trudnej sytuacji finansowej.

Do wniosku strona dołączyła dokumenty mające obrazować jej aktualną sytuację materialną, a to:

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Zakład Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej Sp. z o.o. w P. za zużycie wody - dla nabywcy J. K. - kwota do zapłaty za okres 06.03.2009r. – 08.06.2009r. wynosi 311,35zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Zakład Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej Sp. z o.o. w P. za zużycie wody - dla nabywcy J. K. - kwota do zapłaty za okres 04.06.2009r. – 03.09.2009r. wynosi 412,77zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Zakład Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej Sp. z o.o. w P. za nieczystości stałe - dla nabywcy J. K. -kwota do zapłaty za okres 01-03-2009r. - 31-05-2009r. wynosi 105,21zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Zakład Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej Sp. z o.o. w P. za nieczystości stałe - dla nabywcy J. K. -kwota do zapłaty za okres 01-06-2009r. - 31-08-2009r. wynosi 143,73 zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Telekomunikację Polską za usługi telekomunikacyjne - dla nabywcy W. K. - kwota do zapłaty za miesiąc październik 2009r. wynosi 153,51 zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Telekomunikację Polską za usługi telekomunikacyjne - dla nabywcy W. K. - kwota do zapłaty za miesiąc wrzesień 2009r. wynosi 155,21 zł.;

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez EnergiaPro Gigawat Sp. za dostawę energii elektrycznej - dla nabywcy W. K. - kwota do zapłaty za miesiąc sierpień 2009r. wynosi: 699,15 zł.;

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez EnergiaPro Gigawat Sp. za dostawę energii elektrycznej - dla nabywcy W. K. - kwota do zapłaty za miesiąc wrzesień 2009r. wynosi: 337,66 zł.;

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez EnergiaPro Gigawat Sp. za dostawę energii elektrycznej - dla nabywcy W. K. - kwota do zapłaty za miesiąc październik 2009r. wynosi: 337,66 zł. (wymagane do zapłacenia)

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez EnergiaPro Gigawat Sp. za dostawę energii elektrycznej - dla nabywcy W. K. - kwota do zapłaty za miesiąc listopad 2009r. wynosi: 337,66 zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez EnergiaPro Gigawat Sp. za dostawę energii elektrycznej - dla nabywcy W. K. - kwota do zapłaty za miesiąc grudzień 2009r. wynosi: 337,66 zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez EnergiaPro Gigawat Sp. za dostawę energii elektrycznej - dla nabywcy W. K. - kwota do zapłaty za miesiąc styczeń 2010r. wynosi: 337,66 zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię polecenia przelewu 40,00zł. na konto Sądu Rejonowego w Opolu zdnia02-12-2009r.;

• kserokopię polecenia przelewu 194,61 zł. na konto Telekomunikacji Polskiej z dnia 02-10-2009r.;

• kserokopię polecenia przelewu 136,43zł. na konto AIG BANK POLSKA SA - spłata umowy nr 769716025083. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię polecenia przelewu 243,28zł. na konto AIG BANK POLSKA SA - spłata umowy nr 769716025195. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię dowodu wpłaty 38,00zł. na konto ITI NEOVISION sp. z o.o. z dnia 02-12-2009r. - wpłaty dokonał Pan R. K.;

• kserokopię dowodu wpłaty 136,43zł. na konto AIG BANK POLSKA SA - spłata umowy nr: 769716025083 z dnia 02-12-2009r.

W toku postępowania dowodowego ustalono, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 23.04.2007r. sygn. akt [...] spadek po J. K. z mocy ustawy nabyła W. K. (małżonka).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu wydał w dniu 20.11.2008r. decyzję znak [...] orzekającą o odpowiedzialności W. K. za zobowiązania spadkodawcy J. K. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy.

W celu uzyskania informacji o sytuacji materialno-finansowej i bytowej wnioskodawcy w dniu 29.12.2008 r. zwrócono się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W odpowiedzi pismem z dnia 11.01.2010r Ośrodek poinformował jedynie, że zobowiązana nie figuruje w jego bazie.

Dodatkowo wystąpiono do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu o podanie wysokości jej dochodów, który w odpowiedzi stwierdził, że W. K. figuruje w ewidencji podatników jako osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej, a zgodnie ze złożonym przez nią zeznaniem PIT-40 za 2008r. osiągnęła ona dochody z emerytur/rent w wysokości: 19 939,80zł. brutto.

Dodatkowo, w dniu 1.02.2010r. wnioskodawczyni dostarczyła do Zakładu następujące dokumenty:

• oświadczenie z dnia 19.01.2010r., w którym właściciel przedsiębiorstwa "K" R. K. informuje, że nie przedłużono umowy o pracę ze S. K., pracę zakończono z dniem 31-12-2009r., począwszy od 01-01-2010r. nie jest wypłacane wynagrodzenie;

• zaświadczenie z dnia 20-01-2010r. o zarobkach S. K., z którego wynika, że dochód za ostatnie trzy miesiące wyniósł 1300,00zł. brutto (tj. 981,81 zł. netto);

• oświadczenie, w którym właściciel przedsiębiorstwa "K" R. K. informuje, że nie przedłużono umowy o pracę z M. K. – pracę zakończono z dniem 31-12-2009r., począwszy od 01-01-2010r. wynagrodzenie nie jest wypłacane;

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Zakład Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej Sp. z o.o. w P. za nieczystości stałe - dla nabywcy J. K. -kwota do zapłaty za okres 01-03-2009r. - 31-05-2009r. wynosi 105,21zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Zakład Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej Sp. z o.o. w P. za zużycie wody - dla nabywcy J. K. - kwota do zapłaty za okres 06-03-2009r. - 08-06-2009r. wynosi 311,35zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Zakład Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej Sp. z o.o. w P. za zużycie wody - dla nabywcy J. K. - kwota do zapłaty za okres 04-06-2009r. - 03-09-2009r. wynosi 412,77zł. (wymagane do zapłacenia);

• kserokopię faktury VAT wystawionej przez Zakład Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej Sp. z o.o. w P. za nieczystości stałe - dla nabywcy J. K. -kwota do zapłaty za okres 01-06-2009r. - 31-08-2009r. wynosi 143,73 zł. (wymagane do zapłacenia);

• oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej w którym zobowiązana wskazała, że pobiera emeryturę, posiada na własność nieruchomość o powierzchni 110 m2, posiada zobowiązania z tytułu podatków w wysokości 1300,00 zł rocznie oraz z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 3800 zł. Ponadto zobowiązana wskazała, iż miesięcznie opłaca rachunki za energię elektryczną- 330,00 zł, gaz - 50,00 zł, telefon -150,00 zł, wodę - zgodnie z załącznikiem tj. 412,77 zł. Dodatkowo zobowiązana ponosi koszty związane leczeniem w wysokości 150,00 zł miesięcznie;

• niewypełnione i niepodpisane oświadczenie dotyczące posiadanych przez W. K. zobowiązań krótko i długoterminowych oraz wierzytelności,

• oświadczenie o wszystkich osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, w którym W. K. wykazała, że zamieszkuje wraz z córką S. (lat 23 ) oraz dwoma synami M. (lat 34) i S. ( lat 31).

Mając powyższe ustalenia na względzie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu decyzją z dnia 23 marca 2010 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i ubezpieczenie zdrowotne, oraz należnych od nich odsetek za zwlokę liczonych na dzień 21.12.2009r.

Organ stwierdził, że zgromadzone dowody i przedstawione okoliczności sprawy nie dają podstaw do uznania, aby została spełniona którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74) – dalej jako: [u.s.u.s.].

Z materiałów dowodowych zebranych w sprawie wynikało, iż W. K. decyzją z dnia 07-01-2008r. przyznane zostało świadczenie rentowe w wysokości 861,00 zł brutto (735,82 zł netto). Od stycznia 2009r. świadczenie wynosiło 917,32 zł brutto, od marca 2009r. świadczenie wzrosło do kwoty 973,28 zł brutto, natomiast po waloryzacji świadczeń w marcu 2010r. wynosi ono 1018,25 zł brutto miesięcznie. W zawiązku z istniejącymi zaległościami, w stosunku do tego świadczenia na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 13-11-2009r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wdrożył postępowanie egzekucyjne poprzez jego zajęcie, a prowadzone postępowanie egzekucyjne okazało się skuteczne:

Wnioskodawczyni posiada też majątek w postaci nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...], na której należności Zakładu zostały zabezpieczone hipoteką przymusową w wysokości 4.029,50 zł.

W ocenie organu, w sytuacji gdy wykorzystał on dostępne środki zmierzające do skutecznego wyegzekwowania należności poprzez zabezpieczenie swoich wierzytelności i dokonanie zajęcia świadczenia rentowego, nie zachodzi w sprawie przesłanka umorzenia należności z uwagi na brak przesłanki całkowitej nieściągalności.

Wskazano jednocześnie, że nie zostały także spełnione przesłanki określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365) – dalej jako: [rozporządzenie], a zatem okoliczności mogące być podstawą umorzenia mimo braku całkowitej nieściągalności, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

W tym zakresie stwierdzono, że wnioskodawczyni pobiera świadczenie rentowe, które od dnia 01.03.2010 r. wynosi 1018,25zł. brutto miesięcznie. Zobowiązana korzysta zatem w sposób stały z praw zagwarantowanych przez normy prawne, które są podstawą przyznania i wypłaty świadczeń rentowych, natomiast, w ocenie Zakładu, nie poczuwa się do obowiązku opłacania składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, z którego to Funduszu korzysta.

Odniesiono się także do poczynionych w sprawie ustaleń dotyczących obecnej sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawczyni, oraz po dokonaniu ich oceny, uznano, że nie potwierdziły one okoliczności, aby opłacenie składek pozbawiło zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

W konsekwencji tych ustaleń, decyzją z dnia 23 marca 2010r r. wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społecznie, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, w łącznej wysokości 3.668,54 zł.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zwróciła się o zmianę zapadłego rozstrzygnięcia i uwzględnię jej trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się po śmierci męża. Podkreśliła swoją dramatyczną sytuację finansową, która nie pozwala jej nawet na wykupienie lekarstw czy opłacenie rachunków. W jej ocenie organ nie wziął też pod uwagę "gehenny, horroru i koszmaru" z jakim boryka się w skutek odmowy umorzenia dochodzonej należności.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia 9 sierpnia 2010 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazując na dotychczasowy przebieg postępowania oraz zebrany w jego ramach materiał dowodowy, powtórzył argument, iż z uwagi na częściowo skuteczną egzekucję należności prowadzoną wobec zobowiązanej i zabezpieczenie należności w ramach ustanowionej hipoteki przymusowej na jej nieruchomości, na tym etapie sprawy nie można stwierdzić przesłanki całkowitej nieściągalności, opisanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Nie stwierdził także podstaw do umorzenia wynikających z art. 28 ust. 3a tej ustawy, zezwalającego na umorzenie składek mimo braku całkowitej nieściągalności, a opisanych szczegółowo w § 3 rozporządzenia.

W skardze na powyższą decyzję ostateczną skarżąca wskazała, że nie posiadała wiedzy w przedmiocie zaległości męża z tytułu prowadzonej działalności, a ich istnienie nie było też znane zmarłemu mężowi.

Podnosi także, iż wszelkie sprawy związane z działalnością męża prowadziło Biuro rachunkowe "P" w O., a informacja o tym złożona została w 2000 roku w Urzędzie Skarbowym w Opolu. W biurze tym znajduje się także cała dokumentacja związana z prowadzoną przez męża działalności gospodarczą.

Dalej skarżąca zarzuciła, że w miesiącu grudniu 2009r., bez jakichkolwiek z nią uzgodnień, rozpoczęto potrącanie należności z jej świadczenia rentowego, co jest upokarzające i nie do zaakceptowania.

Ponowienie też wskazała na swoją wyjątkowo trudną sytuacje osobistą i materialną, podkreślając, że posiadana przez nią nieruchomość pochodzi ze spadku po rodzicach, którego części zrzekły się na jej rzecz jej siostry.

Nadto zarzuciła organom, że żaden wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony na etapie postępowania i nikt z pomocy społecznej nie kontaktował się z nią w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację z zaskarżonej decyzji. Dodatkowo odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi wskazał, że w aktach płatnika znajdują się m.in. zwrotne potwierdzenia odbioru podpisane przez W. K. z dnia 31.03.2006r. Korespondencja kierowana do męża odbierana była przez żonę a dotyczyła upomnień i wezwań do zapłaty. Ponadto, po śmierci męża i ukończeniu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (syng akt [...]) Pani W. K. została zawiadomiona przez Zakład o wszczęciu postępowania w przedmiocie wydania decyzji na spadkobiercę - zawiadomienie zostało odebrane przez skarżącą w dniu 03.10.2008r. Była też, zawiadomieniem z dnia 13.10.2008r., poinformowana, że zostały zebrane dowody w celu przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy oraz o wyznaczeniu 7-dniowy terminu do zapoznania z zebranym materiałem dowodowym -zawiadomienie zostało odebrane przez W. K. w dniu 14.10.2008r. W dniu 20.11.2008r. została też wydana decyzja orzekająca o jej odpowiedzialności za zobowiązania J. K., która została skutecznie doręczona zobowiązanej w dniu 21.11.2008r. i stała się prawomocna.

Odnosząc się natomiast do argumentacji skarżącej, iż wszelkie sprawy związane z działalnością męża prowadziło Biuro rachunkowe, Zakład wskazał, że już w decyzji z dnia 30.03.2009r. nr [...] (wydanej po rozpatrzeniu wcześniejszego wniosku o umorzenie Pani W. K. z dnia 07.11.2008r.) odnosił się do kwestii związanej z pełnomocnictwem udzielonym przez męża skarżącej dla biura rachunkowego i informował, że art. 95 § 1 Kodeksu Cywilnego stanowi, że czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. W świetle tego przepisu pełnomocnik działa w imieniu reprezentowanego, co oznacza, że w ramach udzielonego pełnomocnictwa pełnomocnik działa i dokonuje czynności prawnych na rzecz reprezentowanego. Podmiotem nabytych praw i zaciągniętych zobowiązań staje się wprost osoba reprezentowana. W związku z powyższym, pomimo udzielonego pełnomocnictwa, osobą odpowiadającą za należności z tytułu składek był J. K., a obecnie w związku z wydaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 20-ll-2008r. znak [...] orzekającą o odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy J. K. odpowiada W. K..

W kwestii wywiadu środowiskowego, poinformowano, że na wnioski o udostępnienie danych ze zbiorów Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego MOPS nie przeprowadził wywiadu, a jedynie poinformował zakład, że Pani W. K. nie figuruje w bazie osób korzystających ze świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt poddany tej sądowej kontroli (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej – [p.p.s.a.]. Nadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych powołanymi wyżej przepisami, w ocenie Sądu należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem stan faktyczny nie został w niej wyjaśniony w sposób wystarczający do rozstrzygnięcia..

Jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób zrekonstruować stan faktyczny będący podstawą do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Dyspozycja tego przepisu została, w ocenie Sądu, naruszona na etapie prowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego, albowiem, co zresztą przyznawał sam organ w udzielonej odpowiedzi na skargę, pomimo skierowania przez organ I instancji wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. oraz o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a następnie powtórzenie tego wniosku jeszcze raz na etapie ponownego rozpoznania sprawy, MOPS nie przeprowadził wywiadu, a jedynie poinformował Zakład, że W. K. nie figuruje w bazie osób korzystających ze świadczeń.

Tak więc, mimo dopuszczenia dowodu z wywiadu środowiskowego, fakt jego nieprzeprowadzenia pozostał bez żadnej reakcji ze strony organów obu instancji. Nie tylko nie podjęto żadnych dalszych działań w celu zrealizowania tego dowodu, który przecież według organów był istotny dla pełnego zobrazowania aktualnej sytuacji wnioskodawczyni, jak również nie wskazano żadnych motywów ewentualnego odstąpienia od jego dalszego przeprowadzania. Kwestia ta w ogóle nie znalazła żadnego odniesienia w uzasadnieniach decyzji obu organów, poza lakonicznym potwierdzeniem faktu nie sporządzenia przez MOPS wywiadu środowiskowego.

Należy także zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, całkowicie pomijając zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy, dokonując oceny sytuacji materialnej członków rodziny wnioskodawczyni, wskazał że jej syn – M. K. jest zatrudniony w przedsiębiorstwie "K" R. K. w miejscowości O. w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 1320,00 zł brutto miesięcznie. Analogiczne ustalenia przywołano także w stosunku do drugiego syna – S. K. również zatrudnionego, zdaniem organu, w przedsiębiorstwie "K" R. K., w pełnym wymiarze czasu pracy, którego dochód z tego tytułu także wynosi 1320,00zł. brutto miesięcznie.

W oparciu o te ustalenia, organ skonstatował, że z uwagi na podjecie zatrudnienia przez wszystkich członków rodziny wnioskodawczyni oraz osiąganie przez każdego z nich dochodów wysokości po 1320 zł miesięcznie, a zatem w wysokości przekraczającej minimum socjalne wynikające z odrębnych przepisów, istnieje realna możliwość na poprawę sytuacji rodziny, prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe.

W samej natomiast odpowiedzi na skargę wskazano w tej kwestii, że M. K. jest zatrudniony od miesiąca kwietnia 2010 r. w przedsiębiorstwie "K" R. K. w miejscowości O. w pełnym wymiarze czasu pracy.

Powyższe stwierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji pozostają jednakże w sprzeczności z innymi ustaleniami, potwierdzonymi w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Jak bowiem ustalił organ I instancji w oparciu o oświadczenia właściciela przedsiębiorstwa "K" R. K. zarówno z M. K. jak i S. K., obu nie przedłużono umowy o pracę i zakończono dotychczasową umowę z dniem 31.12.2009r., a począwszy od 01.01.2010r. wynagrodzenie nie jest wypłacane;

Również dniu 29.04.2010 r. do Zakładu wpłynęła odpowiedź Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu z której wynika, że zarówno M. K. jak i S. K. są zarejestrowani w tamtejszym Urzędzie od dnia 01.02.2010r. do nadal jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. Osoby za te nie otrzymały skierowania do pracy ani nie były kierowane na szkolenia.

W tej sytuacji rodzi się na obecnym etapie rozpoznania sprawy istotna rozbieżność, czy i od kiedy ewentualnie synowie wnioskodawczyni uzyskują własne dochody, które zostały na etapie ponownego rozpoznania sprawy ujęte, przy dokonywaniu przez organ oceny bieżącej sytuacji finansowej skarżącej.

Wszystkie te elementy winny także znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięcia.

W myśl art. 107 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie powinno być przy tym spójne z treścią rozstrzygnięcia.

Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralny element. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 15.12.1995r. sygn. akt SA/Lu 2479/94, "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sądy administracyjne. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych". Poza tym uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, jakimi przesłankami kierował się organ, a zwłaszcza czy nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub czy nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Mając na uwadze wyżej wskazane wady dotychczasowego postępowania dowodowego, dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego we wskazanym zakresie, możliwe będzie rzetelnie odniesienie się przez organ do kwestii spełnienia bądź nie spełnienia, przesłanki określonej w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365), a zatem okoliczności mogących być podstawą umorzenia mimo braku całkowitej nieściągalności, co sprowadzone jest do sytuacji wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Sąd nie podzielił natomiast zrzutów skargi w pozostałym zakresie.

Organy zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie została spełniona którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.Z materiałów dowodowych zebranych w sprawie wynikało, iż W. K. decyzją z dnia 07-01-2008r. przyznane zostało świadczenie rentowe w wysokości 861,00 zł brutto (735,82 zł netto). Od stycznia 2009r. świadczenie wynosiło 917,32 zł brutto, od marca 2009r. świadczenie wzrosło do kwoty 973,28 zł brutto, natomiast po waloryzacji świadczeń w marcu 2010r. wynosi ono 1018,25 zł brutto miesięcznie. W zawiązku z istniejącymi zaległościami, w stosunku do tego świadczenia na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 13-11-2009r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wdrożył postępowanie egzekucyjne poprzez jego zajęcie, a prowadzone postępowanie egzekucyjne okazało się skuteczne: Wnioskodawczyni posiada też majątek w postaci nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr [...], na której należności Zakładu zostały zabezpieczone hipoteką przymusową w wysokości 4029,50zł., dokonanym w dniu 01-12-2009r.

W związku z powyższym, w sytuacji gdy organ wykorzystał dostępne środki zmierzające do skutecznego wyegzekwowania należności poprzez zabezpieczenie swoich wierzytelności jak również dokonał zajęcia świadczenia rentowego, nie można zarzucić mu naruszenie prawa w odniesieniu do odmowy umorzenia należności z uwagi na brak przesłanki całkowitej nieściągalności.

Poza rozważaniami Sądu muszą także pozostać kwestie związane z faktem przeniesienia na skarżącą przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu decyzją znak [...] odpowiedzialności za zobowiązania spadkodawcy J. K. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na Fundusz Pracy.

Decyzja ta została skarżącej skutecznie doręczona w dniu 21.11.2008r., a w sytuacji niezgadzania się przez skarżącą z tym rozstrzygnięciem, była ona uprawniona, zgodnie z zawartym w tej decyzji pouczeniem, do złożenia odwołania do Sądu Okręgowego –Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu. Tego rodzaju rozstrzygnięcia organów pozostają poza kognicją tut. Sądu, a zatem te elementy skargi, które dotyczą samej zasadności przeniesienia na skarżącą odpowiedzialności za zaległości jej zmarłego męża, muszą pozostać poza rozważaniami poczynionymi na obecnym etapie rozpoznania sprawy, dotyczącej wyłącznie kwestii ulgi w płatności istniejącej zaległości.

Biorąc zatem pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności Sąd skargę uwzględnił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a o jej niewykonywaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy.