Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1240/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2014 r., [...] w przedmiocie ustalenia zakresu usług opiekuńczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Burmistrz [...], wskazując na art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 50 ust. 1 i 3, 5-6, art. 106 ust. 1 i ust. 4-5, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm., dalej jako u.p.s.), § 1 pkt 1, § 1 pkt 2 lit. d, § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823) oraz § 1-3 uchwały [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Wlkp. Nr [...] dalej jako Uchwała), po rozpatrzeniu sprawy S. N. (zwanej dalej skarżącą, stroną) w związku z przyznanym świadczeniem z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych:

1. zmienił decyzję własną nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w ten sposób, że wstrzymał z dniem [...] marca 2014 r. świadczenie usług opiekuńczych - pomocy w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych i przyznał ww. usługi opiekuńcze - pomoc w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych, od [...] kwietnia 2014 r. do odwołania, wykonywane przez Polski Komitet Pomocy Społecznej w [...], w ilości jednej godziny dziennie w poniedziałki, środy i piątki - dni robocze (punkt pierwszy sentencji decyzji);

2. ustalił odpłatność za świadczone usługi opiekuńcze w wysokości 20% kosztów świadczonych usług, określając termin płatności (do dnia 15 następnego miesiąca) i wskazując nr konta bankowego (punkt drugi sentencji decyzji).

Uzasadniając decyzję Burmistrz napisał, że Strona korzysta z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych od dnia [...] marca 2011 r. W dniu [...] kwietnia 2014 r. została przeprowadzona aktualizacja rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z wywiadu wynika, że Strona nadal wymaga pomocy osób trzecich. Strona jest wdową, liczy 75 lat i mieszka sama. Legitymuje się orzeczeniem zaliczającym do znacznego stopnia niepełnosprawności, na stałe, i określającym, że Strona wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Miesięczny dochód Strony stanowi renta rodzina i dodatek pielęgnacyjnym – łącznie 1124,75 zł. Prawo do bezpłatnej pomocy przysługiwałoby, gdyby dochód Strony nie przekraczał ustawowego kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej ustalono na kwotę 542,00 zł. Miesięczny dochód Strony stanowi 207,52% kwoty kryterium dochodowego, stąd zgodnie z Uchwałą ustalono odpłatność za świadczone usługi. Burmistrz zaznaczył, że Gmina opłaca usługi świadczone Stronie w kwocie 12,00 zł za jedną godzinę; 20% tej kwoty to 2, 40 zł. Odpłatność jest rozliczana za okres jednego miesiąca.

W odwołaniu od tej decyzji Strona napisała, że została potraktowana jak intruz, który ma duże wymagania. Strona choruje przewlekle; kontrole i sugestie pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej doprowadzają do pogorszenia stanu zdrowia. Strona składała wnioski o pomoc w naprawach centralnego ogrzewania ponieważ podczas dużych mrozów popękały rury, ale pomocy odmówiono. Strona mieszka bez ogrzewania i łazienki; po wodę chodzi do studni. Pracownicy pomocy społecznej zbierają dokumentację medyczną Strony; wgląd do dokumentacji powinien mieć tylko lekarz prowadzący leczenie. Strona wniosła o zwrot gromadzonej dokumentacji i korzystanie tylko z oświadczenia lekarza o stanie zdrowia. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że Strona wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Strona oceniła, że przyznana liczba godzin opieki jest zbyt mała, a usługi powinny być świadczone nieodpłatnie.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wskazując na art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej kpa) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając Kolegium napisało, że zgodnie z art. 50 ust. 1 u.p.s. osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. W myśl ust. 2 art. 50 usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. W oparciu o ust. 3 art. 50 u.p.s. usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (ust. 4 art. 50 u.p.s.).

Organ wyższego stopnia wskazał, że pierwotna decyzja z dnia [...] listopada 2012 roku nie została dołączona do akt sprawy przekazanych wraz z odwołaniem. W związku z powyższym nie może ustalić jaki był zakres poprzednio przyznanych usług i odpłatności za te usługi. Nadto organ I instancji nie wyjaśnił, czy istnieje możliwość wsparcia Odwołującej się ze strony rodziny (w wywiadzie środowiskowym znajduje się wzmianka, że syn dostarcza wodę Stronie).

SKO wskazało, że organ I instancji zastosował art. 106 ust. 5 u.p.s. i podkreśliło, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. jest postępowaniem w nowej sprawie. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego powinno być zatem zbadane, czy została spełniona którakolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie, a następnie stwierdzenie jaki wpływ mają dokonane ustalenia na ostateczną decyzję przyznającą świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 106 ust. 5 u.p.s., organ wydaje decyzję uchylającą lub zmieniającą pierwotne rozstrzygnięcie ze skutkiem ex nunc, a co za tym idzie kształtuje nowy zakres uprawnień strony, istniejący dopiero od momentu wydania nowej decyzji, orzekającej o utracie prawa lub o zmianie wysokości dotychczas pobieranego świadczenia. Tymczasem decyzja organu I instancji, wydana [...] kwietnia 2014 r. i doręczona [...] maja 2014 r., zobowiązywała do ponoszenia odpłatności w nowym wymiarze od 01 kwietnia 2014 r.

SKO wskazało, że zgodnie z art. 61 § 4 kpa o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W aktach sprawy brak dowodu świadczącego o skutecznym wszczęciu postępowania, co narusza zasady określone w art. 8-9 kpa. Udzielenie informacji na temat zmiany wysokości opłat za usługi opiekuńcze, w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego, nie spełnia wymogu prawidłowego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, bowiem Strona nie została poinformowana o prawach przysługujących w toku postępowania. Kolegium zaleciło, aby organ I instancji, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy prawidłowo zawiadomił stronę o wszczęciu i przedmiocie postępowania, oraz zbadał nie tylko sytuację dochodową, ale przede wszystkim sytuację zdrowotną Strony. Skoro decyzja pierwotna pochodzi z 2012 r. to potrzeby świadczeniobiorcy mogły od tego czasu ulec zmianie. Organ pomocy społecznej powinien zebrać opinię lekarza oraz wziąć pod uwagę wnioski Strony w tym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. N. napisała, że ma 67 lat [76 lat zgodnie z aktami administracyjnymi i k. 5, 6 akt sądowych – uwaga sądu] i stan zdrowia nie rokuje poprawy. Z każdym rokiem jest gorzej. Została zakwalifikowana do operacji na serce oraz na stawy. Na skutek urazu z czasów wojny cierpi na stany depresyjno-lękowe. Skarżąca w wieku produkcyjnym wywiązywała się ze wszystkich obowiązków wobec Państwa a dzisiaj nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc i w tej sytuacji ośrodek pomocy społecznej oświadcza, że za usługi musi płacić dodatkowo i wlicza do dochodu dodatek pielęgnacyjny. Skarżąca nie może liczyć na pomoc syna który otrzymuje rentę socjalną i sam wychowuje dwoje dzieci. Reszta rodzeństwa nie jest w stanie pomóc Skarżącej, ponieważ sami są w trudnej sytuacji.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium również zawarte w skardze argumenty powinny być wzięte pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej wskazanych.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269,) oraz w art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późń. zm, zwanej dalej ppsa) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zgodnie z art. 133 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2014r. Nr [...] uchylającą w całości decyzję Burmistrza [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. w przedmiocie zmiany z dniem 1.04.2014 roku decyzji nr [...] z dnia [...].11.2012 w części dotyczącej ustalenia zakresu usług opiekuńczych w ilości 1 godziny dziennie w poniedziałki, środy i piątki - dni robocze oraz odpłatności za świadczone usługi w wysokości 20% kosztów świadczonych usług.

Matrialnoprawną podstawą wydanej decyzji stanowił art. 106 ust. 5 i art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2013.182 ze zm.). Zgodnie z art. 50 cyt. ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Zgodnie z art. 50 ust. 2 ustawy usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Zgodnie z art. 50 ust. 3 ustawy usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4 ustawy).

Decyzja organu I instancji z dnia [...].04.2014 roku zmieniała z urzędu na podstawie art. 106 ust. 1,4 i 5 ustawy o pomocy społecznej i art. 163 kpa decyzję nr [...] z dnia 5.11.2012 w związku ze zmianą sytuacji dochodowej skarżącej. Zgodnie z art. 106 ust. 1, 4 i 5 ups przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Organ I instancji wydając decyzję z [...] kwietnia 2014r. wskazał jedynie na podwyższenie emerytury skarżącej w związku z waloryzacją świadczenia i powołał się na posiadany dochód w wysokości 1124,75 zł przekraczający kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz fakt posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wydał decyzję z w dniu [...] kwietnia 2014r. dokonując zmiany od 1 kwietnia 2014r., czyli przed datą jej wydania i datą jej doręczenia. Nie było to prawidłowe, jak słusznie wskazał organ II instancji w zaskarżonej decyzji. Zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej, jak i jej uchylenie mają charakter konstytutywny.

Brak jest jakichkolwiek podstaw by uchylać lub zmieniać decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną - ex tunc. Takie skutki można wiązać jedynie z decyzjami deklaratoryjnymi, tj. potwierdzającymi zaistniały już stan rzeczy (por. wyrok WSA w Łodzi z 5.09.2014r., II SA/Łd 457/14, wyroki NSA z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1554/09, z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 654/10, z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I OSK 655/11, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. jest postępowaniem w nowej sprawie. Nie jest to kontynuowanie czy rozpatrywanie na nowo sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, przyznającą określone uprawnienia do świadczeń z pomocy społecznej. Jest to nowa sprawa administracyjna, której zakres wyznacza treść art. 106 ust. 5 u.p.s. Skoro jest to sprawa nowa prawidłowe było stanowisko organu II instancji, zgodnie z którym doszło do naruszenia art.. 61 § 1 i 4 kpa, zgodnie z którym. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron, należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Doszło tym samym również do naruszenia art. 8 i 9 kpa czyli zasady zaufania i informowania. Zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Na podstawie art. 8 kpa organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Informacja na temat zmiany wysokości opłat za usługi opiekuńcze, która nastąpiła w wywiadzie środowiskowym, nie spełniała, jak słusznie wskazał SKO wymogu prawidłowego zawiadomienia strony o wszczęciu w tej sprawie postępowania, bowiem skarżąca nie została poinformowana o prawach przysługujących jej w toku postępowania (np. prawo zapoznania się z aktami sprawy, prawo do czynnego udziału w postępowaniu i składaniu wniosków). Nadto, co również prawidłowo wskazał SKO pierwotna decyzja z dnia [...].11.2012 r. o ustaleniu zakresu usług opiekuńczych nie została dołączona do akt spraw przekazanych wraz z odwołaniem. Organ I instancji w decyzji z [...].04.2014r. nie dokonał analizy zmienionej sytuacji skarżącej w porównaniu do decyzji pierwotnej. Nie było bowiem wystarczające ustalenie jedynie, że zmianie uległ dochód skarżacej, w sytuacji gdy dokonano zmiany nie tylko w zakresie płatnosci za usługi, a również w zakresie ilości godzin świadczonych usług opiekuńczych. Skarżąca ma 76 lat i jest schorowana, organ nie wyjaśnił przyczyn uznania za wystarczające 3 godzin w tygodniu usług opiekuńczych. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. OPS w [...] nie wyjaśnił również, czy istnieje możliwość wsparcia w/wymienionej ze strony rodziny (w wywiadzie znajduje się wzmianka, iż p. S. N. wodę dostarcza syn). W związku ż powyższym nie można ustalić jaki był poprzedni zakres przyznanych usług i odpłatność za nie, czy sytuacja skarżacej nie uległa zmianie i czy nie jest mozliwa pomoc ze strony członków jej rodziny, co winno byc ustalone w toku postepowania w myśl art. 7 i 77 kpa oraz wyrażone w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 kpa). Jak zasadnie wskazał organ II instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji powinien prawidłowo zawiadomić stronę o wszczęciu i przedmiocie postępowania oraz zbadać nie tylko sytuację dochodową, ale przede wszystkim sytuację zdrowotną, pod kątem zakresu koniecznych usług opiekuńczych. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji pierwotna decyzja w zakresie usług opiekuńczych pochodzi z 2012 roku, zatem potrzeby skarżącej mogły od tego czasu ulec zmianie. W związku z powyższym organ pomocy społecznej powinien zebrać opinię lekarza w zakresie rodzaju i wymiaru przedmiotowych usług, powinien również wziąć pod uwagę wnioski skarżącej w tym zakresie, bowiem w toku postępowania skarżąca nie była pouczona o możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu.

Bezzasadny był wyrażony w skardze zarzut uwzględnienia do dochodu skarżacej dodatku pielęgnacyjnego. W art. 8 ust. 4 ups zawarto zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu ustalając tzw. kryterium dochodowe, co oznacza, że do tego dochodu nie wlicza się tylko tych swiadczeń, które w tym przepisie zostały wyraźnie wskazane. Zgodnie z tym przepisem: do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze;

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

Dodatek pielęgnacyjny w przepisie tym nie został wymieniony, co wskazuje, że jest wliczany do dochodu pozwalające ustalić kryterium socjalne, zgodnie z u.p.s. Nie był również zasadny zarzut skarżącej dotyczącej braku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Zgodnie bowiem z art. 138 § 2 kpa gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia a decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania organ II instancji uchyla taką decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Umknęło jednak uwadze organu II instancji, że przy rozpoznaniu sprawy należy również odnieść się do wniosku skarżącej w zakresie zwolnienia jej z odpłatności za usługi opiekuńcze. Zgodnie z § 3 ust. 2 uchwały Nr [...] w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Wlkp. [...]) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej może, na wniosek świadczeniobiorcy lub pracownika socjalnego, w całości albo w części zwolnić z odpłatności za usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze w szczególności gdy : 1.świadczeniobiorca lub osoba prowadząca wspólne gospodarstwo domowe ponosi wysokie, udokumentowane koszty związane z leczeniem lub rehabilitacją;

2.świadczeniobiorcy przyznano duże ilości godzin usług, z powodu przewlekłej lub obłożnej choroby;

3. wystąpi zdarzenie losowe uzasadniające zwolnienie w całości lub części z odpłatności;

4. wystąpią inne uzasadnione przyczyny.

Do skorzystania ze zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze wymagany jest wniosek skarżącej lub wniosek pracownika socjalnego. Pracownik socjalny z wnioskiem takim nie wystąpił. Natomiast z uwagi na wspomniane wyżej naruszenie przepisów postępowania polegające na braku zawiadomienia skarżącej o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany dotychczasowej decyzji, braku pouczenia jej i informowania o przysługujących jej prawach skarżąca formalnego wniosku przed złożeniem decyzji nie składała. Na wolę złożenia takiego wniosku wskazują jednak twierdzenia skarżącej zawarte zarówno w odwołaniu od decyzji z [...] kwietnia 2014r., jak i w skardze domagające się nieodpłatności przyznanych świadczeń z uwagi na trudną sytuację materialną, bytową i zdrowotną. W przypadku wątpliwości co do zakresu takiego wniosku i jego uzasadnienia pod kątem zaistnienia przesłanek z cyt wyżej § 3 ust. 2 uchwały, w szczególności wystąpienia innych uzasadnionych przyczyn, czy ponoszenia wysokich, udokumentowanych kosztów związanych z leczeniem, organ winien zobowiązać skarżącą do sprecyzowania wniosku, bądź okoliczności te ustalić w drodze wywiadu środowiskowego. Następnie ustosunkować się do wniosku w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu (art. 107 § 1 i § 3 kpa). Winien również ustalić, czy nie zachodzą przesłanki z art. 106 ust. 3 b ups, zgodnie z którym zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wykluczenie możliwości zastosowania tego przepisu z uwagi na brak możliwości porównania zmienionej sytuacji z sytuacją z 2012r. nie było na tym etapie możliwe, co nie zwalnia organu od poczynienia w tym zakresie stosowanych ustaleń.

Pominięcie tej kwestii w zakresie dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i 77 kpa) mający istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do organu II instancji naruszenie art. 138 p 2 zd 2 kpa poprzez nie wskazania wszystkich istotnych, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy okoliczności, które winny być wzięte pod uwagę przez organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy

Powyższa nieprawidłowość, przy w większości słusznych zważeniach i ustaleniach organu II instancji wskazują, iż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania, a ponieważ naruszenia te mają istotny wpływ na wynik sprawy, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji i uchylił zaskarżoną decyzję . Organ ponownie rozpoznając sprawę winien uwzględnić wskazówki zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia, w tym w szczególności wskazać wszystkie istotne, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy okoliczności, które winny być wzięte pod uwagę przez organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy .

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności Sąd oparł na treści art. 152 p.p.s.a.