Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 78/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 101
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia NSA Mariusz Kotulski, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta J. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta J. a Burmistrzem Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. W. o wydanie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Ch. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2019 r. Prezydent Miasta J. zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta J. a Burmistrzem Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. W. w sprawie wydania skierowania do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wskazał, że zainteresowana na dzień złożenia wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej przebywa czasowo w celach leczniczych w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w J. przy ul. Z. Pismem z dnia 11 lutego 2019 r. M. W. poinformowała, iż jest mieszkanką C. od lat 60-tych, a od 2015 r. z uwagi na uraz kręgosłupa po hospitalizacji znalazła się w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w J. . W/w jest zameldowana nieprzerwanie do nadal na pobyt stały w C. przy ul. K.. Strona wskazuje, że nigdy nie mieszkała w J. przy ul. K., a informacje Ośrodka Pomocy Społecznej w C., iż od lat tam zamieszkuje nie są prawdziwe. Wprawdzie w 2006 r. zapisała zajmowane mieszkanie wnukowi M. B. to niemniej nadal zamieszkiwała na terenie C. W okresie od 2006 roku do 2008 r. zamieszkiwała w wynajętym przez wnuka mieszkaniu w C. przy ul. W. usytuowanym obok jego mieszkania. Ponadto zgodnie z aktem notarialnym z 11 września 2008r., mocą umowy darowizny swojego mieszkania nadal posiada prawo do zamieszkiwania w nim, albowiem ustanowiono na jej rzecz nieodpłatnie na nabytej nieruchomości lokalowej dożywotnią służebność osobistą polegającą na prawie korzystania przez nią z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. K. w C. (§ 6 aktu notarialnego). Z poczynionych przez MOPS w J. ustaleń dokonanych w oparciu o dokumentację udostępnioną przez rodzinę wynika, że: - w latach od 2008 roku do 2015 r., tj. do chwili ponownego pogorszenia stanu zdrowia M. W. przebywała w swoim mieszkaniu w C. przy ul. K.; - w okresie od 26 czerwca 2015 r. do 2 lipca 2015 r. (w związku z pogorszeniem stanu zdrowia) w/w była hospitalizowana na Oddziale Nefrologii i Chorób Wewnętrznych w Szpitalu Powiatowym w C.; - w okresie od 9 lipca 2015 r. do 7 sierpnia 2015 r. z powodu [...] przebywała Szpitalu Wielospecjalistycznym w K. (Oddział Geriatryczny), z zaleceniem wypisu do ośrodka opieki przewlekłej (w związku z powyższym zaleceniem rodzina zainteresowanej złożyła wniosek do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w C. gdzie do dnia dzisiejszego oczekuje w kolejce na przyjęcie); - z uwagi na brak miejsc w ZOL w C. zainteresowana została przewieziona do prywatnego domu opieki społecznej "L." w B., gdzie przebywała od 7 sierpnia 2015 r. do 20 września 2015 r. (pobyt finansowany był przez najbliższą rodzinę); - w dniu 20 września 2015 r. w/w została przewieziona do Zakładu Pielęgnacyjno- Opiekuńczego w J. , gdzie przebywała do 20 stycznia 2017 r.; - w okresie od 20 stycznia 2017 r. do 30 stycznia 2017 r. była hospitalizowana w Szpitalu Wielospecjalistycznym w J. (Oddział Neurologiczny), bezpośrednio, z którego przewieziona została do [...] Zespołu Leczniczo-Rehabilitacyjnego (Szpital Opieki Długoterminowej) w J. - powiat b., gdzie przebywała do dnia 24 marca 2017 r.; - po opuszczeniu szpitala w J. (powiat b.) od dnia 10 listopada 2017 r. do 22 grudnia 2017 r. strona przebywała w prywatnym Domu Seniora "J." w J. , gdzie ponownie rodzina ponosiła koszty związane z jej pobytem; - od grudnia 2017 r. do nadal strona przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno- Opiekuńczym w J. , oczekując w dalszym ciągu na przyjęcie do ZOL w C. Prezydent Miasta J. wskazał, iż nie jest prawdą jakoby zainteresowania kiedykolwiek zamieszkiwała na terenie J. w mieszkaniu przy ul. K., gdyż jest to dom prywatny rodziców żony wnuka. Brak jest również urzędowego potwierdzenia tego faktu. W piśmie z dnia 11 lutego 2019 r. strona podnosi, iż jedynymi osobami, które jej pomagają są wnuk M. B. i jego żona M. B. Jak ustalono wnuk zamieszkuje także na terenie C. przy ul. W.

Prezydent Miasta J. wskazał, że zainteresowana ze względu na stan zdrowia zwróciła się z wnioskiem o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej w J. albowiem na terenie gminy C. nie ma domu pomocy społecznej o profilu odpowiadającym jej sytuacji zdrowotnej, tj. dla osób przewlekle somatycznie chorych. Strona wskazuje również, iż w latach 2003 - 2015 korzystała z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w formie dofinansowania obiadów i ich dowozu do miejsca zamieszkania. W dniu 15 lutego 2019 r. zainteresowana złożyła oświadczenie przed pracownikiem socjalnym Zakładu Pielęgnacyjno -Opiekuńczego w J. , iż nie wiąże swojej przyszłości z J., chodzi jedynie o umieszczenie w odpowiednim dla niej domu pomocy społecznej. M. W. przez cale swoje życie związana była z C., gdzie też przebywała, jest nadal zameldowana, posiada tam rodzinę, która sprawuje nad nią opiekę. W związku z pogarszającym się stanem zdrowia, od 2015 r. przebywała w różnych placówkach leczniczych i opiekuńczych, w tym także na terenie J. Zdaniem organu wnioskującego, trudno więc przyjąć, że przejawia ona zamiar stałego pobytu na terenie J. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. W omawianym okresie M. W. przebywała także na terenie placówek leczniczych i opiekuńczych na terenie różnych miast tj. C., K., J. (powiat b.), B., J. Dopiero od grudnia 2017r. strona przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym w J. , ponieważ w dalszym ciągu oczekuje na przyjęcie do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w C., gdzie nie ma miejsca. W ocenie organu, powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że miejscem pobytu zainteresowanej jest C. i właśnie Ośrodek Pomocy Społecznej w C. winien wydać decyzje o skierowaniu jej do właściwej placówki, tym bardziej, że nie jest w stanie zapewnić jej pobytu w zakładzie opiekuńczo- leczniczym, na który oczekuje od 2015 r.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta C. wskazał, że zainteresowana od kilku lat przebywa na terenie gminy J. w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym i bez wątpienia, ze względu na stan zdrowia, w miejscu tym koncentrują się jej wszystkie sprawy osobiste. W tej sytuacji należy uznać, że przesłanki miejsca zamieszkania Pani M. W. w rozumieniu art. 25 k.c. spełnia miejscowość J. i miasto to jest miejscem jej zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. M. W. wiąże przyszłość z miastem J., oczekuje by skierowanie do Domu Pomocy Społecznej było wydane do placówki znajdującej się na terenie miasta J. Od wielu lat nie przebywa na terenie Gminy C., a fakt zameldowania nie rozstrzyga o zamieszkiwaniu w danej miejscowości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem o właściwość w ujęciu negatywnym, bowiem żaden z organów nie uznaje się właściwy do rozpoznania wniosku M. W. o wydanie skierowania do domu pomocy społecznej.

Zagadnienie właściwości organów w sprawach dotyczących skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej reguluje art. 59 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; dalej jako: "u.p.s."). Zgodnie z tym przepisem decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy). W przypadkach natomiast szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 ustawy).

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 K.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle art. 101 ust. 1 u.p.s. w związku z art. 25 K.c. o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby.

M. W. zamieszkiwała oraz była i nadal jest zameldowana na pobyt stały w C. Z miejscowości tej wymieniona wyprowadziła się w 2015 r. z uwagi na stan zdrowia, a następnie potrzebę opieki innych osób w codziennej egzystencji. Od września 2015 r., z przerwami spowodowanymi hospitalizacją, zainteresowana przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w J. , oczekując na przyjęcie do ZOL w C., a obecnie - na skierowanie do domu pomocy społecznej. W oświadczeniu złożonym 8 lutego 2019 r. M. W. wyraźnie stwierdziła, że z uwagi na zamieszkujących w C. synów i wnuka, który przejął nad nią opiekę, i któremu przekazała w drodze darowizny swoje mieszkanie, nie wiąże swojej przyszłości z J. Ze względu na wiek i schorzenia zainteresowana chce przebywać w pobliżu swojej rodziny, zamieszkałej w C., a jej pobyt w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym w J. , nie jest objęty zamiarem stałego pobytu, o czym świadczy chociażby nadal aktualny wniosek o przyjęcie do ZOL w C. Ponadto – co ważne w okolicznościach niniejszej sprawy – oświadczenie wnioskodawczyni w tym względzie koreluje z deklaracjami jej wnuka, który roztoczył nad nią opiekę. W tych warunkach należy uznać, że miejscem zamieszkania zainteresowanej jest C., tj. miejscowość, w której mieszkała przed pobytem szpitalnym, a opuszczenie której wymuszone zostało koniecznością leczenia szpitalnego oraz całodobowej opieki w zakładzie opiekuńczym. W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku M. W. o skierowanie do w DPS jest Burmistrz Miasta C.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.