Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 842/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 b ust. 7 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 118 poz 1112
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - t. jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję D. Kuratora Oświaty z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] Nr [...] podjętą na podstawie art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. nr 118, poz.1112 z późn. zm.), art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 19, poz. 329) oraz art. 156 §1 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] nr [...], w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora II Liceum Ogólnokształcącego we W. nr [...], z dnia [...] - aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego E. P.

E. P. w dniu [...] otrzymała decyzję - akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego. Z wyjaśnień Dyrektora [...] LO we W., z dnia [...] wynika, że decyzja została wydana na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 19, poz. 329). Na podstawie powyższego przepisu nauczyciele, zatrudnieni w dniu wejścia w życie w/w ustawy tj. 6 kwietnia 2000 r. na podstawie umowy o pracę, zgodnie z kwalifikacjami uzyskali w tym dniu, z mocy prawa, stopień nauczyciela kontraktowego.

W dniu [...] Prezydent W. wydał na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego we W. Organ I instancji wskazał, że w dniu [...] E. P. nie była zatrudniona w szkole, ponadto Dyrektor [...] LO we W. nie mógł wydać decyzji w dacie [...], ponieważ zatrudnił nauczycielkę dopiero w dniu [...] i wobec tego akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego został wydany z rażącym naruszeniem prawa. E. P. odwołała się od w/w decyzji wnosząc o jej uchylenie.

D. Kurator Oświaty będący w tej sprawie, na podstawie art. 9b ust. 7 Karty Nauczyciela, organem wyższego stopnia ustalił, że E. P. w dniu [...] odbywała staż dla bezrobotnego absolwenta w Zespole Szkół nr [...] w Ś. na podstawie umowy pomiędzy Starostą Ś. a Zespołem Szkół Zawodowych nr [...] w Ś. (umowa nr [...], z dnia [...]). Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z 18 lutego 2000 r., stopień nauczyciela kontraktowego z mocy prawa uzyskały jedynie osoby zatrudnione w dniu [...] w szkole na podstawie umowy o pracę. E. P. w dniu [...] nie była zatrudniona na podstawie umowy o pracę a tylko odbywała staż w okresie od [...] do [...] na podstawie wyżej powołanej umowy oraz skierowania z Powiatowego Urzędu Pracy. Ponadto ustalono, że E. P. została zatrudniona w [...] Liceum Ogólnokształcącym we W. w dniu [...] na stanowisku nauczyciela informatyki (świadectwo pracy z dnia [...]), wobec powyższego Dyrektor [...] LO we W. nie mógł wydać decyzji - aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego E. P. w dniu [...], na co wskazuje data na decyzji, ponieważ nie była ona wtedy nauczycielką tej szkoły.

W dniu [...], czyli w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 19, poz. 239 ze zm.), nauczyciele zatrudnieni w szkole uzyskali stopnie awansu zawodowego w zależności o sposobu zatrudnienia oraz posiadanych kwalifikacji. E. P. w tym dniu nie była zatrudniona w szkole, ponieważ umowa z dnia [...] nr [...] o odbywanie stażu dla bezrobotnego absolwenta nie jest umową o pracę w rozumieniu przepisów kodeksu pracy - nie jest bowiem umową zawartą pomiędzy pracodawcą a pracownikiem. Wobec powyższego E. P. nie mogła uzyskać w tym dniu żadnego stopnia awansu zawodowego nauczyciela. Możliwe stało się to dopiero w dniu [...], czyli w dniu zatrudnienia w szkole. Ponadto, zdaniem Kuratora poruszana w decyzji Prezydenta W. kwestia kwalifikacji nauczycielki nie ma wpływu na ważność aktu nadania stopnia nauczyciela kontraktowego, ponieważ decyzja ta jest nieważna bez względu na to czy E. P. posiadała w tym dniu kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela. Tym bardziej, że skoro ustalone zostało, że nie była zatrudniona w szkole, to nie miały do niej zastosowania przepisy regulujące kwestie kwalifikacji nauczycieli.

Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Dyrektora [...] LO we W. nr [...] z dnia [...] o nadaniu Pani E. P. stopnia nauczyciela kontraktowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wadliwie zastosowano przepisy do istniejącego stanu faktycznego.

W skardze na decyzję D. Kuratora Oświaty E. P. zarzuciła, że decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego została wydana dopiero po zakończeniu stażu na nauczyciela mianowanego. Skarżąca wyjaśniła, że stopień nauczyciela kontraktowego otrzymała na początku zatrudnienia w [...] Liceum Ogólnokształcącym we W., a więc w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, co jest zgodne z art. 7 ust. 9 ustawy. Skoro bowiem w dniu [...] organem zatrudniającym był Urząd Pracy, który nie podlega prawu oświatowemu, to organ ten nie mógł nadać stopnia awansu zawodowego. Ponadto, zdaniem skarżącej, ustawodawca nie przewidział stażu absolwenckiego, który przebiega tak samo jak okres początkowy w nowej pracy nauczycielskiej. Skarżąca wyjaśniła, że wykonywała wówczas wszystkie obowiązki nauczyciela matematyki.

E. P. powołała się także na pogląd A. Kisielewicza zaprezentowany w artykule zatytułowanym Stopnie awansu zawodowego nauczycieli, iż stopień awansu zawodowego jest nadawany nauczycielowi na stałe w tym sensie, że zawsze istnieje możliwość jedynie uzyskania stopnia wyższego, nie ma natomiast utraty już uzyskanego stopnia nawet w przypadku postępowania dyscyplinarnego.

W odpowiedzi na skargę D. Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 października 2005 r. uczestnik postępowania O. A. Z. Z. wniósł o zawieszenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym w Ś. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W załączeniu przedłożono pozew O. A. Z. Z. o ustalenie, że pozwany Zespól Szkól Zawodowych Nr [...] w Ś. wiązał z pracownikiem E. P. stosunek pracy na podstawie umowy o pracę na czas określony na stanowisku nauczyciela od dnia [...] do [...]. W żądaniach pozwu wskazano, że pracownik ma interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku prawnego ze względu na uzyskanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela oraz negację istnienia stosunku pracy przez D. Kuratora Oświaty.

Postanowieniem z dnia 11 maja 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wr 264/05), Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie z urzędu.

Wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy w Ś. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił powództwo O. A. Z. Z. i E. P. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż E. P. nie łączył z Zespołem Szkół Zawodowych Nr [...] w Ś. stosunek pracy, a w okresie wskazanym w pozwie, odbywała ona jedynie staż na stanowisku nauczyciela. Staż ten odbywała na podstawie umowy zawartej pomiędzy starostą a dyrektorem Zespołu Szkół Zawodowych Nr [...] w Ś. i skierowaniem z Urzędu Pracy do odbywania stażu. Absolwent zachowuje zatem status bezrobotnego, ciążą w związku z tym na nim obowiązki bezrobotnych, ale również przysługują przewidziane dla nich uprawnienia. Najistotniejszym uprawnieniem absolwenta jako bezrobotnego odbywającego staż jest prawo do stypendium. Taka sytuacja oznacza, że absolwent nie nawiązuje stosunku pracy, nie jest nawet stroną umowy cywilnoprawnej, a jedynie pełni określone czynności, które umożliwią mu wykonywanie pracy na danym stanowisku, lub w zawodzie, ale dopiero po ukończeniu stażu. Sam fakt odbywania stażu na stanowisku nauczyciela i wykonywanie w związku z tym określonych czynności nie powoduje, że znajduje tu zastosowanie ustawa Karta Nauczyciela.

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wr 264/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podjął zawieszone postępowanie z powodu ustania przyczyny zawieszenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, stąd skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy administracji prawidłowo stwierdziły nieważność decyzji - aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego z uwagi na to, że skarżąca w dniu [...] odbywała staż w Zespole Szkół Zawodowych Nr [...] w Ś. na podstawie umowy zawartej przez Starostę Ś. i Dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych nr [...] w Ś., a więc nie była zatrudniona w tym dniu w szkole na podstawie umowy o pracę. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z 18 lutego 2000 r., stopień nauczyciela kontraktowego ex lege mogły uzyskać jedynie osoby zatrudnione w dniu [...] w szkole na podstawie umowy o pracę. E. P. w dniu [...] nie była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, lecz odbywała staż w okresie od [...] na podstawie umowy zawartej pomiędzy Starostą Ś. a Zespołem Szkół Zawodowych nr [...] w Ś. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej, przepisy prawa materialnego nie pozwalają na uznanie, że w dniu [...], czyli w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 19, poz. 239 ze zm.), była ona zatrudniona w szkole na podstawie umowy o pracę.

E. P. w dniu [...] odbywała staż, jako osoba bezrobotna, na podstawie wyżej powołanej umowy oraz skierowania z Powiatowego Urzędu Pracy. W tym okresie status prawny skarżącej regulowały przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 1996 r. nr 47, poz. 211 z późn. zm.). Przepis definicyjny zawarty w art. 2 ust. 21 tej ustawy stanowi, iż stażem jest nabywanie umiejętności praktycznych do wykonywania pracy poprzez wykonywanie zadań w miejscu pracy przez absolwenta, bez nawiązywania stosunku pracy z pracodawcą. Zgodnie z art. 37b ustawy starosta może, na wniosek lub za zgodą absolwenta, skierować go do odbycia u pracodawcy stażu przez okres nieprzekraczający 12 miesięcy. Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą, który wyraził zgodę na jego odbycie przez absolwenta, według programu określonego w umowie.

Nie można nadać stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego osobie niezatrudnionej w szkole na podstawie umowy o pracę. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji zasadnie uznały, że decyzja Dyrektora [...]LO we W. nr [...] z dnia [...] o nadaniu E. P. stopnia nauczyciela kontraktowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ wadliwie zastosowano przepisy do istniejącego stanu faktycznego.

Zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę na to, że stwierdzenie nieważności decyzji wydanej "z rażącym naruszeniem prawa" jest odstępstwem od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, w związku z czym rozważane pojęcie ("rażące naruszenie prawa") w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podlega ścisłej wykładni (wyrok z dnia 19 maja 1989 r. sygn. IV SA 90/89, ONSA z 1989 r. z. 1, poz. 49, por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006 r. s. 744-746). Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela powyższe stanowisko i uznaje, że uwzględnienie wynikających stąd wskazań, a także wniosków wyprowadzonych z wykładni gramatycznej (wyraz "rażący" oznacza: dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży - Słownik języka polskiego pod. red. W. Doroszewskiego, Warszawa 1965, t. VII, s. 841), uzasadnia tezę, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia prawa powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04). Jedną z zasadniczych wartości demokratycznego państwa prawnego jest zasada praworządności, ustanowiona w art. 7 Konstytucji RP, w myśl której organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z konstytucyjnej zasady praworządności wynika, że nie mogą ostać się w obrocie prawnym akty władzy publicznej, które w sposób kwalifikowany naruszają przepisy prawa.

Stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc). W sprawie będącej przedmiotem osądu, rażące uchybienie prawu materialnemu oznacza niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw i polega na tzw. błędzie w subsumpcji, co wyraża się tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający dyspozycji normy prawnej. Decyzja z dnia [...] Dyrektora [...] LO we W. została bowiem wydana wbrew nakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, tzn. wbrew wyraźnym przesłankom określonym w przepisie art. 7 ust. 3, nadano skarżącej stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.

Za chybiony należy uznać zarzut podniesiony na rozprawie przez przewodniczącego O. A. Z. Z., iż weryfikacja zaskarżonej decyzji winna się ewentualnie odbyć w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), skoro jej wadliwość wynika z fałszu materialnego. Błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi bowiem podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 24 lipca 1997 r., I SA/Łd 674/96, Lex nr 30328). Poza tym zasadą jest, że wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu ich fałszerstwa orzeczeniem sądu. W przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do uznania, iż umowa z dnia [...] o odbywanie stażu dla bezrobotnego absolwenta zawarta między Starostą Ś. a Zespołem Szkół Zawodowych nr [...] w Ś., jest dokumentem fałszywym.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, ze zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa, zatem skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).