Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 657/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2006-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.52 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art.1
journal: Dz.U. 1994 nr 58 poz 239
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych.
article: art.23 ust.1
journal: Dz.U. 1990 nr 51 poz 298
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.

SENTENCJA

Sygnatura akt: I SA/Ke 657/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 04 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Asesor WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant: Referent stażysta Krzysztof Czarnecki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25.04.2006 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] numer [...] w przedmiocie : odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 19 sierpnia 2005r. E. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z [...] nr [...].

Decyzją tą zostało utrzymane w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z [...] nr [...]odmawiające E.M. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok. W ten sposób został załatwiony wniosek skarżącej z dnia 29 grudnia 2004 r., którym zwróciła się o stwierdzenie nadpłaty w podatku w zakresie dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji Banku Handlowego w W. S.A., gdyż zdaniem podatniczki, dochód uzyskany ze sprzedaży tych akcji korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie przepisu art. 52 pkt 1 lit a) ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przedmiotowej sprzedaży dokonano w czerwcu, wrześniu i listopadzie 1999r. Stan faktyczny ustalony w sprawie, a dotyczący daty sprzedaży, ilości akcji, kwot uzyskanych z tej sprzedaży, nie jest pomiędzy stronami sporny.

Podejmując takie rozstrzygnięcia organy podatkowe stwierdziły, że prywatyzacja Banku Handlowego w W. SA, nazywanego dalej Bankiem, została przeprowadzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm./. Na podstawie zaś art. 2a ust. 1 i 2 tej ustawy Bank został zaliczony przez Radę Ministrów do jednoosobowych spółek Skarbu Państwa o szczególnym znaczeniu dla gospodarki Państwa. Rada Ministrów Uchwałą Nr 18 z dnia 25 marca 1997r. w sprawie udzielenia zgody na prywatyzację i zezwolenia na szczególny tryb zbycia akcji Banku Handlowego /M.P. Nr 18, poz. 172/, wydaną na podstawie art. 2a ust. 2 i art. 23 ust. 2 oraz w związku z art. 45b ustawy prywatyzacyjnej, wyraziła zgodę na prywatyzację Banku Handlowego w W. SA. Zgodnie z art. 45b ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych do zbycia należących do Skarbu Państwa wszelkich akcji lub udziałów w spółkach prawa handlowego, a więc i Banku, mają zastosowanie przepisy art. 23 tejże ustawy.

Organy podatkowe wskazały, iż powyższy przepis w ustępie 1 określa tryb zbywania akcji należących do Skarbu Państwa, który polega na przetargu, ofercie zgłoszonej publicznie lub na rokowaniach pojętych na podstawie publicznego zaproszenia. Dodatkowo w przepisie tym użyto sformułowania "z zastrzeżeniem przepisów art. 24", a wymieniony art. 24 określał tryb zbywania akcji pracownikom na preferencyjnych warunkach. Z kolei art. 23 ust. 2 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, również powołany w podstawie prawnej w/w uchwały Rady Ministrów upoważniał ten organ do zezwolenia na inny niż określony w przepisie art. 23 ust. 1 tryb zbycia akcji należących do Skarbu Państwa. W świetle brzmienia przepisu § 2 ust. 1 uchwały Rady Ministrów tymi innymi niż wymienione w art. 23 ust. 1 ustawy prywatyzacyjnej trybami były rokowania podjęte na podstawie zaproszenia skierowanego do oznaczonych osób lub oferta skierowana do oznaczonych osób. Wymienione formy zbycia akcji dotyczyły nie więcej niż 73% akcji należących do Skarbu Państwa. Natomiast stosownie do § 3 ust. 1 uchwały Rady Ministrów w przypadku osób zatrudnionych w Banku, inny tryb niż przewidziany w ustawie prywatyzacyjnej polegał na zmniejszeniu liczby zbywanych tej grupie osób akcji w wysokości odpowiadającej ich wartości nominalej. Szczegółowe zasady i warunki przydziału akcji pracownikom zostały określone w regulaminie uchwalonym przez Radę Ministrów i zatwierdzonym przez Ministra Skarbu Państwa.

W ocenie organów podatkowych brzmienie art. 23 ust. 1 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i użyte w nim sformułowanie "z zastrzeżeniem przepisu art. 24" wskazuje na to, że ustawodawca tryb zbywania akcji uznał za odrębny od innych trybów zbywania akcji wymienionych w tym przypisie, w tym i oferty publicznej. Stosownie do postanowień art. 52 pkt 1 lit. "a" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolnione od podatku dochodowego są dochody uzyskane ze sprzedaży akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na podstawie oferty publicznej lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym. Wobec tego dla zastosowania zwolnienia konieczne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek tj. sprzedane akcje dopuszczone zostały do publicznego obrotu i zostały uprzednio nabyte albo w drodze publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym.

Definiując pojęcie "oferty publicznej" organy podatkowe odwołały się do art. 1 § 1 obowiązującej w czasie prywatyzacji Banku ustawy z dnia 22 marca 1991r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych (t. j. Dz. U. z 1994r. Nr 58 poz. 239 ze zm.) zgodnie z którym publicznym obrotem papierami wartościowymi jest proponowanie nabycia, nabywanie lub przenoszenie praw z emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo inny sposób, jeżeli proponowanie nabycia skierowane jest do więcej niż 300 osób albo do nie oznaczonego adresata. Natomiast w myśl art. 1 § 1 pkt 1 tej ustawy nie jest publicznym obrotem udostępnianie w procesie prywatyzacji przez Skarb Państwa akcji pracownikom danej spółki.

Organy podatkowe odniosły się również do art. 2 pkt 3a tej ustawy, zawierającego pojęcie pierwszej oferty publicznej, uznając, że definicja ta niewiele wyjaśnia. W związku z powyższym organy uznały, że publiczny charakter oferty należy wywieść z definicji publicznego obrotu papierami wartościowymi, który zawiera również zagadnienia dotyczące oferty publicznej. Cechami wyróżniającymi obrót publiczny jest bowiem proponowanie nabycia papierów wartościowych z wykorzystaniem środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowanie nabycia skierowane jest do więcej niż 300 osób albo do nie oznaczonego adresata. Jest to więc oferta o charakterze publicznym, o której mowa w art. 2 pkt 3a tej ustawy. Ustawodawca pozbawia jednak ofertę nabycia akcji przez pracowników danej spółki charakteru publicznego, co wynika z art. 23 ust. 1 ustawy prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Dlatego w ocenie organów podatkowych tryb zbycia akcji pracowniczych jest odrębny od innych sposobów zbywania akcji jednoosobowych spółek Skarbu Państwa wymienionych w powołanym przepisie, a więc i oferty ogłoszonej publicznie.

W ocenie organów ustalenia te prowadzą do wniosku, że nabycie akcji Banlk Handlowego S.A. w W. przez jego pracowników w procesie prywatyzacji nie spełnia przesłanek określonych w przepisie art. 52 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uprawniających do zwolnienia dochodu ze sprzedaży tych akcji, nawet pomimo faktu, iż w prospekcie emisyjnym zawarta została informacja o akcjach przeznaczonych dla pracowników Banku. Na poparcie zajętego stanowiska odwołano się do ugruntowanego już w orzecznictwie NSA stanowiska zawartego w wyrokach: z dnia 29 września 2000r. sygn. akt III SA 367/00 jak również z dnia 12 sierpnia 2004r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 1399/01.

Od powyższego rozstrzygnięcia E. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Żądając uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania zarzuciła skarżonemu rozstrzygnięciu:

-naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 52 pkt 1 lit "a" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

-wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia podstawowych zasad postępowania podatkowego wyrażonych w art. 120 i art. 122 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm./.

Przedstawiając swoje stanowisko w sprawie skarżąca wskazała, że zgodnie z treścią art. 52 pkt 1 lit.a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie była zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji Banku. Przepis ten uzależnia zwolnienie od spełnienia łącznie dwóch warunków, a mianowicie: akcje muszą być dopuszczone do obrotu publicznego i muszą być nabyte na podstawie oferty publicznej. Obie te przesłanki, zdaniem skarżącej, zostały spełnione. Zgodnie z art. 49 ustawy Prawa o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, jak i art. 61 ustawy z 21 sierpnia 1997r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, wprowadzenie papierów wartościowych do publicznego obrotu wymaga zgody Komisji Papierów Wartościowych i Giełd. W przypadku akcji Banku Handlowego taka decyzja została wydana w dniu [...]numer [...] i zgodnie z nią akcje Banku zostały dopuszczone do obrotu publicznego. Został więc, zdaniem skarżącej, spełniony pierwszy warunek.

W zakresie drugiego warunku, czyli nabycia akcji na podstawie oferty publicznej, skarżąca wskazała, że pojęcie to nie zostało dla celów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zdefiniowane, ani też nie nastąpiło odesłanie do odrębnych przepisów. Rozważając więc możiwości poszukiwawcze znaczenia tego terminu koniecznym staje się ustalenie treści terminu w kontekście zbliżonych pojęć stosowanych w innych ustawach i realizowanych przez nie celów. Takim pojęciem, zdaniem skarżącej, może być pojęcie "pierwszej publicznej oferty", którym posługuje się ustawa Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi zarówno z 1991 r. jak i z 1997 r.. Posłużyć ono może do odczytania znaczenia terminu publiczna oferta, ponieważ każda pierwsza publiczna oferta musi być jednocześnie zawsze publiczną ofertą. Przez pierwszą ofertę publiczną ustawa z 1991 r. rozumie oferowanie przez wprowadzającego nabycia praw z emitowanych w serii papierów wartościowych, jeżeli oferta ma charakter publiczny. Pojęcie oferta mająca charakter publiczny nie zostało w ustawie zdefiniowane. W ustawie z 1997 r. definicja pierwszej publicznej oferty ma natomiast inne brzmienie. Rozumie się przez to proponowanie po raz pierwszy przez wprowadzającego lub subemitenta usługowego, w sposób określony w art. 2, nabycia emitowanych w serii papierów wartościowych. Art. 2 ustawy zawiera zaś definicję publicznego obrotu. Ustawodawca rezygnując z warunku, że oferta ma mieć charakter publiczny, dla wyjaśnienia pojęcia pierwszej publicznej oferty odsyła więc do definicji publicznego obrotu. Opierając się na tej definicji można by przyjąć, że charakter publiczny proponowania przez wprowadzającego nabycia emitowanych w serii papierów wartościowych jest zapewniony przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli jest ono skierowane do więcej niż 300 osób albo do nie oznaczonego adresata. Charakter publiczny nie jest tu rozumiany tak, jak w języku potocznym, czyli jako oferta skierowana do ogółu ludzi, do nieograniczonego kręgu odbiorców, lecz do więcej niż 300 oznaczonych osób lub do nieoznaczonego adresata.

W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, w przypadku akcji zaoferowanych pracownikom Banku miała miejsce oferta publiczna ponieważ zarówno zaoferowano im akcje, jak i oferowanie to miało charakter publiczny w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi z 1991r. i z 1997r. Liczba pracowników Banku, którym zaoferowano akcje, przekroczyła 300 osób.

Zdaniem strony skarżącej ustalenie charakteru znaczenia treści terminu publiczna oferta może nastąpić także poprzez zbadanie podstaw prawnych prywatyzacji Banku, którego sprzedaż akcji nie jest prywatyzacją w rozumieniu ustawy o prywatyzacji, gdyż Bank nigdy nie był przedsiębiorstwem państwowym, a wobec tego nie jest też spółką powstałą z przekształcenia takiego przedsiębiorstwa. Generalnie ustawa o prywatyzacji nie ma więc zastosowania do spółek prawa handlowego, które uprzednio nie funkcjonowały nigdy jako przedsiębiorstwa państwowe. Zgodnie jednak z przepisem art. 45a ustawy o prywatyzacji przepisy art. 2a tejże ustawy stosuje się również do spółek, których jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, powstałych w trybie innym niż przewidziany przez ustawę o prywatyzacji, a więc także do Banku Handlowego. Z ustawy nie wynika jednak, że wszystkie jej przepisy stosuje się do spółek takich jak Bank, ale tylko jeden ściśle określony - dotyczący m.in. zgody na zbycie akcji Banku, co nie musi być tożsame z pojęciem prywatyzacji w znaczeniu, jakie nadaje mu ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw. Do prywatyzacji Banku nie miały zastosowania inne artykuły ustawy o prywatyzacji. Sprzedaż akcji Banku pracownikom odbywała się na szczególnych warunkach, określonych na podstawie upoważnienia Rady Ministrów, zawartego w Uchwale nr 18 z dnia 26 marca 1997r. w sprawie udzielenia zgody na prywatyzację i zezwolenia na szczególny tryb zbycia akcji Banku oraz przez Ministra Skarbu Państwa w "Regulaminie nabywania akcji przez pracowników Banku Handlowego w W. S.A. w ramach oferty publicznej", a nie na podstawie ustawy o prywatyzacji.

W związku z powyższym skarżąca nie zgodziła się z interpretacją Ministra Finansów przedstawioną w piśmie nr PB5/RM-2120-0899/99 z 29 września1999r., w której dowodzono, że nabycie akcji przez pracowników Banku nie nastąpiło w ramach obrotu publicznego, gdyż zostało wyłączone z obrotu publicznego zarówno na podstawie art. 1 ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi z 1991, jak i art. 2 ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi z 1997 r. Wyłączenie nabycia akcji z publicznego obrotu oznacza natomiast, że nie zostały one nabyte na podstawie publicznej oferty.

Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że ustawodawca w art. 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych użył sformułowania "akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na podstawie publicznej oferty", zatem można postawić pytanie, dlaczego ustawodawca nie użył w tym przepisie sformułowania "akcji nabytych w publicznym obrocie w rozumieniu odrębnych przepisów". Sformułowanie takie wykluczyłoby wszelkie wątpliwości, gdyż istniała legalna definicja publicznego obrotu. Skoro jednak ustawodawca posłużył się nigdzie nie zdefiniowanym pojęciem "publicznej oferty", nie zaś zdefiniowanym w ustawie pojęciem obrotu publicznego, to przyjęcie przy dokonywaniu wyładni art. 52, że oba pojęcia należy rozumieć tak samo, narusza granice wykładni. Nie powinna zaś się ona sprowadzać do przypisania temu pojęciu treści właściwej dla pojęcia publiczny obrót w rozumieniu ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi w zakresie dotyczącym proponowania nabycia papierów wartościowych, a w konsekwencji uznania, że ustawowe wyłączenia z publicznego obrotu są jednocześnie wyłączeniami z publicznej oferty.

Ponadto w kwestii językowego znaczenia przedmiotowego pojęcia skarżąca powołała się na wypowiedź Komisji Papierów Wartościowych, która w decyzji o dopuszczeniu akcji Banku do obrotu publicznego kilkakrotnie użyła pojęcia "oferta publiczna", co stanowi dowód na to, że jest to pojęcie języka prawniczego. Stanowisko Komisji zostało wyrażone w postanowieniu z dnia [...] wyjaśniającym na żądanie Banku, czy termin publiczna oferta odnosi się do wszystkich wprowadzonych do publicznego obrotu akcji serii A Banku Handlowego. Komisja stwierdza, że pojęcie oferta publiczna "jest powszechnie i w sposób nie budzący wątpliwości zrozumiane i używane tak w doktrynie, jak i w praktyce obrotu gospodarczego" i oznacza ono "proponowanie nabycia w serii papierów wartościowych". Przekładając to określenie na język terminów zdefiniowanych ustawowo, to należy przez to rozumieć obrót pierwotny i pierwszą ofertę publiczną. Publiczność owego proponowania rozumiana jest przy tym nie tylko jako spełnienie przesłanek wymienionych w ustawowej definicji publicznego obrotu, ale również jako konsekwencja opublikowania prospektu emisyjnego. Komisja w piśmie z 14 czerwca 1999r., stwierdziła, że każdy zakup akcji dopuszczonych do publicznego obrotu i oferowanych na podstawie prospektu emisyjnego, spełnia wymóg nabycia na podstawie publicznej oferty, jeżeli do nabycia dochodzi w ramach oferty opisanej w prospekcie.

Dlatego zdaniem skarżącej należy przyjąć, że w języku prawniczym pojęcie publiczna oferta oznacza proponowanie nabycia w serii papierów wartościowych, przy czym publiczny charakter wynika m.in. zarówno ze skierowania do więcej niż 300 osób, jak i opublikowania prospektu emisyjnego. A więc nie ulega wątpliwości, że pracownicy Banku nabyli akcje serii A Banku Handlowego na podstawie oferty publicznej i użycie tego terminu w nazwie Regulaminu, który określał zasady ich nabywania przez pracowników i stanowił załącznik do prospektu emisyjnego, było prawidłowe. W prospekcie emisyjnym określone zostały zasady sprzedaży akcji w transzy pracowniczej, a szczegółowe zasady tej sprzedaży są określone w "Regulaminie nabywania akcji przez pracowników Banku Handlowego w W. S.A. w ramach oferty publicznej". Regulamin stanowi załącznik do prospektu i został zatwierdzony przez Ministra Skarbu Państwa na podstawie § 2 uchwały Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. w sprawie udzielenia zgody na prywatyzację i zezwolenia na szczególny tryb zbycia części akcji Banku Handlowego. Minister Finansów w piśmie nr BS/KZ 961/97 z dnia 27 marca 1997 r. nie zgłosił uwag do prospektu emisyjnego, którego Regulamin jest integralną częścią. Z kolei zaś § 1 Regulaminu stanowi, że udostępnianie pracownikom akcji Banku należących do Skarbu Państwa będzie następowało w ramach oferty publicznej na zasadach i warunkach określonych w niniejszym "Regulaminie nabywania akcji przez pracowników Banku Handlowego w W. S.A. w ramach oferty publicznej" oraz w prospekcie sprzedaży akcji Banku Handlowego w W. SA.

Skarżąca powołała się też na pogląd wyrażany w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, że jeżeli w grę wchodzą różne metody wykładni przepisów podatkowych, to należy wybrać taką, która najbardziej odpowiada zasadom wyrażonym w Konstytucji, o ile oczywiście mieści się ona w granicach możliwego sensu słów. Z konstytucyjnej zasady państwa prawnego wyprowadzana jest natomist zasada zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa. Zaufanie do prawa daninowego stanowionego przez parlament łączy w sobie aspekt jawności, jasności i pewności prawa, a także zasadę ochrony praw słusznie nabytych. Jasność dotyczy języka przepisów prawnych, który powinien być na tyle komunikatywny, aby można z nich odczytać prawa i obowiązki. Stosowanie nieczytelnych konstrukcji, posługiwanie się niejasnym językiem prawnym stanowi zaprzeczenie zasady tworzenia prawa jasnego i zrozumiałego. Przy czym, zdaniem skarżącej, przepis art. 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kierowany jest do przeciętnych obywateli, nabywców akcji, którzy powinni prawidłowo rozpoznać swoje obowiązki i mieć pewność co do tego, że nabyli akcje w publicznej ofercie lub w inny sposób i w związku z tym mogą lub nie skorzystać ze zwolnienia podatkowego. Nie mogą być na nich nakładane obowiązki badania i dociekania treści zastosowanych pojęć, wymagających rozległej wiedzy prawniczej, czy rozstrzygania dylematów rodzących się z powodu różnej interpretacji, jak chociażby w tej sprawie dociekanie dlaczego z jednej strony Rada Ministrów w uchwale zezwalającej na prywatyzację Banku przyjmuje inny tryb zbycia akcji niż oferta ogłoszona publicznie, a z drugiej strony ta sama uchwała jest powołana jako podstawa prawna Regulaminu, który stwierdza, że udostępnianie akcji pracownikom będzie następowało w ramach oferty publicznej.

Zdaniem skarżącej w sprawie należy mieć również na uwadze zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Zasady nabywania akcji przez pracowników zostały określone w Regulaminie, w którego tytule oraz treści posłużono się w odniesieniu do nabycia przez nich akcji Banku terminem "oferta publiczna". Regulamin nie jest wprawdzie dokumentem urzędowym sporządzonym przez organ administracji publicznej w rozumieniu art. 194 ustawy Ordynacja podatkowa, ale jest dokumentem sporządzonym w oparciu o konkretną podstawę prawną i zatwierdzonym przez organ administracji rządowej. Powyższe, zdaniem skarżącej, pozwala w konsekwencji na udzielenie odpowiedzi na pytanie, dlaczego ustawodawca podatkowy w treści art. 52 pkt 1 lit a) nie odesłał do odrębnych przepisów i nie skorzystał z definicji legalnych z ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, lecz posłużył się terminem języka prawniczego, stosowanym w praktyce obrotu gospodarczego. Nie można bowiem wykluczyć, że miał on na uwadze fakt, iż użycie tych terminów oznaczałoby dla przeciętnego obywatela konieczność przestudiowania przepisów tejże ustawy, zrozumienia tych pojęć, a także przy wyłączeniach z obrotu publicznego zapoznania się z procesami prywatyzacji spółek, których akcje nabył. Treść pojęcia "oferta publiczna" w języku prawniczym, jako proponowanie nabycia w serii papierów wartościowych przy zapewnieniu publicznego charakteru m.in. przez opublikowanie prospektu emisyjnego, jest natomiast zrozumiała dla przeciętnych podatników, a dosłowne użycie tego terminu w tytule i treści skierowanego do nabywców akcji Regulaminu mogła skłonić do przekonania, że zbędne jest stosowanie innych metod wykładni.

Ponadto skarżąca podniosła, że decyzje organów są obarczone błędem z uwagi na fakt, iż organy te nie podjęły wystarczających działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co stoi w sprzeczności z art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa. Organy podatkowe są zobowiązane do należytego zbadania sprawy, a kierując się zasadą dochodzenia do prawdy materialnej, mają w toku postępowania obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ani Urząd Skarbowy, ani Izba Skarbowa w najmniejszym stopniu nie podjęły nawet próby należytego zbadania sprawy, czego dowodem jest bardzo ograniczone uzasadnienie decyzji, odwołujące się w zasadzie tylko do próby podporządkowania rozumienia pojęcia "publiczna oferta" pojęciu "publiczny obrót" i w konsekwencji do uznania, że ustawowe wyłączenia z publicznego obrotu są jednocześnie wyłączeniami z publicznej oferty.

Końcowo skarżąca powołała się na fakt, że Urzędy Skarbowe: Pierwszy Urząd Skarbowy w B., Urząd Skarbowy W. – W., Urząd Skarbowy W.- B., Pierwszy Urząd Skarbowy Ł. – G., Urząd Skarbowy w S., Urząd Skarbowy w Sz. - wydały decyzje rozstrzygające, że dochód ze sprzedaży akcji nie podlega opodatkowaniu.

Do skargi załączono: decyzję KPWiG z dnia [...]oraz postanowienie z [...]., wyciąg z Prospektu Sprzedaży Akcji Ministra Skarbu Państwa z dnia 27 marca 1999r., opinię prawną Kancelarii Prawnej W.& S. sporządzoną dla Banku Handlowego S.A. z dnia 3 lutego.2000 r. oraz decyzję Urzędu Skarbowego W. – W. z dnia [...]

W udzielonej odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe roztrzygnięcie oraz argumentację je uzasadniającą.

W załączeniu do pisma z dnia 18 kwietnia 2006r. skarżąca przesłała do Sądu plik dokumentów m.in.: część prospektu emisyjnego Banku, odpowiedź Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia 27 lutego 2006r. na pozew o odszkodowanie złożony przez J. R. do Sądu Rejonowego dla W. Ś. VI Wydział Cywilny, Memorandum W. & C. pismo Ministra Skarbu Państwa z 13 maja 1997r., pismo Ministerstwa Skarbu Państwa z 8 grudnia 2000r., opinię z 5 lutego 2001r. Biura Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu, opinię z 15 listpada 2000r. KPMG Polska Audyt sp. z o.o. w W. opinię z 23 października 2000r. Firmy S. K.& Sz., pismo Ministerstwa Finansów z 29 września 1999r. do Prezesa Zarządu Banku Handlowego, pismo Ministra Finansów z 30 listopada 2000r. do Rzecznika Praw Obywatelskich. Dodatkowo do tego pisma, w załączeniu, skarżąca przesłała do Sądu pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu W. S.

W dniu 4 maja 2006r. złożono osobiście do Biura podawczego Sądu pismo z dnia 25 kwietnia 2006r. zatytułowane " Załącznik do protokołu z rozprawy".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r .- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Istotą sporu pomiędzy stronami przedmiotowego stosunku sądowoadministracyjnego jest ocena zdarzeń mających znaczenie fiskalne, wpływających na wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych skarżącej, w roku podatkowym 1999. Zasadniczą kwestią pozostaje opodatkowanie dochodów wykazanych przez skarżącą ze sprzedaży w 1999 r. akcji Banku Handlowego S.A., nabytych uprzednio od Skarbu Państwa w ramach transzy skierowanej do pracowników tej spółki.

Zgodnie z obowiązującym w 1999 r. brzmieniem art. 52 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. Nr 14 z 2000r., poz. 416 ze zm.) zwolnione zostały od podatku dochodowego od osób fizycznych między innymi dochody ze sprzedaży akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, przy czym zwolnienie to nie miało zastosowania, jeżeli sprzedaż tych akcji była przedmiotem działalności gospodarczej.

W świetle powyższego, aby dochód uzyskany ze sprzedaży akcji korzystał ze zwolnienia od podatku, ustawodawca przewidział trzy alternatywne sytuacje, tj. akcje muszą być: 1/ dopuszczone do obrotu publicznego i nabyte na podstawie oferty publicznej, albo 2/ dopuszczone do obrotu publicznego i nabyte na giełdzie papierów wartościowych, albo 3/ dopuszczone do obrotu publicznego i nabyte w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym.

W niniejszej sprawie sporne pozostaje, czy akcje zbyte przez skarżącą spełniają drugi warunek określony w pkt 1, tj. czy zostały przez skarżącą nabyte na podstawie ofery publicznej. Niewątpliwe bowiem, czego nie kwestionowały również orzekające w sprawie organy podatkowe, akcje nabyte przez skarżącą spełniały warunek dopuszczenia do obrotu publicznego. Akcje Banku Handlowego S.A., objęte były bowiem prospektem sprzedaży akcji z dnia 27 marca 1997 r. i zostały dopuszczone do publicznego obrotu decyzją Komisji Papierów Wartościowych z dnia [...], nr [...]Wszelkie zarzuty i wyjaśnienia w tej kwestii eksponowane przez skarżącą korespondują z ustaleniami organów podatkowych i nie wymagają omówienia.

Zdaniem Sądu, sprzedane przez skarżącą akcje Banku Handlowego S.A. nie wypełniły drugiego z wymienionych wyżej warunków zwolnienia od podatku dochodowego, a mianowicie nie zostały nabyte na podstawie publicznej oferty.

W obowiązujących przepisach prawa podatkowego, jak również w obowiązującej w dacie nabycia akcji ustawie z dnia 22 marca 1991 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i o funduszach powierniczych (t. j. Dz. U. z 1994 r. Nr 58 poz. 239 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa P.o.p.w. i f.p., brak definicji legalnej pojęcia oferty publicznej, która mogłaby posłużyć dla ustalenia jej desygnatów na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dlatego w ocenie Sądu, należy dokonać ustalenia znaczenia tego pojęcia w oparciu o dyrektywy wykładni językowej, uwzględniając oczywiście wnioski płynące z wykładni systemowej i celowościowej. Przy czym należy mu przypisać znaczenie takie jakie ma ono w języku potocznym, zrozmiałym dla przeciętnego podatnika, nie korzystającego z profesjonanej pomocy prawnej. Według takich założeń za ofertę publiczną należy uznać skierowanie konkretnej propozycji (np. nabycia) do nieokreślonego bliżej adresata, czyli do każdego podmiotu funkcjonujcego w obrocie prawnym, który może stać się potencjalną stroną transakcji. Wnioskując a contrario nie będzie takiego przymiotu posiadać propozycja skierowana do konkretnie określonego adresata, znajdującego się w konkretnej sytuacji, czyli propozycja skierowana wyłącznie do indywidualnie oznaczonego podmiotu czy też pewnej kategorii podmiotów o wspólnych cechach, które to nadają im szczególny status prawny.

Dlatego w ocenie Sądu skoro, konkretna transza akcji Banku Handlowego S.A. skierowana została do precyzyjnie określonego kręgu nabywców – pracowników banku, to nabycie akcji przez tychże nie spełnia kryterium nabycia akcji w ofercie publicznej. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że te akcje banku nie były dostępne dla wszystkich, a wyłącznie dla pracowników banku. Nie ma znaczenia przy tym liczba akcji, jak i liczba potencjalnych nabywców.

W ocenie Sądu nie można definiować pojęcia "oferty publicznej" jedynie w oparciu o stanowisko Komisji Papierów Wartościowych. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż organ ten zawęża definiens tej defnicji do "proponowania nabycia w serii papierów wartościowych". Odnosi się więc jedynie do oferowanego przedmiotu nie uwzgędniając podmiotu - rodzaju adresata. Definicji pojęcia "oferty publicznej" nie sposób utożsamiać również ze znanym ustawie P.o.p.w.i f.p. pojęciem "pierwszej oferty publicznej". Wprawdzie ustawodawca w art. 2 pkt 3a tej ustawy zawiera definicję tego pojęcia lecz po pierwsze czyni to na użytek wyłącznie tej ustawy, a poza tym, co jest znamiennym, definicja ta nie wyjaśnia pojęcia "publiczności". Przepis ten stanowi bowiem, iż pierwsza oferta publiczna to oferowanie przez właściciela papierów wartościowych nabycia praw z emitowanych w serii papierów wartościowych, jeżeli oferta ma charakter publiczny. Można więc powiedzieć, iż definicja ta dotknięta jest tzw. wadą idem per idem (to samo przez to samo). Nie sposób posłużyć się więc taką definicją na gruncie ustawy podatkowej. Pojęcie pierwszej oferty opiera się na określeniu podmiotów, które wprowadzają papiery wartościowe, czyli podmiocie będącym właścicielem emitowanych w serii papierów wartościowych. Przepis ten nie określa trybu ich proponowania, nabywania.

Znaczenia pojęcia "oferty publicznej" nie można też wprost wywodzić z zawartej w art. 1 § 1 ustawy P.o.p.o.w i f.p. definicji publicznego obrotu. Stosownie do tej normy cechami charakteryzującymi publiczny obrót jest proponowanie nabycia, nabywanie lub przenoszenie praw z emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowanie nabycia skierowane jest do więcej niż 300 osób albo do nie oznaczonego adresata. Przepis ten reguluje inną materię, a mianowicie określa w jakich to przypadkach należy uznać, że mamy już do czynienia z publicznym obrotem papierami wartościowymi, a w konsekwencji więc należy spełniać wszelkie wymogi stawiane przez tę ustawę z uwagi na poddanie reglamentacji publicznoprawnej tego obrotu. Samo stwierdzenie faktu, że proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata, nie pozwala udzielić twierdzącej odpowiedzi, iż nabycie papierów wartościowych w każdym tym przypadku nastąpiło w drodze oferty publicznej. Z pewnością można zaś stwierdzić, iż jest to już, z uwagi na sposób proponowania, obrót publiczny normowany i regulowany przez przepisy tejże ustawy.

Nawet zaś przyjmując, iż to proponowanie nabycia, o którym mowa w definicji publicznego obrotu jest synonimem publicznej oferty, to należy wskazać, iż ustawodawca wprost pozbawia ofertę nabycia akcji przez pracowników danej spółki charakteru publicznego. Wynika to z treści art. 1 § 1 pkt 1 ustawy P.o.p.w.i f.p., który wyłącza z regulacji objętej tym paragrafem udostępnianie w procesie prywatyzacji przez Skarb Państwa akcji pracownikom danej spółki.

Jedną z dróg wprowadzenia akcji, jako papierów wartościowych, do obrotu prawnego ustawodawca przewidział w ustawie z 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa prywatyzacyjna. Regulacja ta przewidywała kilka trybów zbywania akcji. W przepisie art.23 ust.1 tej ustawy ustawodawca wskazał na: przetarg, ofertę ogłoszoną publicznie oraz rokowania podjęte na podstawie publicznego zaproszenia. W przepisie art. 24 ustawy prywatyzacyjnej ustawodawca przewidział odrębny tryb zbycia akcji. Otóż stosownie do tego przepisu pracownikowi przedsiębiorstwa państwowego przekształconego w spółkę przysługiwało ustawowe prawo zakupu określonej ilości akcji na zasadach preferencyjnych. A więc zakup tego rodzaju akcji nie następował w drodze oferty czy rokowań pomiędzy zbywcą akcji a pracownikiem, którego uprawnienie do zakupu akcji na określonych warunkach wynika z przepisu prawa.

W przypadku zbywania akcji Banku Handlowego S.A. zastosownie znalazła szczególna procedura. Rada Ministrów skorzystała bowiem z delegacji ustawowej zawartej w art. 23 ust. 2 ustawy prywatyzacyjnej, stosownie do której, w szczególnych przypadkach organ ten mógł zezwolić na inny niż określony w art.23 ust. 1 tryb zbycia akcji należących do Skarbu Państwa. Realizując to upoważnienie uchwałą Nr 18 z dnia 25 marca 1997 r., w sprawie udzielenia zgody na prywatyzację i zezwolenia na szczególny tryb zbycia części akcji Banku Handlowego w W.Spółka Akcyjna (M.P. Nr 18, poz.172), Rada Ministrów zezwoliła Ministrowi Skarbu Państwa na zbycie nie więcej niż 73% akcji Banku w wyniku rokowań podjętych na podstawie zaproszenia skierowanego do oznaczonych osób lub w wyniku oferty skierowanej do oznaczonych osób. Ponadto, co jest znamiennym w nieniejszej sprawie, zezwolono na zbycie nie więcej niż 7,14% ogólnej liczby akcji osobom zatrudnionym w tym Banku po cenie odpowiadającej wartości nominalnej tych akcji. W § 3 uchwały upoważniono Radę Banku Handlowego do określenia szczegółowych zasad i warunków przydziału akcji pracownikom w formie regulaminu podlegającego zatwierdzeniu przez Ministra Skarbu. Delegacja ta została zrealizowana.

W ocenie Sąd zrealizownanie powyższych delegacji, najpierw przez Radę Ministrów, a następnie Radę Banku również potwierdza tezę, iż nabycie akcji (w § 3 ust.2 Uchwały RM posłużono się pojęciem przydziału) przez pracowników banku nastąpiło na szczególnych zasadach i propozycja nabycia akcji została skierowana do konkretnie określonej grupy odbiorców.

Również fakt zamieszczenia w publicznym prospekcie sprzedaży akcji, także akcji, podlegających sprzedaży pracownikom na zasadach preferencyjnych nie może mieć istotnego znaczenia dla kwestii trybu nabywania akcji przez tychże. Tryb ten, jak wskazano wyżej został odrębnie określony na podstawie delegacji zawartej w przepisie art.23 ust 2 ustawy prywatyzacyjnej. Przesądzającego znaczenia nie mają też zapisy i nazwa regulaminu, który stał się szczególną podstawą do nabycia akcji przez pracowników. Stosownie do § 1 tego aktu, nazwany on został "Regulaminem nabywana akcji przez pracowników Banku Handlowgo w W. S.A. w ramach oferty publicznej". Jednak jednocześnie należy wskazać, iż na mocy tej regulacji (§2) ustalona ściśle ilość akcji, tj. 7,14% ogólnej liczby akcji mogła być nabyta wyłącznie przez pracownków Banku. Pojęcie publiczność w tym przypadku zostało więc wyraźnie zawężone. Wniesek ten potwierdza również zapis pkt 2 w § 2 Regulaminu, stosownie do którego "pracownicy Banku zachowują prawo do nabywania i obejmowania dalszych akcji na zasadach ogólnych". To również wskazuje na szczególność oferty, kierowanej wyłącznie do pracowników Banku.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że oferta nosi charakter publiczny m.in. gdy "proponowane nabycie skierowane jest do więcej niż 300 osób", Sąd nie podziela tego poglądu, ponieważ mówiąc o publicznym charakterze oferty należy mieć na względzie powszechny dostęp do akcji przez ogół społeczeństwa bez względu na liczbę osób, do których jest skierowana oferta. Jeśli oferta nie jest skierowana do ogółu społeczeństwa, a do konkretnie oznaczonych adresatów, nawet jeśli ich liczba przewyższa 300 osób, to nie sposób jest mówić o ofercie publicznej

W ocenie Sądu, na ocenę zdarzeń podatkowych nie mają bezpośrednigo wpływu szczegółowe kwestie związane z procesem prywatyacji Banku Handlowego, choć należy przywołać w tym miejscu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w orzeczeniach: z 29 września 2000r. sygn. akt III SA 367/00, z 28 grudnia 2001.r. sygn. akt III SA 2204/00, z 17 grudnia 2001r. sygn. akt III SA 1022/00, z 18 września 2001 r. III SA 871/00, z 3 stycznia 2002r, sygn. akt III SA 2259/00 oraz z 1 lutego 2002r. sygn. akt III SA 2485/00 , iż nabycie spornych akcji nastąpiło w wyniku udostępnienia ich w procesie prywatyzacji przez Skarb Państwa pracownikom spółki.

Zdaniem Sądu, w sprawie znamiennym jest, iż dokonując zbycia akcji Banku Handlowego S.A., co do części akcji zawężono krąg nabywców wyłącznie do pracowników banku.

Wobec tego więc, skoro brak jest definicji legalnych, którymi można by się posiłkować dla zdefiniowania pojęcia "oferty publicznej", posługując się, zaprezentowaną wyżej wykładnią o chrakterze podstawowym czyli wykładnią językową, stwierdzić należy, iż nabycie akcji Banku nie nastąpiło na podstawie takiej oferty. Nie można więc uznać, iż został przez skarżącą spełniony warunek uprawniający do skorzystania ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w przepisie art. 52 pkt 1 lit. "a" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przedstawione rozważania i wnioski z nich wyciągnięte pozwalają na stwierdzenie, że organy podatkowe prawidłowo odmówiły skarżącej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż dochód ze sprzedaży przedmiotowych akcji uzyskany przez skarżącą podlegał opodatkowaniu tym podatkiem.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organy podatkowe prawa procesowego. Organy te ustaliły stan faktyczny sprawy, rozpatrzyły cały materiał dowodowy, wydane rozstrzygnięcia zawierają wymagane uzasadnienie faktyczne i prawne.

W związku z powyższym, skoro nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego, czy procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.