Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1059/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36-36 indeks 9;
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 7; art. 77 par 1; art. 80; art. 107 par 3; art. 8; art. 151; art. 138 par 1 pkt 1; art. 1 ust. 1;
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2009 nr 163 poz 1302
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego.
article: art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4;
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity
article: art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 106 par 3;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2013 r. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z [...] stycznia 2014 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r. (dalej Komisja II stopnia) utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w [...] (dalej Komisja Egzaminacyjna) z [...] kwietnia 2013 r., którą ustalono, że J. K. (dalej skarżąca) uzyskała negatywny wyniku egzaminu radcowskiego. Jako postawę skarżonej uchwały wskazano m.in. art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm.), dalej u.r.p.

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;

W dniach 19-22 marca 2013 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego, składającego się z pięciu części. Z uzasadnienia uchwały Komisji Egzaminacyjnej wynika, że uzyskała ona negatywny wynik z tego egzaminu, bowiem z piątej jego części, tj. z prawa administracyjnego, otrzymała ocenę niedostateczną, przy czym obie oceny cząstkowe były także niedostateczne. Z pierwszej części egzaminu stanowiącej zestaw pytań testowych otrzymała ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu radcowskiego (prawo karne) ocenę dostateczną, z trzeciej części (prawo cywilne) ocenę dostateczną, z czwartej części (prawo gospodarcze) ocenę dobrą. Organ powołał się na art. 366 ust. 1 u.r.p., który mówi, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Istotą zadania z prawa administracyjnego było dokonanie przez zdających oceny prawidłowości rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej sprawy zwrotu świadczenia rodzinnego pobranego nienależnie. W sprawie tej organ I instancji przyznał stronie na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie rodzinne w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. W związku z ujawnieniem się nowych okoliczności, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji, organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie przyznania tego zasiłku. Następnie organ I instancji decyzją uznał za nienależnie pobrany dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym oraz zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że decyzja ta stanowi zakończenie postępowania wznowieniowego. Strona od tej decyzji wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło umorzenia postępowania oraz utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Oceniając pracę skarżącej pierwszy z Egzaminatorów (sędzia WSA) podkreślił, że zdający nie zauważył rażącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ w sposób oczywiście sprzeczny z tym przepisem SKO odmówiło umorzenia postępowania i jednocześnie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W trybie odwoławczym organ może umorzyć postępowanie tylko po uprzednim uchyleniu decyzji organu I instancji. Zdaniem Egzaminatora autor skargi nie zauważył, że skoro postępowanie było prowadzone w trybie wznowienia postępowania, to w wyniku jego zakończenia organ I instancji mógł wydać wyłącznie rozstrzygnięcie przewidziane w art. 151 k.p.a., tymczasem wydał on orzeczenie na podstawie art. 104 k.p.a., bez uchylenia decyzji wcześniejszej, zaś organ odwoławczy takie rozstrzygnięcie zaaprobował. Za nietrafny przyjął zarzut naruszenia art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podstawą rozstrzygnięcia SKO był bowiem art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie art. 30 ust. 2 pkt 2, który prawdopodobnie miał na myśli zdający podnosząc kwestię "fałszywych zeznań lub dokumentów". Za zupełnie nietrafne przyjął także przywołanie art. 30 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis dotyczy przerwania biegu przedawnienia. Zdający nie przedstawił uzasadnienia prawnego dla stanowiska, iż organ naruszył art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a samo stwierdzenie, że organ dokonał wadliwej wykładni i niewłaściwie zastosował ten przepis, nie jest wystarczające. W skardze nie wskazano na naruszenie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wydanie jednej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne i o jego zwrocie bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej świadczenie, nie dostrzeżono naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 10 k.pa. mimo pozbawienia skarżącej możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wady skargi oraz brak trafności postawionych zarzutów nie pozwalają na wystawienie oceny pozytywnej. Egzaminator zauważył, że zdający zaproponował korzystne dla mocodawcy rozstrzygnięcie, wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych, chociaż strona jest zwolniona z wpisu sądowego, nadto złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz wniosek o zasadzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Drugi z Egzaminatorów (radca prawny) wskazał zaś na brak zarzutu naruszenia art. 151 k.p.a. lub art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych i na brak orzecznictwa sądowego. Oceniana praca jego zdaniem jest lakoniczna i nie rozpoznaje istoty sprawy. W skardze został zgłoszony wniosek o zasądzenie kosztów postępowania oraz wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarga zawiera błędną wzmiankę o opłacie, praca jest przejrzysta.

Skarżąca niezgadzając się z ostatecznym wynikiem zaskarżyła go w terminie i w odwołaniu zarzuciła:

1. naruszenie art. 365 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 i 8 u.r.p. poprzez ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu w zakresie zadania z prawa administracyjnego z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych w sytuacji, gdy prawidłowo wykonała ona zadanie i sformułowała prawidłowe zarzuty, przewidziane również w opisie istotnych zagadnień dla zadania z prawa administracyjnego;

2. naruszenie art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez oparcie ocen cząstkowych zadania z piątej części egzaminu radcowskiego wyłącznie na opisie istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej i potraktowanie tego opisu jako dokumentu zawierającego wiążące Komisję wytyczne, kreujące kryteria oceny, odmienne od ustawowych zasad oceny pracy;

3. naruszenie art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez brak właściwego, wyczerpującego uzasadnienia przyczyn, dla których nie było możliwe postawienie pozytywnej oceny cząstkowej w sytuacji, gdy praca egzaminacyjna odpowiada wymogom określonym w ww. przepisie oraz opisie istotnych zagadnień do zadania z zakresu prawa administracyjnego;

4. niewłaściwe zastosowanie art. 364 ust. 10 w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez pominięcie wskazanej w ustawie gradacji ocen cząstkowych, uzależnionych od wskazanych w ustawie płaszczyzn oceny prac egzaminacyjnych.

Mając powyższe na uwadze wniosła o zmianę jej oceny cząstkowej zadania z zakresu prawa administracyjnego na ocenę pozytywną, uchylenie zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały stwierdzającej, że uzyskała pozytywny wynik egzaminu radcowskiego złożonego w 2013 r.

W uzasadnieniu podniosła, że jej zdaniem dokonała prawidłowej analizy zagadnienia i zdecydowała o wniesieniu skargi do WSA. Sporządzona przez nią skarga spełnia warunki formalne, co potwierdzają Egzaminatorzy. Wyjaśniając dlaczego w skardze nie podniosła zarzutów naruszenia art. 10, art. 105 oraz art. 151 k.p.a. - co jej zdaniem w żadnym razie nie powinno skutkować wystawieniem oceny niedostatecznej wskazała, że to do profesjonalnego pełnomocnika należy wybór określonych zarzutów skargi, które odnoszą się do wadliwości prowadzonego postępowania, o ile znajduje to odzwierciedlenie w treści zadania egzaminacyjnego.

Komisja II stopnia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały analizując ww. stan faktyczny zadania egzaminacyjnego - w kontekście obowiązujących przepisów prawa, za niewątpliwie prawidłowe rozwiązanie zadania z piątej części egzaminu radcowskiego przyjęła sporządzenie skargi do sądu administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydaną w postępowaniu wznowieniowym. Wskazała, że zdający - jako profesjonalny pełnomocnik - w kontekście obowiązujących przepisów prawa, w szczególności powinien był zwrócić uwagę na następujące zaistniałe uchybienia, a to:

1. naruszenie art. 151 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania jednej z decyzji przewidzianych w tym przepisie, co było prawną konsekwencją wznowienia postępowania (nie można dowolnie zmienić stosowanych trybów i po wznowieniu postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., przejść do trybu określonego w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych);

2. naruszenie art. 30 ust. 1 i art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem z treści tego przepisu wynika, że za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie pobrane na podstawie decyzji, która została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego (w sprawie nie nastąpiło uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania i stronie nie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego);

3. naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o odmowie umorzenia postępowania, podczas gdy Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje wydania takiej decyzji;

4. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań;

5. naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji o zwrocie pobranego dodatku rodzinnego, która to decyzja była obciążona wskazanymi wadami.

Rozpoznając odwołanie Komisja II stopnia wskazała, że Egzaminatorzy zgodnie ocenili zadanie skarżącej z zakresu prawa administracyjnego, na oceny niedostateczne. Obydwaj wskazali, że wymogi formalne skargi do sądu administracyjnego zostały zachowane, nie było też zastrzeżeń, co do użytego języka.

Mając powyższe ustalenia na uwadze Komisja II stopnia stwierdziła, że sporządzona przez skarżącą na egzaminie skarga odpowiada wymogom formalnym i zawiera prawidłowe wnioski tj. o uchylenie decyzji organu II instancji; o zwrot kosztów postępowania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skierowany zarówno do organu, jak i do sądu administracyjnego. Jednak nie jest to wystarczająca podstawa do pozytywnej oceny pracy skarżącej, gdyż skarga ta, przy uwzględnieniu wszystkich kryteriów wynikających z art. 365 ust. 2 u.r.p. nie zasługuje na ocenę pozytywną.

I tak organ wskazał, że zasadnicze zarzuty podniesione w pracy sprowadzają się do stwierdzenia, że organ I instancji bezpodstawnie wznowił postępowanie w sprawie, a organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji z naruszeniem art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjęły, że praca wykonywana przez skarżącą uniemożliwiała jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. W skardze wskazano też na naruszenie art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem Komisja II stopnia stwierdziła, że istota zagadnienia problemowego w zadaniu polegała na dostrzeżeniu, że w sprawie została wydana wadliwa decyzja o nienależnie pobranym świadczeniu i jego zwrocie bez uchylenia decyzji przyznającej to świadczenie. Proste zestawienie decyzji wydanej po wznowieniu postępowania z treścią art. 151 § 1 k.p.a. powinno prowadzić do wniosku, że przepis ten został ewidentnie naruszony.

Organ wskazał, że ponadto oczywiście błędne było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, odmawiające umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na niezgodność takiego rozstrzygnięcia z treścią powołanego przepisu. Należało też dostrzec naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., gdyż strona została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy dopiero po doręczeniu decyzji organu I instancji. Celowym było podniesienie zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji obciążonej wskazanymi wadami.

Zdaniem Komisji II stopnia skarżąca w zadaniu egzaminacyjnym podniosła więc zarzuty zupełnie nieadekwatne do istoty zadania egzaminacyjnego, koncentrując się na kwestiach całkowicie drugorzędnych. Organ zgodził się przy tym jednocześnie, że samo podniesienie zarzutów naruszenia wskazanych przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) oraz art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych było dopuszczalne, i co do zasady nie może być uznane za błędne. Podstawowa kwestia problemowa w zadaniu z zakresu prawa administracyjnego nie sprowadzała się bowiem do niewyjaśnienia przez organy, czy świadczenie pobrane przez stronę było nienależne, lecz na dostrzeżeniu, że w sprawie została wydana wadliwa decyzja o uznaniu świadczenia za nienależne i jego zwrocie w sytuacji, gdy w obiegu prawnym pozostaje decyzja przyznająca to świadczenie. Skarżąca w uzasadnieniu sporządzonej skargi w żaden sposób nie odniosła się do tego zagadnienia, a nie zamieszczając takich rozważań, nie wykazała, że posiada wystarczającą wiedzę w zakresie zagadnień proceduralnych dotyczących wznowienia postępowania.

Komisja II stopnia przyznała, że skarżąca wprawdzie podniosła zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ale jego uzasadnienie pozostaje w oderwaniu od najważniejszych zagadnień problemowych zadania. Zarzut ten został powiązany ze stwierdzeniem, że brak było podstaw do wznowienia postępowania, co nie ma wystarczającego potwierdzenia w treści przedstawionego zadania. Decyzja o przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego została wydana dnia 23 lipca 2009 r., a strona złożyła oświadczenie, że nie jest zatrudniona. Z zaświadczenia Urzędu Skarbowego nie wynikało, że strona uzyskuje dochód ze stosunku pracy. Strona w odwołaniu przyznała, że złożyła informację z Urzędu Skarbowego o uzyskiwaniu dochodu, nie jest to więc równoznaczne ze wskazaniem, że źródłem tego dochodu była praca. O fakcie zatrudnienia w innym zakładzie na podstawie umowy zlecenia organ I instancji uzyskał informacje dopiero w lipcu 2012 r., a strona złożyła dokument potwierdzający powyższą okoliczność w sierpniu 2012 r. Zaistnienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było więc zdaniem Komisji II stopnia oczywiste, a zarzut braku podstaw do wznowienia postępowania nie jest przekonujący.

W ocenie organu w żaden też sposób nie wykazano, że wskutek wznowienia postępowania rażąco naruszono prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wyjaśnił, że nie każde naruszenie przepisów prawa ma rażący charakter. Powołując się na kwalifikowane naruszenie prawa należy bliżej uzasadnić swoje stanowisko. Wniosek skargi o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji nie ma wystarczającego oparcie zarówno w treści przedstawionego zadania, jak i w treści skargi. Zarzut naruszenia art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie został uzasadniony. Skarżąca wskazała jedynie, że dokonano wadliwej wykładni i niewłaściwego zastosowania tego przepisu, bez jakiegokolwiek sprecyzowania, na czym polega wadliwość wykładni, czy niewłaściwe zastosowanie. W istocie opracowana skarga nie zawiera w ocenie Komisji II stopnia uzasadnienia, gdyż ogranicza się ono jedynie do powtórzenia zarzutów sformułowanych w petitum skargi, a to powoduje, że jest lakoniczna. Za oczywiście chybiony i niezrozumiale uzasadniony uznała także zarzut naruszenia art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co zdaje się jej zdaniem wynikać z błędnego odczytania jego treści. Przepis ten odnosi się do świadczeń rodzinnych, o których mowa w art. 30 ust. 2, a nie jedynie do świadczeń z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Mając na uwadze treść art. 134 § 1 p.p.s.a. Komisja II stopnia podniosła, że okoliczność, iż skarga niezależnie od podniesionych w niej zarzutów, stanowiłaby podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji, nie oznacza, że osoba zdająca jest zwolniona z obowiązku wykazania się znajomością przepisów prawa administracyjnego. Sporządzona skarga powinna świadczyć o odpowiednim przygotowaniu prawniczym z zakresu prawa administracyjnego i należytym przygotowaniu do wykonywania zawodu radcy prawnego. Celem egzaminu jest przecież sprawdzenie przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania tego zawodu a nie tylko umiejętności sporządzenie skargi odpowiadającej wymogom formalnym. Opracowana zaś przez skarżącą skarga ma ogólnikowy charakter i nie odnosi się do podstawowych problemów zawartych w przedstawionym zadaniu. Nie odpowiada ona wymogom profesjonalnego opracowania prawniczego. Brak ustosunkowania się do najistotniejszych problemów zadania z zakresu prawa administracyjnego nie pozwala na przyjęcie, że skarżąca wykazała się wiedzą prawniczą i umiejętnością jej stosowania, niezbędną do prawidłowego i samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Organ wskazał, że opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i możliwe było rozwiązanie zadania także w inny sposób, niż wskazany w tym opisie. Należało jednak zauważyć podstawowe wady konstrukcyjne zaskarżonej decyzji, mające decydujący wpływ na wynik postępowania. O nienależytym zabezpieczeniu interesu reprezentowanej strony świadczy brak odniesienia się do najważniejszych zagadnień problemowych w sprawie i brak podniesienia najważniejszych zarzutów mających decydujący wpływ na rozstrzygnięcie skargi.

Za niewątpliwie sprzeczne z interesem reprezentowanej strony organ uznał złożenie przez skarżącą wniosku o zwolnienie strony od kosztów sądowych w sytuacji, gdy strona ta jest zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Nadto podał, że rozstrzygnięcie tego wniosku przedłużyłoby postępowanie.

Komisja II stopnia podniosła, że istotnie skarga zawiera wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, ale nie został on uzasadniony, a to uniemożliwia jego pozytywne rozstrzygnięcie.

Odnośnie wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, organ wskazał, że skarżąca składając go nie wykazała rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Reasumując organ wskazał, że uwzględniając stwierdzone uchybienia oraz wszystkie kryteria ocen, wynikające z ustawy o radcach prawnych, jak i skalę ocen przewidzianą w art. 364 ust. 10 u.r.p. uznał, że praca skarżącej nie powinna być oceniona pozytywnie. Zatem, skoro ostatecznie skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną z piątej części egzaminu, to brak było podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny upływ na wynik sprawy, tj.:

a. art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 368 ust.12 u.r.p. i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały, podjętej z naruszeniem szeregu przepisów postępowania (wskazanych w dalszej części niniejszej skargi), co doprowadziło ponownie, przez Komisję II stopnia, do przekroczenia granicy tzw. luzu decyzyjnego organu oraz wadliwych ustaleń faktycznych dotyczących rozwiązania. Naruszenie szeregu przepisów i brak prawidłowego zastosowania kryteriów ocen doprowadziło do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i odmiennego - nierównego potraktowania skarżącej wobec innych zdających, którzy mimo powołania tożsamych zarzutów w swoich pracach otrzymali ocenę pozytywną z tej części egzaminu, czego dowodzi załączony do skargi wyciąg z pracy i oceny innej zdającej, stanowiący załącznik nr 1 do niniejszej skargi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowe rozstrzygnięcie Komisji Ił stopnia w postaci uchylenia zaskarżonej uchwały i orzeczeniem co do istoty skutkowałoby otrzymaniem przez skarżącą pozytywnej oceny z egzaminu z prawa administracyjnego, a tym samym z całego egzaminu radcowskiego 2013 r.;

b. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. art.368 ust. 12 u.r.p. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały rozważenia wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, w szczegółowego uzasadnienia stanowiska, że żaden z zarzutów podniesionych w odwołaniu nie może prowadzić do podważenia zaskarżonej uchwały:

i. poprzez jednostronne i nieobiektywne rozpoznanie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, polegające na zastosowaniu przez Komisję II stopnia kryteriów arbitralnych, dopuszczających za prawidłowe tylko takie rozwiązanie zadania z. części piątej egzaminu, w którym zarzut naruszenia przepisu art. 151 k.p.a. będzie wyrażony expressis verbis w petiitum skargi pomimo, iż podniesione przez nią zarzuty, dotyczące uchybień organów obu instancji, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz 107 § 3, art. 145§ 1 pkt 5 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 10 ust. 5 i art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zostały uznane za prawidłowe i wystarczające dla uzyskania oceny pozytywnej w innej Komisji I stopnia, czego dowodzi załączony do niniejszej skargi wyciąg z pracy i oceny innej zdającej, stanowiący załącznik nr 1;

ii. poprzez wadliwe uzasadnienie rozstrzygnięcia, polegające na wskazaniu jedynie, że "opracowana przez zdającą skarga ma ogólnikowy charakter i nie odnosi sic do podstawowych problemów zawartych w przedstawionym zadaniu. Nie odpowiada ona wymogom profesjonalnego opracowania prawniczego"; (s. 13) podczas, gdy wyjaśniła w odwołaniu, dlaczego jej rozwiązanie jest prawidłowe podając obszerną argumentację prawną, natomiast Komisja II stopnia nie wskazała w uzasadnieniu, na jakiej podstawie opiera swoje twierdzenia w powyższych kwestiach, nie podała żadnej argumentacji prawnej świadczącej o braku zasadności rozwiązania przedstawionego przez nią, wskazując jedynie, że "O nienależytym zabezpieczeniu interesu reprezentowanej strony świadczy brak odniesienia się do najważniejszych zagadnień problemowych w sprawie i brak podniesienia najważniejszych zarzutów mających decydujący wpływ na rozstrzygniecie skargi", (s.13), nie wskazując jednocześnie, o które zarzuty komisji chodziło;

iii. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu faktycznym wszystkich dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w uzasadnieniu prawnym braku przywołania przepisów prawa w świetle których praca zasługiwała zdaniem Egzaminatorów na ocenę negatywną, bowiem wskazanie przez Komisję, że "Trzeba zgodzić się z odwołującą, że samo podniesienie zarzutów naruszenia wskazanych przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107§ 3 k.p.a.) oraz art. 10 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych było dopuszczalne i co do zasady nie może być uznane za błędne, to jednak stwierdzić należy że ich powołanie (bez podniesienia innych kluczowych zarzutów) nie dotyka istoty zadania egzaminacyjnego" (s. 11), nie wyjaśnia, czemu jej praca nie została oceniona pozytywnie podczas, gdy na Komisji II stopnia spoczywał obowiązek dokładnego wyjaśnienia podstawy przyjętego rozstrzygnięcia;

iv. poprzez ograniczenie zakresu rozwiązań do zawartych w opisie istotnych zagadnień do zadania z prawa administracyjnego, co doprowadziło do nieuwzględnienia zasadnych i prawidłowych zarzutów postawionych w jej pracy egzaminacyjnej podczas, gdy ich uwzględnienie doprowadziłoby Komisję do przekonania, że praca ta zasługuje na jedną z ocen pozytywnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

v. poprzez nieuwzględnieniu treści wszystkich przepisów, które winny wpływać na ocenę skuteczności pracy sporządzonej na potrzeby egzaminacyjne oraz praktycznej dbałości o interes klienta podczas, gdy wzięcie ich pod uwagę doprowadziłoby Komisję do przekonania, że proponowane rozwiązanie było prawidłowe, a interes klienta wystarczająco zabezpieczony, co łącznie stanowi o przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób dowolny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ocena dowodów dokonana w sposób prawidłowy doprowadziłaby do pozytywnej oceny jej pracy.

II. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 365 ust. 2 u.r.p.

i. poprzez brak właściwego, wyczerpującego uzasadnienia przyczyn, dla których nie było możliwe postawienie oceny cząstkowej pozytywnej w sytuacji, gdy praca egzaminacyjna odpowiada wymogom określonym w ww. przepisie oraz opisie istotnych zagadnień dla zadania z zakresu prawa administracyjnego opracowanego dla Komisji;

ii. poprzez zaniechaniu obiektywnej oceny zastosowanych przez skarżącą w rozwiązaniu części piątej egzaminu radcowskiego przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego przez nią sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała;

iii. poprzez nieprawidłowe ustalenie oceny cząstkowej pracy z zakresu prawa administracyjnego, wystawionej wbrew dyspozycji tego przepisu, i w konsekwencji niesłuszne podjęcie uchwały o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego, pomimo spełniania przez pracę Skarżącej z zakresu prawa administracyjnego warunków do wystawienia jej oceny pozytywnej. W jej ocenie prawidłowo wykonała zadanie z prawa administracyjnego i sformułowała prawidłowe zarzuty, przewidziane również w opisie istotnych zagadnień dla zadania z prawa administracyjnego opracowanego dla Komisji Egzaminacyjnej;

b. art. 364 ust. 1 u.r.p. poprzez arbitralne przyjęcie, że analiza sporządzonej przez nią skargi z zakresu prawa administracyjnego upoważnia do wniosku, iż nie jest ona należycie przygotowana do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego podczas, gdy stwierdzone w pracy uchybienia nie dawały wystarczających podstaw do takiego wniosku, a ona w swojej pracy wykazała się znajomością przepisów i umiejętnością ich interpretacji;

c. art. 363 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 oraz ust. 10 w zw. z art. 366 ust. 1 u.r.p. poprzez błędne przyjęciu, że praca z części piątej egzaminu zasługiwała na ocenę negatywną z uwagi na fakt, iż "opracowana przez zdającą skarga ma ogólnikowy charakter i nie odnosi się do podstawowych problemów zawartych w przedstawionym zadaniu. Nie odpowiada ona wymogom profesjonalnego opracowania prawniczego"(s. 13) podczas, gdy w swojej pracy egzaminacyjnej wskazała zarzuty, mające na celu zabezpieczenie interesu klientki i wszystkie kryteria w zakresie wystawienia pozytywnej oceny zostały w pracy z części piątej egzaminu radcowskiego spełnione.

Skarżąca uchylenie obu uchwał, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W skardze zawarła również wniosek o dopuszczenie dowodu z innej pracy, w której podniesione zostały tożsame zarzuty i wyciągu z uchwały Komisji II stopnia, uznającej zaproponowane rozwiązanie za uzasadnione, mające poparcie w przepisach prawa i wystarczające do oceny pozytywnej z zadania z prawa administracyjnego.

Skarżąca stwierdziła, że wykazała się wiedzą o procedurze sądowoadministracyjnej i znajomością przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu niezbędnym do uzyskania oceny pozytywnej. Zarówno Egzaminatorzy, jak i Komisja byli zgodni co do tego, że jej skarga spełnia warunki formalne, określone w art. 57 w zw. z art. 46 p.p.s.a.; nadto została prawidłowo wniesiona – za pośrednictwem organu, do właściwego Sądu oraz z zachowaniem ustawowego terminu, a także załączono do niej odpis i pełnomocnictwo. Praca ta została poza tym napisana poprawnym językiem i w czytelny sposób.

Skarżąca przyznała, że nie powołała zarzutu naruszenia art 10 k.p.a., art 105 k.p.a. oraz art. 151 k.p.a., jednakże jej zdaniem brak tych zarzutów nie powinien skutkować wystawieniem jej oceny niedostatecznej w sytuacji, gdy właściwie zostały powołane inne zarzuty. Uznała przy tym, że Komisja II stopnia nie wykazała, że niepodniesienie akurat tych ww. zarzutów skutkuje oceną negatywną.

Skarżąca stanęła na stanowisku, że w okolicznościach faktycznych podanych w zadaniu egzaminacyjnym zarzuty naruszenia art 151 k.p.a. oraz prawa materialnego należało uznać za współwystępujące z naruszeniami powołanymi przez nią, co znajduje częściowe potwierdzenie w opisie niewiążących istotnych zagadnień. Raz jeszcze podniosła, że to do profesjonalnego pełnomocnika należy wybór określonych zarzutów skargi i wybór, jaki ona dokonała, nie oznacza wcale braku wiedzy, ani braku umiejętności praktycznego zastosowania przepisów procedury, skoro skutecznie wywiodła skargę do sądu, powołując odpowiednie zarzuty i szczegółowo je uzasadniając w oparciu o konkretne okoliczności wynikające z treści zadania.

Komisja II stopnia w odpowiedzi na skargę, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa.

Na wstępie należy podkreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną, lecz jedynie bada , czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163 poz. 1302), wydanym na podstawie art. 361 ust. 16 u.r.p.

Zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p. egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawody radcy prawnego i etyki tego zawodu.

Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego zostały określone w art. 365 u.r.p. W myśl tego przepisu test z pierwszej części egzaminu radcowskiego sprawdzają niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Stosownie do art. 366 ust. 1 u.r.p. pozytywy wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Kryteria oceny prac określone zostały w przepisie art. 365 ust. 2 u.r.p., do których ustawodawca zaliczył: zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje

Sąd podziela stanowisko znajdujące oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 16 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 319/12), że uchwała Komisji II stopnia należy do grupy decyzji związanych.

Wobec zarzutu skargi, przekroczenia granic tzw. "luzu decyzyjnego" należy wskazać, że uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego nie ma charakteru uznaniowego, co wpływa na zakres kontroli sądowoadministracyjnej takiego rozstrzygnięcia. Przykładowo , w wyroku z dnia 19 czerwca 2013 r. w sprawie sygn. akt II GSK 319/12 stwierdzono m.in. że decyzje w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Powyższy pogląd jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1835/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in. decyzję w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy zakwalifikować do grupy decyzji związanych. Decyzja określana jest, jako związana, gdy nie pozostawia organowi administracyjnemu "luzu decyzyjnego", jak określa się to w opisie wyboru konsekwencji prawnych normy prawa materialnego w decyzyjnym modelu stosowania prawa. Wprawdzie norma prawna może dopuszczać ograniczony luz decyzyjny, gdy organ dokonuje wyboru konsekwencji (z kilku przypadkowo, w granicach rozpiętości tzw. widełek), ale jest związany normatywnymi dyrektywami wyboru konsekwencji, co stanowi nadal postać decyzji związanej. (wyrok NSA z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 319/12 dostępny na: orzeczenia.nsa.gov.pl).). Korzystanie przez organ z tego ograniczonego luzu decyzyjnego, w tym m.in. dla ustalenia treści nieostrych sformułowań treści przepisów prawnych, co ma również miejsce na gruncie ustawy o radcach prawnych przy ustalaniu wyniku egzaminu, nie daje podstaw dla stwierdzenia, iż wydana w tym przedmiocie decyzja ma charakter rozstrzygnięcia według uznania administracyjnego.

W zaskarżonej uchwale Komisja II stopnia przyjęła, że sporządzona przez skarżącą skarga w ramach rozwiązania zadania z piątej części egzaminu radcowskiego nie spełnia minimalnych wymogów pozwalających na wystawienie oceny pozytywnej.

Zgodnie z art. 364 ust. 8 u.r.p. piąta część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

W zadaniu z piątej części egzaminu radcowskiego w stosunku do reprezentowanej przez radcę prawnego strony wydane zostały, po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego – przez organ I instancji decyzja o uznaniu za nienależnie pobrany dodatek do zasiłku rodzinnego i o obowiązku jego zwrotu, a przez organ odwoławczy decyzja o odmowie umorzenia postępowania oraz o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W sprawie bezsporne jest, że prawidłowym sposobem rozwiązania postawionego w zadaniu egzaminacyjnym problemu jest sporządzenie skargi do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sporna zaś jest przyjęta przez skarżącą koncepcja skargi. Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia, że sposób ujęcia przez skarżącą problemu od strony wykazania naruszenia przez organy szeregu przepisów świadczy o niezrozumieniu przez skarżącą istoty zadania, którym było dostrzeżenie, że w sprawie wydane zostały decyzje o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu w sytuacji pozostawania w obrocie prawnym decyzji o przyznaniu świadczenia. Pomimo bowiem wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia rodzinnego nie zostało ono zakończone przez wydanie jednej z decyzji wymienionych w art. 151 k.p.a., co również winno zostać uwypuklone w sporządzonej skardze. Wadliwe również było orzeczenie w jednej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu, podczas gdy ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje takiej możliwości. Innymi słowy prawidłowe rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego sprowadzało się zatem do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w której należało przede wszystkim podnieść zarzut naruszenia art. 151 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia, które nie odpowiada żadnemu z dopuszczalnych tym przepisem sposobów zakończenia wznowionego postępowania. W wydanych po wznowieniu postępowania decyzjach w żaden sposób nie odniesiono się bowiem do pozostawionej nadal w obrocie prawnym dotychczasowej decyzji z 23 lipca 2009 r. przyznającej reprezentowanej stronie wymienione w niej świadczenia rodzinne. Ponadto w przedstawionej sprawie decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o zobowiązaniu do jego zwrotu wydana została na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 u.ś.r. Ten ostatni przepis (zamieszczony w materiałach egzaminacyjnych) stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W związku z tym należało podnieść, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie.

Sąd podziela stanowisko organu, że w sporządzonej skardze zabrakło podstawowych zarzutów, które należało postawić zaskarżonej decyzji SKO w Koszalinie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji świadczących o dostrzeżeniu istoty zadania, tj. osadzeniu sprawy w warunkach wznowienia postępowania, które nie zostało ostatecznie zakończone, a pomimo tego, wbrew dyspozycji art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 u.ś.r. wydane zostało rozstrzygnięcie uznające świadczenie za nienależnie pobrane. Wbrew zarzutom skarżącej wskazane przez egzaminatorów i potwierdzone przez Komisję II stopnia wady sporządzonej skargi są istotne.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, egzaminatorzy, a następnie Komisja II stopnia prawidłowo uznali, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez skarżącą nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi, co spowodowało wystawienie oceny niedostatecznej.

Oceny wystawione przez obu egzaminatorów, zdaniem Sądu zostały również w sposób prawidłowy uzasadnione, a stanowiska tego – ze względu na wagę stwierdzonych naruszeń, nie może zmienić powołana przez skarżącą lakoniczność opinii radcy prawnego. Wady sporządzonej przez skarżącą pracy są bowiem na tyle istotne, że nawet przy założeniu, iż praca pod względem redakcji i jej staranności nie budziłaby zastrzeżeń – ocena jej wartości nie mogłaby ulec zmianie. Jednocześnie Komisja II stopnia szczegółowo wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez skarżącą jest nieprawidłowe, a ocena ta, zdaniem Sądu, nie była wybiórcza tylko kompleksowa.

Wobec powyższego nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut skargi naruszenia art. 364 ust. 1 u.r.p. dotyczący arbitralności oceny organu oraz ograniczenia zakresu rozwiązań do zawartych w opisie istotnych zagadnień do zadania z prawa administracyjnego. Z tych względów także zarzut naruszenia art. 363 ust. 2 w zw. z art. 364 ust. 1 oraz ust. 10 w zw. z art. 366 ust. 1 u.r.p. poprzez błędne przyjęcie, że praca z części piątej egzaminu zasługiwała na ocenę negatywną okazał się niezasadny.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera bowiem wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a. a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wytycznymi zawartymi w art. 8 k.p.a., ocena materiału dowodowego – pracy z piątej części egzaminu radcowskiego nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a.

Zgodnie z treścią tego przepisu "organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organy w ocenie materiału dowodowego nie są skrępowane żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonują według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Podkreślenia wymaga, że dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone, Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też jest w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, wystawione przez obu egzaminatorów oceny, zostały w sposób prawidłowy uzasadnione i następnie w całości podzielone przez organ drugiej instancji. Komisja II stopnia zaś w sposób obszerny, szczegółowy i konkretny wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez skarżącą jest wadliwe. Wbrew twierdzeniu skarżącej Komisja II instancji wskazała na pozytywne elementy jej pracy, porównała i wyważyła je z elementami negatywnymi – prawidłowo uznając, że elementy negatywne przeważyły nad pozytywnymi. W tej sytuacji ocenę tę należy uznać za kompleksową, a zarzut naruszenia art. 364 ust. 10 u.r.p. za bezprzedmiotowy. Sąd podziela stanowisko Komisji II stopnia znajdujące odzwierciedlenie w orzecznictwie NSA, że określone w art. 365 ust. 2 u.r.p. kryteria oceny pracy muszą być spełnione łącznie (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r., sygn.. akt II GSK 40/13). Tylko bowiem praca, która jest poprawna pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes stronny, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje zdający zasługuje w ocenie Sądu na ocenę pozytywną.

Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw Sąd uznaje również zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p. i art. 32 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie faktu pozytywnego oceniania przez inne komisje egzaminacyjne prac sporządzanych w ten sam sposób, co praca skarżącej. Zważyć bowiem należy, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a., której indywidualizm powoduje, że nigdy dana sprawa nie jest rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie.

Stanowisko to legło u podstaw odmowy nieuwzględnienia przez Sąd wniosku dowodowego w postaci uzasadnienia oceny jednego ze zdających egzamin radcowski. Oddalając na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2014 r. wniosek dowodowy skarżącej, sformułowany w treści skargi, Sąd działał na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Reasumując, wbrew zarzutom skargi organ wyważył pozytywne i negatywne elementy ocenianej pracy. Natomiast zawarta w skardze polemika skarżącej z oceną organu bagatelizuje stwierdzone w omawianej pracy egzaminacyjnej uchybienia pomijając fakt, że wskazane mankamenty pracy były istotne - z czym należy się zgodzić. W ocenie Sądu świadczy to o niezrozumieniu przez skarżącą znaczenia zawodu rady prawnego.

W nawiązaniu do powyższych uwag Sąd zauważa, że postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania omawianego zawodu przez osobę przystępującą do egzaminu wynik egzaminu powinien być jeden, pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej) - tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r. W niniejszej sprawie rozwiązanie zadania egzaminacyjnego przez skarżącą nie mogło być uznane za poprawne w świetle kryteriów określonych w art. 365 ust. 2 u.r.p., co wykazano w zaskarżonej uchwale.

Biorąc powyższe pod rozwagę na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.