Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1664/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 154 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi R. M. i K. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 roku nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2001r. Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 154 § 1 K.p.a odmówił uchylenia decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lutego 1979r. w przedmiocie przejęcia z urzędu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 6,04 ha położonego we wsiach G. i J., stanowiącego własność K. i A. M.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż przejęcie gospodarstwa nastąpiło w trybie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa w zamian za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U Nr 21, poz. 118), który stanowił, iż gospodarstwo rolne może być przyjęte z urzędu na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli wykazuje niski poziom produkcji rolnej. Z akt sprawy wynika, że dokonane w dniach 29 sierpnia 1978r. i 9 stycznia 1979r. lustracje wykazały, że część gruntów odłogowała, a ponadto plony zbóż i ziemniaków były niższe o 1/3 od przeciętnych uzyskanych we wsi, nie było również określonej przepisami ilości inwentarza. O fakcie odłogowania świadczyło wydanie przez Naczelnika Gminy J. w dniu [...] września 1976r. decyzji zobowiązującej K. M. do rolniczego zagospodarowania gruntów o pow. 2 ha, położonych w G.

W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] lipca 1984r. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 1979r. Sprawa była także rozpoznawana w trybie wznowieniowym, gdzie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 marca 1999r. sygn. akt II SA 113/99 oddalił skargę R. M. na decyzję Ministra Rolnictwa z dnia [...] marca 1996r. odmawiającą wznowienia postępowania.

Mając na uwadze powyższe, organ uznał, iż obecny wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 k.p.a nie wnosi żadnych nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów nieznanych organowi i z tych względów stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] lutego 1979r. Jednocześnie organ wskazał, iż w niniejszej sprawie nie może naleźć zastosowania art. 154 k.p.a, bowiem dopuszcza on uchylenie lub zmianę decyzji jedynie w sytuacji gdy żadna ze stron na jej podstawie nie nabyła praw, zaś w rozpoznawanej sprawie na mocy kwestionowanej decyzji z [...] lutego 1979r. K. i A. M. otrzymali świadczenie emerytalne.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu odwołania pełnomocnika R. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001r. , na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji, iż w niniejszej sprawie art. 154 k.p.a nie może mieć zastosowanie, gdyż z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa małżonkowie [...] nabyli prawo do świadczeń emerytalnych.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. M. i K. M., wskazując, iż Minister Rolnictwa rozpoznał odwołanie wniesione przez pełnomocnika, który nie był właściwie umocowany, gdyż udzielone mu pełnomocnictwo winno być podpisane przez K. M., bowiem to ona wspólnie z A. M. była właścicielką spornego gospodarstwa. W dacie otwarcia spadku A. M. nie był zaś już właścicielem gospodarstwa.

Jednocześnie wskazano, iż organ rozpoznający sprawę nie zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym, tymczasem postępowanie dotyczące przejęcia gospodarstwa było wadliwe i krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Podnieść przy tym należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie zarzut skargi sprowadza się do ustalenia, czy skarżący R. M., jako spadkobierca A. M., byłego właściciela części gospodarstwa przejętego z urzędu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] lutego 1979r. wydanej w oparciu o art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przejmowaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa w zamian za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U Nr 21, poz. 118) posiada przymiot strony w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 k.p.a w zakresie uchylenia lub zmiany w/w orzeczenia.

W skardze skarżący podnieśli, iż w ich ocenie organ nie mógł rozpoznać merytorycznie odwołania wniesionego przez pełnomocnika ustanowionego właśnie przez R. M. - spadkobiercę A. M., gdyż w dacie otwarcia spadku, gospodarstwo przejęte kwestionowaną decyzją Naczelnika Gminy J. z dnia [...] lutego 1979r. nie wchodziło w skład spadku. Odwołanie mogła zatem wnieść jedynie K. M., jako była właścicielka części przejętego gospodarstwa.

Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie bowiem Sądu słusznie uznał organ, że spadkobierca byłego właściciela części nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa posiada interes prawny uzasadniający jego udział w postępowaniu jakie toczy w trybie art. 154 k.p.a, jako następca prawny. Przysługują mu bowiem prawa rzeczowe do części nieruchomości stanowiących byłą własność spadkodawcy.

Wskazać należy, iż w orzecznictwie szeroko prezentowany jest pogląd, iż w postępowaniach nadzwyczajnych, a do takich zaliczać należy również postępowanie jakie toczy się w trybie art. 154 §1 k.p.a, stroną postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji ale i jej spadkobierca (vide wyrok NSA z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt IV SA 1495/98, Lex nr 53438, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 września 2004 r., sygn. akt II S.A. 2160/03, Lex nr 160419), stroną może być również inny podmiot. Warunkiem niezbędnym jest jedynie wykazanie, że osoba taka posiada interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania.

W niniejszej sprawie organ właściwie ocenił, że skarżący R. M., ma interes prawny, upoważniający go do bycia stroną niniejszego postępowania, a zatem mógł on skutecznie domagać się wszczęcia i prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie, jak również działający w jego imieniu pełnomocnik, jako właściwie umocowany mógł skutecznie wnieść odwołanie od decyzji organu I instancji.

Konsekwencją przyjęcia, że spadkobiercy A. M. winni zostać uznani za strony niniejszego postępowania, jest zaś stwierdzenie, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001r. podlegały uchyleniu z tej przyczyny, że w postępowaniu nie brała udziału J. T. - jedna ze spadkobierców A. M., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 2008r. sygn. akt [...] w sprawie nabycia spadku, której również przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu.

Organy orzekające w sprawie, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 61 § 4 k.p.a., nie ustaliły zatem wszystkich stron postępowania i nie zawiadomiły ich o jego wszczęciu. Ponadto z naruszeniem, określonej w art. 10 k.p.a., zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, nie zapewniły stronom udziału w każdym stadium postępowania.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że w wypadku, gdy strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu, zachodzi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa, w tym wypadku art. 28, art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a., dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji nią utrzymanej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bez względu na to, czy naruszenie prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobligowany będzie do zapewnienia czynnego udziału w niej wszystkim stronom postępowania.

Ponadto mając na uwadze, iż postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie art. 154 § 1 k.p.a, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, obowiązkiem organu jest dokładne ustalenie między innymi, czy w oparciu o decyzję Naczelnika Gminy J. z dnia [...] lutego 1979r. w przedmiocie przejęcia z urzędu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 6,04 ha położonego we wsiach G. i J., stanowiącego własność K. i A. M., doszło do nabycia praw przez którąś ze stron. W tym celu organ winien wyjaśnić, czy rzeczywiście tak jak przyjęto w zaskarżonej decyzji w oparciu o tą decyzję byłym właścicielom została przyznana renta/emerytura, czy też jej przyznanie nastąpiło w oparciu o inne przepisy prawa. Okoliczność ta nie została przez organ wyjaśniona i poparta stosownymi dowodami, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.