Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 507/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b, 15c, 22a, 24a
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. art. 134, 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego A. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 8a ustawy

z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r. poz. 132, ze zm.; zwana dalej "ustawa zaopatrzeniowa") odmówił wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy wobec Pana A. K. (zwany dalej "Skarżący").

Do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pan A. K. wnioskiem z dnia [...] lutego 2017 r. (data wpływu do organu: [...] lutego 2017 r.) wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu wniosku opisał przebieg swojej służby. Wskazał, że po ukończeniu studiów, z uwagi na brak wolnych etatów w Służbie Więziennej, znalazł pracę w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...], w Sekcji Biura "[...]", gdzie pełnił służbę od dnia [...] listopada 1984 r. do dnia [...] maja 1985 r., tj. 6 miesięcy i 15 dni. Dodał, że pracując w WUSW w [...] był funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej, bez przeszkolenia zawodowego, wobec powyższego nie wykonywał samodzielnie żadnych zadań. Z chwilą pojawienia się możliwości zatrudnienia w więziennictwie, ww. podjął służbę początkowo w Zakładzie Karnym w [...],

a następnie w Areszcie Śledczym w [...]. Wnioskodawca zaznaczył, że był to etap trudnej, w niektórych sytuacjach niebezpiecznej pracy, w bezpośrednim kontakcie

z przestępcami. Następnie w wyniku awansu zawodowego został z dniem [...] września 1996 r. przeniesiony do pełnienia służby w Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w [...], gdzie realizował zadania na rzecz bezpieczeństwa podległych jednostek. Podkreślił, że efekty jego pracy były doceniane przez przełożonych,

o czym świadczą awanse w stopniach i stanowiskach służbowych, a także przyznane nagrody, wyróżnienia, nadane odznaczenia i medale m.in.: Brązowa Odznaka Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej, Złota Odznaka Za Zasługi w Pracy Penitencjarnej oraz Medal Srebrny Za Długoletnią Służbę. Zaznaczył, że będąc przez okres 26 lat, 8 miesięcy i 24 dni funkcjonariuszem Służby Więziennej, rzetelnie wykonywał powierzone mu zadania i polecenia przełożonych, przestrzegając Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wszystkich przepisów prawa. Dodał, że praca w WUSW w [...] przez okres 6 miesięcy i 15 dni nie jest dla niego powodem do dumy, jednak w całym życiu zawodowym nie dopuścił się czynów, które można by uznać za niegodne.

Z akt sprawy wynika, że Pan A. K. został zwolniony ze Służby Więziennej z dniem [...] lutego 2012 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanego uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, okres służby od dnia [...] listopada 1984 r. do dnia [...] maja 1985 r., tj. okres 6 miesięcy i 15 dni. Całkowity okres służby ww. wynosi 27 lat, 3 miesiące i 9 dni.

Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem

z dnia [...] października 2017 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby Pan A. K. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby.

Ponadto z pisma Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...]

z dnia [...] września 2017 r., znak [...], dotyczącego przebiegu służby wnioskodawcy wynika, że sumiennie i rzetelnie wykonywał on zadania

i obowiązki służbowe. Powyższe wynika z informacji zawartych w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Wymieniony był również wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi

i odznaczony: Brązową Odznaką W Służbie Penitencjarnej, Srebrną i Złotą Odznaką Za Zasługi w Pracy Penitencjarnej oraz Srebrnym Medalem Za Długoletnią Służbę. Jednocześnie zgromadzone materiały zawierają informację o postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec Pana A. K. za uchybienia stwierdzone podczas wykonywania powierzonych obowiązków zastępcy kierownika działu penitencjarnego, co skutkowało wymierzeniem mu kary surowej nagany. Brak jest również dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c,

art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 25 lutego 2019 r.

Pan A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję.

Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 787/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]. Przedmiotowy wyrok z dniem 29 października 2019 r. stał się prawomocny.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że odmowa wyłączenia stosowania ww. przepisów była przedwczesna i nie została uzasadniona w sposób należyty, zgodnie z wymogami przewidzianymi w ww. przepisach k.p.a., jak również w art. 8 i art. 11 k.p.a. Sąd podkreślił, że Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wprost nie kwestionuje "krótkotrwałości" służby Skarżącego, posługując się stwierdzeniem "abstrahując od oceny krótkotrwałości" – co zdaniem Sądu - nie stanowi to prawidłowej, zgodnej z art. 80 k.p.a., oceny przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1ustawy zaopatrzeniowej, której powinien dokonać organ, wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego.

Sąd wyjaśnił również, że Minister, analizując przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, nie powołał się na konkretne okoliczności faktyczne, posługując się ogólnikowym sformułowaniem, że Skarżący "nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy". Skoro Minister wyraził ww. stanowisko, powinien wskazać, jakie wybitne osiągnięcia miałyby, czy mogłyby zostać uznane przez organ za wyróżniające Skarżącego na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Zdaniem Sądu Minister ponadto wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że charakter i warunki pełnienia służby nie dowodzą, aby sprawa ta stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, ale nie przedstawił faktów dotyczących służby Skarżącego, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalały na przyjęcie, że jest to szczególnie uzasadniony przypadek. Prowadzi to do wniosku, że Minister nie zbadał i nie ocenił wystarczająco osiągnięć Skarżącego w służbie, mimo że we wniosku przedstawił On pewne okoliczności dotyczące służby, mogące wskazywać na to, że nie był przeciętnym funkcjonariuszem.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, zdaniem Sądu, organ powinien więc

w odniesieniu do poszczególnych awansów i przyznanych nagród wyrazić swoje oceny, a nie dokonywać ocen ogólnikowych, w żaden sposób niezindywidualizowanych, które nie odnoszą się do okoliczności faktycznych wynikających z akt administracyjnych sprawy, a na które to okoliczności Skarżący zwracał uwagę w ww. wniosku, a które wynikały z załączonych przez Skarżącego dokumentów. Brak ustosunkowania się przez Ministra do postulatów Skarżącego, jak również nazbyt ogólnikowe twierdzenia, które można wyrazić w każdej sprawie nie może budzić zaufania do organu, które powinien się wykazać szczególną dbałością przy wykładni pojęć nieostrych wynikających z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej

i powinien oceniać je indywidualnie, mając na względzie konkretne okoliczności faktyczne.

Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wskazał, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990r. i 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

Zdaniem Ministra art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zawiera dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go wobec konkretnej osoby, ale organ ma obowiązek weryfikacji, czy sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie wówczas ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia stosowania przepisów ogólnych: art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona analizowana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa.

Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej Minister stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Minister przywołał również ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa: ..chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Podkreślił, że pierwszeństwo wykładni językowej jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt II CSK 518/14).

Minister, odnosząc się do rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, wskazał, że ma ona charakter nieostry i powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Pojęcie rzetelności w ujęciu językowym określa postawę i jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy tego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący wątpliwości, ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym Przez co należy rozumieć podejmowanie i nienaganna realizacja zadań obligatoryjnych, wykazywanie inicjatywy i realizowanie obowiązków dodatkowych.

Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Zadaniem organu jest zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Zdaniem Ministra spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku należy postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. "Szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie zaopatrzeniowej obok dwóch pozostałych przesłanek, więc krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej

po 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.

Minister, przechodząc do analizy sprawy, wskazał, że całkowity okres służby Skarżącego wynosi 27 lat, 3 miesiące i 9 dni, zaś służba na rzecz totalitarnego państwa była pełniona przez 6 miesiące i 15 dni. W ocenie Ministra okres służby

na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym długość okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby jest krótkotrwały. Tym samym należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, po dokonaniu analizy okoliczności sprawy Minister wskazał, że wśród dokumentów zawierających pozytywne opinie służbowe, wniosków o mianowanie

na kolejne, wyższe stopnie i stanowiska służbowe, znajduje się również informacja

o postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec Pana A. K.

za uchybienia stwierdzone podczas wykonywania powierzonych obowiązków zastępcy kierownika działu penitencjarnego, którego wynikiem było wymierzenie stronie kary surowej nagany. Przywołane powyżej okoliczności mogą podawać

w wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy. Jednocześnie z przekazanych przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej akt sprawy wynika, że wnioskodawca pełniąc służbę na stanowiskach wychowawcy i starszego wychowawcy, czyli

w bezpośrednim kontakcie z osadzonymi, był narażony na sytuacje prowokujące wzrost napięcia emocjonalnego, dyskomfort psychiczny oraz poczucie zagrożenia osobistego. Jednocześnie z przekazanych przez Służbę Więzienną informacji wynika, że w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego zdrowia i życia.

Minister podkreślił, że świadczenie emerytalne wypłacane Panu A. K. nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno -Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, z późn. zm.).

Minister wskazał, że realizacja zadań w Służbie Więziennej zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia funkcjonariuszy, nawet gdy realizowane czynności służbowe są tego rodzaju, że jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia wydaje się być mało prawdopodobne lub nawet wykluczone. Gdyby zatem zamiarem ustawodawcy było uznanie, iż potencjalne zagrożenie, jakie niesie za sobą służba, jest wystarczające do uznania, iż służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, nie dookreślałby przesłanki drugiej analizowanego przepisu art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej poprzez wskazanie, iż rzetelne wykonywanie zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., ma mieć miejsce "w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia", gdyż z racji specyfiki samej służby każdy funkcjonariusz spełniałby ów wymóg.

Ponadto Minister zaznaczył, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności funkcjonariusza służby więziennej. Stąd też w ocenie organu nie można uznać

za wyjątkową sytuację przypadku, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody, wyróżnienia lub inne gratyfikacje z tego tytułu. Biorąc pod uwagę całokształt służby wnioskodawcy, w tym okoliczności jej pełnienia,

a w szczególności karę dyscyplinarną surowej nagany wymierzoną stronie

za uchybienia stwierdzone podczas wykonywania obowiązków służbowych,

to w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji niniejsza sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego zastosować wobec Pana A. K. przywileju wynikającego z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł pełnomocnik skarżącego. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., 9 k.p.a., 11 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne stwierdzenia, przypadek Skarżącego nie jest szczególnie wyróżniających się na tle pozostałych funkcjonariuszy.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej poprzez odmowę wyłączenia stosowania art. 15c, 22a, 24a ustawy zaopatrzeniowej w stosunku do A. K.

W uzasadnieniu skargi wskazano na rzetelne wykonywanie zadań

i obowiązków przez funkcjonariusza, co wynika z pisma Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z [...] września 2017 r. O rzetelności wykonywania obowiązków służbowych świadczą odznaczenia przyznane A. K., a także listy gratulacyjne skierowane do niego przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej (list z dnia [...] lutego 2009 r.) oraz przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] stycznia 2012 r. Podkreślono, że takie listy są kierowane wyłącznie w indywidualnych przypadkach i mają charakter wyjątkowy. Zdaniem Skarżącego Minister w wydanej decyzji zupełnie spłaszcza ocenę służby Skarżącego, sprowadza ją do rzetelnego wykonywania obowiązków zgodnie z rotą ślubowania. Wystarczy jednak spojrzeć na kryteria nadawania odznak, które przyznano Skarżącemu:

a) odznaka "Za zasługi w pracy penitencjarnej" przyznawana jest funkcjonariuszom lub pracownikom wyróżniającym się szczególnymi osiągnięciami w służbie lub pracy.

b) odznaka "Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej" przyznawana przez Ministra Spraw - Wewnętrznych i Administracji. Odznakę nadaje Minister na wniosek Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Powyższe (Skarżący nie widział wniosku o nadanie odznaki) wynikało ze współpracy i zaangażowania

w szkolenie funkcjonariuszy Służby Więziennej w zakresie ochrony przeciwpożarowej i zostało dostrzeżone indywidualnie, w sposób szczególny przez odrębne Ministerstwo. Podkreślono, że odznaki zostały nadane Skarżącemu już po karze nagany. Zatem skoro jedną z odznak przyznał sam Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji za wyróżniającą się służbę A. K. to naprawdę niezrozumiałe jest stanowisko Ministra w tym zakresie obecnie. Skoro raz uznano, mimo wcześniejszej nagany, że należy przyznać odznakę funkcjonariuszowi Służby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga ma usprawiedliwione podstawy.

Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107, zwana dalej: "P.u.s.a.") i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, z uwagi wyłącznie na zgodność z prawem wydanych decyzji postanowień czy aktów administracyjnych. Sąd, zgodnie z art. 134 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, z zastrzeżeniem art. 57a.

Z mocy art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Sąd jest związany

w tej sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 787/19, w którym Sąd, nie dokonując wykładni przepisu będącego podstawą materialnoprawną decyzji, stwierdził, że organ, który uznał, że służba skarżącego przed 31 lipca 1990 r., była krótkotrwała, nie wyjaśnił, jakimi kryteriami kierował się, dochodząc do wniosku, że nie ma podstaw do wydania decyzji o wyłączeniu stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W zaskarżonej decyzji Minister zawarł argumenty na uzasadnienie odmowy wyłączenia stosowania w stosunku do skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i doszedł do wniosku, że nie spełnia on przesłanki o której mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, a jego przypadek nie jest "szczególnie uzasadniony". Organ w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił ponadto, czy postępowanie dyscyplinarne prowadzone wobec Skarżącego podważa rzetelność jego służby, zawłaszcza w kontekście otrzymanych przez Skarżącego odznaczeń, co nastąpiło już po wymierzeniu kary dyscyplinarnej. W zaskarżonej decyzji organ użył sformułowania "przywołane powyżej okoliczności (postępowanie dyscyplinarne) mogą podawać wątpliwość rzetelność służby wnioskodawcy", co w ocenie Sądu

w żaden sposób nie wyjaśnia stanowiska organu, co do rzetelności tej służby.

Rozważania w tej sprawie należy poprzedzić stwierdzeniem, że Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19 stwierdził, że przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się

w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia.

Ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co

w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się

do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych

w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanym wyroku).

Odnosząc się do stwierdzenia organu, że Skarżący nie narażał życia podczas służby, należy wyjaśnić, że dla oceny rzetelności służby nie jest konieczne narażenie zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Gdyby bowiem ustawodawca zakładał odniesienie wymienionego w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy kryterium wyłącznie

w stosunku do osób pełniących służbę z narażeniem zdrowia i życia, to co najmniej pominąłby zwrot "w szczególności", ustanawiając warunek sine qua non "narażenia zdrowia i życia" dla przyjęcia spełnienia kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków". Prowadzi to do wniosku, że "narażenie zdrowia i życia" nie jest niezbędne dla stwierdzenia, że funkcjonariusz pełnił służbę rzetelnie (wzorowo). Narażenie zdrowia i życia nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności.

Na zakończenie należy odnotować, że w dniu 16 września 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. akt III UZP 1/20, podjął uchwałę o następującej treści: Kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy i w ten sposób naruszył art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ będzie zobowiązany dokonać wnikliwej oceny ponad 27- letniej służby Skarżącego, ocenić charakter służby oraz warunki jej pełnienia, a następnie rozważyć czy w świetle zaprezentowanej przez Sąd wykładni art. 8a

ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące, tak aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie inny sposób.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku, o kosztach orzeczono w oparciu

o art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a..