Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2748/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 16 września 2021 r., znak: SKO.4000-1351/2021 , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej: organ II instancji, Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (dalej: organ I instancji) z dnia 20 lipca 2021 r. znak: GOPS.514-41/21 w przedmiocie odmowy przyznania E. K. (dalej: skarżąca, strona) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na osobę: T. Z. .

Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:

W dniu 25 marca 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącej o ustalenie dla niej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką - T. Z. , która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności.

W dniu 8 kwietnia 2021 r. pracownik socjalny GOPS przeprowadził ze skarżącą rodzinny wywiad środowiskowy. W jego trakcie ustalono, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, rodzina utrzymuje się z emerytury

T. Z. oraz renty strony. Ponadto ustalono, że T. Z. ma 82 lata, jest wdową i posiada orzeczenie o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z kolei strona całodobowo opiekuje się schorowaną matką, która takiej opieki wymaga, co potwierdził pracownik socjalny.

W dniu 21 kwietnia 2021 r. organ I instancji wydał decyzję administracyjną numer: GOPS.514-41/21, którą postanowił odmówić stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2020 r, poz. 111 ze zm.; dalej: u.ś.r.). Organ I instancji podał, że skarżąca ma ustalone prawo do renty, a zatem została spełniona przesłanka negatywna wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 ppkt a u.ś.r.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania SKO w dniu 2 czerwca 2021 r. wydało decyzję Nr SKO.4000-911/2021, którą uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że organ I instancji nie poinformował strony o możliwości zawieszenia renty i nie wezwał jej do przedłożenia wydanej w tym przedmiocie stosownej decyzji organu emerytalno-rentowego, w związku z czym naruszył przepisy procedury administracyjnej tj. art. 9 i art. 79a k.p.a., a tym samym uniemożliwił stronie dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami. Kolegium wskazało, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji uwzględni stanowisko Kolegium dotyczące pominięcia części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21.10.2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznał za niezgodną z Konstytucją RP i kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. poinformuje stronę, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy, dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest uprzednie wylegitymowanie się przez nią decyzją o wstrzymaniu wypłaty renty, którą władną jest podjąć organ emerytalno-rentowy.

Organ I instancji zwrócił się zatem do pełnomocnika strony o dostarczenie w terminie 14 dni od doręczenia ww. pisma, decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty z uwagi na to, że pobieranie renty uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik strony pismem z dnia 28.06.2021 r. poinformował organ I instancji, że jego mocodawczyni nie zgadza się z jego stanowiskiem Jednocześnie poinformował, że strona prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności nie zawiesi i podtrzymuje żądania przedstawione w odwołaniu tj. wnosi o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w całości na okres od dnia złożenia wniosku do końca okresu ważności złożonego w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności.

Po ponownym rozpatrzeniem sprawy, w dniu 20 lipca 2021 r. organ I instancji, wydał decyzję administracyjną numer GOPS.514-41/21, którą odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, że z informacji uzyskanych z ZUS oraz podczas wywiadu środowiskowego wynika, że strona ma ustalone prawo do renty. W związku z ustalonym prawem do renty oraz oświadczeniem strony o odmowie rezygnacji z pobierania renty, nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 10 ppkt a u.ś.r.

We wniesionym odwołaniu strona zarzuciła ww. decyzji organu I instancji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na literalnym brzmieniu tego przepisu, z pominięciem celów ustawy, a tym samym poprzez uznanie, iż skarżąca nie jest uprawniona w żadnym zakresie do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, ponieważ ma przyznane prawo do renty, mimo że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do renty.

Wskazując na powyższy zarzut pełnomocnik strony wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i w tym zakresie o orzeczenie co do istoty sprawy, a więc przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu, wskazanej na wstępie decyzji, Kolegium przytoczyło brzmienie art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a i b u.ś.r. Dalej wyjaśniło, iż strona faktycznie sprawuje całodobową opiekę nad swoją matką T. Z. , która jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ponadto z akt sprawy wynika, że strona na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w W. . Inspektorat w W. z dnia 14.11.2017 r. ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 31.10.2022 r. w wysokości 808,34 zł miesięcznie.

Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka negatywna wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma m.in. ustalone prawo do renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego.

SKO zauważyło, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. częściowo został uznany za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (Dz. U. z 2019 r., poz. 1257) z dniem 9 stycznia 2020 r. Zgodnie z przywołanym wyrokiem wymieniony wyżej przepis traci moc w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazało, iż Trybunał Konstytucyjny przyjął bowiem, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Jednocześnie, Kolegium powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazało, że kwestia wykładni i stosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie jest ujmowana jednolicie. Część składów orzekających, opierając się na regułach wykładni językowej, stoi bowiem na stanowisku, że wyklucza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak też możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia (np. wyrok NSA z 10 lica 2018 r. I OSK 134/18 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 22 maja 2019 r. IV SA/Wr 105/19). W części orzeczeń, akcentujących konieczność uzupełnienia rezultatu wykładni językowej przepisu wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej, przy uwzględnieniu aksjologii konstytucyjnej, sądy administracyjne wywodzą, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., winien być stosowany w ten sposób, że pozbawia opiekuna osoby niepełnosprawnej przysługującego mu z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości emerytury (np. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18 i z 30 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Go 1045/18, wyrok WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19).

Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/2020, w którym sąd opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na możliwości dokonania przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń, tj. świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Podniosło, że w ww. wyroku Sąd wskazał, że z treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Dalej Sąd wskazał, że zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. 2020 poz. 53 ze zm. - dalej "u.e.r.f.u.s."). Zaś na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a.

Dalej Kolegium odwołało się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I S/VWa 1538/20 (wyrok niepubl., w którym jednoznacznie wskazano, że skoro przeszkodę uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy, wiązać należy nie tyle z ustalonym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia, to obowiązkiem organów było poinformowanie strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty.

Kolegium podniosło, iż organ I instancji poinformował stronę o możliwości zawieszenia renty i wezwał ją do przedłożenia wydanej w tym przedmiocie stosownej decyzji organu emerytalno-rentowego. Tym samym organ I instancji wywiązał się z obowiązków wynikających z przepisów procedury administracyjnej, o których mowa w art. 9 i art. 79a k.p.a. Strona oświadczyła jednak, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Tym samym, zdaniem Kolegium, brak było możliwości przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem strona dokonała niejako wyboru pomiędzy świadczeniami na rzecz pobieranego świadczenia rentowego. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja odmawiająca przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego została wydana zasadnie i jest zgodna z przepisami prawa materialnego oraz nie narusza przepisów postępowania administracyjnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego z dnia 16 września 2021 r. wywiodła skarżąca, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, i nie uwzględnieniu przy wydawanej decyzji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, w którym wskazano, że ww. przepis jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Strona wniosła o uchylenie wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć (decyzji organu I i II instancji) oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zarzucił, że organ lI instancji poprzestając na literalnym brzmieniu przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (wykładania językowa) przyjął, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do renty, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie skarżącej oznacza to, że ta przesłanka nie powinna w ogóle być brana pod uwagę przy dokonywaniu oceny zasadności przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a wręcz powinna zostać pominięta jako niezgodna z konstytucją. Pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że trudno w takim zakresie zgodzić się ze stanowiskiem, że skoro ta przesłanka powinna być pominięta, to możliwe jest zastosowanie prokonstytucyjnej wykładni stosowanej obecnie do osób posiadających prawo do emerytury.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po zbadaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem pozostaje, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, która legitymuje się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS w S. stwierdzającego trwałą niezdolność matki T. Z. do samodzielnej egzystencji od dn. 22.10.2019r. Również nie jest kwestionowane przez strony, że w trakcie ponownego rozpatrywania przedmiotowej sprawy Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w P. pismem nr GOPSA.5114-41/21 z dnia 14.06.2021 r. zwrócił się do skarżącej E. K. o dostarczenie w terminie 14 dni od doręczenia ww. pisma, decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty z uwagi na to, że pobieranie renty uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik Pani E. K. pismem z dnia 28.06.2021 r. oznajmił organowi pierwszej instancji, że jego mocodawczyni nie zgadza się ze stanowiskiem Ośrodka, który wezwał ją do zawieszenia renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co umożliwiłoby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Pełnomocnik strony poinformował jednocześnie, że E. K. prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności nie zawiesi i podtrzymuje żądania przedstawione w odwołaniu tj. wnosi o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w całości na okres od dnia złożenia wniosku do końca okresu ważności złożonego w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności.

W tak zaistniałym stanie faktycznym i prawnym sprawy, spór w istocie sprowadzał się do rozumienia skutków powołanego w skardze wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17 na tle przysługującego skarżącej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wobec ubiegania się przez nią o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką.

Podstawą materialnoprawną kontrolowanych w sprawie decyzji jest art. 17 ust.5 pkt.1 lit. "a" u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno – rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W ocenie Sądu stanowisko Kolegium jest prawidłowe, a zastosowane pouczenie skarżącej zawarte w piśmie GOPS w P. z dn. 14.06.2021r. spełnia wymogi z art. 9 i art. 79a k.p.a. Skarżąca ostatecznie nie przedstawiła decyzji ZUS o zawieszeniu jej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, uważając, że po ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie ma takiego obowiązku. Pobierana renta nie stanowi bowiem – według niej – przeszkody w przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu SKO prawidłowo uwzględniło konsekwencje wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/17, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis wymieniony w pkt I wyroku, w zakresie tam wskazanym, utracił moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od 8 lipca 2019 r., tj. od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Po analizie treści tego wyroku i jego uzasadnienia trzeba stwierdzić, że Trybunał Konstytucyjny przyjął, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Trybunał dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego oraz że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Jak podkreślił - sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

W świetle przytoczonego powyżej orzeczenia Trybunału i fragmentu uzasadnienia nie może budzić wątpliwości, co uwzględniło w niniejszej sprawie Kolegium, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Jak wspomniano wyżej Trybunał we wskazanym orzeczeniu zasygnalizował, że w systemie świadczeń rodzinnych brak jest rozwiązana, które pozwoliłoby rozwiązać sytuację kolizji uprawnień do świadczeń, np. poprzez obniżenie wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Na tym tle Sąd podziela wyrażone w orzecznictwie stanowisko, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w formie wyrównawczej - tj. w wysokości stanowiącej różnicę między ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością renty netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne) - naruszałoby treść art. 17 ust. 3 u.ś.r. Przepis ten wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w formie wyrównawczej powodowałaby ponadto istotne trudności w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia kompensowanego bieżącą wysokością uzyskiwanej renty, np. w sytuacji otrzymania tzw. trzynastej renty, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne, nie wspominając już o ewentualnej waloryzacji wysokości renty i w konsekwencji konieczności dokonywania kolejnych modyfikacji decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Nie bez racji podkreśla się w literaturze, że przyjęcie takiego rozwiązania problemu opiekunów, rencistów/emerytów skutkowałoby wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego (por. S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia. Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r. I OSK 2392/19, Samorząd Terytorialny 2020 r., nr 7-8, s. 180 i nast.).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela również stanowisko wyrażone w wyrokach WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Po 808/19, z dnia 23 stycznia 2020 r., o sygn. IV SA/Po 824/19, z dnia 16 stycznia 2020 r. o sygn. IV SA/Po 982/19, WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r., o sygn. II SA/Rz 1265/19 z dnia 8 września 2020r., sygn. II SA/Rz 447/20 oraz w wyrokach NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, i z 27 maja 2020 r., sygn. akt 2375/19, oparte na tezie, że zawieszenie prawa do emerytury lub renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53; zwana dalej ustawa o FUS.), wyłącza negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci prawa do renty. Innymi słowy, to wnioskodawca ma prawo dokonać wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Dlatego organ realizując treść art. 79a k.p.a. winien przed wydaniem decyzji w sprawie wskazać stronie przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależne od niej, w postaci konieczności uzyskania i przedłożenia decyzji o zawieszeniu prawa do renty.

W kontrolowanej sprawie GOPS w P. w piśmie z dn. 14.06.2021r. poinformowało stronę, że jedyną przeszkodą dla przyznania prawa do świadczenia jest pobieranie przez nią renty i że powinna wystąpić do ZUS o zawieszenie jej wypłaty. Skarżąca miała więc pewność, że w przypadku uzyskania decyzji o zawieszeniu renty, nie pozostanie bez środków do życia i że spełnia pozostałe przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Podkreślić należy, że wyrok TK w sprawie SK 2/17 jest wyrokiem zakresowym, co oznacza, że nie wyeliminował on z systemu prawa całego przepisu a jedynie we wskazanym zakresie przepis ten nie może być stosowany zgodnie z literalnym brzmieniem. Analiza treści tego wyroku i jego uzasadnienia, (zwłaszcza pkt 3.3.5 uzasadnienia) pozwala na stwierdzenie, że stanowisko SKO jest prawidłowe. Sformułowanie ostatniego zdania w ww punkcie uzasadnienia wykładni nie pozostawia wątpliwości co do koniecznej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Potwierdza ją także ostatnie zdanie w pkt 3.3.4 uzasadnienia wyroku TK, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają.

Ukształtowane na tym tle orzecznictwo pozwala osobie, która ma przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na zdecydowanie, że chce skorzystać z prawa do wyższego świadczenia i na dokonanie wyboru. Może uzyskać prawo do wyższej pomocy ze strony państwa w wypadku zawieszenia wypłaty świadczenia niższego. W niniejszej sprawie skarżąca chciałaby pobierać obydwa świadczenia.

Według Sądu nie jest to dopuszczalne (łączenie tych świadczeń) i nie mogą być argumentem inne podstawy z ustawy o świadczeniach emerytalnych i rentach z FUS do zmniejszenia czy zawieszenia prawa do renty, w tym przepisy art. 104 tej ustawy związane z wysokością osiąganych przychodów. Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem świadczeniem specyficznym, którego celem ma być częściowa rekompensata zarobku utraconego na skutek sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Rację ma Kolegium podkreślając, że interpretacja przedstawiona przez skarżącą prowadziłaby do nieuzasadnionego uprzywilejowanego traktowania opiekunów mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w odniesieniu np. do opiekunów – zdrowych osób, które zrezygnowały z zatrudnienia tylko i wyłącznie z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą, wobec której mają obowiązek alimentacyjny a nie mają ustalonego prawa do jakiegokolwiek innego świadczenia z zabezpieczenia społecznego, bo nie spełniają jeszcze kryteriów.

Takie stanowisko zajęły także inne sądy administracyjne w uzasadnieniach swoich wyroków (zob. m.in. wyroki powołane przez SKO WSA w Gdańsku z dnia 4 marca 2021 r., sygn. III SA/Gd 1118/20, z 28 kwietnia 2021 r., sygn. III SA/Gd 114/21, WSA w Szczecinie z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. II SA/Sz 958/20 i inne).

Także przywołany w skardze wyrok NSA podkreśla prawo strony do wyboru wyższego świadczenia a nie prawo do kumulowania różnych świadczeń.

Mając na uwadze powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, skoro skarżąca nie zawiesiła prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mimo prawidłowej realizacji przez organy prawa do informowania strony. Dlatego Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.