Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 377/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 5 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Asesor WSA Ewa Alberciak /spr./, Protokolant Asystent sędziego Piotr Pietrasik, po rozpoznaniu dniu 5 grudnia 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. W., opiekuna prawnego M. K., na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 377/06

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. Nr 90 z 1998 r., poz. 575 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po analizie zgromadzonej dokumentacji i rozpatrzeniu odwołania od decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] znak: [...] nie stwierdzającej u M. K. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia disiarczkiem węgla (dwusiarczkiem węgla), Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że z analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wynika, że M. K. w latach 1968-1984 był zatrudniony na różnych stanowiskach pracy w ZWCH A w narażeniu na działanie m.in. dwusiarczku węgla. Wszystkie stanowiska pracy, czynniki szkodliwe, ich stężenia i czas ekspozycji na te czynniki zostały podane w karcie oceny narażenia zawodowego. M. K. otrzymuje od 1984r. świadczenia rentowe z powodu rozpoznanej schizofrenii paranoidalnej. Na badania został skierowany w celu rozpoznania choroby zawodowej przez lekarza chorób wewnętrznych B. Ż. z NZOZ B w T., który w dniu 15 września 2004r. dokonał zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w T. podając nazwę choroby zawodowej -przewlekłe zatrucie CS2. Skierowanie i zgłoszenie zostały wystawione po 20 latach od ustania zatrudnienia i narażenia zawodowego zainteresowanego na disiarczek węgla, co rodzi domniemanie, że lekarze psychiatrzy badający i leczący zainteresowanego, w tym lekarze z Wojewódzkiego Szpitala Psychiatrycznego w W., w którym przebywał M. K. od 23 czerwca 1999r. nie dopatrzyli się etiologii zawodowej w rozpoznanych u niego chorobach, bowiem w przeciwnym wypadku dokonaliby zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, do czego obligowały ich przepisy dotyczące chorób zawodowych.

Organ odwoławczy wskazał, iż M. K. został poddany dwukrotnie badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz, po odwołaniu się od orzeczenia tej Poradni, w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. W wyniku badań specjalistycznych przeprowadzonych przez ww. placówki M. K. uzyskał orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia dwusiarczkiem węgla. Orzeczenie Nr [...] Poradni WOMP w Ł. z dnia [...] zawiera m.in. informację, że wykonane w Poradni konsultacje i badania specjalistyczne nie ujawniły cech uszkodzenia ośrodkowego i/lub obwodowego układu nerwowego pod postacią encefalopatii i/lub polineuropatii toksycznej, które można by uznać za następstwo zdrowotne pracy w narażeniu na czynnik neurotoksyczny, jakim jest dwusiarczek węgla. Badanie neurologiczne wykazało u badanego parkinsonizm polekowy w przebiegu leczenia schizofrenii lekiem Rispolept. Zaburzenia psychotyczne o typie schizofrenii nie są następstwem pracy w narażeniu na czynnik neurotoksyczny, jakim jest dwusiarczek węgla i są to schorzenia samoistne występujące w populacji ogólnej, nie będącej narażoną na szkodliwości chemiczne. W orzeczeniu tym stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia dwusiarczkiem węgla.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż orzeczenie lekarskie nr [...] Przychodni IMP w Ł. z dnia [...] stwierdza w uzasadnieniu, że po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, przeprowadzonym badaniu oraz na podstawie wyników przeprowadzonych badań pomocniczych nie znaleziono podstaw do rozpoznania przewlekłego zatrucia dwusiarczkiem węgla. W badaniu neurologicznym nie stwierdzono cech encefalopatii i polineuropatii pochodzenia toksycznego. Również konsultacje okulistyczna i laryngologiczna nie wykazały zmian charakterystycznych dla przewlekłego zatrucia ww. związkiem. Rozpoznanej w badaniu psychiatrycznym schizofrenii rezydualnej (rozpoznanej już w 1984 roku) nie można łączyć z warunkami pracy badanego. Brak innych, charakterystycznych dla przewlekłego zatrucia dwusiarczkiem węgla objawów patologicznych przemawia za tym, iż zmiany ujawnione w tym badaniu mają charakter samoistny.

Organ odwoławczy stwierdził, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. zaskarżoną decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydał w oparciu o dokumentację o przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględnione zostało narażenie zawodowe oraz orzeczenia lekarskie dwóch specjalistycznych uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostek organizacyjnych służby zdrowia, które stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Od tej decyzji odwołała się S. W. opiekun prawny M. K.. Podniosła, że warunki pracy M. K. mogły przyspieszyć schizofrenię.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wyjaśnił, iż materiał dowodowy w powyższej sprawie został uzupełniony o stanowisko Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł. zawarte w piśmie z dnia 28 kwietnia 2006r., w którym wyjaśniono, że wskazane w karcie oceny narażenia zawodowego związki chemiczne nie były czynnikiem sprawczym rozpoznanych zaburzeń psychicznych o obrazie schizofrenii ani też nie przyspieszyły ich wystąpienia.

Organ odwoławczy stwierdził, iż schizofrenia jako choroba samoistna i nie wymieniana w wykazie chorób zawodowych nie może być uznana za chorobę zawodową. Aby stwierdzone zmiany zdrowotne mogły być uznane za następstwo zdrowotne narażenia zawodowego na działanie chemicznego czynnika neurostoksycznego, jakim jest dwusiarczek węgla musiałaby u osoby narażonej występować encefalopatia i/lub polineuropatia toksyczna będąca następstwem takiego narażenia. Tymczasem przeprowadzone badania nie ujawniły u M. K. zmian zdrowotnych charakterystycznych dla długotrwałej ekspozycji na dwusiarczek węgla, czyli nie ujawniły objawów ogniskowych organicznego uszkodzenia układu nerwowego o charakterze encefalopatii i/lub polineuropatia. Orzeczenia lekarskie wydane przez dwie jednostki medyczne uprawnione do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u M. K. choroby zawodowej w postaci przewlekłego zatrucia dwusiarczkiem węgla wskazując, że rozpoznane u niego schorzenia mają z przeważającym prawdopodobieństwem podłoże pozazawodowe.

Organ II instancji wskazał, że samo narażenie na czynnik mogący spowodować chorobę zawodową nie jest jednoznaczne z powstaniem choroby zawodowej, lecz tylko jednym z elementów mogących wpłynąć na zaistnienie zawodowego schorzenia. Inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli właściwa jednostka orzecznicza nie dokonała rozpoznania klinicznego choroby zawodowej i wypowiada się w danej sprawie negatywnie, a co w tej sprawie miało miejsce dwukrotnie.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził, iż nie zostały spełnione wymogi zawarte w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, zasadne jest więc utrzymanie w mocy decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T..

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi opiekun prawny M. K. – S. W. podniosła, że podejrzenie choroby zawodowej u jej ojca było, lecz ze względu na stan zdrowia w jakim się znajdował nie stawił się na badania. Podała, że co do oznak encefalopatii, to w opinii sądowo - psychiatrycznej z roku 1998 rozpoznano przewlekłą chorobę psychiczną, zespół paranoidalny i encefalopatię wieoloprzyczynową.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, iż skarżąca dopiero w skardze powołała się na stwierdzenie zawarte w opinii sądowo - psychiatrycznej, która nie była znana organowi I i II instancji w trakcie prowadzonego postępowania. Podkreślił, iż u M. K. nie wystąpiła encefalopatia i/lub polineuropatia toksyczna będąca następstwem działania chemicznego czynnika neurotoksycznego, jakim jest disiarczek węgla, czyli nie ujawniono zmian charakterystycznych dla długotrwałej ekspozycji na disiarczek węgla.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził takiego naruszenia przepisów, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym "narażeniem zawodowym".

Z wymienionego przepisu wynika, iż o tym, czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz praca musi być wykonywana w warunkach narażenia na powstanie tego schorzenia. W przypadku stwierdzenia obu przesłanek istnieje domniemanie, iż choroba jest następstwem warunków, w jakich praca była świadczona, a więc, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a warunkami pracy. Dla obalenia tego domniemania niezbędne jest wykazanie, jakie konkretnie przyczyny spowodowały chorobę i dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na jej powstanie. Choroba zawodowa jest zatem pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą. Podstawowym obowiązkiem organów administracji jest ustalenie czy praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej oraz ustalenie, czy choroba rozpoznana u pracownika jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych.

W niniejszej sprawie, w dniu 17 września 2004 r. została sporządzona ocena narażenia zawodowego M. K., w której stwierdzono, że warunki pracy (narażenie zawodowe) stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej, a jako jej przyczynę wskazano narażenie na disiarczek węgla. Ustalono, że okres pracy w narażeniu zawodowym wynosił 16 lat i 3 miesiące (3-5 h/zm.) Organy administracji obu instancji przyjęły więc, że skarżący pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej zatrucia disiarczkiem węgla.

W wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. pod pozycją 1 pkt 43 wymienione są zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancję chemiczną - disiarczek węgla.

Stosownie do § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim [...] oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.

Zauważyć należy, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego choroby zawodowej jest uprzednie rozpoznanie jej przez właściwe do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej medyczne jednostki orzecznicze. Jednostkami właściwymi dla rozpoznania choroby zawodowej są jednostki wskazane w przepisie § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Są nimi zatem Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł., na których opinie powołano się w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji organu I instancji.

W orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. z dnia 19 kwietnia 2005 r. podano, że rozpoznano u M. K. niezborność mieszaną oka prawego, niezborność nadwzroczną małego stopnia oka lewego, miażdżycę tętnic siatkówki średniego stopnia, obustronny odbiorczy ubytek słuchu niewielkiego stopnia, czynny proces psychotoniczny, schizofrenię paranoidalną, parkinsonizm polekowy w przebiegu leczenia schizofrenii lekiem Rispolept. Uprawniona do rozpoznania chorób zawodowych ww. jednostka służby zdrowia nie stwierdziła choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia dwusiarczkiem węgla (poz. 1.43 wykazu chorób zawodowych), uzasadniając swoje stanowisko tym, iż wykonane konsultacje i badania specjalistyczne nie ujawniły cech uszkodzenia ośrodkowego i/lub obwodowego układu nerwowego pod postacią encefalopatii i/lub polineuropatii toksycznej, które można by uznać za następstwo zdrowotne pracy w narażeniu na czynnik neurotoksyczny, jakim jest dwusiarczek węgla. W orzeczeniu jednostka ta podała, iż uwzględniła informacje o zagrożeniach zawodowych, wyniki dochodzenia epidemiologicznego i środowiska pracy badanego, dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia i dokumentację lekarską badanego.

Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w orzeczeniu z dnia 25 października 2005 r. również stwierdziła brak merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia dwusiarczkiem węgla.

W tej sytuacji, gdy dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest wystąpienie jednocześnie dwóch przesłanek – pracy w warunkach narażających na zachorowanie, co w tym przypadku nie jest w sprawie kwestionowane oraz rozpoznanie choroby zawodowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia – przewlekłego zatrucia disiarczkiem węgla , która nie została rozpoznana, to brak tej drugiej przesłanki nie pozwala na stwierdzenie choroby zawodowej.

Zauważyć należy, że gdy wskazane w przepisach jednostki uprawnione do rozpoznania choroby zawodowej w swych opiniach nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, to powołana dopiero w skardze przez S. W. - opiekuna prawnego M. K. opinia sądowo – psychiatryczna stwierdzająca encefalopatię wieloprzyczynową, nie może być uznana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r. OSK 1488/04 LEX nr 166671).

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.