Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1705/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska WSA Maria Tarnowska Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2009 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. SA od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę C. z mocy prawa nieodpłatnie własności zabudowanej nieruchomości położonej w C., obrębie [...] oznaczonej jako działki od nr [...] do nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha powstałe z podziału działki nr [...] oraz jako działki od nr [...] do nr [...] o powierzchni [...] ha powstałe z podziału działki nr [...] – utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę C. z mocy prawa nieodpłatnie własności powyżej opisanej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podkreślił, że z wniosku P. SA Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., przed Wojewodą [...] zostało wszczęte postępowanie administracyjne w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji Przedsiębiorstwa Państwowego PKP (Dz. U. Nr 84, poz. 948). Artykuł 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 z póżn. zm.) wprowadził zmianę do ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych przez dodanie art. 17a. Stosownie do powołanego przepisu, od dnia 1 stycznia 2006 r. wojewoda wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy z mocy prawa własności nieruchomości, w przypadku, gdy zachodzi prawdopodobieństwo, że nieruchomość ta z dniem 27 maja 1990 r. stała się własnością gminy.

Zawiadomieniem z dnia 14 grudnia 2006 r. Wojewoda poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa opisanej wyżej nieruchomości przez Gminę C. w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Z uwagi na fakt, iż postępowanie komunalizacyjne ma charakter zagadnienia wstępnego dla postępowania uwłaszczeniowego, postępowanie uwłaszczeniowe zostało zawieszone. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), gmina nabywa własność nieruchomości, gdy zostaną spełnione następujące przesłanki: nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w tym dniu w dyspozycji rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego lub przedsiębiorstw, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. W przypadku spełnienia przesłanek określonych w powyższym przepisie wojewoda potwierdza decyzją nabycie własności przez właściwą gminę, zaś w przypadku niespełnienia przesłanek organ wydaje decyzję odmowną. Wojewoda wskazał, że wyłączeniu z komunalizacji podlega mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. znajdowało się pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych, do których należały też przedsiębiorstwa państwowe. W trakcie przeprowadzonego postępowania Wojewoda ustalił, że działki będące przedmiotem niniejszego postępowania powstały w wyniku podziału działek nr [...] i nr [...] na podstawie decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] października 2006 r., nr [...], objęte są księga wieczystą kw nr [...] w której, jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa. Podstawą wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa jest postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym Skarb Państwa nabył w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 r. własność nieruchomości położonej w C. oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...]. Starostwo Powiatowe w M. poinformowało w piśmie z 12 kwietnia 2007 r., że w dniu 27 maja 1990 r. działki będące przedmiotem niniejszej decyzji były oznaczone jako działki nr [...] i [...]. Wojewoda uznał zatem, że w dniu 27 maja 1990 r. opisana wyżej nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. W trakcie prowadzonego postępowania komunalizacyjnego, pismami z dnia 14 grudnia 2006 r. i 20 grudnia 2006 r. organ I instancji zwrócił się do stron postępowania o przedstawienie dokumentów potwierdzających prawo zarządu P. w stosunku do nieruchomości wg stanu na dzień 27 maja 1990 r.

Powołując się na ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, § 4, ust. 1), P. SA złożyła oświadczenie, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość była w zarządzie P. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. dopuszcza złożenie oświadczenia, ale ta regulacja prawna została wprowadzona po raz pierwszy w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 marca

1993 r., czyli po dniu 27 maja 1990 r. W związku z tym oświadczenie nie może stanowić dowodu na zarząd P. w postępowaniu komunalizacyjnym. Wojewoda uznał, że P. SA nie posiada dokumentu potwierdzającego prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości, który wyłączałby komunalizację mienia w dniu 27 maja 1990 r. Skoro opisana w sentencji decyzji nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., W myśl obowiązujących przepisów, nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, to organ stwierdził, że podmiotem, do którego ona należała jest terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Nieruchomość spełniała zatem przesłanki określone wart. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i z mocy prawa stała się własnością Gminy C.

Odwołanie od decyzji Wojewody wniosły "P." Spółka Akcyjna Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. Odwołujący podkreślił, że Wojewoda, wydając decyzję o stwierdzeniu przejścia prawa własności nieruchomości, stanowiącej mienie ogólnonarodowe, na własność gminy, opiera się na treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 z późno zm.). Bezsporne jest, iż dla skutecznego przepływu mienia na właściwą gminę, w trybie tego przepisu, wymagane jest łączne spełnienie przesłanek w nim wymienionych. W ocenie odwołującego się w dniu 27 maja 1990 r. Skarb Państwa nie legitymował się tytułem własności skoro wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej nastąpił na podstawie postanowienia o zasiedzeniu z dnia 27 lipca 2006 r. Grunt pozostawał w posiadaniu P., jako zabudowany urządzeniami i budowlami kolejowymi i przeznaczony do transportu publicznego.

Odwołujący wskazał ponadto, że w odniesieniu do przedsiębiorstwa państwowego P., w dniu 27 maja 1990 r., funkcję organu założycielskiego, zgodnie z art. 46 ust. 2 obowiązującej ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1989 r. Nr 26, poz. 138) wykonywał Minister Transportu, Żeglugi i Łączności. Z uwagi, iż mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a w skład tego mienia wchodziły środki nabyte przez P. w toku jego dalszej działalności nieruchomości należące do przedsiębiorstwa państwowego, podległego naczelnemu organowi administracji, pozostawały w dyspozycji tego organu, nie były zatem mieniem należącym do rad narodowych. Mienie to wbrew stanowisku Wojewody nie pozostawało w dyspozycji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a to wymagane jest dla ustalenia wystąpienia przesłanek pozytywnych wymienionych wart. 5 ust. 1 ustawy wprowadzającej przepisy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych. Odwołujący powoływał się również na treść art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84, poz. 948), zgodnie z którymi grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nim do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. i nie podlegają komunalizacji. Przepisy te, o charakterze odrębnym, regulują stan prawny nieruchomości odwołującego, dla których brak jest ustanowionego zarządu, a są w jego posiadaniu.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. SA od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] – umorzyła postępowanie odwoławcze, wskazując, że P. nie przysługuje przymiot strony.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Akcyjna P. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 kwietnia

2008 r. w sprawie Sygn. akt I SA/Wa 2007/07 uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2007 roku Nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał jednoznacznie, iż Komisja błędnie przyjęła, iż P. nie przysługuje uprawnienie strony w przedmiotowym postępowaniu komunalizacyjnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] po ponownym rozpatrzeniu odwołania P. SA od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...]– utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że wbrew stanowisku skarżącego, w dniu 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości, ponieważ Sąd Rejonowy w M. stwierdził zasiedzenie tej nieruchomości przez Skarb Państwa od 1 stycznia 1985 r.

Ustosunkowując się, do twierdzeń skarżącego organ odwoławczy stwierdził, iż skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, który to tytuł uzasadniałby jego udział w charakterze strony i eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa.

Organ podniósł, że według art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz. U. Nr 22, poz. 99/, państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, ze oświadczenie złożone przez skarżącego w trybie art. 75 kpa nie może stanowić dowodu na istnienie prawa zarządu.

Organ odwoławczy wywiódł, że skoro skarżącemu nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające / .. ./ do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią, obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r., art. 6 ust 1, powołanej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej /.../.

Organ odwoławczy podniósł, że obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy "komunalizacyjnej" ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez P.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że z ogólnych przepisów wskazanej wyżej ustawy, nie wynikały uprawnienia do konkretnie określonych działek o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło się znaleźć tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania, czy zarządu.

W ocenie Krajowej Komisji wpisy hipoteczne oraz wpisy ewidencyjne oddają jedynie stan faktyczny, który nie jest oparty o podstawę prawną formalnie określającą prawo P. do określonego gruntu.

Organ odwoławczy powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

14 września 2006 r. I OSK 1259/05, w którym Sąd stanął na stanowisku, że Przedsiębiorstwo P. nie uzyskało przed dniem 27 maja 1990 r. prawa zarządu mieniem pozostającym tylko w faktycznym władaniu tego Przedsiębiorstwa z mocy przepisów o jego utworzeniu i funkcjonowaniu, ani takie mienie nie podlega wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa.

Organ odwoławczy wskazał, że wszelka argumentacja wywodzona z treści przepisów, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r. jest chybiona, bowiem postępowanie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające /.../

Organ odwoławczy dokonując analizy w przedmiocie wyjaśnienia podstawy prawnej, na jakiej oparte było dysponowanie gruntem przez P. doszedł do wniosku, że przepisy konstytuujące przedsiębiorstwo państwowe P. takiego tytułu nie tworzą. Podkreślił, że skarżący nie powołuje się na żadne inne źródła swego ewentualnego prawa do przedmiotowego gruntu poza przepisami związanymi z powołaniem przedsiębiorstwa P.

Organ odwoławczy wskazał, ze wobec nie wskazania konkretnego tytułu prawnorzeczowego przez skarżącego ma pełną podstawę uznać za uzasadnioną komunalizację przedmiotowej nieruchomości orzeczoną przez organ I instancji.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Akcyjna P. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2007 r.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: art. 7 kpa, 77 § 1 kpa, art. 107 § 1 i 3 kpa, art. 138 § 1 pkt 3 kpa, art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi skarżący między innymi wskazał, że odrębne regulacje, przewidziane przepisami ustawy o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji PKP wprowadzają zasadę, iż stan posiadania gruntów na dzień 5 grudnia 1990 r. przesądza o przysługującym P. prawie do nieruchomości i wskazuje, iż grunty te w dniu 27 maja

1990 r. nie należały w sensie prawnym do rad narodowych i terenowych organów administracji" oraz że pozostały własnością Skarbu Państwa

Zdaniem skarżącego Organy nie dokonały żadnych ustaleń na okoliczność objęcia przez skarżącego nieruchomości we władanie. Nie wyjaśniły także statusu tego mienia, jego przeznaczenia, a także podstawy jego nabycia przez P.

Skarżący podniósł, że w ocenie organów orzekających nie ma żadnego znaczenia w sprawie okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość stanowi część czynnej linii kolejowej T. – S. i jest zabudowana m.in. torami głównymi zasadniczymi linii nr [...], których rok budowy datowany jest na 1884, rampa za- i wyładunkowa wybudowana została w roku 1918. Także pozostała zabudowa z przynależną infrastrukturą techniczną, w tym podziemną infrastrukturą kolejową z elementami naziemnymi stanowi "infrastrukturę kolejową" w rozumieniu art. 4 pkt l) ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym.

Zdaniem skarżącego nie budzi zastrzeżeń pogląd, że P. były przedsiębiorstwem państwowym o zasięgu ogólnokrajowym, czyli ponadpodstawowym. Zatem mienie (w tym grunty) znajdujące się w dyspozycji P. nie podlegało "uwłaszczeniu" na rzecz jakiejkolwiek gminy. Samo zaś przedsiębiorstwo P. nie stało się przedsiębiorstwem komunalnym.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Skarga nie jest uzasadniona.

Komunalizacja w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., a wydana decyzja Wojewody [...] miała charakter deklaratoryjny.

Z mocy art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji należały one do terenowego organu administracji państwowej. Stosownie zaś do art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroki NSA: z dnia 10 VI 1998 r., sygn. akt I SA 1989/97 - publ. LEX nr 45054, z dnia 5 XI 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, publ. LEX nr 47368, z dnia 2 II 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, publ. LEX nr 194864).

Na tle przepisów art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z 10 maja 1990 r. należy odróżnić władztwo administracyjno-prawne (imperium), które przysługiwało wyłącznie organom terenowym administracji państwowej, od władztwa cywilnoprawnego (dominium), które mogło przysługiwać m. in. przedsiębiorstwom państwowym. W orzecznictwie administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2006 r. I OSK 1259/05) utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym zarówno obecny trwały zarząd, który jest sprawowany przez państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jak też dawny zarząd (użytkowanie), który mógł być sprawowany m. in. również przez przedsiębiorstwa państwowe, powstaje i powstawał na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu, w wyniku przekazania oraz z mocy prawa w wyniku nabycia nieruchomości przez jednostkę organizacyjną. Posiadanie jako stan faktyczny nie dawało natomiast tytułu prawnego do nabycia prawa zarządu, jak również nie stanowiło przeszkody w nabyciu tego prawa przez gminy w drodze komunalizacji.

Brak po stronie P. tytułu prawnego do spornego gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy i tym samym podlega komunalizacji z mocy prawa. Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego P. do przedmiotowej nieruchomości nie posiadało. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 15, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe P. nie zostało ujęte.

Nie może też ujść uwagi okoliczność, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (tak Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów z dnia 23 września 1993 r. III CZP 81/93, OSNCA z 1994 r., nr 2, poz. 27). Tymczasem dokumenty złożone do akt sprawy wskazują, że P. nie legitymowały się na dzień 27 maja 1990 r. (moment, z którym ustawa komunalizacyjna wiąże przejście prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone wart. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy na właściwe gminy) tytułem prawnym względem przedmiotowej nieruchomości. W okolicznościach niniejszej sprawy prawnorzeczowy tytuł P. co do przedmiotowej nieruchomości nie wynika ani z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego ,,P.", ani też z konkretnych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.

Jeżeli natomiast określone mienie ogólnonarodowe należało do przedsiębiorstwa państwowego w sensie faktycznym, a nie prawnym - gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia - to mienie podlegało komunalizacji ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Odpowiadało to bowiem ustrojowej przesłance wymienionej w tymże przepisie (mienie należało do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej).

Prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości nie wynika także z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego P. Strona skarżąca powołała się w uzasadnieniu skargi na art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138), zgodnie, z którym mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Stanowią je środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P. w toku jego dalszej działalności. P. gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych.

Jednakże że z przepisu tego w żadnym wypadku nie wynikało, aby miał on samodzielnie kreować bądź choćby potwierdzać prawo zarządu P. w stosunku do konkretnych nieruchomości.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późno zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.