Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 592/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 592/06 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 marca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Maria Zawadzka, Protokolant: Katarzyna Dydaś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2007r., sprawy ze skargi Społecznej Szkoły Zarządzania i Handlu w O., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 30 grudnia 2005r. nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004r., - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2005 r. Prezydent Miasta O. ustalił Społecznej Szkole Zarządzania i Handlu w O. wysokość zobowiązania podatkowego od nieruchomości za 2004 w kwocie [...] zł [...] gr.

W uzasadnieniu podano, że Społeczna Szkoła Zarządzania i Handlu z siedzibą w Oświęcimiu jest podatnikiem podatku od nieruchomości, gdyż weszła we władanie części nieruchomości gminnej na podstawie cywilnoprawnej umowy zawartej z właścicielem, reprezentowanym przez Miejski Zakład Komunikacji w O. działającym w stosunkach cywilnoprawnych w imieniu gminy.

Od decyzji tej Społeczna Szkoła Zarządzania i Handlu z siedzibą w Oświęcimiu wniosła odwołanie podnosząc, że niesłusznie organ l instancji uznał ją za podatnika podatku od nieruchomości gdyż Miejski Zakład Komunikacji w O. gospodaruje wydzielonym mieniem gminy, a jego posiadanie pochodzi z ustanowienia w drodze decyzji zarządu mieniem. Powołano się przy tym na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uchwale z dnia 6 sierpnia 1995r. zgodnie z którą art. 2 ust, 1 pkt.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ( obecnie art. 3 ust. 1 pkt. 2 ) nie daje podstaw do wyboru podatnika przez organ podatkowy przy wymiarze podatku od nieruchomości, a w sytuacji gdy samoistny posiadacz nie jest właścicielem nieruchomości albo obiektu budowlanego, określony w tym przepisie obowiązek podatkowy ciąży na samoistnym posiadaczu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 grudnia 2005 r. utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji .

Powołało się przy tym na art. 2 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych , zgodnie z którymi na Społecznej Szkole Zarządzania i Handlu w O., jako najemcy lokalu użytkowego ciąży obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości. Jest ona bowiem zgodnie z umowa najmu zawarta w dniu 1 października 2002 r. z Miejskim Zakładem Komunikacji w O. posiadaczem zależnym (w rozumieniu art. 336 k.c.) części budynku, a tym samym, podatnikiem podatku od nieruchomości zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt.4a ustawy o opłatach i podatkach lokalnych. MZK w O. jest jednostką budżetową nieposiadającą osobowości prawnej, władającą nieruchomością z tytułu trwałego zarządu ustanowionego przez gminę. Należy zatem przyjąć, iż posiadanie zależne Skarżącej wynika z umowy zawartej z innego tytułu prawnego. Umowa zawarta z MZK w O. nie jest umową zawartą z właścicielem jakim jest w mniejszej sprawie Gmina O., z umowy najmu nie wynika bowiem, iż MZK w O. występował jako pełnomocnik gminy. Niewątpliwie jednak posiadanie zależne wynikające z umowy najmu lokalu użytkowego nieruchomości oddanej w tzw. trwały zarząd MZK w O. należy zakwalifikować jako posiadanie określone w art. 3 ust 1 pkt. 4 lit. a powołanej wyżej ustawy.

Podkreślono przy tym, że powołana w odwołaniu uchwala Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1995 nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Odnosi się ona bowiem do innego stanu faktycznego i prawnego. Uchwala ta bowiem wskazywała na taką wykładnie przepisu, która wyklucza możliwość swobodnego wyboru podatnika pomiędzy właścicielem i posiadaczem samoistnym przez organ podatkowy, tymczasem w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją wyboru podatnika pomiędzy właścicielem, a posiadaczem samoistnym. MZK w O. jako jednostka budżetowa nieposiadającą osobowości prawnej nie jest bowiem posiadaczem samoistnym, nie włada rzeczą jak właściciel, a posiadanie przedmiotowych nieruchomości przekazała umową najmu Skarżącej Społecznej Szkole Zarządzania i Handlu w O.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2002 r. Nr 9 poz. 84 z późniejszymi zmianami) poprzez błędną jego wykładnię i uznanie że skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu podkreślono, że zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych posiadacze zależni nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego są podatnikami tylko wówczas, gdy posiadanie wynika z umowy zawartej bezpośrednio z właścicielem lub z zarządu ustanowionego przez właściciela. Jeżeli zatem umowa dzierżawy lub najmu nieruchomości Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego zostanie zawarta nie z właścicielem, ale np, z zarządcą lub posiadaczem takiej nieruchomości, podatnikiem podatku pozostaje w dalszym ciągu ten zarządca lub posiadacz, ponieważ tylko oni mają umowę zawartą bezpośrednio z właścicielem, Powołano się przy tym na pogląd wyrażony przez L. Etel i E. Ruśkowskiego w Komentarzu do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. ( Warszawa 1994, s. 56 i nast, ).

Ponieważ Miejski Zakład Komunikacji w O. jest jednostką nie posiadającą osobowości prawnej, wobec tego zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (DzU.04.261.2603 z późniejszymi zmianami) formą prawną korzystania z nieruchomości przez tę jednostkę jest trwały zarząd. W związku z tym błędnie przyjęto, że na podmiocie tym nie ciąży obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości . Pogląd taki byłby słuszny jedynie w takim przypadku, gdyby z jednostką tą została zawarta umowa o "zarząd" lub "administrowanie" nieruchomości , która w istocie byłaby umową o świadczenie usług na rzecz gminy, a jednostka taka byłaby dzierżycielem nieruchomości komunalnej i z tego tytułu nie mogłaby być obciążona podatkiem od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całej rozciągłości podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że posiadanie zależnie strony skarżącej wynika z innego tytułu prawnego, o którym mowa w art. 3 ust. 1pkt. 4 lit a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych Zawarła ona bowiem umowę najmu z MZK w O. będącym jednostką budżetową nieposiadającą osobowości prawnej, władającą nieruchomością z tytułu trwałego zarządu ustanowionego przez gminę. Umowa ta nie została zawarta z właścicielem jakim jest Gmina O., gdyż nie wynika z niej aby MZK w O. występował jako pełnomocnik gminy. Niewątpliwie jednak posiadanie zależne wynikające z umowy najmu lokalu użytkowego nieruchomości oddanej w tzw. trwały zarząd MZK w O. należy zakwalifikować jako posiadanie określone w art. 3 ust 1 pkt. 4a cyt. ustawy.

Natomiast MZK jako zarządca nieruchomości oddanej w trwały zarząd mógłby być traktowany jako podatnik podatku od nieruchomości tylko w sytuacji, gdy władając nieruchomością nie przekazał jej posiadaczowi zależnemu, którego posiadanie wynika z innego tytułu prawnego niż umowa zawarta z właścicielem.

Zaznaczono przy tym, że powołane przez stronę skarżącą poglądy wyrażone w m. in. w komentarzach do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z dnia 12 stycznia 1991 r. nie odnoszą się do sytuacji gdy posiadanie zależne wynika z innego tytułu prawnego, lecz odnoszą się jedynie do kwestii,, możliwości uznania trwałego zarządcy jako posiadacza za podatnika podatku od nieruchomości,

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie bowiem z art. 3 ust 1 pkt 4 lit a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r o podatkach i opłatach lokalnych ( tekst jednolity Dz. U. z 2002 r nr 9 poz. 84 z późniejszymi zmianami ) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. Prawidłowo organy podatkowe uznały zatem, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży nie tylko na tych posiadaczach zależnych, którzy zawarli umowy bezpośrednio z właścicielem, ale także na tych których posiadanie wynika z umowy zawartej z jednostką organizacyjna wykonującą trwały zarząd danej nieruchomości.

Nieuzasadnione jest przy tym powoływanie się przez stronę skarżącą na poglądy wyrażane w 1994r. W tym czasie faktycznie istniała bowiem duża różnorodność poglądów - co do tego, kto ma płacić podatek od nieruchomości w przypadku nieruchomości państwowych i komunalnych oddanych w trwały zarząd , których posiadaczami zależnymi były inne podmioty .

Doprowadziło to do podjęcia w dniu 19 sierpnia 1996 r w sprawie sygn. akt FPK 9/96 uchwały pięciu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego, w której stwierdzono, że w przypadku gdy w wyniku umowy cywilnoprawnej zawartej z jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe przekazano w posiadanie zależne nieruchomość stanowiącą własność Skarbu Państwa, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na mocy art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) na posiadaczu zależnym. (ONSA 1996/4/152). Uzasadniając to stanowisko, NSA zauważył, że Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków-, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych. Czynności związane z zarządzaniem tym mieniem, stwierdził NSA opierając się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1994 r. wydanej w sprawie sygn. akt III CZP 16/94 (OSNC 1995/3/40), wykonują państwowe jednostki organizacyjne, które działaj ą w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, czego konsekwencją jest to, że każda czynność prawna państwowej jednostki organizacyjnej jest czynnością Skarbu Państwa. Tak więc, zdaniem SN, stroną umów cywilnych dotyczących nieruchomości, zawieranych przez te jednostki, jest Skarb Państwa jako właściciel tychże nieruchomości, przez co umowy te należy traktować jako zawarte z właścicielem. Z tych powodów podatnikiem jest posiadacz zależny, a nie zarządca nieruchomości. Pogląd ten należy także odnieść do nieruchomości będących własnością gminy oddanych w trwały zarząd. Jest to bowiem jak wskazał G.Bieniek (Gospodarka Nieruchomościami Komentarz) forma posiadania nieruchomości, przy czym ta forma władania ma określoną treść, przede wszystkim związaną z możliwością korzystania z nieruchomości. W zakresie tego korzystania zarządca jest podporządkowany organowi nadrzędnemu, który go ustanowił.

W stosunkach z osobami trzecimi zarządca występuje jako strona i składa oświadczenia woli, ale nie działa w imieniu własnym, lecz. w imieniu reprezentowanego. Podobnie J. Szachułowicz ( Gospodarka Nieruchomościami Komentarz )

W związku z tym, pomimo że art. 43 ust 2 pkt 3ustawy o gospodarce nieruchomościami daje mu możliwość oddania nieruchomości pozostającej w trwałym zarządzie w najem, dzierżawę lub użyczenie, to w istocie rzeczy jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej nie ma zdolności prawnej, czyli zdolności do zawarcia umów najmu, dzierżawy lub użyczenia. Należy zatem przyjąć, że stroną tej umowy jest albo Skarb Państwa, w imieniu którego działa kierownik państwowej jednostki organizacyjnej bez osobowości prawnej, albo jednostka samorządu terytorialnego, w imieniu której działa kierownik jednostki samorządowej bez osobowości prawnej. (Podobnie G.Bieniek Gospodarka Nieruchomościami Komentarz)

Z tego też względu uznać należy, że Społeczna Szkoła Zarządzania i Handlu w O. stała się posiadaczem zależnym spornej nieruchomości na podstawie umowy zawartej z właścicielem, reprezentowanym przez jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej. W świetle powyższych wywodów nie ma bowiem znaczenia czy w treści umowy jednostka ta została wyraźnie określona jako pełnomocnik gminy. Jej umocowanie do działania w imieniu gminy wynika z samej ustawy.