Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 45/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 121 par. 1, art. 122, art. 124, art. 173, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 190 par. 2, art. 191, art. 198, art. 306a par. 1-2, art. 306b par. 1-2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 września 2015r. sprawy ze skargi BCB na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej BCB kwotę [...] zł ( [...] złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w dniu [...] B. C., działając przez pełnomocnika, wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy A. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego ustalenia dokonane podczas oględzin w dniu 20 lipca 2012 r. powierzchni budynków oraz gruntów położonych przy ul. Z. w A., stanowiących działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Uzasadniając wniosek wnioskodawczyni powołała się na postępowanie przed Sądem Okręgowym w K. (o sygn. akt [...]).

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy A., w oparciu o treść art. 306c w związku z art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej w skrócie: "O.p."), odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego ustalenia dokonane podczas oględzin powierzchni budynków oraz gruntów położonych w A. stanowiących działki o powyższych numerach.

W uzasadnieniu postanowienia organ przytoczył treść przepisu art. 306a § 2 O.p. i wyjaśnił, że organ ma obowiązek wydać zaświadczenie w przypadku, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub ubiega się o nie osoba ze względu na swój interes prawny. Zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, czyli tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie. Takimi źródłami są ewidencje, rejestry i inne dane znajdujące się w posiadaniu organu. Organ I instancji uznał, że nie jest możliwe wydanie wnioskowanego zaświadczenia, ponieważ wnioskodawczyni nie figuruje w ewidencji organu naliczania podatków dotyczących nieruchomości o powyższych numerach, co w ocenie organu podatkowego wskazuje na brak interesu prawnego po stronie wnioskodawczyni.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona, działając przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 217 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. - dalej w skrócie: "K.p.a."), jak i przepisów prawa materialnego (art. 306a, art. 306b, art. 306c O.p.). W uzasadnieniu podniesiono, że wnioskodawczyni posiada interes prawny w urzędowym potwierdzeniu ustaleń dokonanych podczas oględzin powierzchni budynków oraz gruntów położonych w A. na przedmiotowych działkach. Zdaniem odwołującej się okoliczność, na którą powołuje się organ odmawiając wydania zaświadczenia, iż wnioskodawczyni nie figuruje w ewidencji naliczania podatków za powyższe nieruchomości, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie i nie może stanowić podstawy do odmowy wydania zaświadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pełni podzielił argumentację zawartą w postanowieniu organu I instancji i stwierdził, że Burmistrz Miasta i Gminy A. zasadnie, działając na podstawie przepisów O.p., wskazał, że zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy i w takim aspekcie można to żądanie rozpatrywać. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że zaświadczenie wydane przez organ podatkowy jest przejawem wiedzy tegoż organu co do faktów i stanu prawnego w danym dniu i jako takie nie rozstrzyga ani o uprawnieniach, ani też o obowiązkach podmiotu, któremu je wydano (tj. wnioskodawcy), nie tworzy określonej sytuacji prawno-faktycznej, a tylko tę sytuację istniejącą w danym dniu, przedstawia w zaświadczeniu (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2011 r., o sygn. akt I SA/Rz 671/11, LEX nr 1095932).

Analizując kryteria interesu prawnego strony do wydania spornego zaświadczenia organ podał, że chodzi o interes prawny wynikający z prawa materialnego, zgodny z tym prawem i chroniony przez to prawo. Interes prawny nie może być wywodzony z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej, lecz opierać powinien się na konkretnej normie prawa materialnego, normie dającej się określić i wyodrębnić spośród innym norm. Interes prawny musi być osobisty, własny, indywidualny oraz musi być konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, aktualny i znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenia w okolicznościach faktycznych. O istnieniu interesu prawnego można mówić wówczas, gdy dany podmiot wnosi żądanie we własnym imieniu, zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego decyduje nie przekonanie zainteresowanego, lecz ocena ustawodawcy. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 maja 2011 r., o sygn. I SA/Kr 486/11, LEX nr 991030).

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że brak jest normy prawnej, która zobowiązywałaby organ podatkowy do wydania żądanego dokumentu, gdyż wnioskodawczyni nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości oraz nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości w odniesieniu do wskazanych nieruchomości. Powyższe stanowiło podstawę do odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. C., reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 217 i art. 218 K.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia,

- art. 7 § 1 K.p.a. - poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezałatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W argumentacji skargi powtórzono twierdzenia zawarte w odwołaniu i podkreślono, że skarżąca posiada interes prawny w niniejszej sprawie, ponieważ chodzi o potwierdzenie faktu przeprowadzenia oględzin i ich wyników, które wynikają z danych będących w posiadaniu organu, czyli z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 20 lipca 2012 r. Do skargi załączono:

- pismo Burmistrza Miasta i Gminy A. adresowane do skarżącej z dnia 6 lipca 2012 r., nr [...], z którego wynika, że została ona zawiadomiona jako strona postępowania, że w dniu 20 lipca 2012 r. zostaną przeprowadzone oględziny w zakresie sprawdzenia poprawności zgłoszonych do opodatkowania powierzchni budynków i gruntów położonych w A. na działkach wymienionych enumeratywnie na wstępie oraz, że przysługują jej uprawnienia strony;

- odpis postanowienia Sądu Okręgowego w K. Wydział [...] z dnia 5 września 2013 r., o sygn. akt [...], w którym oddalono skargę w sprawie z wniosku B. C. o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt [...]. W skardze sformułowano wniosek o przeprowadzenie dowodów z powyższych dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.

Podczas rozprawy w dniu 8 kwietnia 2015 r. WSA w Poznaniu, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), uwzględnił w części wniosek dowodowy strony i przeprowadził dowód z postanowienia Sądu Okręgowego w K. Wydział [...] z dnia 5 września 2013 r., o sygn. akt [...] i odmówił przeprowadzenia dowodu z kopii pisma z dnia 6 lipca 2012 r., albowiem odpis tego pisma znajduje się w aktach administracyjnych na k. 5 akt i stanowi materiał dowodowy.

Odpowiadając na kilkukrotne wezwania WSA w Poznaniu o nadesłanie akt postępowania administracyjnego, o którym mowa w piśmie Burmistrza Miasta i Gminy A. z dnia 6 lipca 2012 r. lub udzielenie informacji w sprawie oględzin organ I instancji podał, że:

- zostało wydane pismo z dnia 6 lipca 2012 r. dotyczące przeprowadzenia oględzin, ale urząd nie dysponuje wynikami pomiarów w związku z przeprowadzonymi oględzinami, jednocześnie poinformowano, że na dzień wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia strona nie posiadała tytułu prawnego do nieruchomości (k. 49 akt sąd.);

- pismo z dnia 5 lutego 2013 r. (k. 19 akt admin.) zostało wydane na ustny wniosek strony przez nieuprawnionego pracownika (k. 58 akt sąd.);

- strona nigdy nie figurowała jako podatnik podatku od przedmiotowych nieruchomości, podatnikiem jest M. P., co potwierdzało przedstawione w dniu oględzin postanowienie sądu, a organ I instancji nie jest w stanie stwierdzić, czy pomiary podane przez stronę są zgodne ze stanem rzeczywistym, bo oryginał pomiarów zaginął (k. 63 akt sąd.);

- skarżąca nie była stroną w sprawie, w której wydano pismo z dnia 6 lipca 2012 r. dotyczące przeprowadzenia oględzin (k. 68 akt sąd.).

Podczas kolejnej rozprawy w dniu 9 września 2015 r. na wniosek strony WSA w Poznaniu, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., przeprowadził dowód z dokumentu w postaci postanowienia Sądu Okręgowego w K. Wydział [...] z dnia 29 listopada 2012 r., o sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Badając zaskarżone postanowienie według kryteriów przewidzianych w P.p.s.a. Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zarzuty w niej sformułowane są wadliwe. Wbrew bowiem zarzutom skargi w sprawie nie mogło dojść do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem przepisy te nie miały w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie. Poza sporem jest, że przedmiotem analizowanego postępowania jest wydanie zaświadczenia w sprawie podatku od nieruchomości, a zatem zgodnie z art. 1 O.p. przepisy proceduralne jakie znajdują zastosowanie w tej sprawie zawarte są w O.p. Natomiast podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy zawarte w Dziale VIIIa zatytułowanym "Zaświadczenia", który reguluje w jakich sprawach organ podatkowy wydaje zaświadczenie.

Rozpoznanie sprawy należy rozpocząć od kwestii procesowych, albowiem prawidłowo ustalony stan faktyczny w oparciu o prawidłowo przeprowadzone i rozpatrzone dowody, a także w zgodzie z wymogami formalnymi dają dopiero podstawy do rozpatrzenia prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Badając postanowienia organów podatkowych w świetle przedstawionych kryteriów, Sąd stwierdził, że akty te nie odpowiadają prawu.

Zgodnie z przepisami zawartymi w Dziale IV O.p. organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.). W ramach realizacji tego obowiązku organy podatkowe są zobowiązane w myśl art. 187 § 1 O.p. - w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie, zgodnie z art. 191 O.p. dokonać oceny, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ jako dowód może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 O.p.).

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego ustalenia dokonane podczas oględzin w dniu 20 lipca 2012 r. powierzchni budynków oraz gruntów o numerach opisanych na wstępie.

Zgodnie z art. 306a § 1 O.p. zaświadczenie wydaje organ podatkowy i czyni to na wyraźny wniosek. W myśl § 2 pkt 2 powołanego przepisu zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (§ 3). Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy (§ 4). W przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1). Organ podatkowy przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2).

Sąd stwierdza, że organy obu instancji nie przeprowadziły niezbędnego postępowania wyjaśniającego, albowiem w oparciu o akta sprawy nie sposób stwierdzić, czy i kiedy zostały przeprowadzone oględziny powierzchni budynków oraz gruntów położonych przy ul. Z. w A. stanowiących działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], opisane w piśmie skierowanym do skarżącej z dnia 6 lipca 2012 r. (k. 5 akt admin.). Początkowo organ I instancji stwierdzi bowiem, że nie dysponuje wynikami oględzin, nie ujawniając Sądowi powodów takiego stanu rzeczy, a następnie podał, że oryginał pomiarów zaginął. Tymczasem z treści powołanego pisma z dnia 6 lipca 2012 r., nr [...], wynika, że skarżąca została zawiadomiona jako strona postępowania, że w dniu 20 lipca 2012 r. zostaną przeprowadzone oględziny i pouczono ją jako stronę, że na podstawie art. 190 § 2 O.p. ma prawo brać udział w tej czynności. Oględziny jako czynność procesowa zostały uregulowane w art. 198 O.p. i w przypadku ich przeprowadzenia obowiązkiem organu podatkowego jest sporządzenie protokołu z tej czynności, w świetle art. 172 § 2 pkt 3 O.p. Jeżeli zatem B. C. była stroną postępowania, w którym przeprowadzono sporne oględziny winien być sporządzony z nich protokół, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 173 O.p. Natomiast jeżeli w istocie doszło do zaginięcia dokumentu urzędowego sporządzonego zgodnie z przepisami należało uruchomić procedurę odtworzenia tego dokumentu. W aktach sprawy brak jest także informacji (notatki urzędowej), czy i z jakiego powodu odstąpiono od powyższej czynności.

Zdaniem Sądu postępowanie organów w tej sprawie jest chaotyczne i nie sposób uzyskać od organu I instancji rzeczowych i wyczerpujących informacji w sprawie, co powoduje, że badane postanowienia uchylają się spod kontroli Sądu.

Z jednej strony w aktach sprawy jest pismo z dnia 6 lipca 2012 r., które jednoznacznie potwierdza, że skarżąca została zawiadomiona o planowanych oględzinach jako strona postępowania, a następnie w piśmie skierowanym do WSA w Poznaniu z dnia 14 lipca 2015 r. organ I instancji podał, że B. C. nie była stroną w sprawie (k. 68 akt sąd.). Takiej dezinformacji nie sposób zaakceptować w świetle zasad obowiązujących w postępowaniu podatkowym, a mianowicie zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), zasady prawdy materialnej (art. 122 O.p.) i zasady wyjaśniania (art. 124 O.p.).

Organy obu instancji przyjęły, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w uzyskaniu spornego zaświadczenia o wynikach oględzin, wskazując, że "właściciele nieruchomości w dniu oględzin przedstawili Postanowienie Sądu o przyznaniu na własności nieruchomości Panu M. P." (k. 63 akt sąd.). Organy oparły się na znajdującej się na k. 2 akt admin. (nadesłanych w dniu 21 maja 2015 r.), kserokopii postanowienia Sądu Rejonowego w A. Wydział [...] z dnia 12 lipca 2012 r., o sygn. akt [...], choć brak na tej kopii adnotacji o prawomocności tego orzeczenia. Dopiero z przeprowadzonego na rozprawie przed WSA dowodu z dokumentu w postaci postanowienia Sądu Okręgowego w K. Wydział [...] z dnia 29 listopada 2012 r., o sygn. akt [...], wynika, że orzeczenie sądu I instancji zostało zaskarżone, ale w dniu orzekania przez organ I i II instancji stało się prawomocne.

Nie mniej obowiązkiem organów podatkowych obu instancji było rzeczowe wyjaśnienie w jakim postępowaniu podatkowym planowano przeprowadzić oględziny (jako czynność procesową) w dniu 20 lipca 2012 r., czy w istocie zostały przeprowadzone, dlaczego organ nie dysponuje wynikami oględzin, w jaki sposób zaginęły, czy też odstąpiono od oględzin i dlaczego nie sporządzono wówczas informacji (notatki urzędowej) wyjaśniającej taką decyzję.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze organy zasadnie oparły się na ewidencjach, z których wynika na dzień orzekania przez organ I i II instancji, że skarżąca nie figuruje w nich jako podatnik przedmiotowych nieruchomości. Nie mniej pismo z dnia 6 lipca 2012 r., jednoznacznie wskazuje, że skarżąca została uznana za stronę bliżej nieokreślonego postępowania o numerze [...]. Nie sposób zatem wykluczyć, że było prowadzone jakieś postępowanie, o którym organ I instancji nie poinformował WSA w Poznaniu, a jego stroną mogła być skarżąca, a w związku z tym przysługują jej uprawnienia strony, w szczególności wgląd do akt i uzyskanie odpisów protokołów.

W toku ponownego postępowania organ podatkowy I instancji winien rzetelnie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z wniosku o wydanie zaświadczenia, zgodnie z regułami wynikającymi z O.p. i nie przesądzając jego wyniku, prawidłowo uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, zgodnie z powyższymi wytycznymi.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., jak w pkt. I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego znajduje swoje oparcie w treści art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., na które składają się: uiszczony wpis od skargi w kwocie [...] zł, koszty zastępstwa procesowego adwokata w wysokości [...] zł oraz niezbędne koszty w postaci opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.