Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 864/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40 w zw. z art. 37
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2019 r. sprawy ze skarg T.K. i J. L. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych zmian i przeróbek w obiekcie budowlanym 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Budowlanego w M. nr [...] z dnia [...] r; 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżących po 997 złotych zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej też jako PINB lub organ pierwszej instancji) wszczął w związku z pismem J. L. (dalej też jako skarżący) z dnia 7 października 2014 r. postępowanie w sprawie legalności budowli – "klatka hodowli [...]" oraz obsługującego ją zbiornika na ścieki zrealizowanego przez T. K. (dalej też jako inwestor lub skarżący) na działce sąsiedniej nr 1 przy ul. [...] nr [...] w Z.

W toku tego postępowania PINB decyzją z dnia [...] r. nakazał inwestorowi dokonać rozbiórki przedmiotowej "klatki hodowli [...]" oraz zbiornika na ścieki służącego do jej obsługi. W wyniku wniesionego od tej decyzji przez inwestora odwołania została ona uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej też jako organ odwoławczy lub ŚWINB) z dnia [...] r. Kolejną decyzją nr [...] z dnia [...] r. PINB umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Na skutek odwołania skarżącego również ta decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez PINB decyzją ŚWINB z dnia [...] r. W decyzji tej organ odwoławczy m.in. zakwalifikował objęty postępowaniem obiekt do tymczasowych budynków inwentarzowych (gospodarczych).

Orzekając w sprawie kolejny raz PINB decyzją nr [...] z dnia [...] r. nałożył na inwestora obowiązek dokonania zmian w przedmiotowym obiekcie polegających na wymianie istniejącego na nim pokrycia z płyty sklejki i zastosowanie w jej miejscu pokrycia z materiału niepalnego lub trudno zapalnego. Również ta decyzja w wyniku wniesionego od niej przez skarżącego odwołania została uchylona, a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r.

Orzekając w sprawie po raz czwarty PINB decyzją nr [...] z dnia [...] r. nałożył na inwestora obowiązek wykonania do dnia 31 lipca 2018 r. zmian i przeróbek w tymczasowym "wolierze" zlokalizowanym na działce nr ewid. 1 w Z. poprzez:

1. demontaż styropianu stanowiącego obłożenie ścian klatki;

2. demontaż rusztu drewnianego ze ściany przy granicy z dz. nr ewid. 2;

3. wykonanie remontu posadzki w wolierze, poprzez wykonanie nowej przy użyciu materiałów nieprzepuszczających treści płynnych, celem uzyskania jej szczelności.

Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38 poz. 229 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym lub P.b.) w zw. z art. 103 ust. 2 i art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym z 1994 r.) oraz art. 104 Kpa.

W uzasadnieniu powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że objęty postępowaniem obiekt na działce nr 1 lokalizowany przy granicy z działką nr 2 służący do hodowli [...] został zrealizowany w 1986 r. bez wymaganego wówczas zgodnie z prawem budowlanym pozwolenia. Stanowi posadowioną na posadzce murowanej klatkę konstrukcji stalowej o wymiarach 3,40 m x 6,3 m obłożoną płytami. Klatka posiada wydzielone boksy siatką stalową. Posadzka na której jest posadowiona posiada spadki ku osi obiektu, za pośrednictwem których spłukiwane są ścieki pochodzące z odchodów [...], które następnie za pomocą usytuowanej pod posadzką rury odprowadzane są do studzienki stanowiącej zbiornik służący do ich gromadzenia. Zbiornik ten (studzienka) zlokalizowany jest około 1,76m od ogrodzenia usytuowanego w granicy działek i w odległości 2,20m od klatki dla [...], oraz w odległości około 13m od studni na działce sąsiedniej nr 2. Ściana zewnętrzna klatki na granicy z działką nr 2 wykonana jest z płyt cementowych, wzmocnionych tworzywem rozproszonym. Jest ona mocowana do rusztu drewnianego od strony wewnętrznej klatki. W wyniku wykonania w/w decyzji PINB z dnia [...] r., klatka jest pokryta blachą trapezową.

Biorąc pod uwagę datę realizacji objętego postępowaniem obiektu (1986 r.) PINB uznał, że do jego legalizacji mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 24 października 1974 r. Biorąc pod uwagę treść art. 28 ust. 1 i art. 2 tego aktu prawnego w zw. z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Administracji i Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 poz. 62 ze zm., dalej jako rozporządzenie z 3 lipca 1980 r.) i w zw. z § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8 poz. 48) organ pierwszej instancji uznał, że w dacie realizacji przedmiotowy obiekt stanowił budynek tymczasowy na którego wzniesienie było wymagane pozwolenie na budowę. Ponieważ został wzniesiony bez takiego pozwolenia to zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do jego legalizacji mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 tego Prawa obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodne z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zgodnie z orzecznictwem ocena zgodności budowy obiektu budowlanego z założeniami planistycznymi zawartym w akcie prawa miejscowego obowiązującego na terenie, na którym zlokalizowany jest objęty postępowaniem budynek, dotyczy przepisów obowiązujących w dacie decydowania przez organ nadzoru budowlanego w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego, z tym że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. II OPS 2/13 w postępowaniu w przedmiocie przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.

W obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy P. z dnia [...] r. (uchwała Rady Gminy P. nr [...] ([...]) działka nr 1, na której usytuowany jest sporny obiekt, znajduje się w obrębie terenu oznaczonego symbolem E100 MN. Podstawowym przeznaczeniem jest teren zabudowy jednorodzinnej w tym wolnostojąca, bliźniacza, szeregowa. Jako dopuszczalne ustalono przeznaczenie: usługi komercyjne i publiczne, istniejąca zabudowa usługowo-wytwórcza, zieleń urządzona, tereny upraw ogrodniczych i sadowniczych, sieci i urządzenie infrastruktury technicznej, komunikacja wewnętrzna, ciągi piesze i rowerowe, parkingi, garaże, elementy małej architektury.

Przedmiotowy obiekt – woliera, związana z hodowlą ptaków dla celów hobbystycznych tj. nie gospodarczych związany jest z zabudową mieszkaniową jednorodzinną i może stanowić jej uzupełnienie. W świetle postanowień planu dopuszczalną jest realizacja zabudowy w granicy działki (§ 7 ust. 1 pkt 4 litera f). Zrealizowana inwestycja spełnia wskaźniki i wymogi określone w § 7 ust. 5 litera od a do f oraz § 44 ust. 4 pkt 2 lit. b z uwagi na brak gminnej sieci kanalizacji w sąsiedztwie dz. nr ewid. 1 w Z. Jednocześnie zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 1 i 2 tego planu obowiązuje zakaz lokalizacji tymczasowych obiektów budowlanych niebędących zapleczem budowy oraz zakaz rozbudowy istniejących obiektów tymczasowych. Uwzględniając jednakże unormowania wynikające z uchwały nr [...] Gminnej Rady Narodowej w P. z dnia [...] r. należy uznać, iż zabudowa działki 1 w Z. tymczasowym budynkiem była zgodnie z tym planem dopuszczalna. Nie zawierał on bowiem wyłączeń dla przedmiotowej inwestycji dla jednostki strukturalnej [...] o przeznaczeniu zabudowy jednorodzinnej i mieszkalno-pensjonatowej. Dopuszczalność przedmiotowej inwestycji w myśl ww. uchwały potwierdził organ planistyczny w piśmie z dnia [...] r. wskazując, iż wedle zapisów pkt 4 ppkt 4.6 e / uchwały dopuszczono lokalizację "tymczasowych budynków" w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. Nr 17 poz. 62), a w szczególności obiektów typu woliera. W konsekwencji PINB stwierdził dopuszczalność legalizacji obiektu z punktu widzenia przepisów planistycznych prawa miejscowego obowiązujących w okresie istnienia obiektu.

Zdaniem organu pierwszej instancji w sprawie nie zaistniała również przesłanka nakazu rozbiórki wymieniona w pkt 2 ust. 1 art. 37 Prawa budowanego tj. gdy budowa obiektu budowlanego powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałaby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i to pomimo naruszenia norm odległościowych wynikających z przepisów technicznych obowiązujących w dacie wykonania samowoli budowlanej – rozporządzenia z 3 lipca 1980 r., zarówno w zakresie odległości woliery od budynku mieszkalnego na działce sąsiedniej o nr ewid. 2 (7,9m zamiast wymaganych 8m - § 14 ww. rozporządzenia), woliery od studni na sąsiedniej działce jw. (13,75m zamiast 15m - § 21 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia) oraz zbiornika na ścieki od studni na sąsiedniej działce jw. (13,69m zamiast 15m - § 21 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia) i w stosunku do granicy z dz. nr ewid. 2 (1,76m zamiast 2m - § 23 ust. 4 ww. rozporządzenia). Brak jest bowiem podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że wystąpiły okoliczności potwierdzające stan zagrożenia lub pogorszenia wskazanych warunków dla ludzi albo mienia. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów technicznych dotyczących sytuowania budynków, jakie obowiązywały w czasie dopuszczenia się samowoli przez inwestora, nie jest bowiem w świetle orzecznictwa wystarczające, aby przyjąć, że to naruszenie automatycznie stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia.

W tym względzie organ stwierdził, że wziął pod uwagę iż wskazane wyżej naruszenia norm odległościowych mają charakter niewielkich różnic od wymaganych wskazanych w w/w rozporządzeniu oraz fakt potwierdzenia szczelności zbiornika na ścieki. Dalej PINB stwierdził, że przedłożona przez inwestora ekspertyza potwierdziła dotychczasowe ustalenie organu o niepalności materiału zastosowanego do obłożenia ściany zlokalizowanej przy granicy z dz. nr ewid. 2. Wskazał, iż podnoszona wątpliwość co do wykonania ścian z materiału palnego w postaci płyt ze sklejki wynikła z faktu błędnego wskazania materiału obłożenia ściany przy granicy w trakcie pierwszych oględzin w sprawie, które to ustalenie było konwalidowane w trakcie późniejszych oględzin w dniu [...] r. W istocie bowiem ściana ta wykonana jest poprzez obłożenie stalowej klatki płytami cementowymi zbrojonymi włóknem rozproszonym. Materiałem palnym w postaci styropianu obłożone zostały natomiast pozostałe ściany stalowej klatki. Palny jest też drewniany ruszt na ścianie przy granicy działki co narusza § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia ponieważ materiały te nie spełniają wymogu niepalności. Powoduje to konieczność nałożenia obowiązków w trybie art. 40 ustawy – Prawo budowlane, w myśl którego, w przypadku wybudowania obiektu budowanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Nałożony obowiązek usunięcia obłożenia styropianowego ze ścian oraz rusztu drewnianego konwaliduje inwestycję w zakresie ww. naruszenia § 13 ust. 1 rozporządzenia, zaś nałożony obowiązek remontu posadzki w wolierze poprzez wykonanie nowej przy użyciu materiałów nieprzepuszczających treści płynnych, usunie natomiast nasuwające się z uwagi na czasookres jej użytkowania wątpliwości co do jej szczelności.

Odwołania od tej decyzji wnieśli zarówno inwestor jak i J. L.

J. L. wniósł o jej uchylenie i nakazanie rozbiórki objętego postępowaniem obiektu. Zarzucił, że wobec niezachowania wynikających z rozporządzenia z 3 lipca 1980 r. odległości klatki dla [...] oraz zbiornika na pochodzące z niej nieczystości od jego studni nie ma możliwości legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego. Naruszenie wymaganych odległości przesądza bowiem o tym, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Nadto zarzucił, że posadzka na której usytuowana jest klatka oraz zbiornik na nieczystości nie zabezpieczają przedostawania się nieczystości, które w czasie mycia klatki lub opadów rozlewają się po działce i wsiąkają w ziemię powodując zanieczyszczenie wody jego studni. Zakwestionował też rzetelność i miarodajność sporządzonej na zlecenie inwestora opinii technicznej, na której wnioskach oparł się organ pierwszej instancji.

W odwołaniu reprezentowany przez adwokata inwestor wniósł o uchylenie decyzji PINB i umorzenie postępowania w całości, względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzucił, że brak jest podstaw do nałożenia na niego określonych w decyzji obowiązków w sytuacji gdy w świetle przedłożonej ekspertyzy technicznej posadzka jest szczelna i nie stwierdzono z niej jakichkolwiek przecieków do gruntu. Dowolne ze stanem faktycznym jest też ustalenie, że pozostałe ściany w wolierze obłożone są palnym styropianem gdy tymczasem wykonane są z materiału betonowego.

Po rozpoznaniu tych odwołań Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej też jako ŚWINB) zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. uchylił w/w decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wyznaczenia terminu spełnienia obowiązku i w tym zakresie wyznaczył nowy termin dzień 30 października 2018 r., w pozostałym zakresie decyzję tę utrzymał zaś w mocy.

W uzasadnieniu podzielił stanowisko PINB co do zgodności lokalizacji przedmiotowej woliery dla [...] z planami zagospodarowania z 1986 r. oraz z 2013 r. Jest to bowiem obiekt typowo wznoszony przy zabudowie jednorodzinnej. Również zdaniem organu odwoławczego w stanie faktycznym sprawy brak jest w świetle orzecznictwa sądowego podstaw do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego tylko dlatego, że obiekt został wybudowany z naruszeniem warunków technicznych obowiązujących w dacie jego realizacji. Z uwagi na usytuowanie obiektu w zbliżeniu do budynku mieszkalnego na działce sąsiedniej za zasadny uznał też ŚWINB nakaz demontażu styropianu stanowiącego obłożenie ścian klatki jako materiału o charakterze palnym. Wykonanie nowej posadzki powinno wyeliminować zaś problem przesiąkania ptasich odchodów do gruntu i wyeliminować ewentualną przyczynę złych wyników badań wskaźników mikrobiologicznych i fizykochemicznych próbek wody w studni na działce nr 2.

Na powyższą decyzję ŚWINB skargi do sądu administracyjnego wniósł inwestor i jego żona K. K. (której skarga została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r.) oraz J. L., zaskarżając ją w całości.

Inwestor reprezentowany przez adwokata wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem:

1. przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. polegającym na braku dostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności wskazania przez organ, dlaczego i na jakiej podstawie przyjął, iż tylko wykonanie nowej posadzki w wolierze przy użyciu materiałów nieprzepuszczających treści płynnych, usunie nasuwające się, z uwagi na czasookres jej użytkowania, wątpliwości co do jej szczelności, gdy tymczasem takich wątpliwości brak wobec jednoznacznej treści ekspertyzy technicznej, albowiem posadzka jest szczelna i nie stwierdzono w niej jakichkolwiek przecieków do gruntu, a co więcej jest ona corocznie pokrywana warstwą farby chlorokauczukowej, której powłoka po wyschnięciu jest odporna na wodę, kwasy i zasady, czego organ w ogóle nie wziął pod uwagę;

b) art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie w treści uzasadnienia decyzji organu II instancji kwestii zasadności wykonania nowej posadzki w wolierze, braku przeprowadzenia przez organ jakiejkolwiek analizy rzeczywistej potrzeby wykonania tychże robót zwłaszcza przy uwzględnieniu treści ekspertyzy technicznej i rzeczywistego stanu posadzki, gdy tymczasem poczynione w sprawie ustalenia i dokonana analiza winny bezspornie znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, co w przedmiotowej sprawie z pewnością nie miało miejsca;

2. przepisu prawa materialnego, a to art. 40 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., przez jego błędne zastosowanie, w sytuacji, gdy brak jest przy wybudowaniu obiektu budowlanego spełnienia przesłanki jego niezgodności z prawem co doprowadziło do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek wykonania zmian i przeróbek w tymczasowym budynku "wolierze" poprzez wykonanie remontu posadzki i wykonanie nowej posadzki przy użyciu materiałów nieprzepuszczających treści płynnych, gdy tymczasem obecna posadzka znajdująca się w wolierze wykonana została zgodnie z przepisami prawa i nie narusza ona jakiegokolwiek przepisu określającego sposób jej wykonania, zaś sam tylko upływ czasu od chwili jej wykonania sam w sobie takowej niezgodności z przepisami prawa nie powoduje.

Reprezentowany przez radcę prawnego J. L. wniósł zaś o uchylenie decyzji organów obu instancji i o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił, że decyzja ŚWINB została wydana z naruszeniem:

1. art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że zbiornik na ścieki oraz klatka do hodowli [...] nie powodują niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, uzasadniającego nakazanie całkowitej ich rozbiórki ;

2. art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy zachodzą przesłanki przewidziane w art. 37 tej ustawy;

3. art. 6 kpa w zw. z § 14, § 21 ust. 1 pkt 3, §2 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki - poprzez przypisanie prze organ I oraz II instancji przytoczonym regulacjom rozporządzenia charakteru dyspozytywnego i przystąpienia do oceny stopnia ich naruszenia przez inwestora, co jest działaniem niedopuszczalnym w sytuacji gdy organy mają działać na podstawie i w granicach prawa;

4. art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa - poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w oparciu o wszystkie posiadane dowody, prowadzenie postępowania dowodowego w sposób niedbały, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy; przedmiotem oceny organu II instancji była bowiem jedynie palność użytych materiałów do budowy woliery oraz jej posadzka, pominięto natomiast całkowicie kwestie zbiornika na nieczystości;

5. art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa - poprzez uznanie przedstawionej przez uczestnika opinii rzeczoznawcy jako wiarygodnej, w sytuacji gdy rzeczona opinia posiada szereg nieścisłości, a jako taka nie powinna stanowić dowodu w niniejszym postępowaniu, jak i w świetle nieuzasadnionej odmowy przedłożenia przez inwestora kolejnej opinii;

6. art. 84 kpa - poprzez nie powołanie przez organ biegłego rzeczoznawcy do sporządzenia niezależnej opinii co do palności zastosowanych materiałów do budowy woliery, szczelności posadzki woliery oraz szczelności zbiornika na nieczystości, a to wobec zarzutów stawianych przez skarżącego opinii przedłożonej przez inwestora, jak i nie przedłożenia przez inwestora opinii uzupełniającej;

7. art. 79 kpa - poprzez dopuszczenie dowodu z opinii rzeczoznawcy, w którego czynnościach skarżący nie mógł uczestniczyć i o których nie został stosownie zawiadomiony, przez co ograniczono prawo skarżącego do zadawania pytań i składania wyjaśnień,

8. art. 107 §3 kpa - poprzez pominięcie w treści uzasadnienia kwestii związanej ze zbadaniem szczelności zbiornika na nieczystości, w sytuacji gdy również on był przedmiotem prowadzonego postępowania;

9. art. 104 kpa - poprzez wydanie decyzji, która nie rozstrzygnęła sprawy w całości, albowiem ograniczono się w jej przedmiocie wyłącznie do kwestii związanej z legalnością budowy woliery dla ptaków, pomijając całkowicie kwestię zbiornika na nieczystości, który również objęty był przedmiotem postępowania.

W odpowiedziach na skargi ŚWINB wniósł o ich oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Obie skargi zasługują na uwzględnienie albowiem za zasadne należy uznać sformułowane w nich zarzuty, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania, gdy chodzi o brak dostatecznego ustalenia i wyjaśnienia istotnych dla końcowego załatwienia sprawy okoliczności.

Mając na uwadze rozmiary, konstrukcję, przeznaczenie oraz wykorzystywanie objętego postępowaniem obiektu należy podzielić stanowisko organów orzekających (w tym względzie przez skarżących niekwestionowane), że stanowił on obiekt budowlany w rozumieniu art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. i jego wzniesienie w 1986 r. wymagało w świetle treści art. 28 ust. 1 i 4 tej ustawy oraz § 44 rozporządzenia z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego pozwolenia na budowę, którego inwestor nie uzyskał. W związku z datą popełnienia przedmiotowej samowoli i treścią art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do legalizacji tej samowoli ma zastosowanie art. 37 i następne Prawa budowlanego, co prawidłowo przyjęły organy orzekające i co nie jest w skargach kwestionowane. Trudności nastręcza natomiast kwalifikacja tego obiektu pod względem rodzaju w odniesieniu do przepisów Prawa budowlanego, które nie zawierało jednoznacznej definicji budynku jako odrębnego obiektu budowlanego. Niewątpliwie wymogów tych nie spełniała definicja zawarta w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Biorąc jednak pod uwagę wymiary spornego obiektu, jego konstrukcję, w tym wydzielenie z przestrzeni za pomocą specyficznych co prawda ale jednak istniejących przegród, przeznaczenie oraz pełnioną funkcję należy podzielić stanowisko organów orzekających, że obiekt ten należy kwalifikować jako budynek tymczasowy w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r., o funkcji inwentarskiej w rozumienia § 14 tego aktu prawnego. Podzielić należy też stanowisko, że w sprawie nie zachodzi podstawa wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a to z przyczyn wskazanych szczegółowo w decyzji organu pierwszej instancji i przy uwzględnieniu treści powołanej przez ten organ uchwały NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13. W tym względzie należało wziąć też pod uwagę specyficzny charakter tego obiektu powodujący trudności jego kwalifikacji w odniesieniu do obowiązującego planu zagospodarowania z 2013 r. oraz fakt wykorzystania i przystosowania go jedynie do niezawodowej hodowli [...] (jako hobby).

Zasadnie ustaliły też organy orzekające, że obiekt ten został wybudowany niezgodnie z warunkami technicznymi obowiązującymi w dacie jego realizacji tj. z przepisami rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. W świetle orzecznictwa (m.in. wyrok NSA z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2155/11) brak jest przy tym dostatecznych podstaw zakwestionowania stanowiska organów orzekających, że przepisy tego rozporządzenia powinny być brane w niniejszej sprawie pod uwagę w świetle treści art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego do likwidacji popełnionej przez inwestora samowoli budowlanej.

W konsekwencji rozpoznanie sprawy tej samowoli sprowadza się, jak to zasadnie przyjęły organy orzekające, do odpowiedzi na pytanie czy w sprawie zachodzi sytuacja o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, czy też możliwe jest zastosowanie treści art. 40 tej ustawy.

W tym względzie Sąd podziela oparte na orzecznictwie stanowisko organów obu instancji, że samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie jest warunkiem wystarczającym do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. Gdyby taka była wola prawodawcy to normie tej nadałby on zupełnie inną treść odnoszącą się wyłącznie m.in. do naruszenia obowiązujących warunków technicznych. W konsekwencji zasadnie przyjęły organy orzekające, że z naruszeniem warunków technicznych (w okolicznościach niniejszej sprawy dotyczących norm odległościowych) powinno wiązać się powstanie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, co biorąc pod uwagę naruszone normy odległościowe nie zostało, również zdaniem Sądu, w wystarczającym stopniu spełnione. Wbrew stanowisku skarżącego J. L. brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, że to w związku z niezachowaniem określonych w § 14, § 21 ust. 1 pkt 3 oraz § 23 ust. 4 rozporządzenia odległości spornego obiektu oraz związanego z nim zbiornika na nieczystości od jego budynku, usytuowanej na jego działce studni oraz od granicy działek dochodzi do zanieczyszczenia wody w jego studni bakteriami koli. W tym względzie, wbrew twierdzeniom tego skarżącego, trafnie zwróciły uwagę organy orzekające na stosunkowo niezbyt znaczne przekroczenie wynikających z powyższych przepisów norm odległościowych. Nie można też wykluczyć, że zanieczyszczenie to może być spowodowane innymi okolicznościami i w jakimś też stopniu wynikać z faktu, że lustro wody w studni (według twierdzeń skarżącego) położone jest jedynie 3m pod powierzchnią gruntu.

Niewątpliwie jednak zanieczyszczenie to mogłoby być następstwem przedostawania się nieczystości z odchodów [...] do gruntu i zalegających w nich wód przedostających się niewątpliwie do studni skarżącego. To zaś oznacza, że ewentualne istniejące w tym względzie hipotetyczne zagrożenie nie jest związane w pierwszej kolejności z niedotrzymaniem norm odległościowych ale przede wszystkim ze stanem technicznym obiektu w zakresie spełniania przez niego warunków uniemożliwiających przedostawanie się odchodów zwierzęcych i związanych z nimi nieczystości do gruntu, na co prawidłowo zwróciły uwagę organy orzekające. W tym zaś zakresie sprawa nie została jednak dotychczas należycie wyjaśniona i rozważona. Dotyczy to przy tym zarówno samej woliery jak i związanego z nim zbiornika na nieczystości, stanowiącego związane z nią urządzenie umożliwiające użytkowanie zgodnie z jej przeznaczeniem (§ 4 ust. 1 rozporządzenia) i przy zachowaniu warunków o jakich była mowa w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego.

Dotychczas zgromadzony w tej materii materiał dowodowy nie został z naruszeniem art. 80 i art. 107 § 3 Kpa należycie rozważony i zdaniem Sądu, nie jest wystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy. Wysunięte w oparciu o ten materiał wnioski pozostają przy tym w odniesieniu do obowiązku wykonania nałożonego na inwestora w wolierze nowej posadzki w oczywistej sprzeczności z treścią dopuszczonego na użytek postępowania dowodu z opinii biegłego – ekspertyzy technicznej mgr inż. Z. S. z maja 2017 r. Wynika z niej bowiem, że posadzka obiektu jest szczelna i brak jest z niej przecieków do gruntu. Ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani z uzasadnienia poprzedzającej ją decyzji PINB nie wynika przy tym aby treść tej opinii została zakwestionowana. Gdyby zaś przyjąć ją za miarodajną to brak byłoby podstaw do ferowania na podstawie art. 40 Prawa budowlanego tego obowiązku, na co trafnie zwrócił uwagę w swojej skardze inwestor i co uzasadnia uwzględnienie również jego skargi. Jednocześnie bowiem organy nie powołały się na żaden inny dowód pozwalający na ustalenie stanu i właściwości tej posadzki w przedmiotowym zakresie. Zdecydowanie nie jest w tym względzie wystarczające (jako pozbawione normatywnego znaczenia) zawarte w tym względzie w decyzji organu pierwszej instancji stwierdzenie, że wykonanie tego obowiązku "usunie nasuwające się uwagi na czasookres jej użytkowania wątpliwości co do jej szczelności". Z drugiej strony trafnie zarzuca w swojej skardze drugi skarżący, że organy orzekające rozpoznając sprawę po raz czwarty nie odniosły się do jego zarzutów negujących wartość przedmiotowej ekspertyzy jako miarodajnego dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa, które to zarzuty Sąd podziela łącznie z zarzutem wydania tej ekspertyzy z naruszeniem treści art. 79 Kpa. Znamienne jest przy tym, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji ŚWINB pominął całkowicie co do wiarygodności przedmiotowej ekspertyzy, swoje wcześniejsze stanowisko zawarte we wcześniejszej swojej decyzji odwoławczej z dnia [...] r.

Pomijając już miarodajność tej ekspertyzy należy stwierdzić, że nie wynika z niej czy posadzka posiada obrzeża uniemożliwiające przedostawanie się z niej odchodów ptasich i nieczystości na przyległy teren w tym również nieczystości powstających w związku z myciem woliery i przenikającymi do jej środka opadami atmosferycznymi (w znacznej części nie jest ona bowiem zadaszona), co może mieć istotne znaczenie dla oceny ewentualnego ziszczenia się warunku z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Ustaleń w tym zakresie brak jest też w protokołach oględzin przedmiotowego obiektu. Do tej istotnej kwestii nie odniosły się też organy orzekające, chociaż była zgłaszana również na wcześniejszym etapie postępowania administracyjnego.

Należy przy tym podnieść, że zarówno ustaleń co do istnienia lub potrzeby wykonania zabezpieczającego obrzeża jak również stanu szczelności posadzki i usunięcia występujących w tym zakresie ewentualnych nieprawidłowości posiadający odpowiednią wiedzę fachową pracownicy organów orzekających powinni dokonać we własnym zakresie bez potrzeby dopuszczania w tym zakresie dowodu z opinii biegłego. Chodzi bowiem o podstawowe i proste kwestie rozstrzygane w budownictwie, do których zdaniem Sądu co do zasady nie muszą mieć specjalnych wiadomości, wystarczy powszechnie przyjęte w budownictwie dla przeciętnego jego uczestnika doświadczenie i minimum wiedzy fachowej, którą przynajmniej niektórzy pracownicy organów posiadają. Być może wystarczy wziąć pod uwagę w tym względzie sam wygląd posadzki oraz materiały z którego jest wykonana, który niewątpliwie w tego rodzaju obiekcie (w związku z treścią art. 5 ust. 1 P.b.) powinien być materiałem nieprzepuszczającym płyny oraz możliwości trwałego zespolenia elementów z których ewentualnie posadzka jest wykonana.

Sprawa nie została też dostatecznie wyjaśniona i rozważona gdy chodzi o prawidłowość wykonania w zakresie szczelności, oraz w ogóle gdy chodzi o możliwość prawidłowej obsługi spornej woliery, przez związaną z nią studzienkę na ścieki, jako przynależne do niej zewnętrzne urządzenie umożliwiające jej użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem. Gdy chodzi o szczelność tej studzienki to z opracowanej opinii technicznej w ogóle nie wynika, w jaki sposób pod tym kątem połączone są jej kręgi. Nadto w ogóle nie wiadomo jaka jest jej pojemność, co ma niewątpliwie istotne znaczenie gdy chodzi o spełnienie zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. wymogu prawidłowego użytkowania samej klatki jak i warunków o jakich mowa w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie może ulegać bowiem wątpliwości, że oprócz wymogu szczelności studzienka taka, pełniąca w istocie funkcję szczelnego zbiornika na nieczystości o jakim mowa w § 23 ust. 4 rozporządzenia, powinna mieć pojemność umożliwiającą gromadzenie ścieków przez pewien rozsądny okres, gdy chodzi o potrzebę jej opróżniania zgodnie z obowiązującymi w zakresie tej czynności odrębnymi przepisami. W przeciwnym wypadku może istotnie wystąpić ponad przeciętne ryzyko przelewania się gromadzonych w niej nieczystości i przedostawania się ich do gruntu ze szkodą nie tylko dla ochrony środowiska ale również ze szkodą dla chronionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 6 w zw. z pkt 3 P.b.), co nie jest bez znaczenia dla wyniku postępowania w kontekście treści art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdy nie można byłoby wykluczyć, że wystąpienie takich sytuacji może doprowadzić w odniesieniu do użytkowników studni na działce sąsiedniej, do okoliczności o jakich w tym przepisie mowa. Wtedy zaś zachodziłaby potrzeba rozwiązania tego problemu przez nałożenie na inwestora odpowiednich obowiązków na podstawie art. 40 Prawa budowlanego. Dopiero wykonanie tych nałożonych ewentualnie obowiązków umożliwiałoby legalizację popełnionej samowoli budowlanej.

Wobec niedostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy w powyższym zakresie za zasadne należało uznać sformułowane w skargach zarzuty wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Jednocześnie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd podziela stanowisko organów co do uznania użytego do ocieplenia klatki styropianu jako materiału palnego (w odniesieniu do warunku wynikającego z § 14 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r.) i co do faktycznego użycia tego materiału (z pominięciem ściany przy granicy działek).

Z powyższych względów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako ustawa p.p.s.a.). Wobec zakresu koniecznego do uzupełnienia materiału dowodowego i w konsekwencji spełnienia wynikającego z art. 15 Kpa warunku rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym w dwóch instancjach, z tych samych powodów uchyleniu podlegała w związku z treścią art. 134 ustawy p.p.s.a. również decyzja PINB z dnia [...] r.

Wskazania co do postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy wynikają z powyższych rozważań Sądu.

O kosztach postępowania sądowego obejmujących wpisy od skarg w kwocie 500 zł, opłaty skarbowe od pełnomocnictw po 17 zł oraz koszty wynagrodzenia pełnomocników po 480 zł (łącznie po 997 zł) orzeczono w odniesieniu do obu skarżących stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a.

ec