Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1168/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 1949 nr 27 poz 197
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2013 r. sprawy ze skargi S. B., T. A., M. A., M. C., J. C., G. G., E. R., B.C., A. M. i M.S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku S. B., T. A., M. A., M. S., G. G., E. R., J. C., M. C., B. C. i A. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...].06.2011 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [..] z dnia [...].09.1953 r., Nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Państwa – Przedsiębiorstwa Państwowego X w K., nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako [...].kat. [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w KW Nr [...] jako własność S. B. uchylił powyższą decyzję z powodu skierowania jej do osób zmarłych oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].09.1953 r., Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako [...].kat [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w KW Nr [...] jako własność S. B.

W bardzo obszernym uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Orzeczeniem z dnia [...].09.1953 Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzekło, w punkcie 9, o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej l.kat. [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w KW Nr [...] (obecnie działki ewidencyjne Nr [...], Nr [...] i [...]), stanowiącej przed wywłaszczeniem własność S. B.

Orzeczeniem z dnia [...].07.1954 r. Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] przyznało odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w formie nieruchomości zamiennej.

Pismem z dnia [...].11.2004 r., z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z dnia [...].09.1953 r. wystąpił S. B., T. A., M. A., M. S., K. C., A. Z., G. G. oraz E. R.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż ww. orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].09.1953 r. narusza w sposób rażący przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. rok 1952 Nr 4 poz. 31, dalej zwanym "dekretem"), w zakresie niewypełnienia przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych obowiązku skutecznego wezwania właściciela wywłaszczonej nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia, poprzez brak złożenia oferty zawierającej konkretnie ustaloną cenę nabycia nieruchomości. Wskazano również na brak złożenia oferty, przez podmiot dokonujący wywłaszczenia, przydzielenia nieruchomości zamiennej, a także na brak uwzględnienia w opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej oraz w zezwoleniu Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego stwierdzenia o niezbędności przedmiotowej nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Ponadto wnioskodawcy wskazali na uchybienia natury proceduralnej, a mianowicie brak zawiadomienia właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz wydanie decyzji wywłaszczeniowej bez wyznaczenia rozprawy.

Decyzją z dnia [...].08.2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].09.1953 r. w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej [...].kat [...] o pow. [...] m2, zapisanej w KW Nr [...] stanowiącej obecnie działki ewidencyjne Nr [...] i [...], a w części stanowiącej obecnie działkę Nr [...] stwierdził, że zostało wydane z naruszeniem prawa.

Pismem z dnia [...].08. 2005 r. Nr [...] Prezydent Miasta K. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Pismem z dnia [...]08.2005 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła również Y S.A. z siedzibą w K.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Budownictwa decyzją z dnia [...].04.2007 r. utrzymał decyzje Ministra Infrastruktury z dnia [...].08.2005 r. w mocy.

Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...].04.2007 r. skargi do WSA w Warszawie złożyli Prezydent Miasta K. i [...]sp. z oo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 09.04.2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1116/07 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...].04.2007 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...].08.2005 Nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż Minister Budownictwa przy wydawaniu ww. decyzji naruszył art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu organ nadzoru miał bowiem obowiązek dokonać oceny nieodwracalności skutków prawnych dotyczącej przekształceń własnościowych działek Nr [...] i [...]. Brak lub istnienie nieodwracalnych skutków prawnych należało rozważyć na dzień wydania decyzji i w odniesieniu do podmiotów, które w wyniku tychże przekształceń wstąpiły w prawa i obowiązki uwłaszczonego podmiotu.

Sąd wskazał również, iż nie jest wystarczające powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jedynie na orzecznictwo sądowo-administracyjne bez przeprowadzenia przez organ własnej analizy w zakresie wykładni art. 8 dekretu. W odniesieniu do powyższego Sąd powołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.07.2003 r. sygn. akt I SA 2395/01, w którym stwierdzono, iż rozbieżności w interpretacji art. 8 ust. 1 dekretu wywłaszczeniowego wyłączają zarzut rażącego jego naruszenia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Ponadto Sąd stwierdził, iż w sprawie wymaga też wyjaśnienia, jakie fakty nastąpiły od wydania decyzji z dnia 15 września 1949 r. o czasowym zajęciu nieruchomości S. B. do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego w dniu [...] września 1952 r. W aktach sprawy znajdują się fragmenty protokółu rozprawy wywłaszczeniowej, na której był obecny właściciel nieruchomości, zawierające obliczenie wartości jego nieruchomości. Konieczne więc było ustalenie, kiedy tego obliczenia dokonano i kiedy zainteresowany został o tym powiadomiony. Z akt sprawy zdaniem sądu można wywnioskować, że S. B. domagał się w zamian za wywłaszczoną nieruchomość – nieruchomości zamiennej o takiej samej powierzchni i wartości. Należało zatem rozważyć, czy w takiej sytuacji zachodziło w ogóle konieczność przedstawienia konkretnej ceny za odstąpienie nieruchomości. Jest to ważne dlatego, że każde naruszenie art. 8 dekretu musi być oceniane indywidualnie i z uwzględnieniem całości zebranego w sprawie materiału.

Wyrokiem z dnia 21.10.2009 r. sygn. akt I OSK 1145/08 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku z dnia 09.04.2008 r.

Decyzją z dnia [...].06.2011 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].09.1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Państwa – Przedsiębiorstwa Państwowego X w K., nieruchomości oznaczonej jak [...].kat [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w KW Nr [...] jako własność S. B.

W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru stwierdził, iż przedmiotową nieruchomość wywłaszczono na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4 poz. 31, dalej: dekret), jednakże postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte zostało przed dniem 04.05.1949 r. na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. rok 1934 Nr 86, poz. 776 dalej zwanym "rozporządzeniem"). W związku z powyższym, organ nadzoru stanął na stanowisku, iż nie sposób dokonać oceny legalności zaskarżonego orzeczenia w oderwaniu od zbadania implikacji, jakie wywarły działania dokonane przez wnioskodawcę wywłaszczenia, na stan faktyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości, po dniu wejścia w życie dekretu. Z akt sprawy wynika bowiem, iż postępowanie wywłaszczeniowe co do przedmiotowej nieruchomości zostało wszczęte na wniosek [...] z dnia [...].01.1949 r., uzupełniony pismem z dnia [...].03.1949 r. co potwierdza obwieszczenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...].04.1949 r. Nr Adm. Wywł. [...].

Odnosząc się do oceny legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia wywłaszczeniowego Minister Infrastruktury wskazał, iż zaawansowane prace budowlane prowadzone przez [...] w K., jako następcę prawnego Zakładu [...] w K., były skutkiem umocowania wnioskodawcy do objęcia nieruchomości, zawartego w orzeczeniu Zarządu Miejskiego w K. z dnia [...].09.1949 r. (Nr Adm. Wywł. [...]) w którym zezwolono [...] na czasowe zajęcie min. Nieruchomości stanowiącej własność S. B. Skoro zaś wniosek wywłaszczeniowy został złożony przed dniem [...].03.1949 r., a postępowanie formalnie zostało wszczęte obwieszczeniem z dnia [...].04.1949 r. (Nr Adm. Wywł. [...]) i do dnia wejścia w życie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. nie zostało zakończone, to w ocenie organu zajęcie przedmiotowej nieruchomości i prowadzenie na niej prac, w oparciu o ww. decyzję z dnia [...].09.1949 r., w odniesieniu do prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego, nie mogą być traktowane jako próba regulacji stanu prawnego nieruchomości, a tym samym jako rażące naruszenie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Minister Infrastruktury wskazał bowiem, iż przepis art. 54 rozporządzenia regulował sytuację, gdy z wnioskiem o czasowe zajęcie spowodowane nagłą potrzebą wystąpiono przed złożeniem wniosku wywłaszczeniowego, nie zaś po jego złożeniu, tym samym w ocenie organu nadzoru nie wygasło prawo do czasowego zajęcia przedmiotowej parceli, a prowadzone prace budowlane były zgodne z prawem. Organ nadzoru wskazał także, iż wnioskodawca wywłaszczenia podejmował także działania mające na celu dostosowanie wymogów prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego do regulacji i wymogów określonych w obowiązującym od dnia 04.05.1949 r. dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., co było konsekwencją art. 41 ust. 1 dekretu.

Organ nadzoru, badając legalność kwestionowanego orzeczenia pod kątem zgodności z przepisami dekretu z dnia 23 kwietnia 1949 r., w brzmieniu obowiązującym zarówno do dnia 31.01.1952 r., jak również po tej dacie, stwierdził, iż Z. [...] w K., a następnie ich następca prawny – F. [...] w K., były wykonawcą narodowych planów gospodarczych uprawnionych do nabywania nieruchomości na cele realizacji narodowych planów gospodarczych w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., co w ocenie organu potwierdza m.in. zezwolenie Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].11.1950 r. (Nr [...]) na nabycie m.in. przedmiotowej nieruchomości pod budowę fabryki wraz z zezwoleniem na dokonanie zbiorowego wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości.

W ocenie organu nadzoru materiał dowodowy sprawy nie dał również podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 2 dekretu wywłaszczeniowego przez wnioskodawcę wywłaszczenia, skoro wezwaniem zbiorowym z dnia 25.04.1952 r. F. [...] w K. Przedsiębiorstwo Państwowe wyraziła gotowość nabycia przedmiotowej nieruchomości za cenę ustaloną na podstawie art. 28 dekretu, zaś zawiadomieniem z dnia [...].06.1952 r. Nr [...] poinformowano byłego właściciela o możliwości przydzielenia jako odszkodowania, parcel położonych przy ul. [...] w dzielnicy [...]. W powyższym zakresie organ powołał się na stanowisko zawarte w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.04.2008 r., sygn. akt I OPS 2/2008, w której stwierdzono, iż "określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 przez odesłanie do art. 28 dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości". Jednocześnie Minister Infrastruktury stwierdził. iż niezaoferowanie w wezwaniu zbiorowym do dobrowolnego odstąpienia, nieruchomości zamiennej stanowi naruszenie prawa, jednakże "późniejsze" zaproponowanie odpowiednich nieruchomości zamiennych zwieńczone akceptacją przez właścicieli przedłożonej oferty powoduje, iż w ocenie organu nadzoru, naruszeniu temu nie można przypisać charakteru rażącego.

Organ nadzoru uznał także, iż wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...].07.1952 r. Nr [...] był zgodny z wymogami art. 17 ust. 2 i ust. 3 dekretu wywłaszczeniowego, przy czym w ocenie organu ponowne złożenie wniosku o wywłaszczenie, z uwzględnieniem wszystkich wymaganych przepisami dekretu załączników, traktować należy jako uzupełnienie i dostosowanie procedury poprzedzającej wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, rozpoczętej w oparciu o przepisy rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r., w dniu 21.04.1949 r., a kontynuowanej od dnia [...].05.1949 r. w myśl przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Z uzasadnienia decyzji wynika również, iż w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 18 ust. 1 i ust. 2 dekretu wywłaszczeniowego.

Minister Infrastruktury stwierdził, iż naruszono wprawdzie przepis art. 20 ust. 2 dekretu, nakazujący poinformowanie właścicieli nieruchomości o miejscu i terminie rozprawy na 7 dni przed jej przeprowadzeniem, jednakże wobec skutecznego wezwania byłego właściciela na rozprawę, której przedmiotem były ustalenia zarówno w zakresie wywłaszczenia nieruchomości jak również ustalenia z tego tytułu odszkodowania, powyższe naruszenie zdaniem organu nie może mieć charakteru rażącego, a tym samym wypełniać dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Za bezzasadny uznał organ również zarzut skarżących dotyczący naruszenia art. 19 ust. 2 dekretu, odnośnie nie zaoferowania nieruchomości zamiennej, ponieważ jego zdaniem przepis ten nie miał w przedmiotowej sprawie zastosowania. Przepis ten dotyczył bowiem sytuacji, gdy właściciele, którym przysługiwała nieruchomość zamienna nie mogli być usunięci z nieruchomości do czasu zaoferowania nieruchomości zamiennej do natychmiastowego objęcia. Natomiast przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte zostało w oparciu o przepisy przedwojenne, na podstawie których organ uzyskał zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości jeszcze w 1949 r., wobec czego nie było w tym aspekcie możliwe zastosowanie regulacji art. 19 ust. 2 przepisu. Ponadto S. B. zaoferowano nieruchomość zamienną, na której przydział wyraził zgodę.

Wobec powyższego organ nadzoru I instancji nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].09.1953 r., Nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako [...].kat [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność S. B. Z wnioskiem z dnia [...].07.2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili S. B., T. A., M. A., M. S., G. G., E. R., J. C., M. C., B. C. i A. M. zarzucając powyższej decyzji z dnia [...].06.2011 r. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż postępowanie wywłaszczeniowe rozpoczęło się w 1949. co skutkuje wadliwością dokonanej przez organ oceny legalności oraz naruszenie prawa materialnego w tym:

– art. 1 i art. 41 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (w wersji obowiązującej do 30.01.1952 r.), poprzez przyjęcie, iż orzeczenie wywłaszczeniowe, wydane na podstawie dekretu, mogło nie spełniać wymagań przewidzianych rzez ten dekret, ale opierać się na różnych podstawach prawnych i spełniać przesłanki przepisów wcześniej obowiązujących, zamiast przewidzianych dekretem,

– art. 5 ust. 1 i 2 dekretu, poprzez przyjęcie, iż wymogi formalne przewidziane przez ten przepis nie mają zastosowania dla oceny prawnej zaskarżonej decyzji, mimo, iż czasookres trwania postępowania oraz fakt wydania decyzji wywłaszczeniowej w oparciu o przepisy dekretu, przeczą takiej interpretacji, jako dowolnej,

– art. 8 ust. 1 i 2 dekretu, poprzez przyjęcie, iż brak precyzyjnego określenia proponowanej ceny i brak zaoferowania konkretnej nieruchomości zamiennej nie stanowi rażącego naruszenia prawa, mimo, iż taka interpretacja przepisu jest jawnie sprzeczna z ratio legis art. 8 dekretu i intencją ustawodawcy, gdyż nie pozwala właścicielowi na racjonalne podjęcie decyzji co do tego, czy zgadza się dobrowolnie zawrzeć umowę sprzedaży nieruchomości,

– art. 19 ust. 2 dekretu, poprzez przyjęcie, że wymieniony przepis nie znajdzie w przedmiotowej sprawie zastosowania oraz przyjęcie, iż zaoferowanie bliżej nieokreślonej nieruchomości lub samej możliwości otrzymania nieruchomości mające miejsce po co najmniej roku od zakończenia postępowania wywłaszczeniowego, stanowi wystarczające zaspokojenie roszczeń wywłaszczonego.

Ponadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej:p.p.s.a.), poprzez nie zastosowanie się przez organ w wydanej decyzji do wiążących go wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 9.04.2008 r. (sygn. akt SA/Wa 1116/07).

Po rozpatrzeniu wniosku oraz całości akt sprawy, mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09.04.2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1116/07 oraz to, iż obecnie właściwym w sprawie jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na podstawie § 1 rozporządzenia Prezesa Rady ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 248, poz. 1494), organ stwierdził, że decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...].06.2011 r. została skierowana między innymi do K. C. i A. Z., które nie żyły w dacie jej wydania. Wynika to z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia [...].07.2006 r. sygn. akt [...]. A. Z. zmarła w dniu [...].04.2006 r., a spadek po niej nabyły G. G. zd. Z. i E. R., które również były adresatkami ww. decyzji z dnia [...].06.2011.

Natomiast K. C. zmarła w dniu [...].02.2009 r. co wynika z akt przedmiotowej sprawy (protokołu rozprawy z dnia [...].08.2009 r. przed NSA). Zatem decyzją z dnia [...].06.2011 r. jako obarczoną wada formalnoprawną należało wyeliminować z obrotu prawnego. Ponieważ decyzja ta nie uzyskała przymiotu ostateczności z uwagi na złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy to zdaniem organu konwalidacja tego uchybienia w toku postępowania administracyjnego nastąpić powinna poprzez jej uchylenie i skierowanie decyzji z dnia [...] marca 2013 r. do następców prawnych zmarłych stron postępowania. Natomiast z uwagi na podniesione przez strony zarzuty oraz zobowiązanie organu nadzoru przez WSA w Warszawie do wyjaśnienia, jakie fakty nastąpiły od wydania decyzji z dnia 15.09.1949 r. o czasowym zajęciu nieruchomości S. B., do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego w dniu [...].09.1952 r., istotne znaczenie miało ustalenie formalnej daty wszczęcia badanego postępowania wywłaszczeniowego oraz ocena wynikających z tych ustaleń skutków, w szczególności pod kątem zastosowania do zbadania kwestionowanego rozstrzygnięcia właściwych przepisów materialnoprawnych.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego organ stwierdził, iż wskazania co do dalszego postępowania nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy – nie mogą np. wskazywać, że określone dowody są bardziej wiarygodne od innych 9por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13.03.1975 r. sygn. akt III CRN 466/74, opubl. OSPiKA 1976, z. 3, poz. 63).

Organ nadzoru stwierdził, iż najpóźniej w dniu [...].07.1952 r. zostały ostatecznie spełnione materialnoprawne i formalnoprawne przesłanki dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, określone w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r. o wywłaszczeniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. o zmianie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabyciu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 25).

Zatem z tym właśnie dniem, zdaniem organu, nastąpiła konwalidacja – według przepisów dekretu w brzmieniu od dnia 31.01.1952 r. – uprzednio złożonego wniosku wywłaszczeniowego. Jednak wszczęcie procedury wywłaszczeniowej w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nastąpiło już z chwilą złożenia przez [...] wniosku z dnia [...].01.1949 r. L.dz. [...] o wywłaszczenie parcel położonych w K. między ul. [...],[...],[...] i torem kolejowym, na cele budowy Państwowej Fabryki [...] , w tym m.in. o wywłaszczenie parceli należącej do S. B., na co słusznie wskazał organ nadzoru z dnia 30.06.2011 r. Powyższy wniosek stanowił bowiem podstawę do wszczęcia postępowania zmierzającego ostatecznie do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, które pierwotnie regulowane było przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r., Nr 86, poz. 776 ze zm.), a następnie przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r., Nr 27, poz. 197), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych powołaną ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r.

Za takim stanowiskiem przemawia art. 41 ust. 1 i ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 197), zgodnie z którym wywłaszczenie, co do którego postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie dekretu, jeżeli przedmiot jego jest nadal niezbędny dla realizacji narodowych planów gospodarczych, miało być prowadzone dalej na zasadach przewidzianych w dekrecie, zarówno co do orzeczenia o wywłaszczeniu, jak i co do ustalenia i sposobu wypłaty odszkodowania, przy czym przepisy art. 5 i 6 miały odpowiednio zastosowanie. Językowa wykładnia powyższego artykułu wskazuje jednoznacznie, iż prowadzone w dniu 04.05.1949 r. (data wejścia w życie dekretu) postępowania wywłaszczeniowe, miały być kontynuowane, jeżeli przedmiot wywłaszczenia był niezbędny dla realizacji narodowych planów gospodarczych, przy uwzględnieniu jednak przepisów dekretowych zobowiązujących wykonawcę planu do uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (ww. art. 5 i art. 6 dekretu). Również wykładnia systemowa powołanego art. 41 dekretu wskazuje zdaniem organu na konieczność zachowania ciągłości wszczętego przed wejściem w życie dekretu postępowania, skoro racjonalny ustawodawca w ust. 2 ww. art. 41 wskazał na odpowiednie zastosowanie art. 5 i art. 6 dekretu do prowadzonego dalej na zasadach niniejszego dekretu postępowania wywłaszczeniowego.

Skoro ocena prawna okoliczności poprzedzających złożenie wniosku z dnia [...].07.1952 r., ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak również organ nadzoru w decyzji I instancji, to ocena legalności kwestionowanego rozstrzygnięcia z dnia [...].09.1953 r., Nr [...] powinna nastąpić z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, zaistniałych od chwili złożenia pierwotnego wniosku wywłaszczeniowego z dnia [...].01.1949 r. L.dz. [...].

Organ stwierdził, że ma obowiązek rozpatrywać tę sprawę w granicach określonych art. 156 § 1 kpa tj. ustalić czy oceniana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w tym przepisie zgodnie z art. 1 prawa o postępowaniu wywłaszczeniowym, wywłaszczenie było dopuszczalne wyłącznie ze względów wyższej użyteczności, za odszkodowaniem, w przypadkach, w których przepis prawa przewidywał możność wywłaszczenia. Skoro więc wniosek Z.w [...] z dnia [...].01.1949 r. o wywłaszczenie m.in. parceli należącej do S. B., wskazywał niezbędność nieruchomości na cele budowy Państwowej F. [...] (a tą niezbędność potwierdza m.in. pismo Ministerstwa Przemysłu i Handlu – Departamentu Inwestycji z dnia [...].03.1949 r. oraz pismo Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...].03.1949 r.), to zdaniem organu wszczęcie, w drodze obwieszczenia Prezydenta Miasta K. z dnia [...].04.1949 r. postępowania wywłaszczeniowego m.in. w stosunku do przedmiotowej parceli Nr [...], należy uznać za zgodne z art. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r.

Zasadnicze znaczenie dla zbadania legalności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...].09.1953 r. Nr [...] miała również kwestia możliwości dalszego prowadzenia postępowania uwłaszczeniowego po dniu wejścia w życie przepisów dekretu z dnia 26.04.1949 r. tj. ustalenie czy wskazany we wniosku wywłaszczeniowym z dnia 24.01.1949 r. zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...].04.1949 r. cel wywłaszczenia - budowa Państwowej Fabryki [...], wypełniała także dyspozycję art. 1 dekretu (w związku z art. 5 ww. dekretu).

Z akt sprawy wynika, iż zamierzona na przedmiotowej nieruchomości budowa Państwowej F. [...], stanowiła inwestycję realizowaną w ramach narodowych planów gospodarczych. Tym samym wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości mogło zdaniem organu nastąpić w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Organ wskazał, iż zezwoleniem z dnia 20.11.1950 r. Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolił Z. [...] w K., jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie pod budowę fabryki, nieruchomości położonych w K. [...], w tym również nieruchomości stanowiącej własność S. B. Jednocześnie zezwolił na dokonanie zbiorowego wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Powyższe zezwolenie potwierdziło możliwość dalszego prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości jako niezbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Dlatego też organ ponownie rozpatrując sprawę uznał, że niezasadne są zarzuty skarżących dotyczące tego, że Minister Infrastruktury dokonał błędnych ustaleń faktycznych i wadliwie uznał, że w ocenianym postępowaniu wywłaszczeniowym, nie został w sposób rażący naruszony art. 1 dekretu z dnia 26.04.1949 r.

Organ zauważa, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 6 dekretu, w brzmieniu obowiązującym do dnia [...].01.1952 r., powyższe zezwolenie zostało wydane na wniosek Z. [...] w K. z dnia [...].09.1949 r. oraz w oparciu o pismo Zarządu Miejskiego w K. z dnia [...].06.1949 r. zawierające opinię, że w obrębie miasta nie ma odpowiedniego terenu państwowego lub miejskiego nadającego się pod budowę [...], uchwałę Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...].07.1949 r. zezwalającą na przeznaczenie całego gruntu położonego w K. między ulicami [...],[...] i [...] pod planowaną budowę fabryki, zaświadczenia Biura Regionalnego Powiatowej Komisji Planowania Gospodarczego w K. L.dz. Lok. [...], wydanego w porozumieniu z Urzędem Wojewódzkim [...] – Wydziałem Planowania Miasta i Osiedli, które potwierdziło brak zastrzeżeń co do przeznaczenia ww. nieruchomości dla planowanej inwestycji oraz w oparciu o pismo z dnia [...].03.1950 r. Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Przemysłu Ciężkiego, działającego z upoważnienia Ministra Przemysłu Ciężkiego, zezwalającego wnioskodawcy na nabycie przedmiotowej nieruchomości pod budowę [...] oraz wskazujące, iż starania podjęte przez Z. [...] w K., o nabycie odpowiedniej nieruchomości, nie przyniosły rezultatu.

Skoro więc zezwolenie na nabycie nieruchomości z dnia [...].11.1950 r., zostało wydane zgodnie z przepisami art. 5 i art. 6 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., które stosownie do art. 41 ust. 2 dekretu miały odpowiednie zastosowanie do postępowania wszczętego przed dniem wejścia ich w życie, to brak jest zdaniem organu podstaw do stwierdzenia, iż w powyższym zakresie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. w szczególności nie zasługują na uwzględnienie podnoszone przez skarżących zarzuty, jakoby ww. zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].11.1950 r., nie mogło stanowić podstawy wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jako nieodpowiadające wymogom art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 29 grudnia 1951 r., bowiem zmiana wprowadzona do powyższych przepisów powołaną ustawą dotyczyła zdaniem organu jedynie postępowania w przedmiocie uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania gospodarczego, nie zaś samego zezwolenia i polegała jedynie na wprowadzeniu obowiązku uzyskania opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, zawierającej stwierdzenie, że nabycie nieruchomości objętej wnioskiem, było niezbędne dla realizacji zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych, jako warunku uzyskania zezwolenia. Natomiast w badanym postępowaniu wywłaszczeniowym, w dniu wejścia w życie zmian wprowadzonych ww. ustawą zmieniającą z dnia 29 grudnia 1951 r., wykonawca narodowych planów gospodarczych dysponował już zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].11.1950 r., wydanym zgodnie z przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., w kształcie obowiązującym w dacie jego wydania. Powyższe zezwolenie potwierdzało, przy uwzględnieniu wymaganych ówcześnie stanowisk właściwych organów, konieczność nabycia przedmiotowej nieruchomości dla realizacji narodowego planu gospodarczego, a tym samym odpowiadało wymogom określonym dla zezwolenia w art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 31.01.1952 r. Taka konstrukcja powyższego zezwolenia wyklucza możliwość postawienia skutecznego zarzutu, iż nie mogło ono stanowić podstawy do podejmowania czynności w toku postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego po dniu [...].01.1952 r. i bycia podstawą wydania kwestionowanego orzeczenia z dnia [...].09.1953 r. Wprowadzenie już po wydaniu ww. zezwolenia z dnia [...].11.1950 r. czyli dopiero w dniu [...].01.1952 r., wymogu uzyskania stosownej opinii prezydium wojewódzkiej rady narodowej, nie ma zdaniem organu wpływu na prawidłowość samego zezwolenia, które przesądzało o możliwości zastosowania przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. O niezbędności przejęcia nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych decydował bowiem Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, a nie prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedstawianej do [...].01.1952 r. opinii.

Z akt sprawy jednoznacznie zdaniem organu wynika, iż już w dniu [...].11.1950 r. istniały dokumenty na podstawie, których Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego mógł podjąć decyzję w przedmiocie uznania niezbędności przedmiotowej nieruchomości dla realizacji inwestycji w ramach narodowego planu gospodarczego (pismo Zarządu Miejskiego w K. z dnia [...].06.1949 r. Uchwała WRN w K. z dnia [...].07.1949 r., zaświadczenie Biura Regionalnego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w K.).

W ocenie organu brak jest również podstaw do przyjęcia, iż w ocenianym postępowaniu wywłaszczeniowym doszło do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1948 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.01.1952 r., zgodnie z którym wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie na nabycie nieruchomości, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę, określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

Jak prawidłowo bowiem ustalił Minister Infrastruktury w decyzji nadzorczej z dnia [...].06.2011 r. wezwaniem zbiorowym z dnia [...].04.1952 r. (brak daty na egzemplarzu wezwania znajdującym się w aktach sprawy – data wezwania wskazana została w piśmie z dnia [...].05.1952 r. Nr [...], a także we wniosku o wywłaszczenie nieruchomości z dnia [...].07.1952 r. Nr [...]), wywieszonym na tablicy ogłoszeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] w okresie od [...].05.1952 r. do [...].05.1952 r., wykonawca narodowych planów gospodarczych – F. [...] w K. Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione (następca prawny Z. [...] w K.), wyraziła gotowość do nabycia m.in. nieruchomości oznaczonej jako [...].kat. [...], o powierzchni [...] m2, KW Nr [...], położonej w Dz. [...] w K., za cenę ustaloną na podstawie art. 28 dekretu.

Powyższe stanowisko potwierdza uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.04.2008 r., sygn. akt I OPS 2/2008, w której stwierdzono, iż "określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 przez odesłanie do art. 28 dekretu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości". Powyższa konstrukcja oferty była bowiem zgodna z wzorem wezwania stanowiącym załącznik do zarządzenia z dnia [...].11.1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M.P. z 1949 r., Nr A-89, poz. 1084). Ponadto wskazywała podstawy obliczenia wysokości odszkodowania, poprzez odesłanie w art. 28 dekretu do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 1950 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1950 r., Nr 26, poz. 234), co dawało adresatowi oferty możność zapoznania się zasadami i trybem odszkodowania, a tym samym racjonalnej oceny przedstawionej przez wykonawcę oferty.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest również zdaniem organu podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 8 ust. 2 dekretu wywłaszczeniowego, na co wskazują skarżący w przedstawionych zarzutach.

Regulacja art. 8 ust. 2 dekretu zobowiązywała wykonawcę narodowego planu gospodarczego do zaoferowania właścicielowi, oprócz oferty pieniężnej, również odpowiedniej nieruchomości zamiennej, jeżeli jego nieruchomość miała charakter nieruchomości uprzywilejowanej w rozumieniu ww. art. 30 ust. 1 dekretu.

W przedmiotowej sprawie mimo przeprowadzonych poszukiwań organowi nadzoru nie udało się zgromadzić pełnego materiału dowodowego. Niepełne akta archiwalne – zdaniem organu – potwierdzają jednak, że z byłym właścicielem nieruchomości – S. B. były prowadzone negocjacje dotyczące dostarczenia nieruchomości zamiennej za nieruchomość przeznaczoną do wywłaszczenia. Jak bowiem ustalono już w decyzji nadzorczej z dnia [...].06.2011 r. wykonawca narodowych planów gospodarczych działał na rzecz pozyskania nieruchomości zamiennych właścicieli wywłaszczonych nieruchomości. Ze szczątkowych akt sprawy nie wynika dlaczego nie została zawarta umowa zamiany, tym bardziej, iż już w 1952 r. wskazano konkretne tereny zamienne – parcele przy ul. [...]. Jednakże brak dokumentów w powyższym zakresie nie może być uznany za rażące naruszenie prawa. Niemożność odnalezienia pełnych akt wywłaszczeniowych po upływie ponad 60 lat od daty wydania decyzji wywłaszczeniowej nie przesądza o tym, iż akta takie nie istniały, a czynności nie zostały przeprowadzone w szczególności, jeśli o ich istnieniu świadczy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Brak pełnego materiału dowodowego po upływie ponad 60 lat nie może zdaniem organu stanowić samoistnej podstawy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej.

O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, jeśli spełnione są łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia przepisu, jego charakter oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25.10.2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1610/06, opubl. LEX 265653), przy czym za rażące należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.11.1999 r., sygn. akt V SA 876/99, opubl. LEX 50137). Brak kompletnych akt archiwalnych powoduje natomiast, że nie można przeprowadzić oceny postępowania i ustalić, czy było ono przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, a tym samym nie można stwierdzić, czy zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Brak akt powoduje również, iż nie można organowi przedstawić zarzutu, że nie zbadał wszechstronnie sprawy i że nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12. 07.2005 r. sygn. akt I SA/Wa 170/04 opubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/2A75D8c881).

W związku z powyższym, mając na uwadze treść art. 8 ust. 4 dekretu oraz fakt, iż z akr sprawy nie wynika, aby doszło do zawarcia cywilnoprawnej umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną pomiędzy wnioskodawcą wywłaszczenia a S. B., F. [...] w K. uzyskała możliwość wystąpienia do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z wnioskiem o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości.

Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza zdaniem organu, ze wniosek wywłaszczeniowy sporządzony już w oparciu o art. 17 dekretu z dnia 26.04.1949 r. w brzmieniu po dniu 31.01.1952 r. odpowiadał wymogom określonym w ust. 2 i ust. 3 powyższego art. gdyż zawierał niezbędne informacje dotyczące wywłaszczenia oraz posiadał wszystkie wymagane prawem dokumenty, w tym zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].11.1950 r. wraz z planem sytuacyjnym, wezwanie zbiorowe właścicieli nieruchomości z dnia [...].04.1952 r. do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, a także poświadczenia hipoteczne Sądu Powiatowego dla miasta K. z dnia [...].06.1952 r. oraz szczegółowy wykaz parcel. Powyższy wniosek wyjaśniał również, iż na skutek uzyskanego uprzednio przez wykonawcę narodowego planu gospodarczego zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na nieruchomościach prowadzone były zaawansowane prace związane z realizacją inwestycji.

Okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują, że zaistniała w badanym postępowaniu sytuacja, polegająca na objęciu nieruchomości przez wykonawcę planu i wszczęciu prac budowlanych w celu realizacji inwestycji, jeszcze przed wystąpieniem z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości z dnia [...].07.1952 r., nie może być traktowana jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wskazują na to przede wszystkim czynności podejmowane przez inwestora oraz organ wywłaszczeniowy w toku wszczętej wnioskiem z dnia [...].01.1949 r. (złożonymi pod rządami rozporządzenia z dnia [...] września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym) sprawy o wywłaszczenie m.in. przedmiotowej nieruchomości, a do wyjaśnienia których organ nadzoru zobowiązany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Organ wskazał, że powyższy wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...].01.1949 r. L.dz. [...] doprowadził do wszczęcia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości pod budowę państwowej fabryki [...], która na skutek wydania zezwolenia Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].11.1950 r. Nr [...] uzyskała również charakter inwestycji realizowanej w ramach narodowego planu gospodarczego. Na podstawie art. 41 ust. 1 i 2 dekretu, przedmiotowe postępowanie było prowadzone nadal już pod rządami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., jednakże z uwzględnieniem przeprowadzonych dotychczas czynności administracyjnych. Organ zwrócił uwagę, iż w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...].05.1950 r., wydana na podstawie art. 93, art. 94 i 95 lit. b rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. RP z 1928 r., Nr 36, poz. 341), oddalająca odwołanie S. B. od orzeczenia Zarządu Miejskiego w K. z dnia [...].09.1949 r. zezwalającego Z. [...] na czasowe zajęcie m.in. przedmiotowej nieruchomości. Powołane orzeczenie z dnia [...].09.1949 r. zostało poprzedzone dokonaniem czynności komisyjnych zarządzonych przez Zarząd Miejski w K. pismem z dnia [...].04.1949 r. , w których brał udział m.in. pełnomocnik S. B., co zostało potwierdzone w protokole z dnia [...].04.1949 r. Istnienie powyższych rozstrzygnięć potwierdza m.in. znajdujący się w akrach odpis pisma informacyjnego Urzędu Miejskiego – Starostwa [...] w K. z dnia [...].05.1950 r. skierowanego do S. B. Zajęcie nieruchomości nastąpiło zatem w oparciu o zezwolenie organu.

Odnosząc się zaś do podniesionych przez skarżących zarzutów, jakoby ww. orzeczenie z dnia [...].09.1949 r. zostało wydane bez podstawy prawnej, organ zwraca uwagę, iż w utrwalonym rzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się, iż o decyzji wydanej "bez podstawy prawnej" można mówić wówczas, gdy albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację do działania, albo przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającej na wydaniu decyzji administracyjnych i postanowień rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 05.10.2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 816/2010, opubl. Lexpolonica nr 2514689).

Nie jest przy tym decydujące powołanie przez organ niewłaściwej podstawy prawnej, skoro nawet fakt powołania się przez organ administracji na przepisy niewłaściwe w sprawie, nie stanowi podstawy do uznania, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli organ administracji mógł wydać daną decyzję na podstawie innego przepisu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30.01.2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1602/2007, opubl. LexPolonica nr 1958380).

Skoro więc przepisy obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięć w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości dekretu z dnia 26.04.1949 r. (art. 15, a po 31.01.1952 r. art. 19) przewidywały instytucję czasowego zajęcia nieruchomości, to brak jest podstaw do twierdzenia, iż decyzja Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...].05.1950 r. i orzeczenie Zarządu Miejskiego w K. z dnia [...].09.1949 r. zostały wydane bez podstawy prawnej, a zatem zajęcie nieruchomości i rozpoczęcie prac w ramach realizacji planu gospodarczego uniemożliwiało kontynuowanie prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego.

Nie można zatem stwierdzić, zdaniem organu, iż wskutek powyższych okoliczności wnioskodawca wywłaszczenia nie był uprawniony do złożenia kolejnego wniosku wywłaszczeniowego (opatrzonego datą [...].07.1952 r.), dostosowanego do zmienionych przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., a jedyną formą nabycia nieruchomości była droga cywilnoprawna. Wbrew bowiem stanowisku skarżących, wszczęte na wniosek z dnia [...].01.1949 r. postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało ówcześnie umorzone, a powołany przepis art. 41 dekretu dawał inwestorowi oraz organowi wywłaszczeniowemu prawną możliwość podejmowania dalszych czynności, zmierzających do wywłaszczenia nieruchomości, w ramach prowadzonej już sprawy administracyjnej, w ramach której nastąpiło również prawne zajęcie nieruchomości. Co więcej, materiał dowodowy sprawy potwierdza, że również po wejściu w życie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., istniały przesłanki do zajęcia przedmiotowej nieruchomości. Stosownie bowiem do treści art. 19 ust. 1 dekretu, w dniu 24.10.1952 r. F.[...] Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione uzyskała nowe zezwolenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] na natychmiastowe objecie m.in. przedmiotowej nieruchomości.

Materiał dowodowy sprawy nie pozwala również zdaniem organu na przyjęcie za zasadne zarzutów skarżących, jakoby w badanym postępowaniu został w sposób rażący naruszony art. 19 ust. 2 dekretu, w myśl którego wywłaszczony, któremu przysługuje prawo do otrzymania nieruchomości zamiennej (art. 30 ust. 1 dekretu), oraz osoby jego prawa reprezentujące nie mogą być usunięci z wywłaszczonej nieruchomości, dopóki osoby obowiązane do dostarczenia nieruchomości zamiennej nie zaofiarują takiej nieruchomości do natychmiastowego objęcia.

Należy bowiem przypomnieć, że zajęcie nieruchomości nastąpiło w oparciu o ww. orzeczenie Zarządu Miejskiego w K. z dnia [...].09.1949 r.

Wniosek o wydanie tego orzeczenia został złożony w piśmie z dnia [...].04.1949 r. na podstawie przepisów rozdziału X ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (art. 52 i nast.).

Wskazane przepisy nie przewidywały wymienionego w ww. art. 19 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. obowiązku dostarczenie nieruchomości zamiennej, a jedynie przeprowadzenie czynności zmierzających do ustalenia odszkodowania pieniężnego. W przedmiotowej sprawie czynności takie zostały wykonane i potwierdzone protokołem z dnia 30.04.1949 r.

Tym samym, mając na uwadze treść wyżej omawianego art. 41 dekretu, nie można zdaniem organu uznać, aby w tej części zostało rażąco naruszone ówcześnie obowiązujące prawo. Skoro wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe miało być prowadzone nadal już pod rządami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. – z uwzględnieniem przeprowadzonych dotychczas czynności, a w obiegu prawnym pozostawało ww. orzeczenie z dnia [...].09.1949 r. o czasowym zajęciu nieruchomości, to w praktyce nie było możliwości zastosowania ww. art. 19 ust. 2 dekretu. Z. [...] wykonały bowiem ww. orzeczenie z dnia [...].09.1949 r. i uprzednio zajęły już m.in. przedmiotową nieruchomość nie naruszając przepisów rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r.

Dokonując dalszej oceny badanego postępowania organ stwierdził, iż stosownie do art. 18 ust. 1 i ust. 2 dekretu, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. obwieszczeniem z dnia [...].09.1952 r., ponownie poinformowało strony postępowania o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym, tym razem na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Powyższe zawiadomienie odpowiadało wymogom określonym w art. 18 ust. 4 dekretu, bowiem zawierało oznaczenie nieruchomości podlegających wywłaszczeniu oraz ich właścicieli, wskazywało na charakter i jego skutki, a także pouczenie stron o przysługujących im prawach.

Odnosząc się do kwestii wywieszenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania i wyznaczeniu rozprawy na tablicy ogłoszeń dopiero w okresie od 10.1.01952 r. do 25.10.1952 r., zatem już po wyznaczonym terminie do zapoznania się z aktami sprawy i składania wniosków czy sprzeciwów organ stwierdził, iż powyższe uchybienie w okolicznościach przedmiotowej sprawy, nie ma cech rażącego naruszenia prawa, a więc takiego, w wyniki którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30.11.1999 r., sygn. akt V SA 876/99, opubl. LEX 50137).

Jak wynika bowiem z protokołu spisanego w dniu [...].10.1952 r., który w ocenie organu wywłaszczeniowego stanowił nie tylko zapis czynności komisyjnych mających na celu ustalenie okoliczności istotnych dla kwestii odszkodowania, ale również protokół z czynności dokonywanych w ramach rozprawy wywłaszczeniowej, S. B., jak również – inne strony postępowania, zostały skutecznie poinformowane o indywidualnych terminach stawiennictwa, w okresie od 01.10.1952 r. do 15.10.1952 r., na podstawie planu prac komisji, sporządzonego przez komisję w dniu [...].10.1952 r. Skoro więc strona uzyskała informację o postępowaniu i brała udział w wyznaczonych czynnościach, to brak jest podstaw do przyjęcia, iż wskazane powyżej naruszenie art. 20 ust. 2 dekretu, który nakazywał poinformowanie właścicieli nieruchomości o miejscu i terminie rozprawy na 7 dni przed jej przeprowadzeniem, ma cechy rażącego naruszenia prawa.

W ocenie organu nie są również zasadne zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej poprzedzającej wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego.

Z protokołu z dnia [...].10.1952 r. wynika, że przedmiotem czynności organu z udziałem stron były również kwestie związane z prowadzonym postępowaniem wywłaszczeniowym, co dawało stronom możliwość ustosunkowania się do wszelkich związanych z postępowaniem wątpliwości i składania wniosków i sprzeciwów.

Z powołanych dokumentów nie wynika zaś, aby S. B. złożył do protokołu (poz. 10 - str. 24 protokołu) zastrzeżenia odnośnie prowadzonego postępowania, co zobowiązywałoby organ do przeprowadzenia dodatkowej rozprawy w przedmiocie wywłaszczenia.

Ocena kwestionowanego orzeczenia z dnia [...].09.1953 r. wskazuje, iż zostało ono sporządzone zgodnie z przepisem art. 21 ust. 2 dekretu, bowiem zawierało podstawę prawną wywłaszczenia, ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia oraz wskazanie na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło, a także uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia.

Organ może orzec o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, gdy stwierdzi, że wystąpiła przynajmniej jedna z podstaw wymienionych w art. 156 § 1 kpa oraz, że nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek, a więc upływ terminu lub zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 kpa).

W rozpoznawanej sprawie organ nie stwierdził aby oceniane orzeczenie dotknięte było którąkolwiek z wad wskazanych w powyższych art. i dlatego nie znalazł podstaw do wyeliminowania tego orzeczenia z obiegu prawnego.

Na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 15.03.2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: S. B., T. A., M. A., M. S., G. G., E. R., J. C., M. C., B. C. i A. M. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego:

1. art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jednolity Dz. U. 1952 Nr 4 poz. 31 zwany dalej: dekret) przez bezpodstawne uznanie, iż wydane w niniejszej sprawie zezwolenie z dnia [...].11.1950 r. (nr [...]) na nabycie nieruchomości jest zgodne z powołanym przepisem, podczas gdy przedmiotowe zezwolenie wydał Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, gdy tymczasem przepis art. 5 ust. 1 dekretu (również w brzmieniu tekstu pierwotnego) jednoznacznie określał, iż zezwolenie wydaje Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, co skutkuje nieważnością zezwolenia wydanego przez organ nieuprawniony względnie osobę nieupoważnioną i zarazem rażąco narusza powołany przepis

2. art. 5 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 3 dekretu przez bezpodstawne uznanie, iż wydanie przedmiotowego zezwolenia z dnia [...].11.1950 r. nie wymagało uprzedniej opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, stwierdzającej, że nabycie nieruchomości objętej wnioskiem, jest niezbędne dla zrealizowania zamierzania wykonawcy narodowych planów gospodarczych, podczas gdy wymóg ten, wynikający z przepisu art. 5 ust. 1 dekretu w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. 1952 r. Nr 4, poz. 25 zwana dalej ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r.) organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe obowiązany był spełnić, nawet jeśli zezwolenie wydane było przed nowelizacją przedmiotowego przepisu, a to w związku z brzmieniem przepisów intertemporalnych (art. 4 i 5) ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r.; w konsekwencji brak przedmiotowej opinii rażąco narusza powołany przepis art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 7 ust. 3 pkt 3 dekretu

3. art. 8 ust. 1, 3 i 4 dekretu przez bezpodstawne uznanie, iż dokonane w przedmiotowym postępowaniu wywłaszczeniowym wezwanie właścicieli nieruchomości do jej odstąpienia i zawarcia umowy sprzedaży, które nastąpiło przez obwieszczenie publiczne bez podania daty jego dokonania, z wadliwym określeniem terminu do zawarcia umowy oraz bez podania ceny nabycia przy jednocześnie wadliwym wskazaniu sposobu jej określenia, a także bez zaoferowania nieruchomości .zmiennej nie stanowiło rażącego naruszenia przedmiotowego przepisu, podczas gdy:

– wezwanie w trybie obwieszczenia publicznego mogło nastąpić zgodnie z art.8 ust. 3 dekretu tylko w drodze ustalenia takiego trybu (zezwolenia) przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, a takiego zezwolenia wydanego przez Przewodniczącego PKPG w niniejszej sprawie brak,

– w wezwaniu wadliwie określono termin na wymżenie zgody na odsprzedaż nieruchomości, poprzez wskazanie w terminu 5 dni zamiast wymaganego przez art. 8 ust 4 dekretu terminu 15 dni,

– w wezwaniu brak było oznaczenia dokładnej daty jego dokonania, co skutkowało brakiem możliwości obliczenia początku biegu terminu do zawarcia umowy sprzedaży lub zamiany nieruchomości

– w wezwaniu nie oznaczono ceny nabycia nieruchomości powołując się jedynie, że nastąpi to "za cenę, która zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu (..) i zatwierdzona przez Ministerstwo Przemysłu maszyn jako Władzę Naczelną Wykonawcy" podczas gdy zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu, w brzmieniu nadanym w/w ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. należało wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej wraz z zatwierdzonym sposobem dokonania zapłaty

– w wezwaniu nie wyrażono gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną, mimo iż zobowiązywał do tego art. 8 ust. 2 dekretu jeżeli nieruchomość należała do kategorii określonych w art. 30 ust. 1 dekretu.

4. art. 17 ust. 3 pkt 2 dekretu przez bezpodstawne pominięcie faktu niedołączenia do wniosku o wywłaszczenie dowodu wezwania właściciel do odstąpienia nieruchomości - w przypadku wezwania przez obwieszczenie dowodem takim było zaświadczenie zarządu gminnego (miejskiego) o dokonaniu ogłoszenia co wynikało z § 7 pkt 1 Zarządzenia Przewodniczącego PKPG z dnia 17.11.1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M.P. 1949. nr A-89 poz. 1084).

5. art. 18 ust. 2 dekretu, przez bezpodstawne uznanie, iż zawiadomienie właścicieli nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w drodze obwieszczenia zbiorowego z dnia 23.09.1952 r. było zgodne z powołanym przeplsem podczas gdy obwieszczenie to zostało wywieszone dnia 10.10.1952 r. tj. po upływie wskazanego w rum 14 dniowego terminu do składania wniosków i sprzeciwów a :także po upływie oznaczonego w nim zgodnie z art. 18 ust. 6 dekretu terminu dokonania ustaleń niezbędnych dla określenia odszkodowania co w konsekwencji uniemożliwiło właścicielom czynny udział i obronę swych praw na tym etapie postępowania, w szczególności składania wniosków lub sprzeciwów i przeglądania akt

6. art. 19 ust. 2 dekretu, przez bezpodstawne uznanie, iż nie doszło do jego naruszenia, a w praktyce nie bylo możliwości jego zastosowania podczas gdy wywłaszczonych właścicieli usunięto z nieruchomości przed zaofiarowaniem im nieruchomości zamiennej do natychmiastowego objęcia, a nadto przepis ten obowiązvwał w dacie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego które nastąpiło" obwieszczeniem z dnia 23.09.1952 r. zatem należało go stosować.

7. art. 20 ust. 1 i 2 dekretu przez bezpodstawne uznanie, że nie doszło do jego naruszenia, bowiem skoro właściciele nieruchomości" brali czvnny udział w czynnościach z których istnieje protokół z dnia 01.10.1952 r., który w ocenie organu stanowi nie tylko zapis czynności komisyjnych ale również protokół z czynności dokonywanych w ramach rozprawy to należy uznać, że zostali skutecznie zawiadomieni o "Jej terminie zgodnie z powołanym przepisem podczas gd\Mermin rozprawy powinien zostać wyznaczony dopiero po upływie czternastodniowego tennimrna zgłoszenie wniosków i sprzeciwów, a właściciel nieruchomości miał być zawiadomiony o terminie i miejscu i co najmniej na 7 dni naprzód, zatem fakt udziału w czynnościach dnia 01.10.1952 r., przed datą wywieszenia ogłoszenia o wszczęciu postępowania, rażąco naruszał ich prawo do czynnego udziału w rozprawie, gdyż nie mieli oni możliwości czasowych na przygotowanie się do rozprawy, w tym dokonanie czynności procesowych rozprawę poprzedzających jak złożenie wniosków i sprzeciwów czy zaznajomienie się z aktami, a ponadto brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania przeprowadzenia czynności komisyjnych mających na celu ustalenie okoliczności istotnych dla odszkodowania za tożsame z przeprowadzeniem rozprawy administracyjnej.

II. Naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 k.p.a. przez brak wyjaśnienia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

- art. 153 p.p.s.a. przez niezastosowanie się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 09.04.2008 r. sygn. akt I SA/Wa 116/07, a to w zakresie ustalenia kiedy dokonano obliczenia wartości nieruchomości S.B. i. kiedy zainteresowany został o tympomformowany, a ponadto w zakresie nieodwracalności skutków prawnych związanych z przekształceniami własnościowymi dz. nr [...] i [...].

i wniesli o uchylenie zaskarżonej decyzji w pkt 2 i przekazanie sprawy właściwemu organowi administracji do ponownego rozpoznania w przedmiocie stwierdzenia niewazności orzeczenia o wywłaszczeniu.

W obszernym uzasadnieniu skarżący w sposób rozszerzający odnieśli się do powyższych zarzutów skargi.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w prawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Podstawę formalnoprawną zaskarżonych decyzji stanowi art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z którego treści wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Przede wszystkim rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd miał na względzie fundamentalną w polskiej procedurze administracyjnej zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 § 1 kpa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 stycznia 1991 r. sygn. akt III ARN 41/90 OSAP nr 11). Z zasady tej wynika, że wzruszenie każdej ostatecznej decyzji administracyjnej, niezależnie od trybu w jaki ona zapadła, może nastąpić jedynie wyjątkowo, tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności jest formą mającą na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych i postanowień. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym wszczynanym na wniosek strony lub z urzędu i służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądowym, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, którego przedmiotem jest zbadanie przez organ nadzoru zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, który to przepis zawiera zamknięty katalog tych przesłanek. Organ orzekający nie jest natomiast władny rozstrzygnąć sprawę zakończoną kontrolowaną decyzją co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 1473/01, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r. sygn. akt IV SA 393/97, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r. 111 ARN 70/95, OSN 1996 r., nr 18, poz. 258). W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. W dotychczasowym orzecznictwie oraz w doktrynie przyjmuje się również, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z powyższego wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji musi być poprzedzone niewątpliwym ustaleniem, że kwestionowane decyzje naruszają rażąco prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa.), a ustalenia te muszą być oparte na zebranym przez organ materiale dowodowym, który to w sposób oczywisty potwierdza. Podobne stanowisko zostało wypracowane w doktrynie, gdzie zgodnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz – J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński., Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985, także Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, A. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1996, s. 716-721). Oznacza to, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i utożsamianie tego pojęcia z każdym, nawet oczywistym naruszeniem jest wadliwe. O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy niebudzące wątpliwości, stwierdzone przez organ nadzoru kwalifikowane naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 1998 r. sygn. akt II SA 1249/97, niepubl.). Podkreślić również należy, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie może być interpretowane w sposób rozszerzający.

Oceniając zaskarżoną decyzję na podstawie powyższych kryteriów oraz w oparciu o obszerny materiał dowodowy zgromadzony w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Postępowanie zostało przeprowadzone przez organ w sposób prawidłowy a uzasadnienie decyzji spełnia przesłanki z art. 107 § 3 kpa.

Organ wbrew stanowisku skarżących nie naruszył przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w związku z art. 156 § 1 kpa a także art. 153 p.p.s.a.

Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie, zarówno gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego.

W wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 1116/07) Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie, który oceniał decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium WRN w [...]. z dnia [...] września 1953 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej l. kat. [...] o powierzchni [...] m2 stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] i [...], (którą uchylił), uznał, że przed stwierdzeniem nieważności orzeczenia z 1953 r. organ powinien zbadać czy nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne związane z przekształceniami własnościowymi, czego nie uczynił, a od tego ustalenia zależy treść rozstrzygnięcia (art. 156 § 2 KPA).

Sąd zobowiązał także organ do ponownej oceny w zakresie rażącego naruszenia prawa art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31), a także wyjaśnienia jakie zdarzenia nastąpiły od wydania przez organ decyzji z dnia [...] września 1949 r. o czasowym zajęciu nieruchomości S. B. do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego w dniu [...] września 1952 r., a także wyjaśnienia kiedy dokonano ustalenia wartości nieruchomości i kiedy zainteresowany został o tym powiadomiony. Jednocześnie Sąd zobowiązał organ do rozważenia czy w przypadku przyznania na żądanie strony nieruchomości zamiennej, w ogóle zachodziła konieczność przedstawienia konkretnej ceny za odstąpienie nieruchomości, ponieważ każde naruszenie art. 8 dekretu musi być oceniane indywidualnie z uwzględnieniem całości zebranego w sprawie materiału.

Zdaniem Sądu rozpatrującego przedmiotową sprawę organ odmawiając stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium WRN w K. z dnia [...] września 1953 r. w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości (po ponownym rozpoznaniu sprawy) z powodu braku rażącego naruszenia prawa nie musiał już badać czy wystąpiły czy też nie wystąpiły w tej sprawie nieodwracalne skutki prawne związane z przekształceniami własnościowymi tej nieruchomości, ponieważ kwestia ta w tym przypadku przestała mieć istotne znaczenie. Dlatego też nie można uznać, że organ nie wykonał zaleceń Sądu w tym zakresie (Sąd nie przesądził jakie organ ma wydać orzeczenie, a tylko wskazał, że stwierdzając nieważność organ musi rozważyć istnienie lub nie nieodwracalnych skutków prawnych).

Zdaniem Sądu, organ nie naruszył też przepisów prawa materialnego i w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko. Sąd podziela stanowisko organu, że w badanej sprawie (ocenianym w trybie nadzorczym postępowaniu wywłaszczeniowym) nie doszło do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1948 r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 stycznia 1952 r. Istotne znaczenie ma to, że przedmiotową nieruchomość wywłaszczono wprawdzie na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietni 1949 r., jednak postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte zostało przed dniem 4 maja 1949 r. (tj. dniem wejścia w życie powyższego dekretu) na podstawie obowiązujących wówczas przepisów rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. – Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. z 1934 r., Nr 86, poz. 776) dlatego też w postępowaniu nadzorczym trzeba było dokonać oceny legalności orzeczenia z 1953 r. mając na uwadze implikacje jakie istniały poprzez wszczęcie postępowania na podstawie późniejszych przepisów i jaki to miało wpływ na stan faktyczny i prawny tej nieruchomości po dniu wejścia w życie dekretu (kiedy to na tej nieruchomości były już zaawansowane prace budowlane).

Odnosząc się natomiast do kwestii wywieszenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania i wyznaczeniu rozprawy administracyjnej na tablicy ogłoszeń dopiero po wyznaczonym terminie do zapoznania się z aktami i składania wniosków, to Sąd podziela stanowisko organu, iż powyższe uchybienie w okolicznościach tej sprawy nie ma cech rażącego naruszenia prawa, ponieważ z dokumentów sprawy wynika wprost, że między innymi S. B. został skutecznie poinformowany o pracach komisji wywłaszczeniowej dokonywanych w ramach rozprawy wywłaszczeniowej i brał w niej udział, a także nie złożył do protokołu żadnych zastrzeżeń odnośnie prowadzonego postępowania. Natomiast ocena orzeczenia z dnia 17 września 1953 r. przez Sąd wskazuje, że zostało ono sporządzone zgodnie z art. 21 ust. 2 dekretu, zawierało podstawę prawną wywłaszczenia, ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, wskazanie na czyją rzecz nastąpiło oraz uzasadnienie.

Również zarzut skargi dotyczący braku oznaczenia ceny nieruchomości nie zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając całość zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organu zgodne z treścią uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08). Tym bardziej, że wywłaszczanemu właścicielowi nieruchomości została zaproponowana nieruchomość zamienna – parcela przy ul. [...]. Zatem i w tej kwestii organ nie naruszył art. 153 p.p.s.a.

Należy cały czas mieć na względzie, że postępowanie w tej sprawie prowadzone jest w trybie nadzorczym i niepełne akta archiwalne dotyczące tej sprawy, a zwłaszcza brak możliwości wyjaśnienia dlaczego nie doszło do zawarcia umowy notarialnej dotyczącej nieruchomości zamiennej nie mogą prowadzić do stwierdzenia, że doszło do rażącego naruszenia prawa i uznania, iż dokumenty takie nie istniały, a czynności nie zostały przeprowadzone, jeśli potwierdza to cały zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Z powyższych względów nie można też czynić zarzutu organowi że, nie zbadał wszechstronnie sprawy i nie podjął wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Dlatego też, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji, ponieważ rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, a postępowanie zostało przeprowadzone przez organy w sposób prawidłowy. Zdaniem Sądu prawidłowo organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] września 1953 r. nr [...]. Sąd w pełni podzielił stanowisko organu wyrażone w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które spełnia przesłanki art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.