Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 2267/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Dnia 18 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie : Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.), Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi L. M. i M. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. -


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 30 stycznia 2001 roku L. M. wniósł o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. A o pow. 0,0918 ha, wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w W. Nr [...] z dnia [...] - jako zbędnej na cel wywłaszczenia.

Wnioskodawca podał, iż wywłaszczona nieruchomość, oznaczona wówczas jako działka nr 1931 / l, stanowiła własność jego rodziców - J. M. i J. M.. Nieruchomość wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę hotelu dla Zakładów A w W.. Do chwili obecnej hotelu nie wybudowano.

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 97 § l pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami / t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 46 /, Starosta [...] postanowił zawiesić postępowanie w sprawie z wniosku L. M. o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. A, wchodzącej aktualnie w skład działki 105/3 o pow.0,5626 ha.

W uzasadnieniu postanowienia podano, iż pismem z dnia 14 lutego 2001 roku Starosta Powiatowy w W. zobowiązał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez dołączenie aktów zgonu rodziców oraz tytułu prawnego / postanowienia sądowego /o nabyciu praw spadkowych do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Do pisma z dnia 26 lutego 2001 roku L. M. / oprócz kopii aktów zgonu rodziców / załączył potwierdzony przez Sąd Rejonowy w W. wniosek o stwierdzenie praw spadkowych po swoich rodzicach.

Podjęcie zawieszonego postępowania nastąpi z urzędu, po ustąpieniu przyczyn jego zawieszenia tj. po dostarczeniu przez wnioskodawcę orzeczenia sądowego o nabyciu praw spadkowych do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot.

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 97 § 2 kpa, Starosta [...] postanowił podjąć zawieszone postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku L. M. o zwrot nieruchomości.

Organ I instancji wskazał, iż w dniu [...] Sąd Rejonowy w W. wydał postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po J. i J. M. - sygn. akt [...], które stało się prawomocne w dniu [...]. To zaś oznacza, iż ustąpiły przyczyny powodujące zawieszenie postępowania.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 136 ust 3 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami / tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr.46, poz. 543 /, Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej - po rozpatrzeniu wniosku L. M. i M. J. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. A, wchodzącej aktualnie w skład działki oznaczonej nr ewidencyjnym 105/3 o pow. 0,5626 ha - stwierdził, że wnioskodawcom nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji podano, iż decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w W. Nr [...] z dnia [...], wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną wówczas Nr działki 1931 / l o pow. 0,0918 ha położoną w W. przy ul. A, stanowiącą b. własność J. M. i J. M..

Wywłaszczenie nieruchomości - co wynika z treści powołanej wyżej decyzji - nastąpiło w związku z jej przeznaczeniem pod budowę hotelu dla Zakładów A w W. ul. A 56.

Na mocy przepisów ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości / Dz. U. Nr. 79 poz. 464 / grunty, będące w zarządzie B w W. stały się przedmiotem użytkowania wieczystego tego Przedsiębiorstwa. Prawo to, zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...], która stała się prawomocna 27 grudnia 1991 roku i ujawnione w KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. - Wydział Ksiąg Wieczystych.

Aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...], A S.A z/s w W. sprzedał przedmiotową działkę - oddaną w użytkowanie wieczyste - wchodzącą wtedy w skład działki 105/1 o pow. 0,7483 ha - na rzecz osób fizycznych. Powyższa działka była jeszcze dwukrotnie przedmiotem obrotu prawnego. Aktualnym użytkownikiem wieczystym tej działki jest B spółka z o.o. z/s w W., która prawo użytkowania wieczystego ujawniła w KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. - Wydział Ksiąg Wieczystych.

Zgodnie zatem z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot nieruchomości - wynikające z art. 136 ust.3 tej ustawy - nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie mniejszej ustawy tj. przed l stycznia 1998 roku, nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Ponieważ w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki wynikające z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami - to wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. M. i M. J. wnieśli o jej uchylenie lub zmianę i dokonanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 0,0918 ha położonej w W. przy ulicy A 56 na rzecz następców prawnych właścicieli. Skarżący podnieśli, iż niesporną okolicznością jest fakt, iż celem przymusowego wywłaszczenia w/w nieruchomości decyzją Naczelnika Masta i Gminy w W. w 1978 roku było przeznaczenie jej na budowę hotelu dla Zakładów A w W.. Bezspornym jest także to, iż nieruchomość ta nie została przeznaczona pod zamierzony cel, a stała się przedmiotem zamierzonego wcześniej obrotu prawnego, przynoszącego wysokie korzyści podmiotom w tym obrocie uczestniczącym. Przymusowe zabranie nieruchomości nastąpiło w poprzedniej formacji ustrojowej z pokrzywdzeniem właścicieli i bez przestrzegania reguł prawnych. Nie można więc do tak bezprawnych działań i do wadliwej pierwszej decyzji wywłaszczeniowej stosować rozwiązań prawnych, w tym także powołanego art.229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis miałby usankcjonować poprzednie naruszenia prawa.

Skoro sporna nieruchomość jest nadal przedmiotem jedynie użytkowania wieczystego, a nie przedmiotem własności obecnych użytkowników, a więc skoro nadal jest to własność jednostki samorządu teiytorialnego to roszczenie skarżących winno być zrealizowane w oparciu o art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ustawy art.229 nie ma w tym przypadku zastosowania , a zaskarżona decyzja jest błędna, gdyż nigdy nie zawiadamiano skarżących o ewentualnej możliwości zwrotu lub rozliczenia bezprawnie zabranej nieruchomości. Skarżący zaznaczyli, iż są skłonni rozmawiać ugodowo o rozliczeniach finansowych należnych im z tytułu zwrotu działki / bez jej fizycznego zwrotu /.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138 § l pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] i odmówił wnioskodawcom zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. A, wchodzącej aktualnie w skład działki numer 105/3 o pow. 0,5626 ha.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w W. Nr [...] z dnia [...], wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną wówczas numerem działki 1931/1 o pow. 0,0918 ha położoną w W. przy ul. A, stanowiącą własność J. M. i J. M.. Celem uzasadniającym wywłaszczenie było przeznaczenie terenu pod budowę hotelu dla Zakładów A w W.. Na mocy przepisów ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79, póz. 464) grunty będące w zarządzie A w W. stały się z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przedmiotem użytkowania wieczystego tego Przedsiębiorstwa. Prawo to zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] i w dniu 30 października 1992 roku wpisane w księdze wieczystej K W Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. - Wydział Ksiąg Wieczystych.

Aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...], A S. A. z/s w W. sprzedały przedmiotową działkę oddaną w użytkowanie wieczyste - wchodzącą wtedy w skład

działki 105/1 o pow. 0,7483 ha - na rzecz osób fizycznych.

Powyższa działka była jeszcze dwukrotnie przedmiotem obrotu prawnego. Aktualnie

użytkownikiem wieczystym tej działki jest B spółka z o.o. z/s w W., która prawo użytkowania wieczystego ujawniła w KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd

Rejonowy w W. - Wydział Ksiąg Wieczystych.

Zgodnie z przepisem art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 tej ustawy (zwrot nieruchomości nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tj. przed I stycznia 1998 roku nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczystej osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej.

W przedmiotowej sprawie oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste nie budzi żadnych wątpliwości. W tej sytuacji tylko art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi podstawę do negatywnej oceny przedmiotowej sprawy, tj. do stwierdzenia, że wnioskodawcom nie przysługuje roszczenie o zwrot z jednoczesnym umorzeniem postępowania, bez potrzeby czynienia dalszych ustaleń w sprawie w kontekście przepisu art. 137 w/w ustawy. Takie stanowisko prezentowane było również orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach rozstrzyganych w trybie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Ostatnio jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, iż "...brak ustawowej przesłanki niezbędnej do uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne, nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym, w rozumieniu art. 105 § l Kpa, lecz oznacza bezzasadność żądania strony..." (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2000 r. S.A. 1908/98) Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 1995 roku zajął w tej kwestii podobne stanowisko (III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996, nr 11, póz. 150), zgodnie z którym wzgląd na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawo do rozstrzygania sprawy decyzją przemawia za przyjęciem, że art. 105 § l Kpa, przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w tej sprawie, przesłanka wynikająca z artykułu 229 została spełniona, bowiem nieruchomość, w stosunku do której wystąpiono z roszczeniem o zwrot, została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz Zakładów A w W., a prawo to zostało w dniu 30 października 1992 roku ujawnione w księdze wieczystej Kw Nr [...]. Spełnione więc zostały przesłanki do negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Organ I instancji prawidłowo stwierdził więc, iż roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje. Ale wobec zasygnalizowanych ostatnio kierunków rozstrzygnięć w takich sytuacjach organ odwoławczy postanowił w trybie art. 138 § l pkt 2 Kpa uchylić zaskarżoną decyzję i orzec o odmowie zwrotu nieruchomości, bowiem nie budzi żadnych wątpliwości fakt, że w sprawie występują okoliczności, o jakich mówi art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiące przeszkodę do zwrotu w/w nieruchomości.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego L. M. i M. J. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę i dokonanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości rzecz następców prawnych / spadkobierców/ poprzednich właścicieli.

Skarżący zarzucili, iż zaskarżona decyzja jest błędna i wydana na niewłaściwej podstawie prawnej, a nadto stanowi jedynie "kosmetykę", która nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja organu odwoławczego powiela twierdzenia i

powtarza błędy organu I instancji. Nie zostały zbadane zarzuty skarżących oraz nie oceniono

prawidłowości i legalności decyzji wywłaszczeniowej, wydanej w systemie komunistycznym a

także decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz A w W., wpisów do

Kw, decyzji Wojewody [...] z [...] i aktów prawnych oddających sporna

nieruchomość do dalszego obrotu prawnego. Zdaniem skarżących organy obu instancji winny

doręczyć im dokumenty, na które powołują się w uzasadnieniu decyzji. Nadto organy nie mogą

stosować nowych rozwiązań prawnych, wynikających z ustaw uchwalonych w nowej formacji

ustrojowej, a w szczególności art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który miałby

usankcjonować wszelkie nieprawidłowości zaistniałe w starym ustroju.

Sporna nieruchomość jest nadal przedmiotem jedynie użytkowania wieczystego, a nie własności obecnych użytkowników, a skoro nadal jest własnością jednostki samorządu terytorialnego to roszczenie skarżących winno być zrealizowane w oparciu o art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wywodząc zbieżnie z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.

Wojewoda [...] podkreślił, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnia okoliczności, z powodu których odmówiono wnioskodawcom zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Chodzi tu o utrwaloną już wykładnię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż ".. brak ustawowej przesłanki niezbędnej do uwzględnienia żądania zgłoszonego we v wszczynającym postępowanie administracyjne, nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym, w rozumieniu art. 105 § l Kpa, lecz oznacza bezzasadność żądania strony..."( por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2000 r. S.A. 1908/98). Jest faktem bezspornym, iż w przedmiotowej sprawie występują okoliczności, o jakich mówi art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomośdami, stanowiące przeszkodę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Kwestia, czy nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia nie ma znaczenia dla oceny, gdy w sprawie zwrotu nieruchomości ma zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podnoszone przez skarżących okoliczności, iż nie zbadane zostały poprzednie decyzje tj. decyzja wywłaszczeniowa i decyzja o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz A w W. nie mogą być oceniane w tym postępowaniu.

Sprawa wywłaszczenia podobnie jak sprawa uwłaszczenia przedsiębiorstwa były sprawami samodzielnymi, prowadzonymi przez inne organy i nie są związane ze zwrotem nieruchomości. Nie mogą więc być one przedmiotem oceny w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Nadto prawo użytkowania wieczystego dla przedsiębiorstwa nie powstało w wyniku umowy a wprost z przepisu art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i potwierdzone tylko zostało decyzją Wojewody [...] z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) decyzja /lub postanowienie/ podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:

- po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

- po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

- po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na

wynik sprawy.

Stosownie do § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

(Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod

względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania

przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Sąd nie jest uprawniony do badania

innych przesłanek podejmowania decyzji, w tym względów celowości i słuszności.

W tym świetle skarga jest zasadna, ponieważ Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego bądź prawa materialnego, które stanowiłyby podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 powołanej na wstępie ustawy.

Postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem przez organ administracji publicznej decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 kpa. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § l kpa stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z poszanowaniem zasad zawartych w art. 7 i art. 77 § l kpa. Postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji zostało przeprowadzone z dopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Decyzja administracyjna została wydana w niniejszej sprawie po uprzednim wyjaśnieniu okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w sprawie zastosowanie.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości i odpowiadający mu obowiązek zwrotu koresponduje z art. 136 ust. l powołanej ustawy przewidującym zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inne cele niż cele określone w decyzji o wywłaszczeniu. Zakaz nie dotyczy sytuacji, gdy poprzedni właściciel albo jego spadkobiercy nie złożą wniosku o zwrot nieruchomości.

Warunkiem zwrotu nieruchomości jest ustalenie, iż nieruchomość stała się zbędna na cel, określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Cel wywłaszczenia określony w powyższych dokumentach jest wiążący przy ocenie "zbędności nieruchomości" w rozumieniu art. 137 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.).

W myśl art. 137 ust. l powołanej wyżej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

• po pierwsze, pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo

• po drugie, utraciła moc decyzja o ustaleniu inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i

zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).

Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. l pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część - art. 137 ust. 2.

A zatem, zbędność na cel określona w decyzji o wywłaszczeniu (umowie nabycia nieruchomości) należy oceniać pryzmat korzystania z wywłaszczonej nieruchomości. O tym, czy nieruchomość stała się zbędna decyduje cel, na który została wywłaszczona (nabyta) i to cel rozumiany ściśle. Zbędność na cel, który uzasadniał wywłaszczenie (nabycie) nieruchomości, musi być oceniana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Przedstawione wyżej uwagi nie przesądzają jednak o zachowaniu przez byłego właściciela (spadkobiercę) uprawnienia do zwrotu nieruchomości w każdym przypadku stwierdzenia, że przedmiot wywłaszczenia nie został użyty na ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Przepis art. 136 doznaje bowiem ograniczenia, a to za sprawą art. 229 cytowanej ustawy.

Przepis art. 229 tejże ustawy - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - stanowi, iż roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (żądanie zwrotu nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Oznacza to, że jeżeli przed l stycznia 1998 roku, tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, rozporządzono wywłaszczona nieruchomością w sposób określony w art, 229 ustawy / sprzedaż nieruchomości bądź ustanowienie użytkowania wieczystego / i zostało to ujawnione w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, choćby były spełnione przesłanki do zwrotu określone w art. 136 ustawy. W sformułowaniu "ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej" mieści się zarówno oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu w drodze umowy, jak i nabycie prawa użytkowania wieczystego przez państwową lub komunalną osobę prawną w drodze uwłaszczenia.

Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 czerwca 2001 roku, ID CZP 20/01 kategoryczne brzmienie przepisu art. 229 ustawy wyłącza taką jego interpretację, w myśl której odżywa roszczenie byłego właściciela (spadkobiercy) o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w okolicznościach w tym przepisie wymienionych. Jeżeli mianowicie nie przysługuje "roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3", to konsekwentnie w odniesieniu do wywłaszczonej nieruchomości., która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Takie rozwiązanie jest wyrazem dążenia ustawodawcy do stabilizacji stosunków własnościowych i nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP), zwłaszcza w aspekcie przepisów art. 128 i nast. ustawy, traktujących o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. / por. Prok. i Pr. 2001/12/36 /

Celem art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku , zawartym w Rozdziale l- "Przepisy przejściowe" Działu VII, było usankcjonowanie stanu prawnego powstałego na skutek sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego, dokonanych przed wejściem w życie tej ustawy, tj. l stycznia 1998 roku, przy spełnieniu warunku ujawnienia prawa nabywcy w księdze wieczystej.

Odnosząc przedstawiony stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie Wojewody [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest prawidłowe.

Decyzją bowiem Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] stwierdzone zostało nabycie przez Zakłady A w W. z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. A, obejmującego również sporną działkę / dawną działkę nr 1931/1 /, stanowiącego własność Skarbu Państwa.

Na podstawie tej decyzji Zakłady A w W. ujawniły się w dniu 30 października 1992 roku jako użytkownik wieczysty działki Nr 105/1 w księdze wieczystej Kw Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. - Wydział Ksiąg Wieczystych. A zatem wspomniany wpis w księdze wieczystej nastąpił przed l stycznia 1998 roku, tj. wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...], A S.A. z/s w W. sprzedały prawo użytkowania wieczystego działki nr 105/1 o pow. 0,7483 ha - w skład, której wchodziła sporna działka – R. i M. małż. D. oraz R. i J. małż. W. / po 1/2 części /, co zostało ujawnione w Kw Nr [...] / odpis z Kw [...] na dzień 16 listopada 1995 roku/.

Aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] R. i M. małż. D. oraz R. i J. małż. W. znieśli współużytkowanie wieczyste w ten sposób, że wyłączne użytkowanie wieczyste otrzymali R. i J. małż. W.. W dniu 6 sierpnia 1997 roku małż. W. - po podziale działki nr 105/1 na działki 105/3, 105/4 i 105/5 (mapa wpisana do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w S. dnia [...] za nr [...] ) - sprzedali prawro użytkowania wieczystego działki nr 105/3 oraz 1/2 części działki 105/5 Spółce z o. o. C w K., która nabyła ten grunt w wykonaniu umowy powiernictwa. Dawna działka nr 1931/1 o pow. 0,0918 ha weszła w skład działki nr 105/3 o pow. 0,5626 ha. Aktem notarialnym z dnia [...] Rep. [...] Spółka z o. o. C - w wykonaniu umowy powiernictwa - przeniosła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości tj. działki nr 105/3 i 1/2 części działki nr 105/5 na B spółka z o.o. z/s w W..

A zatem użytkownikiem wieczystym spornej działki od 1997 roku jest B spółka z o.o. z/s w W., która prawo użytkowania wieczystego ujawniła w KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. - Wydział Ksiąg Wieczystych.

W tym stanie rzeczy sporna działka o pow. 0,0918 ha ( dawna działka nr 1931/1 ) -wchodząca aktualnie w skład działki nr 105/3 o pow. 0,5626 ha - nie może zostać zwrócona na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami / tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr.46, póz. 543 ze zm. / spadkobiercom poprzednich właścicieli, ponieważ zwrot taki wyłącza w tym przypadku art. 229 tejże ustawy.

Fakt niezrealizowania celu wywłaszczenia nie może mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż jak l wyżej wskazano, art. 229 ustawy w razie zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie wyklucza zwrot nieruchomości, o jakich mowa w art. 136 ust. 3 ustawy, a więc nieruchomości zbędnych na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W aktach administracyjnych znajdują się dokumenty, na których oparły się organy wydając decyzje w niniejszej sprawie, w tym decyzje administracyjne, akty notarialne, wypisy z i ksiąg wieczystych i zawiadomienia o wpisie do tych ksiąg.

Z uwagi na zarzuty skargi podkreślić należy, iż organy administracji publicznej w postępowaniu j administracyjnym o zwrot nieruchomości nie są władne oceniać legalność decyzji wywłaszczeniowej jak i decyzji uwłaszczeniowej. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny i organy administracji publicznej nie mają kompetencji do badania zgodności z prawem umów j cywilno - prawnych i wpisów w księgach wieczystych. Takie uprawnienia zostały zastrzeżone j dla sądów powszechnych, właściwych w sprawach cywilnych.

Wpisy w księgach wieczystych objęte są domniemaniem zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. l ustawy o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U z 1982 r. Nr 19, póz. 147 ze zm.) a art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece ustanawia rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Wprawdzie, jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 marca 2001 roku, III CKN 325/00 wzruszenie domniemania prawnego, u podstaw którego leży zasada wiarygodności ksiąg wieczystych, może nastąpić w sprawie o uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawdziwości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu, lecz stwierdzenie to dotyczy postępowań przed sądami powszechnymi / por. LEX nr 523 85/.

Zasada wyrażona w art. 3 ustawy 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w księgach.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.