Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 760/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ PIOLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 14 grudnia 2004 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. - nr [...]; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Z. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/M.Dybowski KB/


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 760/04

U Z A S A D N I E N I E :

Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 października 2003 r.- sygn. II SA/Po 2540/01 Naczelny Sąd Administracyjny- Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. 74/95/368 ze zm.), mając na uwadze art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. ( Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319) i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r.- sygn. SK 4/02 (Dz.U. 72/03/658), uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r.- nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...], którą to decyzją Kierownik Urzędu umorzył postępowanie o przyznanie Z. B. uprawnień kombatanckich.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.- dalej ustawa) odmówił przyznania uprawnień kombatanckich Z. B. z tytułu poddania Wnioskodawczyni wysiedleniu, w ramach którego przebywała z przyczyn narodowościowych w innym miejscu odosobnienia, w którym pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy).

W lakonicznym uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż po analizie przedłożonych przez Stronę dokumentów ( bez ich indywidualnego wskazania) należy uznać, że Wnioskodawczyni nie przedstawiła dostatecznych dowodów, że zachodzą w Jej sprawie przesłanki art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy; w szczególności świadek ( bez wskazania który świadek) nie przedstawił dokumentów, potwierdzających swój pobyt w obozie.

Z. B. , wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, oceniła ową decyzję jako krzywdzącą. Wnioskodawczyni podniosła, że przesłanymi dokumentami wykazała, że została wysiedlona wraz z matką M. , siostrą H. i bratem B. z miejscowości [...] b. pow. Jarocin. Choć śwd. M. S. nie ma uprawnień kombatanckich, lecz zeznał, że jako mieszkaniec [...] razem z matką i rodzeństwem Wnioskodawczyni został wysiedlony, razem transportowany do Poznania i w Poznaniu razem osadzony w obozie przesiedleńczym. Z wiarogodnych dokumentów wynika, że Matka wraz z Wnioskodawczynią i rodzeństwem, zostali deportowani do Niemiec, gdzie w m. Gross- Gerau matka do zakończenia wojny pracowała w cukrowni. Przedłożone dokumenty Fundacja "Polsko- Niemieckie Pojednanie" (dalej Fundacja) uznała za wiarogodne i przyznała Jej pomoc finansową ( sygn. [...]). Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zainteresowana dołączyła kserokopie 10 dokumentów (k. 46- 37v akt administracyjnych). Wniosek ów Zainteresowana uzupełniła pismem procesowym z dnia 26 stycznia 2004 r., przedkładając pisemne zeznania drugiego świadka- K. P., wraz z odpisem: decyzji z dnia [...] r. nr [...], którą to decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. 87/96/395 ze zm.), przyznał K. P. , ur. [...] r. w [...], uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w owej ustawie, za 11 miesięczny okres deportacji do pracy przymusowej w III Rzeszy; zawiadomienie Fundacji o rozstrzygnięciu z dnia [...] r., którym przyznano K. P. pomoc finansową z tytułu doznanych prześladowań nazistowskich - dwunastomiesięcznej pracy niewolniczej ( k. 53- 47 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 kpa, i art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego- j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm., utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. Motywując decyzję Kierownik Ud/sKiOR powtórzył argumenty zaprezentowane w decyzji z 24.12.2003 r.; podniósł, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona "nie wskazała, by w przed-miotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne, uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej". Jedynym obozem przesiedleńczym, wymienionym w § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. 106/01/1154- dalej rozporządzenie), który wymienia inne miejsca odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 p. 1 lit. c ustawy, jest obóz przesiedleńczy Poznań- Główna. Z materiału źródłowego, dostępnego Organowi ( "Informator encyklopedyczny Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-45", opracowany przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce- PWN 1979 s. 292-300- dalej "Informator") wynika, że obóz przesiedleńczy Poznań- Główna istniał od 5 listopada 1939 do 22 maja 1940 r., zatem Strona nie mogła przebywać w tym obozie w maju 1943 r. Pobyt w innych obozach przesiedleńczych, znajdujących się na terenie Poznania, nie jest represją w rozumieniu ustawy. Organ wydający decyzję nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz "spełnia charakter" obozów wymienionych w art. 4. Uregulowanie delegacyjne wyklucza możliwość ustalania objętych nim okoliczności w drodze stosowania środków dowodowych, przewidzianych w kpa. Organ jest związany brzmieniem przepisów rozporządzenia co do charakteru obozów opisanych w art. 4. W sprawie nie może mieć zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy.

Z. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi Wnioskodawczyni przytoczyła argumenty uprzednio podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała w szczególności, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączyła wiarogodne zeznania wiarogodnego śwd. K. P. , któremu Urząd przyznał decyzją z dnia [...] r. nr [...] świadczenia pieniężne, a Urząd do tych zeznań się nie ustosunkował. Organ doręczył Skarżącej kserokopie pism, kierowanych do Archiwum Państwowego w Poznaniu i Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu; Wnioskodawczyni nie otrzymała odpowiedzi tych instytucji; brak wzmianki o jakichkolwiek odpowiedziach z Archiwum i IPN.

Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko; wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wobec braku w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku żądania Skarżącej przeprowadzenia rozprawy, Sąd orzekał w trybie uproszczonym ( art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692- dalej upsa; k. 4-5,9, 10-12).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

I. Zgodnie z art. 106 § 3 upsa, Sąd Administracyjny bierze pod uwagę fakty

powszechnie znane, nawet bez powołania się na nie strony; do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio kpc ( art. 106 § 5 upsa). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że ustawowe określenie "fakty powszechnie znane" (art. 228 § 1 kpc, art. 77 § 4 kpa, art. 153 kpk z 1969 r., art. 168 kpk z 6 czerwca 1997 r.- Dz.U. 89/97/555 ze zm.) obejmuje również fakty historyczne, utrwalone w piśmiennictwie naukowym- te relacje o pewnych mających miejsce w przeszłości zdarzeniach, w tym także politycznych, które w sposób zgodny z zasadami metodologii naukowej, a więc w oparciu o różnorakie źródła, ujawnione zostały przez historyków (wyrok SN z 9.3.1993- WRN 8/93- OSNKW 7-8/93/49; OSP 6/94/ 117 z glosą J. Tylmana; WPP 2/94/101 z glosą S. Przyjemskiego; PS 4/96/67 z omówieniem J. Gudowskiego; PS 5/96/38 z omówieniem Z.Dody i J.Grajewskiego, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr.1998 t.1 s.473 uw.8).

Kierownik Urzędu nie ustalił, czy Skarżąca wraz ze swą matką M. K., rodzeństwem: B. K. i H. K. oraz wujem W. O. zostali w maju 1943 r. wysiedleni z miejscowości [...] b. powiatu jarocińskiego, przewiezieni koleją do obozu przesiedleńczego w Poznaniu, ani gdzie była siedziba tego obozu, ani jak M. K. wraz z trzyletnią wówczas Wnioskodawczynią i pozostałymi swymi małoletnimi dziećmi znalazła się na robotach przymusowych w miejscowości Gross- Gerau (k. 9, 18 akt administracyjnych). Z najnowszej i najpełniejszej monografii traktującej o wysiedleniach ludności polskiej z Wielkopolski ( Marii Rutowskiej "Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939-41"- Instytut Zachodni 2003) oraz ze starszej literatury przedmiotu ( w szczególności "Położenie ludności polskiej w Kraju Warty 1939- 45. Dokumenty niemieckie" w wyborze i tłumaczeniu Czesława Łuczaka- Wyd. Poznańskie 1987 i Czesława Łuczaka "Polscy robotnicy przymusowi w Trzeciej Rzeszy podczas II wojny światowej"- Wyd. Poznańskie 1974) wynika, że Niemcy prowadzili zorganizowaną akcję wysiedlania ludności polskiej z Wielkopolski do Generalnego Gubernatorstwa a nadto na roboty do Trzeciej Rzeszy. Kilkadziesiąt tysięcy osób skierowano na roboty do Rzeszy wprost ze znajdujących się do dyspozycji SS obozów przesiedleńczych (Cz. Łuczak "Polscy..."- s. 36 i powołane przez Autora źródła). Z zestawienia liczbowego wysiedlonej, przesiedlonej i wyrugowanej ludności polskiej z Kraju Warty w latach 1939- 45 wynika, że w okresie od 1 grudnia 1939 do 20 stycznia 1941 z powiatu jarocińskiego wysiedlono 3617 osób, a w całym okresie od listopada 1939 do października 1944 r. wysiedlono z tego powiatu 7060 osób ( M. Rutowska- op. cit. s. 57; Cz. Łuczak "Położenie..."- s. 156). Z porównania obu tych zestawień wynika, że w okresie od 21 stycznia 1941 do października 1944 r. wysiedlono z powiatu jarocińskiego 3.443 osoby. Z informacji z dnia [...] r. nr [...] Instytutu Pamięci Narodowej Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów (któremu Kierownik Urzędu nie odmówił wiarogodności) wynika, że M. K. przebywała na pracach przymusowych w Rzeszy i w bliżej nie określonym czasie była zatrudniona w Sudd. Zucker A.G. w Gross Gerau, posiadając książeczkę pracy nr [...] (k. 56 akt administracyjnych). Z kserokopii (nieprzetłumaczonego na język polski) pisma betriebsfuhrera [ zapewne "kierownika przedsiębiorstwa"- W. Skibicki "Słownik terminologii prawniczej i ekonomicznej niemiecko- polski" WP 1990 s. 98] K. Lindemanna z dnia 25 sierpnia 1944 r. zdaje się wynikać, że w owej niemieckiej firmie dnia 19 sierpnia 1944 r. pracował W. O. ( k. 6 akt administracyjnych).

Z innych publikacji wynika, że na skutek wysiedleń ludności polskiej tylko cztery powiaty- w tym jarociński- według raportu sytuacyjnego z października 1943 r., przygotowanego dla Delegatury Rządu RP w odniesieniu do gmin wiejskich, liczył nie mniej niż 60 % ludności polskiej ( AAN, delegatura Rządu...

sygn. 202/III/139k. 60-62, 88-89, 106- 107, 154- 155; cyt. za: T. Janicki "Wieś w Kraju Warty 1939-45" PSO Poznań 1996 s. 94- 95).

II. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r.( Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319) i art. 6 kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Nie tylko sądy, lecz i organy administracji publicznej, winny stosować Konstytucję wprost ( art. 8 ust. 2 Konstytucji RP)- mają obowiązek dokonywać wykładni ustaw i przepisów podustawowych, kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe- wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie , spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją- zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (przykładowo: orzeczenie TK z 24.2.1997 r.- K 19/96, wyrok TK z 25.11.1997 r.- U 6/97, wyrok TK z 10.11.1998 r.- K 39/97, wyrok TK z 5.1.1999 r.- K 27/98, wyrok TK z 28.4.1999 r.- K 3/99, akceptowane przez J. Oniszczuka "Konstytucja RP w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" Zakamycze 2000 s. 65, 116, 811-813; uzasadnienie wyr. TK z 8.11.2000-SK 18/99-OTK ZU 7/00 s.1273). Jeśli Sąd nie osiągnąłby w procesie dekodowania normy prawnej z uwzględnieniem przepisów Konstytucji pomyślnego rezultatu, wówczas winien odmówić zastosowania owego przepisu ustawy w konkretnej sprawie (wyroki SN z dnia: 7.4.1998- I UKN 90/98-OSNAP 1/00/6 z częściowo aprobującą glosą A. Józefowicza- Prz.Sejm. 2/01/88; 29.8.2001- III RN 189/00- OSNAP 6/02/130; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5.X.2000- III Aua 1494/99- OSA 4/01/18; W.Skrzydło "Konstytucja RP-komentarz" Zakamycze 1998 s.188-9), bądź winien zadać pytanie prawne (art.193 Konstytucji).

Kierownik Urzędu dokonał błędnej wykładni art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy- w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawy o kombatantach...- Dz.U. 38/99/360- przez przyjęcie, że organ wydający decyzję nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz był innym miejscem odosobnienia, w którym pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a

osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, wobec nie ujęcia danego obozu w § 6 rozporządzenia.

Ustawodawca w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy- w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 1999 r. (Dz.U. 38/99/360)- upoważnił Prezesa Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, do określenia, w drodze rozporządzenia- po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu- miejsc odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub będące pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i lit. c oraz w pkt 3.

Wykładnia językowa owego przepisu nie prowadzi do wniosku, że tylko pobyt w obozach wymienionych w rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, pozwala na spełnienie przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy.

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w poprzednim Wykazie jednolitym obozów z dnia 18 marca 1993 r. (dalej Wykaz), wydanym na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu pierwotnym, nie znalazły się w ogóle obozy przejściowe, aktualnie wymienione § 6 pkty 1-10 rozporządzenia, bowiem wymieniono w punkcie IV wykazu jedynie Zamość i Zwierzyniec ( obecnie wymienione w § 6 pkt 11 i 12 rozporządzenia). Dnia 11 sierpnia 1993 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i Dyrektor Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu- Instytutu Pamięci Narodowej uzupełnili Wykaz przez dodanie punktu VII o treści: obozy przesiedleńcze poza wymienionymi w pkt IV- uprawnienia przysługują wyłącznie dzieciom do lat 14 osadzonym w obozach przesiedleńczych z uwzględnieniem wymogów określonych w art. 4 ust. 2 ustawy.

Na tle art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu pierwotnym, Sąd Najwyższy zaprezentował trafny pogląd, że przyznanie uprawnień kombatanckich uzależnione zostało od spełnienia dwu warunków: 1) określonych przyczyn represji, do których zaliczono przyczyny polityczne, narodowościowe, religijne i

rasowe; 2) przebywania z tychże przyczyn w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady lub w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Umocowanie w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu pierwotnym, dało Kierownikowi Urzędu uprawnienie do określenia miejsc odosobnienia, a nie do różnicowania pod względem podmiotowym uprawnień osób tam przebywających; art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy nie przewidywał żadnych dodatkowych warunków podmiotowych. Art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu pierwotnym, nie upoważniał Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich ( następnie Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu- Instytutu Pamięci Narodowej) do wskazywania osób uprawnionych do świadczeń z ustawy, a jedynie do wyrażenia opinii o faktach historycznych, tj. do określenia charakteru miejsc odosobnienia. Opinia Komisji nie była wiążąca dla Kierownika Urzędu, ani dla Sądu orzekającego w sprawie; adnotacja zawarta w punkcie IV Wykazu (dotyczącej obozów w Zamościu i Zwierzyńcu: "Uprawnienia przysługują wyłącznie dzieciom do lat 14, osadzonym w tych obozach", wyraźnie przekroczyła umocowanie ustawowe Komisji ( wyrok SN z 5.7.1996- III ARN 17/96- OSNAP 3/97/31). Godzi się przypomnieć, że pobyt dziecka do lat 14 w obozie w Zamościu (jako w obozie równoznacznym z obozem koncentracyjnym), został uznany za uprawniający do świadczeń rentowych określonych w art. 4 ust. 2 ustawy z 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz.U. 34/75/186), dopiero po pozytywnej opinii Komisji co do charakteru obozu i po uchwale SN z 4.11.1982- III UZP 5/82- OSNC 5-6/83/67.

Z kolei w opinii z dnia 10 lutego 1999 r. Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu stwierdzono, że Obozy Przesiedleńcze w Gnieźnie i Młyniewie nie spełniały warunków art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy. Mimo tego obecnie w rozporządzeniu oba te obozy wymienione są w § 6 punktach 1 i 8.

W toku dyskusji zapoczątkowanych pismem z dnia 10 grudnia 1996 r. L. dz. BO 1581/96 Biura Orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, sędziowie NSA- Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu stanęli na stanowisku (co

do podobnego zagadnienia prawnego), że sporządzony na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 pierwotnego brzmienia ustawy Wykaz miał jedynie walor dowodu, co nie wykluczało możliwości wykazywania przez stronę w ramach postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich, iż w warunkach o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy przebywała na terytorium innym, niż objęte wykazem. Nawet przyjęcie odmiennego poglądu, nie powodowało takiego stanu rzeczy, by samo pominięcie określonego terytorium w Wykazie miejsc zesłań i deportacji wyłączało możliwość uznania istnienia uprawnień. Gdyby strona wskazywała okoliczności potwierdzające, że była przymusowo zesłana bądź deportowana na nie objęte wykazem terytorium, wówczas załatwienie sprawy winno być poprzedzone rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, jakim byłaby kwestia uzupełnienia wykazu. Paradoksalnym byłby wniosek, że wykazy prowadzone na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy, byłyby prowadzone bez związku z informacjami pochodzącymi od stron poszczególnych postępowań i bez możliwości uzupełniania ich z inicjatywy zainteresowanych ( pismo z dnia 20 lutego 1997 r.- Prez. 214/97).

III. Nie ulega wątpliwości, że sporządzenie obszernego katalogu obozów, wymienionych w § 3 rozporządzenia, możliwe było dzięki postępowi nauk historycznych ( w szczególności dzięki opublikowaniu pomnikowej pracy "Łagry- przewodnik encyklopedyczny"- pod red. N. Ochotkina i A. Roginskiego- Wyd. Stowarzyszenie "Memoriał" i Państwowego Archiwum Federacji Rosyjskiej- KARTA 1998 r.).

Podobny postęp nauk historycznych miał miejsce w stosunku do stanu wiedzy o obozach hitlerowskich, utrwalonego w wydanym w 1979 r. w PWN "Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-45 Informatorze encyklopedycznym", opracowanym przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, w którym w ogóle nie wymienia się szeregu obozów przesiedleńczych. Z badań historyków wynika, że prócz obozów, wymienionych w § 6 rozporządzenia, ludność polska osadzana była w obozach przejściowych ( o różnych nazwach niemieckich- zwłaszcza w początkowym okresie wysiedleń) w szczególności w: Bąblinie, Budzyniu, Olicie, Bruczkowie, Chludowie, Lubiniu, Kazimierzu Biskupim, Puszczykówku, Cerekwicy, Kowanówku, Nowych Skalmierzycach, Kole, Kaliszu, Koninie, Wągrowcu, Lesznie, Racocie, Rusku, Turku, Wronkach, Gostyniu ( w klasztorze Księży Filipinów), Słupcy, Rawiczu, Kępnie, Brodziszewie, Komorowie k. Wolsztyna, Kruszewie, Mechlinie, Gutowie Małym ( M. Rutowska- op. cit. s. 40, 42, 49, 95- 96, 163- 194). "Informator" zawiera pewien uporządkowany zasób wiedzy według stanu na dzień oddania publikacji do druku (sprzed 1979 r.), w oparciu o ówcześnie znane i przebadane źródła archiwalne, lecz także monografie (np. W. Jastrzębskiego "Hitlerowskie wysiedlenia z ziem polskich wcielonych do Rzeszy w latach 1939- 45" Poznań 1968), niepublikowane relacje świadków a nawet publikacje prasowe. Ów zasób wiedzy uległ w następnych 25 latach dalszemu uzupełnieniu i krytycznej analizie, czego przejawem są np.: powołana monografia M. Rutowskiej czy opracowanie "Obozy hitlerowskie w Łodzi" pod red. A. Głowackiego i S. Abramowicza Łódź 1998.

W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że nie nazwa obozu, zwłaszcza w nomenklaturze niemieckiej, lecz jego funkcja w realizacji polityki eksterminacyjnej okupanta wobec Polaków, warunki życia w obozie, zadania obozu, przyczyny osadzania w nim ludności polskiej, decydują o jego charakterze ( przykładowo- wyrok NSA z 6.2.1985- II SA 1789/84- OSP 12/85/240, akceptowany przez A. Świątkowskiego "Uprawnienia inwalidów wojennych, wojskowych, kombatantów, osób represjonowanych, inwalidów z wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ich rodzin" DW ABC 1997 s. 75). Z badań historycznych wynika, że warunki pobytu w poszczególnych obozach przesiedleńczych, zwłaszcza podczas pierwszych wysiedleń w ramach pierwszego planu krótkofalowego, były trudniejsze, niż w obozie Poznań- Główna (zwłaszcza w okresie od początku 1940 do likwidacji obozu), który wymieniono w § 6 rozporządzenia (M. Rutowska- op. cit. s. 49, 103, 117). Na ocenę charakteru miejsca odosobnienia wpływają także warunki transportu z obozu- Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 4.11.1982- III UZP 5/82, trafnie zwrócił uwagę na gehennę dzieci w czasie hitlerowskich akcji wysiedleńczo- pacyfikacyjnych i śmierć wielu dzieci w czasie transportu (OSNC 5-6/83/67 s. 22 akapit 1). Z podobną hekatombą dzieci mamy do czynienia w przypadku transportów wysiedlonych Polaków- starosta Becht z Tarnowa podał, że z transportu z Poznania, w grudniu 1939 r. w Krakowie wyładowano 40 zmarłych w drodze dzieci (cyt. za J. Marczewski "Hitlerowska koncepcja polityki kolonizacyjno- wysiedleńczej i jej realizacja w "Okręgu Warty" Poznań 1979 s. 166). Jest rzeczą oczywistą, że sięganie do opracowań uznanych autorytetów naukowych jest częstą i pożądaną praktyką organów administracji publicznej; czynione z należytą starannością przyczyniać się może do dokonywania ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ( odpowiednio- Krzysztof Lesiakowski w komentarzu do artykułu Gustawa Romanowskiego "Odmowa na wszelki wypadek. Gdy brakuje wiedzy historycznej" Rzeczpospolita 29.8.2002 s. C1).

IV. W wyrokach z dnia: 24 maja 2001 r.- sygn. II SA/Po 2390/99 i z 10 lipca 2001 r.- sygn. II SA/Po 1767/00 Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował pogląd, że przyznanie przez Kierownika Urzędu 17 osobom uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie przejściowym w Gnieźnie w latach 1939- 40 i odmowa przyznania uprawnień kombatanckich M. K., stanowi naruszenie zasady równości ( art. 32 ust. 1 Konstytucji RP).

Umieszczenie w § 6 rozporządzenia Poznania- Głównej, Gniezna i Młyniewa, przy nie umieszczeniu innych obozów przesiedleńczych, w sytuacji, gdy deportacje ludności polskiej, żydowskiej i cygańskiej odbywały się pod nadzorem policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa III Rzeszy- wespół z placówkami i centralami przesiedleńczymi i podległymi im obozami dla wysiedlanych Polaków i Żydów ( M. Rutowska- op. cit. s. 28- 37, 40, 50; Cz. Łuczak "Położenie..."- op. cit. s. 141-144, 156-158), nie znajduje dostatecznego uzasadnienia historycznego. Nie ulega wątpliwości, że osoby osadzone w każdym z uprzednio wymienionych obozów przejściowych pozostawały do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa; przyczyny represji miały charakter polityczny, narodowościowy, religijny bądź rasowy, a pobyt w tych miejscach odosobnienia miał charakter eksterminacyjny dla dzieci do lat 14 w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy.

V. Zagadnienie dopuszczalności każdego dowodu, nie będącego sprzecznym z prawem, jako przejawu rzetelności proceduralnej w postępowaniu administracyjnym, było już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktryny. W szczególności w polskim systemie prawa nie obowiązuje formalna teoria dowodów (wyrok NSA z 9.3.1989-II SA 961/88-ONSA 1/89/33, akceptowane przez zespół sędziów NSA pod red. R. Hausera "Kpa z orzecznictwem NSA, SN i TK"W.Pr.1995 s.165 t.8; odpowiednio- K. Piasecki "Kpc z komentarzem" W.Pr.1989 t.2 s. 412 uw.1). Pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.2.1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. 10/83/49 ze zm.) utrwalonym jest pogląd Sądu Najwyższego, z którego wynika, że przed Sądem ubezpieczeń społecznych dopuszczalne są wszelkie dowody nie zakazane przez prawo procesowe (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4.3.1997-III Aua 105/97- Apel.W-wa 2/97/7; wyrok SN z 25.7.1997-II UKN 186/97-OSNAP 11/98/342; wyrok SN z 24.5.2001-I PKN 413/00-Mo.Pr.22/01/1102= Rzeczpospolita 24-26.12.2001 s.C1, akceptowane przez A.Krajewskiego "Ubezpieczenie społeczne- praktyczne omówienie z orzecznictwem" WZPP 2002 s.173). Nie sposób wyprowadzać z tego wniosku o niedopuszczalności prowadzenia dowodów z zeznań świadków przed organami administracji w sprawach o zasiłek przedemerytalny. Utrwalonym jest pogląd Sądu Najwyższego, że ustalenie wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach, jako przesłankę świadczenia, ustalać winien urząd pracy w postępowaniu o przyznanie tego zasiłku (odpowiednio- wyrok SN z 3.11.1994-I PZP 45/94-OSNAP 6/95/74, akceptowany przez J.Gudowskiego- PS 4/98/81).

Już pod rządem Konstytucji PRL z 22.7.1952 r. (j.t. Dz.U. 7/76/36, zm.2/80/81, 11/82/83, 39/83/175) Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 10.6.1987 r.- P 1/87 (OTK 1987 p.1, akceptowane przez: T. Żyznowskiego "Cywilnoprawna problematyka ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości-wybrane zagadnienia" W-wa 1988 s.55; K. Działochę i S. Pawelę "Orzecznictwo TK 1986-93- wybór, opracowanie, piśmiennictwo" Wyd. Pr. IUSTITIA 1996 s.129 i n.,poz.7; zespół sędziów NSA pod red. R.Hausera- op. cit. s. 167 t. 17) orzekł, że przepisy § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.9. 1985 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (Dz.U. 47/85/244) są niezgodne z przepisem art. 88 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 22/85/99) i art. 75 kpa. Trybunał Konstytucyjny trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu owego orzeczenia, że celem art. 88 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości było umożliwienie repatriantom zaliczenia wartości pozostawionego mienia na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali. Prawo repatrianta do zaliczenia tego mienia wynikało ex lege z art. 88 ust. 1 owej ustawy i nie wymagało żadnego dowodu do czasu złożenia wniosku o zaliczenie wartości tego mienia w sprawie wcześniej przezeń wszczętej o ustanowienie na jego rzecz użytkowania wieczystego względnie nabycia państwowej nieruchomości. Prawo repatrianta realizowało się dopiero w konsekwencji wszczęcia takiego postępowania i jego zakończenia decyzją administracyjną. Wydanie decyzji musiało być poprzedzone postępowaniem według reguł kpa. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej- udowodnienie każdego faktu mającego znaczenie prawne może nastąpić za pomocą wszelkich legalnych środków (art.: 7, 75, 76 § 3 i art.86 kpa). Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że jakiekolwiek ograniczenie w tym przedmiocie wynikać może tylko z przepisów ustawowych.

Od czasu wydania owego orzeczenia nastąpił znaczny rozwój nauk prawnych; nastąpiła także zmiana stanu prawnego. Wraz z wejściem w życie art. 1 Konstytucji RP z 1952 r., znowelizowanej art.1 pkt 3 i 4 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 29.12.1989 r.(Dz.U. 75/89/444), utrzymanego w mocy przez art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17.10.1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą RP oraz o samorządzie terytorialnym (Dz.U. 84/92/426 ze zm.) wprowadzono do porządku prawnego zasadę państwa prawnego, ograniczającego swobodę ustawodawcy zwykłego. W ramach tej zasady w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazano prawo do sądu - tym prawa obywatela do rzetelnej procedury ( J. Mikołajewicz "Pojmowaniew orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP"- w: "Polskie dyskusje o państwie prawa" pod red. S. Wronkowskiej-W.Sejm.1995 s.99 i n. zwłaszcza s.107-8 i akceptowane przezeń orzeczenia). Z dniem wejścia w życie Konstytucji RP z 2.4.1997 r. Sądy utraciły kompetencje do wydawania niekonstytucyjnych wyroków (art. 8 ust.1 i 2 w zw. z art. 178 ust.1 Konstytucji). Prawo do sądu - także w zakresie rzetelności proceduralnej- określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art.: 9, 87 ust.1, 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25.1.1995 r.- OTK I/95/219 wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny- możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury; sądy mają obowiązek stosować Konstytucję wprost, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, a obowiązkiem sądu jest badanie w każdym przypadku zgodności stosowanego prawa z Konstytucją (art. 8 ust.1 i 2, art.178 ust.1 Konstytucji RP; uzasadnienie wyroku TK z 12.3.2002- P 9/01- OTK A 2/02/14; wyrok SN z 29.8.2001-III RN 189/00-OSNAP 6/02/130).

Niekonstytucyjną i naruszającą zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadę proporcjonalności ( art. 31 ust. 3), zasadę równości wobec prawa (art.32 ust.1), prawo do sądu w zakresie odpowiednio ukształtowanej procedury (art. 45 ust.1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) byłaby taka wykładnia powołanego rozporządzenia przez to, że bez dostatecznego powodu ograniczeniu uległby katalog środków dowodowych, dopuszczonych w art. 75 § 1 kpa, mimo że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada prawdy materialnej, utrudniając obywatelowi uzyskanie na drodze prawnej uprawnień kombatanckich w sytuacji, gdy obóz, w którym przebywał, nie zostałby ujęty w rozporządzeniu.

Przed sądem administracyjnym niedopuszczalne jest prowadzenie dowodów z zeznań świadków, przeto dowody dopuszczalne w myśl art. 75 § 1 kpa winny być z należytą starannością przeprowadzone przed organami administracji państwowej. Zasady dopuszczania jako dowodu wszystkiego, co nie jest sprzeczne z prawem (w szczególności dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłych i oględzin) nie może ograniczać wykładnia prawa, dokonana wbrew zasadzie dokonywania wykładni ustawy i aktu doń wykonawczego w zgodzie z Konstytucją.

Skoro normodawca konstytucyjny wskazuje, że Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym ( art. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319), w którym obowiązuje zasada równości ( art. 32 ust. 1 Konstytucji), to wymóg wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją nakazuje, by umieszczenie w wydanym na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 142/97/950 ze zm.- w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawy o kombatantach...- Dz.U. 38/99/360; aktualnie j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.)- rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. 106/01/1154) danego obozu przesiedleńczego ma jedynie taki walor, że w konkretnej sprawie strona nie musi prowadzić dowodów, że osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa a pobyt w tych miejscach odosobnienia miał charakter eksterminacyjny dla dzieci do lat 14 w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy. Ani ustawa o kombatantach, ani kodeks postępowania administracyjnego, nie wprowadziły zakazu dowodzenia w postępowaniu przed organem administracji publicznej w trybie art. 75 kpa, że pobyt w obozie innym, niż wymienione w § 6 rozporządzenia, był represją w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o kombatantach.

Przeciwna wykładnia prowadziłaby do naruszenia prawa do sądu ( art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) na skutek nierzetelności proceduralnej, skoro w postępowaniu przed sądem administracyjnym niemożliwe jest prowadzenie innych dowodów, niźli uzupełniające z dokumentów i to w warunkach określonych w art. 103 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692)

VI. Zakres kognicji organu administracji publicznej wyznacza norma prawa materialnego. W niniejszej sprawie błędna wykładnia art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, i § 6 rozporządzenia doprowadziła do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędne uznanie, że nie ujęcie obozu w Poznaniu- innego niż Poznań- Główna- w rozporządzeniu, i nie osadzenie w obozie przesiedleńczym w Łodzi, zwalnia organ administracji publicznej od czynienia dalszych ustaleń w sprawie. Kierownik Urzędu z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i 4 kpa pominął fakty powszechnie znane, wskazujące na dokonywanie wysiedleń ludności powiatu jarocińskiego także w 1943 r.; nie przesłuchał Z. B. w charakterze strony by ustalić, gdzie konkretnie znajdował się wskazywany przez Wnioskodawczynię obóz przesiedleńczy, w którym w maju 1943 r. umieścić miano Skarżącą i jej rodzinę; czy i w jakich warunkach przebywała ona w obozie, i w jakich warunkach odbywał się transport wysiedlonych z jej udziałem; gdzie i kiedy transport został sformowany; kiedy dokładnie wyruszył i kiedy przybył do miejsca docelowego; jak nazywają się osoby, osadzone w tym obozie, którym przyznano uprawnienia kombatanckie ( k. 9, 11-11v, 16, 24 akt administracyjnych).

Trafnie Skarżąca zarzuca, że Kierownik Urzędu dopuścił się naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W szczególności Kierownik Urzędu, zwracając się pismami z dnia 1 kwietnia 2004 r., a następnie z dnia 26 kwietnia 2004 r. o udzielenie informacji, czy w zasobach archiwalnych istnieją dokumenty dotyczące wysiedlenia w czasie II wojny światowej miejscowości [...] w byłym powiecie Jarocin, błędnie przytoczył w pismach z dnia 1 kwietnia 2004 r. nazwę miejscowości "[...]", a w pismach z dnia 26 kwietnia 2004 r. w dalszej części pism m. "[...]" jako miejsca urodzenia Z. K. obecnie B. (k. 54, 55, 62, 66 akt administracyjnych). Organ administracji publicznej nie ocenił dostatecznie wnikliwie informacji Archiwum Państwowego w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2004 r. i Instytutu Pamięci Narodowej- Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Poznaniu z dnia 19 kwietnia i 12 maja 2004 r., i Instytutu Pamięci Narodowej- Oddziału w Łodzi z dnia 6 maja 2004 r. (k. 63, 66, 68, 69 akt administracyjnych), w których każda z tych instytucji odpowiadała o braku dokumentów, dotyczących wysiedleń mieszkańców miejscowości "[...]" b. pow. Jarocin. Tymczasem ze "Skorowidza miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej" w opracowaniu Komitetu Redakcyjnego pod kier. Tadeusza Bystrzyckiego wynika, że w II Rzeczypospolitej w ogóle nie było miejscowości "[...]" , istniała natomiast wieś [...] ( jako i osada dworska) w powiecie jarocińskim, jak i wieś [...] w powiecie kutnowskim (k. 13- 14v akt sądowych). Na błąd w nazwie miejscowości zwróciła uwagę Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 11 kwietnia 2004 r.- skoro Kierownik Urzędu uważał, że okoliczność ta jest istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, przeto winien był wystąpić ponownie o udzielenie informacji, wskazując prawidłową nazwę miejscowości.

Prowadząc dowody z urzędu Kierownik nie wystąpił do Archiwum Państwowego w Łodzi i IPN- Oddziału w Łodzi o podanie, czy w zachowanych listach transportowych byłej Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu- Oddziału UWZ w Łodzi, zachowały się dane Wnioskodawczyni i członków Jej rodziny. Z innych spraw wiadomym jest bowiem, że owe listy transportowe zachowały się niemal w całości; celowym jest jednak- z uwagi na formę ich przechowywania- wskazanie jak najprecyzyjniejszych danych ( w szczególności dnia i miejsca odprawienia transportu, punktu docelowego transportu). Informacja Archiwum Państwowego w Łodzi z dnia 31 lipca 2000 r., kierowana do Wnioskodawczyni, o braku w aktach Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu- Oddziału w Łodzi rodziny o nazwisku K. (k. 44 akt administracyjnych), może być wywołana niepełnością danych, zawartych w zapytaniu, kierowanym przez Wnioskodawczynię do Archiwum.

Kierownik Urzędu naruszył także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu ( art. 10 § 1 kpa) oraz wymóg umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów ( art. 81 kpa), bowiem przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie przesłano Wnioskodawczyni odpisów uzyskanych informacji i nie pouczono Ją o możliwości wypowiedzenia się co do całości postępowania dowodowego.

Błędnym pozostaje przeświadczenie Kierownika Urzędu, że przyznanie świadkowi K. P. świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. ( Dz. U. 87/96/395 ze zm.) zwalniało organ administracji publicznej od oceny zeznań świadka. Obowiązkiem Kierownika Urzędu było przeprowadzenie dowodów z dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy [...] i w aktach śwd. M. S., i - ewentualnie- rozważenie konieczności uzupełniającego przesłuchania świadka K. P. i Strony.

Uzupełniwszy ustalenia faktyczne, Kierownik Urzędu rozważy potrzebę przeprowadzenia dowodu z opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i ewentualnie biegłego- znawcy problematyki wysiedleń ludności polskiej z "Kraju Warty" do Generalnego Gubernatorstwa w latach 1939-45, o uznanym dorobku naukowym (art. 84 § 1 kpa) dla ustalenia istnienia w maju 1943 r. obozu przesiedleńczego w Poznaniu- innego niż Poznań- Główna, charakteru i zadań

owego obozu w realizacji niemieckiej polityki eksterminacyjnej wobec ludności polskiej.

Powyższe uchybienia stanowiły naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81, art. 107 § 3 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę powtórnie organ I instancji przeprowadzi zawnioskowane przez Skarżącą dowody oraz ponowi dowody w oparciu o prawidłową i szczegółową treść wystąpień. Wynik ustaleń, staranna ocena każdego z dowodów i akt subsumcji, winny były zostać zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 kpa.

Skoro zachodziły przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692, należało orzec jak w sentencji. Zaskarżoną decyzją nie przyznano Skarżącej żadnych praw, przeto nie zachodziła przesłanka do orzekania na podstawie art. 152 upsa.

/-/ M.Dybowski

TZ/