Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1264/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2, art. 94 ust. 1 i 2, art. 96, art. 100 ust. 1, art. 246, art. 255 ust. 4, art. 255(1) ust. 3 pkt 5, art. 256 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 106 par. 3, art. 133 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. I. Z. I. Sz.-W. i M. W. Sp. j. w L. od wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1973/17 w sprawie ze skargi P. I. Z. I. Sz.-W. i M. W. Sp. j. w L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. oddalił skargę P. I. Z. I. Sz. – W. i M. W. Sp. j. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2017 r., w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w dniu 1 kwietnia 2016 r. P. I. Z. I. Sz.a-W. i M. W. spółka jawna w L. wystąpiła o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "U., [...]" [...], udzielonego na rzecz J. W. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą J. W. M. M. z siedzibą w P. oraz R. M. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą R. M. M. M. z siedzibą w L.. Istnienie interesu prawnego wnioskodawca uzasadnił skierowanym do niego przez uprawnioną wezwaniem o zaprzestanie produkcji naruszającej ochronę spornego wzoru [...] i o wypłatę odszkodowania za zrealizowaną produkcję. Wnioskodawca zarzucił, że zgłoszony do ochrony wzór nie posiadał w dniu zgłoszenia cech nowości, a ponadto nie spełniał wymogu użyteczności co oznaczało, że naruszał art. 89 ust 1, art. 100 ust 1 i art. 94 ust ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r., poz. 1410 ze zm., dalej p.w.p.).

W odpowiedzi uprawnione wystąpiły o oddalenie wniosku o unieważnienie jako oczywiście bezzasadnego.

Objętą skargą decyzją Urząd Patentowy oddalił wniosek.

Na wstępie stwierdził, że wnioskodawca posiadał interes prawny w unieważnieniu spornego prawa, znajdujący potwierdzenie w okolicznościach wskazanych we wniosku.

Dalej organ wskazał, że wzór użytkowy, na który udzielono ochrony nr [...], dotyczył "U., [...]", którego cechą znamienną było, "że ochraniacze na części łokciowej bluzy oraz na części kolanowej spodni stanowią naszyte kieszenie, których otwory wlotowe są umieszczone od spodu kieszeni, a długości otworów wlotowych są mniejsze od szerokości kieszeni".

Organ, analizując przedłożoną przez wnioskodawcę opinię służby mundurowej (opinię Wojskowego Ośrodka Badawczo - Wdrożeniowego Służby Mundurowej w Łodzi) uznał, że nie potwierdzała on braku użyteczności tego wzoru. Świadczyła, w ocenie organu, o niezrozumieniu istoty tego rozwiązania, gdyż to właśnie umiejscowienie w dolnej części kieszeni otworu o długości mniejszej od szerokości kieszeni pozwalało włożyć do niej wkładkę zabezpieczającą, która z niej nie wypadnie, natomiast umożliwia samoczynne wypadanie zanieczyszczeń stałych, które mogą się tam dostać podczas ćwiczeń w terenie.

Odnosząc się do "Specyfikacji Technicznej nr [...]", przedłożonej przez wnioskodawcę na okoliczność braku nowości, organ podzielił stanowisko uprawnionych uznając, że specyfikacja ta nie została publikowana przed datą zgłoszenia spornego wzoru do ochrony, a ponadto nie dotyczyła rozwiązania objętego ochroną tego wzoru. Urząd wskazał, że specyfikacja ta jest dokumentacją wojskową i podlega szczególnej procedurze ujawnieniowej, co potwierdzała treść widniejąca na jej ostatniej stronie: "zachowanie poufności obowiązuje do ostatecznego załatwienia sprawy". Oznaczało to w ocenie organu, że dokument ten nie mógł być kwalifikowany jako skuteczne ujawnienie przed datą zgłoszenia spornego wzoru. Ponadto, w ocenie organu, dokumentacja ta nie dotyczyła rozwiązania wg sporego wzoru [...]. Według spornego wzoru bluza i spodnie munduru w części łokciowej i kolanowej posiadają naszyte kieszenie z otworami wlotowymi umieszczonymi od spodu kieszeni, natomiast podobne kieszenie w mundurach według Specyfikacji Technicznej nr [...] takich otworów nie posiadały.

Także przedłożony przez wnioskodawcę dokument w postaci patentu amerykańskiego nr [...] organ uznał za nieskuteczny z uwagi na fakt, iż paten ten dotyczył jedynie kształtu munduru, w tym kształtu i rozmieszczenia kieszeni przy czym nie ujawniał, aby w tych kieszeniach znajdowały się otwory tożsame ze wskazanymi w opisie spornego wzoru użytkowego.

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję w pierwszej kolejność stwierdził, że organ prawidłowo ustalił istnienie po stronie skarżącej interesu prawnego warunkującego wzruszenie spornego prawa ochronnego. Wynikało ono ze skierowanego przez uprawnionych "pisma ostrzegawczego" do wnioskodawcy.

Sąd podzielił stanowisko organu, który stwierdził, że informacja graficzna na s. 26 Specyfikacji technicznej nr [...] dotycząca kształtu kieszeni, została nieprawidłowo zinterpretowana przez skarżącą, gdyż otwór w kieszeni byłby zaznaczony linią ciągłą jako krawędź materiału, natomiast na kieszeni na rysunku znajdowały się tylko linie przerywane, którymi oznacza się szwy.

Z uwagi na powyższe specyfikacja ta, zdaniem Sądu I instancji, nie stanowiła skutecznego materiału przeciwstawnego uzasadniającego zarzut braku nowości spornego wzoru. Zdaniem Sądu I instancji, rozwiązania zawarte w powołanej specyfikacji nie były tożsame z rozwiązaniami zawartymi we wzorze użytkowym [...] z uwagi na zastrzeżoną cechę znamienną: "że ochraniacze na części łokciowej bluzy oraz na części kolanowej spodni stanowią naszyte kieszenie, których otwory wlotowe są umieszczone od spodu kieszeni, a długości otworów wlotowych są mniejsze od szerokości kieszeni". Kieszenie ujawnione w przeciwstawionej specyfikacji technicznej nie posiadają zatem otworów wlotowych lecz szwy, które zaznaczono linią przerywaną. Wobec tego, w ocenie Sądu, należało przyjąć, że opisana cecha znamienna, zastrzeżona w spornym wzorze, nie została ujawniona w szwedzkiej Specyfikacji technicznej nr [...].

Za niezasadny Sąd uznał również zarzut braku użyteczności spornego rozwiązania. W ocenie Sądu I instancji, dowód w postaci pisma Wojskowego Ośrodka Badawczo - Wdrożeniowego Służby Mundurowej w Łodzi nr [...] z dnia 18 kwietnia 2016 r., nie mógł świadczyć o tym, że wzór ochronny [...] nie posiadał cech użyteczności, ze względu na ułomność techniczną w zakresie walorów użytkowych.

Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organu, że: "umiejscowienie w dolnej części kieszeni otworu o długości mniejszej od szerokości kieszeni pozwala włożyć do niej wkładkę zabezpieczającą, która z niej nie wypadnie bo ma wymiary liniowe większe od długości otworu, natomiast umożliwia samoczynne wypadanie zanieczyszczeń stałych które mogą się tam dostać podczas ćwiczeń w terenie". Cecha ta jest zaletą spornego rozwiązania gdyż ułatwia usuwania różnych zanieczyszczeń z munduru w trakcie ćwiczeń w terenie i w konsekwencji może wpływać na większy komfort i wygodę użytkowania takiego munduru.

Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że organ zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy zaś jego ocena była logiczna i zgodna z przepisami prawa i doświadczenia życiowego.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z poz. , dalej: p.p.s.a.).

P. I. Z. I. Sz. – W. i M. W. Sp. j., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 1 p.w.p. przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w stosunku do zgłoszonego przez uprawnione wzoru użytkowego [...] zaistniały przesłanki pozwalające na udzielenie prawa ochronnego na zgłoszony wzór, tj. że w dacie zgłoszenia wzoru stanowił on nowe i użyteczne rozwiązanie techniczne;

2. prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez:

a) przyjęcie, że rozwiązania zawarte w szwedzkiej Specyfikacji technicznej nr [...] nie są tożsame z rozwiązaniem zwartym we wzorze użytkowym nr [...], pomimo, że z opisu i rysunków zawartych w specyfikacji technicznej nr [...] wynika, że na kolanie spodni polowych [...] umieszczona jest kieszeń, której wlot znajduje się u spodu kieszeni i której otwór wylotowy jest większy niż szerokość kieszeni;

b) przyjęcie, że z dokumentu prywatnego pisma Wojskowego Ośrodka Badawczo-Wdrożeniowego Służby Mundurowej w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2016 r., nr [...] nie wynika, że wzór ochronny [...] nie posiada cech użyteczności, ze względu na ułomność techniczną w zakresie walorów użytkowych.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, uczestniczki postępowania J. W. oraz R. M. wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej.

W dniu 1 sierpnia 2019 r. skarżąca kasacyjnie wniosła pismo procesowe zawierające uzupełnienie uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentów "w celu wyjaśnienia istotnych wątpliwości polegających na wyjaśnieniu czy skarżąca spółka ma rzeczywisty interes prawny w unieważnieniu prawa ochronnego na wzór użytkowy" oraz wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie." Pismem z dnia 1 czerwca 2021 r. (wpływ do NSA 11 czerwca 2021 r.) skarżąca kasacyjnie oświadczyła, iż nie wyraża zgody na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku skarżącej kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zgodnie z art. art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W ocenie składu orzekającego NSA przesłanki wskazane w tym przepisie uzasadniały rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W dalszym ciągu obowiązuje stan epidemii, a rozpoznanie spraw z udziałem stron i ich pełnomocników mogłoby stanowić zagrożenie dla ich zdrowia i życia. Stanowisko to potwierdził również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

Dodać też trzeba, że autor skargi kasacyjnej, konstruując zarzuty w oparciu o przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zobowiązany był na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. do wskazania, jaki był związek naruszenia przepisów określonych w skardze kasacyjnej z rozstrzygnięciem. Brak wskazania takiej relacji między naruszeniem a rozstrzygnięciem jest istotnym brakiem skargi kasacyjnej i powoduje niemożność jej uwzględnienia w tym zakresie. Skutecznym zarzutem naruszenia prawa procesowego może być tylko ten, który wskazuje na istnienie istotnego wpływu naruszenia na rozstrzygnięcie sprawy, bo art. 174 pkt 2 p.p.s.a. odwołuje się do takiej przesłanki. Zatem nie wszystkie naruszenia przepisów postępowania mogą być skutecznym zarzutem kasacyjnym, ale tylko takie, które miały istotny wpływ na wyrok. Wpływ ten w sposób jednoznaczny musi wykazać strona, zaniechanie zaś tego obowiązku powoduje, że niemożliwa staje się merytoryczna ocena zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Celem tego przepisu jest bowiem wykluczenie sytuacji, w której przeprowadzana kontrola instancyjna miałaby w istocie pozorny charakter w tym sensie, że wprawdzie prowadziłaby do usunięcia z obrotu prawnego kwestionowanego aktu, jednak po to tylko, aby powtórzyć określone działania z tym samym co poprzednio wynikiem. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest zatem jednoczesne stwierdzenie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc wykazanie, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia. Wpływ ten należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania (wyroki NSA z: 23 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 41/17, 14 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2480/17).

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił pomieszczonego w skardze kasacyjnej wniosku o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci 3 wniosków o zawezwanie do próby ugodowej (z 22 lutego 2017 r.) "w celu wyjaśnienia istotnych wątpliwości polegających na wyjaśnieniu czy skarżąca spółka ma rzeczywisty interes prawny w unieważnieniu prawa ochronnego na wzór użytkowy" oraz o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu prywatnego "obejmującego zdjęcie wkładki wraz z oświadczeniem pisemnym wspólnika skarżącej spółki, w celu wyjaśnienia, że szyte przez skarżącą spółkę mundury miały wkładkę, której rozmiar i kształt nie pozwalał na jej umieszczenie przez dolny otwór w kieszeni uwidoczniony na str.5 ww. wniosków o zawezwaniu do próby ugodowej.", ponieważ uznał go za niezasadny. Zgodnie z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a.: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie." Jak podkreśla się w doktrynie i judykaturze zgodne z przyjętą formułą postępowania przed sądami administracyjnymi podstawą ich orzekania są akta sprawy administracyjnej wraz z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania administracyjnego. Wynika to m.in. ze wskazanej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej przez siebie decyzji. Zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd jest więc ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, jaka jest ocena zaskarżonego aktu lub czynności zgodnie z kryterium legalności. Celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Stąd też podkreśla się, iż art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może być podstawa kwestionowania ustaleń przyjętych przez organy administracji i nie może służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Nadto wskazuje się, iż dołączenie dopiero do skargi kasacyjnej dowodów, które zgodnie z zasada kontradyktoryjności powinny być przedstawione przez uczestnika postępowania w postępowaniu administracyjnym i które nie zostały przedstawione organowi przed wydaniem decyzji, jest spóźnione i nie może być brane pod uwagę przy ocenie decyzji organu. Przenoszenie ciężaru prowadzenia postępowania dowodowego na sąd administracyjny pozostaje w sprzeczności z rolą tego sądu. Zasadniczo dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Sformułowanie "niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości", o którym mowa w treści art. 106 § 3 p.p.s.a., należy interpretować tak, iż o istotnych wątpliwościach w rozumieniu tego przepisu, można mówić tylko wówczas, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne. (por.: M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Zalasińska [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa 2011, s. 448 i n. oraz wskazane tam orzecznictwo sądowe).

W analizowanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, zarówno Urząd Patentowy RP, jak i Sąd I instancji wnikliwie zbadały interes prawny skarżącej spółki w złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania, którego przedmiotem było żądanie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy nr [...], uznając zasadnie, iż wnioskodawca (spółka P. I. Z. I Sz.-W. i M.W. spółka jawna w L.) ma interes prawny we wszczęciu postępowania w celu unieważnienia spornego prawa, ponieważ uprawnione (J. W., prowadząca działalność pod firmą "M. M." w P. , R. M., prowadząca działalność gospodarczą pod firmą R. M. M. M., w L.) skierowały do skarżącej spółki wezwanie o zaprzestanie produkcji naruszającej ochronę spornego wzoru i o wypłatę odszkodowania za zrealizowana produkcję. Twierdzenie pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie, iż spółka nie ma interesu prawnego w unieważnieniu spornego wzoru, ponieważ go nie narusza, jest niezrozumiałe. Podkreślić należy, iż kwestia czy takie naruszenia miały miejsce czy nie należy do kompetencji UP RP, ani sądu administracyjnego. Kwestia ta ma charakter cywilnoprawny i może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. Natomiast posiadanie interesu prawnego jest konieczne (w stanie prawnym obowiązującym w niniejszej sprawie) dla samego wszczęcia postępowania w celu unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy. Gdyby UP RP stwierdził, iż skarżąca spółka takim interesem prawnym się nie legitymuje – miałby podstawę do umorzenia postępowania w sprawie unieważnienia przedmiotowego prawa ochronnego na wniosek skarżącej spółki. Oczywiście wykazanie się posiadaniem interesu prawnego pozwala wnioskodawcy na skuteczne wszczęcie postepowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy, nie przesądza jednak, iż takie prawo, po przeprowadzeniu postępowania, zostanie decyzją UP RP unieważnione, ponieważ przesłanką unieważnienia tego prawa jest niespełnienie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na wzór użytkowy.

Przechodząc do analizy zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny ich nie podzielił. Niezasadny jest zarzut naruszenia przez WSA "prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez: a) przyjęcie, że rozwiązania zawarte w szwedzkiej Specyfikacji technicznej nr [...] nie są tożsame z rozwiązaniem zwartym we wzorze użytkowym nr [...], pomimo, że z opisu i rysunków zawartych w specyfikacji technicznej nr [...] wynika, że na kolanie spodni polowych [...] umieszczona jest kieszeń, której wlot znajduje się u spodu kieszeni i której otwór wylotowy jest większy niż szerokość kieszeni; b) przyjęcie, że z dokumentu prywatnego pisma Wojskowego Ośrodka Badawczo-Wdrożeniowego Służby Mundurowej w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2016 r., nr [...] nie wynika, że wzór ochronny [...] nie posiada cech użyteczności, ze względu na ułomność techniczną w zakresie walorów użytkowych."

Podkreślić trzeba, iż postępowanie sporne przed UP RP ma charakter kontradyktoryjny, co oznacza, że model postępowania spornego ukształtowany jest na wzór procesu cywilnego. Wyraża się to m.in. w związaniu UP RP granicami wniosku oraz podstawą prawną wskazana przez wnioskodawcę i oparciu go praktycznie na zasadzie kontradyktoryjności, która polega na tym, iż wnioskodawca podnosi określone zarzuty dla poparcia swego twierdzenia, a uprawniony przy użyciu wybranych przez niego środków i dowodów zarzuty te odpiera. Oznacza to, że spór toczy się między stronami i do nich należy zgłaszanie argumentów na poparcie swojego stanowiska, a UP RP jest związany zakresem żądania wnioskodawcy. Jak stwierdził NSA w wyroku z 23 maja 2016 r. (sygn. akt II GSK 2966/14) postępowanie sporne nie stanowi nadzwyczajnego trybu, którego celem jest weryfikacja zgodności z prawem (materialnym i przepisami postępowania, które w sprawie o udzielenie prawa ochronnego miały zastosowanie) decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, lecz jest postępowanie, w którym organ ocenia na podstawie dowodów przedłożonych przez strony tego postępowania czy zaistniała konkretna wskazana we wniosku przesłanka unieważnienia tego prawa. W orzecznictwie NSA w sposób jednolity przyjmuje się, że w sprawach dotyczących unieważnienia praw własności przemysłowej, z uwagi na kontradyktoryjność postępowania spornego, to na stronach tego postępowania, tj. na wnioskodawcy i na uprawnionym, spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W wyroku NSA z dnia 16 maja 2017 r. (sygn. akt II GSK 2199/15) Sąd ten podkreślił, że to wnioskodawca występujący o unieważnienie prawa ochronnego powinien wskazać jakie warunki uzyskania prawa nie zostały spełnione, wyznaczając w ten sposób granice badania sprawy przez UP RP, co potwierdza treść art. 255 ust. 4 p.w.p., a także to na tej osobie spoczywa ciężar udowodnienia, że wskazane okoliczności istotnie zachodzą. Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie wyartykułował też zadania i rolę UP RP w postępowaniu spornym, wskazując, że ma on obowiązek przede wszystkim wyczerpująco rozpatrzeć i ocenić materiał dowodowy przedstawiony przez strony, a zwłaszcza przez wnioskodawcę, który już we wniosku o unieważnienie prawa, jak wynika expressis verbis z art. 2551 ust. 3 pkt 5 p.w.p., przedstawia środki dowodowe i zobowiązany jest do wykazania zasadności zgłoszonych podstaw unieważnienia (wyrok NSA z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1306/17). Rolą organu, tj. UP RP jest ustalenie stanu faktycznego na podstawie dowodów przedstawionych przez strony, w szczególności dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę (tak w wyroku NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2077/11, z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 2077/11, z 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 76/11). Wskazać należy, iż stanowisko judykatury i doktryny co do stosowania w postępowaniu spornym przed UP RP zasady prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), jest niejednolite, ale większość orzeczeń i teoretyków uważa, iż należy uznać pewne odstępstwa od wymogu stosowania w postępowaniu spornym zasady prawdy obiektywnej z uwagi na to, ze w postępowaniu tym przepisy k.p.a. stosuje się tylko odpowiednio. Jak zaakcentował NSA w wyroku z 25 lutego 2014 r. (sygn. akt II GSK 1939/12) i w wyroku z 16 października 2013 r. (sygn. akt II GSK 937/12) w postępowaniu spornym o unieważnienie prawa zasada działania UP RP z urzędu w kwestiach dotyczących ustalania i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy podlega odpowiedniej modyfikacji przede wszystkim z uwagi na kontradyktoryjność postępowania spornego, związanie UP RP podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę oraz rozkład ciężaru dowodu.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uważa, iż Sąd I instancji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie naruszył w tej sprawie "prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego". Sąd ten zasadnie przyjął, iż UP RP, prowadząc postępowanie sporne o unieważnienie prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy, zgodnie z art. 256 ust. 4 p.w.p., związany był wnioskiem i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Dlatego w ramach postępowania spornego organ nie mógł oceniać decyzji udzielającej prawo ochronne w jej całokształcie. Tym samym, Urząd Patentowy RP musiał oceniać prawidłowość przyznania prawa ochronnego wyłącznie z punktu widzenia podstawy prawnej wskazanej we wniosku o unieważnienie tego prawa.

We wniosku jako podstawę swojego żądania wnioskodawcy wskazali przepisy art.89 ust 1, art. 100 ust 1 i art. 94 ust 1 p.w.p. Stosownie do treści art. 94 ust. 1 p.w.p., wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Ponadto zgodnie z ust. 2 tego artykułu p.w.p. wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów. Zakres przedmiotowy prawa ochronnego na wzór użytkowy określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego (art. 96 p.w.p.). Na wzór użytkowy może być udzielone prawo ochronne (potwierdzone przed wydanie świadectwa ochronnego), o ile jest on rozwiązaniem technicznym nowym i użytecznym. Nowość wzoru użytkowego w związku z treścią art. 100 ust. 1 p.w.p. ocenia się na podstawie tych samych zasad co nowość wynalazku. Wzór użytkowy nie spełnia wymogu nowości, jeżeli można wskazać dowody, w świetle których wszystkie cechy rozwiązania bądź wariantu rozwiązania ujętego w zgłoszeniu uwzględnione łącznie, są częścią stanu techniki, przed datą zgłoszenia wzoru użytkowego. Warunek nowości nie jest spełniony, jeżeli wcześniejszy dokument, który jest dowodem istniejącego stanu techniki, w sposób jasny i bezpośredni ujawnia istotę wzoru użytkowego, a w szczególności jego zastrzegane cechy.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka we wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na sporny wzór użytkowy przedmiotowemu rozwiązaniu zarzuciła niespełnienie ustawowych przesłanek koniecznych do uzyskania ochrony, tj. brak nowości przedmiotowego wzoru użytkowego, a także brak użyteczności. Jak podkreślił Sąd I instancji w szczególności skarżąca wywodziła, że dokument w postaci Specyfikacji technicznej nr [...] był ujawniony przed datą zgłoszenia, a mianowicie został ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 1 lutego 2006 r., dostęp do niego nie był ograniczony żadnymi wymaganiami i każdy podmiot mógł zapoznać się z rozwiązaniami przyjętymi w specyfikacji technicznej przed datą zgłoszenia wzoru do ochrony, tj. przed 6 kwietnia 2006 r. W związku z tym zapoznanie ze specyfikacją przez skarżącą musiało nastąpić przed datą 6 kwietnia 2006 r., kiedy to mijał termin złożenia ofert w tym postępowaniu. WSA zasadnie wskazał, iż: "Podzielając nawet stanowisko skarżącej co do zasady, że można było zapoznać się ze specyfikacją zamówienia wcześniej niż zgłoszenie spornego wzoru do ochrony, to i tak podnoszony zarzut braku nowości spornego wzoru nie mógł zostać uwzględniony przez organ. Przede wszystkim należy podkreślić, że przesłanką zdolności ochronnej wzoru użytkowego jest cecha nowości wzoru stosownie do art. 94 ust. 1 p.w.p. Zgodnie z art. 25 ust. 2 p.w.p. przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Zatem wzoru nie uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, został podany do wiadomości powszechnej, był w Polsce jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny, w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania tego wzoru użytkowego. Kryterium nowości wzoru użytkowego oceniane jest w skali światowej (por. wyrok WSA w W-wie z 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 910/09). Brak nowości spornego wzoru użytkowego może być podstawą unieważnienia prawa ochronnego przez Urząd Patentowy, jeżeli wnoszący sprzeciw - w trybie art. 246 p.w.p. - wykaże, że przedmiotowe rozwiązanie w dacie jego pierwszeństwa nie było nowe ze względu na jego wcześniejsze udostępnienie do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy wszystkie zastrzeżone cechy znamienne stosownie do art. 25 ust. 1-2 w zw. z art. 100 p.w.p. (wyrok NSA z 19 grudnia 2012 r., II GSK 1818/11). Z cytowanych wyżej wyroków, stanowiących o interpretacji wymogu nowości wynika więc, że chodzi o ujawnienie wszystkich zastrzeżonych cech. Jednakże taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie." (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku słusznie przyjął za Urzędem Patentowy, iż informacja graficzna na s. 26 tejże specyfikacji dotycząca kształtu kieszeni jest nieprawidłowo interpretowana przez skarżącą, gdyż otwór w kieszeni byłby zaznaczony linią ciągłą jako krawędź materiału, natomiast na kieszeni na rysunku znajdują się tylko linie przerywane, którymi oznacza się szwy. W ocenie NSA Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko organu patentowego, że z uwagi na powyższe okoliczności specyfikacja ta nie stanowi skutecznego materiału przeciwstawnego uzasadniającego zarzut braku nowości spornego wzoru. Wbrew stanowisku skarżącej spółki (wnioskodawcy), rozwiązania zawarte w szwedzkiej Specyfikacji technicznej nr [...] nie są tożsame z rozwiązaniami zawartymi we wzorze użytkowym nr [...] właśnie z uwagi na zastrzeżoną cechę znamienną: "że ochraniacze na części łokciowej bluzy oraz na części kolanowej spodni stanowią naszyte kieszenie, których otwory wlotowe są umieszczone od spodu kieszeni, a długości otworów wlotowych są mniejsze od szerokości kieszeni". Kieszenie ujawnione w przeciwstawionej specyfikacji technicznej nie posiadają zatem otworów wlotowych lecz szwy, które zaznaczono linią przerywaną. Tym samym należy przyjąć, że wyżej opisana cecha znamienna, zastrzeżona w spornym wzorze, nie została ujawniona we wskazanej szwedzkiej specyfikacji technicznej.

W sposób uprawniony Sąd I instancji także uznał za niezasadny zarzut skarżącej spółki braku użyteczności spornego rozwiązania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zdanie Sądu I instancji, który za organem patentowym przyjął, że dowód w postaci pisma Wojskowego Ośrodka Badawczo-Wdrożeniowego Służby Mundurowej w Łodzi nr [...] z dnia 18 kwietnia 2016 r., nie może świadczyć o tym, że sporny wzór nie posiada cech użyteczności, ze względu na ułomność techniczną w zakresie walorów użytkowych. Jak zasadnie przyjął tenże Sąd, za stanowiskiem UP RP wyrażonym w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. ([...]): "umiejscowienie w dolnej części kieszeni otworu o długości mniejszej od szerokości kieszeni pozwala włożyć do niej wkładkę zabezpieczającą, która z niej nie wypadnie bo ma wymiary liniowe większe od długości otworu, natomiast umożliwia samoczynne wypadanie zanieczyszczeń stałych które mogą się tam dostać podczas ćwiczeń w terenie"(s. 6 przedmiotowej decyzji). Rację ma UP RP, że cecha ta jest zaletą spornego rozwiązania bowiem ułatwia usuwania różnych zanieczyszczeń z munduru w trakcie wojskowych ćwiczeń w terenie i w konsekwencji może wpływać na większy komfort i wygodę użytkowania takiego munduru przez żołnierzy. Nadto UP RP słusznie stwierdził, iż trafność dowodu na okoliczność braku nowości w postaci Specyfikacji technicznej nr [...] została skutecznie zakwestionowana przez uprawnione, które wykazały, że specyfikacja ta nie została opublikowana przed datą zgłoszenia spornego wzoru do ochrony, a ponadto nie dotyczy rozwiązania objętego ochroną tego wzoru. "Specyfikacja techniczna nr [...] jest dokumentacją wojskową i podlega szczególnej procedurze ujawnieniowej, co potwierdza treść widniejąca na jej ostatniej stronie: "zachowanie poufności obowiązuje aż do ostatecznego załatwienia sprawy." Oznacza to, iż dokument ten nie może być kwalifikowany jako skuteczne ujawnienie przed datą zgłoszenia spornego wzoru. Wnioskodawca ponadto nie przedstawił dowodu, że otrzymał powyższą dokumentację przed data zgłoszenia wzoru do ochrony, natomiast zamówienia dla armii szwedzkiej wykonywał w grudniu 2007 r., tj. po dacie zgłoszenia." (s. 7 decyzji UP RP). Zasadne także Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu patentowego, iż nieskutecznym jest wniesiony do akt sprawy przez wnioskodawcę jako materiał przeciwstawny dokument w postaci patentu amerykańskiego nr [...], ponieważ ten dotyczy jedynie kształtu munduru, w tym kształtu i rozmieszczenia kieszeni i nie ujawnia , aby w tych kieszeniach znajdowały się otwory tożsame ze wskazanymi w opisie spornego wzoru użytkowego.

Ze wskazanych wyżej powodów za nie znajdujący uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny uznał także pomieszczony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez WSA "prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 1 p.w.p. przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w stosunku do zgłoszonego przez uprawnione wzoru użytkowego [...] zaistniały przesłanki pozwalające na udzielenie prawa ochronnego na zgłoszony wzór, tj. że w dacie zgłoszenia wzoru stanowił on nowe i użyteczne rozwiązanie techniczne." W ocenie NSA ustalony przez organ patentowy i niewadliwie zaakceptowany przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy spowodował prawidłowe zastosowanie art. 94 ust. 1 p.w.p. poprzez uznanie, iż wnioskodawca nie przedstawił wystarczających dowodów braku przesłanki nowości i użyteczności spornego wzoru. Słusznie zatem WSA stwierdził, że UP RP zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. "Dokonana przez organ ocena materiału dowodowego była logiczna i zgodna z przepisami prawa i doświadczenia życiowego. Zawarte w decyzji ustalenia wskazują, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ w sposób prawidłowy, a postępowanie administracyjne nie zostało obarczone żadnymi istotnymi wadami, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Inna ocena dowodów w sprawie przez stronę skarżącą nie przesądza, że ocena organu jest błędna." (s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.