Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 717/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 627, art. 734 § 1, art. 750
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1693/21 w sprawie ze skargi Uniwersytetu W. w O. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 19 marca 2021 r., nr 62/15/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz Uniwersytetu W. w O. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 grudnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1693/21, po rozpoznaniu skargi Uniwersytetu W.-M. w O. (zwanego dalej: skarżący, Uniwersytet) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej: Prezes NFZ) z 19 marca 2021 r., nr 62/15/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, uchylił zaskarżoną decyzję, umorzył postępowanie administracyjne oraz orzekł o kosztach postępowania na rzecz skarżącego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

7 października 2020 r. do Prezesa NFZ wpłynął wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie o wydanie decyzji w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym E. W. (zwanego dalej: uczestnikiem postępowania) z tytułu zrealizowanej 22 marca 2016 r. na rzecz Uniwersytetu W.-M. w O. umowy cywilnoprawnej nazwanej "umową o dzieło", w istocie będącej umową o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740; dalej cyt. jako: k.c.) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Zaskarżoną decyzją Prezes NFZ, działając m.in. na podstawie art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2020r. poz. 1398 ze zm.; dalej cyt. jako: u.ś.o.z.) oraz art. 734 i art. 750 k.c., stwierdził, że uczestnik postępowania podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 22 marca 2016 r. z tytułu zawartej umowy o świadczenie usług, której przedmiotem było "sporządzenie opinii (3 egzemplarze) w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego dr inż. B. S. (przewodniczący komisji habilitacyjnej)". Oceniając charakter przedmiotowej umowy Prezes NFZ stwierdził, że czynności ujęte w analizowanej umowie są typowe dla usług dydaktycznych i były one częścią procesu edukacyjnego, a nie przedstawieniem konkretnego rezultatu w postaci wyodrębnionego dzieła (obiektywnie weryfikowalnego). Dziełem jest stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci w jakiej dotychczas nie istniało. W przypadku sporządzenia opinii nie występuje żaden rezultat ucieleśniony w jakiejkolwiek postaci. Jest to wyłączne staranne działanie wykonawcy umowy.

Prezes NFZ stwierdził, że także ze sposobu realizacji przedmiotowej umowy wynika, że wykonywane czynności przez stronę uzależnione były od działań osoby, wobec których to działań sporządzono opinię (w niniejszej sprawie dr B.S.). Bez jej działań zadanie nie zostałoby wykonane. Strona wykonując określone w umowie czynności polegające na sporządzeniu opinii w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego dr B. S., musiała stosować się do przepisów określonych w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, która określa jakie strona jako członek komisji habilitacyjnej miała obowiązki tj. zapoznanie się z recenzjami sporządzonymi przez recenzentów, zapoznanie się z autoreferatem, a następnie podjęcie uchwały (wraz z pozostałymi członkami komisji) zawierającej opinie w sprawie nadania lub odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Uniwersytet wniósł skargę domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

WSA w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję i zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie.

WSA wskazał, że przedmiot spornej umowy wskazuje na wolę stron zawarcia umów o dzieło, w rozumieniu w art. 627 K.c. Nie można uznać, że istotą umowy pozostawało jedynie staranne dążenie uczestnika do osiągnięcia pewnego rezultatu. Uznać należy, że to określony rezultat, a nie czynności do niego prowadzące, stanowił przedmiot umowy stron, zawartej i ukształtowanej w granicach zakreślonych przez prawo i naturę (właściwość) danego stosunku prawnego.

Sąd I instancji podkreślił, że samo podjęcie przez uczestnika działań zmierzających do opracowania rzeczonej opinii, ale bez ich wykonania lub skończenia, tj. niewytworzenia określonego w umowie dokumentu, niezależnie od przyczyn niewykonania dzieła, nie jest podstawą do wypłacenia wynagrodzenia. Uczestnik ponosił więc całkowite i wyłączne ryzyko wykonania dzieła. Tymczasem przy umowie zlecenia zleceniobiorca takiego ryzyka nie ponosi, a wynagrodzenie należy mu się już za samo podejmowanie czynności zmierzających do wytworzenia określonych dokumentów, niezależnie od tego, czy sam wynik prac prowadziłby do powstania oczekiwanego rezultatu. Zleceniobiorcy należy się zwykle wynagrodzenie nawet wówczas, gdy żaden rezultat jego pracy nie został osiągnięty, o ile działał dostatecznie starannie.

W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że opinia w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w związku z toczącym się postępowaniem o nadanie stopnia doktora habilitacyjnego posiada wszelkie istotne elementy dzieła. Wadliwe zakwalifikowanie spornej umowy skutkowało wadliwym zastosowaniem przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.

Prezes NFZ w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie organ zrzekł się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi w skardze kasacyjnej zarzucono :

1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a i 145 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na uwzględnieniu skargi i uchyleniu decyzji Prezesa NFZ nr 62/15/2021/Ub z dnia 19 marca 2021 r. na skutek przyjęcia przez Sąd, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy skutkiem czego zaistniały przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku Sąd nie podał podstaw umorzenia postępowania i dalej ich nie uzasadnił.

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. 627 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że łącząca strony umowa była umową o dzieło, a nie umową o świadczenie usług w myśl art. 734 § 1 w zw. z art. 750 k.c. pomimo że specyfika tych umów wskazuje na przeważającą ilość cech umowy o świadczenie usług. Doprowadziło to w konsekwencji do naruszenia art. 66 ust 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uczestnik postępowania nie zajął stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Wnoszący skargę kasacyjną organ zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, jak też nie zostały spełnione warunki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał niniejszą sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

Jak wynika z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Skarga kasacyjna Prezesa NFZ oparta została na obu podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Nie jest uzasadniony podniesiony w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 lit. a w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenia upatruje skarżący kasacyjnie organ w tym, że uchylając decyzję z powodu stwierdzonego naruszenia prawa materialnego i umarzając postępowanie administracyjne w tej sprawie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku "Sąd nie podał podstaw umorzenia postępowania i dalej ich nie uzasadnił".

Art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, w tym także gdy nie zawiera stanowiska co do przyjętego przez sąd stanu faktycznego, a więc gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to, w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. musi być na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest natomiast możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17).

Podniesiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest zdaniem NSA niezasadny. Zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód w sposób jasny przedstawia stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące stwierdzonego naruszenia prawa materialnego, które spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji, w odniesieniu zaś do umorzenia postępowania Sąd stwierdził w uzasadnieniu, że "Ponieważ materiały zostały zgromadzone w sprawie w sposób należyty, a wadliwość rozstrzygnięcia wynika z ich odmiennej oceny z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umorzył jednocześnie to postępowanie". Zdaniem NSA to stwierdzenie jest wystarczające w świetle wymogów stawianym uzasadnieniu wyroku sądowego przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Zestawienie tego stwierdzenia z wcześniejszym wywodem Sądu na temat wadliwej oceny przez organ charakteru prawnego spornej umowy i braku podstaw do uznania podlegania uczestnika z tytułu tej umowy ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje bowiem, że nie ma wątpliwości co do powodów, który doprowadziły Sąd do orzeczenia o umorzeniu postępowania. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku motywy jakimi Sąd kierował się podejmując orzeczenie są jasne i pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a.), przez co zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należy za niezasadny.

Nie jest zasadny także zarzut podniesiony w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej sprowadzający się do twierdzenia, że sąd pierwszej instancji dokonał wadliwej oceny charakteru prawnego umowy zawartej pomiędzy uczestnikiem a stroną skarżącą. Przedmiotem tej umowy było "sporządzenie opinii w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego dr inż. B. S. (przewodniczący komisji habilitacyjnej)".

W treści zarzutów kasacyjnych sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej podniósł naruszenie art. 627 k.c. i art. 734 § 1 k.c. zw. z art. 750 k.c. w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, poprzez jego niezastosowanie dla zakwalifikowania spornej umowy. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu nie jest trafne stanowisko sądu pierwszej instancji, że opinia habilitacyjna posiada wszelkie istotne elementy dzieła, gdyż stanowi efekt badań nad dorobkiem habilitanta, przy czym nie jest możliwe skonstruowanie opinii przy pomocy innych źródeł naukowych, co w ocenie WSA przesądza o jej oryginalnym i niepowtarzalnym charakterze. Skarżący kasacyjnie organ powołał się m.in. na raport NIK dotyczący badania umów na opracowanie recenzji w przewodach doktorskich i habilitacyjnych, z którego wynika, że pełnienie funkcji w przewodzie habilitacyjnym jest obowiązkiem nauczyciela akademickiego. Organ podkreślił też, że pozytywna opinia członka komisji nie jest gwarantem uzyskania stopnia doktora habilitowanego, zatem nie można uznać, że wykonanie umowy przewiduje osiągnięcie z góry określonego rezultatu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczone przez skarżącego kasacyjnie argumenty nie podważają prawidłowości poglądu WSA, że sporządzenie opinii dotyczącej dorobku naukowego na potrzeby postępowania w sprawie nadania stopnia i tytułu naukowego jest dziełem w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego w zw. z art 66 ust.1 pkt 1 lit. e) u.ś.o.z. Osoba sporządzająca takie dzieło nie podlega zatem ubezpieczeniu zdrowotnemu w ramach umowy o świadczenie usług, do której mają zastosowanie przepisy o zleceniu.

Przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy, a więc musi mieć indywidualne cechy. Dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje, jednak jest w niej z góry przewidziany i określony w sposób wskazujący na jego indywidualne cechy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 16 września 2020 r., III AUa 149/20). Wymóg oznaczenia dzieła został przewidziany przez ustawodawcę w art. 627 k.c., który przewiduje, że w umowie o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Będące przedmiotem tej umowy dzieło może być określone w różny sposób i różny może być stopień dokładności tego określenia, pod warunkiem, że nie budzi wątpliwości, o jakie dzieło chodzi. Konieczne jest zatem zindywidualizowanie dzieła w umowie o dzieło (por. postanowienia SN: z 7 października 2020 r., II UK 329/19; z 29 września 2020 r., II UK 257/19). Dzieło może powstać także w postaci niematerialnej - rezultaty niematerialne mogą, lecz nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym, byle zostały utrwalone w postaci poddającej się ocenie ze względu na istnienie wad lub gdy można uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2012 r., II UK 125/12, niepublikowane). Dzieło nie musi być czymś nowatorskim i niewystępującym jeszcze na rynku, jednak powinno posiadać charakterystyczne, wynikające z umowy cechy, umożliwiające zbadanie, czy dzieło zostało wykonane prawidłowo i zgodnie z indywidualnymi wymaganiami bądź upodobaniami zamawiającego. Dzieło musi mieć zindywidualizowane cechy, gdyż jednym z kryteriów umożliwiających odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych.

W przypadku braku takich cech, przedmiotem umowy jest jedynie wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat. Wykonanie określonej czynności, czy też szeregu powtarzających się czynności, bez względu na rezultat, jest cechą charakterystyczną umów zlecenia (art. 734 § 1 k.c.) i umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 22 listopada 2018 r., sygn. akt II UK 362/17). Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność podmiotu przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło jest odpowiedzialnością za rezultat (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2016 r., II UK 316/15; także wyroki NSA: z 8 października 2020 r., sygn. akt II GSK 593/18; z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1630/17; z 24 października 2019 r., sygn. akt II GSK 2961/17).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska autora skargi kasacyjnej, kwestionującego samodzielność i twórczy charakter oraz brak rezultatu (dzieła) w przypadku sporządzenia przez członka komisji opinii habilitacyjnej w postępowaniu habilitacyjnym.

W rozpoznawanej sprawie opinia w sprawie nadania bądź odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego, polegająca na ocenie dorobku naukowego, spełnia wszystkie wskazane cechy dzieła, zatem jest dziełem w rozumieniu art. 627 k.c., a nie rezultatem osiąganym w ramach starannego działania. Przedmiotem spornej umowy było sporządzenie opinii w przewodzie habilitacyjnym przez przewodniczącego komisji habilitacyjnej. Z treści tej umowy wynika wprost, że uczestnik zobowiązał się do wykonania ściśle określonego i oznaczonego w umowie dzieła, tj. sporządzenia przez niego jako członka (przewodniczącego) komisji opinii w postępowaniu habilitacyjnym, a nie jedynie do starannego działania. W konsekwencji, przedmiotem spornej umowy był jej wynik, a nie wykonanie starannie określonych czynności - jak twierdzi autor skargi kasacyjnej. Nie jest też zasadna argumentacja skarżącego kasacyjnie organu odnosząca się do tego, że pozytywna opinia nie jest gwarantem uzyskania stopnia doktora habilitowanego. Rezultatem spornej umowy o dzieło miało być bowiem dzieło w postaci opinii, a nie dzieło w postaci uzyskania stopnia naukowego przez ocenianego habilitanta. Niewątpliwie opinia sporządzana przez członka komisji w postępowaniu habilitacyjnym jest rezultatem spornej umowy (dziełem), ze swej istoty mając charakter twórczy i niepowtarzalny. W wyniku wykonania spornej umowy powstał rezultat poddający się ocenie z uwzględnieniem odpowiedzialności za wady dzieła. Oceny tej nie zmienia także zaakcentowany w skardze kasacyjnej fakt, że pełnienie określonych funkcji w przewodach habilitacyjnych jest obowiązkiem nauczyciela akademickiego.

NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ukształtowane w orzecznictwie stanowisko o wysokim poziomie samodzielności i wkładu intelektualnego, wymaganych od osób sporządzających tego typu opinie (zob. wyroki NSA: z 22 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 146/22; II GSK 186/22; II GSK 190/22; II GSK 202/22; z 15 marca 2022 r., sygn. akt. II GSK 2683/21).

Dziełem są również rezultaty niematerialne, stanowiące utwory w rozumieniu prawa autorskiego, które mogą, lecz nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym, byle zostały utrwalone w postaci poddającej się ocenie ze względu na istnienie wad, lub gdy można uchwycić istotę osiągniętego rezultatu, co w całej rozciągłości charakteryzuje sporną opinię. Podkreślić trzeba, że przedmiotem prawa autorskiego, czyli utworem jest wyłącznie skonkretyzowany sposób wyrażenia, wobec którego umożliwiona jest percepcja osób trzecich i któremu została nadana określona treść (E. Laskowska-Litak, Przedmiot prawa autorskiego w: Ustawy autorskie. Komentarze, t. I, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021, s. 64).

Słusznie też wskazał Sąd pierwszej instancji, że samo podjęcie przez uczestnika jako wykonawcę spornej umowy działań zmierzających do opracowania omawianej opinii, ale bez jej wykonania lub skończenia, niezależnie od przyczyn niewykonania dzieła - nie mogło być podstawą do wypłacenia wynagrodzenia. Wykonujący opinię ponosił więc całkowite i wyłączne ryzyko wykonania dzieła, co jest jedną z cech umowy o dzieło - w przeciwieństwie do umowy zlecenia, która takiej regulacji w zakresie ryzyka nie zawiera.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265, ze zm.). Zasądzona od organu na rzecz Uniwersytetu kwota 240 zł stanowi zwrot kosztów pełnomocnika skarżącego, który występował przed sądem pierwszej instancji, z tytułu sporządzenia i wniesienia w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12).