Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 197/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 26 c ust. 1, art. 26 c ust. 1 a
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz 776
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. D. i O. "J." Spółki z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 listopada 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1240/08 w sprawie ze skargi A. D. i O. "J." Spółki z o.o. w P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty dofinansowania oraz umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz A. D. i O. "J." Spółki z o.o. w P. kwotę 6 510,00 zł (sześć tysięcy pięćset dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 3 listopada 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1240/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. D. i O. "J." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące maj/czerwiec 2005 r. oraz umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

Pismem z dnia 27 lipca 2007 r. A. D. i O. "J." Sp. z o.o. w P. wniosła o wypłatę miesięcznego dofinansowania za maj i czerwiec 2005 r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż próby wysłania wniosku (dokumentu Wn-D) w formie elektronicznej, w wymaganym terminie tzn. do 20.07.2005r. zakończyły się niepowodzeniem. Wniosek został przekazany do PFRON dopiero następnego dnia - 21 lipca 2005 r., lecz jako złożony w niedopuszczalnym terminie został odrzucony. Dofinansowanie za powyższy okres nie zostało wypłacone. Z powodu błędu w systemie elektronicznym Spółka została pozbawiona możliwości złożenia wniosku w wymaganej formie i ustawowym terminie, a tym samym pozbawiona wypłaty dofinansowania.

Decyzją z [...] września 2007 r., wydaną na podstawie art. 104 oraz 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); dalej k.p.a. w związku z art. 26c ust. 1 pkt 2 i ust. 4a oraz art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) Prezes Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych odmówił wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące maj/czerwiec 2005 r. oraz umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące (Wn-D) za ww. okres.

W związku ze złożonym przez Spółkę odwołaniem decyzją z [...] lutego 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 104 i 105 k.p.a. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PFRON. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że podziela pogląd organu pierwszej instancji odnośnie materialnoprawnego charakteru terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Uprawnienie do otrzymania dofinansowania jest uwarunkowane złożeniem informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych - w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, którego informacja dotyczy, oraz złożeniem wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące - w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, których wniosek dotyczy. Materialnoprawny charakter terminu powoduje, że niezłożenie wniosku w ustawowym terminie skutkuje wygaśnięciem prawa do dofinansowania. Wykluczone jest stosowanie do terminów przewidzianych w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, instytucji przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k.p.a.

Odwołując się do orzecznictwa sądowego organ wywiódł, że tylko próba przekazania wniosku o dofinansowanie w wymaganej formie i w ustawowym terminie zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy np. błędu w systemie SOD, albo leżących po stronie operatora łączy teleinformatycznych powinna być traktowana jako zachowanie terminu do złożenia wniosku.

Strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających wysłanie w dniu 20 lipca 2005 r. wniosku (Wn-D) za maj i czerwiec 2005 r. Dołączyła pisma informujące ogólnie o problemach w użytkowaniu programu SOD spowodowanych słabą jakością łącza internetowego oraz infrastruktury informatycznej, ale nie świadczących, aby takie problemy wystąpiły w dniu 20 lipca 2005 r. Natomiast Dział Obsługi Dofinansowań Pracodawców w Wydziale Finansowym Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych pismem z dnia [...] listopada 2007 r. poinformował organ odwoławczy, iż w dniu 20 lipca 2005 r. System Obsługi Dofinansowań nie był zablokowany, był dostępny dla pracodawców i nie odnotowano żadnych problemów technicznych związanych z jego funkcjonowaniem.

Z przeprowadzonego przez organ I instancji w dniu [...] sierpnia 2007 r. protokolarnego sprawdzenia historii logowania oraz czynności podjętych przez A. D. i O. "J." Sp. z o. o. w SOD w okresie od 1 do 20 lipca 2005 r. wynika, że strona w dniu 20 lipca 2005 r. utworzyła dokument Wn-D za 05/06 2005 r. Pracodawca wprowadził datę wypełnienia informacji 21 lipca 2005 r., po czym zapisał dokument nie wysyłając go. Dokument został wysłany 21 lipca 2005 r. Oznacza to, że strona nie dotrzymała materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku Wn-D, a w konsekwencji utraciła prawo do otrzymania dofinansowania za okres maj i czerwiec 2005 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożyła A. D. i O. "J." Sp. z o.o. Skarżąca wskazała, iż przedmiotowa decyzja narusza: art. 26c ust. 1 pk 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; art. 7, 8, 9 i 10 Kodeksu postępowania administracyjnego; art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę.

Sąd I instancji przywołując treść art. 26c ustawy z dnia ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w lipcu 2005 r., stwierdził, że był on materialnoprawną podstawą do orzekania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż nie budzi wątpliwości fakt, że terminy zawarte w art. 26c ust. 1 ww. ustawy mają charakter materialnoprawny, powołując na poparcie tego stanowiska wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1288/05) oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt P 25/06.

Sąd I instancji podniósł, iż materialny charakter terminów powoduje, że nie podlegają one przywróceniu, tak jak terminy o charakterze procesowym (np. na podstawie art. 58 § 1 k.p.a.), a ich upływ, bez wykonania przez stronę obowiązków nałożonych przez ustawę, powoduje, że określone uprawnienie - wygasa.

Sąd I instancji wskazał jednakże, iż w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość nieuwzględniania ich upływu przez sąd (organ) w szczególnych wypadkach. Sąd stwierdził, iż udokumentowana próba przekazania wniosku o dofinansowanie w wymaganej formie (teletransmisji danych) i ustawowym terminie, zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy, np. błędu w programie SOD, albo leżących po stronie operatora łączy teleinformatycznych powinna być traktowana, jako zachowanie terminu do złożenia tego wniosku. Sąd odwołał się przy tym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2007 r.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie taka sytuacja jednakże nie miała miejsca. A. D. "J." dołączyła oświadczenia swoich pracowników oraz pisma, świadczące o ogólnych problemach w użytkowaniu oprogramowania SOD spowodowanych słabą jakością łącza internetowego oraz infrastruktury technicznej, ale nie wykazała, aby istniały problemy z łączami internetowymi w dniu 20 lipca 2005 r., kiedy obowiązana była wysłać wniosek o dofinansowanie. Z pisma Działu Obsługi Dofinansowań Pracodawców w Wydziale Finansowym PFRON, z dnia [...] listopada 2007 r., znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 20 lipca 2005 r. System Obsługi Dofinansowań nie był zablokowany, był dostępny dla pracodawców i nie odnotowano żadnych problemów technicznych związanych z jego funkcjonowaniem. Skarżąca nie kwestionowała prawdziwości informacji zawartych w tym piśmie. Z przeprowadzonego przez organ I instancji w dniu [...] sierpnia 2007 r. protokolarnego sprawdzenia historii logowania oraz czynności podjętych przez A. D. "J." w SOD w okresie od 1 do 20 lipca 2005 r. wynika, że strona w dniu 20 lipca 2005 r. utworzyła dokument Wn-D za 05/06 2005 r., pracodawca wprowadził datę wypełnienia informacji 21 lipca 2005 r., po czym zapisał dokument nie wysyłając go. Dokument został wysłany 21 lipca 2005 r. Sąd stwierdził, iż sama skarżąca w odwołaniu, jak i w skardze podniosła, że w dniu 20 lipca 2005 r. podejmowała wielokrotne próby wysłania drogą elektroniczną wniosku Wn-D za okres sprawozdawczy maj-czerwiec 2005 r., za każdym razem system odrzucał wniosek i pojawiał się komunikat, że nie można wysłać dokumentu na jeden dzień przed terminem. Zdaniem strony prawdopodobną przyczyną odrzucenia wniosku było wpisanie w formularzu Wn-D poprzez przypadkowe kliknięcie przez pracownika, który wypełnił formularz - daty 21 lipca 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również w działaniach organów, ani w treści zaskarżonej decyzji naruszeń przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organ nie pominął dowodów i oświadczeń przedstawionych przez stronę, lecz ocenił je w całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w sposób, który nie narusza reguł wynikających z art. 7, 77 i 80 k.p.a.

Sąd I instancji wywiódł, iż nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego, bowiem pomimo wygenerowania wniosku i jego wypełnienia przez pracodawcę na serwerach PFRON, to przed dokonaniem operacji wysłania wniosku, organ nie ma możliwości zapoznania się z jego treścią. Może jedynie sprawdzić sam fakt dokonywania przez pracodawcę czynności w systemie SOD. Tym samym organ nie mógł zapoznać się z wnioskiem o dofinansowanie przed datą 21 lipca 2005r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. D. i O. "J." Sp. z o.o. z siedzibą w P., zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 5.400 zł.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przepisu art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity z 2008 r. Dz. U. Nr 14, poz. 92 ze zm.) w zw. z art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że oświadczenie woli skarżącej spółki w postaci złożenia informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych nie dotarło do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w terminie 20 lipca 2005 r., a w konsekwencji nie został zachowany termin materialnoprawny określony w art. 26c ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wskutek czego uprawnienie do otrzymania dofinansowania ze środków PFRON wygasło;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na wybiórcze ustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podniesionych w skardze oraz oparcie się na wadliwie ustalonym stanie faktycznym i niepełnym materiale dowodowym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutów podniesionych przez stronę w skardze, ani nie wyjaśnił podstaw prawnych swojego stanowiska. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem Sądu, iż ocena stanu faktycznego jest bezsporna. Zdaniem Spółki Sąd nie wyjaśnił dlaczego przyjął za właściwe twierdzenia organów obu instancji, że PFRON nie mógł zapoznać się z przesłanym do niego wnioskiem o dofinansowanie, pomimo iż z bezspornych ustaleń organów wynika, iż adresat wniosku miał wszystkie wymagane dokumenty na swoich serwerach w dniu 20 lipca 2005 r., a więc w terminie wymaganym przez ustawę.

Zdaniem skarżącej Sąd nie odniósł się do oceny protokołu kontroli działania systemu SOD jaki prezentowały organy obu instancji oraz całkowicie pominął omówienie art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego.

W ocenie Spółki prawidłowa subsumcja ustalonego w sprawie stanu faktycznego na tle art. 61 § 2 Kodeksu cywilnego doprowadziłaby Sąd I instancji do wniosku, że skarżąca dotrzymała ustawowego terminu określonego w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymując zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej, dodatkowo argumentował, że system informatyczny SOD został w całości zaprogramowany przez PFRON, przez co strona skarżąca nie miała możliwości ingerencji w ten program. Oznacza to, że komunikaty ukazujące się na ekranie komputera są komunikatami SOD.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 26c ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w dniu 20 lipca 2005 r., stanowił, że pracodawca, o którym mowa w art. 26a, składa Funduszowi:

1) miesięczne informacje o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (...) - w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego informacja dotyczy,

2) wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące - w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącach, których wniosek dotyczy, przez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego, z zastrzeżeniem ust. 2, oraz pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanej informacji lub wniosku,

3) informacje o wysokości podwyższonych kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych, z zastrzeżeniem ust. 1a.

Z kolei ust. 1a art. 26c ww. ustawy stanowił, że informacje i wniosek, o których mowa w ust. 1 pracodawca przekazuje w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych oraz pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanej informacji lub wniosku. Wyjątek od tej formy przesłania wymaganych dokumentów przewidywał ust. 2 art. 26c ustawy - dla pracodawcy zatrudniającego nie więcej niż 5 pracowników, który mógł przekazać informację i wniosek w formie dokumentu pisemnego.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt P 25/06 (OTK-A-2007/2/9) uznał, że art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 1a i ust. 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zakresie, w jakim ogranicza możliwość złożenia miesięcznych informacji o wynagrodzeniu, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników oraz możliwości złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące tylko do formy transmisji danych w formie dokumentu elektronicznego, bez zapewnienia innego sposobu dokonania tych czynności w sytuacji, gdy skorzystanie z tej drogi transmisji danych stało się obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 oraz z art. 69 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu tegoż wyroku Trybunał Konstytucyjny przede wszystkim przychylił się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, że termin określony w art. 26c ust. 1 pt 1 i 2 ww. ustawy jest terminem prawa materialnego.

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny uznając, że przepisy te w zakresie wskazanym w tym wyroku są niezgodne z powołanymi zasadami konstytucyjnymi, podkreślił, iż celem omawianych regulacji jest z jednej strony stworzenie sprawnej ewidencji, z drugiej zaś zapewnienie efektywnych rozliczeń pomiędzy Funduszem a pracodawcami oraz świadczeń na rzecz pracowników. W tej sytuacji zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, nie można uzależnić słusznych praw pracodawców i niepełnosprawnych pracowników od takiego sposobu spełnienia obowiązku informacyjnego, jaki może być nierealny z powodów losowych, niezależnych od zobowiązanego, nie zapewniając równocześnie możliwości spełnienia tego obowiązku w inny sposób. Trybunał wyraził przy tym przekonanie, że ustawodawca zobowiązany jest do takiego kształtowania prawa, aby było ono jasne i precyzyjne, a jednocześnie jak najmniej uciążliwe dla obywateli. Dotyczy to również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, w stosunku do których domniemuje się lepszą adaptację do reguł prawa i gospodarki rynkowej. Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że "administracja pełni wobec obywatela rolę służebną i w sytuacji, gdy zakończenie procesu weryfikacji dokumentacji jest utrudnione z przyczyn niezależnych od zainteresowanego, to jej obowiązkiem jest fachowa i rzetelna pomoc. Brak takiej pomocy, skutkujący pozbawieniem możliwości dochodzenia uprawnień przez strony postępowania, jest wysoce naganny i nie może prowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionej godności człowieka, na której straży stoi także administracja publiczna (...)".

Reasumując stwierdzić należy, że istota treści art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym na dzień 20 lipca 2005 r., przy uwzględnieniu treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 lutego 2007 r., jest taka, że udokumentowana próba przekazania wniosku w wymaganej formie i ustawowym terminie zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy powinna być traktowana jako zachowanie terminu wskazanego w tym przepisie. W tym stanie rzeczy w orzecznictwie sądowym wskazywano, że ustawowy brak innej niż elektroniczna drogi do składania informacji i wniosków, o których mowa w art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy nie może prowadzić do uznania wniosków za nieterminowe ich złożenie, w sytuacji gdy skorzystanie z tej jedynej formy przekazywania danych i przesyłania wniosków stało się z przyczyn obiektywnych niemożliwe lub znacznie utrudnione (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 307/07, Lex nr 471042). Podkreślano też w orzecznictwie, że udokumentowana próba przekazania wniosku o dofinansowanie w wymaganej formie i w ustawowym terminie, zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy, np. błędu w programie SOD, albo po stronie operatora łączy teleinformatycznych, powinna być traktowana jako zachowanie terminu do złożenia tego wniosku (wyrok WSA z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1663/05, Lex nr 183805).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola legalności zaskarżonej decyzji odmawiającej skarżącej wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące maj-czerwiec 2005 r. nie uwzględniała wszystkich aspektów sprawy. W szczególności nie można uznać, że kontrola Sądu odnosząca się do prawidłowości oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wynikających z tej oceny przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych jest zgodna z regułami dowodzenia i oceny materiału dowodowego zawartymi w K.p.a., obowiązującymi organ administracji publicznej, a w konsekwencji, że Sąd dokonując tej oceny nie naruszył art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim wskazać należy, że Sąd I instancji, co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, przyjął taki oto stan faktyczny ustalony przez organy administracji publicznej "... strona w dniu 20 lipca 2005 r. utworzyła dokument Wn-D za 05/06 2005 r., pracodawca wprowadził datę wypełnienia informacji 21 lipca 2005 r., po czym zapisał dokument nie wysyłając go. Dokument został wysłany 21 lipca 2005 r. Z kolei sama skarżąca w odwołaniu (co potwierdziła również w skardze), podniosła, że w dniu 20 lipca 2005 r. podejmowała wielokrotne próby wysłania drogą elektroniczną wniosku Wn-D za okres sprawozdawczy maj-czerwiec 2005 r., za każdym razem system odrzucał wniosek i pojawiał się komunikat, że nie można wysłać dokumentu na jeden dzień przed terminem. Zdaniem strony prawdopodobną przyczyną odrzucenia wniosku było wpisanie w formularzu Wn-D (poprzez przypadkowe kliknięcie) przez niepełnosprawnego pracownika, który wypełnił formularz - daty 21 lipca 2005 r." (s. 8 uzasadnienia wyroku).

Sąd w konsekwencji stwierdził, że "stan faktyczny ustalony przez organ nie był przez stronę kwestionowany, nie ma również podstaw aby zakwestionował go sąd" (s. 8 uzasadnienia wyroku).

Sąd oceniając tak przyjęty w sprawie stan faktyczny uznał, że z ustaleń tych nie wynika, aby wysłanie przez skarżącą spółkę wniosku w dniu 20 lipca 2005 r. w formie transmisji danych było obiektywnie niemożliwe lub istotnie utrudnione, lecz wręcz przeciwnie - wynika z niego, iż opóźnienie było spowodowane przez samą stronę. Odrzucenie wniosku przez system wynikało nie z przyczyn obiektywnych, ale z błędnego wprowadzenia daty jego wypełnienia (21 lipca 2005 r.), co z kolei powodowało niemożność wysłania go przed datą. W konkluzji tej oceny Sąd stwierdził, że jeżeli strona powierzyła wypełnienie wniosku osobie niepełnosprawnej, to winna także zapewnić kontrolę i ewentualną pomoc, tak aby ewentualne błędy mogły zostać skorygowane i wniosek należycie wypełniony.

W związku z takim stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzić należy, że zarówno w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek ustaleń odnoszących się do przyczyn wprowadzenia we wniosku daty jego wypełnienia na dzień 21 lipca 2005 r. oraz okoliczności dotyczących przyczyn odrzucenia wniosku w dniu 20 lipca 2005 r. W decyzji organu I instancji w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych w oparciu o protokół sprawdzenia historii logowania oraz podjętych przez skarżącą czynności w SOD w okresie od 1 do 20 lipca 2005 r. stwierdzono jedynie, że "w dniu 20 lipca 2005 r. Spółka utworzyła dokument Wn-D za 05/06 2005 r., pracodawca wprowadził datę wypełnienia informacji 2005-07-21 po czym zapisał dokument nie wysyłając go do PFRON. Dokument został wysłany dopiero dnia następnego, tj. 21 lipca 2005 r." Identyczne ustalenia są w decyzji organu II instancji, w której jedynie w tzw. części sprawozdawczej uzasadnienia przywołuje się okoliczności wskazane przez skarżącą w odwołaniu. Jednakże organ II instancji w żaden sposób do tych okoliczności się nie odnosi tzn. nie czyni w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń ani ocen w sferze faktycznej bądź prawnej. Ustalenia co do "przyczyn odrzucenia wniosku" pojawiają się dopiero w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, który w tym zakresie wskazuje na treść odwołania i skargi. W tej sytuacji nie można przyjąć, że tak przyjęte przez Sąd I instancji ustalenia stanu faktycznego są ustaleniami dokonanymi przez organy administracji publicznej w postępowaniu przez nich prowadzonym przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Z treści art. 141 § 4 zdanie 1 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku powinno m.in. zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. Przez takie sformułowanie należy rozumieć, że chodzi o "wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia", a więc zarówno zwięzły opis tego co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, jaki i przedstawienie stanu faktycznego sprawy przyjętego przez sąd. Rola sądu zakreślona unormowaniem zawartym w art. 141 § 4 zdanie 1 p.p.s.a. sprowadza się m.in. do wyraźnego wskazania, które ustalenia organu administracji publicznej zostały przyjęte przez Sąd I instancji, a które nie; ale także stwierdzenia - gdy taka sytuacja zachodzi - że organy administracji publicznej nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w całości bądź też w określonym zakresie istotnym dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy oraz z jakich przyczyn. Obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. obejmuje także ocenę ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Obowiązek przyjęcia określonego stanu faktycznego przez Sąd I instancji wynika pośrednio ze zdania drugiego art. 188 p.p.s.a., a także z art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie dokonuje samodzielnych ustaleń stanu faktycznego, natomiast zobligowany jest w uzasadnieniu orzeczenia wyraźnie wskazać jaki stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym jest stanem faktycznym przyjętym przez sąd. Przyjęcie określonej podstawy faktycznej jest warunkiem sine qua non kontroli legalności decyzji administracyjnej. W przeciwnym razie w procesie subsumcji zabrakłoby podstawowego elementu dającego się porównać ze wzorcem ustawowym (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2132/04, opubl. ONSAiWSA 2006/1/9).

Zatem skoro Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku formułuje ustalenia co do istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, i dokonuje ich oceny prawnej, w sytuacji, gdy ustaleń takich brak w zaskarżonej decyzji, to tym samym narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto jeżeli Sąd w motywach wydanego rozstrzygnięcia stwierdza, że organ administracji publicznej nie pominął dowodów i oświadczeń przedstawionych przez stronę, lecz ocenił je w całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w sposób zgodny z art. 7, 77 i 80 k.p.a., a z motywów tych wynika, że w rzeczywistości organ pominął część materiału dowodowego w przeprowadzonej ocenie i do tego się nie ustosunkował w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia to nie można uznać, że Sąd I instancji nie uchybił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym należy zauważyć, że jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w ustaleniach poczynionych przez organ administracji publicznej brak jest ustaleń odnoszących się do twierdzeń strony związanych z przyczyną odrzucenia wniosku przez system SOD w dniu 20 lipca 2005 r., tj. faktem pojawienia się w tym dniu na ekranie monitora komputerowego komunikatu określonej treści. Podkreślić należy, że skarżąca trafnie zauważa, iż przedmiotem kontroli sądu co do legalności przeprowadzonej przez organy oceny zgromadzonego materiału dowodowego nie były okoliczności wynikające z zapisów protokołu historii logowania w systemie SOD. Rzeczywiście zapisy tego protokołu potwierdzają rejestrację zdarzeń w systemie informatycznym, ale nie wyjaśniają one przyczyny, z powodu której nie nastąpiło wysłanie zaprogramowanego dokumentu w dniu 20 lipca 2005 r. Zauważyć należy, że przy ustalaniu tych okoliczności oraz ocenie tych zdarzeń należy uwzględnić cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Sąd I instancji dokonując, wbrew regulacjom z art. 141 § 4 p.p.s.a., samodzielnych ustaleń w tym zakresie nie uwzględnił treści znajdującego się w aktach administracyjnych dokumentu, tj. informacji zawartych w piśmie z dnia [...] listopada 2007 r. W piśmie tym (nr [...]), wyjaśniającym zasady działania systemów informatycznych, przedstawione też zostało stanowisko odnośnie skutków wskazywania we wniosku daty wypełnienia informacji bądź wniosku. Dokument ten pozostał poza sferą oceny faktycznej i prawnej Sądu i organu II instancji w kontekście zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w odwołaniu, a dotyczy przecież przyczyn bezskutecznego wysłania wniosku w dniu 20 lipca 2005 r.

Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji winien mieć na uwadze podnoszone na wstępie niniejszego uzasadnienia wywody dotyczące prawidłowej wykładni art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Jak już wskazał Naczelny Sąd Administracyjny przy wykładni art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy należy mieć na uwadze, że udokumentowana próba przekazania wniosku o dofinansowanie zakończona niepowodzeniem z przyczyn technicznych i niezależnych od pracodawcy powinna być traktowana jako zachowanie terminu do złożenia wniosku. Dokonując takiej oceny na gruncie konkretnych okoliczności sprawy należy uwzględnić nie tylko to, że przekazanie wniosku stało się z przyczyn obiektywnych niemożliwe, ale należy uwzględniać i to, że przesłanie takich danych mogło być znacznie utrudnione. Jednocześnie należy uwzględnić w tej ocenie, że w sytuacji gdy strona nie dopełniła warunków formalnych będących warunkami przyznania stronie określonego uprawnienia, to organ musi wykazać, że narzucony stronie elektroniczny system przekazywania dokumentów jest na tyle niezawodny i czytelny w obsłudze, że wykluczone jest zaistnienie takiej sytuacji, w której strona składa prawidłowy wniosek i mimo tego, z powodu wad sytemu, które mogą dotyczyć też wad oprogramowania w zakresie jego czytelności, wniosek ten nie dociera do organu.

Powyższe na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza, że Sąd winien rozważyć czy pojawiający się na ekranie monitora komunikat, będący trwałym elementem programu informatycznego systemu SOD, narzuconym przez PFRON, był na tyle czytelny, że pozwalał na korektę danych w formularzu, która umożliwiałaby wygenerowanie wniosku w dniu, w którym rzeczywiście takie próby były przez skarżącą podjęte. Nie bez znaczenia przy ocenie prawidłowości działań podejmowanych przez skarżącą w dniu 20 lipca 2005 r. powinny być okoliczności w istocie bezsporne, że skarżąca w tym dniu wprowadziła dokument do systemu SOD. Przedmiotem ustaleń i ocen natomiast winny być te okoliczności, które skarżąca wskazuje jako przyczynę bezskuteczności wysłania wniosku w tym dniu.

Ponieważ istotne w sprawie okoliczności związane z ustaleniem i oceną stanu faktycznego dokonaną przez organy administracji publicznej wymagają ponownej oceny ze strony Sądu I instancji, dlatego zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 203 pkt 1 p.p.s.a.