Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2515/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 2009 nr 155 poz 1232
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2009 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów  oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 517/13 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzenia do obrotu zwierząt oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu zwierząt.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Wojewódzki Inspektor Weterynarii z siedzibą w S. po rozpatrzeniu odwołania M. S. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję Nr [...] Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. z dnia [...] października 2012 r., w części dotyczącej ilości sztuk wchodzących w skład stada o numerze [...], a w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy oraz zakazał wprowadzenia do obrotu zwierząt znajdujących się w stadzie o numerze [...], w skład którego wchodzi 199 sztuk świń.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewódzki Inspektor Weterynarii z siedzibą w S. wskazał, że w dniu 25 września 2012 r. inspektor weterynaryjny, w ramach Krajowego Planu Urzędowej Kontroli Pasz dokonał pobrania 4 prób mieszanek paszowych dla świń do badań w kierunku PAP, w gospodarstwie M. S. zlokalizowanym w miejscowości R. [...], gm. S.. Mieszanki paszowe, z których pobrano próby wyprodukowano w przedmiotowym gospodarstwie. Z czynności pobierania próbek sporządzono protokoły nr [...],[...], [...], [...]. Próby pobrano z karmnika – podajnika. Organ wskazał, że z treści powyższych protokołów pobrania próbek, podczas ich pobierania oraz tworzenia próbek końcowych, w gospodarstwie obecny był M. S., który podpisał wszystkie protokoły pobrania próbek, nie wnosząc do nich zastrzeżeń.

Zakład Higieny Weterynaryjnej w W. w sprawozdaniu z badań wskazał, że we wszystkich 4 próbach pasz stwierdzono z użyciem mikroskopu składniki pochodzące ze zwierząt lądowych.

Ponownie w dniu 1 października 2012 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. przeprowadził kontrolę w przedmiotowym gospodarstwie. Celem kontroli było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w związku z otrzymaniem ZHW w W. wyników badań pasz. Podczas kontroli pobrano kolejnych 8 prób komponentów użytych do produkcji pasz, które pobierano w dniu 25 września 2012 r. (protokoły pobrania próbek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]). Do protokołów pobrania próbek [...], [...], [...] M. S. wniósł uwagi "próba pobrana nieprawidłowo – tylko z warstwy wierzchniej z powodu braku sondy do pobierania". W przypadku pozostałych 5 protokołów pobierania próbek uwag nie wniesiono. Jednocześnie M. S. odmówił podpisania protokołu kontroli nr [...] "z powodu kłamstw dr K.".

W wyniku badania próbek pasz pobranych w dniu 1 października 2012 r. , laboratorium ZHW w W. stwierdziło (dnia 4 października 2012 r.), z użyciem mikroskopu, "składniki pochodzące ze zwierząt lądowych" w próbie paszy pobranej przy protokole nr [...] (sprawozdanie z badań [...]). W pozostałych próbach nie stwierdzono z użyciem mikroskopu, żadnych składników pochodzących ze zwierząt lądowych oraz z ryb.

W dniu 5 października 2012 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. dokonał pobrania kolejnych dwóch prób materiałów paszowych w gospodarstwie M. S.. Z czynności pobrania prób sporządzono protokoły nr [...] oraz [...]. Przed podpisaniem protokołów pobrania próbek M. S. wniósł uwagi o następującej treści "próbka pobrana nieprawidłowo – osoba pobierająca próbki oraz przygotowująca próbki końcowe nie posiadała nakrycia głowy, mogło to spowodować zanieczyszczenie próbek". W obydwu pobranych próbach stwierdzono w dniu [...] października 2012 r. "składniki pochodzące ze zwierząt lądowych".

W związku z powyższym Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. wydał w dniu [...] października 2012 r. decyzję Nr [...], w której zakazał wprowadzenia do obrotu zwierząt znajdujących się w stadzie o numerze [...], w którego skład wchodzą 244 sztuki świń.

Rozpatrując odwołanie M. S., Mazowiecki Wojewódzki Lekarz Weterynarii wskazał, że wspólnotowym aktem prawnym określającym zasady pobierania próbek pasz do badań urzędowych jest Rozporządzenie Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiające metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.U.UE.L. 2009.54.1 ze zm.).

Podkreślił, że zgodnie z art. 1 powyższego rozporządzenia pobieranie próbek do celów urzędowej kontroli pasz, w zakresie oznaczania składników, dodatków oraz niepożądanych substancji, z wyjątkiem pozostałości pestycydów i mikroorganizmów, przeprowadzane jest zgodnie z metodami opisanymi w załączniku I.

Zgodnie z pkt 4.1 załącznika I sprzęt do pobierania próbek musi być wykonany z materiałów, które nie zanieczyszczą kontrolowanego produktu. Jednocześnie w pkt 4.2 ustawodawca zaleca do ręcznego pobierania pasz szufelkę o płaskim dnie i prostokątnych ściankach bocznych oraz sondę z otwieranymi okienkami lub przegrodami, której wymiary muszą być dostosowane do charakterystyki kontrolowanej partii. Wybór rodzaju sprzętu do pobierania pozostaje w gestii osoby dokonującej urzędowego pobierania. Zgodnie z art. 6.2.A.1 powyższego załącznika w przypadku pobierania prób z pasz sypkich kontrolowaną partię należy podzielić na równe w przybliżeniu części. Organ wskazał, że ustawodawca nie podaje z jakiej "głębokości" taką paszę należy pobrać, ani też nie nakłada dodatkowych rygorów odnoszących się do szczegółowego sposobu ubierania osoby pobierającej próbę.

Organ uznał, że niesłuszna jest uwaga zawarta w protokołach [...], [...], [...], iż "próba pobrana nieprawidłowo – tylko z warstwy wierzchniej z powodu braku sondy do pobierania" oraz, że osoba pobierająca "nie miała nakrycia głowy (protokoły [...] oraz [...]).

Organ podkreślił, że zgodnie z pkt 6.4. powyższego załącznika do rozporządzenia należy przygotować co najmniej trzy próbki końcowe tej samej wielkości i dostosowane do właściwych ilościowych wymagań. Każdą próbkę należy umieścić w odpowiednim pojemniku. Należy podjąć wszelkie środki ostrożności, aby zapobiec zmianie składu próbki, zanieczyszczeniu lub sfałszowaniu, które mogą nastąpić w czasie transportu lub przechowywania. Zgodnie zaś z pkt 6.5 powyższego załącznika do rozporządzenia pojemniki opakowań należy opieczętować i oznakować w taki sposób, aby nie można było otworzyć pojemnika bez naruszania pieczęci. Dodatkowo po każdym pobraniu próbek należy sporządzić protokół umożliwiający jednoznaczną identyfikację każdej kontrolowanej partii.

Po przeprowadzeniu przez organ drugiej instancji postępowania dowodowego, Wojewódzki Lekarz Weterynarii wskazał na błąd popełniony przez próbobiorcę przy zabezpieczaniu prób pobranych w dniu 25 września 2012 r. i uznał, że nie może mieć ten materiał dowodowy wiążącej mocy przy podejmowaniu decyzji przez organ.

Organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Lekarz Weterynarii wydając decyzję opierał się nie tylko na materiale dowodowym pobranym w dniu 25 września 2012 r., ale również na materiale pobranym w dniach 1 i 5 października 2012 r. Spośród 10 prób pasz pobranych w dniu 1 i 5 października 2012 r. i zabezpieczonych w sposób prawidłowy, w trzech przypadkach stwierdzono obecność składników pochodzących ze zwierząt lądowych. Organ wskazał, że dla podjęcia decyzji o zakazie wprowadzania zwierząt do obrotu wystarczające jest stwierdzenie chociażby jednego wyniku dodatniego w badanych paszach, jeśli analiza ryzyka wskazuje, że nie można wykluczyć, że któreś ze zwierząt nie było narażone na działanie czynnika zagrożenia.

Preambuła do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (WE) Nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz.U. UE. L z 2001 r., 147.1 ze zm.), szczegółowo podaje cel oraz wyjaśnia przesłanki, którymi kierował się ustawodawca wprowadzając określone regulacje prawne w Unii Europejskiej.

Organ podkreślił, że powyższe rozporządzenie ustanawia m.in. zasady dotyczące karmienia zwierząt białkiem pochodzenia zwierzęcego w celu zapobiegania rozprzestrzeniania się pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) wśród zwierząt w oparciu o prawdopodobieństwo, że białka takie mogą być zarażone TSE. Organ podkreślił, że działa na podstawie i w granicach obowiązującego prawa i nie może podjąć polemiki ze znanymi tylko stronie opiniami naukowymi, które stoją w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.

W sposób szczególny zasady odnoszące się do stosowania białek pochodzenia zwierzęcego określono w art. 7 rozporządzenia oraz w jego załączniku IV, który został zmieniony Rozporządzeniem Komisji nr 1292/2005 z dnia 5 sierpnia 2005 r. zmieniającym załącznik IV do rozporządzenia WE nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie żywienia zwierząt (Dz.Urz. UE.L. 2005.205.3).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 999/2001 zabronione jest karmienie przeżuwaczy białkiem pochodzenia zwierzęcego, zaś w ust. 2 tego rozporządzenia określono, że zakaz, o którym mowa w ust. 1 rozszerza się na zwierzęta inne niż przeżuwacze oraz ogranicza się w tym zakresie karminie tych zwierząt produktami pochodzenia zwierzęcego zgodnie z załącznikiem IV. Tym samym zakaz ten rozszerzony został zgodnie z rozporządzeniem nr 129/2005 na karmienie zwierząt hodowlanych (z wyjątkiem karmienia mięsożernych zwierząt futerkowych): przetworzonym białkiem zwierzęcym, żelatyną pochodzącą od przeżuwaczy, produktami z krwi, hydrolizatami białkowymi, fosforanem dwuwapniowym i fosforanem trójwapniowym pochodzenia zwierzęcego, paszami zawierającymi białka wymienione w powyższych.

Mazowiecki Wojewódzki Lekarz Weterynarii wskazał, że metoda określania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz została opisana w Dyrektywie Komisji 2003/126/WE z dnia 23 grudnia 2003 r., która to przewiduje, że urzędową kontrolę pasz przeprowadza się w celu urzędowej kontroli występowania, identyfikacji lub oszacowania ilości składników pochodzenia zwierzęcego w paszach, zgodnie z przepisami tej dyrektywy. Metoda mikroskopowej identyfikacji i oszacowania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz jest aktualnie jedyną metodą zatwierdzoną do celu kontrolowania występowania w paszach protein (białek) zwierzęcych, w tym protein poddawanych obróbce w temp. 133ºC/3bar/20, a więc przetworzonych białek zwierzęcych.

Organ wskazał, że co prawda Dyrektywa Komisji 2003/126/WE została uchylona, ale jej zapisy zostały wdrożone do rozporządzenia Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiającego metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.Urz. UE. L. 2009.54.1 ze zm.), co skutkuje tym, że "odesłania do uchylonej dyrektywy rozumiane są jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i należy je interpretować zgodnie z tabelami korelacji w załączniku IX" (art. 6 Rozporządzenia nr 512/2009).

Organ wskazał, że wbrew twierdzeniu zawartemu w odwołaniu, wyniki badań pasz pobranych w gospodarstwie M. S. wykonane w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym – Państwowym Instytucie Badawczym wskazują na obecność przetworzonego białka zwierzęcego. Na wynikach dwóch prób pobranych w dniu 1 października 2012 r. i 5 października 2012 r. laboratorium wyraźnie stwierdza, że w badanych próbach "stwierdzono obecność składników przetworzonego białka zwierzęcego (składniki charakterystyczne dla zwierząt lądowych - fragmenty kości zwierząt lądowych). Istotnym jest również, że przedmiotowe próby zbadano również używając metody alternatywnej (PCR), która pozwala na określenie gatunkowości zidentyfikowanych białek. W obydwu próbach stwierdzono "produkty amplifikacji charakterystyczne dla białka wołowego , drobiowego i wieprzowego".

Organy Inspekcji Weterynaryjnej mają obowiązek realizowania swoich zadań ustawowych i podejmowania każdorazowo odpowiednich działań w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w funkcjonowaniu podmiotów, które pozostają pod jego nadzorem. W sytuacji gdy organ wykryje nieprawidłowości podejmuje działania zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego produkty pochodzenia zwierzęcego mogą być wprowadzone na rynek, jeżeli zostały pozyskane od zwierząt lub ze zwierząt lub są zwierzętami, które były karmione paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach, a contrario zatem w przypadku gdy zwierzęta były karmione paszami niespełniającymi wymagań określonych w przepisach o paszach, tak jak w przypadku zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie M. S., należało uniemożliwić dysponentowi tych zwierząt wprowadzenie produktów pochodzenia zwierzęcego na rynek.

Organ wskazał, że biorąc pod uwagę zagrożenie związane ze wszystkimi zwierzętami wyhodowanymi w przedmiotowym gospodarstwie organ drugiej instancji postanowił zakazać wprowadzania do obrotu zwierząt znajdujących się w stadzie o numerze [...], który to zakaz odnosi się do rzeczywistej ilości sztuk przebywających w stadzie, a więc 199 sztuk świń.

Skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Weterynarii z siedzibą w S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S.. W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo opisał stan faktyczny i prawny sprawy podkreślając, że organ pomija aktualne fakty i stanowiska naukowe bowiem w 2010 r. Komisja Europejska zaproponowała zniesienie zakazu stosowania przetworzonego białka zwierzęcego w żywieniu zwierząt gospodarskich. Wniosek uzasadniano względami ekonomicznymi i naukowymi. W świetle aktualnego stanu wiedzy pasażowalne gąbczaste encefalopatie (TSE) nie występują w świni domowej.

Skarżący wskazywał na nieprawidłowości w pobieraniu próbek do badań laboratoryjnych. M. S. stwierdził, że organ naruszył art. 61 § 4 kpa bowiem nie był on zawiadomiony o wszczęciu postępowania. Naruszył również art. 139 kpa bowiem w dniu otrzymania decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. w stadzie nr 041043904001 znajdowały się 231 szt. świń. Na tę liczbę składało się 189 szt. podlegających zakazowi wprowadzania do obrotu oraz 42 szt. przemieszczone za zgodą i po badaniach przeprowadzonych przez PLW w M. Zatem zakaz wprowadzony przez organ drugiej instancji dotyczy nie tylko zwierząt objętych wcześniejszym zakazem, ale też 10 zwierząt legalnie przemieszczonych z innego stada, które nie podlegały dotychczas żadnemu zakazowi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 17 maja 2013 r. skarżący złożył do akt opinię prywatną w sprawie możliwości występowania pasażowalnych gąbczastych encefalopatii (TSE) w świni domowej oraz możliwości zarażenia się świń tą chorobą podczas ich przebywania w pobliżu paszy zawierającej priony, autorstwa dr n. wet. M. F.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r. oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że kontrola w gospodarstwie M. S. w miejscowości R. [...], gm. S. przeprowadzona została zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 2005 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 2010 r., Nr 112, poz. 744 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że z treści art. 19 ust. 3 pkt 3 b powyższej ustawy wynika, iż pracownicy inspekcji mają w każdym czasie prawo do pobierania bezpłatnie próbek do badań produktów do przechowywania, umieszczania na rynku lub transportowania. Zgodnie z art. 19 a powyższej ustawy przeprowadzenie kontroli ma na celu ustalenie stanu faktycznego i porównanie go ze stanem pożądanym, określonym w prawodawstwie weterynaryjnym, oraz dokonanie oceny i podjęcie działań wynikających z ustaleń kontroli.

Sąd I instancji przywołał zapisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz.U.UE.L.2001.147.1 ze zm.). Zgodnie z art. 7 powyższego rozporządzenia zabronione jest karmienie przeżuwaczy białkiem pochodzenia zwierzęcego, zaś z ust. 2 wynika, że zakaz, o którym mowa w ust. 1 rozszerza się na zwierzęta inne niż przeżuwacze.

Wprowadzając powyższe zakazy ustawodawca wskazał, że Komisja uzyskała opinie naukowe, zwłaszcza od Naukowego Komitetu Sterującego oraz Naukowego Komitetu ds. Przepisów Weterynaryjnych Związanych ze Zdrowiem Publicznym, na temat kilku aspektów TSE. Opinie te obejmują rady na temat środków mających na celu zmniejszenie możliwego ryzyka dla ludzi i zwierząt wynikającego z kontaktu z produktami pochodzącymi z zarażonych zwierząt. W tym kontekście, w ocenie Sądu I instancji, niezasadne są zarzuty zawarte w skardze, że organ pomija aktualne fakty i stanowiska naukowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny przywołał postanowienie z dnia 28 września 2009 r. T – 257/07 w sprawie Republika Francuska v. Komisja Wspólnot Europejskich, z którego wynika, że "zasada ostrożności stanowi, zgodnie z art. 174 WE, jedną z zasad, na których opiera się polityka Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego, której częścią jest polityka ochrony życia ludzkiego i znajduje ona zastosowanie również wtedy, gdy instytucje wspólnotowe podejmują środki ochrony zdrowia ludzkiego w ramach wspólnej polityki rolnej. Zgodnie z zasadą ostrożności, jeżeli występuje niepewność dotycząca występowania lub zakresu zagrożenia zdrowia ludzi, instytucje mogą podjąć działania ochronne, nie oczekując, aż realność i waga tych zagrożeń zostaną w pełni udowodnione. Jeżeli natomiast nowe okoliczności zmieniają postrzeganie danego zagrożenia lub wskazują, że zagrożenie to można ograniczyć metodami mniej restrykcyjnymi niż stosowane środki, instytucje, a w szczególności Komisja, która posiada inicjatywę prawodawczą, zobowiązane są dostosować uregulowania do nowych danych. Zatem instytucje wspólnotowe mogą przyjąć środki mniej restrykcyjne od tych, które obowiązują, o ile środki te są w stanie ograniczyć zagrożenie, którego postrzeganie zmieniło się na skutek wystąpienia nowych okoliczności".

Zdaniem Sądu I instancji w świetle powyższych rozważań nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy złożona prywatna opinia w sprawie możliwości występowania pasażowalnych gąbczastych encefalopatii (TSE) w świni domowej oraz możliwości zarażenia się świń tą chorobą podczas ich przebywania w pobliżu paszy zawierającej priony autorstwa dr n. wet. M. F.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wywodził, że wspólnotowym aktem prawnym określającym zasady pobierania próbek pasz do badań urzędowych jest Rozporządzenie Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiające metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.U.UE.L. 2009.54.1 ze zm.). Zgodnie z art. 1 powyższego rozporządzenia pobieranie próbek do celów urzędowej kontroli pasz, w zakresie oznaczania składników, dodatków oraz niepożądanych substancji, z wyjątkiem pozostałości pestycydów i mikroorganizmów, przeprowadzane jest zgodnie z metodami opisanymi w załączniku I.

Sąd I instancji stwierdził, że wszystkie próbki zostały pobrane prawidłowo, nie naruszając przepisów załącznika I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 152/2009, które jedynie zaleca wybór sprzętu do pobierania próbek, nie określa natomiast stroju lub jego elementów, w który winna być ubrana osoba pobierająca próbki.

Wskazano, że organ drugiej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające odnośnie próbek pobranych w dniu 25 września 2012 r. Przedmiotowe próbki były umieszczone tylko w opakowaniu zbiorczym, które zostało zaklejone i opieczętowanie, a więc w sposób nieprawidłowy. Słusznie więc organ uznał, że ten materiał dowodowy nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z pkt 6.2.A.1 załącznika I do rozporządzenia152/2009 kontrolowaną partię należy podzielić na równe w przybliżeniu części i pobrać co najmniej jedną próbkę z każdej części. W przypadku partii do 2,5 t powinno ich być co najmniej 7. Podczas pobierania próbek do badań w dniu 1 października 2012 r. pobrano 8 próbek i sporządzono 8 protokołów. Jednostkowa masa próbki końcowej to 0,5 kg (zgodnie z pkt 5.A.4 powyższego rozporządzenia).

Spośród próbek pobranych w dniu 1 października 2012 r., w jednej próbce protokół 19/M/2012 - stwierdzono z użyciem mikroskopu w badanej próbce składniki pochodzące ze zwierząt domowych. Badania przeprowadzone zostały w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w W.. Również z badania próbki (protokół [...]) przeprowadzonego przez Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy wynika, że w badanej próbce stwierdzono obecność składników przetworzonego białka pochodzenia zwierzęcego. Tak więc niezasadny jest zarzut wskazany w skardze, że wyniki badań nie potwierdziły obecności przetworzonego białka zwierzęcego.

Spośród próbek pobranych w dniu 5 października 2012 r. (protokoły [...] oraz [...]) stwierdzono z użyciem mikroskopu w badanej próbce składniki pochodzące ze zwierząt domowych (kości). Badania przeprowadzone zostały w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w W.. Również z badania próbki (protokół [...]) przeprowadzonego przez Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy wynika, że w badanej próbce stwierdzono obecność składników przetworzonego białka pochodzenia zwierzęcego. Tak więc niezasadny jest zarzut wskazany w skardze, że wyniki badań nie potwierdziły obecności przetworzonego białka zwierzęcego.

Sąd I instancji podkreślił, że dla podjęcia decyzji o zakazie wprowadzania zwierząt do obrotu wystarczające jest stwierdzenie chociażby jednego wyniku dodatniego w badanych paszach.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 61 § 4 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, jednakże powyższe uchybienie nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Natomiast przed wydaniem decyzji organ drugiej instancji zawiadomił skarżącego o zakończeniu dodatkowego postępowania dowodowego (pismo z dnia 14 grudnia 2012 r.) i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów.

Odnosząc się do wskazanego w skardze zarzutu naruszenia art. 139 kpa, Sąd I instancji stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie bowiem organ drugiej instancji zakazał wprowadzenia do obrotu 199 sztuk świń (natomiast organ pierwszej instancji 244 sztuki świń). Okoliczność, że w trakcie postępowania administracyjnego skarżący wprowadził do stada nowe sztuki, nie może być uznane za działanie organu na niekorzyść skarżącego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k..p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, pomimo istnienia podstaw do jej uchylenia, a mianowicie błędnego ustalenia stanu faktycznego będącego błędnym ustaleniem, iż w składzie paszy używanej w gospodarstwie należącym do M. S. znajdowały się składniki pochodzenia zwierzęcego, w sytuacji, gdy metoda badawcza (metoda mikroskopowa) zastosowana podczas badania próbek pasz jest metodą wadliwą, z uwagi na możliwość wystąpienia błędnych wnyników, co zostało potwierdzone w Rozporządzeniu Komisji UE Nr 51/2013 zmieniającego rozporządzenie WE NR 152/2009 w odniesieniu do metod analitycznych oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz i zastąpiono ją inną metodą opartą na łańcuchu reakcji polimerazy (PCR),

- ewentualnie art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.pa., arrt. 54 ust. 1 i 2 Rozporządzania (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt polegającej na nieuchyleniu decyzji organu, który bezpodstawnie zastosował najsurowszy środek zaradczy w związku z wykryciem białka zwierzęcego w paszy, w sytuacji gdy organ wydający decyzję z uwagi na jego profesjonalny charakter musiał wiedzieć o wątpliwościach dotyczących metody badania, będącej podstawą do wydania decyzji i planowanych zmianach w tym zakresie.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że metoda mikroskopowa została Rozporządzeniem Komisji UE Nr 51/2013 zmieniającym rozporządzenie WE Nr 152/2009 w odniesieniu do metod analitycznych oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz, uznana za metodę wadliwą i zastąpiona metodą oparta na łańcuchu reakcji polimerazy (PCR). Ponadto skarżący kasacyjnie wywodził, że organ mógł zastosować bardziej łagodny środek zaradczy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego błędnego ustalenia stanu faktycznego w wyniku zastosowania podczas badania próbek paszy wadliwej metody badawczej (metody mikroskopowej), co jak wskazuje skarżący kasacyjnie zostało potwierdzone w Rozporządzeniu Komisji UE Nr 51/2013 zmieniającym rozporządzenie WE NR 152/2009 w odniesieniu do metod analitycznych oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz stwierdzić należy, że zarzut ten nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Nie uprawniony jest zarzut, że w sprawie został naruszony art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a., co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Podkreślić należy, że Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 51/2013 z dnia 16 stycznia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 152/2009 w odniesieniu do metod analitycznych oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz, na które powołuje się skarżący kasacyjnie weszło w życie w dniu 12 lutego 2013 r. Organ II instancji decyzję zaś wydał w dniu [...] stycznia 2013 r. W tej ostatniej dacie nie obowiązywało więc rozporządzenie, na które powołuje się skarżący kasacyjnie.

Ponadto całkowicie nieuprawnione są twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że metoda mikroskopowa, między innymi, którą posługiwały się organy podczas badania próbek pasz pobranych w gospodarstwie M. S., została uznana za wadliwą, co miałoby potwierdzić Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 51/2013 z dnia 16 stycznia 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 152/2009 w odniesieniu do metod analitycznych oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz. Jak wynika z pkt 3 preambuły tego rozporządzenia "Metodą mikroskopową, która jest obecnie jedyną zatwierdzoną metodą wykrywania obecności białek zwierzęcych w paszach, można rozróżnić obecność składników pochodzących ze zwierząt lądowych od obecności składników pochodzących od ryb, ale nie można z wystarczającą dokładnością określić ilości składników zwierzęcych obecnych w paszy i w związku z tym metoda ta nie powinna być wykorzystywana do tego celu." Metoda ta nie jest zatem – wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – wadliwa w zakresie ustalania składników pochodzenia zwierzęcego w paszach, a jedynie nie pozwala ona na określenie ich ilości w paszach. Potwierdzeniem tego jest zmieniony Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 51/2013 z dnia 16 stycznia 2013 r. Załącznik VI do rozporządzenie (WE) nr 152/2009 odnoszący się do metod analizy dotyczących oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz. Punkt 1 tego załącznika stanowi, że składniki pochodzenia zwierzęcego w paszach oznacza się metodą mikroskopii świetlnej lub łańcuchową reakcją polimerazy. Nie ulega więc wątpliwości, że organy administracji ustalając stan faktyczny posłużyły się prawidłową metodą, która pozwoliła na ustalenie, że w paszach stosowanych przez M. S. znajdowały się składniki pochodzenia zwierzęcego.

Podkreślenia wymaga, że stan faktyczny w sprawie, a więc obecność w paszach białka zwierzęcego pochodzącego od zwierząt lądowych była ustalana także metodą łańcuchową reakcji polimerazy (PCR). Metoda ta potwierdziła zawartość tego białka w paszach. Nie ma przy czym znaczenia, po jakim okresie próbki te zostały przebadane tą metodą.

Zarzut wadliwego ustalenia stanu faktycznego poprzez naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie jest więc uzasadniony.

Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest także drugi z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.pa., art. 54 ust. 1 i 2 Rozporządzania (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt poprzez nieuchylenie decyzji organu, który bezpodstawnie zastosował najsurowszy środek zaradczy w związku z wykryciem białka zwierzęcego w paszy, w sytuacji gdy organ wydający decyzję z uwagi na jego profesjonalny charakter musiał wiedzieć o wątpliwościach dotyczących metody badania, będącej podstawą do wydania decyzji i planowanych zmianach w tym zakresie. Zgodnie z Rozporządzeniem (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. pasze i żywność powinny być bezpieczne dla zdrowia ( pkt 1 preambuły). W preambule tego aktu zaznaczono, że naruszenia prawa paszowego i żywnościowego oraz reguł dotyczących zdrowia zwierząt i ich dobrostanu mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, zdrowia zwierząt i ich dobrostanu. Treść preambuły tego rozporządzenia nawiązuje do art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (DZ.U. UE.C.2012.326.47), u którego podstaw leży zasada prewencji i przezorności. Zasady te zostały wyrażone w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.). Szczególnie istotna w rozpoznawanej sprawie jest zasada przezorności zakazująca każdemu podejmowanie działań, których negatywne oddziaływanie na środowisko nie zostało jeszcze w pełni zbadane. W kontekście powyższej zasady prawnej jedynym właściwym środkiem chroniącym zdrowie i życie ludzkie było zastosowanie zakazu wprowadzania do obrotu zwierząt, które karmione były białkiem pochodzenia zwierzęcego. Powyższy środek został wymieniony w art. art. 54 ust. 2 pkt. a Rozporządzania (WE) Nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego I rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, jako jedno z działań zaradczych podejmowanych przez organy.

Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skarga kasacyjna została oddalona.