Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 468/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 1,2, i 3,3a i 3b, ust. 4, art.30
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77, art. 8, art. 80, art. 107§ 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 18
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2011 r. J.S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek od nieopłaconych w terminie składek wskazując, że z uwagi na śmiertelną chorobę matki i szkody wyrządzone przez powódź znalazł się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawca oświadczył, iż jego zobowiązania są całkowicie nieściągalne i wniósł o "nieformalistyczne" podejście do jego przypadku. W ocenie zainteresowanego istniejące zadłużenie w ZUS jest wynikiem błędów ustawodawcy.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia odsetek od nieopłaconych w terminie składek, według stanu na dzień [...] stycznia 2011 r. w ogólnej kwocie 28 093,00 zł, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, ze zm. ) - zwanej dalej "u.s.u.s.." oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ) - zwanej dalej "rozporządzeniem".

W toku postępowania dowodowego prowadzonego przez organ, J.S. przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej. Wynikało z nich, iż w okresie od [...] stycznia 2002 r. do [...] lipca 2006 r. prowadził działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży detalicznej części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, sprzedaży drobnych materiałów metalowych, farb i szkła oraz sprzedaży detalicznej prowadzonej na bazarach i targowiskach. Jak wynika z akt administracyjnych aktualnie dłużnik nie prowadzi działalności gospodarczej. Z tytułu nieopłacania składek należnych z tytułu prowadzonej działalność gospodarczej powstało zadłużenie w wysokości 62 624.12 zł, w tym 34 531,12 zł z tytułu należności głównej oraz 28 093,00 zł z tytułu odsetek ustalonych na dzień 11 stycznia 2011 r. Równolegle J.S. prowadził działalność rolniczą, z której według jego oświadczenia uzyskuje dochód w wysokości 1361,23 zł Zainteresowany jest stanu wolnego i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką W.S., która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 820,64 zł miesięcznie. Wnioskujący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 12,47 ha (6,5760 ha przeliczeniowych) w gminie [...] oraz ciągnika rolniczego marki [...] rocznik 1988r. Obciążają go zobowiązania kredytowe (kwota pozostała do spłaty to 13 944, 09 zł), saldo na debecie karty kredytowej wynosiło 624,79 zł natomiast zaległości wobec KRUS (4281,37 zł w tym 764,00 zł odsetek) zostały rozłożone na raty (raty w kwocie 150 zł miesięcznie, ostatnia rata płatna w grudniu 2011 r. 2931zł) i opłacane w terminie. W związku z klęską powodzi Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej decyzją nr [...] przyznał J.S. zasiłek celowy w wysokości 2000 zł oraz zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 100 zł miesięcznie. Natomiast Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznała rolnikowi na 2010 r. tytułem dopłat kwotę w wysokości 10953,81 zł, średnio 912,825 zł miesięcznie.

Przeprowadzona przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej analiza kosztów wykazała, iż miesięczne obciążenia finansowe J.S. to: energia elektryczna 163 zł co dwa miesiące, siła 43 zł, zakup butli gazowej 50 zł miesięcznie, telefon komórkowy 38,32 zł, podatek od nieruchomości i rolny w wysokości 140 zł co trzy miesiące, wydatki związane z leczeniem wskazano na 400 zł (udokumentowano 119,77 zł miesięcznie) oraz 350 zł innych kosztów. W ocenie organu ubezpieczeń społecznych sytuacja ta nie stanowi trwałego zagrożenia dalszej egzystencji poprzez brak możliwości zapewnienia minimum socjalnego określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w: "Poziom i struktura zmodyfikowanego minimum socjalnego w 2010r.", gdzie dla gospodarstwa dwuosobowego minimum socjalne określono na poziomie 773,76 zł na osobę.

W ocenie organu dłużnik posiada zdolność do wywiązania się z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zakład stwierdził, iż dłużnik uzyskuje dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 1361,23 zł, a udokumentował wydatki na łączną kwotę 866,51 zł.. Pozostająca natomiast we wspólnym gospodarstwie matka wnioskodawcy uzyskuje dochód w wysokości 820,64 zł. Organ podkreślił, iż złożony w dniu 18 września 2010 r. wniosek o spłatę zadłużenia nieopłaconych składek ZUS w układzie ratalnym został rozpoznany pozytywnie. Niemniej jednak do zawarcia umowy nie doszło, bowiem J.S. nie wyraził zgody na rozłożenie zadłużenia na 120 rat.

ZUS nie uwzględnił argumentu dotyczącego poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, iż opłacanie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. W przekonaniu organu przesłanka ta nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie, skoro skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej. Organ potwierdził, iż co prawda przedstawiona dokumentacja medyczna potwierdza liczne schorzenia matki J.S., jednak mimo to prowadzi on nadal gospodarstwo rolne.

W przekonaniu organu opłacanie składek nie jest przywilejem, a obowiązkiem wynikającym z zapisów ustawowych. Podjęcie decyzji o umorzeniu oznaczałoby, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych akceptuje zachowania płatników, którzy prowadząc działalność gospodarczą dopuścili się nieprzestrzegania przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Organ podkreślił, iż zainteresowany jako przedsiębiorca powinien mieć świadomość obowiązków związanych z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne.

Reasumując, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, uwzględniając dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę oraz własne ustalenia, jak również przepisy art. 28 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a także rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie mógł przyjąć, że w sprawie zaistniały przesłanki do podjęcia decyzji o umorzeniu odsetek za zwłokę.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący zarzucił, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest krzywdząca i zagraża jego dalszej egzystencji argumentując, iż jako 50 - letni rolnik nie ma realnej możliwości zmiany zawodu, a konsekwentne egzekwowanie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych pozbawi go jedynego źródła dochodu. W odwołaniu skarżący podniósł, iż organ pominął okoliczność regularnego ponoszenia kosztów związanych z opłacaniem składek na KRUS. W ocenie skarżącego organ ubezpieczeniowy zupełnie zlekceważył, iż jego gospodarstwo rolne od trzech lat nie przynosi jakiegokolwiek zysku. Ponadto podkreślił, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu powinny być wzięte pod uwagę okoliczności związane z otrzymywaniem pomocy z ośrodka pomocy społecznej i umorzeniem przez gminę podatku rolnego. Odwołujący zwrócił również uwagę, iż tegoroczna powódź spowodowała poza szkodami rolnymi, również szkody o charakterze budowlanym.

Decyzją z dnia [...] maja 2011r., nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy w przedmiocie umorzenia odsetek od nieopłaconych w terminie składek, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 28, art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz rozporządzenia MGP i PS z dnia 31 lipca 2003 r., utrzymał w mocy decyzję Zakładu z [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2011 r., podnosząc, że sytuacja osobista i rodzinna dłużnika nie uzasadniała zmiany decyzji w świetle obowiązujących przepisów, podzielając wywody zawarte w uzasadnieniu.

Skarżący J.S. w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowoadministarcyjnego skarżący zarzucając, iż decyzja organu ubezpieczeń społecznych jest dla niego krzywdząca, skoro nie uwzględniła jego złej sytuacji rodzinnej i materialnej. W ocenie skarżącego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pominął, że klęska żywiołowa w postaci powodzi zniszczyła jego gospodarstwo rolne i uniemożliwiła prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego organ zlekceważył również okoliczności związane ze sprawowaniem opieki nad chorą matką.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji wskazując, iż odmowa umorzenia należności nastąpiła w wyniku wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w granicach uznania administracyjnego i znajduje oparcie w materiale dowodowym. W tym kontekście organ podkreślił, że decyzja została podjęta w ramach uznania administracyjnego, ale nie nosiła cech dowolności. Nadto działalność ZUS leży w interesie publicznym. Jego zadaniem jest osiąganie jak największych wpływów, bo tylko to gwarantuje możliwość realizacji zadań nałożonych na organ w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia.

Analiza akt sprawy wskazuje, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrywał wniosek o umorzenie odsetek od nieopłaconych w terminie składek, które zostały określone w decyzji ZUS z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] według stanu na dzień [...] stycznia 2011 r. w ogólnej kwocie 28 093 zł. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nieopłacone należności z tytułu składek, od których to należności skarżący wniósł o umorzenie odsetek, dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, których skarżący był jednocześnie płatnikiem.

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585, ze zm.) - należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W myśl ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

W ust. 3 ustawodawca określił przypadki całkowitej nieściągalności, i tak całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zgodnie z dyspozycją ust. 3a ustawy o .s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W ust. 3b ustawodawca zawarł delegację, na podstawie której minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do treści ust. 4 umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

W myśl art. 30 ustawy s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wykonując delegację wynikającą z art. 28 ust. 3b wydał w dniu 31 lipca 2003r. rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003r., Nr 141, poz. 1365), zwane dalej rozporządzeniem. Stosownie do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego

i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W myśl ust. 2 za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

W myśl ust. 3 za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Decyzje wydane w oparciu o omawiane przepisy są decyzjami o charakterze uznaniowym. W zakresie uznaniowym decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77§1 i art. 80 k.p.a. dokonano prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym i uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie organ stwierdził, iż nie widzi podstaw do umorzenia należności zgodnie z wnioskiem skarżącego, bowiem nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia należności jako całkowicie nieściągalne.

W niniejszej sprawie ZUS nie rozważył w sposób kompleksowy i zgodny

z zasadami postępowania dowodowego wszystkich okoliczności i dowodów występujących w sprawie a mogących mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia,

i nie wyciągnął następnie na tej podstawie prawidłowych - zgodne z doświadczeniem życiowym - wniosków kierując się przy tym przesłankami wynikającymi z przepisów prawa materialnego znajdujących tu zastosowanie.

Nie negując uprawnienia organu orzekającego w sprawach umorzenia należności z tytułu składek do swobodnego wyboru rozstrzygnięcia, nie można tracić z pola widzenia faktu, iż wprawdzie w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), ocena ta nie może być jednak sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Wynikająca z art. 7 k.p.a. ogólna zasada postępowania administracyjnego odnosi się nie tylko do postępowania, lecz również do stosowania prawa materialnego przy wydawaniu decyzji uznaniowych (wyroki z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 301/06, Lex nr 325379 i z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt II GSK 176/07, Lex nr 451167). Należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika.

Zauważyć należy w związku z tym, iż ocena organu co do możliwości umorzenia zaległości z tytułu składek winna odnosić się do aktualnej sytuacji skarżącego, a nie do zdarzeń przeszłych skutkujących powstaniem zaległości.

W zaskarżonej decyzji ZUS podał, iż nie bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy jest to, że zaległości składkowe są konsekwencją prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W tym miejscu podkreślić należy, że ocena istnienia lub nie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości z tytułu składek powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygania, a zdarzenia wcześniejsze z okresu prowadzenia działalności gospodarczej mają znaczenie drugorzędne.

Podkreślić należy, iż stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości, dlatego też należało szczegółowo rozważyć czy egzekucja należności nie doprowadzi do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb jego rodziny oraz konieczności korzystania z pomocy społecznej. To, że skarżący spłaca zaległości w KRUS, że płaci część rachunków nie oznacza wcale, że on i jego matka nie będą żyli na granicy nędzy. W tym konkretnym postępowaniu ustawodawca dał organom możliwość wzięcia pod rozwagę ww. okoliczności.

Jednocześnie sytuacja, w której zapłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa (np. zasiłków), nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym. Biorąc pod uwagę, że skarżący wraz z matką obecnie utrzymuje się z emerytury matki skarżącego, trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od niego zaległych należności, nawet jeżeli jest realnie możliwe dzięki np. dzierżawie części gospodarstwa czy sprzedaży nieruchomości, może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela. W orzecznictwie przyjmuje się, że interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01, LexPolonica nr 373938). W powołanym wyżej orzeczeniu NSA stwierdził również, iż organ powinien rozważyć szczegółowo kwestię istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji umorzenia należności oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres ich zastosowania.

Skarżący co prawda podał w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego ( k. 5 - 20 akt adm. ) jako źródło dochodu gospodarstwo rolne i dochód w wysokości 1361,23 zł, jednak nie wiadomo czy jest to dochód roczny czy miesięczny oraz co się na niego składa, czy skarżący określając jego wysokość brał pod uwagę kwoty uzyskanych dopłat unijnych. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący stwierdził bowiem, iż dochodowość jego gospodarstwa rolnego od 3 lat jest zerowa, co było przedmiotem oszacowania przez Urząd Gminy.

Organy wskazują również na wysokość dopłat przyznanych skarżącemu przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zważając przy tym na jaki cel zostały przyznane takie środki. W załączonych do akt administracyjnych decyzjach ( k. 136 i nast. ) nie ma bowiem mowy, aby przyznane kwoty strona mogła przeznaczyć na zaległości w składkach ZUS, ale na m.in. koszenie i inne zabiegi agrotechniczne zapobiegające występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Aby takie zabiegi podjąć, skarżący musi dysponować środkami na paliwo do sprzętu rolniczego (ciągnik), czy na środki chwastobójcze, nie mówiąc o tym, że gospodarstwo, na które otrzymał dopłaty winno być utrzymane w dobrej kulturze rolnej, bo inaczej potrącane są kwoty za nieprawidłowości w uprawie.

Także pod kątem podjęcia upraw, organ nie rozważył również czy na tle obecnej sytuacji skarżący dysponuje środkami na zakup nawozów, materiałów siewnych, ewentualny zakup maszyn czy zwierząt hodowlanych (tak naprawdę nie wiadomo co skarżący uprawia bądź hoduje w gospodarstwie). Należy również pamiętać, iż warunkiem uzyskania ww. środków unijnych jest posiadanie statusu producenta rolnego. Producent musi wpisać się do ewidencji, uzyskać numer indentyfikacyjny, który później wpisuje we wniosku o dotacje (stanowi o tym np. art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.), co wiąże się z dodatkowymi opłatami administracyjnymi.

Organy nie rozważyły sytuacji, w której skarżący z powodu braku środków nie będzie w stanie uprawiać ziemi i tym samym osiągać jakiegokolwiek dochodu, bo jak wynika z akt sprawy nie uzyskuje on innego dochodu jak ten z gospodarstwa. Wobec tego nie będzie miał możliwości spłaty należności głównej i należnych od niej odsetek. Podobnie nie można brać pod uwagę środków przyznanych na likwidację szkód po powodzi, tym bardziej, że było to świadczenie jednorazowe.

Skarżący ma zaciągnięty kredyt bankowy, jest zadłużony w KRUS, ma widoczne trudności z płaceniem bieżących rachunków, zmuszony jest kupować matce lekarstwa. Mając na uwadze powyższe nie można stwierdzić, iż sytuacja skarżącego została dogłębnie zbadana i oceniona i nie można przypisać znamion dowolności w ocenie dokonanej przez organy orzekające. Przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny jest co prawda dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności, ale też musi się kierować celami, o których wspomniano powyżej i rozważyć jaki jest ten interes społeczny w danej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153 poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.