Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 48/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska asesor sądowy Elżbieta Naumowicz - spr. Protokolant: referent stażysta Wioletta Moj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi o d d a l a s k a r g ę.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 29 czerwca 2004 r. (przesłanym pocztą listem poleconym nadanym w dniu 30 czerwca 2004 r.), kierowanym do Starosty Powiatu [...], które wpłynęło do organu w dniu 2 lipca 2004 r., A Spółka Akcyjna, powołując się na przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi w obrębie nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. na działce nr a, wnosząc o dokonanie wpisu nieruchomości do rejestru gruntów zanieczyszczonych zgodnie z art. 12 ust. 3 tej ustawy. W uzasadnieniu wskazał, że zanieczyszczenie to powstało przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy i spowodowane zostało przez B S.A., która została wykreślona z rejestru handlowego z dniem 7 września 1999 r., a która władała działką od roku 1971. W roku 1999 nieruchomość ta została przekazana A w stanie zanieczyszczonym. Do wniosku dołączono wypis z rejestru gruntów, wyniki analiz piezometrów za lata 2002-2003 oraz sprawozdanie z wykonanych w roku 2003 badań prób wody pobranych z otworów obserwacyjnych zlokalizowanych na terenie działki.

W następstwie tego zgłoszenia Starosta [...] decyzją z dnia [...], nr [...], opartą o przepis art. 12 ust 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) orzekł o odrzuceniu zgłoszenia dokonanego w dniu 29 czerwca 2004 r. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 12 ustawy powołanej jako podstawa prawna decyzji i wskazał, że dla skutecznego zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi muszą zostać spełnione łącznie przesłanki wymienione w tym przepisie. Stwierdził, że C S.A. jest prawnym następcą spółki B S.A., natomiast przedłożone zgłoszenie nie spełnia wymogów wynikających z przepisów prawa, gdyż przedłożone dokumentacje to kserokopie fragmentów opracowania pn. "Sprawozdanie z wykonanych w roku 2003 badań prób wody". Poza tym stwierdził, że przedłożone dokumentacje nie potwierdzają, by sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot, gdyż nie przedłożono dokumentacji ani wyników badan stopnia zanieczyszczenia z okresu działania B, a przedłożone wyniki badania zanieczyszczenia gruntów zostały wykonane w roku 2003, co nie jest wystarczającym dowodem, że zanieczyszczenia dokonał inny podmiot. Przedstawione materiały stanowią dowód aktualnego zanieczyszczenia powierzchni ziemi i przekroczenia standardów jakości gleby i jakości ziemi.

Od powyższej decyzji A Spółka Akcyjna wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., wnosząc o jej uchylenie i wywodząc, że przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) stanowi lex specialis w stosunku do innych przepisów dotyczących następstwa prawnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Przepis ten ma działanie retroaktywne i rozstrzyga o stanie prawnym w dacie łączenia spółek. Zarzucono, że w zaskarżonej decyzji nie rozważono, czy następstwo prawne pod tytułem ogólnym w rozumieniu prawa cywilnego odnosi się również do praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, skoro powszechnie przyjmuje się, że przejście praw i obowiązków administracyjnych na inną osobę wymaga wyraźnego przepisu ustawy. W tym zakresie przedstawiono poglądy wyrażane w doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W oparciu o powyższe wywodzono, iż A S.A. odpowiada za szkody w środowisku wyrządzone przez B na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale nie na podstawie przepisów o odpowiedzialności za rekultywację powierzchni ziemi, stąd powinien partycypować w kosztach tych zanieczyszczeń proporcjonalnie do swej działalności, co winno być przedmiotem postępowania dowodowego. Poza tym podniesiono, iż przyjęcie zasady następstwa administracyjnoprawnego wiązałoby się z odpowiedzialnością A S.A. za rekultywację nieruchomości, o których istnieniu, stanie ekologicznym i technicznym częstokroć nie ma żadnych wiadomości.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawiono szczegółowo dotychczasowy tok postępowania w sprawie, zwracając uwagę na okoliczność, iż wprawdzie zgłoszenie datowane było na dzień 29 czerwca 2004 r., jednakże czynności zgłoszenia dokonano faktycznie po terminie, gdyż w dniu 2 lipca 2004 r. Podkreślając wynikający z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) termin zgłoszenia zanieczyszczenia właściwemu staroście do dnia 30 czerwca 2001 r. stwierdzono, że organ pierwszoinstancyjny dokonał oceny sprawy pod względem merytorycznym, rozważając następstwo prawne podmiotu, który dokonał zgłoszenia, natomiast pominął konieczność spełnienia formalnego warunku skutecznego zgłoszenia, który nie został spełniony, w związku z czym organ pierwszej instancji mógł odrzucić zgłoszenie.

W skardze na powyższą decyzję A S.A. zarzucił organom naruszenie przepisów art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) oraz art. 7 K.p.a. i art. 122 Ordynacji podatkowej. Ponadto skarżący zarzucił niewłaściwą wykładnię art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., przez co przepis ten został błędnie zastosowany. Zgadzając się z twierdzeniem, iż A S.A. jest następcą prawnym B, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji, iż nie odniesiono się w niej do kwestii następstwa prawnego pod tytułem ogólnym w zakresie praw i obowiązków administracyjnoprawnych. Wyrażając swoje stanowisko w tej materii wskazał, iż art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. stanowi lex specjalis w stosunku do innych przepisów dotyczących następstwa prawnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie tej ustawy. Również i w tej materii powtórzył argumentację z odwołania. Odnosząc się natomiast do stanowiska organu odwoławczego, dotyczącego uznania terminu określonego w art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. za termin prawa materialnego, skarżący podkreślił, iż termin wyznaczony w tym przepisie jest typowym przepisem prawa formalnego. Przepis ten określa bowiem specyficzną procedurę. Dlatego też dużo większe znaczenie ma ustalenie czy pismo zgłaszające zanieczyszczenia zostało nadane w urzędzie pocztowym przed upływem terminu. Skarżący zaznaczył, iż w niniejszej sprawie ustalenia w tym zakresie nie zostały poczynione. Jednocześnie oświadczył, iż dokonał zgłoszenia w dniu 30 czerwca 2004 r. wysyłając je listem poleconym na adres starostwa. Jako potwierdzenie tego faktu skarżący załączył kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki z książki korespondencyjnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko oraz argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji organ wskazał, iż w jego ocenie zawarty w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska (...) termin 30 czerwca 2004 r. jest terminem prawa materialnego (terminem materialnym). Powołując się na stanowisko wyrażone w doktrynie prawa wyjaśnił, iż terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego.

Po doręczeniu skarżącemu odpisu odpowiedzi na skargę, w celu wykazania, że A S.A. jest następcą prawnym B S.A., skarżący przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu następujące dokumenty:

- wyciąg z protokołu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki D S.A. w P. z dnia 19 maja 1999 r., z którego wynika, iż w dniu 19 maja 1999 r. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy D S.A. na podstawie art. 463 pkt 1, art. 464 § 1, 2 i 4, art. 431 § 1 Kodeksu handlowego oraz § 7 ust. 7 pkt 10 i 14 Statutu Spółki podjęło uchwałę nr [...] o połączeniu D S.A. z siedzibą w P. z B S.A. z siedzibą w W., poprzez przeniesienie całego majątku B S.A. na D S.A. w zamian za akcje, które D S.A. wydać miała akcjonariuszom przejmowanej spółki. Jako potwierdzenie zmian w rejestrze handlowym, dokonanych w związku z uchwałą z dnia 19 maja 1999 r., skarżący przesłał odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P., Wydział [...] z dnia [...], sygn. akt [...];

- wyciąg z protokołu Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki D S.A. w P., z 19 maja 1999 r., z którego wynika, iż uchwałą nr [...] z dnia 19 maja 1999 r., na podstawie art. 431 § 1 Kodeksu handlowego oraz § 7 ust. 7 pkt 10 Statutu Spółki, Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy D S.A., dokonało zmiany w § 1 ust. 3 Statutu Spółki, dotyczącym firmy, poprzez przyjęcie jego następującego brzmienia: "Spółka działa pod firmą: C Spółka Akcyjna. Spółka może używać skrótu: [...] S.A.". Jako potwierdzenie zmian w rejestrze handlowym, dokonanych w związku z uchwałą z dnia 19 maja 1999 r., skarżący przesłał odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P., Wydział [...] z dnia [...], sygn. akt [...];

- wyciąg z protokołu Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy C Spółka Akcyjna w P., z dnia 3 kwietnia 2000 r., z którego wynika, iż uchwałą z dnia 3 kwietnia 2000 r., nr [...], na podstawie art. 431 § 1 Kodeksu handlowego oraz § 7 ust. 7 pkt 9 Statutu Spółki, dokonano zmiany § 1 ust. 3 Statutu, który otrzymał brzmienie "Spółka działa pod firmą: A Spółka Akcyjna. Spółka może używać skrótu: [...] S.A.". Jako potwierdzenie zmian w rejestrze handlowym, dokonanych w związku z uchwałą z dnia 3 kwietnia 2000 r., skarżący załączył odpis postanowienia Sądu Rejonowego w P., Wydział [...] z dnia [...], sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to ocenę zgodności podjętych przez organy rozstrzygnięć z prawem procesowym i materialnym obowiązującym w dacie ich wydania w odniesieniu do stanu sprawy istniejącego na dzień rozstrzygania sprawy przez organ administracji. Tylko takie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkuje uchyleniem zaskarżonych rozstrzygnięć (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji pod wskazanym wyżej kątem wykazała, że decyzja ta nie jest obarczona jedną z wad skutkujących jej uchylenie; odpowiada zatem wymogom prawa.

W rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odrzucającą dokonane przez A S.A. zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], na działce nr a, stacja paliw nr [...].

Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). W myśl tego przepisu władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), czyli - stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy wprowadzającej - w dniu 1 października 2001 r., na której to nieruchomości przed wejściem w życie tej ustawy nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1 - 3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się.

Odnosząc określone w przywołanym przepisie przesłanki do niniejszej sprawy stwierdzić przyjdzie, że niewątpliwie, jak wskazują wyniki badań dołączonych do zgłoszenia, na działce nr a w P. przy ul. [...], obejmującej teren stacji paliw [...], doszło do znacznego zanieczyszczenia powierzchni ziemi. Zanieczyszczenie to miało miejsce przed dniem 1 października 2001 r. Wnioskodawca, czyli A S.A., władał objętą zgłoszeniem powierzchnią ziemi w dniu wejścia ustawy w życie. Kontrowersja w rozpoznawanej sprawie dotyczy zachowania przez wnioskodawcę terminu zgłoszenia oraz tego, czy zanieczyszczenia ziemi dokonał inny podmiot.

Oceniając zachowanie terminu zgłoszenia przypomnieć trzeba, iż pismo zawierające zgłoszenie zostało przesłane przez skarżącego w dniu 30 czerwca 2004 r., za pośrednictwem placówki pocztowej, a wpłynęło do organu w dniu 2 lipca 2004 r. Dla oceny zachowania terminu określonego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. skuteczność wysłania zgłoszenia zależy od tego, czy termin ten ma charakter materialny, czy charakter procesowy. Do terminów procesowych ma bowiem zastosowanie uregulowanie zawarte w art. 57 § 5 K.p.a., zgodnie z którym termin uważa się zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Na marginesie można zauważyć, że po dostosowaniu przepisu art. 57 § 5 K.p.a. do pojęć wprowadzonych ustawą z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188 ze zm.), niewątpliwe jest spełnienie przesłanek art. 57 § 5 K.p.a., gdy pismo nadano w placówce operatora publicznego państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska". Tak stało się w niniejszej sprawie, gdyż zgłoszenie zostało nadane placówce "Poczty Polskiej" w K. nr [...]. Wracając do głównego nurtu rozważań przypomnieć należy, iż przepisy art. 57 K.p.a. nie mają zastosowania do terminów materialnoprawnych (por. Andrzej Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2005, s. 389). Zakwalifikowanie określonego terminu do terminów materialnych albo procesowych powinno być oparte na kryterium zamieszczenia normy prawnej, wyznaczającej termin, w ustawie materialnej lub procesowej. W kwestiach wątpliwych winien być oceniany skutek prawny uchybienia terminu. Przesądzające jest wówczas to, czy uchybienie terminu wyłącza powstanie skutku materialnoprawnego, czy ogranicza się wyłącznie do bezskuteczności procesowej czynności, która tylko w następstwie może wpłynąć na sytuację materialnoprawną jednostki (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 327 - 328). Wyłączenie powstania skutku materialnoprawnego oznacza, że w razie uchybienia terminu materialnego następuje wygaśnięcie praw o charakterze materialnym.

Przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) przewiduje, jako skutek niespełnienia warunków ustawy, odrzucenie zgłoszenia w drodze decyzji. Warunki ustawy zostały sformułowane w art. 12 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Przepis art. 12 ust. 4 tej ustawy nie przewiduje, dla przesłanki w postaci zachowania terminu do zgłoszenia, innego skutku niż przewidziany dla wszystkich innych warunków wskazanych w art. 12 ust. 1. Skutek ten w każdym przypadku polega na odrzuceniu zgłoszenia. Już taki sposób usytuowania przesłanki zachowania terminu określa jej materialny charakter. Jeszcze wyraźniej charakter ten wynika z treści art. 12 ust. 4 in fine rozważanej ustawy w powiązaniu z art. 12 ust. 1 tej ustawy oraz art. 102 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie wywołuje ono skutków prawnych, o których mowa w art. 12 ust. 1, polegających na niestosowaniu, w razie skutecznego zgłoszenia, przepisów art. 102 ust. 1 - 3 Prawa ochrony środowiska. Przepisy art. 102 ust. 1 - 3 Prawa ochrony środowiska przewidują obowiązek rekultywacji gleby lub ziemi. Zgłoszenie dokonane z zachowaniem warunków art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) skutkuje zatem uchylenie podstaw do nałożenia na podmiot obowiązku rekultywacji. Odrzucenie zgłoszenia, jakkolwiek w procedurze administracyjnej kojarzone z niezachowaniem warunków formalnych, w rozważanej kwestii oznacza wygaśnięcie prawa tego podmiotu do zwolnienia od obowiązku rekultywacji terenu. Co prawda przepis art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) nie stwierdza wprost, że roszczenie zgłaszającego wygasa z dniem upływu terminu do wniesienia zgłoszenia, ale nie przesądza to o tym, że określony w nim termin nie ma charakteru terminu materialnego, ze skutkiem w postaci wygaśnięcia prawa (por. uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 56). Bezskuteczność zgłoszenia jest przecież, jak już wyżej zasygnalizowano, efektem niespełnienia przez zgłaszającego warunków ustawy, tj. warunków materialnych sformułowanych w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), w tym zachowania terminu wniesienia zgłoszenia.

Użycie w dyspozycji art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) słowa "może" nie oznacza dowolności starosty w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia zgłoszenia. Wskazuje, iż organ może odrzucić zgłoszenie jedynie w razie niespełnienia warunków ustawy. Nie uprawnia natomiast starosty do przyjęcia zgłoszenia (niewydania decyzji o sprzeciwie) w przypadku niezachowania przez zgłaszającego warunków określonych w art. 12 ust. 1 tej ustawy. W żadnym razie celem ustawodawcy nie było umożliwienie wystąpienia stanu, w którym ani władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., ani inny podmiot (który spowodował zanieczyszczenie), nie byliby zobowiązani do rekultywacji. Taką zaś sytuację wytworzyłoby odczytanie przepisu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...) jako uprawnienia starosty do przyjęcia zgłoszenia mimo niezachowania warunków z art. 12 ust. 1 tej ustawy. Powtórzyć zatem przyjdzie, iż to nie decyzja o odrzuceniu zgłoszenia, ale upływ terminu zgłoszenia powoduje wygaśnięcie roszczenia zgłaszającego. Decyzja o odrzuceniu ma więc charakter deklaratoryjny. Unormowanie z art. 12 ust. 4 in fine omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. nie tyle zaś przeczy tej ocenie, ile pozwala na jasne wyodrębnienie dwóch spraw administracyjnych: jednej opartej na art. 12 tej ustawy i drugiej, prowadzonej na podstawie materialnej wskazanej w art. 102 powołanej wyżej ustawy - Prawo ochrony środowiska. Władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. może uzyskać zwolnienie od obowiązku rekultywacji z powodów określonych w art. 12 ust. 1 tej ustawy jedynie w postępowaniu przewidzianym w art. 12, a nie w drodze "zarzutu" w trakcie procedury nakładania obowiązku rekultywacji.

Dla ustalenia daty dokonania zgłoszenia konieczne jest również określenie procesowej formy zgłoszenia, a w związku z tym ocenienie skuteczności tej wypowiedzi wnioskodawcy na podstawie norm regulujących taką formę komunikowania się strony z organem. W tym zakresie skład orzekający identyfikuje się z poglądem, według którego zgłoszenie wszczyna postępowanie administracyjne, a więc datą dokonania zgłoszenia jest, w myśl art. 61 § 3 K.p.a., dzień doręczenia zgłoszenia organowi (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Łd 160/05, niepubl.). Skoro mamy do czynienia z terminem materialnoprawnym, nie wchodzi w grę dzień nadania pisma w placówce pocztowej w warunkach art. 57 § 5 K.p.a. Zauważyć warto, odnosząc się do innego poglądu wyrażonego w orzecznictwie (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 1160/05, oraz z dnia 22 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Łd 843/05, niepublikowane), że nie ma podstaw, w przypadku art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), do posługiwania się analogią, tj. stosowania przepisów normujących przerwanie biegu przedawnienia w prawie cywilnym. Skoro zaś materialne prawo administracyjne nie zawiera (mimo prób podejmowanych w tym zakresie) norm ogólnych, na kształt części ogólnej Kodeksu cywilnego, to za kompletne uregulowanie zagadnień związanych z biegiem terminu do wniesienia zgłoszenia z art. 12 ust. 1, uznać należy przepisy omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. W tym akcie prawnym nie ma zaś przepisu umożliwiającego przyjęcie, iż nadanie zgłoszenia w placówce pocztowej jest równoznaczne z przerwaniem biegu terminu, czy też z zachowaniem terminu.

Nie została nadto spełniona przesłanka spowodowania zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot. Ocena ta oparta jest na stanowisku, według którego A S.A. jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym (sukcesja uniwersalna) B S.A. Następstwo to nastąpiło, w myśl art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm.), z mocy prawa, jako skutek aktu notarialnego, mocą którego spółka przejmująca (D S.A.) wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej (B S.A.). W wyniku takiego połączenia spółek powstała Spółka Akcyjna, która następnie zmieniła ostatecznie nazwę (firmę) na A S.A. Przeniesienie praw i obowiązków spółki przejętej na spółkę przejmującą, w drodze sukcesji uniwersalnej, nastąpiło w chwili wykreślenia spółki przejętej z rejestru (por. A. Szajkowski [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja "Kodeks handlowy. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1997, s. 1414, 1163). Skład orzekający opowiada się za poglądem, zgodnie z którym sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 w/w Kodeksu handlowego, wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych (por. uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 1160/05, niepublik. oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 955/01, ONSA 2004, nr 1, poz. 29 i z dnia 23 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 2791/97, ONSA 2000, nr 1, poz. 19). Obowiązek rekultywacji, który jest przedmiotem zarówno art. 102 ust. 1 - 3 powołanej ustawy Prawo ochrony środowiska, jak i przepisu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...), jest obowiązkiem wynikającym z materialnego prawa administracyjnego. Niezależnie od tego warto zauważyć, że użyte wart. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska oraz w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. pojęcie "władającego" nie jest oderwane od tytułu prawnego do powierzchni ziemi ("terenu" - w rozumieniu art. 110 Prawa ochrony środowiska). Władającym nieruchomością obejmującą sporny teren jest przede wszystkim właściciel. Zgodnie z art. 3 pkt 44 Prawa ochrony środowiska, za władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający (por. W. Szczuka - Skarżyńska "Nasze wspólne dobro", Rzeczpospolita 2003/7/2). Wewnętrznie sprzeczna wydaje się w tej sytuacji konstrukcja, według której nie kwestionuje się następstwa cywilistycznego skarżącego po B S.A., a jednocześnie uważa się poprzednika prawnego za "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska (...). Pamiętać należy także o treści pojęcia obowiązku rekultywacji. Zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, rekultywacja zanieczyszczonej gleby lub ziemi polega na ich przywróceniu do stanu wymaganego standardami jakości. Obowiązek ten nie ma charakteru cywilnoprawnego, tak jak obowiązki z tytułu szkody spowodowanej oddziaływaniem na środowisko (art. 322 i nast. Prawa ochrony środowiska), ale środek którym posługuje się ustawodawca (przywrócenie do stanu wymaganego standardami jakości) ma cechy restytucji przewidzianej w art. 363 § 1 K.c. Od sposobu naprawienia szkody wymienionego w art. 363 § 1 K.c. rekultywacja różni się jedynie tym, że władający ma przywrócić do stanu sprzed zanieczyszczenia ziemię lub glebę na nieruchomości, którą włada, a nie na nieruchomości osoby poszkodowanej w rozumieniu prawa cywilnego. Dla pełnego obrazu omawianej regulacji dodać można, iż art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska zawiera domniemanie spowodowania zanieczyszczenia przez władającego. Domniemanie to podlega obaleniu w warunkach art. 102 ust. 2 tej ustawy. Obalenie domniemania dla stanów faktycznych, które miały miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., odbywa się zaś w ramach art. 12 ust. 1 tej ustawy. Oba te unormowania statuują zasadę cywilnoprawną, według której odpowiedzialny jest sprawca zanieczyszczenia (potwierdzają tę regułę wyjątki z art. 102 ust. 3 - 5 Prawa ochrony środowiska). Element publicznoprawny sprowadza się więc do tego, iż przywrócenie do stanu poprzedniego następuje w ramach ochrony dobra wspólnego (powierzchni ziemi - w rozumieniu art. 3 pkt 25 Prawa ochrony środowiska - bez zanieczyszczeń), nie zaś ochrony innego podmiotu uczestniczącego w obrocie cywilnoprawnym. Zdaniem składu orzekającego takie połączenie cech publicznoprawnych i cywilnoprawnych obowiązku rekultywacji potwierdza stanowisko, zgodnie z którym następca prawny władającego pod tytułem ogólnym jest obowiązany do rekultywacji powierzchni ziemi, zanieczyszczonej przez poprzednika prawnego. Następca taki nie jest innym podmiotem w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw.

Wobec powyższego należało, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalić skargę.