Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1525/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesorzy WSA Janusz Walawski, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi M. R. na orzeczenie Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia winy w postępowaniu dyscyplinarnym i wymierzeniu kary wydalenia ze służby: 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

II SA/Wa 1525/04

UZASADNIENIE

Komendant Rejonowy Policji [...] działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 7. poz. 58. ze zm.), uznał winnym [...] M. R. - tego, że:

1. w dniu 24 kwietnia 2003 r. przy ul. [...] w W. jako policjant KRP [...], przekroczył swoje uprawnienia określone w przepisach prawa w ten sposób, że nakłaniał R. C. do złożenia fałszywych zeznań, w toku postępowania przygotowawczego [...] prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej [...], na okoliczność użyczenia A. P. kwoty [...] zł podczas, gdy R. C. w/wym. kwotę wręczył A. P. w dniu 23.04.03 r. w W. tytułem okupu za "ochronę" prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, czym działał na szkodę interesu prywatnego i publicznego oraz utrudniał postępowanie karne pomagając A. P. uniknąć odpowiedzialności karnej, popełniając czyn o znamionach przestępstwa określonego w art. 231 § 1 kk w zb. z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 233 § 1 kk w zb. z art. 239 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, czym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 132 ust. 4 ustawy o Policji;

2. w dniu 25 kwietnia 2003 r. przy ul. [...] w W., jako policjant KRP [...] przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, nakłaniał R. C. do złożenia fałszywych zeznań w toku postępowania karnego poprzez [...], tj. o przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k., czym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 132 ust 4 ustawy o Policji;

3. w dniu 4 kwietnia 2003 r. w [...]. Jako policjant KRP [...] przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że powołując się na pełnioną funkcję poprzez okazanie legitymacji służbowej A. W. [...], popełniając czyn o znamionach przestępstwa określonego w art. 231 § 1 kk w zb. z art. 217 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, czym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 132 ust. 4 ustawy z o Policji

i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2003 r. zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne przeciwko [...] M. R., któremu przedstawiono zarzuty popełnienia czynów będących przestępstwami. Podstawę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego stanowiło postanowienie o przedstawieniu [...] M. R. zarzutów karnych o popełnienie przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego, postępowanie karne za nr [...] prowadziła Prokuratura Rejonowa [...] w W., na wniosek której w stosunku do podejrzanego Sąd Rejonowy [...] zastosował środek zapobiegawczy w postaci [...]. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał na uprawdopodobnienie w dużym stopniu, iż [...] M. R. dopuścił się zarzucanych mu czynów. Na sprawstwo wymienionego wskazują zeznania świadków przesłuchanych podczas prowadzonego śledztwa. [...] M. R. przesłuchany w charakterze obwinionego przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów i odmówił składania wyjaśnień podtrzymując w całości treść wyjaśnień złożonych podczas przesłuchania w Prokuraturze Rejonowej [...]. Dla potrzeb prowadzonego postępowania dyscyplinarnego prokurator prowadząca śledztwo udostępniła wybrane materiały procesowe, jednakże nie wyraziła zgody na zapoznanie z nimi obwinionego. Materiał ten potwierdził, iż [...] M. R. jako funkcjonariusz Policji nakłaniał R. C. do złożenia fałszywych zeznań w toku postępowania przygotowawczego [...] prowadzonego w Prokuraturze Rejonowej [...], a także do [...]. Ponadto zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do uznania za oczywisty fakt przekroczenia przez obwinionego uprawnień funkcjonariusza Policji, a polegający na [...] A. W. po uprzednim okazaniu legitymacji służbowej pokrzywdzonemu. Ustalenia dokonane w toku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową [...] [...] M. R. potwierdził w złożonych wyjaśnieniach. Przedmiotem postępowania dyscyplinarnego był również związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy świadomym naruszeniem przez obwinionego dyscypliny służbowej a popełnieniem zarzucanych mu przestępstw. Związek ten został uprawdopodobniony w stopniu wystarczającym do podjęcia decyzji merytorycznych w zakresie sankcji dyscyplinarnych. Za okoliczność mającą wpływ na zaostrzenie wymiaru kary uznać należy to, że obwiniony dopuścił się zarzucanych mu czynów w czasie prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego, w ramach którego przedstawiono mu zarzut popełnienia wykroczenia określonego w art. 70 § 2 k.w., tj. realizowania czynności służbowych w stanie nietrzeźwości, a także zarzut nieterminowej realizacji służbowych obowiązków, skutkującej bezzasadną przewlekłością w trzech przydzielonych mu do prowadzenia postępowaniach przygotowawczych. Fakt niesumienności w wykonywaniu przez [...] M. R. obowiązków służbowych zawarł w swej opinii Kierownik [...].

Zdaniem organu zarzucanych czynów obwiniony dopuścił się jako policjant, wykorzystując zajmowane stanowisko. Sprzeniewierzył się tym samym przyjętym na siebie obowiązkom związanym ze szczególnym zaufaniem społecznym i dążeniem zapewnienia przestrzegania prawa, naruszając dobre imię Policji. Komendant Rejonowy Policji uznał, że biorąc pod uwagę charakter czynów, które znalazły potwierdzenie w materiale dowodowym, jak też stopień zawinienia sprawcy, Komendant Rejonowy Policji [...] orzeczeniem z dnia [...].09.2003 r. uznał [...] M. R. winnym popełnienia zarzucanych mu czynów i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Od powyższego rozstrzygnięcia obwiniony, z zachowaniem terminu, złożył odwołanie do Komendanta Stołecznego Policji, w którym zarzucił, że w prowadzonej przeciwko niemu sprawie karnej nie sporządzono jeszcze aktu oskarżenia. Natomiast w zażaleniu z dnia [...].10.2003 r. wymieniony m.in. zarzuca brak obiektywizmu ze strony organu I instancji polegający na "naciąganiu niektórych faktów" oraz na odstąpieniu od ich udokumentowania. Ponadto stwierdził, że w czasie doręczania dokumentów kończących postępowanie dyscyplinarne, prowadząca je prokurator groziła mu, usiłując zmusić do [...] oraz odmówiła skorzystania z prawa do obrońcy, którego ma ustanowionego. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...].12.2003 r. Komendant Stołeczny Policji uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego. Prokurator prowadzący śledztwo udostępniła pozostałe materiały z prowadzonego postępowania przygotowawczego oraz wyraziła zgodę na zapoznanie z tymi materiałami obwinionego. W dniu [...].01.2003 r. sporządzony został akt oskarżenia przeciwko [...] M. R., który skierowano do Sądu Rejonowego [...]. W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji przesłuchano w charakterze świadków policjantów Referatu [...] oraz przełożonego obwinionego. Udokumentowano w ten sposób, skąd obwiniony wiedział o sprawie [...] przez A. P. od R. C., z jakich powodów posiadał wiedzę o zatrzymaniu A. P. oraz, że jego zdjęcie będzie okazywane R. C. Wiedzę tę obwiniony posiadał z racji bycia pracownikiem tegoż Referatu. O tej sprawie wiedzieli praktycznie wszyscy pracownicy i wykonywali związane z nią czynności procesowe. [...] M. R., jako doświadczony policjant mógł spodziewać się, że po przesłuchaniu R. C. będzie okazywane jego zdjęcie, gdyż pokrzywdzony nie znał go z nazwiska i nie wiedział, w jakim wydziale pracuje. Do akt postępowania włączono kserokopie zwolnień lekarskich obwinionego oraz listy obecności za miesiąc kwiecień 2003 r. Z dokumentów tych wynika, że w dniach objętych zarzutami obwiniony nie przebywał na zwolnieniu lekarskim. Dni te były dniami wolnymi od służby, gdyż obwiniony pełnił służby nocne: w nocy z 3 na 4.04.2003 r. oraz 24/25.04.2003 r. w godzinach 20.00 - 8.00. Przesłuchany w charakterze świadka R. C. zeznał, że obwiniony nakłaniał go do złożenia fałszywych zeznań w dniu 24.04.2003 r. na okoliczność użyczenia A. P. kwoty [...] zł oraz w dniu 25.04.2003 r. nakłaniał go do [...]. A. W. oraz E. W. przesłuchani w charakterze świadków potwierdzają fakt przekroczenia przez obwinionego uprawnień, polegający na [...] A. W. po uprzednim okazaniu legitymacji służbowej pokrzywdzonemu. Uzupełniony w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy, zdaniem organu, nie dał podstaw do uznania, iż zaistniały wątpliwości co do winy policjanta w zakresie trzech przedstawionych mu zarzutów. Zarzuty karne zostały zmienione na dyscyplinarne, a charakter popełnionych czynów wskazuje na konieczność wymierzenia policjantowi najcięższej kary.

W dniu 9 lutego 2004 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył pan M. R. Podniósł on, iż w dniu 29 stycznia 2004 ustnie zgłosił obrońcę, a nadto materiały z postępowania dyscyplinarnego są niekompletne, a ono samo zakończył się przed zakończeniem postępowania karnego, czym naruszono zasadę domniemania niewinności.

Komendant Stołeczny Policji orzeczeniem z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia pełnomocnictwa wystawionego przez obwinionego, upoważniająca R. R. do reprezentowania interesów strony, ale zdaniem organu z akt sprawy nie wynika, aby ten wyraził na to zgodę. Natomiast zebrany w toku postępowania materiał dowodowy Komendant Stołeczny Policji uznał za kompletny i wyjaśniający w całości sprawę. Organ podniósł także, że odpowiedzialność dyscyplinarna z ustawy o Policji jest inna niż odpowiedzialność karna i orzeczenie mogło być wydane przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy karnej.

W dniu 27 kwietnia 2004 r. skargę na powyższe orzeczenie złożył pan M. R. W uzasadnieniu jej skarżący wskazał, iż w trakcie postępowania dyscyplinarnego zostało naruszone jego prawo do obrony poprzez niedopuszczenie do udziału w czynnościach postępowania jego pełnomocnika. Nadto podniósł także, że prowadzący postępowanie nie przestrzegali przepisów ustawy o Policji i Kodeksu postępowania karnego odnośnie terminów i sposobie powiadamiania go o czynnościach wykonywanych z jego udziałem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że funkcjonariusz Policji wskazany jako obrońca obwinionego nie wyraził zgody na przyjęcie obrony. Natomiast raporty skierowane do przełożonych przez R. R. nie zawierają zgody na obronę obwinionego. Sam zaś obrońca nie był aktywny w podejmowaniu obrony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie zostało naruszone prawo skarżącego do obrony w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym. Zgodnie z art. 135f ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy za jego zgodą spośród policjantów. Przepis ten oznacza, że czynność ustanowienia obrońcy składa się z dwóch elementów:

• wyznaczenia przez obwinionego innego funkcjonariusza jako obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym oraz,

• przyjęcie przez funkcjonariusza obowiązku obrony.

Przepisy nie wymagają, aby te czynności musiały wystąpić jednocześnie. W sytuacji, gdy policjant podejmie się obrony obwinionego i organ zostanie o fakcie podjęcia się tej obrony skutecznie powiadomiony, organ powinien umożliwić mu udział w czynnościach postępowania oraz zawiadamiać go o tych czynnościach, a także doręczać mu pisma związane z prowadzonym postępowaniem. Nie dochowanie tych czynności powoduje poważne uchybienie procesowe w zakresie prawa do obrony obwinionego.

W przedmiotowej sprawie skarżący udzielił w dniu 4 lutego 2004 pełnomocnictwa [...] R. R. (k-[...]), następnie w dniu 26 lutego 2004 r. [...] R. złożył raport o wyrażeniu zgody na podjęcie obrony. Mimo to organ drugiej instancji zignorował ten fakt twierdząc, że takiej zgody nie było. W ten sposób obrońca obwinionego nie mógł podjąć działań zmierzających do obrony. Nie był bowiem zawiadamiany o czynnościach organu, nie był także pewien, czy może podjąć się obrony skoro organ drugiej instancji nie uznaje udzielonego mu przez obwinionego pełnomocnictwa.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.