Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 255/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: ART.12 UST.16
journal: Dz.U. 2017 poz 1161
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
article: ART.135, 145 § 1 LIT.A I C , ART.200,224
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Joanna Borkowska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej S. z siedzibą w N. kwotę 1400 (jeden tysiąc czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. nakazuje ściągnąć od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 83 (osiemdziesiąt trzy) złote tytułem uzupełnienia wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako: SKO, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania Związku Wyznaniowego [...] w [...] (skarżący, Związek) od decyzji Marszałka Województwa [...] (Marszałek, organ I instancji) z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] dotyczącej odmowy umorzenia opłaty rocznej za rok 2018 ustalonej decyzją Prezydenta m. [...] z [...] października 2018 r. Nr [...] z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów rolnych o powierzchni 0,2695 ha w związku z budową budynku zboru [...] z salą wykładową, zapleczem socjalnym i infrastrukturą techniczną, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Prezydent m. [...] decyzją z [...] października 2015 nr [...] zezwolił związkowi wyznaniowemu [...] w [...] na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych klasy R IIIb o powierzchni 0,2695 ha wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, stanowiących działki o nr ew. [...],[...]i [...], obrębu [...] w Dzielnicy [...] m. [...] w związku z budową budynku zboru [...] z salą wykładową, zapleczem socjalnym i infrastrukturą techniczną. Za wyłączenie gruntów z produkcji ww. organ ustalił opłatę roczną w wysokości 7 069,12 zł przez okres 10 lat począwszy od roku 2016 do roku 2015 w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku.

Wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2018 r. Naczelnik Wydziału [...] w Biurze [...] Urzędu m. [...] o wniósł o umorzenie opłaty rocznej za wyłączenie ww. gruntów z produkcji rolniczej.

Po rozpoznaniu złożonego wniosku decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 12 ust. 16 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1161) Marszałek Województwa [...] odmówił umorzenia opłaty rocznej. Zdaniem Marszałka, przedmiotowy wniosek nie spełnia wymogu określonego tiret 5 ww. przepisu, tj. nie wykazano braku możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Organ podniósł, że wezwał strony postępowania do uzasadnienia i udokumentowania, iż nie było możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Odnosząc się do tej kwestii skarżący wskazał, że w roku 2015 oraz w dacie wydania decyzji w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej Związek był właścicielem jedynie przedmiotowej nieruchomości w obszarze lokalnym ([...]) i nie posiadał na tym obszarze innych nieruchomości, które nie wymagały wyłączenia z produkcji rolniczej i umożliwiały realizację inwestycji. Ponadto Marszałek wskazał, że skarżący nie wykazał, że zarówno na etapie wyboru, a następnie zakupu przedmiotowych nieruchomości nie były dostępne inne nieruchomości, których grunty nie wymagałyby uzyskania zezwolenia na ich wyłączenie lub ich dostępność uniemożliwiała realizację zadań statutowych Związku. Nie uargumentowano również wyboru lokalizacji przedmiotowej inwestycji na terenie Dzielnicy [...], nie wyjaśniono, czy brane były pod uwagę inne nieruchomości pod planowaną inwestycję, tym samym zawężając jej realizację do ww. dzielnicy, którą jednocześnie wskazano jako obszar lokalny. Marszałek podkreślił, że nie neguje wyboru lokalizacji inwestycji na cele statutowe Związku, jedynie bada przesłanki warunkujące możliwość uzyskania wnioskowanej ulgi.

Odwołanie od ww. decyzji złożył Związek Wyznaniowy [...] w [...], zarzucając organowi I instancji błędną interpretację art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez przyjęcie, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki umorzenia opłaty rocznej. W odwołaniu zarzucono, że powyższy przepis nie wskazuje, że "strona winna wykazać, że zarówno na etapie wyboru, a następnie zakupu, nie były dostępne inne nieruchomości, których grunty nie wymagałyby uzyskania zezwolenia na ich wyłączenie lub ich dostępność uniemożliwiałaby realizację zadań statutowych Związku". Przepis również nie wskazuje, że "strona winna uargumentować również wybór lokalizacji inwestycji bądź wskazać, czy były brane pod uwagę inne nieruchomości poza planowaną inwestycją". Związek wskazał, że w roku 2015 oraz w dniu wydania decyzji w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej Związek w obszarze lokalnym (dzielnica [...]) był właścicielem jedynie nieruchomości objętej wnioskiem i nie posiadał w tym obszarze innych nieruchomości, które nie wymagały wyłączenia z produkcji rolniczej (grunty nieobjęte ochroną) i umożliwiały realizację inwestycji polegającej na budowie budynku zboru [...] wraz z infrastrukturą techniczną, zaspokajającego potrzeby miejscowej społeczności na terenie dzielnicy [...]. Odwołujący wskazał też, że zgodnie z art. 7 pkt 2 i 5 statutu Związku, realizuje on swoje cele m. in. prowadząc biblijną działalność edukacyjną, organizując bezpłatne szkolenia, kursy, wykłady, publiczne i zebrania, służące wielbieniu Boga oraz kupując i budując obiekty służące realizacji celów statutowych. Cele statutowe w zakresie zapewnienia możliwości korzystania z prowadzonej przez Związek biblijnej działalności edukacyjnej mieszkańcom dzielnicy [...] nie mogłyby zostać w pełni zrealizowane w przypadku zlokalizowania inwestycji w innej części miasta.

Rozpoznając odwołanie SKO wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2018 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że spełnione zostały przesłanki umorzenia opłaty z art. 12 ust. 16 ustawy:

- z wnioskiem o umorzenie wystąpił organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego;

- wyłączenie nastąpiło dla realizacji inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego, ochrony zdrowia i opieki społecznej oraz dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza;

- inwestycja, o której mowa w tiret 2 (za wyjątkiem powiększenia lub założenia cmentarza), służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności;

- obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha;

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma zatem ustalenie, czy została spełniona przesłanka braku możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.

Rozważając tę kwestię organ odwoławczy stwierdził, że wykładnia art. 12 ust. 16 ustawy winna być precyzyjna, a wprowadzony tym przepisem wyjątek powinien być interpretowany wąsko, a nawet - zawężająco. Wynika to z ogólnej zasady nierozszerzania wyjątków, którym niewątpliwie jest umorzenie opłat, ale wiąże się też z faktem, że opłaty uzyskane przez gminę z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej służą realizowaniu przez gminę zadań, także mających charakter użyteczności publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.01.2010 r. sygn. akt II OSK 138/09, z dnia 11 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1001/04).

Zdaniem SKO, nie można organowi I instancji zarzucić błędnej wykładni powołanego art. 12 ust. 16 ustawy, która zakłada konieczność wykazania przez wnioskodawcę braku możliwości realizacji inwestycji, w tym braku możliwości nabycia innego niż objęty ochroną gruntu, na obszarze niechronionym. Podkreślono, że związek wyznaniowy [...] w [...] nabył ww. nieruchomość na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 2015 r. właśnie dla realizacji ww. celu w postaci budowy budynku zboru [...] z salą wykładową, zapleczem socjalnym i infrastrukturą techniczną. Związek wyznaniowy, jak również wnioskodawca, nie wskazali natomiast jakichkolwiek okoliczności, które uzasadniałyby brak możliwości nabycia w tym czasie innych, nieobjętych ochroną gruntów. Przyjęcie wykładni powołanego art. 12 ust. 16 ustawy, który ograniczałby ocenę spełnienia przesłanki, że nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną, wyłącznie do ustalenia, czy w posiadaniu inwestora znajduje się inny grunt nieobjęty ochroną, nie znajduje potwierdzenia w treści samego przepisu. Argument skarżącego, jakoby przyjęcie ww. wykładni czyniłoby ubieganie się o umorzenie nałożonej opłaty bezprzedmiotowym organ odwoławczy ocenił jako bezzasadny. W sytuacji bowiem, gdy inwestor nabywa konkretną nieruchomość dla realizacji celu statutowego może wykazać, że nie miał możliwości nabycia innej nieruchomości, spełniającej wymagania dla realizacji powziętego zamierzenia, np. poprzez brak dostępności takich gruntów w obszarze, w którym dana inwestycja powinna być realizowana, czy z uwagi na inne szczególne okoliczności, choćby gospodarcze.

Związek Wyznaniowy [...] w [...] z siedzibą w [...] wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że inwestycja nie spełnia wszystkich przesłanek z art. 12 ust. 16 ustawy z uwagi na fakt, że zdaniem zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego nie zostało wykazane, że nie było możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 i 77 K.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w związku z zaistniałym uznaniem administracyjnym;

- art. 107 § 3 K.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku przedstawienia szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwrot od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Uzasadniając skargę, Związek stwierdził, że z przepisu art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie wynika – wbrew stanowisku orzekających w sprawie organów – że strona powinna wykazać, że zarówno na etapie wyboru, jak i w dniu zakupu nie były dostępne inne nieruchomości, niewymagające uzyskania zezwolenia na wyłączenie. Z przepisu tego nie wynika także, zdaniem skarżącego, że strona powinna uargumentować wybór lokalizacji inwestycji, bądź wskazać, czy były brane pod uwagę inne nieruchomości poza planowaną inwestycją.

Skarżący wykazał, że w 2015 r. oraz w dniu wydania decyzji w sprawie wyłączenia gruntów w obszarze lokalnych (Dzielnica [...]) był właścicielem jedynie nieruchomości objętej wnioskiem i nie posiadał innych nieruchomości, które nie wymagałyby wyłączenia z produkcji rolniczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że skarga została złożona z uchybieniem 30-dniowego terminu, który upłynął w dniu 31 października 2018 r.

Natomiast z ostrożności procesowej, odnosząc się do zarzutów skargi, Kolegium stwierdziło, że podtrzymuje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku SKO o odrzucenie skargi z powodu wniesienia jej po terminie. Rozważając tę kwestię należy wskazać, że jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji, została ona doręczona skarżącemu w dniu 1 października 2018 r. Termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 31 października 2018 r. Oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. – dalej; "p.p.s.a"). Z koperty, w której znajdowała się skarga (k. nr 6 akt sądowych) bezsprzecznie wynika, że skarga została oddana w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 31 października 2018 r., zatem z zachowaniem terminu do wniesienia skargi. W tej sytuacji nie ma podstaw do odrzucenia skargi.

Przechodząc do oceny zasadności skargi, Sad uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] o odmowie umorzenia stałej opłaty rocznej za 2018 r. z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów rolnych. Wniosek o umorzenie dotyczył opłaty z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej gruntów, stanowiących działki o nr ew. [...],[...] i [...], obrębu [...] w Dzielnicy [...] m. [...] z przeznaczeniem pod budowę budynku zboru [...], z salą wykładową, zapleczem socjalnym, infrastrukturą techniczną.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji jest przepis art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w świetle którego na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego marszałek województwa w odniesieniu do gruntów rolnych może umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, oraz dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.

Umorzenie stałej opłaty rocznej albo odmowa jej umorzenia, oparte jest na uznaniu administracyjnym (władztwo dyskrecjonalne organu). Norma art. 12 ust. 16 ustawy nie wprowadza obowiązku umorzenia przez organ stałej opłaty rocznej, nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w tym przepisie. Organ jest zobowiązany do racjonalnego wyważenia interesu podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty i interesu publicznego oraz wskazania, z jakich przyczyn nie jest uzasadnione zwolnienie zobowiązanego od obowiązku wniesienia opłaty.

Decyzja o umorzeniu opłaty rocznej może być wydana jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:

1. organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego złożył stosowny wniosek,

2. przedmiotem wniosku jest inwestycja o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego, ochrony zdrowia i opieki społecznej,

3. inwestycja służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności albo dotyczy powiększenia lub założenia cmentarza,

4. obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha,

5. nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.

Okolicznością bezsporną, co przyznaje organ oraz skarżący jest, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione pierwsze cztery przesłanki umorzenia opłaty rocznej. Istotą natomiast sporu jest ustalenie, czy w sprawie zaistniała przesłanka braku możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie objętym ochroną. Dopiero bowiem łączne spełnienie wszystkich pięciu warunków uzasadnia rozważenie przez organ w ramach uznania administracyjnego, że w konkretnej sprawie możliwe byłoby umorzenie w części lub w całości tej opłaty. Oznacza to, że nawet w sytuacji wystąpienia tych wszystkich cech, organ będzie uprawniony od odmowy umorzenia opłaty z tytułu wyłączenia.

W ocenie sądu przy interpretacji każdej z przesłanek należy uwzględnić całość normy prawnej skonstruowanej omawianym przepisem. Otóż po pierwsze skoro celem takiej inwestycji jest zaspokajanie potrzeb lokalnej społeczności, badanie możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną winno dotyczyć terenu lokalnego i na tym terenie należało poszukiwać innego gruntu, który mógłby zostać zabudowany na potrzeby skarżącego, a nie podlegałby ochronie.

Tymczasem w aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 23 kwietnia 2018 r., którym Marszalek Województwa [...] wezwał skarżącego m. in. do wykazania czy związek dysponuje innymi gruntami na terenie m. [...], które nie wymagają wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej, a jednocześnie umożliwiają realizację zadań statutowych związku.

W ocenie Sądu wskazanie obszaru m. [...] wykracza poza pojęcie obszaru lokalnego w kontekście zaspokajania potrzeb lokalnej społeczności, w tym przypadku członków tego związku wyznaniowego. Ze względu na liczebność [...] oraz otwartość i dużą tolerancję dla odmienności, w tym religijnych - co jest charakterystyczne dla ośrodków zapewniających anonimowość - zapewnia ona możliwość praktykowania dla [...]. Tym samym operowanie pojęciem "lokalności" do całego obszaru [...] nie jest uzasadnione.

Należy podnieść, że z treści zaskarżonych decyzji nie wynika, jakimi kryteriami kierował się organ żądając wykazania nieruchomości na całym obszarze m. [...]. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika jedynie pośrednio, że z kolei wskazany przez skarżącego teren Dzielnicy [...], jest terenem niewystarczającym do zbadania omawianej okoliczności ("Nie uargumentowano również wyboru lokalizacji przedmiotowej inwestycji na terenie Dzielnicy [...], nie wyjaśniono, czy brane były pod uwagę inne nieruchomości pod planowaną inwestycję, tym samym zawężając jej realizację do ww. dzielnicy, którą jednocześnie wskazano jako obszar lokalny" - str. 3 decyzji organu pierwszej instancji). Organ pierwszej instancji nie wskazał jednak motywów, którymi kierował się uznając ten obszar za – prawdopodobnie – zbyt "zawężony". Natomiast organ odwoławczy w ogóle się do tej kwestii nie odniósł. Posługuje się enigmatycznym pojęciem: " takich gruntów, w obszarze, w którym dana inwestycja powinna być realizowana", "inny grunt nie objęty ochroną". Nie jest wiadomym w jakim obszarze konkretnie należy poszukiwać owych gruntów, nieobjętych ochroną. Należałoby domniemywać, że również na terenie całej [...], skoro Kolegium w pełni zaakceptowało stanowisko organu I instancji.

Zdaniem Sądu rzeczywiście obszar służący zaspokajaniu potrzeb lokalnej społeczności, w szczególności religijnej – w tym przypadku zboru [...]- nie musi pokrywać z podziałami administracyjnymi samorządowymi (np. na dzielnice), jednakże Sąd nie może się do tej kwestii odnieść, bowiem organy nie poczyniły żadnych ustaleń w tym zakresie. Zdaniem Sądu nie do zaakceptowania jest także stanowisko, że w każdej dzielnicy [...] musi znajdować się jeden budynek zboru [...]. W tym zakresie konieczne jest przeanalizowanie przez organ znajdujących się w pobliżu zborów, aby uznać, czy lokalizacja w tym miejscu ma zaspokajać lokalne potrzeby wyznawców. Rozpoznając ponownie sprawę organy będą miały obowiązek przeanalizować sytuację pod tym względem, aby ustalić teren inwestycji pod względem możliwości lokalizacji w innym miejscu, gdzie nie będzie wymagało to wyłączenia gruntów z produkcji.

Po drugie organy obu instancji dokonały błędnej wykładni przepisu art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, polegającej na przyjęciu, że skarżący winien wykazać brak możliwości pozyskania gruntu nieobjętego ochroną już na etapie nabycia (wyboru) tej nieruchomości.

Zdaniem Sądu wskazany przepis nie daje podstaw do badania okoliczności nabycia nieruchomości, które nastąpiło przed wydaniem decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji i ustaleniu z tego tytułu opłat. Należy bowiem wskazać, że podmiot występujący o umorzenie opłat może nabyć grunty w różnym czasie (nawet na długo przed wyłączeniem gruntów i ustaleniem opłaty), na podstawie różnych tytułów, np. w drodze kupna, ale także w drodze zasiedzenia, darowizny itp.

Przyjęcie stanowiska organu wymagałoby w każdym przypadku badania okoliczności nabycia gruntu, zatem również z tytułu zasiedzenia, darowizny, czy też kupna, nawet w znacznym odstępie czasu przed wydaniem decyzji o wyłączeniu gruntów i ustaleniu opłaty. W ocenie Sądu taka wykładnia pojęcia "braku możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną" skutkująca praktycznie nieograniczonym w czasie obowiązkiem badania przez organ okoliczności nabycia gruntu, jest całkowicie błędna.

Sąd stoi na stanowisku, że badanie przesłanek uzasadniających umorzenie opłaty rocznej na zasadzie art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, nie może się odnosić do sytuacji sprzed wydania zezwolenia na wyłącznie z gruntów i ustalenia opłaty z tego tytułu. Możliwość umorzenia tych opłat powstaje bowiem dopiero w po stwierdzeniu obowiązku ich uiszczenia. Celem ustawy jest ochrona gruntów leśnych i rolnych. Zatem w chwili zgody na wyłączenie gruntów z produkcji owa ochrona ustaje. W tym momencie strona decyduje, że przeznacza ten grunt pod inwestycję, ponieważ nie posiada innego, który nie wymagałby wyłączenia z produkcji.

Zatem w rozpatrywanej sprawie obowiązkiem organu było zbadanie, czy w chwili wydania decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej i ustaleniu opłaty z tego tytułu, skarżący był w posiadaniu gruntów, nieobjętych ochroną, mając na uwadze, że inwestycja ma służyć potrzebom lokalnej społeczności. Zakres zaś terytorialny występowania działek (niepodlegających ochronie), których skarżący jest właścicielem, winien zostać ustalony w oparciu o przesłanki wskazane powyżej.

W konsekwencji zdaniem Sądu dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 12 ust. 16 ustawy o ochrony gruntów rolnych i leśnych, doprowadziło także do naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokładnie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie oraz niewystarczające wyjaśnienie motywów podjęcia zaskarżonych decyzji.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) – pkt 2 sentencji oraz na podstawie art. 224 w związku z art. 200 p.p.s.a. –pkt 3. sentencji.

W wyniku uwzględnienia skargi przedmiotowa sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez organy administracji, które - mając na uwadze art. 153 p.p.s.a. - winny uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Wskazania co do dalszego postępowania w tej sprawie wynikają wprost z treści uzasadnienia, w szczególności do wykładni przepisu art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu zbadania czy skarżący dysponował nieruchomościami w chwili wyłączenia gruntów i ustalenia opłaty, niepodlegającymi ochronie na obszarze lokalnym. Sąd na obecnym etapie, nie przesądzając kwestii spełnienia przesłanek dających podstawę umorzenia wskazuje jednocześnie, że nawet w przypadku gdy organ stwierdzi, że przesłanki te zostały spełnione, nie ma obowiązku umorzenia opłaty rocznej. W takim przypadku jest natomiast zobowiązany do racjonalnego wyważenia interesu podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty i interesu publicznego. Wydanie decyzji musi zatem zostać poprzedzone wyjaśnieniem całokształtu okoliczności sprawy w sposób umożliwiający dokonanie oceny między innymi sytuacji dochodowej i majątkowej podmiotu obciążonego obowiązkiem ponoszenia opłat, a także innych okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie żądania ich umorzenia.