Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 905/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E. D., J. O. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie prawa ustanowienia użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. D., S. O. i A. B., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w sprawie ustanowienia na rzecz D. A. i Z. B. prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,4210 części gruntu o pow. [...] m2 (z ogólnej powierzchni [...] m2) oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], położonego w W. przy ul. [...], a także w sprawie ustalenia czynszu symbolicznego do ww. udziału oraz odmowy ww. osobom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,5790 części gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obr. [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] uregulowana była w księdze hipotecznej pod nazwą "[...]"

i zawierała [...] m2. Obecnie stanowi działki ew. w obrębie [...]: nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...].

Nieruchomość powyższa została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 1 dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł z dniem 21 listopada 1945 r. na własność gminy W., a następnie z mocy art. 32 ust.2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r. powyższy grunt stał się własnością Dzielnicy - Gminy W. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. nr [...] i z dnia [...] lipca 1991 r. nr [...].

Objęcie powyższego gruntu położonego w W. przy ul. [...] w posiadanie przez gminę W. nastąpiło, na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawa (Dz. U. Nr 16, poz. 112), w dniu 16 sierpnia 1948 r.

W dniu 24 stycznia 1949 r. poprzednia właścicielka hipoteczna M. N. złożyła wniosek o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości.

Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] września 1951 r. nr [...] odmówiło przyznania poprzedniej właścicielce prawa własności czasowej do gruntu powyższej nieruchomości.

W dniu 28 października1998 r. D. A. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czadowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], stwierdziło nieważność zaskarżonego orzeczenia administracyjnego. Skarga na te decyzje została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 254/04.

Prezydent W., rozpoznając wniosek M. N. z dnia 24 stycznia 1949 r., ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w studium uwarunkowań

i kierunków zagospodarowania przestrzennego W. (Uchwała Nr [...] Rady Miasta W. z dnia [...] października 2006 r.) znajduje się w strefie mieszkaniowo-usługowej [...], wraz z towarzyszącymi obiektami użyteczności publicznej.

Organ podał, że znajdujący się na gruncie budynek przy ul. [...] został wybudowany przed 1939 r., a odbudowany został w 1949 r. przez Spółdzielnię Administracyjno-Mieszkaniową Ministerstwa Przemysłu i Handlu.

Prezydent W. na podstawie aktów notarialnych ustalił wielkość udziału wynoszącego 0,421 w części gruntu o pow. [...] m2, jaki pozostał po sprzedaży 6 lokali mieszkalnych nr nr [...],[...], [...], [...], [...] i [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części wspólnej budynku i jego urządzeń, które służą do użytku ogółowi mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali.

Zasady ustalania czynszu symbolicznego określone zostały w uchwale Rady Miasta W. Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r.

Prezydent W., uznając, że nieruchomość położona przy ul. [...] oznaczona nr ew. [...] spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r., decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] ustanowił na rzecz D. A. i Z. B. prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,4210 części gruntu o pow. [...] m2 (z ogólnej powierzchni [...] m2) oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...], ustalił czynsz symboliczny z tego tytułu oraz odmówił ww. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,5790 części gruntu o pow. [...] m2 oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] - oddanego w użytkowanie wieczyste w ułamkowych częściach właścicielom lokali mieszkalnych. Organ wyjaśnił także, że rozpatrzenie wniosku dekretowego w odniesieniu do pozostałej części gruntu hipotecznego oznaczonego w ewidencji gruntów jako część działki nr [...] z obrębu [...] nastąpi odrębną decyzją.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli E. D., S. O. i A. B. zarzucając naruszenie prawa poprzez pominięcie przez organ pierwszej instancji kwestii poniesienia przez właścicieli lokali mieszkalnych nakładów na przedmiotowy budynek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W., a w uzasadnieniu decyzji wyjaśniło, że skoro materiał dokumentacyjny potwierdza, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego należało uwzględnić. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż nie ma możliwości orzekania w tej samej decyzji w przedmiocie budynku (oddania, rozliczenia nakładów itp.) jest to bowiem ewentualną materią innego postępowania - cywilnego.

Skargę na powyższą decyzję złożyli E. D., J. O. i A. B., zarzucając naruszenie przepisów art. art. 7, 8, 76, 77,80 i 107 k.p.a. Do akt sprawy wpłynęło tez pismo skarżących z dnia 4 lutego 2009 r., w którym zwrócili się o ustalenie, czy S. N. i K. N. otrzymali od Państwa mieszkania w zamian za przekazanie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Ponadto skarżący wskazali, że w ich ocenie, z odpisu KW nr [...] wynika, że M. N. i jej następcy prawni nie są jedynymi współwłaścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Oceniając we wskazanym wyżej zakresie zaskarżoną decyzję, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji, bowiem rozstrzygnięcie to nie narusza prawa.

Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy potwierdza, że organy orzekające dokonały prawidłowych ustaleń co do istnienia przesłanek wynikających z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), których spełnienie determinuje ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej.

Z zaświadczenia Sądu Okręgowego Wydział Hipoteczny z dnia 24 października 1947 r. Nr [...] wynika, że nieruchomość [...] oznaczona Nr hip. [...] uregulowana była jawnym wpisem na imię M. N. na mocy aktu z dnia [...] października 1935 r. (k-2). Na mocy umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia 24 czerwca 1942 r. M. N. sprzedała F. S. 1/8 część nieruchomości (k-320). Umową kupna – sprzedaży z dnia 6 sierpnia 1947 r. F. S. sprzedał M. N. 1/8 część budynku oraz 1/8 część praw i roszczeń wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. (k-325).

Wskazać należy, że prawo do zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze Warszawy było zbywalne. Prawo to, będące roszczeniem majątkowym, mogło być przeniesione na inną osobę, m.in. tak, jak w sprawie niniejszej, w drodze jego sprzedaży. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA 1788/02.

Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...] został wniesiony w terminie. Z akt sprawy bowiem wynika, że objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r. – z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., co oznacza, że termin sześciomiesięczny do złożenia wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Właścicielka gruntu M. N. złożyła wniosek w dniu 24 stycznia 1949 r. (k-3).

Organy prawidłowo też ustaliły, że D. A. i Z. B. są następcami prawnymi po M. N. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w odpisach postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku: postanowienie Sądu Powiatowego dla W. wydział I Cywilny z dnia [...] listopada 1972 r. sygn. akt [...] (k-213) i postanowienie Sądu Rejonowego dla W. Wydział I Cywilny z dnia [...] lutego 1992 r. sygn. akt [...] (k-212).

Wyjaśnić należy także, że dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy chociaż restrykcyjny dla właścicieli nieruchomości, to jednocześnie ustanawiał sztywne reguły, w których należało uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu, jeżeli zostały spełnione przesłanki wymienione w treści art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Dekret nie określa żadnych innych negatywnych przesłanek do przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu dotychczasowym właścicielom. Jeżeli więc zostały spełnione wyżej wskazane przesłanki, to wówczas gmina obowiązana była uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.

Wskazać należy także, że wyznacznikiem uwzględnienia wniosku było tylko spełnienie powołanych wyżej przesłanek z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przejmując z mocy art. 1 na własność grunty, na podstawie art. 5, pozostawiały budynki na własność dotychczasowym właścicielom. Dotychczasowi właściciele i ich następcy prawni uprawnieni byli na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu do złożenia wniosku - w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę - o przyznanie na tym gruncie prawa własności czasowej lub prawa zabudowy. Do czasu rozstrzygnięcia wniosku budynki pozostały własnością dotychczasowego właściciela i stanowiły nadal jego własność, jeżeli gmina uwzględniła wniosek na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. W przypadku odmowy przyznania własności czasowej lub prawa zabudowy właścicielowi służyło odszkodowanie za grunt, zaś stosownie do art. 8 wszystkie budynki położone na gruncie przechodziły na własność gminy. Skoro zatem stwierdzono nieważność decyzji odmawiającej dawnej właścicielce przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do przedmiotowego gruntu, to budynek znajdujący się na gruncie pozostał własnością dotychczasowych właścicieli.

Rację należy też przyznać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., że sprawa rozliczenia nakładów poniesionych w związku z użytkowaniem budynku na przedmiotowej nieruchomości pozostaje poza postępowaniem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - w uchwale sygn. akt VI SA/95 wyjaśniono, że przepisy dekretu są wystarczającą podstawą materialnoprawną decyzji rozstrzygających sprawy z wniosków zgłaszanych na podstawie art. 7. Przepisy dekretu stanowią też, że gmina "określi warunki, pod którymi umowa może być zawarta". Warunki te wynikają obecnie z obowiązującego w tych kwestiach Kodeksu cywilnego. Na dwustopniowy tryb regulacji w tych sprawach, tzn. najpierw decyzja, a następnie umowa, wskazuje w sposób oczywisty także treść art. 7 ust. 3 dekretu.

W odniesieniu do tej części nieruchomości, co do której odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, organy zajęły prawidłowe stanowisko stwierdzając, iż dopóki decyzje (a odnosi się to także do sporządzonych na ich podstawie i w późniejszym czasie aktów notarialnych) pozostają w obrocie, nie jest możliwe oddanie tych gruntów w użytkowanie wieczyste, zwłaszcza że lokale mieszkalne znajdujące się w budynku stanowią własność osób fizycznych.

Odnosząc się do wniosku dowodowego zmierzającego do wykazania, że w postępowaniu nie brali udziału wszyscy właściciele przedmiotowej nieruchomości, wskazać należy, że okoliczność wskazana w zaświadczeniu wydanym przez sąd wieczystoksięgowy z dnia 24 października 2005 r., nie ma wpływu na tok postępowania. Z zaświadczenia tego wynika, że jedna ze ścian budynku została wybudowana wspólnie przez właścicieli przedmiotowej nieruchomości i nieruchomości sąsiedniej. Wspomniana ściana w rozmiarze 15 m należała bowiem do jednej nieruchomości, a w rozmiarze 4 m do drugiej. Z okoliczności tej nie można wywodzić, że właściciele nieruchomości sąsiedniej mieli prawa we współwłasności przedmiotowej nieruchomości i budynku.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji