Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1042/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji I i II instancji oraz postanowienia
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 10, art. 12, art. 35, art. 73, art. 79, art. 145, art. 148, art. 149, art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: Art. 134 par. 1, art. 145
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Dorota Dąbek . Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] ,, A-- Sp. z o.o. w G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 października 2007 r. nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej I stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz postanowienia Inspektora Sanitarnego z [...] 2007 r [...] , II zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego kwotę 257 zł ( dwieście pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania .


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2001 r. stwierdził u J. S. brak podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli, pylicy płuc, oraz choroby zawodowej narządu słuchu poz. 4, 2, 15 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych.

Decyzja powyższa została doręczona J. S. w dniu 10.12.2001 r.

Postępowanie w powyższej sprawie zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia 5.06.2001 r. doręczonym J. S. 7.06.2001 r. W toku postępowania J. S. pismem z dnia 18.06.2001 r. wniósł o przeprowadzenie ponownego badania w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W dniach [...] 2001r. - [...] 2001r. J. S. był poddany obserwacji klinicznej w Instytucie, który wydał w dniu [...] 2001 r. orzeczenie lekarskie. Decyzja stała się ostateczna, ponieważ J. S. nie wniósł od niej odwołania pomimo stosownego pouczenia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2004 r. stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych z 2002 r.- obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowatego. Decyzja stała się ostateczna, ponieważ J. S. nie wniósł od niej odwołania pomimo stosownego pouczenia.

J. S. pismem z dnia 21.01.2006 r. skierowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wniósł o wznowienie postępowania "w sprawie choroby zawodowej" stwierdzając, że wydane wcześniejsze decyzje są niesłuszne i krzywdzące z prośbą o ponowne zbadanie dokumentów.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2006 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] 2004 r. wskazując, że dołączona przez J. S. dokumentacja nie wskazuje na wystąpienie przesłanek z art. 145 §1 kpa. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2006r. uchylił decyzję z dnia [...] 2006 r. i umorzył postępowanie organu I instancji.

Powiatowy Inspektor Sanitarny zawiadomieniem z dnia 29.06.2006 r. wszczął postępowanie administracyjne z podejrzeniem choroby zawodowej u J. S. i decyzją z dnia [...] 2006 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] 2004r. nie dopatrując się przesłanek z art. 145 § 1 kpa. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2006r. uchylił decyzję z dnia [...] 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wznowił postępowanie administracyjne dotyczące decyzji z dnia [...] 2004r. i decyzją z dnia [...] 2006r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] 2004r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2007 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007 r., w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] 2004r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej stwierdzając, że załączona dokumentacja nie wskazuje na wystąpienie przesłanek wznowienia określonych w art. 145 § 1 lub 145 a § 1 kpa. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2007r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2007 r.

W dniu 15.03.2007 r., Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłuchał na okoliczność podstaw wznowienia w charakterze strony J. S., który wskazał, że jego zdaniem przyczyną, dla której domaga się wznowienia jest to, że samo istnienie ubytku słuchu spowodowanego hałasem w środowisku pracy wystarcza do uznania choroby zawodowej. Innych przyczyn wznowienia postępowania nie ma. O tym, że niedosłuch może stanowić podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się w styczniu 2006 r.

W piśmie z dnia 16.03.2007r. J. S. wskazał, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2001r. nie otrzymał zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Postanowieniem z dnia [...] 2007 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wznowił postępowanie zakończone decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2001 r. na podstawie art. 149 § 1 kpa, na wniosek J. S., stwierdzając, że zgodnie z treścią art. 10 kpa strona ma prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji wypowiadać się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Decyzją z dnia [...] 2007 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej z dnia [...] 2001 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu.

Odwołanie od decyzji z dnia [...] 2007 r. złożył J. S., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji z dnia [...] 2001 r. i wydanie decyzji stwierdzającej u niego chorobę zawodową niedosłuchu. Odwołujący wskazał, iż jego choroba jest wywołana wyłącznie długoletnią pracą w hałasie, a stopień zaawansowania choroby jest duży. Poza tym, koledzy z pracy odwołującego, którzy zgodnie z badaniami lekarskimi mieli mniejszy niedosłuch, mieli stwierdzoną chorobę zawodową, dlatego czuje się pokrzywdzony.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 4.10.2007 r., uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2007 r., uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] 2001 r., w części dotyczącej choroby zawodowej narządu słuchu i stwierdził u J. S. chorobę zawodową uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 2 kpa, w związku z art. 5, pkt 4a i art. 12, ust. 2, pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U., nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U., nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w dniu 21.01.2006r. J. S. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie choroby zawodowej z uwagi na fakt trwałego uszkodzenia słuchu. Po uwzględnieniu argumentów zgłoszonych podczas przesłuchania strony w dniu 15.03.2007 r., uzupełnionych pismem z dnia 16.03.2007 r., organ I instancji uznał wniosek J. S. o wznowieniu postępowania za zasadny. W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] 2007 r., wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] 2001 r.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] 2007 r., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] 2001 r., uzasadniając, iż nie znalazł przesłanki do jej uchylenia określonej w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 kpa.

Organ odwoławczy stwierdził, że J. S. przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] 2001 r., nie był zawiadomiony o zakończeniu postępowania i nie miał możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia końcowego oświadczenia, przez co został naruszony obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa. Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4, stanowi, zatem przesłankę do uchylenia decyzji ostatecznej. Dlatego organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] 2007 r., w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej i orzekł jak w sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę choroby zawodowej - uszkodzenia narządu słuchu ustalono, że J. S. zatrudniony był w następujących zakładach pracy:

- w latach 1969 do 1993 w Fabryce "B" S.A. w G. na Wydziałach: Mechaniczny, Krajalnia, Głównego Mechanika, kolejno na stanowiskach: tokarz, krajacz, ślusarz,

- w latach od 1993 do 2000 w [...] "A" Sp. z o.o. w G. na Wydziale Utrzymania Ruchu, na stanowisku ślusarz utrzymania ruchu.

Na podstawie dokonanej oceny narażenia zawodowego ustalono, że J. S. pracował w warunkach narażenia zawodowego na hałas, którego wartości kształtowały się:

w Fabryce "B" SA w G.:

- w latach 1969-1971 na Wydziale Mechanicznym, na stanowisku tokarza- hałas do 85dB(A),

- w latach 1971-1979 na Wydziale Krajami, na stanowisku krajacz; 76-88 dB(A) okresowo do 90 dB(A),

- w latach 1979-1993 na Wydziale Głównego Mechanika, na stanowiskach ślusarz, ślusarz remontowy, ślusarz utrzymania ruchu; 79-85,5 dB(A).

Czas narażenia na hałas na w/w stanowiskach wynosił ok. 4,5 godz/zmianę.

w [...] "A" sp. z o.o. w G.:

- w latach 1993-2000 na Wydziale Utrzymania Ruchu, na stanowisku ślusarz utrzymania ruchu; 83-87 dB(A), czas narażenia na w/w stanowisku wynosił ok. 4,0 godz./zmianę.

J. S. pracował w warunkach narażenia zawodowego na hałas około 31 lat, a tym samym warunki jego pracy stwarzały ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu.

J. S. badany był w Ośrodku Medycyny Pracy- Poradnia Chorób Zawodowych, który w dniu [...] 2001 r. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych wymienionych w poz. 2, 4, 15 - wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, uzasadniając je w sposób następujący:

- w wyniku przeprowadzonej konsultacji neurologicznej, laryngologicznej oraz badań audiometrycznych stwierdzono ubytki słuchu o średniej wielkości: UP- 34 dB, UL- 24 dB /po odliczeniu ubytków związanych z wiekiem/. Wielkość ubytku słuchu nie uzasadnia rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 15,

- na podstawie rtg płuc, spirometrii, EKG, badań analitycznych pomocniczych nie stwierdzono chorób zawodowych układu oddechowego.

W trybie odwoławczym J. S. został skierowany na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który wydał orzeczenia lekarskie z dnia [...] 2001 r., o braku podstaw do rozpoznania u badanego chorób zawodowych:

- brak podstaw do rozpoznania pylicy płuc (poz. 2) uzasadniając stwierdzeniem, iż w badaniu rtg płuc nie znaleziono zmian charakterystycznych dla pylicy płuc,

- brak podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli (poz. 4) uzasadniając, iż wykonane badania czynnościowe układu oddechowego wykazały pełną jego wydolność w zakresie wentylacji i wymiany gazowej w płucach. Rozpoznano proste zapalenie oskrzeli, które wobec braku cech niewydolności oddechowej i wentylacyjnej zgodnie z obowiązującymi kryteriami orzeczniczymi nie może być uznane za chorobę zawodową,

- brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu (poz. 15) uzasadniając, iż przeprowadzona diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną i impedancyjną wykazała obustronny niedosłuch typu odbiorczego. Średnie podwyższenie progu słuchu dla częstotliwości 1000, 2000, 4000 Hz po odliczeniu fizjologicznej poprawki na wiek, wynosi dla: ucha prawego- 29 dB, dla ucha lewego- 26 dB. Obniżenie czułości słuchu nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej.

Na podstawie wydanych orzeczeń lekarskich Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję z dnia [...] 2001 r., o braku podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych wymienionych w poz. 2, 4, 15 wykazu chorób zawodowych z 1983 r.

Od w/w decyzji strony nie wniosły odwołania w związku z powyższym stała się ona decyzją ostateczną.

J. S. w dniu 21.01.2006 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie choroby narządu słuchu.

Organ odwoławczy uchylając przedmiotową decyzję w części dotyczącej narządu słuchu i rozstrzygając o stwierdzeniu u J. S. choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, uwzględnił następujące ustalenia: J. S. pracował w narażeniu na ponadnormatywny hałas przez około 31 lat. Jednostki orzecznicze I i II stopnia rozpoznały u w/w obustronny niedosłuch odbiorczy. Wyniki badań audiometrycznych wskazują na ubytki słuchu:

UP- 34 dB, UL- 24dB, badania z dnia [...] 2001 r., wykonane w Ośrodku Medycyny Pracy- Poradnia Chorób Zawodowych,

UP- 29 dB, Ul- 26 dB, badanie z dnia [...] 2001 r., wykonane w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego.

W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, a także Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęty został pogląd, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu" ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Takiego ograniczenia omawianej choroby nie przewidują przepisy prawa materialnego. Za chorobę zawodową należy uznać każde uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu bez względu na jego stopień, co wynika z obowiązujących wówczas przepisów prawa tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

Reasumując organ odwoławczy uznał, iż zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej zawarte w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z tym przepisem za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W sprawie ustalono, że J. S. pracował w warunkach narażenia na hałas przekraczający normatywy higieniczne. Ponadto obie jednostki orzecznicze rozpoznały u niego ubytek słuchu typu odbiorczego, a więc wywołanego działaniem hałasu.

Skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4.10.2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł uczestnik [...] "A" Sp. z o.o. zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez uznanie, że praca w warunkach narażenia na hałas jest wystarczającą przesłanką do zakwalifikowania schorzenia pracownika jako choroby zawodowej;

- naruszenie § 10 ust. 1 Rozporządzenia przez stwierdzenie choroby zawodowej wbrew treściom orzeczeń lekarskich wydanym przez uprawnione jednostki orzecznicze.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części orzekającej uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] 2001 r. w zakresie dotyczącej choroby zawodowej narządu słuchu i stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu.

Skarżąca wskazała, że decyzja rażąco narusza prawo. Podniosła, że organ odwoławczy pomija w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istnienie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym ubytkiem słuchu u J. S., a warunkami pracy. Skarżąca podniosła, że to nie sam stopień niedosłuchu decyduje bądź nie o stwierdzeniu choroby zawodowej, lecz ustalenie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem i jego zawodową etiologią. Według skarżącej nie można wywodzić związku przyczynowego schorzenia pracownika z faktu zatrudnienia w warunkach narażenia zawodowego, skoro dwukrotne orzeczenia lekarskie wydane przez upoważnione jednostki wykluczyły etiologię zawodową uszkodzenia słuchu u J. S.

Zdaniem skarżącej decyzja narusza § 1 ust. 1 Rozporządzenia, który zawiera definicję choroby zawodowej, stanowiąc, że za choroby zawodowe uważa się określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Fakt, zatem, że J. S. wykonywał pracę w warunkach narażenia na hałas nie przesądza, że stwierdzone ubytki słuchu zostały wywołane pracą w takich warunkach.

Ponadto organ odwoławczy naruszył także § 10 ust. 1 Rozporządzenia, który oprócz elementu materialnoprawnego decydującego o podstawie wydania decyzji, mieści w sobie cechy przepisu procesowego oznaczającego, iż podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wydane orzeczenie lekarskie przez wyspecjalizowaną jednostkę oraz wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy przyjął wbrew jednostkom orzeczniczym I i II stopnia, że stwierdzony u J. S. w badaniach przeprowadzonych w 2001 r. niedosłuch odbiorczy wykazuje cechy zawodowego uszkodzenia słuchu.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że jak wynika z orzeczeń lekarskich, jednostki orzecznicze I i II szczebla, rozpoznały u J. S. obustronny niedosłuch odbiorczy. J. S. pracował w narażeniu na ponadnormatywny hałas przez 31 lat. Zatem zachodzą podstawy do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej narządu słuchu. Orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 kpa i podlegają ocenie organu administracyjnego. Takiej oceny Wojewódzki Inspektor Sanitarny dokonał i uznał, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej zawarte w § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., w sprawie chorób zawodowych. W przedmiotowej sprawie ustalono, że J. S. pracował w warunkach narażenia na hałas przekraczający normatywy higieniczne. Ponadto obie jednostki orzecznicze rozpoznały u J. S. ubytek słuchu typu odbiorczego, a więc wywołanego działaniem hałasu.

Stanowiące podstawę prawną wydanej decyzji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych utraciło moc z dniem 3 września 2002 r. i od tej daty podstawę prawną wydawanych decyzji administracyjnych stanowi Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W wykazie chorób zawodowych z 2002 r. wymienione jest schorzenie: Obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2, i 3 kHz.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do art. 1 § 2 tej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów odmiennych, aniżeli podnosi skarżąca. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Granice orzekania wyznaczone są tylko i wyłącznie granicami sprawy rozpatrywanej przez Sąd, czyli ogółem elementów stosunku administracyjno-prawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (wyrok NSA z dnia 20.07.2005 r., I FSK 68/05, LEX nr 172990). Zgodnie, bowiem z art. 134 § 1 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice sprawy w rozumieniu powyższego przepisu wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej ostatecznej decyzji organu odwoławczego (wyrok NSA z dnia 2.11.2005 r., I FSK 264/05, LEX nr 187951).

W związku z tym, że zaskarżona decyzja została wydana we wznowionym postępowaniu, przede wszystkim Sąd badał, czy postępowanie zostało prawidłowo wznowione.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj., Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 168 ze zm.) zwanej dalej kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa).

Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art.148 § 2 kpa).

Decyzja z dnia [...] 2001 r. Powiatowego Inspektora Sanitarnego została doręczona J. S. w dniu 10.12.2001 r.

J. S. pismem z dnia 21.01.2006 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Sanitarnego wniósł o wznowienie postępowania "w sprawie choroby zawodowej" stwierdzając, że wydane wcześniejsze decyzje są niesłuszne i krzywdzące z prośbą o ponowne zbadanie dokumentów. W dniu 15.03.2007 r., J. S. przesłuchany na okoliczność podstaw wznowienia, wskazał, że przyczyną dla której domaga się wznowienia jest to, że istnienie ubytku słuchu spowodowanego hałasem w środowisku pracy wystarcza do uznania choroby zawodowej. Innych przyczyn wznowienia postępowania nie ma. O tym, że niedosłuch może stanowić podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się w styczniu 2006 r. W piśmie z dnia 16.03.2007r. J. S. wskazał, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2001 r. nie otrzymał zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Postanowieniem z dnia [...] 2007 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] 2001r. na podstawie art. 149 § 1 kpa na wniosek J. S. stwierdzając, że zgodnie z treścią art. 10 kpa strona ma prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji wypowiadać się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Decyzją z dnia [...] 2007 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] 2001 r.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 4.10.2007 r. po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji z dnia [...] 2007 r., uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, iż uchyla decyzję ostateczną z dnia [...] 2001 r., w części dotyczącej choroby zawodowej narządu słuchu i stwierdził u J. S. chorobę zawodową uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu.

Organ odwoławczy stwierdził, że J. S. przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] 2001 r., nie był zawiadomiony o zakończeniu postępowania i nie miał możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia końcowego oświadczenia, przez co został naruszony obowiązek ustalony w art. 10 § 1 kpa. Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4, stanowi, zatem przesłankę do uchylenia decyzji ostatecznej. Organ odwoławczy sprecyzował, więc podstawę prawną wznowienia przywołując art. 145 § 1 pkt 4 kpa w związku z art.10 § 1 kpa.

Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, wskazują, że wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] 2001 r. Powiatowego Inspektora Sanitarnego, postanowieniem Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007r. na wniosek J. S. z przywołaniem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa - zostało dokonane z rażącym naruszeniem art. 148 § 2 kpa.

Decyzja z dnia [...] 2001 r. Inspektora Sanitarnego została doręczona J. S. w dniu 10.12.2001r., który skierowanym do Powiatowego Inspektora Sanitarnego podaniem z dnia 21.01.2006 r. a więc ze znacznym, bo ponad 4 letnim uchybieniem 1 miesięcznego terminu do jego wniesienia, wniósł o wznowienie postępowania "w sprawie choroby zawodowej". Należy mieć także na uwadze, że dopiero w piśmie z dnia 16.03.2007r. J. S. wskazał, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2001 r. nie otrzymał zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, które to okoliczności zostały przez organ uznane za spełnienie przesłanki do wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W tym stanie sprawy wznowienie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 148 § 2 kpa.

Na marginesie należy zauważyć, że zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 kpa) nakłada na organ prowadzący postępowanie dwojakiego rodzaju obowiązki. Po pierwsze, ma on obowiązek zapewnienia stronie możliwości udziału w każdym stadium postępowania. Mówiąc innymi słowy, strona powinna być zawiadomiona, co najmniej na siedem dni wcześniej (art. 79 § 1 kpa) o wszystkich istotnych czynnościach postępowania. Po drugie, organ jest zobowiązany umożliwić stronie wypowiedzenie się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W ten sposób omawiana zasada obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie jej interesów.

Niedopełnienie pierwszego z tych obowiązków traktowane jest jako wada skutkująca wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Uchybienie drugiemu obowiązkowi jest poczytywane za naruszenie procedury, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli w jego następstwie strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Zatem niepowiadomienie strony o zakończeniu postępowania dowodowego, a tym samym uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów może być uznane za naruszenie przepisów postępowania tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji obronę jej interesu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2001 r. w ogóle nie doszło do naruszenia art. 10 § 1 kpa. Wszak postępowanie administracyjne w powyższej sprawie zostało wszczęte zawiadomieniem z dnia 5.06.2001 r. doręczonym J. S. 7.06.2001 r. W toku postępowania J. S. pismem z dnia 18.06.2001 r. wniósł o przeprowadzenie ponownego badania w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W dniach [...] 2001r. - [...] 2001r. J. S. był poddany obserwacji klinicznej w S. i Instytut wydał w dniu [...] 2001 r. orzeczenie lekarskie.

W takie sytuacji zawiadamianie strony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego byłoby sprzeczne z zasadą szybkości postępowania (art. 12 kpa w zw. z art. 35 § 2 kpa), ponieważ mija się z sensem zawiadamianie strony o czymś, o czym ona doskonale wie. W dodatku, tego rodzaju tryb postępowania nie uniemożliwia stronie przedstawiania kolejnych wniosków dowodowych, jak i nie stoi na przeszkodzie do występowania przez stronę z żądaniem umożliwienia przeglądania akt sprawy (art. 73 kpa), przy czym, może to strona czynić zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i w postępowaniu odwoławczym.

Należy mieć także na uwadze, że J. S. nie wskazywał, iż zarzucane uchybienie art. 10 § 1 kpa uniemożliwiło mu dokonanie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji obronę interesu prawnego

Zgodnie z treścią art. 145 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art.156 §1 pkt 2 kpa).

Wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu określonego w art. 148 § 2 kpa, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi rażące naruszenia prawa, przy czym nie był to błąd w wykładni prawa, ale przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania - art. 149 § 3 k.p.a.

"Rażące naruszenie prawa", o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż naruszenie to miało charakter rażący. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 560/07, z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z dnia 21 października 1992r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/ 23). Rażące naruszenie prawa może dotyczyć zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- stwierdził nieważność zaskarżonej i poprzedzającej decyzji oraz postanowienia o wznowieniu postępowania, ponieważ wznowienie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa a tym samym również z rażącym naruszeniem prawa zostały wydane przedmiotowe decyzje w tak wadliwie wznowionym postępowaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, że Wojewódzki Inspektor Sanitarny jako organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, iż zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia u J. S. choroby zawodowej zawarte w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jest to stanowisko oczywiście wadliwe. Trafnie w odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że stanowiące podstawę prawną wydanej decyzji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych utraciło moc z dniem 3 września 2002 r. i od tej daty podstawę prawną wydawanych decyzji administracyjnych stanowi Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Sąd zauważa, że zgodnie z treścią § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Postępowanie prawidłowo wznowione nie jest kontynuacją poprzedniego postępowania a decyzje wydane we wznowionym postępowaniu muszą uwzględniać zmianę stanu prawnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym nie jest wskazany § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Należy też zauważyć, że wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 ( Dz. U. z 2008 r., nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia) , jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ww. przepisy tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 r.

Zgodnie z treścią art.145 a §1 kpa, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie której została wydana decyzja. W sytuacji określonej w §1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§2).

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy rozpatrzą wniosek J. S. z dnia 21.01.2006 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] 2001 r. Powiatowego Inspektora Sanitarnego, uwzględniając oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone, zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.