Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 497/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 19 poz 239
law: Ustawa z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi Gminy G. na decyzję Ś. Kuratora Oświaty w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia nauczyciela kontraktowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ś. Kuratora Oświaty w K. na rzecz Gminy G. kwotę [...] złotych ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Zespołu Szkół Ogólnokształcąco -Ekonomicznych w G. nadał M.B. stopień nauczyciela kontraktowego . Decyzja ta stała się ostateczna.

W dniu [...] M.B. złożyła do Prezydenta Miasta G. wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie awansu zawodowego nauczyciela mianowanego.

W trakcie formalnej analizy wniosku złożonego przez M.B. stwierdzono brak dokumentacji potwierdzającej kwalifikacje do zajmowanego przez nią stanowiska i wezwano stronę do jej uzupełnienia. W odpowiedzi na wezwanie strona złożyła dodatkowe dokumenty, w tym kserokopię indeksu.

Wobec dalszych wątpliwości co do kwalifikacji wymienionej, Prezydent G. zwrócił się do Ś. Kuratora Oświaty o wypowiedzenie się w kwestii posiadania wymaganych do nauczania kwalifikacji przez M.B.

Wraz z pismem zostały przekazane kopie wszystkich dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię, a mających zaświadczać o jej kwalifikacjach.

Pismem z dnia [...] Nr [...] Ś. Kuratorium Oświaty, na podstawie przesłanej mu dokumentacji, wypowiedziało się o braku posiadania przez M.B. przygotowania pedagogiczno - metodycznego do nauczanych przez nią przedmiotów.

Uwzględniając otrzymaną opinię Ś. Kuratorium Oświaty, Prezydent Miasta G., w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 oraz art. 157 § 1 k.p.a., stwierdził nieważność wymienionej na wstępie decyzji Nr [...] z dnia [...] wydanej przez Dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcąco -Ekonomicznych w G. nadającej M.B. stopień nauczyciela kontraktowego w związku z niespełnieniem przesłanek do nadania stopnia awansu.

W uzasadnieniu wskazano na art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19 poz. 239 z późniejszymi zmianami), zgodnie z którym posiadający wymagane kwalifikacje nauczyciele, zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę, z tym dniem uzyskują z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę odpowiednio na czas określony lub nie określony.

Podkreślono, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000 to jest 6 kwietnia 2000r., M.B. była zatrudniona w Zespole Szkól Ogólnoksztalcąco-Ekonomicznych w G. na stanowisku nauczyciela [...] i [...].

Oceniając kwalifikacje posiadane przez M.B., w chwili wejścia w życie ustawy Karta Nauczyciela, wskazano na obowiązujące wówczas rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z treścią tego aktu prawnego kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach średnich zawodowych, posiadała osoba, która legitymowała się dyplomem ukończenia:

l) studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym (lub zbliżonym) z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym,

2) studiów magisterskich na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym, która ponadto ukończyła studia doktoranckie, podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkolę wyższą -z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć.

Z przedstawionych przez M.B. dokumentów wynikało ukończenie przez nią studiów wyższych magisterskich na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] w K. na kierunku [...], specjalność [...] ( przedłożony dyplom).

Zdaniem organu, M.B. nie posiadała natomiast na dzień [...] przygotowania pedagogicznego w rozumieniu obowiązujących wówczas przepisów, tak więc nic posiadała również kwalifikacji do pracy na stanowisku nauczyciela.

Reasumując, organ wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki nadania stopnia awansu zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r.

Zauważono nadto, że decyzja Dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcąco -Ekonomicznych w G. z dnia [...] nie jest zgodna z wzorem ustalonym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000 r. w sprawie uzyskiwania stopnia awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. Nr 70, po. 825 z późniejszymi zmianami), a wymieniona w niej podstawa prawna nie istnieje.

Odwołanie od tej decyzji złożyła M.B. Domagała się jej uchylenia i przywrócenia jej stopnia nauczyciela kontraktowego. W uzasadnieniu szeroko opisała swoją drogę zawodową, a także kwalifikacje jakie nabyła.

Decyzją z dnia [...] Ś. Kurator Oświaty działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania związku z art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że w dniu wydania decyzji z dnia [...] nadającej M.B. stopień nauczyciela kontraktowego obowiązywała ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. -Karta Nauczyciela (tekst jednolity z 1997 r. Dz. U. Nr 56, poz. 357 z późno zm). Zgodnie z zapisem art. 9 ust. 1 stanowisko nauczyciela mogła zajmować osoba, która posiadała wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmowała pracę na stanowisku, dla którego były to wystarczające kwalifikacje.

Wskazano, że obowiązującym wówczas aktem wykonawczym do art. 9 ust. 1 ustawy było rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późno zm.). Przepis § 1 pkt 2 tego aktu wykonawczego regulował również kwestię przygotowania pedagogicznego, a przez przygotowanie pedagogiczne należało rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin. O posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczył m.in. dyplom (zaświadczenie) szkoły wyższej.

Zaakcentowano, że cytowane rozporządzenie nie określało, w jakim wymiarze powinny być realizowane poszczególne zajęcia wchodzące w zakres przygotowania pedagogicznego, pozostawiając te kwestie do rozstrzygnięcia przez instytucję (w tym przypadku szkołę wyższą) prowadzącą kształcenie.

W oparciu o zgromadzoną w sprawie dokumentację ustalono, że M.B. na stanowisku nauczyciela pracuje od [...], a w Zespole Szkół Ogólnokształcąco-Ekonomicznych w G. od [...] do nadal, na podstawie [...] i legitymuje się dyplomem ukończenia Uniwersytetu Ś. na kierunku [...], specjalność – [...].

Dokonując oceny kwalifikacji strony postępowania na podstawie zebranego materiału dowodowego , w tym na podstawie "dodatkowo przesłanej kserokopii indeksu" , uznano, iż M.B. ukończyła wyższe studia magisterskie w systemie zaocznym, w trakcie których zaliczyła blok przedmiotów psychologiczno-pedagogicznych.

Przywołano wykładnię Ministerstwa Edukacji Narodowej - zawartą w piśmie Nr [...] - z której wynikało, że ze względu na specyfikę kształcenia w systemie zaocznym, może być ograniczony, podany w cytowanym rozporządzeniu o kwalifikacjach nauczycieli , wymiar godzin przygotowania pedagogicznego.

Zdaniem organu odwoławczego, biorąc pod uwagę fakt ukończenia przez M.B. studiów w systemie zaocznym w czasie, gdy była czynnym nauczycielem, słusznym było uznać jej przygotowanie pedagogiczne jako wystarczające i stwierdzić , że M.B. posiada pełne przygotowanie pedagogiczne, a w konsekwencji tego akt nadania M.B. stopnia nauczyciela kontraktowego, wydany przez dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcąco-Ekonomicznych w G. nie uchybiał obowiązującemu prawu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Gmina G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 , poz. 239) przez błędną jego wykładnię.

Podkreślono, że Kurator Oświaty wezwany do zaopiniowania zgromadzonej w sprawie dokumentacji, zaprzeczył posiadaniu przez M.B. kwalifikacji do zajmowanego stanowiska, natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zajął całkowicie odmienne stanowisko. Zauważono, że przywołane przez niego pismo Ministerstwa Edukacji Narodowej, znak [...] z dnia [...] pozbawione jest podstawy prawnej i narusza przepisy rozporządzenia z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia, a w żadnym wypadku nie można uznać, że stanowi wiążącą wykładnię prawa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości dotychczas prezentowane stanowisko.

Po rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 22 września 2005r. sygn. akt 4II SA/Ka 3273/03 uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wytycznych zawartych w uzasadnieniu nakazał przeprowadzić prawidłową analizę zebranego materiału dowodowego, a następnie wydać należycie umotywowane rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko skarżącej Gminy zakwestionował, z punktu widzenia art. 6 k.p.a., oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia na wytycznych resortowych, jakimi posłużył się Ś. Kurator Oświaty przywołujący pismo Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia [...] Nr [...] skierowane do [...]. Sąd wskazał natomiast na treść obowiązujących w okresie wydawania decyzji organu I instancji przepisów , a to art. 7 ust.1, 3 i 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 , poz. 239) oraz § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98 poz. 433). W przywołanym wyroku nakazano nadto uzasadnić, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, rozbieżność poglądu prezentowanego przez Ś. Kuratora Oświaty w K., co do wymagań kwalifikacyjnych M.B. Organ ten bowiem dwukrotnie, acz za każdym razem odmiennie, ocenił ten sam komplet dokumentów dotyczących kwalifikacji M.B., a zawierający potwierdzenie uzyskania przez nią tytułu magistra na kierunku [...], oraz ukończenia [...] wstępnego kursu pedagogicznego.

Oceniając przywołane dokumenty za pierwszym razem, wyrażono opinię, że wymieniona nie posiada przygotowania pedagogiczno – metodycznego ( pismo z dnia [...]), po czym analizując te same dokumenty w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, potraktowano je jako dokumenty pozwalające na przyjęcie, że M.B. posiada przygotowanie metodyczno – pedagogiczne.

W ponownym postępowaniu prowadzonym wskutek rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym M.B. złożyła pisemne wyjaśnienie w zakresie posiadanego przygotowania pedagogicznego do pracy na stanowisku nauczyciela.

Oświadczyła w nim, że ukończyła w [...] wstępny kurs pedagogiczny w ilości [...] godzin.

Ponadto wskazała, iż ukończyła w formie korespondencyjnej kurs [...] prowadzony przez [...] we współpracy z [...] trwający, według jej wyliczenia, [...] godzin oraz w ramach odbytych studiów zaocznych zaliczyła takie przedmioty, jak psychologię – [...] godzin, pedagogikę - [...] godzin, oraz podstawy metodyki nauczania – [...] godzin. Łącznie, w jej opinii, posiadała przygotowanie pedagogiczne do pracy nauczyciela w liczbie [...] godzin.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity Dz.U. z 2003r. Nr 118 poz. 1112 z późn. zm.) Ś. Kurator Oświaty w K. uchylił decyzję Prezydenta Miasta G. Nr [...] z dnia [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

Po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy organ wskazał, iż biorąc pod uwagę treść wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2005r sygn. akt 4II SA/Ka 3273/03 poddano zgromadzony materiał dowodowy ponownej, wnikliwej analizie. W szczególności wzięto pod uwagę kserokopię indeksu M.B. oraz posiłkowano się stanowiskiem Ministerstwa Edukacji Narodowej nr [...].

Wyjaśniając rozbieżność stanowiska Kuratorium, co przygotowania pedagogicznego M.B., organ wyjaśnił, iż w momencie sporządzania odpowiedzi na wystąpienie Prezydenta Miasta G. o opinię w sprawie, Kurator Oświaty nie dysponował dokumentacją w postaci wpisów z przebiegu studiów do indeksu M.B. Pozostałe natomiast dokumenty nie pozwalały na potwierdzenie odpowiedniego przygotowania pedagogicznego do pracy na stanowisku nauczyciela.

Dokumentacja w postaci kserokopii indeksu M.B. została uzupełniona w toku postępowania odwoławczego , co pozwoliło na wyrażenie w decyzji z dnia [...] odmiennego poglądu, niż wcześniej zaprezentowany przez Kuratora Oświaty.

Odnosząc się do zapisu zawartego w § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98 poz. 433), uznając, iż był to akt prawa obowiązujący w chwili wydawania decyzji I instancji , organ odwoławczy wskazał, iż o posiadaniu przygotowania pedagogicznego świadczył m. in. dyplom ( zaświadczenie) szkoły wyższej albo świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli albo świadectwo ukończenia kursu pedagogicznego prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli albo placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli.

Zdaniem organu cytowane rozporządzenie, poza wskazaniem w przywołanym przepisie niezbędnego wymiaru godzin nauczania psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej w liczbie łącznej 270, nie określało, w jakim wymiarze powinny być realizowane poszczególne dziedziny wiedzy, pozostawiając tę kwestie do rozstrzygnięcia praktyce.

Rozpatrując zebraną w sprawie dokumentację w aspekcie cytowanej normy prawnej Kurator uznał, iż dokumentacja ta wyczerpuje wymagane przez ustawodawcę przesłanki dla wykazania się właściwym przygotowaniem pedagogicznym.

Zarówno bowiem uwierzytelniona kserokopia indeksu, zaświadczenie Instytutu [...] w K., zaświadczenie Ośrodka [...] w W., jak i oświadczenie [...] podające liczbę godzin poszczególnych przedmiotów bloku psychologiczno-pedagogicznego zrealizowanych w trakcie studiów, a także wykładnia Ministerstwa Edukacji Narodowej zawarta w piśmie Nr [...] pozwalają na stwierdzenie, iż M.B. zaliczyła w sumie [...] godzin zajęć psychologiczno-pedagogicznych.

Ponad powyższe wskazano, iż w stosunku do nauczycieli studiujących, a czynnych zawodowo, nie obowiązywał wymóg odbycia praktyk pedagogicznych, gdyż pracę w szkole zaliczano na ich poczet, co wynikać miało również ze stanowiska Ministerstwa Edukacji Narodowej prezentowanego w przywoływanym wcześniej piśmie.

Zdaniem organu, M.B. pracując w trakcie studiów w szkole, nie miała obowiązku odbycia praktyk, o których mowa w § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r.

Od opisanej wyżej decyzji Ś. Kuratora Oświaty w K. z dnia [...]. odwołała się Gmina G. reprezentowana przez Prezydenta Miasta G.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego zarzucając, iż naruszono nią prawo materialne , w szczególności art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19 , poz. 239) przez błędną jego wykładnię. Wskazano również, jako uchybienie mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 6 k.p.a. i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270) .

Naruszenie prawa materialnego polegać miało, zdaniem skarżącej, na błędnym przyjęciu, iż M.B. posiadała kwalifikacje do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego wymagane w treści art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Organ , w opinii skarżącej Gminy ustalił te kwalifikacje wbrew zapisowi zawartemu w § 1 pkt 2 rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia ( Dz.U. z dnia 31 października 1991 r.).

Skarżąca zauważyła, iż M.B. legitymowała się kwalifikacjami w postaci uzyskania tytułu magistra na kierunku [...], co wykazywała dyplomem. Ukończyła [...] godzinny wstępny kurs pedagogicznego, co udokumentowała zaświadczeniem [...].

Tym samym, według Gminy G., nie spełniła wymogu zaliczenia 270 godzin nauki z dziedziny psychologii, pedagogiki i metodyki.

W opinii skarżącej oparcie się na oświadczeniu M.B. o dalszych [...] godzinach zrealizowanych w bloku psychologiczno-pedagogicznym w okresie studiów nie mogło być uznane za dowód w sprawie, gdyż wymieniony § 1 pkt 2 rozporządzenia MEN z dnia 10 października wymagał dla udokumentowania kwalifikacji pedagogicznych dyplomu ( zaświadczenia) szkoły wyższej lub świadectwa ukończenia kursu pedagogicznego prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli albo placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli.

W skardze wskazano także, iż wbrew ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przedstawionej w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 września 2005r. Ś. Kurator Oświaty nie wyjaśnił przyczyn dwukrotnej oceny tego samego materiału dowodowego, za każdym razem w sposób odmienny. Nadto oparł się ponownie na normie pozaustrojowej, a to wydanym bez upoważnienia ustawowego stanowisku Wicedyrektora Departamentu w Ministerstwie Edukacji Narodowej ujętym w piśmie nr [...], naruszając tym samym art. 6 k.p.a i ignorując wskazania zawarte w przywołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Ś. Kurator Oświaty w K. wniósł o jej oddalenie powołując dotychczasową argumentację.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ wskazał, iż chybiony jest zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 2000r. przez błędną jego wykładnię, gdyż Kurator Oświaty nie ustosunkowywał się do zapisu zawartego w tej normie prawnej, lecz wypowiadał się w kwestii przygotowania zawodowego i uznał, ze indeks zawierający program studiów jest też dowodem, na podstawie którego orzec można o posiadaniu przez M.B. wymaganych kwalifikacji pedagogicznych.

Zanegował słuszność stanowiska skarżącej, co do uchybienia wytycznym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, gdyż, w jego odczuciu, wyjaśnił należycie przyczyny odmiennej oceny przedstawionej dokumentacji. Powtórzył, iż przyczyną tą było nie otrzymanie kserokopii indeksu M.B. przed wydawaniem opinii w sprawie. Kserokopia ta dołączona została dopiero na etapie postępowania odwoławczego.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia zasad zawartych w przepisie art. 6 k.p.a. organ wskazał, iż Kurator był zobligowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej do akceptowania obowiązujących wytycznych. Pismo powoływane w toku postępowania administracyjnego dotyczyło zasad kształcenia nauczycieli czynnych zawodowo i pozwalało m.in. na ich zwalnianie z odbywania praktyk pedagogicznych. Organ dodatkowo oświadczył, iż kierował się w toku postępowania administracyjnego wyłącznie obowiązującym prawem, a szczególnie zapisem art. 7 k.p.a, a także zastosował się ściśle do zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2005r sygn. akt II SA/Ka 3273/03.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego pytaniem, czy art.50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270) wyłącza możliwość wniesienia skargi przez gminę , w sytuacji, gdy organ ten orzekał w postępowaniu w pierwszej instancji, a jeśli tak, czy zapis taki pozostaje w zgodności z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 165 Konstytucji, postanowieniem z dnia 11 grudnia 2006r sygn. akt IV SA/Gl 80/06 zawiesił postępowanie w sprawie do czasu podjęcia przez Trybunał Konstytucyjny stanowiska. Stanowisko to miało bowiem kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi wniesionej przez Gminę G., a zatem spełniona została przesłanka zawieszenia postępowania sądowego, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

W związku z treścią postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r sygn.akt P 14/05 o umorzeniu postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku, postanowieniem z dnia 7 lipca 2008r. sygn. akt IV SA/Gl 80/06 podjęto postępowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W ramach kontroli wydawanych przez organu administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, poprawność zastosowania prawa materialnego, a także słuszność zastosowanej w sprawie interpretacji prawa materialnego.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej p.p.s.a.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.), biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowody i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych.

Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu, wskazać należy, iż zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu, które już raz, przed jej wydaniem, stanowiło przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej. Istotnym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest zatem, w pierwszej kolejności stanowisko zajęte przez sąd rozpoznający uprzednio sprawę. Zgodnie bowiem z przepisem art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Jak wynika z treści przytoczonej normy prawnej orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres kontrolowanego postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne w sprawie.

Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający obecnie sprawę, nie może formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem sądu administrayjnego, a zobowiązany jest do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie oraz do konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1999 r. sygn akt IV SA 527/97). Zajęcie odmiennego stanowiska byłoby możliwe wyłącznie w przypadku zmienionego stanu prawnego, a w tym również w przypadku zajęcia merytorycznego stanowiska przez Trybunał Konstytucyjny odnośnie zadanego pytania prawnego ( sygn. akt P 14/05 ). Zdarzenia te jednak nie nastąpiły, co skutkuje obowiązkiem podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt 4/IISA/Ka 3273/03 z dnia 22 września 2005r.

Na wstępie podkreślić należy, iż orzekający obecnie Sąd związany jest przede wszystkim oceną prawną co do dopuszczalności skargi wniesionej przez Gminę G.

Za nietrafny należałoby bowiem uznać pogląd, iż ocena prawna sądu administracyjnego jest wiążąca tylko wtedy, gdy dana kwestia, a w tym wypadku legitymacja skargowa Gminy G., znalazłaby odbicie w uzasadnieniu wyroku. Sam fakt braku zakwestionowania legitymacji procesowej Gminy G. na etapie postępowania sądowoadministrayjnego oznacza, iż kwestia te została rozważona i skarga Gminy G. uznana za dopuszczalną. ( por. pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2007r. sygn. II GSK 240/06).

Powyższa konstatacja pozwala Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu odnieść się do dalszych, istotnych dla oceny legalności zaskarżonej decyzji kwestii, a przede wszystkim do oceny wykonania przez organ administracji wytycznych zawartych w przywołanym wyżej wyroku z dnia 22 września 2005r. sygn. 4/IISA/Ka 3273/03. Nakazane zostało tam bowiem organowi kierować się przy rozstrzyganiu sprawy zasadą wynikająca z treści art. 6 k.p.a., a więc orzekać w oparciu o obowiązujące przepisy prawa , których źródła określa art. 87 Konstytucji RP. Nadto obowiązkiem organu w ponownym postępowaniu było przeprowadzić prawidłową analizę zebranego materiału dowodowego i wydać należycie uzasadnione orzeczenie.

Zważyć należy w tym miejscu, iż zasada praworządności wynikająca z treści art. 6 k.p.a., obejmuje nie tylko działanie organu administracji na podstawie prawa powszechnie obowiązującego ale także obowiązek prawidłowego ustalenia znaczenia zastosowanej normy prawnej i prawidłowe dokonanie subsumcji ustalonych faktów pod stosowaną normę prawną,

Niewątpliwie ze względu na nadzwyczajny tryb, w jakim wszczęto postępowanie w sprawie, prawidłowym było zastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy przepisów art. 7 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19 , poz. 239) oraz §1 pkt 2 § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98 poz. 433).

Wskazane przepisy określały bowiem, pod jakim warunkiem nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę, uzyskiwali z mocy prawa stopień nauczyciela kontraktowego stając się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę . Precyzowały, iż warunkiem tym było posiadanie odpowiednich kwalifikacji (art. 7 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela) , uściślając jednocześnie, iż kwalifikacje te posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) zgodnym (lub zbliżonym) z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym lub studiów magisterskich na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym, która ponadto ukończyła studia doktoranckie, podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą - z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć ( § 2 ust.1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r.)

Ściśle tez zdefiniowano użyte w przywołanym § 2 ust. 1 określenie "przygotowanie pedagogiczne" nakazując przez to rozumieć - nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin (§ 1 pkt 2 zd. pierwsze rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r.)

Ustawodawca wskazał także, jakie zdarzenia świadczyć mają o posiadaniu przygotowania pedagogicznego wymagając w tym wypadku wylegitymowania się dyplomem (zaświadczeniem) szkoły wyższej albo świadectwem ukończenia kursu pedagogicznego prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli albo placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli § 1 pkt 2 zd. drugie rozporządzenia Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r.).

Zauważa się, iż przywoływany akt wykonawczy nie zawierał jednak definicji legalnej użytego w treści cyt. § 1 pkt 2 rozporządzenia MEN z 10 października 1991r. określenia "zaświadczenie".

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne dokonanie wykładni tego pojęcia, biorąc pod uwagę, iż wydający zaskarżoną decyzję organ uznał za wystarczające dla udokumentowania posiadania przygotowania pedagogicznego - kserokopię indeksu i oświadczenie złożone przez zainteresowaną w sprawie, M.B. na okoliczność ilości odbytych godzin nauczania z zakresy pedagogiki, psychologii i dydaktyki szczegółowej.

Zwraca uwagę, iż pojęcie "zaświadczenie" nie jest obce prawu administracyjnemu (art. 217 k.p.a.), na gruncie którego ukształtowała się jego definicja prawna.

Przywołując pogląd doktryny przyjąć można, iż zaświadczenie, to akt przewidziany przepisami prawa, potwierdzający określone fakty lub stan prawny, wydany przez organ administrujący, mający znaczenie dowodowe, a przemawia za nim domniemanie prawdziwości. (por. J. Lang, Zaświadczenie w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, OMT 1988, nr 2, s. 14; podobnie J. Lang (w:) E. Bojanowski Z. Cieślak, J. Lang, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 84-85 czy Z.R. Kmiecik, Instytucja zaświadczenia w prawie administracyjnym, Lublin 2002, s. 18-21).

Zaświadczenia potwierdzają istnienie uprawnień i obowiązków określonych uprzednio indywidualnym aktem prawnym, a także oparte tylko o akt generalny, ale wówczas, gdy sytuacja jest jasna i nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i rozstrzygania deklaratoryjnym aktem prawnym (por. Z.R. Kmiecik , Charakter prawny zaświadczenia..., s. 60-61).

Opierając się natomiast na stanowisku judykatury, "zaświadczenie" można zdefiniować jako - urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, wydane przez właściwy organ administracji na żądanie osoby ubiegającej się o nie. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I SA 1499/99 z 8 grudnia 1999r.publ.LEX nr 48671, sygn. I SA 80/99 z 3 listopada 1999r. publ. LEX nr 48667 czy sygn. III SA 1282/97z 27 listopada 1998r.LEX nr 37646).

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż mimo braku odesłania w treści § 1 pkt 2 przywoływanego rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, za słuszne uznać należy zdefiniowanie użytego w nim określenia "zaświadczenie", jako urzędowego potwierdzenia określonych faktów wydanego przez właściwy organ administracji na żądanie osoby ubiegającej się o nie.

W konsekwencji powyższego słusznym jest przyjęcie, iż w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98 poz. 433) o posiadaniu pedagogicznym świadczył dyplom względnie zaświadczenie w rozumieniu wyżej przedstawionym, pochodzące od szkoły wyższej, stwierdzające nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin oraz odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze nie mniejszym niż 150 godzin.

O prawidłowości takiego rozumowania świadczyć może odmienne uregulowanie zasad udokumentowania posiadanych kwalifikacji pedagogicznych, obowiązujące od 8 października 2002r. w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli.(Dz.U. Nr 155 poz.1288). W § 1 pkt 3 tego aktu wykonawczego wskazano, iż o posiadaniu kwalifikacji pedagogicznych nauczyciela świadczy dyplom lub inny dokument wydany przez szkołę wyższą, dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli i świadectwo ukończenia pedagogicznego kursu kwalifikacyjnego.

W pojęciu " inny dokument" z całą stanowczością mieścić się mógłby indeks studenta, o ile zaświadczałby odbycie wymaganych do uzyskania kwalifikacji pedagogicznych godzin pobieranej nauki. Sformułowanie "inny dokument" odbiega jednak w swej treści od określenia "zaświadczenie", co przesądza, jak wcześniej zauważa się, o słuszności wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poglądu.

Tym samym przyjąć trzeba , iż rozstrzygający sprawę Ś. Kurator Oświaty w sposób błędny i niezgodny z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 22 września 2005r. sygn. akt 4II SA/Ka 3273/03 dokonał oceny zebranego materiału dowodowego, a nadto naruszył art. 6 k.p.a. dokonując nieuprawnionej wykładni rozszerzającej pojęcia "zaświadczenie" użytego w treści § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia. Przyjął bowiem wbrew zapisowi zawartemu w tej normie prawnej, iż oświadczenie M.B. i złożona przez nią kserokopia indeksu stanowią wystarczający materiał dowodowy dla uznania, iż nabyła ona wiedzę i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej nauczanych w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością) kształcenia i praktyką pedagogiczną w wymiarze nie mniejszym niż 270 godzin łącznie.

Powyższe odnosi się również do zaświadczenia Ośrodka [...] w W. o ukończeniu w okresie od [...] do [...] dwóch modułów kursu kwalifikacyjnego pedagogiczno-metodycznego dla nauczycieli języka francuskiego, Z zaświadczenia tego nie wynika bowiem ilość odbytych przez M.B. godzin nauki. Jej oświadczenie w zakresie potwierdzenie ilości godzin nauki nie spełnia wymogu świadectwa ukończenia kursu pedagogicznego prowadzonego przez zakład kształcenia nauczycieli albo placówkę doskonalenia nauczycieli lub inną instytucję, osobę prawną lub fizyczną, które mogą prowadzić takie kursy zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli,

Ponad powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, iż zgodnie z przywoływaną wielokrotnie normą zawartą w § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991r., o przygotowaniu pedagogicznym świadczy poza 270 godzinami nauki z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej także odbycie pozytywnie ocenionych praktyk pedagogicznych w wymiarze 150 godzin.

Uznanie za spełniony przez M.B. ten warunek, w oderwaniu od treści wskazanego przepisu, a jedynie w powołaniu na stanowisko Wicedyrektora Departamentu w Ministerstwie Edukacji Narodowej ujętego w piśmie nr [...] stanowi naruszenie art. 6 k.p.a., a nadto uchybienie obowiązkowi wynikającemu z art. 153 p.p.s.a.

W ponownym postępowaniu obowiązkiem organu będzie zebrać wymagany prawem materiał dowodowy, czemu służyć może uprawnienie organu do wezwania strony o uzupełnienie dokumentacji i dokonać ponownej jego oceny przy uwzględnieniu uwag zawartych w obu wydanych w sprawie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W tym stanie rzeczy należało zatem uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litc. P.p.s.a

O kosztach orzeczono po myśli art. 200 P.p.s.a i §14 ust.2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ... ( DZ. U. Nr 163.poz. 1349)