Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 1149/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 19
journal: Dz.U. 2006 nr 123 poz 858
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity
article: art. 147 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 5 grudnia 2012 r., nr XXIX/230/12 w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków I. stwierdza nieważność § 1, § 2 pkt 3, § 3 pkt 1, § 4 pkt 1, § 7, § 8 ust. 1 do 4 i ust. 6, § 10 ust. 3 i ust. 5, § 11 ust. 1 do 6, § 15 ust. 3, § 18 ust. 1, § 20 ust. 1, § 22 ust. 1 do 2 i ust. 3 pkt 2 oraz § 36 załącznika do zaskarżonej uchwały, II. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Uchwałą z 5 grudnia 2012 r. nr XXIX/230/12, Rada Miejska na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej: u.s.g.) oraz art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., nr 123, poz. 858, dalej: u.z.z.w.) uchwaliła regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Regulamin powyższy stanowi załącznik do uchwały. Akt ten został opublikowany w Dzienniku Urzędowym województwa z 2012 r., poz. 2743.

Pismem z [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] Prokurator Rejonowy wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na powyższą uchwałę.

Prokurator zarzucił naruszenie art. 87 i art. 94 Konstytucji RP, art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 u.s.g., art. 2, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1-6, art. 8 ust. 1, art. 15 ust. 2-4, art. 19 ust. 1 i 2 u.z.z.w., art. 58 i 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm., dalej: K.c.) oraz art. 29a w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, wskutek podjęcia tej uchwały w sposób sprzeczny z prawem oraz z przekroczeniem granic upoważnienia ustawowego, poprzez:

- wskazanie w § 2 ust. 3 regulaminu konkretnego przedsiębiorstwa jako świadczącego usługi w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy,

- niewypełnienie ustawowego upoważnienia poprzez nieokreślenie w regulaminie minimalnego poziomu usług świadczonych w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków – wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawowego upoważnienia (Rozdział 2 regulaminu),

- wskazanie w § 7 regulaminu bez upoważnienia ustawowego i w sposób sprzeczny z ustawą, z jakimi aktami prawnymi nie mogą być sprzeczne postanowienia umowy między przedsiębiorstwem a odbiorcą usług,

- wprowadzenie bez ustawowego upoważnienia w § 8 ust. 1-4 regulaminu dodatkowych i nieprzewidzianych w ustawie warunków dotyczących zawierania umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków oraz nieuprawnione zróżnicowanie przy zawieraniu umowy sytuacji osób posiadających tytuł prawny do korzystania z nieruchomości oraz korzystających z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym,

- nałożenie bez ustawowego upoważnienia w § 8 ust. 6 regulaminu obowiązku informowania przedsiębiorstwa przez odbiorcę usług o utracie prawa do korzystania z nieruchomości, co stanowi materię możliwą do uregulowania w umowie, a nie regulaminie,

- wprowadzenie bez ustawowego upoważnienia w § 10 ust. 3 regulaminu dodatkowych i nieprzewidzianych w ustawie wymogów, po których spełnieniu zawarta zostać może umowa z osobami korzystającymi z lokali w nieruchomości wielolokalowej,

- uregulowanie bez upoważnienia ustawowego w § 11 ust. 1-6 oraz w § 15 ust. 3 regulaminu kwestii związanych z wygaśnięciem, wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy, terminami na jakie może zostać zawarta oraz konsekwencjami rozwiązania umowy i warunkami umowy, podczas gdy zamiarem ustawodawcy było pozostawienie tych kwestii do uregulowania w umowach zawieranych przez strony,

- wyłączenie w § 10 ust. 5 regulaminu wbrew przepisom ustawy możliwości umownego uregulowania kwestii związanych z osobą odpowiedzialną za instalowanie i utrzymanie wodomierzy,

- wprowadzenie w § 18 ust. 1 regulaminu możliwości pobierania przez przedsiębiorstwo opłaty za wykonanie czynności związanych z odbiorem przyłączy,

- wprowadzenie bez upoważnienia ustawowego wymogu uzgadniania z przedsiębiorstwem dokumentacji technicznej przyłącza w § 18 ust. 1 regulaminu,

- uregulowanie i poszerzenie bez ustawowego upoważnienia sytuacji, w których możliwa jest odmowa przyłączenia do sieci w § 22 ust. 1-2 regulaminu,

- stanowienie bez upoważnienia ustawowego w § 22 ust. 3 pkt 2 regulaminu o konsekwencjach nieprzyłączenia nieruchomości do sieci.

Stawiając powyższe zarzuty prokurator wniósł – na podstawie art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.) – o stwierdzenie nieważności uchwały w całości.

Odpowiadając na skargę Miasto wniosło o jej oddalenie. Organ podzielił stanowisko skarżącego tylko w zakresie zarzutu polegającego na wskazaniu w § 2 ust. 3 regulaminu konkretnego przedsiębiorstwa jako świadczącego usługi w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy. Z pozostałymi zarzutami nie zgodził się. Organ wskazał także, że gdyby Sąd doszedł do przekonania o słuszności zarzutów podniesionych przez skarżącego względem treści regulaminu, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały w całości, a jedynie w zakresie paragrafów wskazanych enumeratywnie w treści skargi. Prokurator nie uzasadnił bowiem w żaden sposób, dlaczego w oparciu o podniesione zarzuty domaga się stwierdzenia nieważności całej uchwały.

Pismem z [...] stycznia 2018 r. Prokurator Okręgowy poparł skargę, z tym że zmodyfikował ją w ten sposób, że zarzut dotyczący wprowadzenia bez upoważnienia ustawowego wymogu uzgadniania z przedsiębiorstwem dokumentacji technicznej przyłącza odnosi się do § 20 ust. 1 Rozdziału 5 załącznika do uchwały, a nie jak omyłkowo wskazano w skardze do § 18 ust. 1 uchwały. Prokurator zaskarżył też § 1 Rozdziału 1 i § 36 Rozdziału 11 załącznika do zaskarżonej uchwały.

Na rozprawie 31 stycznia 2018r. Prokurator Okręgowy poparł stanowisko wyrażone w skardze i w piśmie procesowym z [...] stycznia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę w uchwałę Rady Miejskiej wniósł Prokurator Rejonowy. Legitymacja skargowa prokuratora wynika z art. 70 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2016 r., poz. 177), stanowiącego, że jeżeli uchwała organu samorządu terytorialnego jest niezgodna z prawem, prokurator - oprócz możliwości zwrócenia się o zmianę lub uchylenie wadliwej uchwały - może także wystąpić o stwierdzenie jej nieważności do sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. poddaje tak określonej kontroli administracji publicznej także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Zakresu tej kontroli nie wyznaczają zarzuty, wnioski czy podstawa prawna skargi, ale sprawa administracyjna, w której akt został wydany (art. 134 § 1 P.p.s.a.), a sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.).

Z art. 91 ust. 1 u.s.g. wynika, iż uchwały organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Według bowiem art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102). Wzorcem kontroli zgodności z prawem kontrolowanych przez sąd aktów są przepisy prawa powszechnie obowiązującego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej uchwały.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały stanowił przepis art. 19 u.z.z.w. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy "rada gminy, po dokonaniu analizy projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne, uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków (...). Regulamin jest aktem prawa miejscowego". Ust. 2 tego artykułu określa elementy treści Regulaminu, wskazując, że powinien on określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; 2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; 3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; 4) warunki przyłączania do sieci, 5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; 6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza; 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; 8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; 9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.

Cytowany przepis stanowi delegację ustawową dla wydania aktu prawa miejscowego i ściśle określa zakres spraw, które mogą stać się przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 19 ust. 2 ustawy. Regulacja ta ma charakter wyczerpujący. Wskazując zakres zagadnień, które mogą być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Przyjęta enumeracja pozytywna kwestii przekazanych do określenia regulaminem sprzeciwia się umieszczaniu zapisów, których przedmiot wykracza poza katalog spraw poddanych kompetencji prawodawczej rady gminy. Tym samym odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części.

Zgodnie z § 1 załącznika do regulaminu, regulamin ten określa prawa i obowiązki Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. działającego na terenie Gminy oraz Odbiorców usług korzystających na terenie Gminy z usług z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. Zgodnie natomiast z § 2 pkt 3 załącznika do regulaminu użyte w regulaminie określenie "przedsiębiorstwo" oznacza - Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o.. Zdaniem Sądu - z poglądem tym nie polemizuje także organ – wskazanie w ww. przepisach konkretnego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, jako świadczącego usługi w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, stanowi istotne naruszenia prawa. Przepisy art. 1 oraz art. 19 ust. 1 i ust. 2 u.z.z.w. nie dają bowiem podstaw do konkretyzowania w regulaminie, ani odbiorców usług, ani przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Prokurator zasadnie zarzucił, iż Rada Miejska, w sposób istotny naruszając art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w., niewystarczająco wywiązała się z obowiązku określenia w uchwale minimalnego poziomu usług w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Zawarła wprawdzie w uchwale, składający się z § 3, § 4, § 5 i § 6, rozdział 3. zatytułowany "Minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków", lecz nie uregulowała w tych przepisach materii narzuconej delegacją ustawową. W § 3 pkt 1 zawarto wprawdzie zapisy które wiążą się poziomem usług, lecz zapisy te są niekonkretne. W przepisie tym wskazano mianowicie, iż "W zakresie dostarczania wody przedsiębiorstwo zapewnia następujący minimalny poziom usług: dostawę wody o minimalnym ciśnieniu wynoszącym 0,05 MPa oraz jakości określonej w powszechnie obowiązujących przepisach prawa oraz umowie zawartej z Odbiorcą usług, (jakość dostarczanej przez przedsiębiorstwo wody stwierdza się u wylotu na pierwszym zaworze za wodomierzem głównym). W przepisie tym wskazano zatem tylko minimalne ciśnienie wody. Natomiast w § 4 pkt 1 regulaminu określono, że "W zakresie odbioru ścieków przedsiębiorstwo zapewnia następujący minimalny poziom usług: 1) odbiór do sieci kanalizacyjnej ścieków od Odbiorcy usług, na podstawie zawartej z nim pisemnej umowy, o treści zgodnej z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym niniejszym Regulaminem". Należy zaznaczyć, że konkretyzację poziomu usług ustawodawca przekazał do regulacji prawodawcy lokalnemu na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w. I wprawdzie dostrzec należy, iż wymagania dotyczące jakości wody regulowane są odrębnym rozporządzeniem wydawanym na podstawie art. 13 u.z.z.w., zaś ilość i jakość oraz warunki świadczonych usług określa umowa (art. 6 ust. 3 pkt 1 u.z.z.w.) to jednak żaden z tych zapisów nie zwalnia rady gminy z wyrażonego konkretnymi danymi określenia obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego w zakresie zapewnienia minimalnego poziomu świadczonych usług (zob. wyr. NSA z 12 lutego 2008r., II OSK 2033/06, wyr. WSA z 10 listopada 2016r., II SA/Sz 929/16, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA").

Zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w. regulamin powinien określać "szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług". Zakres tej delegacji ustawowej należy odnosić do sposobu dochodzenia do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę czy odprowadzenie ścieków. Rację ma zatem skarżący, iż Rada Miejska określając w § 7 regulaminu, że postanowienia umów o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawieranych przez przedsiębiorstwo z odbiorcami usług nie mogą ograniczać praw i obowiązków stron wynikających z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy, przepisów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy oraz postanowień niniejszego Regulaminu, bez upoważnienia ustawowego uregulowała treść umowy między przedsiębiorstwem a odbiorcą usług. Zakaz wprowadzania do umowy postanowień sprzecznych z innymi obowiązującymi przepisami prawa wynika z powszechnie obowiązującego prawa (z art. 58 ust. 1 K.c.), nie zaś z regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Słuszna jest także uwaga skarżącego, iż w powyższym przepisie nastąpiło nieuprawnione zawężenie w stosunku do regulacji prawa cywilnego aktów prawnych, z którymi postanowienia umowy nie mogą być niezgodne. W przepisie tym mowa jest bowiem o ustawie, pod którą zgodnie z § 2 pkt 1 regulaminu rozumieć należy jedynie u.z.z.w.

W § 8 regulaminu Rada Miejska postanowiła, że umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków jest zawierana na pisemny wniosek osoby, posiadającej tytuł prawny do nieruchomości, która jest przyłączona do sieci znajdującej się w posiadaniu przedsiębiorstwa (ust. 1). Wraz z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, osoba której nieruchomość została przyłączona do sieci jest zobowiązana przedstawić przedsiębiorstwu dokument, określający aktualny stan prawny przyłączanej nieruchomości (ust. 2). Jeżeli z treści tego dokumentu nie wynika tytuł prawny osoby składającej wniosek do władania nieruchomością, jest ona zobowiązana przedłożyć dokument potwierdzający ten tytuł, z zastrzeżeniem ust. 4. (ust. 3). Umowa może zostać zawarta również z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, po uprawdopodobnieniu przez nią faktu korzystania z przyłączanej nieruchomości (ust. 4). Po zawarciu umowy Odbiorca usług jest zobowiązany do pisemnego poinformowania przedsiębiorstwa o utracie przezeń prawa do korzystania z nieruchomości (ust. 6). Tymczasem, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 u.z.z.w., dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym wnioskiem o zawarcie umowy (art. 6 ust. 2). Umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, może być zawarta z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym (art. 6 ust. 4). Nie ulega zatem wątpliwości, że u.z.z.w. nie wprowadza żadnego różnicowania ani też dodatkowych warunków, od których zawarcie umowy jest uzależnione. Rację ma zatem strona skarżąca, iż w sposób istotny Rada Miejska naruszyła ww. przepisy u.z.z.w. wprowadzając nieprzewidziane przez u.z.z.w. utrudnienia przy zawieraniu umowy o dostarczenie wody lub odprowadzanie ścieków, poprzez ustanowienie obowiązku udokumentowania pewnych faktów, których wykazania u.z.z.w. nie wymaga i które nie są uzasadnione w świetle jej przepisów, a także ograniczając możliwość zawarcia umowy przez osobę, która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym i uzależnienie jej od decyzji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Także nałożony - w ust. 6 § 8 regulaminu – na odbiorców usług obowiązek informowania przedsiębiorstwa o utracie prawa do korzystania z nieruchomości, nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów u.z.z.w.

Trafne były zastrzeżenia prokuratora odnoszące się do § 10 ust. 3 i 5 regulaminu. Ustawodawca w art. 6 ust. 6 u.z.z.w. postanowił, że na wniosek właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne zawiera umowę, o której mowa w ust. 1, także z osobą korzystającą z lokalu wskazaną we wniosku, jeżeli: 1) instalacja wodociągowa w budynku jest wyposażona w wodomierze, zainstalowane zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi, przy wszystkich punktach czerpalnych; 2) jest możliwy odczyt wskazań wodomierzy w terminie uzgodnionym przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z właścicielem lub zarządcą; 3) właściciel lub zarządca rozlicza, zgodnie z art. 26 ust. 3, różnicę wskazań między wodomierzem głównym a sumą wskazań wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych wody; 4) właściciel lub zarządca na podstawie umowy, o której mowa w ust. 1, reguluje należności wynikające z różnicy wskazań między wodomierzem głównym a sumą wskazań wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych wody; 5) właściciel lub zarządca określa warunki utrzymania wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych oraz warunki pobierania wody z punktów czerpalnych znajdujących się poza lokalami; 6) został uzgodniony z właścicielem lub zarządcą sposób przerwania dostarczania wody do lokalu bez zakłócania dostaw wody do pozostałych lokali; w szczególności przez możliwość przerwania dostarczania wody do lokalu rozumie się założenie plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu. 7) został uzgodniony z właścicielem lub zarządcą sposób przerywania dostarczania wody z punktów czerpalnych znajdujących się poza lokalami, bez zakłócania dostaw wody do lokali. Tymczasem Rada Miejska § 10 ust. 3 postanowiła, że wniosek zawiera również wskazanie osób korzystających z lokali, w tym określenie rodzaju tytułu prawnego do zajmowanego lokalu a także schemat wewnętrznej instalacji wodociągowej w budynku wielolokalowym za wodomierzem głównym, wraz z określeniem lokalizacji wszystkich punktów czerpalnych budynku, natomiast w ust. 5, iż przedsiębiorstwo nie jest zobowiązane do instalowania, utrzymywania i legalizacji wodomierzy znajdujących się na wewnętrznej instalacji wodociągowej odbiorcy usług. Rację ma zatem prokurator, że zawarcie wymogu przedkładania dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie dokumentów oraz informacji stanowi istotne naruszenia prawa.

Trafne były również zastrzeżenia prokuratora odnoszące się do § 11 regulaminu. Przepisy te regulowały: kwestie rozwiązania umowy przez każdą ze stron, z zachowaniem okresu wypowiedzenia (ust. 1), rozwiązania umowy za wypowiedzeniem (ust. 2), rozwiązania umowy z przyczyn które uprawniają przedsiębiorstwo do odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego (ust. 3), rozwiązania umowy w drodze porozumienia stron (ust. 4), zawarcia i rozwiązania umowy na czas określony (ust. 5 i ust. 6). Żadna z tych kwestii nie jest objęta upoważnieniem wynikającym z art. 19 ust. 2 u.z.z.w. Ustawodawca w art. 19 ust. 2 pkt 2 oddelegował prawodawcy miejscowemu wyłącznie uregulowanie szczegółowych warunków i trybu zawierania umów z odbiorcami usług. Brak tam uprawnienia gminy do uregulowania w drodze aktu prawa miejscowego warunków i skutków rozwiązania oraz wygaśnięcia umowy. Delegacja ustawowa nie zawiera kompetencji do określenia treści umów. Te same zastrzeżenia dotyczą § 15 ust. 3 regulaminu, w którym postanowiono, że długość okresu obrachunkowego określa umowa, przy czym nie jest to okres dłuższy niż trzy miesiące.

Za nieznajdujący oparcia w delegacji ustawowej uznać należy również przepis § 18 ust. 1 regulaminu, który stanowi, że przedsiębiorstwo może pobierać określoną w taryfie opłatę za wykonanie czynności związanych z odbiorem przyłączy. Słuszna w tym zakresie jest uwaga prokuratora, iż uregulowania możliwości nałożenia na odbiorcę usług opłaty związanej z odbiorem przyłączy nie przewiduje żaden z punktów ust. 2 art. 19 u.z.z.w.

Jako niezgodny z prawem należy również uznać § 20 ust. 1 regulaminu, który stanowi, że warunkiem przystąpienia do prac zmierzających do przyłączenia nieruchomości do sieci jest pisemne uzgodnienie z przedsiębiorstwem dokumentacji technicznej (w tym projektu przyłącza) i sposobu prowadzenia tych prac oraz warunków i sposobów dokonywania przez przedsiębiorstwo kontroli robót. Zgodnie bowiem z art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego, budowa przyłączy wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Ustawodawca nie przewidział zatem konieczności sporządzenia projektu przyłącza, to zaś oznacza, że nałożenie w regulaminie obowiązku uzgodnienia jego projektu z przedsiębiorstwem nie ma podstawy prawnej. W art. 19 ust. 2 u.z.z.w. brak jest również – jak słusznie zauważył skarżący – ustawowego upoważnienia do wskazywania przez gminę sytuacji, w których możliwa jest odmowa przyłączenia do sieci, co ma miejsce w § 22 ust. 1, ust. 3 i ust. 3 pkt 2 zaskarżonego regulaminu.

Potwierdzenie znalazł wreszcie ostatni z zarzutów sformułowanych przez Prokuratora. W § 36 uchwały stwierdza się bowiem, iż w sprawach nie objętych niniejszym regulaminem obowiązują przepisy prawa, a w szczególności u.z.z.w. wraz z przepisami wykonawczymi wydanymi na jej podstawie. Wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Ustęp 2 stanowi natomiast, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Zatem akty prawa miejscowego są aktami niższego rzędu w stosunku do ustaw oraz rozporządzeń. Regulacją powyższą Rada Miejska naruszyła zasadę hierarchiczności aktów prawnych, dając przepisom aktu prawa miejscowego – jakim jest niewątpliwie zaskarżona uchwała – prymat przed aktami prawnymi hierarchicznie wyższymi.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdził nieważność § § 1, § 2 pkt 3, § 3 pkt 1, § 4 pkt 1, § 7, § 8 ust. 1 do 4 i ust. 6, § 10 ust. 3 i ust. 5, § 11 ust. 1 do 6, § 15 ust. 3, § 18 ust. 1, § 20 ust. 1, § 22 ust. 1 do 2 i ust. 3 pkt 2 oraz § 36 załącznika do zaskarżonej uchwały. Powyższe przepisy stanowią jedynie część jej regulacji i wyeliminowanie ich treści nie dezintegruje pozostałych postanowień zaskarżonej uchwały. Innymi słowy stwierdzenie nieważności ww. przepisów zaskarżonej uchwały pozostaje bez wpływu na pozostałą jej część. Stwierdzenie uchybień we wskazanych przepisach nie niesie za sobą konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego całej uchwały. Z powyżej wskazanych powodów, Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. W pozostałym zakresie Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił (pkt II wyroku).