Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 731/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 par. 1 w zw.z  zart. 127 par. 3, art. 156 par. 1, art. 28, art. 157 par. 2, art. 233, art. 235
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi J. L., M. P. i T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S., na podstawie art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1, 2 i 13 ustawy z dnia

29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz § 1 i § 2 ust. 1 uchwały Rady Miasta Szczecin nr XX/518/08 z dnia 7 kwietnia 2008 r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie osobom fizycznym bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy Miasto S., po rozpatrzeniu wniosku B. P. i W. P., orzekł o przekształceniu odpłatnie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność gminy Miasto S., dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], przysługującego B. P. w udziale do [...] części oraz W. P. w udziale do [...] części - w prawo własności. W punkcie 2. decyzji ustalono opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w kwocie [...] zł, zaś w punkcie 3. udzielono bonifikaty od opłaty ustalonej w pkt 2 w wysokości [...] % i ustalono kwotę opłaty z bonifikatą w wysokości [...] zł. Opłata wskazana w pkt 3 decyzji została rozłożona B. P. oraz W. P. na raty roczne, płatne na rzecz gminy Miasto S. przez 5 lat, tj. do [...] r. włącznie (pkt 4 i 5 decyzji).

Pismem z dnia 21 lipca 2016 r. J. L., T. A. i M. P. wnieśli o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji ponieważ w ich ocenie została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów art. 104 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dnia 29 lipca 2005 r., a nadto w sprzeczności z § 1 i § 2 ust. 1 uchwały Rady Miasta Szczecin nr XX/518/08 z dnia 7 lipca 2008 r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie osobom fizycznym bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Gminy Miasto S.

Wnioskodawcy dodatkowo podnieśli, że decyzja w części określonej w punkcie 1 została wydana z naruszeniem art. 3 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dnia 29 lipca 2005 r. a ponadto narusza przepis art. 64 ust. 3 Konstytucji, ponieważ na skutek jej wydania zlikwidowano jedyny dostęp do drogi publicznej z ich nieruchomości, przy czym nie zapewniono im innego dostępu do drogi, pomimo istnienia takiego obowiązku w świetle art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

Zdaniem wnioskodawców pas gruntu stanowiący drogę dojazdową do nieruchomości wnioskodawców nie został skutecznie oddany w użytkowanie wieczyste w [...] r., ponieważ był on przeznaczony na cele urbanizacyjne już w [...] r. W akcie notarialnym ustanawiającym użytkowanie wieczyste na rzecz R. i M. C. (poprzedników prawnych B. i W. P.) "najprawdopodobniej wpisano omyłkowo obszar nieruchomości [...] m", ponieważ ówcześni użytkownicy wieczyści byli przekonani, że posiadają tytuł prawny jedynie do domu z ogrodem. Na skutek pomyłki przy ustanowieniu użytkowania wieczystego i naruszenia przepisów prawa doszło do błędnego rozgraniczenia nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], a następnie bez podstawy prawnej wydano decyzję o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego drogi (pomimo, że prawo to nie istniało) w prawo własności nieruchomości i właścicielami drogi dojazdowej, która de facto jest drogą publiczną, są bez podstawy prawnej B. i W. P.

Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [..], położonej w S. przy ul. [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskodawcy nie posiadają w niniejszej sprawie legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, ponieważ nie dysponują żadnym prawnorzeczowym tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem decyzji.

Zdaniem Kolegium, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości ze Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego na rzecz użytkownika wieczystego tej nieruchomości. Zatem interes prawny w tym postępowaniu mają wyłącznie podmioty, których praw rzeczowych do nieruchomości dotyczy ukształtowany w tym postępowaniu stosunek administracyjnoprawny. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 974/11, organ stwierdził, że krąg uczestników postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji

o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest tożsamy z tym, jaki występuje w sprawie dotyczącej przekształcenia tego prawa. Stroną takiego postępowania są zatem dotychczasowi użytkownicy wieczyści, ewentualnie ich następcy prawni, natomiast inne osoby mogą być stronami postępowania wyłącznie wtedy, gdy wykażą że w dacie wejścia w życie ustawy

o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości to im przysługiwało użytkowanie wieczyste, bądź nieruchomość będąca przedmiotem przekształcenia w rzeczywistości stanowiła ich własność. Tylko takie podmioty

są w stanie wykazać, że ostateczna decyzja organu ingeruje w ich prawa.

J. L., T. A. i M. P. nie należą do kręgu osób, o których mowa wyżej. Wnioskodawcy nie posiadali jakiegokolwiek tytułu prawnego do nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją ani w dniu wejścia w życie ustawy, ani nie posiadają go aktualnie. Wobec tego stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nie ma wpływu na sytuację prawną wnioskodawców w zakresie praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości.

Wnioskodawcy są właścicielami nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością położoną przy ul. M., przy czym dojazd do ich nieruchomości odbywa się przez przedmiotową nieruchomość, jednak nie posiadają tytułu prawnego do tej nieruchomości ani nie władają nią jako posiadacze. Podjęli wprawdzie działania zmierzające do stwierdzenia, że doszło do zasiedzenia służebności drogi koniecznej, jednak wniosek ten został prawomocnie oddalony orzeczeniem Sądu Okręgowego w S.

Źródła interesu prawnego wnioskodawców, w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie można upatrywać w art. 3 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, czy art. 64 ust. 3 Konstytucji, bowiem prawo własności wnioskodawców w żaden sposób nie zostało naruszone,

a wnioskodawcom przysługują odpowiednie instrumenty prawne umożliwiające im uzyskanie odpowiedniego dostępu do drogi.

Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. J. L., T. A.

i M. P. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] wskazując (analogicznie jak we wniosku z dnia 21 lipca 2016 r.), że została ona wydana z rażącym naruszeniem przepisów art. 104 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dnia 29 lipca 2005 r., a nadto w sprzeczności z § 1 i § 2 ust. 1 uchwały Rady Miasta Szczecin nr XX/518/08 z dnia 7 lipca 2008 r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie osobom fizycznym bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Gminy Miasto S. Ponownie też wskazali na wydanie tej decyzji z naruszeniem art. 3 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dnia 29 lipca 2005 r. a także przepisu art. 64 ust. 3 Konstytucji, ponieważ na skutek jej wydania zlikwidowano jedyny dostęp do drogi publicznej z ich nieruchomości, przy czym nie zapewniono im innego dostępu do drogi, pomimo istnienia takiego obowiązku w świetle art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

Wnioskodawcy nie zgodzili się z twierdzeniem organu, że wydanie decyzji przekształceniowej nic nie zmienia w ich sytuacji prawnej. Gdy właścicielem nieruchomości była gmina, wnioskodawcy posiadali bowiem możliwość swobodnego

i nieodpłatnego dostępu do drogi publicznej. W ich ocenie, wydanie decyzji

w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi ingerencję w ich prawo własności, co determinuje uznanie, że są oni uprawnieni do żądania stwierdzenia nieważności decyzji.

Strony swój interes prawny wywodzą z przepisu art. 3 ust. 3 ustawy

o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

z dnia 29 lipca 2005 r. Z przedmiotowej normy wynika, że decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza praw osób trzecich. Tymczasem wydanie przedmiotowej decyzji pozbawiło nieruchomości wnioskodawców dostępu do drogi publicznej a ponadto doprowadziło do zmniejszenia wartości ich nieruchomości o 20 % ceny rynkowej. Ponadto interes prawny wnioskodawców wynika z art. 64 ust. 3 Konstytucji, ponieważ własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Tymczasem na skutek sprzedaży drogi dojazdowej doszło do naruszenia własności wnioskodawców bez podstawy prawnej, ponieważ pozbawieni oni zostali komunikacji do swoich nieruchomości. Na skutek wydania decyzji zlikwidowano wnioskodawcom jedyny dostęp do drogi publicznej i nie zapewniono im dostępu do drogi pomimo istnienia takiego obowiązku w świetle przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 28 w zw. z art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z przepisów ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, wynika w sposób jednoznaczny, iż stronami tego postępowania są gmina względnie Skarb Państwa oraz beneficjenci uwłaszczenia (dotychczasowi użytkownicy wieczyści, a obecnie właściciele nieruchomości i ich następcy prawni). Inne osoby mogą być stronami takiego postępowania wyłącznie wówczas, gdy wykażą, że w dacie wejścia w życie ww. ustawy to im, a nie wymienionym w decyzji organu osobom, przysługiwało użytkowanie wieczyste, bądź wykażą, że nieruchomość ta w rzeczywistości stanowiła wówczas ich własność. W niniejszej sprawie wnioskodawcom nigdy nie przysługiwał jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, ani też nie posiadają go aktualnie. Wnioskodawcom przysługuje prawo własności nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, której dotyczy decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...]. Organ dodał, że postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z dnia 28 stycznia 2016 r. zostały prawomocnie oddalone wnioski stron o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji w postępowaniu tym nie przysługiwał im status strony. Okoliczności na jakie się powołują, wskazują jedynie na istnienie interesu faktycznego, a legitymowanie się interesem faktycznym nie pozwala na skuteczne domaganie się wszczęcia postępowania nadzorczego do decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

J. L., T. A. i M. P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 k.p.a. poprzez błędne i arbitralne uznanie przez organy obu instancji, ze źródłem interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej przekształcającej drogę dojazdową do nieruchomości skarżących nie mogą być przepisy art. 3 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z dnia 29 lipca 2005 r. i art. 64 ust. 3 Konstytucji, pomimo, że na skutek wydania decyzji doszło od likwidacji jedynego dostępu do drogi publicznej z nieruchomości skarżących, nie zapewniono skarżącym innego dostępu do drogi, pomimo że powyższe normy uzasadniały przyznanie skarżącym statusu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, gdyż w tym trybie nadzwyczajnym stronami postępowania są nie tylko strony trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji, tymczasem badanie przez organy obu instancji statusu strony ograniczyło się tylko do ustalenia, że skarżący nie uczestniczyli w postępowaniu zwykłym a zatem nie dokonano analizy potencjalnego wpływu na ich zakres praw i obowiązków wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji,

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 157 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, pomimo istnienia takiego obowiązku w sytuacji, gdy organ administracji posiada wiedzę o istnieniu decyzji administracyjnej rażąco naruszającej przepisy prawa administracyjnego i cywilnego,

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na jego niezastosowaniu i zaniechaniu stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...], w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w S. przy ul. [...], w części dotyczącej pasa gruntu o szerokości [...] m i długości [...] m wyznaczonego odcinkami od punktu granicznego [...] przez punkt [...], punkt [...], punkt [...] do punktu [...], podczas gdy była ona dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa tj. art. 104 k.p.a. w związku z art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Gminy Miasto S.

W uzasadnieniu skargi strony podniosły, że wydanie przedmiotowej decyzji pozbawiło ich nieruchomości dostępu do drogi publicznej a ponadto doprowadziło do zmniejszenia wartości tych nieruchomości o 20 % wartości rynkowej. Ponadto interes prawny skarżących bezsprzecznie wynika z art. 64 ust. 3 Konstytucji, ponieważ własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Na skutek sprzedaży drogi dojazdowej doszło do naruszenia własności skarżących bez podstawy prawnej, ponieważ pozbawieni oni zostali komunikacji do swoich nieruchomości.

Skarżący podnieśli, że odmowa nadania statusu strony nie pozbawiała organu obowiązku wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji

z urzędu, czego jednak zaniechano. W ich ocenie, przepisy prawa powszechnie obowiązującego w [...] r. nie przewidywały ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomościach przeznaczonych na cele urbanizacyjne. Pas gruntu stanowiący drogę dojazdową do ich nieruchomości nie został zatem skutecznie oddany w użytkowanie wieczyste w [...] r., bo został przeznaczony na cele urbanizacyjne już w [...] r. Czynność prawna oddania drogi publicznej w użytkowanie wieczyste była sprzeczna z ustawą - art. 58 k.c. i nieważna, przy czym jest to bezwzględna nieważność, co oznacza, że nie może wywoływać żadnych konsekwencji w sferze cywilnoprawnej i administracyjnej. Stan bezwzględnej nieważności powinien być brany pod uwagę przez organy obu instancji z urzędu przed wydaniem decyzji administracyjnej w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi i w konsekwencji do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] utrzymująca na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w mocy decyzję tego organu z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położonej w S. przy ul. [...].

W pierwszej kolejności należy podnieść, że kontrolowana przez Sąd decyzja zapadła w postępowaniu nadzwyczajnym – nieważnościowym, którego celem jest jedynie ustalenie (bez rozpatrzenia sprawy, co do jej istoty) czy weryfikowana decyzja jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zaznaczyć przy tym należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia może być wszczęte jedynie na wniosek strony, która ma interes prawny w jego kwestionowaniu. Analizując zebrany materiał dowodowy, Sąd podziela ustalenia i ocenę organu, że skarżący nie legitymują się (w świetle art. 28 k.p.a.) przymiotem strony koniecznym dla skutecznego wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji bowiem skarżący nie wykazali swojego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że w dniu [...] R. i M. C. zawarli umowę na mocy, której ustanowiono na ich rzecz wieczyste użytkowanie działki gruntu o powierzchni [...] m2 zabudowanej domem jednorodzinnym, murowanym, w zabudowie bliźniaczej o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz sprzedano im wyżej wymieniony dom jako stanowiący odrębną nieruchomość przenosząc na nich własność tego budynku (odpis aktu notarialnego znajduje się na k. 36 – 38 akt administracyjnych). Nie ulega też wątpliwości, że B. i W. P. są następcami prawnymi R. i M. C., jak również, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S. orzekł o przekształceniu odpłatnie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] w obrębie [...], oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność gminy Miasto S., przysługującego B. P. oraz W. P. w udziałach do [...] części - w prawo własności. Bezspornym jest także i to, że postanowieniem Sądu Rejonowego w S. Wydział III Cywilny z dnia 13 czerwca 2005 r. (sygn. akt III Ns 3211/04) ustalono przebieg granicy nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], składającej się z działek nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, będącej wówczas własnością Skarbu Państwa w wieczystym użytkowania B. i W. P. w udziałach do [...], z działką nr [...], będącą własnością M. P., a także działką nr [...], będącą własnością G. G. oraz parcelą nr [...], będącą własnością małżonków J. i B. L. i działką nr [...], stanowiącą własność T. A., a nadto z działką nr [...], będącą własnością Gminy Miasta S. zgodnie ze szkicem granicznym stanowiącym załącznik do protokołu granicznego z dnia 23 września

2004 r. sporządzonym przez uprawnionego geodetę B. S. W wyniku ustalenia granic nieruchomość B. i W. P. otrzymała oznaczenie – działka nr [...] z obrębu ewidencji gruntów nr [...] [...].

Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca T. A. jest obecnie właścicielką działki nr [...] obręb [...], położonej przy ul. [...] w S., J. L. jest współwłaścicielką na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej z B. L. działki nr [...] obręb [...], położonej przy

ul. [...] w S., zaś M. P. jest właścicielem działki nr [...] obręb [...], położonej przy ul. [...] w S.

Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że chociaż działki skarżących graniczą z działką B. i W. P. nr [...], to jednak żaden ze skarżących nie był dotychczas ani nie jest obecnie użytkownikiem wieczystym, właścicielem bądź współwłaścicielem tejże działki.

W tej sytuacji za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że skarżący nie posiadają żadnego tytułu prawnego do tej nieruchomości i nie władają nią także jako posiadacze. Co prawda podjęli oni działania zmierzające do stwierdzenia, że doszło do zasiedzenia służebności drogi koniecznej jednak wniosek ten został prawomocnie oddalony orzeczeniem Sądu Okręgowego w S. z dnia 28 stycznia 2016 r. (sygn. akt II Ca 172/15).

Z tych względów, za w pełni uzasadniony należy uznać pogląd Kolegium,

że w niniejszym postępowaniu skarżącym nie przysługiwał status strony. Okoliczności na jakie się powołują wskazują jedynie na istnienie interesu faktycznego, który jednak nie jest wystarczający by skutecznie domagać się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Sąd podziela w pełni ustalenia i wnioski organu, że skarżący nie wykazali,

że mają interes prawny konieczny dla wszczęcia postępowania nadzorczego.

Podkreślić przy tym należy, że kwestionowanie rozstrzygnięć oraz umów związanych z nabyciem przez R i M. C. prawa wieczystego użytkowania działek stanowiących obecnie działkę nr [...] (a więc obejmującą także drogę dojazdową do nieruchomości skarżących) jak również ustaleniem granic,

w wyniku którego nieruchomość znajdująca się poprzednio w wieczystym użytkowaniu B. i W. P. (a obecnie stanowiąca ich własność w udziałach do [...]) otrzymała aktualne oznaczenie nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. Wydane w tym zakresie rozstrzygnięcia podlegały odrębnemu zaskarżeniu do właściwych organów oraz do Sądu. Organ administracji publicznej bada bowiem sprawę biorąc pod uwagę jej indywidualne uwarunkowania faktyczne i prawne, w oparciu o przedstawiony materiał dowodowy. Nie jest zadaniem organu ocena innej sprawy nie będącej przedmiotem prowadzonego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2009 r., sygn.. akt II SA/Ol 960/09).

Badanie przyczyn nieważności aktu administracyjnego, ujętych w art. 156 § 1 k.p.a., a więc stwierdzenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek skutkujących jego nieważnością, następuje dopiero po ustaleniu, że podmiot wnoszący żądanie posiada interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności.

Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia przepisów prawa przy wydaniu decyzji o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności oraz ewentualnych naruszeń prawa w związku z ustanowieniem użytkowania wieczystego na rzecz R. i M. C. jak również wszelkie argumenty dotyczące nieprawidłowości związanych z wydaniem rozstrzygnięć w tym zakresie, nie mogły stanowić przedmiotu rozważań Kolegium.

Odnosząc się do wskazanego przez strony obniżenia wartości nieruchomości, należy stwierdzić, że ewentualne roszczenia z tego tytułu mogą być ocenione

i likwidowane wyłącznie w oparciu o przepisy prawa cywilnego w postepowaniu przed sądem powszechnym, ale nie świadczą o posiadaniu przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zaistniała przeszkoda podmiotowa uniemożliwiająca prowadzenie postępowania w celu merytorycznego rozpoznania wniosku J. L., T. A. i M. P.

Organ zasadnie zatem stwierdził, że z uwagi na fakt, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte, o czym Kolegium poinformowało strony pismem z dnia 7 września 2016 r., znak: [...] zachodzi konieczność jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Podzielając pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a Warszawie z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1157/11, należy stwierdzić, że "gdy już z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że podmiot wnoszący żądanie nie ma interesu prawnego, winna nastąpić odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (...). Natomiast, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie negatywnego wyniku są podstawą do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie".

Ustosunkowując się do podniesionego przez skarżącego zarzutu, zgodnie

z którym interes prawny uzasadnia art. 3 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i art. 64 ust. 3 Konstytucji, podkreślić należy, że dla uznania, iż strona posiada interes prawny w toczącym się postępowaniu konieczne jest wskazanie takiej konkretnej normy prawa materialnego, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest bowiem jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby lub żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 724/11). Podkreślenia również wymaga fakt, że źródło uprawnienia lub obowiązku, o którym mowa w art. 28 k.p.a., musi dotyczyć bezpośrednio pomiotu domagającego się czynności organu, co w tym przypadku nie ma miejsca. Skarżący bowiem w swoich pismach nie przywołali takiego przepisu, z którego mogliby wywodzić swój interes prawny (obowiązek lub uprawnienie), co nie pozwala na uznanie ich za strony przedmiotowego postępowania.

Za taki przepis w przedmiotowej sprawie nie może być uznany powołany przez skarżących przepis art. 3 ust. 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ani art. 64 ust. 3 Konstytucji. Z pierwszego

z wymienionych przepisów wynika jedynie, że decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza praw osób trzecich natomiast art. 64 ust. 3 Konstytucji wskazuje, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.

W tym miejscu raz jeszcze należy podkreślić, że skarżący nie posiadali i nie posiadają nadal tytułu prawnego do spornej nieruchomości wobec czego decyzja przekształcająca prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości w prawo własności nie narusza w żaden sposób praw własności do ich nieruchomości (sąsiadujących jedynie ze sporną nieruchomością). Jak słusznie wskazało Kolegium zasada ochrony praw osób trzecich dotyczy praw skonkretyzowanych i już istniejących, w tym przede wszystkim prawa własności oraz ograniczonych praw rzeczowych na nieruchomości. Skoro wnioskodawcom nie przysługuje żadne z powyższych praw na nieruchomości będącej przedmiotem decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, zatem nie posiadają oni interesu prawnego w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do zawartego w skardze argumentu, że badanie przez organy obu instancji statusu strony ograniczyło się do ustalenia, że skarżący nie uczestniczyli w postępowaniu zwykłym a zatem nie dokonano analizy potencjalnego wpływu na ich zakres praw i obowiązków wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji należy uznać że jest on bezpodstawny. Kolegium jednoznacznie stwierdziło bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że stronami tego postępowania jest nie tylko gmina lub Skarb Państwa (jako dotychczasowi właściciele gruntu) oraz beneficjenci uwłaszczenia (dotychczasowi użytkownicy wieczyści, a obecnie właściciele nieruchomości i ich następcy prawni) ale także inne osoby, jeżeli wykażą, że w dacie wejścia w życie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, to im, a nie wymienionym w decyzji organu osobom, przysługiwało użytkowanie wieczyste, bądź wykażą, że nieruchomość ta w rzeczywistości stanowiła wówczas ich własność. Organ ustalił jednocześnie, że tego rodzaju okoliczności skarżący nie wykazali bowiem nigdy nie posiadali i nie posiadają tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Nie sposób zatem przyjąć, że Kolegium ograniczyło się do ustalenia czy skarżący uczestniczyli w postępowaniu zwykłym.

Za nietrafny należy także uznać zarzut naruszenia art. 157 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wszczęcia postępowania administracyjnego

z urzędu, pomimo istnienia takiego obowiązku w sytuacji gdy organ administracji posiada wiedzę o istnieniu decyzji administracyjnej rażąco naruszającej przepisy prawa administracyjnego i cywilnego. Podkreślenia wymaga bowiem, że zgodnie

z ugruntowanym już orzecznictwem – wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji –

z urzędu, jako pochodzący od osób nie będących stronami postępowania – nie rodzi takiego obowiązku po stronie organu administracji publicznej. Brak jest również środków procesowych pozwalających stronie na zmuszenie organu administracji do podjęcia takich działań. Wniosek taki stanowi jedynie zawiadomienie organu nadzoru

o kwalifikowanej, w ocenie zawiadamiającego, wadliwości ostatecznej decyzji i powinien być rozpatrywany na podstawie art. 233 i 235 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli jednak zostanie wszczęte z urzędu postępowanie na skutek skargi takiej osoby to nie nabywa ona przymiotu strony w postępowaniu (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt IV SA 1563/03).

Na marginesie jedynie należy wskazać, że przedmiotowa decyzja w żadnym razie nie pozbawia skarżących dostępu do drogi publicznej bowiem w każdym czasie mogą oni wystąpić o ustanowienie służebności drogi koniecznej, o czym byli wielokrotnie informowani przez organy, jednak z czego do tej pory nie skorzystali koncentrując się na próbach uzyskania stwierdzenia zasiedzenia tejże służebności (zakończonej prawomocnym oddaleniem wniosku) oraz stwierdzenia nieważności decyzji o przekształceniu wieczystego użytkowania w prawo własności – zakończonej zaskarżoną decyzją o umorzeniu postępowania). Jednocześnie ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie zmieniłoby sytuacji skarżących, bowiem nadal nie posiadaliby oni jakiegokolwiek tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, której właścicielem byłaby w takiej sytuacji Gmina Miasto S. jednak użytkownikami wieczystymi nadal byliby B. i W. P.

W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.