Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 162/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 61 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 146 par. 1, art. 154 par. 1 i 2 w zw. z art. 140
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak /spr./ Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 1275/13 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz A. K. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 1275/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. K. (dalej również jako "skarżąca") na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (dalej również jako "Kierownik Urzędu"), działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) – po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku A. K. – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2003 r. odmawiającej przyznania A. K. uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia i pobytu wraz z rodzicami na pracach przymusowych na terenie III Rzeszy, gdyż wnioskowany przez nią rodzaj represji nie jest represją w rozumieniu art. 1 - 4 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 2014 r., poz 1206, ze zm., zwanej dalej: ustawa o kombatantach).

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Kierownik Urzędu odmówił skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia i pobytu wraz z rodzicami na pracach przymusowych na terenie III Rzeszy. Wnioskodawczyni od powyższej decyzji nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przez co stała się ona decyzją ostateczną.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. złożyło, działając w imieniu strony, Stowarzyszenie Urodzonych w Niewoli Niemieckiej, powołując się na art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ uznał wniosek za bezzasadny i decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. odmówił stwierdzenia jej nieważności.

Strona złożyła na rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 140/08 oddalił ją. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z dokumentacji sprawy wynika, iż skarżąca urodziła się w dniu [...] kwietnia 1945 r., w miejscowości Kaufbeuren w Bawarii, natomiast jej ojciec wskazał datę wyzwolenia tego terenu (obóz polski w Kempten – Niemcy) na dzień 24 kwietnia 1945 r., zatem w dacie wyzwolenia skarżąca miała zaledwie [...] dni. Ponadto jej rodzice przebywali w obozie pracy w Kaufbeuren, ale nie w podobozie obozu koncentracyjnego w Dachau i uzyskali uprawnienia kombatanckie niezwiązane z pobytem w obozie (działalność w ruchu oporu i jako wdowy po kombatancie).

Stowarzyszenie Urodzonych w Niewoli Niemieckiej wniosło skargę kasacyjną od zapadłego wyroku, zarzucając naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach przez przyjęcie, że miejsce urodzenia strony nie było obozem koncentracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt

II OSK 2066/09 oddalił powyższą skargę kasacyjną. W uzasadnieniu Sąd zaakcentował, że organ ustalił określony stan faktyczny, który przyjął jako podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Argumenty strony będące w istocie polemiką z ustaleniami organu powinny były zostać podniesione na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej.

W dniu [...] lutego 2012 r. (data stempla pocztowego) A. K. złożyła ponowny wniosek o przyznanie jej uprawnień kombatanckich. Po wezwaniu skarżącej do skonkretyzowania swojego wniosku organ ustalił, że wniosła ona o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. normującego możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowymi dokumentami dołączonymi do wniosku były: wyciąg z rejestru chrztu, oświadczenie świadka B. S. wraz z dokumentem ubezpieczeniowym potwierdzającym, że był on zatrudniony w zakładzie przemysłowym, w którym mieli przebywać rodzice zainteresowanej i gdzie się ona urodziła, a także nowa rekomendacja Stowarzyszenia Dzieci Urodzonych w Niewoli Niemieckiej. Pozostałe dokumenty były już wcześniej przedmiotem oceny Kierownika Urzędu.

Zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyrażonym w motywach decyzji z dnia [...] października 2013 r., dowody w sprawie nie dają podstaw do uchylenia decyzji tego organu dnia [...] czerwca 2003 r., a ponadto zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat.

Nie zgadzając się z decyzją z dnia [...] października 2013 r. A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji publicznej.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 154 § 1 i 2 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 61 § 1 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 146 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt b) i c) ustawy o kombatantach.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumenty prezentowane w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.

W zaskarżonym kasacyjnie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd zaakcentował, że wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. jest organ administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Sąd I instancji wskazał, że przesłanki wznowienia postępowania zostały wyczerpująco określone w art. 145 § 1 k.p.a. Z uwagi na nadzwyczajny charakter tej instytucji nie można stosować wykładni rozszerzającej tego przepisu. Wznowienie postępowania może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób bezsporny dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.

W opinii Sądu I instancji, organ szczegółowo wyjaśnił jakie fakty uznał za udowodnione oraz na jakich dowodach się oparł, a zatem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów prawa. W konsekwencji wszelkie okoliczności związane z podnoszonym przez skarżącą naruszeniem art. 8 k.p.a., 61 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nie znalazły, w ocenie Sądu, potwierdzenia. W dalszej części uzasadnienia Sąd argumentował, że subiektywne odczucia strony, że została pokrzywdzona, nie mogły być wzięte pod uwagę, bowiem uprawnienia wynikające z ustawy o kombatantach nie mają charakteru praw podmiotowych, ale są dobrodziejstwem nadawanym osobom spełniającym kryteria ściśle sprecyzowane przez ustawodawcę. Sąd podzielił stanowisko organu, że zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. niemożliwe jest uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145 b k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Ponadto, zgodnie z § 2 art. 146, nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Konkludując swoje rozważania Sąd I instancji podkreślił, że do jego kompetencji nie należy rozstrzyganie merytoryczne sprawy odmowy przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia i pobytu wraz z rodzicami na pracach przymusowych na terenie III Rzeszy.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że art. 154 § 1 i 2 k.p.a. nie daje podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, jeżeli przepisy ustaw sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takich decyzji lub wprowadzają wyraźny zakaz uchylania albo zmiany wszelkich decyzji ostatecznych. Sąd I instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie wyznacznikiem są regulacje zawarte w ustawie o kombatantach.

Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia złożyła A. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1, § 2, art. 7, art. 8, art. 61 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 154, art. 80 k.p.a.;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

- art. 4 ust. 1 pkt b) i c) ustawy o kombatantach, przez jego niezastosowanie z powodu błędnej wykładni i przyjęcie, że wskazanych przepisów nie stosuje się wobec skarżącej, kiedy to przepisy te zawierają definicje legalne represji, którymi są okresy przebywania:

- w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa;

- w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pełnomocnik podniósł, że organ procedował w dowolnie wybranym przez siebie trybie, niekorzystnym dla strony, podczas gdy strona wnosiła o zastosowanie trybu art. 154 § 1 k.p.a., ewentualnie trybu art. 156 § 1 k.p.a. W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej pełnomocnik rozwinął zarzut dotyczący przyznania skarżącej statusu ofiary represji i wywodził, że sam fakt, iż matka skarżącej będąc w ciąży wykonywała prace przymusowe miał bezpośredni wpływ również na skarżącą. Zarzucił, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie przedstawia zwięźle stanu sprawy, a Sąd nie odniósł się w pełni do zarzutów przedstawionych w skardze i stanowisk pozostałych stron oraz zakwestionował wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych, to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, oraz precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie możliwego istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.

W rozpatrywanej sprawie skargę kasacyjną oparto na zarzutach naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie, zaskarżony wyrok podjęto z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 154 § 1, § 2, art. 7, art. 8, art. 61 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 154, art. 80 k.p.a. i art. 151 p.p.s.a. oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego, to jest art. 4 ust. 1 pkt b) i c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 2014 r., poz 1206, ze zm.).

W myśl art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Po myśli zaś art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Stosownie do art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Wedle § 2 tego artykułu, w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.

Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W myśl art. 8 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Po myśli art. 146 § 1 k.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Wedle art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Oceniając zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to jest przytoczonych wyżej art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 154 § 1 i § 2, art. 7, art. 8, art. 61 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 154, art. 80 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a., stwierdzić przede wszystkim trzeba, że nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 154 k.p.a.

Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, organ administracji nie procedował w dowolnie przez siebie wybranym trybie, niekorzystnym dla strony, lecz w trybie wskazanym przez tę stronę. Zastosowany przez organ tryb z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. został bowiem wybrany przez A. K.. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, kwestia trybu, w jakim skarżąca domagała się wszczęcia postępowania administracyjnego, była badana przez organ i została prawidłowo rozważona przez Sąd I instancji. W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. organ poinformował skarżącą, że w jej sprawie została wydana decyzja ostateczna i rozpatrzenie wniosku w tej sytuacji może nastąpić jedynie w trybie nadzwyczajnym przewidzianym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego dla wzruszania decyzji administracyjnych. Wskazując, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują trzy tryby służące wzruszeniu decyzji ostatecznych: wniosek o wznowienie postępowania, wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. oraz żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, przytoczono treść tych przepisów. W nawiązaniu do tego pisma, A. K. w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. podała, że wnosi "o zastosowanie trybu art. 154 kpa", ewentualnie "o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa". Udzielając odpowiedzi na kolejne wezwanie do skonkretyzowania żądań, pismem z dnia [...] marca 2012 r. sprecyzowała, że wnosi o wznowienie postępowania z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wskazując, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności, to jest informacje i dowody, gdyż odnalazła świadka. Jednocześnie wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. Następnie, podczas przesłuchania w dniu [...] kwietnia 2012 r., oświadczyła, że wnosi o wznowienie postępowania z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podając sprostowane imię i nazwisko świadka. Wskazując na powyższe Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w tych okolicznościach zarzut procedowania wbrew żądaniu strony ostać się nie może.

Prowadząc postępowanie w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w motywach zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2013 r. podał, że w jego ocenie, nowe dowody będące podstawą wznowienia postępowania i uzyskane w toku dalszego postępowania, nie stanowią podstawy do uchylenia decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2003 r. Nie stanowią bowiem dowodu na okoliczność pobytu strony w miejscu odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy o kombatantach. Ponadto zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat. Tym samym Kierownik Urzędu nie mógłby uchylić decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2003 r. (doręczonej [...] lipca 2003 r.) o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Zdaniem organu, analiza zebranego materiału dowodowego nie daje podstaw do stwierdzenia, że A. K. w okresie okupacji przebywała w obozie spełniającym przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy o kombatantach.

W opinii Sądu I instancji, organ administracji prawidłowo rozpatrzył wniosek skarżącej i szczegółowo wyjaśnił jakie fakty uznał za udowodnione oraz na jakich dowodach się oparł.

Ocena dokonana przez Sąd I instancji budzi wątpliwości. Jak już wyżej wskazano, stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Prowadzona w trybie tego przepisu sprawa dotyczyła wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. odmawiającą skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia i pobytu wraz z rodzicami na pracach przymusowych na terenie III Rzeszy. Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy miało zatem ustalenie, czy nowe dowody wskazywały, że A. K. w okresie okupacji przebywała w obozie spełniającym przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy o kombatantach.

W myśl powyższych regulacji prawa materialnego, przepisy ustawy o kombatantach stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Poczynione przez organ i Sąd I instancji rozważania w istocie dotyczyły jedynie ustalenia, że A. K. w okresie okupacji nie przebywała w obozie spełniającym przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o kombatantach, to jest w obozie koncentracyjnym. Ustalono bowiem, że rodzice skarżącej kasacyjnie przebywali w obozie Riderloh, a nie Riderloh II, który był podobozem KL Dachau. Przeprowadzając nowe dowody Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jednak nie badał ewentualnego występowania przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o kombatantach. Zarówno treść podjętych w przedmiotowej sprawie decyzji, jak i treść protokołu zeznań przesłuchanego świadka nie wskazują, by wyjaśniano okoliczności, o których mowa w powyższych przepisach. Pomimo to organ administracji publicznej uznał, że w sprawie tej nie zostały spełnione przesłanki nie tylko z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a), ale również lit. b) i c) ustawy o kombatantach.

Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł wskazanego wyżej uchybienia.

Powyższe sprawia, że znajduje uzasadnione podstawy zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o kombatantach (w skardze kasacyjnej błędnie podano art. 4 ust. 1 pkt b) i c) tej ustawy), jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 80 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 146 § 1 k.p.a. stwierdzić trzeba, że upływ czasu, o którym mowa w powyższym przepisie, nie uniemożliwia rozpatrzenia sprawy w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W myśl bowiem art. 151 § 2 k.p.a., w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Gdyby zatem po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. okazało się, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione warunki określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) lub lit. c) ustawy o kombatantach, to organ administracji winien podjąć rozstrzygnięcie zgodne z art. 151 § 2 k.p.a.

Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że istota rozpatrywanej sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zobowiązany jest wnikliwie przeprowadzić postępowanie w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz zbadać, czy nowe dowody wskazują na występowanie przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) lub c) ustawy o kombatantach.