Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1717/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 182
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski /spr./ Protokolant starszy inspektor sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 903/16 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w B. z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) w przedmiocie zakazu wprowadzenia na rynek brojlerów kurzych 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w B. na rzecz J. R. kwotę 1274 (słownie: tysiąc dwieście siedemdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 903/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. Z. na decyzję Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w B. z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) w przedmiocie zakazu wprowadzenia na rynek brojlerów kurzych.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie kwestii, czy w sprawie zaistniały podstawy do zastosowania wobec skarżącej środków zaradczych, o których mowa w art. 54 ust. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 882/2004.

W ocenie Sądu pierwszej instancji organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy stwierdzając przetworzone białka zwierzęce w paszy, którą karmione były przez skarżącą brojlery kurcząt. Potwierdziły to wyniki badań laboratoryjnych próbki paszy nr (...) pobranej w dniu (...) maja 2013 r. z kurnika oznaczonego skrótem "K-1". Zarówno akredytowane laboratorium w P. (sprawozdanie z badań z dnia [...] czerwca 2013 r.), jak i nie posiadające akredytacji laboratorium w B. (sprawozdanie z badań [...] z dnia [...] maja 2013 r.) uzyskało wyniki wskazujące na obecność w badanej próbce średnio na oznaczenie ponad 5 cząstek pochodzenia zwierzęcego, w tym kości zwierząt lądowych. Kolejne wyniki badań także wykazały, obecność w badanej próbce ponad 5 cząstek składników pochodzenia zwierzęcego, w tym kości zwierząt lądowych, co obrazuje w całokształcie skład paszy przeznaczonej do karmienia nie tylko brojlerów z kurnika K-1, ale również z sąsiedniego kurnika oznaczonego skrótem "K-4".

Dodatkowo dołączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna przedmiotu badania bezsprzecznie uwidacznia znacznie ponad 5 cząstek składników pochodzenia zwierzęcego w postaci elementów kostnych w materiale badawczym. Pomimo, że w sprawozdaniach z wyników badań posłużono się terminem "składniki pochodzenia zwierzęcego", co odpowiada terminologii rozporządzeń unijnych (pkt 2.1.5.3 załącznika nr 6 do rozporządzenia nr 152/2009) oczywistym jest, że przeprowadzone badania dotyczyły niedozwolonych składników pochodzenia zwierzęcego, a więc w przypadku zwierząt gospodarskich innych niż przeżuwacze - przetworzonego białka pochodzenia zwierzęcego, które stanowią między innymi wykryte w badanych próbkach elementy kostne.

Dalej Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że z badań przeprowadzonych w Państwowym Instytucie Badawczym w P. wynika, że wykonuje się je na potrzeby wykrycia “przetworzonego białka zwierzęcego" w paszach. Sąd podniósł również, że stwierdzona przez organy obecność przetworzonego białka zwierzęcego w badanej paszy została potwierdzona w mającym moc wiążącą wyroku WSA w Bydgoszczy o sygn. akt II SA/Bd 933/13, który w zakresie tego stwierdzenia nie został zakwestionowany przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że prawidłowo zostały w sprawie poczynanione przez organy ustalenia, że uzyskane wyniki badań potwierdziły zaistnienie niezgodności w postaci obecności przetworzonego białka zwierzęcego w badanych próbkach paszy, którą karmione były brojlery kurcząt.

Należało zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wydanych w sprawie wyrokach WSA i NSA rozstrzygnąć, czy materiał badawczy stanowiący podstawę powyższego ustalenia był reprezentatywny i miarodajny dla stwierdzenia niezgodności. W tym celu należy w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii zakresu zastosowania w sprawie rozporządzenia nr 152/2009, na którego to regulacje powołała się skarżąca wskazując na brak reprezentatywności badanych próbek paszy.

Zgodnie z art. 1 tego rozporządzenia pobieranie próbek do celów urzędowej kontroli pasz, w szczególności w zakresie oznaczania składników, w tym materiału zawierającego organizmy zmodyfikowane genetycznie, składającego się z nich lub produkowanego z nich, dodatków paszowych zdefiniowanych w rozporządzeniu (WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz niepożądanych substancji zdefiniowanych w dyrektywie 2002/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, przeprowadzane jest zgodnie z metodami opisanymi w załączniku l. Metoda pobierania próbek opisana w załączniku I ma zastosowanie do kontroli pasz w zakresie oznaczania pozostałości pestycydów zgodnie z definicją w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz do kontroli zgodności z rozporządzeniem (UE) nr 619/2011. W myśl zaś art. 2 przygotowanie próbek do analizy i wyrażanie wyników odbywa się zgodnie z metodami opisanymi w załączniku II.

W przypadku składników pochodzenia zwierzęcego zakresem normatywnym rozporządzenia objęta została wyraźnie metoda ich badania dla celów urzędowej kontroli pasz. Takie też stanowisko wyraził NSA w wydanym w sprawie wyroku o sygnaturze akt II OSK 1087/14 stwierdzając, że to przeprowadzone badania powinny uwzględniać metodologię badań pasz określoną w przepisach rozporządzenia WE. Pomimo, że Sąd pierwszej instancji stwierdził, że rozporządzenie nr 152/2009 reguluję metodę poboru próbek, to jednak uwzględniając okoliczność, że WSA nie sprecyzował do zakresu oznaczenia, których składników ma zastosowanie metoda poboru próbek regulowana rozporządzeniem nr 152/2009, regulacje rozporządzenia unijnego należy odnieść wprost jedynie do metodologii badania pasz, a nie poboru próbek.

Z zakresu związania wyłącza się dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę co do zastosowania w sprawie określonej w rozporządzeniu metody poboru próbek zwłaszcza, że została ona wyrażona w sposób nieprecyzyjny, a także niekonsekwentny, skoro Sąd jednocześnie zobowiązał organ do dokonania oceny wpływu naruszeń dotyczących zastosowania omawianej metody na reprezentatywność pobranych próbek w sytuacji, gdy w pkt 1 załącznika I do rozporządzenia nr 152/2009 wprost zostało wskazane, że próbkę reprezentatywną stanowi próbka pobrana zgodnie z metodą opisaną w załączniku I co oznacza, że próbka pobrana niezgodnie z tą metodą stanowi próbkę niereprezentatywną, a w takiej sytuacji bezprzedmiotowe i bezcelowe byłoby równoczesne zobligowanie organu w wyroku (co miało miejsc w niniejszej sprawie) do dokonania oceny wpływu stwierdzonych naruszeń na reprezentatywność próbek.

Uwzględniając wymienione okoliczności, w tym w szczególności dokonaną przez NSA modyfikację argumentacji Sądu pierwszej instancji, Sąd orzekający w obecnym składzie w powyższym wyroku uznał za wiążącą w sprawie ocenę wyrażoną w wyroku NSA w ramach której sformułowane zostało stanowisko, że to przeprowadzone badania powinny uwzględniać metodologię badania pasz określoną w przepisach rozporządzenia unijnego. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji orzekający w niniejszej sprawie wskazał, że określona w art. 1 rozporządzenia nr 152/2009 definicja zakresu zastosowania metody pobierania próbek do celów urzędowej kontroli pasz ma charakter cząstkowy. Znaczy to, że w sposób wyczerpujący nie zdefiniowano w niej katalogu oznaczonych składników w ramach kontroli pasz przy zastosowaniu tej metody. Definicja cząstkowa służy do częściowego zdefiniowania pojęcia (zakresu jego zastosowania) i w zakresie nieoznaczonym w sposób wyraźny pozostawia ona pewien luz decyzyjny organowi stosującemu prawo co do obowiązku poddania się reżimowi prawnemu z niej wynikającemu.

Z tych też względów Sąd pierwszej instancji uznał, że należy kierować się innymi względami aniżeli sam tekst prawny, gdyż ten nie daje jednoznacznej odpowiedzi co do zakresu zastosowania regulacji, zgodnie z intencją prawodawcy.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu co do tego, że metodologia poboru próbek określona w załączniku I rozporządzenia nr 152/2009 nie jest w pełni odpowiednia do dokonania przez organ jednorazowej kontroli stosowania w żywieniu zwierząt substancji zabronionej tj. przetworzonego białka zwierzęcego w paszy. Metoda poboru próbek określona w załączniku I rozporządzenia ma na celu zapewnienie otrzymania reprezentatywnej próbki dla kontrolowanej "partii paszy" na potrzeby dokonania oceny partii paszy. To oznacza, że wykryta cecha szczególna w pobranej próbce stanowić będzie średnią cechę całej partii. Temu celowi podporządkowana została cała metodologia pobierania próbek opisana w załączniku I charakteryzująca się powtarzalnością, permanentnością i kompleksowością podejmowanych czynności. Czym innym jest jednorazowa kontrola ukierunkowana na wykrycie stosowania w karmieniu zwierząt gospodarskich innych niż przeżuwacze niedozwolonego białka pochodzenia zwierzęcego. W tej sytuacji podejmowane czynności mają charakter weryfikacyjny (a nie oceniający partię produktu), zorientowany na wykrycie niedozwolonego składnika w żywieniu kurcząt brojlerów, który może być dodany do paszy na różnych etapach procesu karmienia zwierząt.

Podejmowane poszczególne działania mają wówczas charakter jednorazowy i zdeterminowane są wskazanym celem tej kontroli. Zastosowanie do takiej kontroli w pełni metodologii poboru próbek określonej w załączniku I, z uwagi na odmienność celów obu kontroli, mogłoby doprowadzić wręcz do wypaczenia wyniku kontroli, biorąc pod uwagę wymagania ilościowe dotyczące poboru próbek i metodę ich pobierania zakładającą (co do zasady) pobór próbek z całej partii paszy, oraz okoliczność możliwości zanieczyszczenia paszy na ostatnim etapie karmienia zwierząt (np. dodanie przetworzonego białka zwierzęcego jedynie do karmidła w którym znajdowałaby się tylko niewielka część partii produktu).

Nadto jak wskazał dalej Sąd pierwszej instancji konieczność podejmowania zgodnie z wymogami określonymi w przepisach załącznika I, szeregu powtarzalnych i kompleksowych czynności dotyczących całej partii produktu, mogłaby spowodować także brak możliwości osiągnięcie celu jednorazowej kontroli urzędowej, jaki stanowi wykrycie w sposób szybki, sprawny i efektywny stosowania w karmieniu zwierząt gospodarskich innych niż przeżuwacze przetworzonego białka zwierzęcego w celu zagwarantowania ochrony i bezpieczeństwa zdrowia oraz życia człowieka.

W związku z powyższym mając na względzie cząstkowy charakter definicji zakresu zastosowania metody poboru próbek określonej w art. 1 rozporządzenia nr 152/2009 w związku z załącznikiem I, ratio legis i cele tej regulacji oraz konsekwencje, jakie mogą wiązać się z zastosowaniem jej do jednorazowej kontroli urzędowej ukierunkowanej na wykrycie nielegalnego składnika paszy w żywieniu brojlerów kurcząt, Sąd pierwszej instancji orzekający w tej sprawie przychylił się do stanowiska organu o braku możliwości zastosowania tej regulacji w sprawie w taki sposób i w takim zakresie, jak oczekuje tego skarżąca, a w konsekwencji o zasadności jedynie posiłkowego zastosowania jej do przedmiotu sprawy z uwagi na brak aktu prawnego regulującego stricte procedurę poboru próbek dla potrzeb jednorazowej kontroli urzędowej. Tym samym brak zastosowania w pełnym zakresie art. 1 rozporządzenia nr 152/2009 w związku z załącznikiem I do przedmiotu sprawy nie stanowi o braku reprezentatywności pobranych w sprawie próbek i ich złej jakości.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, na reprezentatywność i jakość przebadanych próbek nie miały również wpływu powoływane przez skarżącą okoliczności związane z przebiegiem postępowania kontrolnego. Zarzuty skarżącej w tym zakresie koncentrują się na dwóch etapach postępowania kontrolnego. Pierwsza grupa tych zarzutów dotyczy etapu kontroli przeprowadzonej na fermie drobiu skarżącej, która sprowadzała się w swej istocie do pobrania próbek paszy i sporządzenia z tej czynności protokołu kontroli, druga grupa dotyczy etapu kontroli przeprowadzonej w laboratorium, w toku której przebadane zostały pobrane z kurnika skarżącej próbki pasz pod kątem obecności niedozwolonego białka zwierzęcego i w efekcie tego poczynione zostało najistotniejsze w sprawie ustalenie faktyczne tj. stwierdzenie, że w paszy, którą karmione były brojlery znajdowało się przetworzone białko zwierzęce. Pierwsza kategoria zarzutów dotyczy etapu kontroli przeprowadzonej na fermie drobiu skarżącej, która sprowadza się w swej istocie do pobrania próbek paszy i sporządzenia z tej czynności protokołu kontroli. Druga kategoria odnosi się do etapu kontroli przeprowadzonej w laboratorium, w toku której przebadane zostały pobrane z kurnika skarżącej próbki pasz pod kątem obecności niedozwolonego białka zwierzęcego i na skutek tego poczynione zostały najistotniejsze w sprawie ustalenia faktyczne tj. stwierdzenie, że w paszy, którą karmione były brojlery, znajdowało się przetworzone białko zwierzęce.

Odnośnie pierwszego ze wskazanych etapów kontroli wskazać należy, że skarżąca w rzeczywistości nie podważa istotnych z punktu wiedzenia stwierdzenia niezgodności ustaleń zawartych w protokole kontroli tj. miejsca pobrania próbki (np. silos, zasypnik, karmidło) i jej wielkości, lecz kwestionuje metodę pobrania próbek, powołując się na regulacje rozporządzenia nr 152/2009 i załącznika I do tego aktu. Sama okoliczność nie zastosowania metody poboru próbek określonej w załączniku I do rozporządzenia nr 152/2009 do jednorazowej kontroli urzędowej nie dezawuuje ustaleń kontrolnych. Ocena pozostałych zarzutów skarżącej dotyczących tego etapu postępowania kontrolnego również nie prowadzi do zakwestionowania zasadniczych ustaleń kontroli, jako że nie podważają one wiarygodności uzyskanych wyników badań.

Tymczasem to właśnie związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy okolicznością stanowiącą przedmiot zarzutu, a uzyskanym wynikiem badań determinować miał według wskazań WSA zawartych w wydanym w sprawie wyroku z dnia 26 listopada 2016 r. i w tym zakresie nie zmienionych przez NSA, skuteczność zarzutów dotyczących postępowania kontrolnego. Zdaniem Sądu, zarzuty wymienione w części 4 uzasadnienia skargi dotyczą przede wszystkim ewentualnych nieprawidłowości natury "formalnej" sporządzonych protokołów (np. właściwego oznaczenia w protokołach podmiotu kontrolowanego, jego kierownika, właściciela, prawidłowego oznaczenia osób kontrolujących, kwestii posiadania przez te osoby stosownych upoważnień, właściwego omówienia poprawek, skreśleń i uzupełnień do sporządzonych protokołów, opisania w protokołach warunków poboru próbek, kwestii wniesienia zastrzeżeń do protokołu, prawidłowości zawartego w nich pouczenia), które jako mające taki charakter nie mają wpływu na wynik kontroli, gdyż nie dotyczą istotnego ustalenia kontrolnego, jakim jest stwierdzenie obecności przetworzonego białka zwierzęcego w badanej paszy. W odniesieniu do tej grupy zarzutów skarżąca nie wskazuje, że paszę pobrano z innego miejsca niż wskazuje protokół, czy też kontrolerzy nie pobrali paszy z jej fermy tylko np. ją podmienili. Dowodzi to tego, że w tym istotnym z punktu widzenia stwierdzenia niezgodności zakresie protokoły dają obraz rzeczywistego stanu rzeczy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji za podważające wiarygodność ustaleń kontrolnych i tym samym skuteczne nie mogą być uznane także zarzuty w ramach których skarżąca wskazywała na możliwość zanieczyszczenia paszy niedozwolonym białkiem zwierzęcym na etapie produkcji paszy na skutek działania wiatru, dotknięcia paszy przez kontrolera gołą ręką, pobrania materiału niewłaściwym sprzętem czy też pobrania go ze ścian silosa, który wykorzystywany był także w okresie, kiedy dozwolone było dodawanie do paszy mączki mięsno –kostnej.

Sąd pierwszej instancji przyznał rację organowi drugiej instancji, który podkreślił, że odpowiedzialność kontrolowanego na podstawie art. 54 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 882/2004 ma charakter obiektywny i jako taka powiązana jest wyłącznie ze skutkiem umieszczenia białka w paszy, bez względu na przyczyny tego stanu rzeczy. Przepis art. 54 ust. 1 ww. rozporządzenia określa wprost, że środki zaradcze stosuje się w sytuacji wykrycia niezgodności. Jednocześnie przepis ten nie uzależnia w żaden sposób możliwości ich zastosowania od jakichkolwiek okoliczności związanych z zaistnieniem niezgodności, w tym od przyczyn i częstotliwości ich wystąpienia oraz podmiotu odpowiedzialnego za wystąpienie niezgodności. Prawodawca unijny powiązał konieczność zastosowania środków zaradczych wyłącznie z samym faktem zaistnienia niezgodności, nie warunkując tej konieczności żadnymi innymi okolicznościami Nie ma znaczenia, czy przetworzone białko zwierzęce zostało dodane rozmyślnie, czy dostało się ono do paszy przypadkowo, czy dodał je hodowca, czy producent paszy na etapie jej produkcji. Nie ma też istotnego znaczenia, jak przebiegał proces karmienia drobiu, w szczególności, czy jest możliwe, aby ktoś umyślnie takie białko dodał do paszy albo czy mogło ono się tam dostać przez przypadek. Istotą rzeczy w rozpatrywanej sprawie jest sam fakt tego, czy drób był karmiony paszą zawierającą przetworzone białko zwierzęce. Niezależnie od tego, co spowodowało, że drób był karmiony paszą zawierającą przetworzone białko zwierzęce, konieczne jest podjęcie takich samych środków zaradczych mających na celu zapobiegnięcie użycia takiego drobiu jako środka spożywczego dla ludzi. Nawet przypadkowe, niezawinione czy jednorazowe wystąpienia niezgodności nie uwalnia danego podmiotu od odpowiedzialności, o której mowa w art. 54 ust. 2 rozporządzenia nr 882/2004.

Za całkowicie gołosłowne i bezpodstawne Sąd uznał też zarzuty skarżącej kwestionujące okoliczność przeszkolenia kontrolerów do wykonywania czynności kontrolnych. Wszystkie wymienione zarzuty dotyczące postępowania kontrolnego przeprowadzonego na fermie drobiu skarżącej, w tym i dotyczące paszy znajdującej się w zakładzie strony odnosiły się do okoliczności nie mających ani istotnego wpływu na wynik kontroli (tj. stwierdzenie obecności przetworzonego białka zwierzęcego w paszy) ani też znaczenia dla możliwości zastosowania środków zaradczych określonych w art. 54 ust. 2 rozporządzenia nr 882/2004. Bezcelowe było przeprowadzenie dowodów wymienionych w części 3 uzasadnienia skargi w pkt 1, 8, 10 - 16, gdyż nie dotyczyły one okoliczności istotnych z punktu widzenia normy sankcjonującej oraz granic procedowania wyznaczonych treścią art. 153 P.p.s.a.

Również ocena zarzutów skarżącej dotyczących etapu kontroli przeprowadzonej w wyspecjalizowanym laboratorium, gdzie przebadane zostały pobrane próbki paszy nie uzasadnia uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi. Przede wszystkim obecność niedozwolonego białka zwierzęcego w badanych próbkach paszy potwierdziły oba przeprowadzające w sprawie badania instytuty tj. zarówno Państwowy Instytut Badawczy w P. jaki i Zakład Higieny Weterynaryjnej w B., wszystkie uzyskane wyniki wykazały średnio na oznaczenie ponad 5 cząstek pochodzenia zwierzęcego, w tym kości zwierząt lądowych (które stanowią białko przetworzone), a stwierdzone elementy przetworzonego białka zwierzęcego potwierdziły dodatkowo dołączone do akt sprawy zdjęcia obrazu mikroskopowego przedmiotu badania. Sąd zaznaczył, że czynności badawcze przeprowadzali doświadczeni i odpowiednio przeszkoleni pracownicy ww. jednostek badawczych. Laboratoria w żadnym z wykonanych specjalistycznych badań nie podniosły, że dostarczone próbki pobrano bądź dostarczono nieprawidłowo, że nie mają one odpowiedniej wagi, czy że budzą one wątpliwości jako materiał badawczy. Wyspecjalizowane laboratoria nie zakwestionowały prawidłowości pobranych i dostarczonych próbek. We wszystkich sprawozdaniach z badań wskazano jednoznacznie stan próbki bez zastrzeżeń (Zakład Higieny Weterynaryjnej w B.) oraz próbki przydatne do badania (Państwowy Instytut Badawczy w P.).

Sąd pierwszej instancji za absurdalne uznał i kompletnie niewiarygodne twierdzenia skargi o możliwości celowego zniszczenia, podmienienia czy zanieczyszczenia próbek paszy przez pracowników ww. jednostek badawczych. W ocenie Sądu skarżąca nie przedstawiła żadnych przekonywujących, racjonalnych i logicznych argumentów dyskwalifikujących lub podważających wiarygodność uzyskanych w sprawie wyników badań przez obie wymienione wyżej jednostki badawcze. Nie ma żadnych okoliczności wskazujących, że przeprowadzone badania wykonane zostały w sposób niezgodny z metodą określoną w załączniku VI do rozporządzenia nr 152/2009. Okoliczność, że przeprowadzone badania wykonane zostały w specjalistycznych laboratoriach przez osoby posiadające stosowną wiedzę i doświadczenie w tym zakresie uzasadnia wniosek, że osoby te przeprowadziły badania zgodnie z obowiązującymi wymogami prawnym, w tym zwłaszcza wynikającymi z załączniku VI do rozporządzenia nr 152/2009. Sąd wyraźnie podkreślił, że osoby przeprowadzające badania w obu jednostkach badawczych nie zgłosiły żadnych zastrzeżeń co do jakości pobranych próbek.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że ustalenie organu o reprezentatywności i odpowiedniej jakości materiału badawczego (próbek paszy) jest prawidłowe. Podniesione przez skarżącą w tym zakresie zarzuty nie mogły zostać uznane za skuteczne z uwagi bądź to na ich nieadekwatność dla ustalenia istotnych z perspektywy art. 54 ust. 2 rozporządzenia nr 882/2004 okoliczności, bądź też ich nadmierną ogólnikowość i niewiarygodność w świetle całokształtu materiału dowodowego sprawy.

Z omawianej istoty zakazu karmienia drobiu przetworzonym białkiem zwierzęcym jako przesłanki zastosowania środków zaradczych w razie stwierdzenia niezgodności bez jakiegokolwiek znaczenia jest okoliczność czy naruszenie tego zakazu stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi w sytuacji, gdy ryzyko przeniesienia gąbczastej encefalopatii bydła (BSE) między zwierzętami nieprzeżuwającymi jest minimalne. Nawet wykazanie, że karmienie drobiu przetworzonym białkiem zwierzęcym nie stwarza żadnego zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi nie może stanowić podstawy do odmowy zastosowania obowiązującego przepisu prawa (art. 54 rozporządzenia nr 882/2004). Z tych samych względów nie ma istotnego znaczenia dowód z badania mięsa brojlerów kurzych karmionych paszą zawierającą przetworzone białko zwierzęce. Prawo nie uzależnia stosowania środków zaradczych od tego, czy rzeczywiście mięso zwierząt zawiera szkodliwe substancje, ale od tego, czy zwierzęta były karmione w sposób niezgodny z przepisami.

Ostatecznie za bezpodstawne Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w związku ze sposobem przeprowadzania w sprawie postępowania dowodowego. W kontrolowanej sprawie istotne było ustalenie czy w paszy, którą karmione były brojlery kurze znajdowało się przetworzone białko zwierzęce. To bowiem uprawniało do stwierdzenia niezgodności i w efekcie tego zastosowania środków zaradczych z art. 54 rozporządzenia nr 882/2004. Takie też ustalenia poczynił organ na podstawie wyników badań laboratoryjnych akredytowanego Państwowego Instytut Badawczego w P., które potwierdziły ustalenia Zakładu Higieny Weterynaryjnej w B.. W związku z tym, że niedozwolone białko zwierzęce wystąpiło w paszy w ilości - średnio na oznaczenie - ponad 5 zidentyfikowanych cząstek zwierzęcych, a przedmiot badania Państwowego Instytut Badawczego w P. dotyczył - jak wynika z treści sprawozdań z badań - przetworzonego białka zwierzęcego, należało zastosować środki zaradcze do stwierdzonej niezgodności, co też prawidłowo miało miejsce w sprawie.

Wbrew twierdzeniom skarżącej organ administracyjny nie został bezwarunkowo zobligowany wskazaniami zawartymi w wydanych w sprawie wyrokach sądów administracyjnych, do przeprowadzenia określonych dowodów. Wskazania WSA i NSA dotyczyły kwestii dokonania oceny wpływu zarzutów skarżącej i zasygnalizowanych naruszeń na reprezentatywność i jakość pobranych próbek, co ewentualnie w zależności od poczynionych ustaleń mogło uzasadniać przeprowadzenie innych dowodów. W związku z tym, że przytoczone przez skarżącą okoliczności i zarzuty nie mogły podważyć reprezentatywności i jakości pobranego materiału badawczego oraz uzyskanych w polskich specjalistycznych laboratoriach badawczych wyników badań, nie było potrzeby przeprowadzania dowodów powoływanych przez skarżącą. Zdaniem Sądu materiał dowodowy został w sprawie prawidłowo oceniony i rozpatrzony. Okoliczności mające znaczenie z punktu widzenia normy sankcjonującej zostały wykazane dowodami nie budzącymi wątpliwości Sądu. Wnioski z nich wynikające uzasadniały stwierdzenie niezgodności i zastosowanie środków zaradczych. Kwestionowany przez skarżącą sposób umożliwienia mu przez organ zapoznania się z materiałami i dowodami sprawy, nie mógł wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, gdyż skarżąca nie wykazała jego bezpośredniego wpływu na brak możliwość realizacji określonych uprawnień procesowych.

Charakter sprawy, w szczególności stwierdzona niezgodność i jej związek z ochroną życia i zdrowia ludzi w sposób oczywisty uzasadniał nadanie decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Sąd pierwszej instancji za całkowicie chybiony uznał ponadto zarzut błędnego ustalenia w sprawie właściwości miejscowej organów administracji. W kwestii ustalenia właściwości miejscowej organów inspekcji weterynaryjnej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2953/12 wskazując, że z uwagi na charakter zadań realizowanych przez organy inspekcji weterynaryjnej, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa sanitarno - epidomiologicznego, właściwości miejscowej tych organów nie sposób ustanawiać jedynie w oparciu o reguły wynikające z art. 21 K.p.a. Co prawda wyrok ten odnosił się do problematyki właściwości organu inspekcji weterynaryjnej w stosunku do lokalizacji jednostki organizacyjnej spółki, niemniej jednak zaprezentowane w nim reguły ustalania właściwości miejscowej organów realizujących zadania z zakresu ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego muszą mieć zastosowanie również w stosunku do wszystkich innych podmiotów objętych taką kontrolą, bez względu na ich formę i sposoby prowadzenia działalności.

Dlatego jak stwierdził Sąd pierwszej instancji posiłkowo w tej kwestii kierując się przepisami ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2006 r. Nr 17, poz. 127 z późn. zm.) która w art. 19 jako organ właściwy do zatwierdzenia projektu technologicznego przedsięwzięcia polegającego na produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego wskazuje powiatowego lekarza weterynarii ze względu na planowane miejsce prowadzenia tej działalności należy uznać, że o właściwości miejscowej powiatowego lekarza weterynarii w sprawach z zakresu ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego stanowi miejsce, w którym prowadzona jest produkcja żywności pochodzenia zwierzęcego. W tych sprawach wyłączona jest zatem ta zasada, która jako kryterium ustalania właściwości miejscowej organu przyjmuje miejsce zamieszkania (siedzibę) podmiotu, który działalność taką prowadzi.

W skardze kasacyjnej strona skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy i skierowanie na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 1 i 3 oraz załączników I i VI do rozporządzenia nr 152/2009 oraz art. 2 pkt 1, art. 3 i art. 10 rozporządzenia nr 882/2004 poprzez:

a) brak zastosowania (pominięcie) pkt 1, pkt 2.1.3.1 i 2.2.3.1 załącznika VI do rozporządzenia nr 152/2009;

b) brak zastosowania (pominięcie) art. 2 pkt 1 w związku z art. 3 i art. 10 rozporządzenia nr 882/2004;

c) niewłaściwe zastosowanie rozporządzenia nr 152/2009 w treści obowiązującej w dniu wydawania wyroku zamiast w treści obowiązującej w czasie postępowania kontrolnego;

d) błędną wykładnię art. 1 rozporządzenia nr 152/2009 polegającą na przyjęciu, że rygory związane z metodologią poboru próbek paszy do celów urzędowej kontroli pasz opisane w załączniku I do rozporządzenia nr 152/2009 nie znajdują zastosowania w przypadku jednorazowej kontroli urzędowej pasz w celu wykrycia nielegalnych składników pochodzenia zwierzęcego w paszy, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że reprezentatywnymi i miarodajnymi w niniejszej sprawie były próbki pobrane w sposób sprzeczny z metodologią określoną w rozporządzeniu nr 152/2009 oraz do szeregu innych naruszeń prawa omówionych w poniższych zarzutach, a mających wpływ na wynik sprawy;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 153 P.p.s.a. i art. 190 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie ocen i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2013 r. oraz wykładni prawa dokonanej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2016 r. z uwagi na:

a) błędne wywiedzenie, że ocena i wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy co do zastosowania w sprawie metodologii poboru próbek z rozporządzenia nr 152/2009 jest nieprecyzyjna, albowiem Sąd ten nie wskazał do którego oznaczenia zakresu składników ma ona zastosowanie;

b) błędne wywiedzenie, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku przesądzając konieczność zastosowania przepisów rozporządzenia nr 152/2009 do urzędowej kontroli paszy przeprowadzonej przez organy administracji publicznej w niniejszej sprawie odniósł się wprost jedynie do metodologii badania pasz, a nie poboru próbek i w konsekwencji sprzeczne z ww. ocenami i wskazaniami oraz wykładnią prawa przyjęcie, że inspekcja w trakcie kontroli nie była zobowiązana do pobierania próbek paszy zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia nr 152/2009;

3) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji z uwagi na naruszenie przez organy administracji następujących przepisów postępowania:

a) art. 7 i 8 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie uczestników postępowania do organów administracji publicznej niepodjęcie koniecznych czynności dowodowych zmierzających do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia istoty sprawy jednostronne przeprowadzenie postępowania, dowolną ocenę zebranych dowodów, pominięcie wszystkich wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą a stanowiących kontrdowody wobec ustaleń inspekcji (w tym dowodów zgłoszonych w piśmie skarżącej z dnia (...) maja 2016 r. (szczegółowa lista dowodów zaoferowanych przez stronę znajduje się w pkt 3 skargi do WSA w Bydgoszczy); wniosku o przygotowanie dowodu z wyników badań zleconych przez skarżącą kontrpróby paszy pobranej przez inspekcję; wniosku o przeprowadzenie dowodu z materiału audiowizualnego obejmującego rejestrację czynności kontrolnych przeprowadzonych u skarżącej; wniosku o przesłuchanie świadków; wniosku o przesłuchanie skarżącej w charakterze strony; wniosków o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego;

b) art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności: wyników badania Zakładu Higieny Weterynaryjnej w B. z dnia (...) czerwca 2013 r. (sprawozdania z badań: [...]; [...]; [...]) na zawartość białka ogólnego w próbkach paszy pobranych na fermie drobiu skarżącej w konfrontacji z opisem producenta tej paszy (opis paszy o nazwie (...), kod (...) wydany przez (...) Sp. z o.o.), co przesądza o co najwyżej śladowym zanieczyszczeniu próbki białkiem pochodzenia zwierzęcego i bezpodstawne nieuznanie, że pobranie niereprezentatywnej (nie uśrednionej) próbki paszy mogło mieć wpływ na wynik badania zawartości białka pochodzenia zwierzęcego w paszy;

c) art. 7 w związku z art. 75 § 1 K.p.a., art. 76 K.p.a. art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 19d, 19e i 19f ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1482, z późn. zm.) oraz ust. 2.1.4.3 oraz ust. 2.1.5.2 załącznika VI do rozporządzenia nr 152/2009 poprzez dowolną ocenę zebranych dowodów i nie ustalenie prawidłowego stanu faktycznego z uwagi na:

- nieuwzględnienie, że pewne zanieczyszczenia paszy białkiem pochodzenia zwierzęcego są dopuszczalne, legalne i niemożliwe do uniknięcia, a dodatkowo zanieczyszczenia te rozkładają się w paszy nierównomiernie (np. łączą się, przylegają do elementów systemu podawania paszy itp.), a zatem dla zapewnienia wyniku badania pozwalającego właściwie ustalić stan faktyczny konieczne jest pobranie próbki w taki sposób, aby zawierała uśredniony skład danej partii paszy;

- nieuwzględnienie, że w niniejszej sprawie próbki paszy zostały tak pobrane, że nie tylko żadna z pobranych próbek nie zawierała uśrednionego składu partii paszy, ale wprost przeciwnie, kontrolujący uczynili wiele, aby pobrane próby zawierały skład jak najdalej odbiegający od uśrednionego;

- uznanie, że sprawozdanie z badania laboratoryjnego jest dowodem na reprezentatywność próbki, tymczasem o reprezentatywności próbki świadczy przede wszystkim prawidłowość jej pobrania, o czym przedstawiciele laboratorium nie mają żadnej wiedzy;

- uznanie, że pismo Państwowego Instytutu Weterynaryjnego w P. z dnia (...) stycznia 2014 r. dotyczące jednej tylko próbki paszy przesłanej do ww. Instytutu przez Zakład Higieny Weterynaryjnej w B., oznaczonej przez inspekcję jako pobranej na fermie H. i H. R., z którego to pisma jednoznacznie wynika, że Instytut otrzymał próbkę bezprawnie rozpieczętowaną i ponownie zaklejoną, jest dowodem na to, że dwukrotne otwarcie każdej próbki nie wpłynęło na wynik badania;

- bezpodstawne przyjęcie, że protokoły kontroli, w tym protokoły pobrania próbek i wyniki kontroli (w szczególności wyniki badań), na których to dowodach organy obu instancji oparły zaskarżone decyzje, nie budzą wątpliwości i stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone - co skutkowało wyciągnięciem całkowicie dowolnych wniosków i wydania błędnej merytorycznej decyzji;

d) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. przez organ drugiej instancji, pomimo że zachodziło szereg podstaw uzasadniających jej uchylenie i umorzenie postępowania (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.) w postaci licznych naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego, których dopuścił się organ pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty zawarte w skardze są zasadne.

Rację ma strona skarżąca kasacyjnie zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 1 oraz załącznika I do rozporządzenia nr 152/2009 polegającą na przyjęciu, że rygory związane z metodologią poboru próbek paszy do celów urzędowej kontroli pasz opisane w załączniku I do rozporządzenia nr 152/2009 nie znajdują zastosowania w przypadku jednorazowej kontroli urzędowej pasz w celu wykrycia nielegalnych składników pochodzenia zwierzęcego w paszy.

Zgodnie z art. 1 rozporządzenia nr 152/2009 obowiązującego w dacie pobierania próbek paszy w tej sprawie (maj 2013 r.) pobieranie próbek dla celów urzędowej kontroli pasz w zakresie oznaczania składników, dodatków oraz niepożądanych substancji, z wyjątkiem pestycydów i mikroorganizmów, przeprowadzane jest zgodnie z metodami opisanymi w załączniku nr I tego rozporządzenia. Nie ulega wątpliwości, że białko pochodzenia zwierzęcego może być składnikiem, w tym także zakazanym składnikiem pasz, a powołany załącznik dotyczy metodologii poboru próbek dla celów urzędowej kontroli składników w paszach przeznaczonych do skarmiania zwierząt. Stanowisko Sądu pierwszej instancji, jakoby metoda opisana w załączniku nr I do ww. rozporządzenia dotyczyła tylko oznaczenia pestycydów w paszach nie znajduje podstawy prawnej.

Nie budzi żadnych wątpliwości, że organy inspekcji weterynaryjnej powinny stosować metody pobierania próbek określone w załączniku nr I do tego rozporządzenia. W żaden sposób przepisy ww. rozporządzenia nr 152/2009 nie różnicują trybu pobierania próbek w stosunku do tego, czy ich pobranie dokonywane jest wielokrotnie, czy też jednorazowo. Zawarte w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji nie znajduje uzasadnienia w obowiązującej regulacji prawnej. Jednorazowe pobranie próbki paszy nie oznacza, że następuje pobranie tylko pojedynczej próbki. Nawet w przypadku jednorazowego pobierania próbek należy stosować metodologię pobierania próbek pierwotnych, które z kolei tworzą próbkę zbiorczą a ta jest niezbędna do wyselekcjonowania próbki końcowej. Dokładnie instrukcje pobierania tych próbek opisuje właśnie załącznik nr I do rozporządzenia nr 152/2009. Należy przy tym wskazać, że ustawodawstwo unijne definiuje również pojęcie kontroli urzędowej. Zgodnie z art. 2 pkt 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE.L.2004.165.1) pod pojęciem kontroli urzędowej rozumie się każdą formę kontroli, którą właściwy organ lub Wspólnota wykonuje do celów sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i ich dobrostanu. Każda forma kontroli to także kontrola jednorazowa.

W istocie przyjęte przez Sąd pierwszej instancji stanowisko sprowadza się do tego, że metodologię pobierania próbek objętą załącznikiem nr I należy stosować odpowiednio, tylko częściowo lub w pewnym zakresie w zakresie pobierania próbek na okoliczność ustalenia zawartości białka pochodzenia zwierzęcego w paszy przeznaczonej dla zwierząt. Pogląd ten jest błędny nie tylko z tego powodu, że za takim twierdzeniem nie przemawia wykładnia art. 1 rozporządzenia nr 152/2009, ale także dlatego, że Sąd pierwszej instancji nie wskazał, które z przepisów zawartych w załączniku nr I należy stosować wprost, które z nich tylko odpowiednio, a które w ogóle nie mogą być stosowane.

Przepisy rozporządzenia nr 152/2009 nie przewidują innej metody pobierania próbek jak ta, którą opisuje załącznik nr I. Należy przy tym wyraźnie stwierdzić, że przestrzeganie metodologii pobierania próbek pozwala zarówno organom inspekcji weterynaryjnej na zebranie reprezentatywnego materiału do analiz, jak również chroni interes podmiotu (przedsiębiorcy) przed nieobiektywnym, stronniczym lub wręcz dowolnym pobieraniem próbek do kontroli. Jest to więc z jednej strony ochrona organu, który w ten sposób realizuje zasadę praworządności działając w oparciu i zgodnie z przepisami prawa, a z drogiej strony chronione są interesy stron.

Co przy tym istotne, już w wydanych w tej sprawie wyrokach przez sądy administracyjne (w tym wyroku WSA z 26 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 933/13) wyraźnie stwierdzono, że obowiązkiem organu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie dokonanie oceny, czy naruszenia w zakresie sposobu pobierania próbek w tej sprawie miały wpływ na ich reprezentatywność i jakość. Takiej zaś oceny nie można prawidłowo przeprowadzić bez oceny, czy próbki w tej sprawie pobrano w sposób zgodnie z załącznikiem nr I do rozporządzenia nr 152/2009, a jeżeli z naruszeniem tego załącznika, to czy to naruszenie miało wpływ na jakość i reprezentatywność tak pobranych próbek.

Takiej oceny w tej sprawie w istocie nie przeprowadził Wojewódzki Lekarz Weterynarii, a Sąd pierwszej instancji niezasadnie zaakceptował to stanowisko. Co istotne, nie może stanowić uzasadnienia dla reprezentatywności lub jakości pobranych próbek okoliczność, że próbki te zostały zbadane przez Zakład Higieny Weterynaryjnej w B. lub Państwowy Instytut Badawczy w P. Jednostki te dokonują badań laboratoryjnych pobranych próbek pasz, a nie oceniają sposób (metodę) ich poboru już z tej przyczyny, że pracownicy żadnego z tych zakładów nie brali udział w zbieraniu tych próbek.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 i art. 10 rozporządzenia nr 882/2004 został zredagowany w taki sposób, że nie pozwala na przeprowadzenie kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak bowiem zostało już podniesione, zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Art. 3 ww. rozporządzenia zawiera 7 ustępów i nie wiadomo, który z nich został nieprawidłowo zastosowany przez Sąd pierwszej instancji. Także art. 10 rozporządzenia nr 882/2004 zawiera dwa ustępy, z tym że ust. 2 zawiera aż 15 wewnętrznych jednostek redakcyjnych (liter i podpunktów) i także w tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie nie sprecyzowała, co do której jednostki redakcyjnej art. 10 ww. rozporządzenia doszukuje się naruszenia prawa.

Zarzut pominięcia przez Sąd pierwszej instancji pkt 1 załącznika nr VI do rozporządzenia nr 152/2009 jest przedwczesny, a przez to nietrafny. Załącznik nr VI obejmuje metody analizy dotyczące oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz. Zgodnie z punktem 1 tego załącznika określającym cel i zakres przeprowadzania analizy, składniki pochodzenia zwierzęcego w paszach oznacza się albo metodą mikroskopii świetlnej albo też łańcuchową reakcją polimerazy (PCR), zgodnie z dalszymi przepisami określonymi w tym załączniku.

Strona skarżąca kasacyjnie nie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji zaakceptowania przez organy administracji nieprawidłowej metody oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego w paszy.

Natomiast zarzut pominięcia ppkt 2.1.3.1. i ppkt 2.2.3.1. załącznika nr VI do rozporządzenia nr 152/2009 jest zasadny, ponieważ oba te podpunkty wprost wskazują, że w zakresie pobierania próbek do analizy należy użyć reprezentatywnej próbki, pobranej zgodnie z przepisami określonymi w załączniku I do tego rozporządzenia. To zaś oznacza, że laboratoria przeprowadzające analizy zawartości białka zwierzęcego w paszy zgodnie z załącznikiem nr VI do tego rozporządzenia powinny otrzymywać tylko takie próbki, które zostały pobrane zgodnie z załącznikiem nr I.

Zasadnym jest również zarzut niewłaściwego przytoczenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 rozporządzenia nr 152/2009. Sąd przytoczył treść tego przepisu w wersji obowiązującej od 1 stycznia 2014 r., podczas gdy do oceny zgodności z prawem pobrania próbki należy stosować przepisy obowiązujące w dacie jej pobrania, chyba że co innego wynika z treści aktu nowelizującego. Istota regulacji zawartej w art. 1 rozporządzenia nr 152/2009 w wersji sprzed dnia 1 stycznia 2014 r i po tej dacie nie uległa zmianie, tym samym zarzut ten choć zasadny, to nie mógłby samodzielnie uzasadniać uchylenia zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe należy stwierdzić, że zasadnie strona skarżąca kasacyjnie podnosi także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 P.p.s.a. i art. 190 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie ocen i wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2013 r. oraz wykładni prawa dokonanej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2016 r. Z obu wyroków wynika, że obowiązkiem organu administracyjnego miała być ocena, czy próbki pobrane w okolicznościach tej sprawy zachowały swój walor reprezentatywności i prawidłowej jakości, czy też nie.

Zasadnym jest także zarzut przesądzenia w okolicznościach tej sprawy, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność stosowania załącznika nr I ww. rozporządzenia. Z uzasadnienia wyroku NSA z 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1122/14 wynika, że należy stosować metodologię badania próbek pasz zgodną z załącznikiem nr VI do rozporządzenia nr 152/2009, a jak zostało to już wykazane, próbki pasz przekazywane celem przeprowadzenia analizy zgodnie z tym załącznikiem, powinny być pobierane stosownie do załącznika nr I. Tym samym należało z uzasadnienia wyroków sądów zapadłych w tej sprawie wywieźć wniosek zgodnie z którym próbki powinny być pobrane zgodnie z załącznikiem nr I i obowiązkiem organów było ustalenie, czy miały miejsce uchybienia w pobieraniu próbek zgodnie z tym załącznikiem i ewentualnie na ile te uchybienia spowodowały pobranie próbek nieodpowiedniej jakości lub niereprezentatywnych.

Zasadnym jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotnym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organy administracji następujących przepisów postępowania. Organy administracyjne w tej sprawie nienależycie zebrały materiał dowodowy, a w szczególności organ odwoławczy zobowiązany wyrokami sądów administracyjnych do ustalenia prawidłowości pobrania próbek paszy, w istocie tego obowiązku nie wykonał. Jak wskazał na to NSA w wiążącym wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1122/14, prowadzenie postępowania dowodowego pozwala na dopuszczenie jako dowodu każdego dokumentu lub innego nośnika informacji, które pozwolą na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Tym samym stanowiło naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 1 K.p.a. brak przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu zgłoszonego przez stronę. Każdy dowód, który pozwoli na ustalenie stanu faktycznego tej sprawy w zakresie oceny prawidłowości pobierania próbek powinien być uwzględniony przez organ administracyjny.

Nie jest natomiast zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z uznaniem za nie naruszające prawo nieprzeprowadzenie przez organ administracyjny dowodu z konfrontacji wyników badania Zakładu Higieny Weterynaryjnej w B. z dnia (...) czerwca 2013 r. (sprawozdania z badań: [...]; [...]; [...]) na zawartość białka ogólnego w próbkach paszy pobranych na fermie drobiu skarżącej z opisem producenta tej paszy (opis paszy o nazwie [...], kod [...] wydany przez [...] Sp. z o.o.). Oczywistym jest, że w opisie paszy sporządzonym przez producenta nie znajdzie się informacja o przekroczeniu zawartości białka pochodzenie zwierzęcego ponad dopuszczalne normy, a tym samym porównywanie wyników badań z takim opisem nie mogło mieć istotniejszego znaczenia w tej sprawie.

Kolejny zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotnym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ administracyjny art. 7 w związku z art. 75 § 1 K.p.a., art. 76 K.p.a. art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 19d, 19e i 19f ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1482, z późn. zm.) oraz ust. 2.1.4.3 oraz ust. 2.1.5.2 załącznika VI do rozporządzenia nr 152/2009 w zakresie dokonania dowolnej oceny zebranych dowodów i nie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego - jest zasadny. Organ administracyjny nie wykazał, aby przy tak zgromadzonym materiale dowodowym stan faktyczny sprawy w pełni odzwierciedlał rzeczywisty przebieg pobierania próbek pasz zgodnie z załącznikiem nr I do rozporządzenia nr 152/2009. Jednakże na tym etapie kontroli sprawy nie można przesądzić, że argumentacja strony skarżącej kasacyjnie jest zasadna. Strona skarżąca podnosi bowiem że żadne próbki nie zostały pobrane prawidłowo, co jednak będzie przedmiotem ustalania w tej sprawie przez organ administracyjny.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. nie może być skutecznie podniesiony przeciwko Sądowi pierwszej instancji. To Kujawsko-Pomorski Lekarz Weterynarii stosuje art. 138 K.p.a. i zarzucanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, że zamiast utrzymywać w mocy decyzję organu administracyjnego pierwszej instancji, powinien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić i umorzyć postępowanie administracyjne przy tak zredagowanym zarzucie nie mogło odnieść zamierzonego skutku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające skierowanie na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Nie budzi wątpliwości, że organ właściwy do pobierania próbek pasz w ramach urzędowej kontroli pasz na oznaczenie składników pochodzenia zwierzęcego w paszy ma obowiązek stosować załącznik nr I do rozporządzenia nr 152/2009 nawet w przypadku jednorazowego pobierania takich próbek. Stanowisko to nie budzi wątpliwości ani składu Sądu rozpoznającego tę sprawę, ani też wątpliwości w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 376/15, opub. w Lex nr 2227925). Zgodnie zaś z art. 267 lit. a i b Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym dotyczącym wykładni Traktatów oraz o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. Przy czym w sytuacji, gdy pytanie jest kierowane przez sąd krajowy, sąd ten musi wykazać, że rozstrzygniecie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest niezbędne do wydania wyroku. Skoro w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości co do wykładni i stosowania prawa unijnego, to także nie ma podstaw do kierowania pytania prejudycjalnego. Analogicznie nie ma podstaw do kierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania o stosowanie art. 7 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i załącznika nr IV rozporządzenia nr 999/2001 zawierającego zakaz stosowania w karmieniu kurcząt brojlerów przetworzonego białka pochodzenia zwierzęcego jako naruszającego zasadę proporcjonalności. W tej bowiem sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1122/14 wyraźnie stwierdził, że zgodnie z art. 7 i załącznikiem nr IV do rozporządzenia nr 999/2001 zakaz karmienia zwierząt zawierającą przetworzone białko pochodzenia zwierzęcego rozszerza się na zwierzęta gospodarskie inne niż przeżuwacze, za wyjątkiem zwierząt futerkowych. Zakaz ten obejmuje także karmienie paszami zawierającymi białka pochodzenia zwierzęcego kurcząt (brojlerów) – strona 25 uzasadnienia ww. wyroku NSA. Tym samym skoro w tej sprawie wiążącym jest wykładnia przepisów prawa co do stosowania zakazu z art. 7 rozporządzenia nr 999/2001, to także i w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do skierowania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty uzasadniają uznanie skargi kasacyjnej za zasadną i na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz stwierdzając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżoną decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia (...) maja 2016 r. nr (...) w przedmiocie zakazu wprowadzenia na rynek brojlerów kurzych. Ponownie prowadząc postępowanie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzki Lekarz Weterynarii zobowiązany jest do prawidłowego ustalenia sposobu pobrania próbek pasz co do ich jakości i reprezentatywności stosownie do załącznika nr I rozporządzenia nr 152/2009 i dopiero na tej podstawie dokonanie oceny, czy wyniki badań próbek pasz pozwalały na nałożenie obowiązków na stronę. Ponadto organ winien zastosować wytyczne zawarte w wydanych w sprawie wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 933/13 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1122/14.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, stronie która wniosła tę skargę należą się niezbędne koszty postępowania od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało od Kujawsko-Pomorskiego Lekarza Weterynarii zasądzić na rzecz J. Z. kwotę 1274 złotych stanowiących zwrot kosztów postępowania sądowego. Koszty te obejmują kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi, kwotę 100 złotych stanowiącą wpis od skargi kasacyjnej, kwotę 100 złotych tytułem zwrotu opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, kwoty opłat za udzielenie pełnomocnictw w wysokości 34 złotych (2 x po 17 złotych) oraz wynagrodzenie adwokata będącego pełnomocnikiem w wysokości 480 złotych za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz w wysokości 360 złotych za postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie.