Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 549/99
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2001-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Zgodnie z obowiązującą w dacie wydawania w postępowaniu administracyjnym ostatecznej decyzji treścią ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach uraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ /art. 25 ust. 2 pkt 2/, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które /między innymi/ na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

TEZY

Zgodnie z obowiązującą w dacie wydawania w postępowaniu administracyjnym ostatecznej decyzji treścią ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach uraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ /art. 25 ust. 2 pkt 2/, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które /między innymi/ na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stanisława B. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 31 marca 1999 r. (...) w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 grudnia 1998 r. (...), wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach uraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/, pozbawiono uprawnień kombatanckich Stanisława B.

Wskazano, że uprawnienia te zostały przyznane przez ZBoWiD w L. z tytułu "udziału w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej" w okresach wymienionych w decyzji, na podstawie zaświadczenia z Archiwum (...) Okręgu Wojskowego. Z otrzymanego obecnie zaświadczenia z Centralnego Archiwum Wojskowego wynika, że strona nie brała udziału w walce z oddziałami (...) Powstańczej Armii lub grupami Wehrwolfu. Do sytuacji tej ma zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, stanowiący, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują /między innymi/ żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach z oddziałami (...) Powstańczej Armii i grupami Wehrwolfu w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych. Stanisław B. do żadnej z wymienionych grup nie należał.

W terminie wskazanym w decyzji strona założyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku Stanisław B. przyznał, że nie brał udziału w walkach z (...) Powstańczą Armią, ani z grupami Wehrwolfu, ale uważa, że ostał uznany za kombatanta z tego tytułu, że w okresie od kwietnia 1947 r., do maja 1949 r. odbywał służbę wojskową w pierwszym Samodzielnym Batalionie Saperów w W. i wielokrotnie brał udział w rozminowywaniu W. i okolicy z bomb, niewypałów i pocisków.

Ten sam organ decyzją z dnia 31 marca 1999 r. (...), wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa oraz tożsamych przepisach prawa materialnego, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej. W motywach wskazano, że pismo strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wnosi nic nowego do sprawy, nie dołączono do niego także żadnych dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany decyzji. Sumując, organ stwierdza, że kwestionowana decyzja została wydana zgodnie z obowiązującą ustawą i nie narusza prawa.

Na ostateczną w toku instancji administracyjnej decyzję w sprawie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Stanisław B. Strona podnosi w skardze argumenty te same, które naprowadzała we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dodając, że praktycznie przez cały okres służby wojskowej zajmowała się rozminowywaniem W. i województwa, nadto wykonywanie tych czynności traktowała jako przedłużenie wojny, dlatego za krzywdzące uważa pozbawienie jej uprawnień kombatanckich.

W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył:

Skarga nie może zostać uwzględniona.

Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego określa rozdział 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, a przede wszystkim jej art. 16. Z kolei z art. 21 tejże ustawy wynika, że rzeczą sądu administracyjnego jest sprawowanie - w toku postępowania przed nim - kontroli pod względem zgodności z prawem. Inaczej mówiąc, zgodnie z wiążącą sąd dyrektywą ustawową, winien on w każdej rozpoznawanej sprawie posługiwać się kryterium legalności. Zakreślone ustawowo granice poprzez właśnie to kryterium nie pozwalają na badanie przez sąd administracyjny ani celowości, ani tym bardziej słuszności podjętej decyzji. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej rozważenia zatem wymaga, czy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - orzekając o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich w świetle przywołanej wyżej ustawy - orzekł nie sprzecznie z obowiązującym w tym zakresie prawem.

W myśl art. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122 ze zm./, uchylonej ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, "ustawa określa uprawnienia przysługujące uczestnikom walk o narodowe i społeczne wyzwolenie Ojczyzny, bojownikom o zachowanie polskości na ziemiach zagarniętych przez zaborców, uczestnikom Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej, walk przeciwko siłom reakcji i ruchom faszystowskim, walk o niepodległość, żołnierzom koalicji antyfaszystowskiej, uczestnikom walk o utrwalanie władzy ludowej, uczestnikom ruchu oporu, osobom, które ze względów politycznych, narodowościowych lub rasowych były więzione w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach oraz osobom prowadzącym w okresie okupacji hitlerowskiej tajne nauczanie dzieci i młodzieży".

Z dołączonych do skargi akt administracyjnych wynika, że w toku postępowania weryfikacyjnego przeprowadzono dowód z pisemnej deklaracji przyjęcia wnioskodawcy do ZBoWiD (...). Deklaracja ta potwierdza w sposób jednoznaczny, iż strona swoje roszczenia w zakresie uprawnień kombatanckich wywodzi ze "służby wojskowej w charakterze sapera w Pierwszym Samodzielnym Batalionie Saperów, w okresie od dnia 22 kwietnia 1947 r. do 27 czerwca 1949 r. i rozminowywania W." Okoliczność pełnienia przez stronę służby w Pierwszym Samodzielnym Batalionie Saperów potwierdza także zaświadczenie z Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 27 lipca 1998 r. (...). Z zaświadczenia tego wynika również, iż w zasobach archiwum nie odnaleziono danych odnośnie do zwalczania przez tę jednostkę jakichkolwiek oddziałów zbrojnego podziemia. Uprawnienia kombatanckie zostały przyznane stronie wyłącznie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od dnia 22 kwietnia 1947 r. do 27 czerwca 1949 r."

Ani sama strona, w toku postępowania administracyjnego o pozbawienie uprawnień kombatanckich, ani akta administracyjne z tamtego postępowania nie wskazują, aby strona powoływała się na inne, zapisane w art. 1 ówcześnie obowiązującej ustawy przesłanki dające skarżącemu uprawnienia kombatanckie.

Suma powyższych okoliczności, niewadliwie ustalonych przez organ w trybie postępowania administracyjnego, wskazuje jednoznacznie, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w Ludowym Wojsku Polskim.

Zgodnie z obowiązującą w dacie wydawania w postępowaniu administracyjnym ostatecznej decyzji treścią ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /art. 25 ust. 2 pkt 2/, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które /między innymi/ na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Niewadliwie ustalone i prawidłowo zakwalifikowane z punktu widzenia prawa materialnego okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie wskazują, że orzekający w toku postępowania administracyjnego naczelny organ administracji publicznej wydał decyzje mieszczące się w porządku prawnym.

Jeśli chodzi o zarzuty skargi, to nie sposób przyjąć, aby mogły one mieć wpływ na trafność skarżonych decyzji. Podnoszona w skardze okoliczność, że skarżący służył w jednostce rozminowującej W. i województwo jest niesporna, natomiast sam skarżący przyznaje, że nie walczył z Wehrwolfem, ani z Ukraińską Powstańczą Armią. Nie powołuje się także na żadną z innych ustawowych okoliczności, która uprawniałaby stronę do zachowania uprawnień. Wskazane argumenty nie mają wpływu na kluczowe dla sprawy zagadnienie, jakim pozostaje podstawa przyznania strome uprawnień kombatanckich, a co za tym idzie na ostateczny wynik mniejszego postępowania. Otóż najistotniejsze dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy pozostaje, że strona uzyskała uprawnienia z tytułu "utrwalania władzy ludowej" i ta okoliczność przesądza, że skarżący nie ma /w świetle obowiązującego stanu prawnego/ żadnego ustawowego tytułu do uzyskania uprawnień kombatanckich.

Reasumując zauważyć trzeba, że prawidłowe zastosowanie prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego, przeprowadzonego z poprawnym wykorzystaniem procedury administracyjnej, powoduje, że zaskarżona decyzja mieści się w ramach obowiązującego porządku prawnego. W konsekwencji, na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, skarga podlega oddaleniu.

Z powyższych względów należało orzec jak na wstępie.