Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 843/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-11-12 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 245 par. 3, art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 12 listopada 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K.-M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. K.-M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako płatnika i określenie kwoty należności z tytułu niepobranego i niewpłaconego podatku dochodowego za maj 2005 roku oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – G.K.-M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

G. K.-M. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako płatnika i określenie kwoty należności z tytułu niepobranego i niewpłaconego podatku dochodowego za maj 2005 roku oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty.

We wniosku tym skarżąca wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem S. Nie uzyskuje dochodów, gdyż została zawieszona w czynnościach komornika, a jej zastępca spowodował w biurze straty. W związku z tym działalność nie przyniosła dochodów, a co za tym idzie, nie otrzymała żadnego wynagrodzenia. Skarżąca dodała przy tym, że pozostaje na utrzymaniu męża. Jego dochodów jednak nie zna, gdyż z mężem posiada rozdzielność majątkową. Ponadto mąż jest współwłaścicielem działki rekreacyjnej i mieszkania w Ł.

Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, za wyjątkiem oszczędności w kwocie ok. 5.000 zł.

Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 21 października 2009 roku wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nadesłanie wyciągów z posiadanych przez małżonków rachunków i ewentualnych lokat bankowych, w tym rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą z okresu ostatnich 3 miesięcy; podanie kwoty dochodu osiąganego przez jej męża; wskazania przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 euro; podania kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i wydatkowanych na podstawowe świadczenia wraz z udokumentowaniem tychże wydatków oraz nadesłanie odpisów (kserokopii) zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za 2008 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wraz z pismem z dnia 7 listopada 2009 roku nadesłała wyciągi z własnego rachunku osobistego oraz rachunku firmowego męża, kserokopię umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej małżeńskiej i kserokopię umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia.

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje:

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.".

Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.

Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej.

Przede wszystkim należy jednak zauważyć, że stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić przy tym należy, że ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem S. Nie uzyskuje dochodów, gdyż została zawieszona w czynnościach komornika (od 28 września 2007 r.). Jej zastępca z kolei spowodował w prowadzonej działalności straty. W związku z tym od dwóch lat nie osiąga żadnych dochodów. W 2008 roku skarżąca uzyskała natomiast przychód w kwocie

701.882,46 zł, przy kosztach jego uzyskania stanowiących kwotę 814.053,85 zł. W konsekwencji strata z tytułu prowadzonej działalności wyniosła -112.171,39 zł.

Aktualnie skarżąca pozostaje na utrzymaniu męża, który reguluje opłaty związane z mieszkaniem małżonków. Jednakże jego dochodów - jak podaje - nie zna, gdyż z mężem posiada rozdzielność majątkową. Mąż jest współwłaścicielem działki rekreacyjnej i mieszkania w Ł.. Majątek skarżącej stanowią zaś oszczędności w wysokości ok. 5.000 zł. Skarżąca posiada przy tym zobowiązanie solidarne z Sądem Okręgowym w P. na kwotę 20.000 zł. Ponosi koszty związane z postępowaniami egzekucyjnymi, których jednak kwoty nie sprecyzowała.

Jednocześnie analiza załączonych wyciągów z rachunków bankowych dowodzi, że skarżąca w okresie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponowała środkami w kwocie: 3.580 zł (saldo rachunku z dnia 27.09.2009 r.), a następnie w kwocie 1.563,83 zł (saldo rachunku z dnia 26.10.2009 r.). Z kolei analiza wyciągu z rachunku firmowego męża skarżącej dowodzi, że prowadzona przez niego firma - A znajduje się dobrej kondycji finansowej, o czym świadczy saldo rachunku w dniach 15.10.2009 r. (kwota: 28.772,52 zł); 23.10.2009 r. (kwota: 2.604,58 zł). Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, iż saldo końcowe na tym rachunku zamyka się kwotą -5.791,26 zł. Wszakże mężowi skarżącej przyznany został limit kredytu w rachunku bieżącym w kwocie 20.000 zł. Ponadto uwagę zwraca fakt nadesłania jedynie wyciągu z rachunku bankowego męża obejmującego okres 1 miesiąca (01.10.2009 r. – 31.10.2009 r.), podczas gdy zarządzeniem Referendarza sądowego nałożono na skarżącą obowiązek przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za 3 ostatnie miesiące. Nadto skarżąca nie złożyła także odpisu zeznania podatkowego męża za 2008 rok.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, a także kwotę opłaty sądowej w sprawach objętych skargami skarżącej, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co więcej, w ocenie Referendarza sądowego, fakt posiadania oszczędności w kwocie 5.000 zł – mimo wykazanego braku osiągania wynagrodzenia - oraz dysponowanie znacznymi środkami finansowymi przez męża skarżącej, nie tylko nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, a wręcz przeciwnie świadczy o tym, iż kondycja finansowa skarżącej i jej rodziny pozwala bezspornie przyjąć, że wnioskodawczyni dysponuje środkami umożliwiającymi uiszczenie kosztów sądowych, w tym zwłaszcza wpisu sądowego od wniesionej skargi. Podkreślić w tym miejscu należy także, iż powyższej oceny możliwości finansowych skarżącej nie zmienia fakt pozostawania małżonków w ustroju rozdzielności majątkowej. Zawarta umowa majątkowa małżeńska wprowadzająca ustrój rozdzielności majątkowej między małżonkami w żadnej mierze nie uzasadnia bowiem ani braku podania przez skarżącą dochodów męża, ani braku przekazania posiadanych przez niego środków finansowych na rzecz skarżącej celem uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy, w tym pomocy w zakresie prowadzonych procesów sądowych polegającej także na udzieleniu środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych.

Dodać przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Jeśli zatem skarżąca twierdzi, że potrzebuje pomocy państwa w zakresie realizacji swoich praw, to koniecznym jest ocena, czy pomoc jej męża jest wystarczająca dla pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu. Dopiero ustalenie, że ani samodzielnie, ani przy jego pomocy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania, uzasadniałaby przyznanie jej pomocy z budżetu państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i

art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.

(MSi)