Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 457/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 134
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Rowiński sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] o odmowie udzielenia w/w Cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

A. Z., obywatel [...], (określany dalej jako skarżący, Cudzoziemiec) w dniu 5 lipca 2017 r. wystąpił z wnioskiem do Wojewody [...] o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Wraz ze złożeniem wniosku Cudzoziemiec ustanowił pełnomocnikiem w postępowaniu I. A. Zakres jej pełnomocnictwa obejmował reprezentację Cudzoziemca przed określonym organem, tj. przed Wojewodą [...].

Pełnomocnik pismem z dnia 22 sierpnia 2017 r. zawiadomił Wojewodę [...] o tym, że Cudzoziemiec zmienił adres pobytu. Następnie zaś, Wojewoda [...] pismem z dnia 30 sierpnia 2017 r. przekazał podanie Cudzoziemca Wojewodzie [...], informując o tym - za pośrednictwem pełnomocnika - samego Cudzoziemca.

Wojewoda [...] skierował pismo z dnia 7 marca 2018 r. zarówno do pełnomocnika i do samego Cudzoziemca. Pismo zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 20 marca 2018 r., zaś kierowane do Cudzoziemca - zostało zwrócone po dwukrotnym awizowaniu.

Następnie, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2018 r. odmówił udzielenia Cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia, wywodząc podstawę odmowy z art. 100 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r., poz. 2206, z późn. zm.).

Decyzja ta została przez Wojewodę [...] wysłana na adres Cudzoziemca, w związku z brakiem umocowania dotychczasowego pełnomocnika i po dwukrotnym awizowaniu zwrócona do urzędu wojewódzkiego.

W dniu 17 grudnia 2018 r. do Wojewody [...] wpłynęło odwołanie, wniesione przez nowego pełnomocnika Cudzoziemca, zawierające - złożony z ostrożności procesowej - wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Wniosek ten został również złożony w odrębnym piśmie. Odwołanie przekazane zostało do Urzędu do Spraw Cudzoziemców przez [...] Urząd Wojewódzki w dniu 2 stycznia 2019 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu - w dniu 6 marca 2019 r.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

A. Z. wywiódł skargę na ww. postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2019 r., zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 6 i art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), określanej dalej jako k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, w szczególności: brak zbadania w jakiej dacie doszło do poinformowania organu I instancji o zmianie miejsca zamieszkania przez Skarżącego i powołaniu nowego pełnomocnika oraz poprzez pominięcie przyczyn uchybienia terminu, jak również faktu, że Skarżący wniósł do organu wniosek o przywrócenie terminu;

2) prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 44 § 4 k.p.a., w zw. z art. 44 § 1 oraz 42 k.p.a. przez stwierdzenie, że doręczenie decyzji uważa się za dokonane w dniu 30 października 2018 r. pomimo, że w dniu 5 października 2018 r. organ I instancji został poinformowany o zmianie miejsca zamieszkania Skarżącego i powołaniu nowego pełnomocnika,

3) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 59 § 2, z zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2018 r., w sytuacji gdy Cudzoziemiec uprawdopodobnił, że niewniesienie odwołania w terminie przyjętym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jako termin wniesienia odwołania, nastąpiło bez winy Cudzoziemca,

4) prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 k.pa. poprzez niepoinformowanie Skarżącego o jego prawach i obowiązkach, a przede wszystkim niepoinformowanie Skarżącego, że nie jest już reprezentowany przez pełnomocnika, mimo że Skarżący kilkakrotnie stawiał się osobiście u Wojewody [...].

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów.

W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 5 lipa 2017 r. złożył do Wojewody [...] wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W związku ze zmianą adresu zamieszkania Skarżącego, sprawa została - zgodnie z właściwością - przekazana do Wojewody [...]. W dniu 1 października 2018 r. nowy pełnomocnik Skarżącego poinformował o zmianie miejsca zamieszkania oraz o wypowiedzeniu wcześniejszego pełnomocnika i jednocześnie zwrócił się z prośbą o przekazanie sprawy do właściwego Wojewody. Z uwagi na brak jakiejkolwiek informacji w dniu 16 listopada 2018 r. ponownie pełnomocnik wysłał za pośrednictwem EPUAPu pismo z prośbą o przekazanie sprawy. Pismo zostało pozostawione bez żadnej odpowiedzi w związku z tym - w dniu 7 grudnia 2018 r. - Skarżący osobiście złożył w niniejszej sprawie ponaglenie i wówczas również dowiedział się o wydanej negatywnej decyzji. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] odmówił udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W dniu 10 grudnia 2019 r. został złożony wniosek o przywrócenie terminu, wraz z odwołaniem od decyzji.

W niniejszej sprawie Skarżący nie miał świadomości, że ówcześnie powołany pełnomocnik miał upoważnienie wyłącznie do reprezentowania go przed Wojewodą [...]. Ponadto Cudzoziemca, pomimo że kilkakrotnie stawiał się osobiście w Urzędzie i prosił o informację o sprawie, nie poinformowano o brakujących dokumentach, i mówiono Skarżącemu, że powinien się uzbroić w cierpliwość. Ponadto Skarżący myślał, że o wszystkim jest informowany jego ówczesny pełnomocnik. W związku jednak z tym, że ani od ówczesnego pełnomocnika ani od organu I instancji nie mógł uzyskać dokładnych informacji o prowadzonym postępowaniu zwrócił się do nowego pełnomocnika z prośbą o pomoc.

W dniu 1 października 2019 r. nowy pełnomocnik poinformował o wypowiedzeniu pełnomocnictwa I. A., przedstawił nowe pełnomocnictwo oraz poinformował o zmianie adresu zamieszkania Skarżącego i wniósł o przekazanie postępowania do Wojewody [...]. Mimo błędnego wskazania w treści pisma imienia i nazwiska Skarżącego należy zauważyć, że dołączone do pisma pełnomocnictwo nie powinno budzić wątpliwości kogo sprawa dotyczyła. Podkreślenia wymaga, że Skarżący nie miał świadomości o tym, że wraz z przekazaniem sprawy do Wojewody [...] pełnomocnik przestał go reprezentować, potwierdza to również złożone wypowiedzenie pełnomocnictwa z dnia 28 sierpnia 2019 r. - z treści wydanego postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2019 r. również nie wynika, czy ówczesny pełnomocnik był wzywany o przedstawienie nowego pełnomocnictwa i gdzie była wysyłana dotychczasowa korespondencja po przekazaniu sprawy do Wojewody [...].

Dalej Skarżący wywodził, że informacja o zmianie adresu zamieszkania, wypowiedzeniu ówczesnego pełnomocnictwa i powołaniu nowego pełnomocnika została doręczona do organu I instancji w dniu [...] października 2018 r., a więc jeszcze przed pierwszym awizowaniem przesyłki zawierającej decyzję. O decyzji Skarżący dowiedział się dopiero w dniu 7 grudnia 2018 r. i w związku z tym bez opóźnienia złożył wniosek o przywrócenie terminu, wraz z odwołaniem od decyzji. Należy zauważyć, że pomimo złożonych kilku pism w tym czasie, Wojewoda [...] powiadomił o samej decyzji znaczenie później, tj. w dniu 28 grudnia 2018 r., po tym jak już został złożony wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od decyzji.

Stąd wywodził, że skoro informacja o zmianie adresu zamieszkania i wypowiedzeniu pełnomocnictwa została złożona jeszcze przed pierwszym awizowaniem decyzji, to nie można przyjąć, że dokonywane doręczenie w trybie art. 44 § 1 k.p.a. było skuteczne. A zatem organ powinien był jeszcze raz doręczyć decyzję o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarżący przywołał poglądy orzecznictwa, wskazując, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 maja 2011 r. (sygn. akt: II SA/Op 74/11) doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 4, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Ostatnio powołany przepis ustanawia tzw. fikcję prawną doręczenia. Organ administracji publicznej może skorzystać z tego domniemania wyłącznie w sytuacji, gdy pismo kierował na prawidłowy adres strony i jeśli uczynił zadość wszystkim wymogom, określonym w przepisach procesowych, przy jednoczesnym zrealizowaniu podstawowej zasady obowiązku organów udzielania informacji faktycznej i prawnej, określona w k.p.a. Niedopełnienie tych obowiązków przez organ stanowi naruszenie prawa. Na tle ustalania prawidłowego adresu strony zasada ta ma szczególne znaczenie w postępowaniu wszczynanym przez organ z urzędu. W ocenie Sądu, obowiązkiem organu jest wówczas nie tylko ustalenie adresu strony, ale również pouczenie jej przy pierwszym doręczeniu o treści art. 44 k.p.a.

W niniejszej sprawie Skarżący, pomimo kilkukrotnego stawienia się w Urzędzie, nigdy nie otrzymał informacji, że jakakolwiek korespondencja została do niego wysłana. Skarżący zauważył, że również portal informacyjny Urzędu niejednoznacznie wskazywał status sprawy, gdyż w informacji decyzja znajdowała się adnotacja: "DECYZJA ZOSTAŁA WYDANA. OCZEKUJ NA KOMUNIKAT SMS, SPRAWDŹ STATUS SPRAWY LUB ODBIERZ KORESPONDENCJĘ POCZTOWĄ", natomiast w przeglądzie akt widniała między innymi informacja "PRZEWIDYWANA DATA WYDANIA DECYZJI".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawy prawne zaskarżonego rozstrzygnięcia znajdują się w k.p.a. Stosownie do art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Jak stanowi natomiast art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Mając na uwadze treść powyższych regulacji należy wskazać, że podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in., czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie (zażalenie) wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania (zażalenia) merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), zgodnie z art. 134 k.p.a. (w przypadku zażalenia - w zw. z art. 141 i art. 144 k.p.a.).

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia) to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 738/19, LEX nr 2748549).

Należy podkreślić, że tylko prawomocne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może uzasadniać merytoryczne rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie ustawowego terminu. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a.

(por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 503; uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999/1/4).

Jak prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia - w razie przekroczenia terminu organ odwoławczy nie bada odwołania (zażalenia) pod kątem merytorycznym, lecz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej.

Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy strona wraz z dokonaniem określonej czynności procesowej (np. wniesieniem zażalenia) złoży wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Wówczas organ zobowiązany jest rozpoznać taki wniosek.

Z art. 58 § 1 k.p.a. wynika bowiem, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W judykaturze podkreśla się, że przywrócenie terminu jest instytucją procesową opartą na zasadzie skargowości, a zatem przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Samo wniesienie spóźnionego zażalenia nie może być rozumiane jako automatyczna prośba o przywrócenie terminu, jeżeli z treści tego zażalenia nie wynika w żaden sposób, że strona domaga się przywrócenia terminu (zob. wyrok NSA z dnia 28 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1467/17, LEX nr 2646153). Ewentualne przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić jedynie na wyraźną prośbę zainteresowanego. Sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 278/18, LEX nr 2754149).

Stosownie do treści art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Natomiast stosownie do postanowień art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza, w drodze postanowienia, m.in. uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

Zgodnie z art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało:

1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru;

2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (j.t: Dz. U. z 2018 r., poz. 2188, z późn. zm.);

3) złożone w polskim urzędzie konsularnym;

4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej;

5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku;

6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego.

Jak stanowi art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§4).

Zaskarżona decyzja organu I instancji została prawidłowo przesłana na wskazany przez Cudzoziemca adres. Doręczenie należy więc uznać za dokonane w dniu 31 października 2018 r. Ww. decyzja Wojewody [...] zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i trybie, w jakim można złożyć odwołanie. Termin do złożenia odwołania upłynął zatem w dniu 13 listopada 2018 r. (wtorek). Natomiast pełnomocnik A. Z. wniósł odwołanie, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w dniu 11 grudnia 2018 r., tj. po upływie 14-dniowego terminu wyznaczonego do tej czynności, w związku z czym zasadnie organ stwierdził, że uchybiono terminowi określonemu dla dokonania tej czynności.

W realiach badanej sprawy nie zaistniała niepewność co do wysłania decyzji i jej odebrania, a tym samym niepewność, która dotyczyłaby początku biegu terminu do złożenia odwołania. Skarżący nie podważył skutecznie argumentacji organu. Wskazywał on, że skoro informacja o zmianie adresu zamieszkania i wypowiedzeniu pełnomocnictwa została złożona jeszcze przed pierwszym awizowaniem decyzji, to nie można przyjąć, że dokonywane doręczenie w trybie art. 44 § 1 k.p.a. było skuteczne. A zatem organ powinien był jeszcze raz doręczyć decyzję o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy (str. 3 skargi).

Jednak zasadnie organ wskazywał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz przymocowanej do niej koperty (akta administracyjne Wojewody [...]) wynika, że Wojewoda [...] dokonywał doręczenia decyzji za pośrednictwem operatora pocztowego - Poczta Polska S.A., a doręczyciel na w/w druku zakreślił pkt 2, w którym wskazano, że z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w pkt 1, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w dniu 16 października 2018 r., zakreślając że zawiadomienie zostało pozostawione w oddawczej skrzynce pocztowej. Uczynił również odręczną wzmiankę o tym, w której placówce operatora pocztowego możliwe jest odebranie przesyłki. Koresponduje z tym treść adnotacji na samej kopercie: "Awizowano 2018-10-16, opatrzonej podpisem doręczyciela. Natomiast pozostawienie powtórnego zawiadomienia nastąpiło w dniu 24 października 2018 r., co dokumentuje uczynienie adnotacji w pkt 3 formularza zwrotnego odbioru oraz przystawienie pieczęci na kopercie o treści: "Awizowano powtórnie", przy której doręczyciel wskazał datę czynności, tj. "24-10-2018"

W tej sytuacji ostatnim, 14-stym dniem, w którym Cudzoziemiec mógł pobrać korespondencję z placówki operatora pocztowego, był dzień 30 października 2018 r. i ten dzień powinien być dniem, w którym przesyłka zawierająca decyzję Wojewody [...] została doręczona.

Słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, że to, że Cudzoziemiec nie dowiedział się o decyzji w terminie właściwym do wniesienia odwołania, wynikało z okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność. Nie uprzedził on bowiem Wojewody [...] o tym, że miał ponownie zmienił miejsce zamieszkania. Z pisma, które Cudzoziemiec miał złożył w dniu 30 sierpnia 2018 r., a którego Wojewoda [...] nie załączył do akt postępowania, nie wynika nowy adres Skarżącego.

Skoro art. 58 § 1 k.p.a., jako konieczną przesłankę przywrócenia terminu, określa brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przepis ww. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Przy ocenie braku winy należy mieć na względzie "obiektywny miernik staranności", jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy i przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. W doktrynie i orzecznictwie podnoszone jest, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa również w odniesieniu do stosowania 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), określanej dalej jako p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2019 roku, sygn. akt II GZ 70/19, LEX nr 2693062, postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2019 roku, sygn. akt II OZ 266/19, LEX nr 2645689, postanowienie NSA z dnia 19 marca 2019 roku, sygn. akt I FZ 64/19, LEX nr 2636642).

Skoro w przedmiotowej sprawie, jak słusznie wywodził organ, skarżący nie dochował należytej staranności i nie wykazał, by uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, tj. z przyczyn od niego niezależnych lub z uwagi na winę lub przyczynienie się innego podmiotu, to brak jest podstaw do uznania, że słusznym byłoby przywrócenie terminu skarżącemu.

W aspekcie argumentacji skargi Sąd wskazuje, że sam fakt nieczytelnych – zdaniem skarżącego – komunikatów w systemie o losach decyzji objętej odwołaniem, nie przesądza o braku winy skarżącego, bowiem wystąpiły one ex post i same w sobie nie zwalniają od obowiązku stosowania prawa przez skarżącego.

Odnosząc się do treści skargi należy również podnieść, że w doktrynie (por. Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany Opublikowano: LEX/el. 2019) i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie wyrażany pogląd, że organy nie są zobowiązane do pouczenia strony o treści art. 58 k.p.a., to jest o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie ma bowiem żadnego przepisu prawa, z którego wynikałby obowiązek organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych popełnianych przez nią błędach proceduralnych (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2007 r., I OSK 284/07, LEX nr 544901). Obowiązku pouczania o trybie składania wniosku o przywrócenie terminu nie sposób wyprowadzać z ogólnych zasad wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP: zasady państwa prawnego, zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, zasady praworządności czy sprawiedliwości społecznej. Takiej informacji nie można uznać za niezbędną, jeżeli strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie, gdyż organ w takiej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wyjaśnienie to jest niezbędnym wyjaśnieniem, o którym mowa w art. 9 k.p.a. (por. wyroki NSA: z 6 grudnia 1999 r., IV SA 2028/97, LEX nr 48735; z 22 października 2002 r., II SA 1327/02, LEX nr 126767, i z 11 lutego 2014 r., II OSK 2188/12, LEX nr 1450897).

Na marginesie Sąd podnosi, że skarżący błędnie zakwalifikował zarzut dotyczący art. 44 § 4 k.p.a., w zw. z art. 44 § 1 oraz 42 k.p.a., art. 59 § 2, z zw. z art. 58 § 1 k.p.a., jako materialnoprawny, a nie procesowy.

Z uwagi na brak wykazania, że doszło do niezawinionego przez skarżącego opóźnienia, Sąd, na podstawie art. 119 pkt 3 oraz art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w wyroku.

-----------------------

10