Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 184/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Bogdan Wolski Protokolant referent stażysta Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi D. C. i M. K., E. B. i W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosków D. C., M. K., E. B. oraz W. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r.

nr [...] utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia

[...] października 1951 r. nr [...] o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy

[...], oznaczonej nr hip. [...].

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Objęcie nieruchomości w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 24 września 1947 r. tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. Dotychczasowi właściciele nieruchomości nie złożyli w 6-miesięcznym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Dopiero pismem z dnia

31 sierpnia 1949 r. M. M. wystąpiła o przedłużenie terminu do złożenia podania o przyznanie własności czasowej.

Kwestionowane orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. W. z

[...] października 1951 r. w ocenie Kolegium nie jest obarczone żadną z wad określonych w art. 156 k.p.a. w szczególności z uwagi na fakt, iż z upływem wskazanego 6

–miesięcznego – zawitego terminu wygasło roszczenie o przyznanie prawa własności czasowej.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Kolegium, złożył W. W.

Skarżący podniósł, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Kolegium stwierdziło nieważność decyzji PRN m. W. z dnia [...] października 1951 r. nr [...] odmawiającej przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego. Ponadto PRN m. W. nie było uprawnione do wydania w dniu

[...] października 1951 r. ww. orzeczenia odmawiającego przyznania prawa własności czasowej, skoro wydana dzień wcześniej decyzja odmawiająca przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego "nie była prawomocna".

W dniu 21 września 2009 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek D. C., M. K. i E. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...]. Skarżący zarzucili, że termin do złożenia wniosku dekretowego w ogóle nie rozpoczął biegu, gdyż nie doszło do skutecznego objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Ogłoszenie z dnia

24 września 1947 r. podpisał bowiem Wiceprezydent Miasta W. B. J., który zdaniem skarżących nie posiadał stosownego upoważnienia Prezydenta Miasta do podpisywania tego typu obwieszczeń. Zgodnie z przepisami

art. 54 ust. 1-3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479), m. W. mógł reprezentować jednoosobowo wyłącznie Prezydent Miasta, który był również uprawniony do upoważnienia do podpisywania dokumentów urzędowych w swoim zastępstwie Wiceprezydentów lub pracowników Urzędu Miejskiego. Zdaniem skarżących czynność prawna dokonana przez osobę nieuprawnioną jest nieważna z mocy art. 58 § 1 k.c., a przepisy obowiązującego ówcześnie prawa nie przewidywały jakiejkolwiek formy konwalidacji skutków prawnych nieważnego obwieszczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę uznało, że powyższe wnioski nie są zasadne.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez W. W. organ stwierdził, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym termin do złożenia wniosku dekretowego jest terminem zawitym, który nie podlega przywróceniu, niezależnie od przyczyn jego przekroczenia. Bezskuteczny upływ tego terminu powoduje wygaśnięcie uprawnienia do żądania przyznania prawa własności czasowej Natomiast stwierdzenie z przyczyn formalnych nieważności orzeczenia odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku – w żaden sposób zdaniem organu nie zmienia faktu, że wniosek dekretowy został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 7 dekretu, a zatem żądanie przyznania prawa własności czasowej nie mogło zostać uwzględnione.

Zdaniem organu gmina skutecznie objęła sporny grunt w posiadanie w dniu

24 września 1947 r.

Organ zwraca uwagę na to, iż podstawą umocowania Wiceprezydentów do podpisywania obwieszczeń o objęciu gruntów w posiadanie, mogło być nie tylko upoważnienie, o którym mowa w art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. – o samorządzie gminy m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479).

Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia

7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U.

Nr 16, poz. 112) o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie gminy Zarząd Miejski m. W. ogłasza w organie urzędowym Zarządu Miejskiego (Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W.). Stosownie do § 10 rozporządzenia tryb prac Zarządu Miejskiego w toku postępowania unormowanego niniejszym rozporządzeniem określała instrukcja Prezydenta Miasta, zatwierdzona przez Ministra Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej. Organ podkreślił, że przepisy rozporządzenia w żaden sposób nie odnosiły się do formy wspomnianej instrukcji, podobnie zresztą, jak przepis art. 54 ust. 3 cyt. ustawy nie wskazywał, w jakiej formie Prezydent Miasta mógł upoważnić Wiceprezydentów do podpisywania określonych dokumentów.

Niezależnie od powyższego, przyjmując stanowisko pełnomocnika skarżących, iż obwieszczenie o objęciu gruntów w posiadanie ze względu na cywilnoprawne skutki takiej czynności można uznać za swego rodzaju oświadczenie woli w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, organ nie zgodził się z pełnomocnikiem skarżących, iż przepisy obowiązującego ówcześnie prawa nie przewidywały jakiejkolwiek formy konwalidacji skutków prawnych nieważnego obwieszczenia. Przede wszystkim zdaniem organu brak jest podstaw do zastosowania w tym zakresie przepisu art. 58 k.c. – przepis ten zaczął bowiem obowiązywać z dniem wejścia w życie Kodeksu cywilnego, tj. z dniem 1 stycznia 1965 r., tymczasem przedmiotowe obwieszczenie zostało ogłoszone w dniu 24 września 1947 r. Zgodnie zaś z art. XXVI ustawy z dnia

23 kwietnia 1964 r. przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94 ze zm.) do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie kodeksu cywilnego stosować należy przepisy dotychczasowe.

W ocenie Kolegium tymi przepisami były z mocy art. 10 dekretu z dnia

12 listopada 1946 r. przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 67, poz. 369): art. 101 i art. 103 Kodeksu zobowiązań (Dz. U. Nr 82, poz. 598), które stanowiły:

art. 101 § 1. Jeżeli zawierający umowę w cudzym imieniu nie ma pełnomocnictwa albo pełnomocnictwo przekroczy, skuteczność umowy zależy od potwierdzenia jej przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.

- § 2. Druga strona może wyznaczyć osobie, w której imieniu umowa była zawarta, odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie tego terminu.

- § 3. W razie braku potwierdzenia druga strona może żądać od tego, kto działał jako pełnomocnik, naprawienia szkody, jaką poniosła przez to, że zawarła z nim umowę w zaufaniu do istnienia pełnomocnictwa.

- § 4. Potwierdzenie umowy przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta, odnosi skutek od chwili jej zawarcia; dobrowolne wykonanie umowy w całości lub w części przez tę osobę jest równoznaczne z potwierdzeniem.

art. 103. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do jednostronnych oświadczeń woli, złożonych przez przedstawiciela.

Z przepisów tych zdaniem organu wynika, iż jednostronne oświadczenie woli złożone przez przedstawiciela nie posiadającego umocowania, odnosiło skutek od chwili jego złożenia, o ile zostało potwierdzone przez podmiot, w imieniu którego przedstawiciel złożył to oświadczenie. Co więcej, odpowiednie zastosowanie w tej sytuacji art. 101 § 4 in fine oznacza zdaniem organu, że samo podjęcie określonych czynności przez podmiot, w imieniu którego złożono oświadczenie, jest równoznaczne z jego potwierdzeniem. Natomiast w niniejszej sprawie jest bezsporne, że gmina, a w późniejszych latach jej następcy prawni, podejmowali cały szereg czynności potwierdzających wolę objęcia gruntu w posiadanie ze skutkami wynikającymi z przepisów dekretu warszawskiego, przykładowo wnioski o wpisanie prawa własności do księgi wieczystej. Nie budzi zatem zdaniem organu żadnych wątpliwości, że nawet w przypadku braku umocowania Wiceprezydenta do podpisania przedmiotowego obwieszczenia, czynność ta stała się ważna na skutek potwierdzenia przez gminę ze skutkiem od chwili podpisania obwieszczenia.

Dlatego też organ uznał, że wbrew zarzutom pełnomocnika skarżących doszło do skutecznego objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, z którą to chwilą rozpoczął bieg sześciomiesięczny termin do złożenia wniosku dekretowego. Organ mając na uwadze powyższe, nie podzielił stanowiska Rady m. W. wyrażonego w uchwale nr [...] przedłożonej przez pełnomocnika skarżących.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia

[...] listopada 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli D. C., M. K. oraz E. B. reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego W. S. wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia

26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112 oraz art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy poprzez przyjęcie, że nastąpiło skuteczne objęcie w posiadanie przez gminę m. W. nieruchomości położonej w W. przy [...], a tym samym rozpoczął bieg termin do złożenia przez dotychczasowych właścicieli wniosku o przyznanie im prawa własności czasowej do tej nieruchomości w sytuacji, gdy ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę m. W. zostało podpisane jednoosobowo przez wiceprezydenta m. W., nie posiadającego upoważnienia Prezydenta m. W. w związku z czym nie mogło wywołać skutków prawnych.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli między innymi, że:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało za bezsporny fakt objęcia w posiadanie przez gminę m. W. w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) nieruchomości położonej w W. przy

[...], oznaczonej nr hip. [...], ze względu na to, że w dniu

24 września 1947 r. ukazało się stosowne ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. W., w tym przedmiotowego gruntu.

Decyzja ta, powołując się prawidłowo na zasady i podstawy prawne obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. W., nie rozważyła jednak zdaniem skarżących skuteczności ogłoszenia z dnia 24 września 1947 r. o objęciu gruntów w posiadanie przez gminę m. W. które ukazało się w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. i dotyczyło nieruchomości położonej w [...].

Ogłoszenie to zostało bowiem podpisane przez Wiceprezydenta Miasta W. B. J.

Tymczasem zgodnie z przepisami art. 54 ust. 1-3 Ustawy z dnia 16 sierpnia

1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479), m. W. mógł reprezentować jednoosobowo wyłącznie Prezydent Miasta, który posiadał kompetencje do podpisywania korespondencji i wszelkich dokumentów urzędowych Zarządu Miejskiego, jak również do składania oświadczeń woli. Prezydent miał zatem zdaniem skarżących także jednoosobowe ustawowe upoważnienie do wydawania obwieszczeń o objęciu w posiadanie przez gminę m. W. gruntów podlegających przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279).

Zgodnie z powyższą regulacją Prezydent mógł upoważnić do podpisywania dokumentów urzędowych Wiceprezydentów lub innych pracowników Urzędu Miejskiego.

W praktyce bez takich pełnomocnictw Wiceprezydenci W. S. i B. J. podpisywali obwieszczenia o obejmowaniu w posiadanie przez gminę m. W. gruntów podlegających działaniu dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy zamieszczane w celu wywołania skutków prawnych w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego.

Obwieszczenia te kształtowały własnościowe stosunki prawne na terenie m. W. Miały więc one charakter oświadczeń woli albowiem bez ogłoszenia obwieszczenia o objęciu gruntów w posiadanie przez gminę m. W. wskazane stosunki prawne nie mogły powstać.

Wobec tego skarżący uznali, że podpisywanie obwieszczeń o objęciu w posiadanie przez gminę m. W. gruntów przez osoby nieuprawnione do dokonywania tej czynności nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych a szczególnie tych określonych w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) czyli w postaci objęcia w posiadanie przez Gminę m. W. gruntów w nich określonych.

Podobnie, żadnych skutków prawnych, z wyżej wskazanych względów, nie mogło wywołać zdaniem skarżących ogłoszenie obwieszczenia podpisanego przez Wiceprezydenta o przystąpieniu do objęcia w posiadanie na rzecz gminy m. W. gruntów, które zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy powinno poprzedzać obwieszczenie o objęciu gruntów w posiadanie.

W uchwale Nr [...] z dnia 13 czerwca 2006 r. opublikowanej na stronie internetowej, Rada Miasta W. stwierdziła, że ogłoszenie o przejęciu przez Gminę m. W. gruntów położonych w granicach miasta na podstawie obwieszczenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. Nr [...] z dnia 25 listopada 1948 r., podpisanego przez ówczesnego Wiceprezydenta m. W. mgr S. S. nie spowodowało żadnych skutków prawnych i należy je uznać za nieobowiązujące, gdyż Wiceprezydent m. W. S. S. nie miał upoważnienia Prezydenta Miasta do składania podpisu pod obwieszczeniem.

W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie kwestionując charakteru prawnego, jako oświadczenia woli, obwieszczenia o ogłoszeniu o obejmowaniu gruntów w posiadanie przez gminę m. W. stwierdziło jednak, że obwieszczenie ogłoszenia z dnia 24 września 1947 r. nastąpiło w sposób prawidłowy albowiem podstawą umocowania wiceprezydentów do podpisywania obwieszczeń o objęciu gruntów w posiadanie mogło być nie tylko upoważnienie, o którym mowa w

art. 54 ust. 3 Ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479). Stosownie bowiem do § 10 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112), tryb prac Zarządu Miejskiego w toku postępowania unormowanego tym rozporządzeniem określiła instrukcja Prezydenta miasta a obowiązujące wówczas przepisy nie odnosiły się do formy tej instrukcji

Stanowisko takie jest zdaniem skarżących oczywiście nieprawidłowe, bowiem do zaprezentowania takiego stanowiska nie może upoważniać fakt, iż przepisy rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. upoważniały prezydenta m. W. do wydania instrukcji określającej tryb pracy Zarządu Miejskiego w toku postępowania administracyjnego. Instrukcja taka zdaniem skarżących najprawdopodobniej nigdy nie została wydana, a przynajmniej nie jest możliwe jej odnalezienie w dostępnych publikacjach. Natomiast o tym, że taka instrukcja nie została wydana decydować musi treść uzasadnienia uchwały nr [...] Rady m. W. z dnia 13 czerwca 2006 r.

Analiza tego dokumentu skłania zdaniem skarżących do postawienia hipotezy, że wszelkie działania instytucji państwowych wobec omawianej nieruchomości były pozbawione podstawy prawnej, gdyż jak wynika z w/w pisma Wiceprezydent S. nie miał upoważnień Prezydenta do tych czynności. W związku z powyższym należy uznać je za nieobowiązujące, bo nie będące w obrocie prawnym. Biorąc pod uwagę brak upoważnienia Prezydenta dla podpisującego Oświadczenia skarżący stwierdzili, że nawet zgodnie z dekretem nieruchomość nigdy nie została formalnie przejęta przez m. W., a wszelkie działania instytucji państwowych były nieformalne i nieobowiązujące, bo pozbawione podstawy prawnej jaką mogło być Oświadczenie, gdyby było podpisane przez osobę do tego upoważnioną.

Uchwała powyższa zdaniem skarżących powinna mieć także zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem wydana została w analogicznym stanie faktycznym, skoro Wiceprezydent B. J. również nie posiadał pełnomocnictwa do reprezentowania m. W. w sprawach dotyczących składania oświadczeń woli o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie oraz w sprawach obejmowania gruntów w posiadanie.

Ponadto przepisy aktu prawnego niższego rzędu niż ustawa nie mogą zmieniać przepisów ustawy. Tak więc § 10 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. nie mógł zmienić art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy.

Jednocześnie skarżący stwierdzili, że unormowanie § 10 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. jest zbliżone do art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy. Wynika z niego bowiem, że wiceprezydent m. W. musiał w każdym przypadku składania oświadczeń woli, posiadać upoważnienie Prezydenta m. W.

Tymczasem brak jest takiego upoważnienia udzielonego przez Prezydenta m. W. Wiceprezydentowi B. J., jak też instrukcji, o której mowa w § 10 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. Nie do zaakceptowania przy tym zdaniem skarżących jest sugestia zastosowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w zaskarżonej decyzji, iż instrukcja, o której mowa w § 10 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. mogła być wydana w dowolnej formie prawnej.

Skoro bowiem do złożenia oświadczenia woli wymagana jest forma pisemna a taką formę miały ogłoszenia o obejmowaniu gruntów w posiadanie przez m. W., także upoważnienie do podpisywania takiego ogłoszenia musiało mieć formę pisemną.

Nie znajduje także zdaniem skarżących prawnego uzasadnienia powołanie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na fakt potwierdzenia jednostronnego oświadczenia woli złożonego przez wiceprezydenta B. J. działającego bez należytego umocowania. Z przedstawionego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowiska nie wynika bowiem kto i kiedy dokonał takiego potwierdzenia. Natomiast potwierdzeniem czynności prawnej dokonanej przez pełnomocnika niedysponującego stosownym pełnomocnictwem nie można domniemywać. Wymaga ono bowiem złożenia oświadczenia woli, przy czym do jednostronnej czynności prawnej nie może mieć zastosowania powołany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. art. 101 § 4 in fine kodeksu zobowiązań, skoro odnosi się on do umowy, a więc czynności dwustronnej.

Natomiast ze względu na władcze uprawnienie Państwa, osoby zainteresowane nie były w stanie kwestionować takich czynności, które według Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. miały potwierdzać fakt objęcia gruntów w posiadanie przez gminę m. W. jak złożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej.

W uchwale składu pięciu sędziów z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. akt OPK 32/99 przywołanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, Naczelny Sąd Administracyjny (ONSA rok 2000, nr 4, poz. 142) stwierdził, że warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez Gminę m. W. było umieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego m. W. Zdaniem skarżących, orzeczenie to odnosiło się jednak tylko do aspektów formalnych tego zagadnienia, nie biorąc pod uwagę wskazanych wyżej zasad reprezentacji m. W. i wpływu naruszenia tych zasad na skuteczność takiego ogłoszenia.

Tymczasem obwieszczenia podpisane przez Wiceprezydenta B. J. nie wywołały skutków prawnych w postaci, najpierw wezwania właścicieli gruntów do udziału w oględzinach gruntów, a następnie objęcia przez Gminę m. W. tych gruntów w posiadanie.

Jeżeli natomiast nie nastąpiło skuteczne objęcie gruntu w posiadanie przez Gminę m. W., to zdaniem skarżących nie rozpoczął biegu termin, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) na złożenie wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy albo prawa zabudowy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Należy zaznaczyć , że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] października 1951 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy [...] oznaczonej nr hip. [...].

Przedmiotowe postępowanie było prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., który jest nadzwyczajnym trybem postępowania, dającym możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej. Z uwagi na powyższe stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 ww. ustawy, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być bezsporne. Celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji pod kątem tego czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., przy czym niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przesłanek określonych w tym przepisie. Tak więc organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać sprawy "co do istoty" jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z 28 maja 1985 r. I SA 89/85, ONSA 1985, nr 1 poz. 30). Organ orzeka wyłączenie kasacyjne, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.

Organ nadzoru jest w tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji administracyjnej i orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas, gdy wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art.156 § 1 k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 k.p.a., a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem.

Podkreślić też należy, że organ w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, nie jest związany granicami żądania strony. Organ może stwierdzić, że decyzja nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. – bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę. Jednocześnie wszczęcie postępowania na żądanie strony nie zwalnia organu od przeprowadzenia kontroli decyzji w sprawie, w której wszczęto postępowanie, w pełnym zakresie pod względem występowania przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji – bowiem rozstrzygnięcie to odpowiada prawu. Postępowanie zostało przeprowadzone przez organy w sposób prawidłowy, a uzasadnienie decyzji spełnia przesłanki art. 107 § 3 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia

[...] października 1951 r. nr [...], ponieważ jak wynika z materiału dokumentacyjnego dawni właściciele spornej nieruchomości nie złożyli w 6 miesięcznym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że termin do złożenia wniosku dekretowego jest terminem zawitym, który nie podlega przywróceniu niezależnie od przyczyn jego uchybienia, a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do żądania przyznania prawa własności czasowej. Stanowisko takie potwierdza zarówno doktryna jak i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Powyższy termin rozpoczyna bieg od dnia objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę.

Zatem istotnym jest dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ustalenie daty objęcia (lub nieobjęcia) w posiadanie przez gminę spornej nieruchomości.

Skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela w tej kwestii stanowisko zawarte w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. (sygn. akt OPK 32/99, ONSA 2000/4/142, Wokanda 2000/9/36), że warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez Gminę m. W. było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego m. W., o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6 poz. 43).

Jak wynika z uzasadnienia uchwały Zarząd Miejski miał obowiązek podania do publicznej wiadomości o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie dokonując ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego.

Oznacza to, że prawne znaczenie dla objęcia gruntu w posiadanie ma wyłącznie ogłoszenie dokonane w takim organie. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy Sąd zauważa, że objęcie w posiadanie spornej nieruchomości położonej w W. przy

[...], nastąpiło w dniu 24 września 1947 r. tj. z dniem ukazania się ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. Od tej daty rozpoczął też bieg termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do tej nieruchomości. Z akt sprawy wynika bezspornie, że w terminie zakreślonym w ustawie wniosek taki nie został złożony, natomiast dopiero w dniu

31 sierpnia 1949 r. M. M. wystąpiła z pismem o przedłużenie terminu do jego złożenia.

Natomiast zarzut skargi stwierdzający, że w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło skuteczne objęcie w posiadanie spornej nieruchomości z tego powodu, że ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia tej nieruchomości w posiadanie przez gminę m. W. zostało podpisane jednoosobowo przez Wiceprezydenta m. W. nie posiadającego do tego upoważnienia Prezydenta m. W., a tym samym nie rozpoczął bieg termin do złożenia przez dotychczasowych właścicieli wniosku o przyznanie im własności czasowej do nieruchomości, Sąd uznał za niezasadny.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że podpisanie przez Wiceprezydenta m. W. ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia spornej nieruchomości w posiadanie nie wywołało skutków prawnych. Skutek prawny objęcia gruntu w posiadanie przez gminę nie wiąże się bowiem ze wszystkimi czynnościami organu, lecz jak wynika z § 3 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. za objęte w posiadanie, uważa się nieruchomości "z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego", zatem prawne znaczenie dla objęcia gruntu w posiadanie ma zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie wyłącznie ogłoszenie w tym organie.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że nie jest związany uchwałą Rady m. W. z dnia 13 czerwca 2006 r. nr [...], na którą powołują się skarżący, a z której wynika, że "ogłoszenie o przejęciu przez Gminę m. W. gruntów położonych w granicach miasta na podstawie obwieszczenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. Nr [...] z dnia

25 listopada 1948 r. podpisanego przez wiceprezydenta m. W. mgr S. S. nie spowodowało żadnych skutków prawnych i należy je uznać za nieobowiązujące, gdyż wiceprezydent m. W. S. S. nie miał upoważnienia Prezydenta Miasta do składania podpisu pod obwieszczeniem".

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.