Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 676/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej (...) z dnia (...), Nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drodze krajowej -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 676/08

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi J. G. jest decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].08.2008 r., Nr [...] – utrzymująca w mocy zaskarżoną odwołaniem przez w/w decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].05.2008 r., Nr [...] nakładającą na przedsiębiorcę J. G. karę pieniężną w kwocie 3000 zł z tytułu przewozu drogowego po drodze krajowej bez uiszczenia stosownej opłaty.

W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i art. 93 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym /Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874, z późn. zm./, a także § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8.08.2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz. U. Nr 151, poz. 1089, ze zm./.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy m. innymi przytoczył, że w dniu 8.05.2007 r. funkcjonariusze celni Wydziału Zwalczania Przestępczości Grupa Mobilna [...] przeprowadzili na drodze krajowej nr 84 kontrolę dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego samochodem specjalnym betonomieszarką marki Jelcz typ P-641, nr rej. [...].

W trakcie kontroli ustalono, że kierowcą i jednocześnie właścicielem pojazdu jest J. G. prowadzący działalność gospodarczą "[...]" w S.

Kierowca pojazdu okazał m. innymi wypis licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego Nr [...] z dnia 23.04.2007 r. oraz dowód rejestracyjny samochodu. Nie posiadał w pojeździe i nie okazał kontrolującym karty opłaty drogowej, potwierdzającej uiszczenie opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych.

Z przeprowadzonych czynności sporządzono protokół kontroli nr [...]z dnia 8.05.2007 r. J. G. zapoznał się z jego treścią, podpisał protokół i wyjaśnił, że winiety nie posiada, bo na samochody specjalne nie jest wymagana.

W toku postępowania J. G. przedstawił organowi I instancji książkę pojazdu, protokół sprzedaży ruchomości z dnia 8.06.1993 r. i dowód rejestracyjny kontrolowanego pojazdu i powołując się na art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym /Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm./, rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14.04.1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów /Dz. U. Nr 37, poz. 164/ oraz § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31.12.2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz. U. Nr 32, poz. 262, ze zm./ wyraził pogląd, że z uwagi na brak istotnych danych technicznych pojazdu uniemożliwiających określenie wysokości opłaty za przejazd po drogach krajowych, obowiązek uiszczenia opłaty nie dotyczy pojazdu specjalnego.

Organ I instancji ustalił w Starostwie Powiatowym [...], że przedsiębiorca J. G. "[...]" zgłosił pojazd marki Jelcz, nr rej. [...] do licencji Nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wydanej w dniu 23.04.2007 r. i samochód ten został ujęty w wykazie pojazdów przedsiębiorcy.

Decyzją z dnia [...].07.2007 r. Nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty i powołał się na art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym i załącznik do tej ustawy lp. 4.1.

W odwołaniu J. G. zarzucił:

- błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy przez przyjęcie, że istnieją podstawy do uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, mimo braku możliwości określenia wysokości opłaty zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8.08.2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych,

- naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a.,

- naruszenie art. 7 Konstytucji RP, w świetle którego organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Decyzją z dnia [...].10.2007 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...].07.2007 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający, bowiem zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia niezbędnych danych technicznych kontrolowanego pojazdu, pozwalających jednoznacznie określić obowiązki jego użytkownika.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy, organ I instancji dopuścił dowód z opinii biegłego w celu ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu marki Jelcz typ – 641, nr rej. [...].

Biegły G. P. w obecności J. G. w dniu 28.03.2008 r. dokonał szczegółowych oględzin i ważenia przedmiotowego samochodu na legalizowanej wadze pomostowej i na tej podstawie ustalił masę własną oraz dopuszczalną masę całkowitą pojazdu. W opinii z dnia 11.04.2008 r. stwierdził, że masa własna pojazdu wynosi 13600 kg, zaś dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi 25500 kg i dodał, że pojazd spełnia warunki podane w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31.12.2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia /Dz. U. z 2003 r., Nr 32, poz. 262, ze zm./.

Decyzją z dnia [...].05.2008 r., Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na J. G. karę pieniężną w kwocie 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W odwołaniu od tej decyzji J. G. zarzucił:

- błędną interpretację i naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 42 ust. 1, art. 42a, art. 87 ust. 1 pkt 3, art. 89 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4 oraz art. 93 ustawy o transporcie drogowym oraz § 3 i 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8.08.2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych i wyjaśnił, że przejazd nie posiada wpisu dotyczącego masy całkowitej i jako taki stanowi pojazd specjalny, który nie podlega opłatom drogowym na podstawie w/w przepisów.

Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Izby Celnej nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Rozstrzygnięcie sprawy opierał na materiale dowodowym zebranym przez organ I instancji. Dokonując subsumcji stanu faktycznego z przepisami ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym stwierdził, że według art. 3 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, przepisy tej ustawy mają zastosowanie do przewozu wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, zarówno w transporcie drogowym rzeczy jak i w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy.

Stosownie do art. 87 ust. 1 w/w ustawy, kierowca podczas wykonywania przewozu drogowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m. innymi kartę opłaty drogowej.

Według zaś art. 42 ust. 1 ustawy, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie z wyłączeniem:

1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką,

2) pojazdów transportu kombinowanego,

3) pojazdów realizujących komunikację miejską,

4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne.

Dodatkowo w art. 42a ustawodawca zwolnił z tego obowiązku podmioty niebędące przedsiębiorcami, a zaliczone do sektora finansów publicznych. Skład sektora finansów publicznych określono w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 30.06.2005 r. o finansach publicznych /Dz. U. Nr 249, poz. 2104, ze zm./.

Oprócz tego, zgodnie z art. 45 ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca może być zwolniony z rzeczonej opłaty w przypadku wykonywania przez niego przewozów w ramach pomocy humanitarnej, medycznej lub w przypadku klęski żywiołowej i zwolnienie to następuje w drodze decyzji administracyjnej ministra właściwego do spraw transportu.

W przedmiotowej sprawie przewóz poddany kontroli na drodze krajowej w dniu 8.05.2007 r. dokonywany przez przewoźnika pojazdem o rzeczywistej masie własnej równej 13600 kg i dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej 25500 kg, przekraczał 3,5 t, zatem podlegał obowiązkom wynikającym z ustawy o transporcie drogowym, w tym również obowiązkowi z art. 42 uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Nie podlegał wyłączeniom i zwolnieniom o jakich mowa w w/w przepisach.

Niesporna jest kwestia, iż przedsiębiorca nie posiadał karty opłaty drogowej. W takiej sytuacji i stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nałożenie na J. G. kary pieniężnej jest zasadne, a jej wysokość /3000 zł/ wynika z załącznika do ustawy l.p. 4.1. Faktem jest, że dokumenty jakie przedstawił J. G. organom celnym nie określały dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, jednakże rodzaj pojazdu, ciężka konstrukcja jak również przeznaczenie pojazdu do przewozu betonu wskazywały jednoznacznie, że jego masa własna, a tym bardziej dopuszczalna masa całkowita znacznie przekraczały 3,5 t i stwierdzenie tego faktu z pewnością nie wymagało wiedzy fachowej. Wystarczającym było zważenie pojazdu. J. G. jest licencjonowanym przewoźnikiem na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy i prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "[...]". Fakt, że zgłosił kontrolowany pojazd do licencji transportowej świadczy o tym, że miał świadomość, iż samochód specjalny – betonomieszarka marki Jelcz typ P641, nr rej. [...] podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym. W tej sytuacji trudno dać wiarę, że strona nie była świadoma obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jako użytkownik pojazdu dopuszczonego do ruchu, zobowiązany jest znać jego masę, aby przemieszczać się po drogach zgodnie z obowiązującymi przepisami o ruchu drogowym, nie łamiąc przy tym zakazów i ograniczeń drogowych, m. innymi w zakresie nośności dróg i mostów.

Wielkość samej tylko masy własnej pojazdu – 13600 kg dowodzi, że pojazd ten podlega wymogowi uiszczenia opłaty drogowej, a ponadto jednoznacznie określa rodzaj pojazdu "o dmc co najmniej 12 t" i tym samym stawkę wymaganej opłaty.

Zarzut podniesiony w odwołaniu, iż specjalny charakter pojazdu powoduje, że strona nie ma obowiązku uiszczenia opłat drogowych jest niezasadny, bo żaden przepis ustawy o transporcie drogowym nie zwalnia użytkowników pojazdów specjalnych z obowiązku uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.

Pojazdy specjalne i przewozy wykonywane tymi pojazdami nie zostały wskazane w art. 3 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, określającym pojazdy i przewozy, do których nie stosuje się przepisów tej ustawy, nie zostały też ujęte w art. 42 ust. 1 i 42a wyłączających niektóre przewozy z obowiązku uiszczenia opłaty.

Całkowicie bezzasadny jest zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania poprzez niedoręczenie stronie opinii biegłego oraz uniemożliwienia zapoznania się i ustosunkowania do jej treści.

Organ I instancji, nie miał obowiązku doręczenia stronie dowodów zgromadzonych w toku postępowania. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego /k.p.a./ obowiązany jest:

- zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się codo zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań /art. 10 k.p.a./,

- umożliwić stronie przeglądanie akt oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów, strona zaś może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony /art. 73 k.p.a./.

Organ I instancji spełnił spoczywające na nim obowiązki wynikające z art. 10 k.p.a., natomiast strona nie skorzystała z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Uczyniła to natomiast w postępowaniu odwoławczym.

Odwołujący się zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP motywował tym, że organ I instancji dopuszczalną masę całkowitą pojazdu określił na podstawie opinii biegłego, zaś prawo wyraźnie wskazuje, że za podstawę ustalenia obowiązku ponoszenia tych opłat stanowią dane podane w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Odnosząc się do tego zarzutu, organ odwoławczy nawiązał do art. 2 pkt 54 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm./, wedle którego dopuszczalna masa całkowita to największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Na tle tej definicji, brak wskazania dopuszczalnej masy całkowitej w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, nie stanowi przeszkody do określenia tej wielkości innymi dokumentami lub dowodami. Ustawodawca nie ogranicza możliwości dowodowych w tym zakresie /art. 75 k.p.a./.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej, skarżący J. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił, iż została wydana z naruszeniem art. 42 ust. 1 i art. 42 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym przez przyjęcie, że pojazdem specjalnym wykonuje się przewóz drogowy ładunków, podczas gdy jest to pojazd nieprzystosowany konstrukcyjnie do przewozu ładunków i towarów w rozumieniu art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wymieniony przepis wskazuje, że pojazdem specjalnym jest pojazd przystosowany do wykonywania specjalnych funkcji, którym mogą być przewożone rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.

Według organu rejestracyjnego pojazd skarżącego został zakwalifikowany jako pojazd specjalny przeznaczony do przewożenia betonu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że skarżący jako użytkownik drogi powinien znać masę pojazdu i ta kwestia zdaniem organu nie wymagała wiedzy fachowej. W takim razie po co organ do określenia tych parametrów przeprowadził dowód z opinii biegłego. Podczas procedury rejestracyjnej pojazdu nie wymagano od skarżącego przeprowadzenia szczególnych kontroli pojazdu potrzebnych do kwalifikacji np. poddanie pojazdu ważeniu.

Określenie dopuszczenia masy całkowitej pojazdu należy do organów dopuszczających pojazd do ruchu. Skarżący nie może odpowiadać za niespójność prawa, które dopuszcza do ruchu pojazdy specjalne nie mające określonej masy całkowitej pojazdu. Jeżeli ustawodawca dopuszcza do obrotu prawnego dowody rejestracyjne bez określenia masy całkowitej pojazdu, takie jak na pojazdy specjalne, to pojazdom tym nie można poprawnie przypisać określonej wysokości opłaty drogowej, gdyż nie mają wpisu o masie całkowitej pojazdu.

W tej sytuacji skarżący korzysta z tak zwanej zasady praw nabytych i jego samochód specjalny nie podlega opłatom drogowym na podstawie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Prawo wyraźnie wskazuje, że podstawę ustalenia obowiązku ponoszenia tych opłat stanowią dane w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

Po drugie, pojazd specjalny nie może wykonywać przewozu drogowego, tzn. przewozu ładunków i towarów w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, gdyż pojazd specjalistyczny może cyt.: "w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji". /Kodeks drogowy z komentarzem – Gazeta Prawna, stan na 1 stycznia 2007 r./.

Przedmiotowym pojazdem może być wykonywany przewóz tylko betonu, nie można nim przewozić innych towarów.

Brak wpisu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu w dowodzie rejestracyjnym, nie pozwala na określenie w sposób zgodny z prawem należnej opłaty drogowej.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i odnosząc się do zarzutów w niej podniesionych wyjaśnił, iż takie same zarzuty były podniesione w odwołaniu, do których organ odwoławczy ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że argumentacja skarżącego wyłożona w skardze nie jest spójna, bo z jednej strony podnosi, że kontrolowany pojazd jest przeznaczony do przewożenia betonu, zaś z drugiej strony wyraża opinię, iż ten nie może wykonywać przewozu drogowego tzn. ładunków i towarów w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Nie tłumaczy natomiast dlaczego przewożony beton nie jest towarem /ładunkiem/. Według opinii Ministra Transportu z dnia 24.08.2007 r., Nr [...] /k. 40 akt adm./, pojazdy specjalne podlegają obowiązkowi uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Tytułem wprowadzenia do istoty sprawy należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./, z którego wynika, że wojewódzki sąd administracyjny /sąd I instancji/ kontroluje zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem.

Zakres rzeczonej kontroli określa art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem p.p.s.a., według którego sąd I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co sprawia, że wskazana kontrola jest kompleksowa. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wyrokuje na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych i sądowych.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 8.05.2007 r., około godz. 1515 funkcjonariusze celni z Wydziału Zwalczania Przestępczości Grupy Mobilnej [...], na drodze krajowej nr 84 w miejscowości S. zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy specjalny /betonomieszarkę/ marki Jelcz P-641, nr rej. [...], którym kierował właściciel tego pojazdu J. G., prowadzący działalność gospodarczą "[...]".

Wymieniony nie posiadał karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Z czynności tej został sporządzony protokół nr [...], w którym zamieszczono oświadczenie J. G. o treści: "winiety nie posiadam, ponieważ samochody specjalne, nie wymagają takich dokumentów".

Protokół jest podpisany przez kierowcę pojazdu.

W dowodzie rejestracyjnym podano, że samochód marki Jelcz, nr rej. [...] jest samochodem specjalnym /przeznaczenie betoniarka/, nie ma zaś danych dotyczących dopuszczalnej ładowności.

W dowodzie rejestracyjnym i w książce pojazdu Seria [...], nr [...], wystawionej w dniu 21.12.1989 r., nie ma informacji dotyczących dopuszczalnej masy całkowitej oraz masy własnej tego pojazdu.

Postanowieniem z dnia [...].03.2008 r., Naczelnik Urzędu Celnego dopuścił dowód z opinii biegłego – rzeczoznawcy samochodowego G. P. w celu ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu marki Jelcz, typ-641, nr rej. [...]. Biegły w opinii technicznej nr 05/IV/2008/Pet z dnia 11.04.2008 r. stwierdził, że w obecności właściciela pojazdu dokonał oględzin pojazdu w Oddziale Celnym [...].

Pojazd zważono na legalizowanej wadze pomostowej w firmie S. w S. i stwierdzono, że masa własna pojazdu wynosi 13600 kg. Pojazd posiada dwie tylne osie, zaś ich łączne obciążenie wynosi 19 ton. Natomiast dopuszczalne obciążenie osi przedniej podane przez producenta pojazdu tj. Dział Dokumentacji Technicznej ZSJ w Jelczu wynosi 6500 kg. W związku z tym dopuszczalna masa całkowita pojazdu może wynosić 25,5 t /19 t plus 6,5 t/.

Biegły dodał, że pojazd nie posiada tabliczki znamionowej producenta określającej dopuszczalną masę całkowitą. Także oś przednia i tylna nie posiadają tabliczek znamionowych producenta.

Z pisma Starosty Powiatowego z dnia 6.06.2007 r., nr [...], wynika że pojazd marki Jelcz, nr rej. [...] został zgłoszony do licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy o numerze [...] wydanej w dniu 23.04.2007 r. i jest ujęty w wykazie pojazdów przedsiębiorcy: J. G. [...] z siedzibą w S.

Przedstawiony stan faktyczny sprawy jest zbieżny z ustaleniami organu odwoławczego.

Spór ma charakter prawny i sprowadza się do pytania czy przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy samochodem specjalnym /betonomieszarką/ ma obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd takiego pojazdu po drodze krajowej?

Stanowiska stron przedstawione w części opisowej uzasadnienia są odmienne.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Za tym przemawia następująca argumentacja:

Jak to słusznie wyłuszczył organ odwoławczy, odpowiedzi na postawione pytanie należy poszukiwać głównie w treści art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 42a i art. 45 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym /Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874/, zwanej dalej skrótem u.t.d.

Art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3 powołanej ustawy stanowi, że jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:

- o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym osób,

- zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.

Natomiast z art. 42a u.t.d. wynika, że nie mają obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych podmioty niebędące przedsiębiorcami, zaliczeni do sektora finansów publicznych.

Art. 45 u.t.d. przewiduje możliwość zwolnienia przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy z opłaty za przejazd po drodze krajowej w przypadku wykonywania przez niego przewozów w ramach pomocy humanitarnej, medycznej lub w przypadku klęski żywiołowej. Zwolnienie z opłaty następuje w drodze decyzji administracyjnej, którą wydaje minister właściwy do spraw transportu.

Pojęcie pojazdu specjalnego określa art. 2 pkt 36 ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm./; jest to pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.

W przedmiotowej sprawie art. 42a i art. 45 u.t.d., nie mają zastosowania.

Natomiast istotne znaczenie ma art. 3 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 pkt 2 i 4 w/w ustawy, który wymienia pojazdy specjalne spełniające funkcję ratownictwa medycznego, usług transportu sanitarnego, usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych oraz pojazdy pomocy drogowej. Jest to wyliczenie wyczerpujące, to zaś oznacza, że do innych pojazdów specjalnych, nie wymienionych w przywołanym przepisie przepisy u.t.d. mają zastosowanie. Pojazd samochodowy /betonomieszarka/ nie jest w tym przepisie wymieniony.

Skoro do przewozów drogowych wykonywanych pojazdami wymienionymi w art. 3 u.t.d., nie stosuje się jej przepisów, to tym samym takie pojazdy nie mogą być objęte licencją o jakiej mowa w art. 5 powołanej ustawy.

Przedmiotowy pojazd /betonomieszarka/ jest objęty licencją, co przemawia za stwierdzeniem, że organ udzielający licencji również przyjął, że do takiego samochodu specjalnego przepisy u.t.d. mają zastosowanie.

Dodać jednakże należy, że jeżeli pojazdem specjalnym wymienionym w art. 3 u.t.d., nie wykonuje się funkcji do której został przeznaczony, to wówczas przepisy tej ustawy mogą być stosowane.

Art. 4 pkt 6a u.t.d. stanowi, że pojęcie przewozu drogowego – transportu drogowego lub niezarobkowego przewozu drogowego, a także innego przewozu drogowego należy interpretować w rozumieniu przepisów rozporządzenia /WE/ nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady /EWG/ nr 3821/85 i /WE/ 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady /EWG/ nr 3820/85 /Dz. U. UE.L.06.102.1 ze zm./.

Art. 3 pkt d, e, f i g stanowi, że przepisy wymienionego rozporządzenia nie mają zastosowania do przewozu drogowego:

- pojazdami używanymi w razie wypadków lub do prowadzenia działań ratunkowych,

- pojazdami specjalistycznymi używanymi do celów medycznych,

- pojazdami specjalistycznymi pomocy drogowej poruszającymi się w promieniu 100 km od swej bazy,

- pojazdami poddawanymi próbom drogowym do celów rozwoju technicznego lub w ramach napraw albo konserwacji oraz pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie zostały jeszcze dopuszczone do ruchu.

Powołany przepis nie wymienia innych pojazdów specjalnych i jest to dodatkowy argument, że wykonywanie przewozu drogowego samochodem specjalnym /betonomieszarką/ jest przewozem do którego może być stosowany art. 42 ust. 1 u.t.d.

Zarzut skarżącego, że skoro w dowodzie rejestracyjnym i w książce pojazdu nie ma danych dotyczących m. innymi dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, zatem nie ma podstawy do wymierzenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drodze krajowej, jest zdaniem Sądu niezasadny.

Postępowanie administracyjne w sprawach związanych z realizacją przepisów u.t.d., prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego /k.p.a./. Art. 75 § 1 k.p.a. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Wyjaśnienie sprawy wymagało ustalenie dopuszczalnej masy całkowitej samochodu /betonomieszarki/, zatem organ I instancji słusznie dopuścił dowód z opinii biegłego w celu ustalenia tej kwestii.

Powołany biegły po dokonaniu oględzin i ważenia pojazdu stwierdził, że masa własna pojazdy wynosi 13600 kg, zaś dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi 25,5 t. Skoro dopuszczalna masa całkowita pojazdu wielokrotnie przekracza 3,5 tony, wobec czego ciążył na skarżącym jako przedsiębiorcy i przewoźniku obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu po drodze krajowej. Wyłączenia spod tego obowiązku wskazane w art. 42 ust. 1 pkt 1-4 odnoszą się do przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką, pojazdów transportu kombinowanego, pojazdów realizujących komunikację miejską, zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne, czyli nie odnoszą się do skarżącego. Niesporna jest kwestia, iż skarżący wykonywał przewóz drogowy po drodze krajowej bez uiszczenia stosownej opłaty i tym samym naruszył art. 42 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 u.t.d.

Ten drugi przepis obliguje kierowcę pojazdu samochodowego do posiadania przy sobie i okazywania, na żądanie uprawnionego organu kontroli m. innymi karty opłaty drogowej. Do kontroli dokumentów wymienionych w art. 87 u.t.d. są m. innymi uprawnieni funkcjonariusze celni /art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d./, którzy stosownie do art. 93 ust. 1 tej ustawy mają prawo nakładania na wykonującego przewozy drogowe kary pieniężne których wysokość została określona w załączniku do ustawy /art. 92 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 – u.t.d./. W załączniku do ustawy podano, że kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych wynosi 3000 zł /l.p. 4.1./. Orzekające organy taką karę wymierzyły co jest zgodne z powołanymi wyżej przepisami.

Zarzuty podniesione w skardze i dodatkowo na rozprawie sądowej są zdaniem Sądu chybione.

W skardze podniesiono, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 42 ust. 1 i art. 42 ust. 2 pkt 3 u.t.d., bowiem organy błędnie przyjęły, że pojazd specjalny wykonuje przewóz drogowy ładunków, podczas gdy jest to pojazd nie przystosowany konstrukcyjnie do przewozu ładunków i towarów w rozumieniu art. 2 pkt 36 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Błędnie również przyjęły, że na skarżącym ciążył obowiązek uiszczenia opłaty drogowej, podczas gdy w dowodzie rejestracyjnym pojazdu dopuszczalna masa całkowita jako przesłanka konieczna do ustalenia opłaty nie była określona.

Pojęcie krajowego transportu drogowego określa art. 4 pkt 1 u.t.d. – jest to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju ...

Wskazana definicja jest zsynchronizowana z definicją pojazdu specjalnego, w której podano, że w pojeździe specjalnym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Z językowego punktu widzenia "beton to materiał budowlany otrzymywany przez zmieszanie cementu, piasku, wody, który na skutek wysychania twardnieje" /por. Inny słownik języka polskiego, Wyd. Naukowe PWN, W-wa 2000, t. I, str. 79/.

Specjalność samochodu betonomieszarki zapobiega stwardnieniu betonu w czasie transportu. Stosownie do art. 45 Kodeksu cywilnego rzeczami są tylko przedmioty materialne.

W tym sensie beton jest rzeczą i jednocześnie towarem i ładunkiem.

Poruszona kwestia nie ma też w sprawie istotnego znaczenia, gdyż zgodnie z pojęciem przewozu drogowego – transportu drogowego określonego w art. 4a powołanego już Rozporządzenia /WE/ nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15.03.2006 r. – oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.

Skoro transport drogowy wykonywany przedmiotowym pojazdem podlega regulacji u.t.d., a art. 42 ust. 1 nie wyłącza obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej, zatem okoliczność, iż w dowodzie rejestracyjnym nie podano dopuszczalnej masy całkowitej, nie stanowi podstawy do wyłączenia obowiązku uiszczenia opłaty, gdyż brak takich danych może być uzupełniony w drodze opinii biegłego. Nota bene taką możliwość przewidział producent samochodów Jelcz typu P641 /k. 66 akt administracyjnych/.

Słuszna jest również uwaga organu odwoławczego, że skarżący jako przewoźnik powinien znać masę własną pojazdu i dopuszczalną masę całkowitą, bo jest to niezbędne do bezpiecznego poruszania się po drogach publicznych.

Zarzut podniesiony na rozprawie sądowej, że skoro do 2001 r. w dowodach rejestracyjnych dotyczących samochodów specjalnych nie wpisywano masy własnej pojazdu i dopuszczalnej masy całkowitej, przeto skarżący nie powinien z tego powodu ponosić konsekwencji, bo za takim stanowiskiem przemawia tzw. "Prawo nabyte".

Takie tłumaczenie mogło być ewentualnie uzasadnione w początkowym okresie stosowania u.t.d. ale nie po kilku latach jej stosowania i to w stosunku do przewoźnika, który powinien znać przepisy ustawy szczególnej. Sąd nie dopatrzył się podstaw, że to brak pewnych danych w dowodzie rejestracyjnym, daje skarżącemu uprzywilejowaną sytuację w stosunku do innych przewoźników, zatem niezrozumiałe jest przypisywanie skarżącemu prawa nabytego w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd betonomieszarką po drogach krajowych. Po drugie prawa nabyte nie są absolutne, zatem mogą być przez ustawodawcę wygaszane.

Zarzut, że skoro dowód z opinii biegłego został przeprowadzony po upływie 11 miesięcy od dnia kontroli i w tym czasie mogły zaistnieć w tym samochodzie zmiany rzutujące na jego masę, jest zbyt ogólny, a po wtóre skarżący nie zgłaszał zmian mających wpływ na masę pojazdu. Po trzecie taki zarzut nie da się pogodzić z zasadami doświadczenia życiowego, bo obniżenie istniejącej masy pojazdu do wielkości nieprzekraczającej 3,5 t doprowadziłoby do zmiany przeznaczenia pojazdu.

Porównanie zdjęcia pojazdu wykonanego w dniu kontroli /k. 3 akt adm./, ze zdjęciami wykonanymi przez biegłego /k. 76/ wynika, iż zmiany tego rodzaju nie zaistniały.

Sąd wychodząc poza granice skargi skontrolował zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą pod względem zgodności z przepisami prawa formalnego i nie dopatrzył się naruszenia tego rodzaju przepisów, a w szczególności art. 7 i 77 § 1, art. 10 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza, zatem Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.