Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1071/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1, 1a, art. 18, art. 33 par. 1 pkt 1, 7, 10, art. 34 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 40 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 31 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...]; 2. uchyla postanowienie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7 i pkt 10 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] o uznaniu za nieuzasadnione zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...].

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Ł. Placówka Terenowa w S. wystawiła w dniu 25 kwietnia 2014 r. na E.C. i W.C. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za II, III, IV kwartał 2000 r., 2001 r., 2002 r., 2003 r., II, III i IV kwartał 2004 r., 2005 r., I i II kwartał 2006 r., a następnie skierowała je do przymusowej realizacji w trybie egzekucji administracyjnej do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.

Organ egzekucyjny pismem z dnia 20 maja 2014 r. wystosował zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego W.C. stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. w A S.A. Oddział w S. Zawiadomienie wpłynęło do banku w dniu 23 maja 2014 r., zaś W.C. zostało ono doręczone – jako jedynemu adresatowi przesyłki – wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 4 czerwca 2014 r.

Zawiadomieniem z dnia 28 lipca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej E.C. i W.C. w B S.A. Zawiadomienie wpłynęło do dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 1 sierpnia 2016 r., zaś W.C. – jako jedyny adresat przesyłki – odebrał je w dniu 11 sierpnia 2016 r.

W piśmie z dnia 16 sierpnia 2016 r. skarżąca wniosła o przesłanie jej odpisów tytułów wykonawczych, na podstawie których toczy się postępowanie egzekucyjne wobec jej osoby. Skarżąca wskazała, że nie otrzymała dotąd żadnych dokumentów tego rodzaju.

W pismach z dnia 17 sierpnia 2016 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia "powództwa przeciwegzekucyjnego" na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7 i pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia "powództwa przeciwegzekucyjnego" skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny nie wykonał swojego ustawowego obowiązku i nie doręczył jej odpisów tytułów wykonawczych. Tym samym ograniczył jej prawo do skutecznej obrony. W ocenie skarżącej, termin do złożenia przez nią zarzutów zaczął biec od dnia, w którym mąż dał jej do przeczytania zaadresowane tylko do niego odpisy tytułów wykonawczych, czyli od dnia 11 sierpnia 2016 r. Z kolei w uzasadnieniu zarzutów skarżąca wskazała na brak wymagalności dochodzonego obowiązku spowodowany przedawnieniem. Poinformowała także, iż od 1997 r. posiada z mężem umowę wyłączającą wspólność majątkową, zgodnie z którą, za zobowiązania drugiej strony powstałe po dacie jej zawarcia nie odpowiada z nim wspólnie. Z akt sprawy wynika, że prowadzono postępowanie egzekucyjne w oparciu o upomnienie z dnia 18 marca 2013 r. zaadresowane tylko do męża skarżącej, lecz w tytule wykonawczym widnieje data zwrotki doręczonego upomnienia z dnia 18 marca 2016 r. i jest ona adresowana tylko do męża skarżącej na niestandardowym druku. Wystawienie jednego egzemplarza upomnienia i doręczenie go tylko małżonkowi uniemożliwiło skarżącej rozwiązanie całej sytuacji wcześniej i uniknięcie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wskazała także, iż tytuł egzekucyjny jest niezgodny z obowiązującym wzorcem. Do odpisu tytułu wykonawczego doręczonego jej mężowi nie załączono strony 5 i 6 tytułu wykonawczego. Ponadto w rubryce nr 79 wystawionych tytułów wykonawczych widnieje data 13 marca 2014 r. jako data, od której biegnie termin 7 dni do czasu wszczęcia egzekucji, zaś zwrotka będąca w aktach egzekucyjnych organu egzekucyjnego, potwierdzająca doręczenie upomnienia jest zaopatrzona datą 18 marca 2014r., co nie potwierdza daty wskazanej w rubryce 79 tytułów wykonawczych.

W dniu 22 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła w Urzędzie Skarbowym w S. pismo zatytułowane: "Sprostowanie do pisma wnoszącego zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego". W piśmie tym skarżąca wskazała, że w zarzutach z dnia 17 sierpnia 2016 r. błędnie wpisała datę 18 marca 2014 r. jako datę ze zwrotnego potwierdzenia odbioru doręczenia upomnienia zamiast 18 lutego 2014 r. sytuacja, w której zwrotka potwierdzająca doręczenie upomnienia miała datę wcześniejszą niż data doręczenia upomnienia z rubryki 79 tytułu wykonawczego, nie może mieć miejsca. W momencie wszczęcia egzekucji organ egzekucyjny nie posiadał w swoich aktach potwierdzenia doręczenia upomnienia zgodnego z datą wpisaną w tytule wykonawczym.

W piśmie z dnia 24 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. zawiadomieniem z dnia 28 lipca 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał zarzuty za bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 10 sierpnia 2016 r. na konto Urzędu Skarbowego w S. wpłynęła kwota 28 833,61 zł z tytułu zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem z dnia 28 lipca 2016 r., która następnie w dniu 12 sierpnia 2016 r. została przekazana na konto wierzyciela, tj. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Postępowanie egzekucyjne prowadzone w niniejszej sprawie zostało zatem zakończone. Wobec powyższego, rozpoznanie zarzutów wniesionych przez zobowiązaną stało się bezprzedmiotowe, a organ egzekucyjny mógł umorzyć postępowanie w ich sprawie na podstawie art. 105 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną dokonaną w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

W dniu 12 września 2016 r. do Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło pismo skarżącej z dnia 9 września 2016 r. zatytułowane: "UZUPEŁNIENIE DO ZARZUTÓW PRZECIWEGZEKUCYJNYCH Z DNIA 17.08.2016R.", w którym skarżąca wskazała, że w tytułach wykonawczych przesłanych W.C. brak jest wyrażenia "(egzemplarz przeznaczony dla zobowiązanego)".

Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie uznania za bezprzedmiotowe zarzutów wniesionych pismem z dnia 17 sierpnia 2016 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca złożyła także zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w sprawie oddalenia jako nieuzasadnionej skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i uznał za uzasadnioną skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. polegającą na zajęciu zawiadomieniem z dnia 28 lipca 2016 r. innej wierzytelności pieniężnej w B S.A.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2017 r. nr [...] uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]sierpnia 2016 r. w sprawie uznania za bezprzedmiotowe zarzutów i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W dniu 12 czerwca 2017 r. do Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło pismo skarżącej zatytułowane: "Zgłoszenie Zarzutów", w którym skarżąca wskazała, że w związku z otrzymaniem w dniu 05.06.2017 r. odpisów tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wnosi ponownie zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Do pisma załączyła pisma z dnia 17 sierpnia 2016 r. i 22 sierpnia 2016 r. o tożsamej treści co złożone uprzednio zarzuty oraz pismo stanowiące ich sprostowanie.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uchylił spod zajęcia z dnia [...] lipca 2016 r. wierzytelność w B S.A.

W piśmie z dnia 8 czerwca 2017 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Ł. uznała wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty złożone na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi egzekucyjnemu i wierzycielowi naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu w sposób należyty stanu faktycznego oraz uznaniu za nieuzasadnione podniesionych przez nią zarzutów. Skarżąca podniosła, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Ł. błędnie poinformowała organ egzekucyjny, że akt notarialny repertorium A z dnia 17 czerwca 1997 r. Nr [...] o wyłączeniu wspólności ustawowej W.C. i skarżącej został złożony w Kasie dopiero w dniu 16 sierpnia 2016 r., tj. po wystawieniu upomnienia oraz tytułów wykonawczych. W dniu 19 maja 2000 r. wpłynęła do wierzyciela dokumentacja, z której wynika, iż była właścicielem 1/2 części gospodarstwa w B. 8, a w 1997 r. wyłączona została wspólność majątkową, co jest wyraźnie udokumentowane w przesłanej informacji i znajduje potwierdzenie w zgromadzonych przez placówkę aktach będących w posiadaniu wierzyciela. Skarżąca załączyła pismo zatytułowane: "Zawiadomienie o Wpisach" przyjęte w dniu 19 maja 2000 r. pod Nr [...]. Skarżąca podkreśliła, że posiadanie 1/2 części gospodarstwa nie jest jednoznaczne z wzorcem współwłasności ustawowej i tak od dnia 19 maja 2000 r. dla niej i dla jej męża Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego powinna była prowadzić osobne konta składkowe i każde z nich osobno rozliczać, informować o zaistniałych nieprawidłowościach, jak i przesyłać dla każdego osobną korespondencję. W zaistniałych w sprawie okolicznościach powoływanie się przez wierzyciela na zawieszenie terminu przedawnienia z tego powodu, że mąż kilkukrotnie podpisywał porozumienie układu ratalnego jest kolejnym błędem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, ponieważ mąż podpisywał je tylko i wyłącznie w swoim imieniu. Skarżąca żadnego układu ratalnego nie zawierała i dlatego też nie mógł się przerwać w stosunku do jej osoby bieg terminu przedawnieniu. Nie ma znaczenia zabezpieczenie hipoteczne wierzyciela, ponieważ w 2000 r. gospodarstwo w B. zostało zlicytowane. Wobec powyższego, skoro już w 2000 r. wierzyciel dysponował informacją, że skarżąca była w 1/2 części właścicielem części gospodarstwa, a nie współwłaścicielem ustawowym i ma rozdzielczość majątkową z mężem od 1997 r. przesyłanie korespondencji tylko mężowi, było rzeczą niedopuszczalną. Podobnie jak wystawienie tytułów wykonawczych na małżeństwo. Skarżąca zarzuciła ponadto wierzycielowi, że nie doręczono jej upomnień, które były wysyłane tylko w jednym egzemplarzu i odbierane przez jej męża. W zarzutach wskazywała na niedoręczenie jej odpisów tytułów wykonawczych, ponieważ zostały one doręczone tylko jej mężowi i to bez 5 i 6 karty.

Organ II instancji podzielając stanowisko organu I instancji podkreślił, że podstawę zarzutów złożonych przez skarżącą stanowił art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7 i pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie natomiast do art. 34 § 1 tej ustawy, w odniesieniu do zarzutów zgłoszonych w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, w odniesieniu do zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 organ I instancji – wydając rozstrzygnięcie w sprawie zarzutów – w sposób prawidłowy oparł się na wiążącym stanowisku wierzyciela, tj. Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Ł., wyrażonym w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] lipca 2017 r. Z uwagi na dyspozycję art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny nie był bowiem uprawniony do badania ich zasadności. Zarzuty zgłoszone w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie mogą podlegać merytorycznej ocenie w postępowaniu wszczętym zażaleniem. Postanowienie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, wydane przez wierzyciela, tj. Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Ł., w części dotyczącej zarzutów, jest wiążące również dla organu nadzoru. W odniesieniu do zarzutu złożonego w oparciu o art. 33 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. niespełnienia w tytułach wykonawczych o numerach od [...] do [...] wymogów określonych w art. 27, organ II instancji podniósł, że w postanowieniu z dnia [...] lipca 2017 r. wierzyciel stwierdził, że tytuły wykonawcze zostały wystawione w dniu 25 kwietnia 2014 r. łącznie na W.C. i skarżącą. Dotyczyły one nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników obojga małżonków za okres od 2 kwartału 2000 r. do 2 kwartału 2006 r. Tytuły były zgodne z obowiązującym w dacie wystawienia wzorem. Stanowisko wierzyciela w świetle art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma charakteru wiążącego dla organu egzekucyjnego. W ocenie organu II instancji zarzut niespełniania przez tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zasługuje na uwzględnienie.

Składając zarzuty Pani E.C. wskazała, że w pozycji nr 79 tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] jako datę doręczenia upomnienia wskazano: "13.03.2014 r.", gdy tymczasem do ww. tytułów wykonawczych załączono jedynie zwrotne potwierdzenie dokonanego w dniu 18.02.2014 r. (w rzeczywistości 18.02.2013 r.) przez Pana W.C. odbioru upomnienia z dnia 14.02.2013 r. Nr [...]. Podniosła również, że w momencie wszczęcia egzekucji organ egzekucyjny nie posiadał w swoich aktach potwierdzenia doręczenia upomnienia zgodnego z datą wpisaną w tytule wykonawczym. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, strona wywodzi z nieprawidłowego wskazania w przedmiotowych tytułach wykonawczych daty doręczenia upomnienia. Wierzyciel, tj. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Ł. w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela oświadczył, iż upomnienie z dnia 10 marca 2014 r. Nr [...], zawierające wezwanie do uregulowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie rolników zostało zaadresowane zarówno do W.C. jak i do skarżącej (posiadających ten sam adres zamieszkania). Upomnienie odebrał W.C. w dniu 13 marca 2014 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem. Taka też data doręczenia upomnienia widnieje w tytułach wykonawczych. Organ II instancji stwierdził, że przepisy prawa nie przewidują konieczności załączenia do tytułów wykonawczych upomnień ani też potwierdzeń ich odbioru, a jedynie obowiązek wskazania daty doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku. Przy czym, ocena skuteczności i daty doręczenia upomnienia leży w gestii wierzyciela, którego stanowisko w tym zakresie ma wiążący charakter zarówno dla organu egzekucyjnego i organu nadzoru nad organem egzekucyjnym. Organ II instancji wskazał przy tym, że oceniając zgłoszony przez skarżącą zarzut niespełniania przez tytuły wykonawcze wymogów określonych w art. 27, tj. na gruncie niniejszej sprawy wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 12, nie badał kwestii prawidłowości upomnienia ani też poprawności jego doręczenia. W analizowanym stanie faktycznym zachowano wymogi formalne pozwalające stwierdzić, że tytuły wykonawcze zawierają wszystkie niezbędne elementy, w tym w pozycji nr 79 wpisaną datę doręczenia upomnienia.

W skardze na powyższe postanowienie E.C. zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, jak i przepisów k.p.c., k.c. i k.p.a.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne rozpoczęło się dopiero od doręczenia jej tytułów wykonawczych w dniu 5 czerwca 2017 r. Zdaniem skarżącej w zaistniałej sytuacji jej zobowiązanie uległo przedawnieniu lub jest zobowiązaniem nieistniejącym, co wyczerpuje art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i nie może ze swojego majątku osobistego odpowiadać za zobowiązania męża W.C. Wierzyciel wiedział o fakcie zawarcia przez skarżącą umowy majątkowej małżeńskiej przed wszczęciem egzekucji. Wiadomość tę powziął już w czasie prowadzonej w 2000 r. egzekucji. W 1998 r. mąż skarżącej informował wierzycieli, w tym KRUS, o tej umowie. W dniu 19 maja 2000 r. do KRUS wpłynęła informacja z Sądu Rejonowego w S. Wydział Ksiąg Wieczystych o tym, że skarżąca była właścicielem ½ części gospodarstwa w B. 8 i już w 1997 r. wyłączyła wraz z mężem wspólność majątkową. Posiadanie ½ części gospodarstwa nie jest jednoznaczne z wzorcem współwłasności ustawowej. Od dnia 19 maja 2000 r. KRUS powinien prowadzić dla skarżącej i jej męża osobne konta składkowe i każe z nich osobno rozliczać, informować osobno o zaistniałych nieprawidłowościach jak i przysyłać dla każdego z nich korespondencję. Mąż skarżącej zawierał układ ratalny wyłącznie w swoim imieniu. Skarżąca żadnego układu ratalnego nie zawierała. Nie ma znaczenia zabezpieczenie zobowiązania hipoteką, ponieważ w 2000 r. gospodarstwo w B. zostało przez Sąd Rejonowy w S. z wniosku wierzyciela Urzędu Skarbowego w S. zlicytowane. Należałoby także sprawdzić jakie zobowiązania zostały pokryte z kwoty uzyskanej z tej licytacji. Skarżąca zarzuciła także, iż do tytułów egzekucyjnych załączono zwrotkę opatrzoną datą 18 marca 2014 r. zaadresowaną tylko do męża skarżącej i zupełnie nie potwierdzającą odbioru przez niego upomnienia nr [...] z dnia 13 marca 2014 r. zaadresowanego również do skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że organ egzekucyjny uznał niezasadność pobrania środków finansowych z jej konta. W 1997 r. prowadzone było postępowanie układowe, w którym przedstawił wierzycielowi – KRUS akt notarialny zawierający umowę o wyłączeniu wspólności majątkowej skarżącej i jej męża. Umowę tę złożył także w urzędzie skarbowym.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 24 stycznia 2018 r. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 29 Ordynacji podatkowej. Skarżąca podniosła, że w dniu 25 czerwca 1997 r. do Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych został wysłany wniosek o wpis do KW podpisanej przed Notariuszem Państwowym w dniu 17 czerwca 1997 r. umowy o wyłączenie wspólności ustawowej. Wpisu tego aktu – umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej Sąd Rejonowy w S. Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał w dniu 25 czerwca 1997 r. Rep.[...] z dnia 17 czerwca 1997 r. Od ujawnienia tego wpisu w KW osoby trzecie a na pewno US czy ZUS czy KRUS nie mogą zasłaniać się niewiedzą co do istnienia takiej umowy, jeżeli wzmianka istnieje w jawnym rejestrze. Przepisy prawa nie precyzują konkretnie w jaki sposób należy poinformować wierzyciela o zawarciu umowy majątkowej małżeńskiej. Wiadomość o tej umowie KRUS jako wierzyciel podjął w dniu 19 maja 2000 r. na co jednoznacznie wskazuje zawiadomienie o wpisach, które znajdują się w oddziale KRUS w S. Skarżąca powołała się nadto na okoliczność przesłania umowy urzędowi skarbowemu przez notariusza.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., działając jako organ egzekucyjny, wystąpił do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w Ł. Placówki Terenowej w S. o zajęcie stanowiska w trybie art. 34 u.p.e.a. w związku ze złożonymi zarzutami przez zobowiązaną E.C., która podnosi brak wymagalności obowiązku z powodu przedawnienia się zobowiązania wobec KRUS w związku z umową wyłączającą wspólność majątkową (akt notarialny A [...]). Ponadto zarzuca, iż nie otrzymała upomnienia, gdyż zaadresowane było tylko na męża. Odpis tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] zobowiązana otrzymała w dniu 5 czerwca 2017 r.

Wierzyciel - KRUS postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione.

Uzasadniając przyjęte stanowisko stwierdził, że W.C. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 stycznia 1991 r. z tytułu prowadzeniu działalności rolniczej w gospodarstwie o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego. E. C. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 stycznia 1996 r. do dnia 30 kwietnia 2011 r. Wyjaśnił zasady na jakich ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek, powołując się na art. 41 b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., nr 277 ze zm.). Wskazał, iż nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, które jednak po upływie terminu przedawnienia należności mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. KRUS wskazał ponadto, że bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia podjęcia decyzji o rozłożeniu należności na raty lub odroczeniu terminu płatności, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty, z zastrzeżeniem ust. 4. W.C., jako płatnik, występował w 2003 r., w 2011 r., w 2013 r. oraz 2016 r. z wnioskami o udzielenie ulg w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w postaci układu ratalnego, którego udzielenie zawieszało bieg terminu przedawnienia.

Upomnienie nr [...] z dnia 10 marca 2014 r., zawierające wezwanie do uregulowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zostało zaadresowane zarówno do W.C. jak i E.C. (posiadających ten sam adres zamieszkania). Upomnienie odebrał W. C. w dniu 13 marca 2014 r. Tytuły wykonawcze o numerach [...] zostały wystawione w dniu 25 kwietnia 2014 r. łącznie na W.C. i E.C. Dotyczyły one nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników obojga małżonków za okres od 2 kwartału 2000 r. do 2 kwartału 2006 r. Wystawione przez KRUS tytuły wykonawcze były zgodne z obowiązującym w dacie wystawienia wzorem. Akt notarialny repertorium A nr [...] z dnia 17 czerwca 1997 r. umowa o wyłączeniu wspólności ustawowej W.C. i E.C. został złożony w KRUS dopiero w dniu 16 sierpnia 2016 r., zatem po wystawieniu upomnienia i spornych tytułów wykonawczych.

Na wstępie rozważań zauważyć należy, iż co do zasady na wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2 w związku z art. 17 § 1 i 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym). Oznacza to, z uwagi na brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., że postanowienia takie są zaskarżalne również w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Trzeba jednak odnotować, że prawo przewiduje wyjątki od zasady zaskarżalności niektórych postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela. Zgodnie bowiem art. 83 c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, "Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu [Ubezpieczeń Społecznych] w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje". Można dodać, że w takim przypadku nie przysługuje również środek w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 17 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II FSK 1006/07).

Powyższa regulacja znajduje odpowiednie zastosowanie w sytuacji, gdy wierzycielem jest KRUS – na postawie art. 52 ust. 1 in principio ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 95/08).

Z powyższych przepisów wynika, że na postanowienie KRUS w sprawie stanowiska wierzyciela nie przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia. W konsekwencji, z uwagi na dyspozycję art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., na postanowienie takie nie przysługuje również skarga do sądu administracyjnego. Jedyną drogą kontroli sądowej stanowiska wierzyciela jest skarga na decyzję organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Jak się bowiem wskazuje w orzecznictwie sądowym "skoro [...] postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego" ( v. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt III GSK 104/10).

Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że dla końcowego załatwienia sprawy zarzutów skarżącej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, których podstawą jest przedawnienie zobowiązań (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) i niedoręczenie upomnienia ( art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) konieczne jest zbadanie legalności stanowiska wierzyciela, skoro w innym trybie jest to niemożliwe.

W ocenie Sądu wierzyciel wydając postanowienie w przedmiocie zarzutów strony naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wydane postanowienie nie zostało poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy, zaś jego uzasadnienie jest zbyt lakoniczne.

Podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia jest ustalenie, czy zobowiązania skarżącej nie uległy przedawnieniu.

KRUS powołał się na ulgi w postaci układu ratalnego udzielane w latach 2003, 2011, 2013, 2016 W.C., uznając że ich udzielenie zawieszało bieg terminu przedawnienia. Jednocześnie wskazał, iż zawarta w 1997 r. umowa o wyłączeniu wspólności majątkowej małżonków C. została złożona w KRUS dopiero w dniu 16 sierpnia 2016 r. Tym samym nie była przed tą datą znana organowi rentowemu, a zatem czynności z udziałem W.C. były skuteczne także wobec E.C.

Tymczasem, jak wynika z przedstawionego przez skarżącą dokumentu – zawiadomienia o wpisach, informacja o zawarciu umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej małżonków C. ujawniona została w księdze wieczystej najpóźniej w dniu 19 maja 2000 r. Informacja ta z pewnością dotarła do organów skarbowych, co wynika z odcisku pieczęci kontrolera skarbowego na zawiadomieniu o wpisie.

Zdaniem Sądu na podstawie powołanego zawiadomienia wierzyciel przed wydaniem postanowienia był w stanie ustalić, iż w 1997 r. zawarta została umowa o wyłączeniu wspólności ustawowej skarżącej i jej męża.

Ponadto wierzyciel przedstawiając swoje stanowisko w przedmiocie zarzutów nie podjął się analizy sytuacji prawnej skarżącej w świetle art. 29 Ordynacji podatkowej. Konieczność odniesienia się do tego przepisu wynika z brzmienia art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej. Dopiero po dokonaniu wykładni art. 29 § 2 O.p. wierzyciel byłby w stanie prawidłowo ocenić, czy w przypadku skarżącej do skuteczności umownego wyłączenia wspólności małżeńskiej dodatkowo wymagane jest powiadomienie organu rentowego o zawarciu takiej umowy.

W ocenie Sądu także niezasadne jest prezentowane przez wierzyciela stanowisko, iż nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką. Wykładnia art. 41 b ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników powinna zostać dokonana przez pryzmat zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12 (Dz.U. z 2013r., poz. 1313) zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998r. do dnia 31 grudnia 2002r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dna 1 stycznia 1998r. do dnia 31 grudnia 2002r., stanowił: "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki". Obecnie (tj. po zmianach dokonanych przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie innych ustaw, /Dz.U. nr 169, poz. 1387, ze zm./), odpowiednikiem tego przepisu jest art. 70 § 8 wskazanej ustawy: "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu". W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki. Można więc w tej sytuacji mówić o oczywistej niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP także art. 70 § 8 O.p. w zakresie, o którym mowa w omawianym orzeczeniu Trybunału. Oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawy. Przepis art. 41 b ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników objęty jest bowiem takimi samymi zastrzeżeniami, co do jego konstytucyjności jak uregulowanie zawarte w art. 70 § 8 O.p., który brzmi analogicznie, jak obowiązujący do dnia 31 grudnia 2002r. art. 70 § 6 O.p. Mając zatem na uwadze stanowisko przedstawione w cyt. powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy stwierdzić, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności biegnie na zasadach ogólnych.

W niniejszej sprawie również dokładnego wyjaśnienia wymaga okoliczność skutecznego doręczenia upomnienia skarżącej.

W aktach sprawy znajduje się postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], [...], w którego uzasadnieniu (strona 6) organ stwierdził, cyt. "...za zasadne należy uznać stanowisko strony, iż nieprawidłowym było skierowanie odpisów tytułów wykonawczych o numerach [...] do [...], wystawionych na państwo E. i W.C., wyłącznie do Pana W.C. Zauważyć bowiem należy, iż w sytuacji wystawienia tytułu wykonawczego na małżeństwo konieczne jest doręczenie jego odpisów obojgu małżonkom".

Sąd podziela stanowisko prezentowane w ww. postanowieniu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w zakresie wadliwego wysyłania korespondencji stronie skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. pisma doręcza się stronom. Stronami w prowadzonym postępowaniu byli zarówno skarżąca, jak i jej mąż. Dlatego korespondencję, w tym upomnienia, należało doręczać odrębnie każdemu z małżonków. Szczególnie w sytuacji, gdy zawarli oni umowę o wyłączeniu wspólności majątkowej.

Zarówno wierzyciel w stanowisku przestawionym w postanowieniu z dnia [...] lipca 2017 r., jak i organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...]nr [...] nie uzasadnili dlaczego uznają za niezasadny zarzut skarżącej naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Ograniczyli się bowiem do stwierdzenia, iż wystawione przez KRUS tytuły wykonawcze były zgodne z obowiązującym w dacie wydania wzorem.

Z kolei organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] nr [...] nie odniósł się do wszystkich uwag strony dotyczących naruszenia przepisu art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Pominął bowiem podnoszoną w zarzutach kwestię niedołączenia do tytułu wykonawczego kart. 5 i 6.

W ocenie Sądu konieczne zatem będzie przeprowadzenie ponownego postępowania także celem ustalenia zasadności zarzutów opartych na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że w postępowaniu prowadzonym w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie.

Z uwagi na fakt, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a mogło ono zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych – wyrażone przez wierzyciela stanowisko na podstawie art. 135 p.p.s.a. także należało uchylić.

W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i uzupełnić w toku postępowania, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tego postanowienia, bowiem jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy są zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej przez sąd oceny prawnej.

k.ż.