Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1196/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130a
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi T. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia odmawiającego przyznania kosztów i wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Powiatu W. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z (...) r. (nr SKO...), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – dalej kpa) oraz art. 18 i art. 102 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) w związku z art. 130a ust. 10f ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) oraz z § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237), Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W (dalej: organ, SKO) – po rozpatrzeniu zażalenia T H na postanowienie Starosty Powiatu W z (...) r. (nr ...) odmawiające przyznania skarżącemu wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie na parkingu strzeżonym pojazdu marki (...) (nr rej....) do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego o prawie własności – uchyliło pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.

Z akt sprawy wynika, że w dniu (...) r. wpłynął do Starostwa Powiatowego we W wniosek skarżącego o zwrot wydatków związanych z usunięciem z drogi i dozorem na parkingu strzeżonym w J Ś w okresie od dnia (...) r. do dnia (...) r. wymienionego pojazdu. Wnioskodawca pismem tym wystąpił o zapłatę wynagrodzenia w wysokości (...) zł.

Starosta odmówił wnioskodawcy przyznania wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie na parkingu strzeżonym pojazdu do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego o prawie własności. Organ I instancji powołał się na art. 102 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przyjął, że ustawodawca wyraźnie wskazał, iż warunkiem rozliczenia kosztów dozoru w oparciu o ten przepis jest uzyskanie statusu właściciela pojazdu. Postępowanie dotyczące ustalenia kosztów dozoru może być zatem wszczęte, jak wskazał organ, dopiero po zakończeniu postępowania w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Na podstawie zgromadzonych dowodów organ ustalił, że postępowanie w sprawie orzeczenia przepadku pojazdu nie zostało jeszcze zakończone i w związku z tym wnioskodawca przedwcześnie wystąpił z żądaniem przyznania zwrotu kosztów dozoru oraz wynagrodzenia za sprawowany dozór.

W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez odmowę przyznania kosztów, art. 130a ust. 1 i 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez wadliwe przyjęcie, że w braku ustalenia osoby upoważnionej do odbioru pojazdu wynagrodzenie i koszty usunięcia nie obciążają organu I instancji, art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, art. 11-13 ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez pominięcie, że do czasu wejścia w życie tej zmiany koszty oraz wynagrodzenie za usunięcie, przechowywanie i dozór ponosi Skarb Państwa, niezależnie od istnienia rozstrzygnięcia wniosku o orzeczenie przepadku. Zarzucono również naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez nierozpoznanie wniosku strony co do istoty, a także naruszenie art. 75 § 1 kpa i art. 84 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez stronę dowodów. Wnioskodawca obszernie argumentował, że przysługuje mu zwrot kosztów za dozór za okres wskazany we wniosku.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO przywołało treść art. 130a ust. 10 i 10f ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 3 pkt 1 lit. a) i § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. SKO wskazało, że bezsporny jest w sprawie fakt usunięcia samochodu z drogi, jak i jego przechowywania na parkingu prowadzonym przez skarżącego. W dalszej kolejności organ odwoławczy podał, że w dacie orzekania przez organ I instancji Powiat W nie był właścicielem pojazdu, a brak jest nadal w sprawie orzeczenia sądu cywilnego w sprawie przepadku pojazdu.

Zdaniem Kolegium, postanowienie o przyznaniu kosztów za przechowywanie czy postanowienie odmawiające przyznania tych kosztów i wynagrodzenia mogłoby zostać wydane dopiero po zakończeniu postępowania sądowego w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Co więcej, dopiero po zakończeniu postępowania sądowego w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu, organ pierwszej instancji mógłby wszcząć postępowanie dotyczące ustalenia kosztów dozoru i wynagrodzenia. Ponadto SKO wskazało, że starosta mógłby ustalić koszty dozoru i wynagrodzenia w trybie administracyjnym wyłącznie po ustaleniu, że nastąpiło powierzenie dozorcy przez starostę zadania usuwania pojazdów oraz prowadzenia parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w trybie administracyjnoprawnym. Powierzenie wykonywania tych zadań zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych (według art. 130a ust. 5f ustawy prawo o ruchu drogowym), a w konsekwencji zawarcie umowy cywilnej pomiędzy starostą i dozorcą wyklucza możliwość dochodzenia wskazanych kosztów i wynagrodzenia w drodze administracyjnej. Dodatkowo Kolegium zauważyło, że w świetle obowiązujących przepisów dochodzenie przez dozorcę zwrotu ewentualnych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór za okres od usunięcia pojazdu do zakończenia postępowania sądowego w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu będzie możliwe w trybie postępowania cywilnego. W sprawie nie jest sporne, iż dozór zakończył się (...) i do tego dnia nie zostało wydane przez sąd powszechny postanowienie o orzeczeniu przepadku. W przedmiotowym stanie faktycznym zasadne było zatem, zdaniem SKO, umorzenie postępowania organu pierwszej instancji w całości, bowiem w świetle przedstawionych przepisów dochodzenie przez dozorcę zwrotu ewentualnych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór nie było możliwe w trybie administracyjnoprawnym. Z drugiej strony Kolegium wskazało, że dochodzenie przez dozorcę zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia – za okres od usunięcia pojazdu do zakończenia postępowania sądowego w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu – będzie możliwe w trybie postępowania cywilnego.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W, w której wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień I i II instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji i o zasądzenie zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

I. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 22.07.2010r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 1018) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że dla rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów i przyznaniu wynagrodzenia za dozór i usunięcie spornego pojazdu konieczne jest powierzenie skarżącemu tego zadania w trybie wskazanym w art. 130a ust. 5f ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) co skutkowałoby koniecznością rozstrzygania o zwrocie kosztów i przyznaniu wynagrodzenia za dozór i usunięcie pojazdu w postępowaniu cywilnym, wówczas gdy zgodnie z art. 9 ust. 1 UZPRD jednostki usuwające pojazdy oraz jednostki prowadzące parkingi strzeżone wyznaczone na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie UZPRD, a więc przed dniem wejścia w życie art. 130a ust. 5f PRD, realizują swoje zadania przez okres, na jaki zostały do tego wyznaczone w trybie administracyjnym, a jednocześnie z materiału dowodowego (zawiadomienie Starosty Powiatu W z dnia(...) . oraz ogłoszenie Starosty Powiatu W - załączone do pisma skarżącego z dnia (...0.) wynika, że skarżący był jednostką wyznaczoną przez organ I instancji do usuwania i przechowywania pojazdów w okresie od dnia (...). do dnia(...) ., a także organ nie zakwestionował, że miał taki status w okresie od(...) . do (...), a więc w okresie objętym wnioskiem, co miało wpływ na wynik sprawy polegający na błędnym przyjęciu, że rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów i przyznaniu wynagrodzenia za dozór i usunięcie pojazdu nie może zapaść w postępowaniu administracyjnym, co z kolei skutkowało umorzeniem postępowania w pierwszej instancji.

II. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 11-13 UZPRD poprzez ich niezastosowanie i pominięcie, że do czasu wejścia w życie UZPRD (04.09.2010r.), tj. za okres od dnia (...) . do dnia (...) . koszty oraz wynagrodzenie za usunięcie, przechowywanie i dozór pojazdu ponosi na mocy ww. przepisów intertemporalnych Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę Powiatu W niezależnie od wystąpienia przez Starostę Powiatu W z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu oraz niezależnie od rozstrzygnięcia tego wniosku, co miało wpływ na wynik sprawy polegający na uznaniu, że koszty usunięcia, przechowania i dozoru pojazdu przed wejściem w życie UZPRD nie obciążają Skarbu Państwa reprezentowanego przez organ I instancji.

III. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 102 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24, poz. 151 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie polegające na domniemanym przyjęciu, że skarżący nie był dozorcą pojazdu w okresie od dnia (...) r. do dnia (...) r. w rozumieniu art. 102 § 2 UPEA, co miało wpływ na wynik sprawy polegający na błędnym przyjęciu, że rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów i przyznaniu wynagrodzenia za dozór i usunięcie pojazdu nie może zapaść w postępowaniu administracyjnym, co z kolei skutkowało umorzeniem postępowania w pierwszej instancji; oraz poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że przyznanie zwrotu kosztów i wynagrodzenia na podstawie art. 102 § 2 UPEA może być uzależnione od innych przesłanek niż wskazane w wymienionym przepisie takich np. jak przejście własności rzeczy dozorowanej, wówczas gdy brak jest podstawy prawnej limitującej w ten sposób uprawnienie skarżącego jako dozorcy do otrzymania zwrotu kosztów i wynagrodzenia za dozór, co miało wpływ na wynik sprawy polegający na błędnym przyjęciu, że do orzeczenia o zwrocie kosztów i wynagrodzeniu dozorcy konieczne jest uprzednie przejście własności rzeczy dozorowanej na podmiot wyznaczający dozorcę.

IV. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 130a ust. 5f PRD poprzez jego błędne zastosowanie, wówczas gdy z normy art. 9 ust. 1 UZPRD oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że do skarżącego oraz objętego wnioskiem pojazdu tryb wskazany w art. 130a ust. 5f PRD nie znajduje zastosowania, co miało wpływ na wynik sprawy polegający na błędnym przyjęciu, że rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów i przyznaniu wynagrodzenia za dozór i usunięcie pojazdu nie może zapaść w postępowaniu administracyjnym, co z kolei skutkowało umorzeniem postępowania w pierwszej instancji.

V. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 130a ust. 1 i 10h PRD w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 13 UZPRD w zw. z art. 8 KPA poprzez ich błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że w przypadku braku prawomocnego rozstrzygnięcia o przepadku pojazdu koszty i wynagrodzenie za usunięcie, dozór i przechowywanie pojazdu nie obciążają Powiatu W, ale obciążają do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przepadku pojazdu skarżącego.

VI. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 15 KPA poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności i wydanie przez organ II instancji rozstrzygnięcia opartego na całkowicie innych przesłankach niż te, które legły u podstaw zakwestionowanego w zażaleniu postanowienia organu I instancji, wówczas gdy organ II instancji dostrzegając inne okoliczności, które nie były przedmiotem oceny organu I instancji, a które w ocenie organu II instancji mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, powinien uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 KPA), przez co organ II instancji naruszył prawo skarżącego wynikające z art. 15 KPA do dwukrotnego (najpierw w pierwszej instancji, a potem w instancji odwoławczej) rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych jak i prawnych, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez pozbawienie skarżącego ww. uprawnienia.

VII. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 139 KPA w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 KPA oraz art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 126 KPA poprzez wydanie przez organ II instancji postanowienia na niekorzyść skarżącego jako żalącego, tj. postanowienia umarzającego postępowanie z wniosku skarżącego bez jednoczesnego wykazania w jakimkolwiek stopniu, że postanowienie organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny, co miało wpływ na wynik sprawy gdyż doprowadziło do umorzenia postępowania z wniosku skarżącego wówczas gdy organ I instancji co do zasady nie kwestionował uprawnienia skarżącego do przyznania zwrotu kosztów oraz wynagrodzenia za usunięcie, dozór i przechowywanie pojazdu, ale jedynie odmówił przyznania ww. do określonego czasu - tym samym zaskarżone postanowienie organu II instancji stanowi rażąco niekorzystne rozstrzygnięcie dla skarżącego również wbrew stanowisku organu I instancji.

VIII. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 77 § 1 KPA w zw. z art. 7 KPA poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy, w szczególności zaś poprzez pominięcie dowodów w postaci zawiadomienia Starosty Powiatu W z dnia(...) . oraz ogłoszenia Starosty Powiatu W zalegającego w aktach sprawy (załączone do pisma skarżącego z dnia (...) .), z których wprost wynika, że skarżący został wyznaczony przez organ I instancji do usuwania, przechowywania i dozorowania pojazdów w trybie administracyjnym, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że skarżący nie może się domagać zwrotu kosztów oraz wynagrodzenia za usunięcie, przechowywanie i dozór pojazdu w trybie administracyjnym oraz że nie jest możliwe domaganie się przez skarżącego przyznania ww. należności za okres poprzedzający orzeczenie przepadku pojazdu, w sytuacji gdy usunięcie, przechowanie i dozór pojazdu zostało wykonane przez skarżącego w ramach stosunku administracyjnoprawnego wiążącego skarżącego z organem I instancji.

IX. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 80 KPA poprzez dokonanie wadliwej oceny dowodów nieopartej na całokształcie materiału dowodowego, tj. z pominięciem dowodów w postaci zawiadomienia Starosty Powiatu W z dnia(...) . oraz ogłoszenia Starosty Powiatu W zalegającego w aktach sprawy (załączone do pisma skarżącego z dnia (...) .) i w konsekwencji dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że skarżący nie może dochodzić od organu pierwszej instancji zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie, dozór i przechowywanie pojazdu na drodze administracyjnej, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez nieuprawnione odesłanie skarżącego na drogę postępowania cywilnego i umorzenie postępowania w pierwszej instancji.

X. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy-art. 77 § 1 KPA w zw. z art. 7 KPA oraz art. 75 § 1 KPA, a także art. 84 § 1 KPA poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia sprawy i nierozpoznanie wniosku skarżącego co do istoty oraz nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w przedmiocie wysokości wynagrodzenia i kosztów usunięcia , przechowywania oraz dozoru pojazdu, w tym poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego w piśmie z dnia(...) , co miało wpływ na wynik sprawy poprzez nierozpoznanie wniosku skarżącego co do istoty.

XI. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 10 § 1 KPA poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia organu I instancji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości, w sytuacji gdy skarżący został pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu poprzez brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania, co skutkowało uniemożliwieniem skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem postanowienia organu I instancji, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez wskazanie organowi I instancji m.in. okoliczności, o których mowa w pkt 7 petitum zażalenia z dnia(...) ., które zostały całkowicie pominięte również przez organ II instancji.

XII. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 77 § 1 KPA w zw. z art. 7 KPA oraz art. 80 KPA w zw. z art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 126 KPA poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia sprawy i niedokonanie jakichkolwiek ustaleń w zakresie tego czy możliwie jest ustalenie spadkobierców właściciela pojazdu i czy organ I instancji podjął w tym zakresie jakiekolwiek czynności wyjaśniające w sytuacji gdy w ciągu ostatnich 3 lat nie udało się ustalić czy w ogóle takie osoby istnieją.

XIII. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 77 § 1 KPA w zw. z art. 7 KPA oraz art. 80 KPA, a także art. 8 KPA poprzez ustalenie, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie, przechowywanie i dozór pojazdu w postępowaniu administracyjnym wobec braku orzeczenia o przepadku pojazdu wówczas gdy z materiału dowodowego wynika, że skarżący został w trybie administracyjnym wyznaczony przez organ I instancji do usuwania, przechowywania i dozoru pojazdów w ramach zdań przydzielonych ustawowo organowi I instancji i skarżący w całości wykonał swoje obowiązki dozorcy oraz wydał w dniu(...) . dozorowany pojazd organowi I instancji wobec czego orzeczenie o przepadku pojazdu nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów i wynagrodzeniu dozorcy w sytuacji gdy wykonał w całości swoje obowiązki działając na podstawie stosunku administracyjnoprawnego wiążącego go z organem I instancji i bez znaczenia pozostaje przymiot właścicielski pojazdu w świetle niewątpliwego faktu ustanowienia przez organ I instancji skarżącego dozorcą oraz wypełnienia w całości powierzonych obowiązków w zakresie przedmiotowego pojazdu, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że prawidłowo wyznaczony przez organ administracji dozorca, wykonując w pełnym zakresie powierzone obowiązki w zaufaniu do działań organu administracji, który mu je powierzył ostatecznie zostaje pozbawiony zwrotu kosztów i wynagrodzenia za swoje czynności, których wykonania co do zasadności i jakości organ I instancji nigdy nie kwestionował.

XIV. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 126 KPA w zw. z art. 11 KPA poprzez brak wyjaśnienia w zaskarżonym postanowieniu dlaczego organ II instancji odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez skarżącego, w tym zawiadomieniu Starosty Powiatu W z dnia (...) oraz ogłoszeniu Starosty Powiatu W zalegających w aktach sprawy (załączone do pisma skarżącego z dnia(...) .) oraz poprzez brak uzasadnienia prawnego w zakresie wyjaśnienia jaka, zdaniem organu II instancji, jest podstawa prawna uniemożlwiająca skarżącemu domaganie się od organu I instancji zwrotu kosztów i wynagrodzenia za usunięcie, dozór i przechowywanie pojazdu w sytuacji braku orzeczenia o przepadku pojazdu, wówczas gdy jednocześnie skarżący działał jako dozorca wyznaczony przez organ i obowiązki związane z wykonywanym dozorem uległy zakończeniu na skutek przejęcia rzeczy oddanej pod dozór bezpośrednio przez organ I instancji, a koszty usunięcia, przechowania i dozoru pojazdu do dnia(...) . przejął z mocy prawa Skarb Państwa reprezentowany przez organ I instancji.

XV. W konsekwencji powyższych zarzutów: naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 138 § 1 pkt 2 KPA poprzez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z umorzeniem postępowania w pierwszej instancji, w sytuacji gdy organ II instancji winien zastosować art. 138 § 2 KPA i uchylając zaskarżone postanowienie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na brak rozpoznania wniosku skarżącego co do istoty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego.

Należy zauważyć, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, to znaczy zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.).

Na wstępie należy wskazać, że ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) zmieniono z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym, w tym dokonano modyfikacji art. 130a tej ustawy. Rozpoznawana sprawa dotyczyła przyznania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu za okres do dnia 19 lutego 2013 r., a zatem wobec braku odmiennych uregulowań w przepisach przejściowych, w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym po dniu 4 września 2010 r.

Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy był bezsporny. Ponadto z akt sprawy – w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dacie orzekania przez organ I instancji własność pojazdu nie przeszła na powiat, bowiem Sąd Rejonowy wobec wycofania wniosku Starosty o orzeczenie przepadku pojazdu – umorzył postępowanie sądowe. Brak jest więc w sprawie prawomocnego postanowienia sądu cywilnego orzekającego o przepadku spornego samochodu na rzecz Powiatu.

Powyższa okoliczność, miała znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zważywszy na treść regulacji wynikającej z art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie bowiem z art. 130a ust. 10 tej ustawy starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach o których mowa w art. 130a ust. 1 i ust. 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. W myśl art. 130a ust. 10f do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu zobowiązany jest starosta, a jego wykonanie następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. W myśl art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i), a decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Ustawodawca wprowadzając nową regulację dotyczącą wymienionych wyżej kosztów wskazał, że rozstrzygnięcie o tych kosztach następuje po zakończeniu postępowania, przy czym chodzi o postępowanie co do przepadku pojazdu na rzecz powiatu (art. 130a ust. 10), niezależnie od tego, czy wniosek o orzeczenie przepadku zostanie przez właściwy sąd uwzględniony, czy też nie. W obu bowiem przypadkach zakończy się postępowanie z wniosku starosty o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi i wówczas możliwe i konieczne będzie rozstrzygnięcie o obowiązku poniesienia omawianych kosztów (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wr 750/13). Podkreślić zatem należy, że co do zasady, należne wynagrodzenie i zwrot kosztów obciąża właściciela pojazdu, niemniej jednak w sytuacji, gdy właściciel nie odbierze pojazdu i nie uiści tych należności, nie można z tego powodu pozbawić jednostki wykonującej zlecone jej zadanie publiczne, należnego wynagrodzenia i zwrotu poniesionych kosztów (por. uchwała SN z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07, postanowienie SN z dnia 11 lutego 2009 r., sygn. akt V CSK 332/08, Lex nr 515452). Wobec braku odpowiedniej regulacji dotyczącej trybu zwrotu kosztów za przechowywanie pojazdu od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia do dnia rozstrzygnięcia w przedmiocie przepadku w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym, konieczne i zasadne staje się zastosowanie w tym zakresie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które regulują egzekucję należności pieniężnych z ruchomości. Możliwość taka wynika z przepisów wydanego na podstawie art. 174 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237). Zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a i c tego rozporządzenia przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia; darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Dotyczy to zwłaszcza art. 102 § 2 u.p.e.a., który nakłada na organ egzekucyjny obowiązek przyznania na żądanie dozorcy przechowującego zajętą rzecz zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Stanowisko takie przyjął również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 listopada 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 1/10.

Analiza powyższych przepisów nie może jednak prowadzić do wniosku, że postępowanie w przedmiocie ustalenia kosztów dozoru może być wszczęte dopiero po zakończeniu postępowania w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Z brzmienia art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym wynika jedynie, że koszty związane z usuwaniem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu w określonym przedziale czasowym ( do czasu orzeczenia o przepadku) ponosi właściciel pojazdu. Koszty te nie zawsze będą odpowiadały kosztom jakie zostaną ustalone zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla dozorcy. Uwadze organów obu instancji umknęła również okoliczność, że skarżący - w okresie w jakim samochód był przechowywany na parkingu - prowadził parking wyznaczony (na podstawie nieobowiązującego obecnie art. 130a ust. 5 a i 5c ustawy Prawo o ruchu drogowym). Wykonywał więc zadania publiczne należące do Starosty. Jeżeli nawet można byłoby przyjąć, że dla określenia wysokości kosztów (a właściwie zakresu w jakim ponosi je właściciel, a w jakim Starosta) konieczne byłoby uzyskanie orzeczenia o przepadku rzeczy, to nie można zaakceptować stanowiska organów, że brak takiego orzeczenia stanowi podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 kpa z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, jak również do odmowy wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu organy winny skorzystać z regulacji zawartej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa i zgodnie z art. 100 kpa wystąpić do Sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku. Nie można nie zauważyć, że w § 1 art. 100 kpa mowa jest o równoczesnym działaniu organu (zawieszenie i wystąpienie). Zapewnia to uprawnionemu do uzyskania wynagrodzenia prawo do szybkiego rozpoznania jego wniosku, gdyż art. 130a ust. 10 daje jedynie staroście uprawnienie do złożenia wniosku o orzeczenie przepadku, prawa takiego nie ma natomiast skarżący.

Skoro zatem postanowienia wydane w I, jak i II instancji naruszały przepisy materialne i przepisy postępowania, to na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a., podlegały one uchyleniu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (punkt II sentencji).