Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1845/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P. P., W. P. i H. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz P. P., W.P. i H. S. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] o odmowie H. S., W.P. i P. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez C. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości K., powiat [...], województwo [...].

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] grudnia 1992 r. H. S., W. P. i P. P. złożyli do Urzędu Rejonowego w P. wniosek o przyznanie odszkodowania za mienie pozostawione przez C. i A.P. poza granicami Państwa Polskiego, położone na [...] pod nazwą K., powiat [...]. Następnie pismem z dnia 7 lipca 2006 r., ponowionym pismem z dnia 17 listopada 2008 r., skarżący złożyli do Wojewody [...] wniosek o stwierdzenie posiadania uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione (majątek) przez A. i C. P. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej położone w powiecie [...]. Wskazując, że w skład majątku wchodziły: pola uprawne, lasy, łąki oraz parterowy dwór (około 400 m2), cały majątek ziemski miał ok. 700 ha. We wniosku złożonym ponownie wskazano, że powierzchnia dworu wynosiła 1000 m2.

Wnioskodawcy są następcami prawnymi dawnych współwłaścicieli A. i C.P. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 1989 r. sygn. akt [...], postanowienia Sądu Rejonowego [...] i [...] w P. z dnia [...] października 2008 r. sygn. akt [...], postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 1992 r. sygn. akt [...].

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił H.S., W.P. i P. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. i C. małżonków P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w miejscowości K., powiat [...], województwo [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wyłącznym właścicielem majątku K. był C. P., który w dniu 1 września 1939 r. nie zamieszkiwał w pozostawionym poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej majątku K. ani w żadnym innym miejscu poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Po rozpoznaniu odwołania skarżących Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W następstwie powyższego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] odmówił H. S., W. P. i P. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez C. i A.P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości K., powiat [...], województwo [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że na podstawie dokumentów zebranych w sprawie miejscem zamieszkania C. P. w okresie dwudziestolecia międzywojennego była W. Wskazał, że w mieście tym C.P. prowadził interesy (przedsiębiorstwo budowlane), ponadto małżeństwo P. było właścicielami domu przy ul. [...], także tu zamieszkiwała ich córka H. S. Zdaniem organu z akt sprawy wynika również, że C. P. był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości K., powiat [...], województwo [...], nieruchomość ta została przez niego nabyta w dniu 23 czerwca 1931 r. (na mocy wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] kwietnia, [...] maja 1931 r.), a prowadzone ono było przez zatrudnione przez niego osoby trzecie.

Zatem w ocenie Wojewody skoro główną siedzibą C. P., miejscem w którym wykonywał główny zawód, była W., to w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez właściciela mienia zabużańskiego miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wskazanych w art. 2 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli W. P., P. P. i H. S., po rozpoznaniu którego Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r., bowiem właściciel nieruchomości C. P. nie spełnił przesłanki wynikającej z art. 2 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie było czy C. P., właściciel nieruchomości położonej w miejscowości K. zamieszkiwał przed wybuchem II wojny światowej na byłym terytorium RP i w związku z wojną rozpoczętą w dniu 1 września 1939 r. opuścił byłe terytorium RP lub nie mógł na to terytorium powrócić.

Minister wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy m.in.: uwierzytelnionych kopii: aktów urodzenia i chrztu T. P. z dnia [...] grudnia 1922 r., H. P. z dnia [...] czerwca 1928 r., skargi C. P. do Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] grudnia 1930 r., aktu notarialnego nr rep. [...] z dnia [...] marca 1938 r. oraz pisma Rzymskokatolickiej Parafii [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., wynika, że C.P. z rodziną zamieszkiwał w W. przy ul. [...], czyli na obecnym terytorium RP. Ponadto z uwierzytelnionej kopii ankiety do Biura dowodów osobistych z dnia 6 maja 1952 r. wynika, że H.S. z domu P. (córka właściciela nieruchomości) oświadczyła, że do 1939 r. zamieszkiwała w W., a w czasie okupacji zamieszkiwała w S. przy ul. [...]. Zatem w ocenie organu ww. dokumenty świadczą o tym, że miejscem zamieszkania C. P. była W. Odnosząc się natomiast do oświadczeń złożonych przez P. P. i W. P. (syn i żona T. P.) zawarte w protokole z dnia [...] lutego 2011 r., zdaniem Ministra opierają się na opowieściach rodzinnych i nie są poparte własnymi obserwacjami. Odnosząc się natomiast do protokołu z przesłucha W. B. z dnia [...] maja 2012 r. organ stwierdził, że również z niego nie wynika kiedy C. P. opuścił byłe terytorium RP. Z jej zeznania wynika jedynie, że od 17 września 1939 r. państwa P. nie było w K. oraz, że przed wybuchem II wojny światowej mieli majątek w miasteczku K. i czasem opuszczali swoje miejsce zamieszkania i wyjeżdżali do W. Z powyższego nie wynika, że zamieszkiwali oni w K. Wskazał również, że z fragmentów książki Wandy Kocięckiej "Oddajcie Mi Świętego Mikołaja – Wspomnienia z kresów wschodnich" - świadka, którego zeznania są dołączone do akt przedmiotowej sprawy wynika, że państwo P. mieszkający w W. nabyli majątek K. po I wojnie światowej, a następnie przyjeżdżali tam na wakacje.

Reasumując Minister stwierdził, że zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na przyjęcie, iż C. P. w świetle przepisów wskazanych w art. 2 pkt 1 pkt a-c ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium RP. Podniósł, że dowody te świadczą o tym, że przeważający zakres jego działalności skoncentrowany był w W. przy ul. [...] nr [...], tj. prowadzenie spółki z o. o. "Z." – jako zarządca, a jedynie wakacje spędzał w majątku w K. Zatem stałym miejscem zamieszkania C. P. z rodziną (akty chrztu dzieci H. S. z domu P. i T. P. oraz oświadczenie H. S. w ankiecie do Biura dowodów osobistych z 1952 r., publikacja W. K., uwierzytelniona kopia aktu notarialnego nr rep. [...] z dnia [...] marca 1938 r.) było obecne terytorium RP (W. ul. [...]).

Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2015 r. P.P., W. P. i H. S. wnieśli skargę, zarzucając jej

1) rażące naruszenie art. 2 pkt 1) ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu, iż po pierwsze, C. P. - poprzednik prawny skarżących, nie miał miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wskazanych w art. 2 pkt 1) lit, a), b) i c) ustawy, a tym samym, iż jego centrum życiowe i rodzinne koncentrowało się w W., a nie na byłem terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, a po drugie, iż C. P., nie opuścił byłego terytorium Rzeczpospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić,

2) rażące naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na dokonaniu błędnej oceny prawnej okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i uznanie, że C. P., nie miał miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wskazanych w art. 2 pkt 1) lit. a), b) i c) ustawy, oraz, że C. P. nie opuścił byłego terytorium Rzeczpospolitej Polskiej z przyczyn, których mowa w art. 1 ustawy, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić,

3) rażące naruszenie art. 75 i art. 77 k.p.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności przy uwzględnieniu wszelkich środków dowodowych,

4) rażące naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na pozostawieniu poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez skarżących, całkowite pominięcie istotnych dla sprawy środków i materiałów dowodowych oraz dokonanie ich oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego,

5) rażące naruszenie art. 107 ust. 3 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie polegające na nie wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które Minister Skarbu Państwa uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, w tym twierdzeń cytatów złożonych przez skarżących w toku ich przesłuchiwania, oraz przyczyn, z powodu których nie uznał określonych dowodów, a innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Wobec powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej była ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r., poz. 1090, dalej jako "ustawa z 8 lipca 2005 r."). Zgodnie z treścią art. 2 tej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:

a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz.U. Nr 101, poz. 580) lub

b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz.U. z 1932 r., Nr 112, poz. 934), lub

c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz.U. Nr 54, poz. 489)

- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Z powyższego wynika, iż w miejsce dotychczasowego wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na terytorium byłej RP wprowadzono przesłankę miejsca zamieszkania na tym terytorium – zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi przed dniem 1 września 1939 r. Przepisy te – wymienione z znowelizowanym art. 2 pkt 1 ustawy zabużańskiej – dopuszczały, między innymi, posiadanie kilku miejsc zamieszkania.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że C. P. był właścicielem nieruchomości o pow. [...] ha położonej w miejscowości K., nabytej w dniu [...] czerwca 1931 r. na mocy wyroku Sądu Okręgowego w W. Nie jest kwestionowana również przesłanka posiadania przez niego obywatelstwa polskiego. Natomiast organy obu instancji uznały, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki określone w art. 2 ww. ustawy, tj. zamieszkiwanie na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz opuszczenie go z przyczyn, o których mowa w art. 1.

Zauważyć należy, że ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem "zamieszkiwanie", ale odsyła w znowelizowanym art. 2 pkt 1 do przepisów art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz.U. Nr 101, poz. 580) lub art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz.U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz.U. Nr 54, poz. 489). Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r., na który powołuje się Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, miejscem zamieszkania według ustawy niniejszej jest miejsce na obszarze Polski, gdzie obywatel polski mieszka z zamiarem stałego pobytu, Jeżeli ma kilka miejsc zamieszkania-właściwe jest prawo miejsca, w którym skupia się główny i przeważający zakres jego działalności.

Z powyższego wynika, że miejscem zamieszkiwania obywatela polskiego jest miejscowość, w której on mieszka z zamiarem stałego pobytu. Zamieszkiwanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do danego miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 478/11, wyrok z dnia 5 kwietnia 2011r., sygn. akt I SA/Wa 1880/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1294/10). Nie stanowi zatem o miejscu zamieszkania w rozumieniu powyższego przepisu to, że następuje jedna z wymienionych wyżej przesłanek polegająca tylko na zamieszkaniu w określonym miejscu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu.

Dla przyjęcia zatem miejsca zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania kumulatywnego dwóch przesłanek: zamieszkiwania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości. O ile jednak ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza zazwyczaj trudności, o tyle przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności, które wskazują na skupianie się aktywności życiowej danej osoby w określonym miejscu, kreującym z tym miejscem jej więź o charakterze emocjonalnym, zawodowym, towarzyskim i.t.p. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sądowym, o zamiarze tym można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. post. NSA: z 30 marca 2006r. sygn. akt I OW 265/05, Lex nr 198360; z 7.10.2010 r. sygn. akt I OW 99/10 Lex nr 741789).

Zgodnie zatem z powyższym, w prowadzonym postępowaniu należało ustalić, czy osoba pozostawiająca mienie na byłym obszarze RP miała zarówno tzw. corpus (faktycznie zamieszkiwała) w danej miejscowości) oraz animus (wolę stałego pobytu w niej). Ustalając stan faktyczny w przedmiotowej sprawie organ uznał, że miejscem zamieszkania C. P. była W., a do majątku w K. przyjeżdżał o jedynie na wakacje. Powyższych ustaleń organy orzekające dokonały na podstawie aktów urodzenia i chrztu T. P. s. C. ur. [...] lutego 1921 r. i ochrzczonego [...] grudnia 1922 r., H. P. (obecnie S.) c. C. ur. [...] lipca 1926 r. i ochrzczonej [...] czerwca 1928 r., skargi C.P. do Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] grudnia 1930 r., aktu notarialnego nr rep. [...] z [...] marca 1938 r., pisma Rzymskokatolickiej Parafii [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Ponadto z ankiety do Biura dowodów osobistych z dnia [...] maja 1952 r. wynika, że H.S., jak sama oświadczyła do 1939 r. zamieszkiwała w W. Organy powołały się również na zeznania świadka W. B., z których ich zdaniem nie wynika, że państwo P. zamieszkiwali w K., a z fragmentów jej książki wynika, że do majątku w K. przyjeżdżali na wakacje. W ocenie organów orzekających o miejscu zamieszkania C. P. w W. przy ul. [...] przed wybuchem II wojny światowej świadczy fakt, ze spółka, którą prowadził C. P. Zakłady [...] swoją siedzibę od 1931 r. do 1949 r. miała w W., a C. P. zarządzał nią i na co dzień w niej pracował. Ponadto C. P. w akcie notarialnym z dnia [...] marca 1938 r. wskazał, że miejscem jego zamieszkania jest W. ul. [...]. Organ jednocześnie wskazał, że z aktu kaucji z dnia [...] lipca 1935 r. wynika, że C. P. "zamieszkały i prawne mieszkanie do skutków aktu niniejszego obierający sobie w majątku K.", jednakże w akcie notarialnym późniejszym, bo z [...] marca 1938 r. wskazał jako miejsce zamieszkania W. ul. [...]. Powyższe zdaniem organu oznacza, że miejscem zamieszkania C. P. przed wybuchem II wojny światowej była W., a miejsce zamieszkania K. wskazane w akcie kaucji z [...] lipca 1935 r. było obrane jednorazowo na potrzeby zawarcia tego aktu.

W ocenie Sądu powyższe ustalenia poczynione zostały z naruszeniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji odmawiających prawa do rekompensaty co najmniej przedwcześnie.

Zgodzić należy się ze skarżącymi, że organ administracji nie dokonał wnikliwej analizy znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów.

Organ administracyjny ma obowiązek przeprowadzenia swobodnej oceny każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów i to zarówno w kontekście pozostałego materiału dowodowego, jak i twierdzeń strony, które zawsze muszą być z tym materiałem skonfrontowane. Ponadto należy pamiętać, ze rozpatrzenie przez organ administracji publicznej całokształtu materiału dowodowego oraz dokonanie jego wszechstronnej oceny jest możliwe dopiero po wyczerpaniu wszystkich możliwości dowodowych, dotyczących istotnych okoliczności faktycznych. Organ ma obowiązek wszechstronnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy, całościowo wyjaśnić sprawę i wydać decyzję przekonywującą pod względem faktycznym i prawnym. Negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcia wydane zostały bez przeprowadzenia pełnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy zauważyć, że przepisy międzywojenne umożliwiały osobie fizycznej posiadanie kilku miejsc zamieszkania. Ponadto - co jest istotne w świetle stanu faktycznego, jaki zaistniał w przedmiotowej sprawie – zgodnie z treścią § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r., za miejsce zamieszkania osoby, zwykle mieszkającej w dwóch lub więcej miejscowościach, miała być uważana, stosownie do okoliczności, jedna z tych miejscowości, a mianowicie ta, w której osoba interesowana posiadała siedzibę główną lub w której wykonywała swój zawód lub urząd, lub gdzie znajdowała się jej majętność (...). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt SK 11/12 w Polsce międzywojennej zakres ochrony własności nieruchomości nie był w żaden sposób uzależniony od miejsca zamieszkania. W większości też przypadków zmiana miejsca zamieszkania, niepołączona ze sprzedażą nieruchomości w dotychczasowym miejscu zamieszkania , była wyrazem przekonania, że dana osoba ma zamiar powrotu na Kresy Wschodnie. W przeciwnym bowiem wypadku najbardziej racjonalną gospodarczo decyzją byłaby sprzedaż opuszczonej nieruchomości i zainwestowanie uzyskanych w ten sposób środków w zagospodarowanie się w nowym, stałym miejscu zamieszkania. W rozpoznawanej sprawie w tym kontekście Minister Skarbu Państwa nie poczynił żadnych ustaleń i nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego. W ocenie Sądu organ orzekając w sprawie nie wywiązał się należycie z obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nie usunął bowiem istotnych i podnoszonych przez skarżących wątpliwości powstałych na tle zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Wprawdzie istotnie w postępowaniu opartym na przepisach ustawy zabużańskiej z dnia 8 lipca 2005 r. nie można – z uwagi na dużą specyfikę danych, niezbędnych do rozstrzygnięcia – oczekiwać, że całość postępowania dowodowego obciążać będzie organ administracji publicznej, tym niemniej – w realiach rozpatrywanej sprawy – nie można było przyjąć, że materiał dowodowy, który został zgromadzony (tylko) w postępowaniu administracyjnym przesądzał o braku podstaw do uwzględnienienia wniosku.

Należy mieć na uwadze, ze organy administracyjne ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, ze A. i C. P. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 1930 r. stali się właścicielami nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], a C. P. nabył w dniu [...] czerwca 1931 r. nieruchomość położoną w miejscowości K., woj. [...]. Majątek ten posiadał powierzchnię [...] ha, na jego terenie był dwór, zabudowania gospodarcze, gorzelnia, młyn, czworaki. Organy administracyjne nie poczyniły żadnych ustaleń dotyczących prowadzenia tak dużego gospodarstwa, poprzestając na stwierdzeniu na podstawie zeznań świadka W. B., że C. P. zarządzał majątkiem, ale sprawami gospodarczymi zajmowali się zarządcy, co miało świadczyć zdaniem organu o tym, że C. P. stale nie zamieszkiwał i nie przebywał w majątku w K.. Jednocześnie powyższe stwierdzenie nie stało na przeszkodzie ustaleniu przez organ, że w związku z faktem bycia przez C. P. wspólnikiem i członkiem zarządu spółki Zakłady [...], która miała siedzibę w W. zamieszkiwał on w W. W tego rodzaju ustaleniach zachodzi zdaniem Sądu oczywista sprzeczność, ponieważ jak wskazały organy gospodarstwo rolne o powierzchni prawie [...] ha mogło być prowadzone przez pracowników-zarządców, a spółka musiała być prowadzona przez C. P. Tego rodzaju ustalenia należy uznać za dowolne, nie poparte żadnymi dowodami. Zgodnie bowiem chociażby z zasadami logiki i doświadczenia życiowego mało prawdopodobne jest by tak duże gospodarstwo mogło być prowadzone przez zarządców, bez konieczności stałego nadzoru właściciela. W tym kierunku organy orzekające nie poczyniły żadnych ustaleń oceniając materiał dowodowy bardzo wybiórczo. Powyższe dotyczy także ustaleń dotyczących wskazania przez C. P. miejsca zamieszkania w akcie kaucji z dnia 27 lipca 1935 r. i w akcie notarialnym z dnia 7 marca 1938 r. W ocenie organów wskazanie w akcie kaucji miejsca zamieszkania w majątku K. było czynnością jednorazową dokonaną na użytek wyłącznie tego aktu, ale już wskazanie w akcie notarialnym miejsca zamieszkania w W. miało skutek przesądzający, że C.P. na stałe zamieszkiwał w W. Organ nie rozważył w ogóle możliwości posiadania przez C. P. dwóch miejsc zamieszkania, zważywszy na okoliczność, że jak wskazano wyżej w świetle przepisów obowiązujących w okresie międzywojennym można było mieć więcej niż jedno miejsce zamieszkania. W jaki sposób organy doszły do przekonania, że przed wybuchem II wojny światowej C.P. mieszkał w W., gdzie skupiało się jego centrum życiowe, a w majątku K. bywał sporadyczne trudno wywieść z uzasadnień wydanych w sprawie decyzji, jak również z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Trudno bowiem, jak uczyniły organy, poczynić takie ustalenia na podstawie daty urodzenia dzieci państwa P. - 1921 r. i 1926 r., jak również daty ich chrztu-1922 r. i 1928 r. Jest to czas tak odległy od wybuchu II wojny światowej, że w żaden sposób nie można przyjąć, że powyższe daty świadczą o zamieszkiwaniu przez C. P. przed 1 września 1939r. w W. Należy również wziąć pod uwagę, że w datach tych C. P. nie był właścicielem ani majątku w K., ani nieruchomości w W.przy ul. [...].

Z powoływanego pisma Rzymskokatolickiej Parafii [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie wynika w żaden sposób miejsce zamieszkania C. P. przed 1 września 1939 r., a jedynie daty narodzin i chrztu dzieci, jak również data zgonu C. P., który nastąpił w dniu 13 grudnia 1941 r. ze wskazaniem, że w tej dacie zamieszkiwał on w W. Jednakże wskazać należy, że w sprawie niniejszej ustalono, że C. P. majątek w K. opuścił we wrześniu 1939 r., co niewątpliwie miało związek z wojną, a jego żona wraz z córką w listopadzie 1939 r. Z powyższego wynika jedynie, że w 1941 r. zamieszkiwał on w W., co jednak dla rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia w kontekście ustalenia jego miejsca zamieszkania przed wybuchem wojny.

Organy orzekające nie odniosły się w żaden sposób do argumentów podnoszonych w toku postępowania, jak również podniesionych w skardze, że C. P. w 1922 r. założył w W. wraz z B. P. Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o., które jak podniesiono w skardze w dacie nabycia majątku w K. było już dobrze zorganizowane i dobrze funkcjonowało również w czasie okupacji. Nie rozważyły czy po nabyciu majątku w K. centrum życiowe C. P. nie przeniosło się tam, zważywszy, że był on prezesem ochotniczej straży pożarnej w K., organizował dożynki i inne uroczystości. Wbrew twierdzeniom organów z zeznań świadka W. B.(k. 584 akt administracyjnych) nie wynika, aby C. P. zamieszkiwał w W., a do majątku w K. przyjeżdżał tylko w wakacje. Świadek zeznała bowiem w odpowiedzi na pytanie gdzie zamieszkiwali państwo A. i C.P. przed wybuchem II wojny światowej, że "mieli majątek w miasteczku K. na Kresach Wschodnich, koło N., woj. [...]. Czasem opuszczali swoje miejsce zamieszkania wyjeżdżając do W.". Ponadto świadek zeznała, że państwa P. widywała na spacerach w parku, widywała też gości, słyszała muzykę, widywała jak chodzili do kościoła. Również z książki napisanej przez Wandę Kocięcką "Oddajcie mi Świętego Mikołaja" (k. 186 akt administracyjnych) nie wynika, że C. P. w majątku K. przebywał jedynie w wakacje. Z fragmentu , na który powołują się organy wynika jedynie, że T. P. przyjeżdżał na letnie wakacje do K., który przed wybuchem wojny był przecież pełnoletni. Ustalenia organów zaś powinny dotyczyć C. P., który był właścicielem majątku w K., a którego wspomnienia zawarte w książce W. K. nie dotyczą. Z tych też powodów argument organów, że H.S. w ankiecie wypełnianej w celu wydania dowodu osobistego w 1952 r. wskazała jako miejsce zamieszkania prze 1 września 1939 r. W. nie może się ostać. Ponadto Sąd zauważa, ze biorąc pod uwagę skąpy materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, a dotyczący ustalenia miejsca zamieszkania C. P. przed 1 września 1939r., w szczególności z uwagi na obowiązek organu administracyjnego wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego warto byłoby rozważyć, czy nie byłoby zasadne przedsięwzięcie kroków zmierzających do konwalidowania zeznań Z.D. z dnia [...] marca 2011 r. pod kątem wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. zważywszy na okoliczność, że zamieszkiwała ona w miejscowości K. i znała rodzinę P. Dodać należy, że zupełnie niezrozumiałe jest powoływanie przez organy jako dowodu świadczącego o zamieszkiwaniu C. P. przed wybuchem wojny w W., a nie w majątku K. jego skargi do Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] grudnia 1930 r. zważywszy na fakt, że w tej dacie nie był on jeszcze właścicielem majątku w Kobylniku, gdyż nabył go w dniu [...] czerwca 1931 r.

Wobec powyższych ustaleń Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie uznał, że organ I instancji nie rozpatrzył dokładnie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, a organ drugiej instancji poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji administracyjnej także naruszył obowiązujące przepisy prawa.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego z uwzględnieniem przepisu art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w aktualnym brzmieniu, a wydane rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Reasumując Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie oraz decyzja je poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, które to naruszenie mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c , art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.