Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1083/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 72  par. 2,  par. 4  pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 70  par. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 7, art. 77  par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Paweł Kornacki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lutego 2017 r. sprawy ze skargi R. S.I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 - dalej k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 23 § 4, art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 - dalej u.p.e.a.) i art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 Nr 79, poz. 856) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925) - utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta G. (dalej organ I instancji) z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec R. S. (dalej strona lub skarżąca) na podstawie tytułów wykonawczych: [...], [...], [...], [...], [...], [...] dotyczących podatku od środków transportowych za lata 2006-2008.

W uzasadnieniu postanowienia SKO przedstawiło następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną.

W toku egzekucji administracyjnej prowadzonej do majątku strony w dniu

29 kwietnia 2014 r. do Urzędu Miasta w G. wpłynęło pismo skarżącej zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne" adresowane do SKO w K. za pośrednictwem Prezydenta Miasta G.. Podniesiono w nim, że skarga dotyczy zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego z dnia [...]. Egzekwowane należności wynikają natomiast z tytułów wykonawczych: [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W dalszej części uzasadnienia pisma skarżąca podniosła, że zobowiązania wynikające z w/w tytułów wykonawczych, stosownie do art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm. – dalej o.p.), uległy przedawnieniu. Wynika to z faktu, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 70 § 4 o.p., gdyż nie został przerwany bieg terminu przedawnienia ze względu na brak skutecznego doręczenia jej zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Ponadto do tego pisma załączono kolejne pismo skarżącej adresowane do Prezydenta Miasta G., w którym skarżąca poinformowała organ I instancji, iż uchyla się od zapłaty zaległego podatku z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego za lata 2006-2008.

Następnie traktując powyższe podanie jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie wspomnianych wyżej tytułów wykonawczych dotyczących podatku od środków transportowych za lata 2006-2008.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w dniu [...] wszczął wobec skarżącej egzekucję administracyjną poprzez doręczenie odpisów w/w tytułów wykonawczych. Następnie zastosował w dniu [...] środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę skarżącej w A w L.. W związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową do wynagrodzenia skarżącej, organ egzekucyjny przekazał akta do Sądu Rejonowego w G. celem wyznaczenia organu, który ma prowadzić egzekucję łączną z prawa majątkowego będącego przedmiotem zbiegu. Ponadto organ I instancji dnia [...] zajął kolejne prawo majątkowe skarżącej w postaci wierzytelność z rachunku bankowego w A S.A.

W dniu 29 kwietnia 2014 r. do Urzędu Miasta G. wpłynęło pismo skarżącej zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne", w którym strona podniosła kwestię przedawnienia dochodzonych wobec niej należności podatkowych za lata 2006-2008. Uzasadniając swe twierdzenie skarżąca wskazała na nieskuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na niepowiadomienie podatnika o zastosowanym środku egzekucyjnym.

W wydanym w dniu [...] postanowieniu organ I instancji wyjaśnił w pierwszej kolejności, iż jego zdaniem, treść pisma nie pozwalała na zakwalifikowanie go jako skargi na czynności egzekucyjne, wnoszonej w trybie art. 54 u.p.e.a. W doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Przedawnienie należności - jako przesłanka wygaśnięcia zobowiązania podatkowego stanowi podstawę wniesienia w postępowaniu egzekucyjnym zarzutu lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na niedopuszczalność wniesienia zarzutu na tym etapie postępowania, pismo skarżącej uznane zostało za wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie należności podatkowych.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji, po przywołaniu podstaw prawnych umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) oraz przedawnienia i przerywania biegu przedawnienia (art. 70 § 1 i § 4 o.p.) przyjął, że wobec skarżącej nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z zastosowaniem wobec niej w dniu [...] środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wynagrodzenia. Zajęcie wynagrodzenia za pracę uznaje się bowiem za dokonane w myśl art. 72 § 2 u.p.e.a. z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu. W przedmiotowej sprawie doręczenie zawiadomienia o zajęciu pracodawcy (co jest równoznaczne z zastosowaniem środka egzekucyjnego), nastąpiło w dniu [...].

Organ I instancji nie uwzględnił również zarzut o nieskuteczności dostarczenia skarżącej powiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym. Odnosząc się do niego, organ wyjaśnił, że zawiadomienie równocześnie zostało przesłane dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz skarżącej na adres do korespondencji: L., ul. [...]. Przedmiotowa korespondencja została zwrócona z adnotacją pracownika poczty, że adresat nie mieszka pod wskazanym adresem oraz, że "nie jest znany na całej ulicy [...]". Organ będąc w posiadaniu informacji o innym adresie skarżącej ponownie przesłał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności na jej adres zameldowania: ul. [...], [...] G.. Wobec nie podjęcia awizowanej przesyłki została ona zwrócona do organu. Wobec tego organ I instancji przyjął, iż doszło do skutecznego doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 k.p.a.

W złożonym zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego. Podkreśliła jednocześnie, że organ błędnie skierował zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia na adres: L. ul. [...]. Skarżąca wyjaśniła, że organowi I instancji znany był jej aktualny adres do korespondencji, tj. L. skr. pocz. [...], gdyż w tym samym czasie Wydział Podatków Urzędu Miasta G. prowadził postępowanie w sprawie umorzenia przedmiotowego podatku i korespondencję wysyłał na prawidłowy w/w adres, tj. L. skr. pocz. [...]. Z tego też względu, zdaniem skarżącej, niedopuszczalnym było zastosowanie fikcji doręczenia korespondencji, określonej w art. 44 k.p.a.

W zaskarżonym postanowieniu z dnia [...], SKO rozpatrując zażalenie na wstępie zacytowało treść art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 70 § 1 i § 4 o.p. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji o skuteczności doręczenia skarżącej powiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym poprzez przesłanie go na znane mu adresy, tj. L. ul. [...] oraz G. ul. [...]. Organ odwoławczy zanegował również możliwość doręczania pism na skrytkę pocztową, gdyż nie przewidują takiej możliwości przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji powyższego, zdaniem SKO, w sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Na zakończenie organ odwoławczy podniósł, że skarżąca musiała powziąć wiedzę o zajęciu jej wynagrodzenia za pracę, gdyż z pewnością dostrzegła zmianę in minus co do jego wysokości.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła:

1. naruszenia art. 70 § 1 i § 4 o.p.,

2. rażące naruszenie norm prawa podatkowego zawierających zasadę prawdy obiektywnej - art. 122 o.p.,

3. naruszenie art. 187 o.p. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych w szczególności poprzez pominięcie faktu przedawnienia roszczenia;

4. łamanie zasady słuszności i sprawiedliwości podatkowej oraz zasady nakazującej orzekanie wątpliwości na korzyść podatnika zawartych w: art. 120, art. 121 § 1 oraz w art. 124 o.p.,

5. naruszenia art. 72 § 4 oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.,

6. naruszenie art. 44 § 1 i 63 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi strona argumentując brak skutecznego doręczenia zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę wskazała, że korespondencja skierowana na adres: L., ul [...] została zwrócona nadawcy z adnotacją poczty. Korespondencja nie mogła być również doręczona pod adresem: G. ul. [...], gdyż skarżąca nie zamieszkuje tam od 2007 r. Podkreśliła jednocześnie, że od 2011 r. otrzymuje urzędowe pisma od organu I instancji, które kierowane są na adres: [...] L., skrytka pocztowa [...]. Został on wskazany przy okazji wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, który został nadany na poczcie w dniu 25 maja 2011 r. W dalszej części skargi, przywołując orzeczenia sądów administracyjnych, zanegowała pogląd, jakoby pisma nie mogły być doręczane na skrytkę pocztową.

Zdaniem skarżącej, organ nie zadał sobie trudu by wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności faktyczne. Mianowicie nie zbadał, czy pismo było prawidłowo awizowane, a więc czy spełniono wszystkie wymagania dla doręczenia przewidzianego w trybie art. 44 k.p.a. Jednocześnie wyjaśniła, że zajęcia jej wynagrodzenia dokonano z kilku tytułów, a więc wysokość jej wynagrodzenia od pewnego czasu nie ulega zmianie, tym samym nie mogła mieć świadomości dokonania zajęcia tej wierzytelności również przez organ I instancji. Podniosła także, że zobowiązania podatkowe z w/w tytułu uległy przedawnieniu wobec jej męża – M. I.. Na zakończenie podniosła, że organ odwoławczy na rozpoznanie zażalenia potrzebował 2 lat.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości zajęte w sprawie stanowisko. Dodatkowo SKO ustosunkowując się do zarzutów skarżącej stwierdziło, że faktycznie organ I instancji dysponował adresem skrytki pocztowej strony, jednak był to adres do doręczeń w innych postępowaniach. Organ I instancji dysponował trzema adresami strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z 2016 r. Dz.U. poz. 1066 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz.U. poz. 718 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.), obejmuje m.in. w punkcie 3 postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Tego rodzaju akt został zaskarżony rozpoznawaną skargą.

Przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie, czy skarżącej zostało skutecznie doręczone zawiadomienie z dnia [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, co warunkuje przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zajmując się tą kwestią przytoczyć należy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W jego zakresie unormowania zawiera się m.in. przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. Przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 o.p. W myśl § 1 wspomnianego przepisu, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia zostaje natomiast przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony (art. 70 § 4 o.p.). Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Dla skuteczności zajęcia wierzytelności w postaci wynagrodzenia za pracę, wymagane jest doręczenie pracodawcy zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w art. 72 § 2 u.p.e.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2007 r. sygn. akt II FSK 607/06, LEX nr 338469). Faktu tego nie zmienia powinność zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia, która zawarta została w art. 72 § 4 pkt 1 u.p.e.a. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że takowe zawiadomienie zostało doręczone pracodawcy skarżącej.

O ile skuteczność zajęcia nie jest uzależniona od zawiadomienia o nim zobowiązanego, to przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego już tak. Zasadnym jest zatem twierdzenie, że dopiero doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia dopełnia obowiązku zawiadomienia podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego, a tym samym jest spełnieniem przesłanki, od której art. 70 § 4 o.p. uzależnia przerwanie biegu przedawnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2296/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zauważyć należy, że zawiadomienie uczestnika postępowania o zastosowaniu środka egzekucyjnego po upływie terminu przedawnienia, nie powoduje przerwania biegu terminu przedawnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 853/13, LEX nr 1733843).

Analiza akt wskazuje, że zawiadomienie z dnia [...] zostało skierowane na dwa adresy, a w pierwszej kolejności na adres: L. ul. [...]. Pismo zostało nadane za pośrednictwem operatora pocztowego POCZTA POLSKA. Przesyłka ta została zwrócona nadawcy z adnotacją "Adresat nieznany na całej ulicy [...]. Na ul. [...] nie ma nr [...]". Następnie zawiadomienie zostało skierowane na adres zameldowania skarżącej, tj. G. ul. [...]. Doręczenie przesyłki tym razem powierzono gońcowi Urzędu Miejskiego w G.. Na zwrotnym potwierdzeniu doręczenia dokonał on adnotacji, iż wobec nieobecności adresata pozostawił w dniu 17 czerwca 2011 r. w skrzynce oddawczej awizo informujące o możliwości podjęcia przesyłki w Urzędzie Miejskim. Powtórne awizo zostało dokonane w dniu 27 czerwca 2011 r.

Poczynione ustalenia prowadzą do wniosku, że doręczenie skierowane na adres w G. spełnia wszystkie wymagania przewidziane w art. 44 k.p.a., co mogłoby prowadzić do wniosku, że zawiadomienie zostało skutecznie doręczone skarżącej. Takie stwierdzenie jednak byłoby przedwczesne. Skuteczność takiego doręczenia powiązana jest bowiem z założeniem, że adresat mieszka lub przebywa pod danym adresem ale jest nieobecny w dacie próby doręczenia (względnie nieobecność udaje) - (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 240/11, LEX nr 1688729).

Z akt sprawy wynika, że pierwsza przesyłka została skierowana na adres w L.. Przypuszczać zatem należy, że organ miał wiedzę o tym, że skarżąca nie przebywa pod adresem [...]. Jednak brak jest jakiegokolwiek wyjaśnienia źródła, z którego organ powziął wiedzę o miejscu zamieszkania skarżącej poza G.. Nie określono również czasu (daty) uzyskania informacji o faktycznym miejscu pobytu skarżącej. Mimo doniosłości tych okoliczności oraz zarzutów, które z nimi korespondowały, organy obu instancji nie ustosunkowały się do nich. Zatem zachodzi potrzeba, aby w toku postępowania administracyjnego dokonano uzupełnienia postępowania wyjaśniającego poprzez ustalenie kiedy i skąd organ I instancji uzyskał informację o miejscu zamieszkania skarżącej w miejscowości L., a także jaki to był adres. Dopiero uzyskanie informacji w powyższym zakresie pozwoli na stwierdzenie, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącej zawiadomienia z dnia [...] o zajęciu wynagrodzenia, a w konsekwencji czy doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylono zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej uiszczony przez nią wpis od skargi.