Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 369/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 19 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778), dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia D. Z. odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 21 listopada 2017 r. D. Z. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o rozłożenie w całości na raty zadłużenia z tytułu zaległych składek i umorzenie odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu wniosku podała, że prowadzi działalność gospodarczą od 1998 r. jednak w ostatnich latach prowadzenie działalności było nieopłacalne i generowało wyłącznie straty. Wskazała, że legitymuje się orzeczeniem o stwierdzonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a jej jedynym źródłem utrzymania od kilku lat pozostaje renta inwalidzka. Nadmieniła, że jej stan zdrowia wymaga stałego nadzoru medycznego, przyjmowania leków i cyklicznych rehabilitacji. Wskazała, że pomimo starań z uwagi na problemy zdrowotne nie ma możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Na utrzymaniu wnioskodawczyni pozostaje małoletni syn. Do wniosku załączyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości, oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2016 (PIT-36), informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2016 (PIT/B) oraz informację o odliczeniach od dochodu (przychodu) i od podatku w roku podatkowym 2016. (PIT/0).

W piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r., stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie o możliwości uzupełnienia wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę skarżąca podała, że z uwagi na nierentowność i zły stan zdrowia, który nie pozwala jej na dalszą pracę zlikwidowała z dniem 30 listopada 2017 r. prowadzoną działalność gospodarczą. Wskazała, że jej jedyne źródło utrzymania stanowi renta inwalidzka, która nie wystarcza na utrzymanie i zmuszona jest do korzystania z pomocy finansowej rodziny. W załączeniu skarżąca przedstawiła dokumentację medyczną obrazującą stan zdrowia.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia D. Z. odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 15 501, 00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą była zobowiązana do obliczania i opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia działalności aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Jeżeli mimo różnych trudności decydowała się na to aby ją prowadzić, to powinna być świadoma, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały. Opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej jest ustawowym obowiązkiem płatnika, a brak możliwości ich zapłaty nie daje podstaw do umorzenia odsetek za zwłokę.

W myśl § 6 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 78 poz. 465 ze zm.), każda dokonana przez płatnika wpłata rozliczana jest proporcjonalnie na należność główną i odsetki. Zasadę tę stosuje się z mocy przepisu prawa, wobec czego nie można dokonać zaliczenia wpłaty dokonanej po terminie płatności wyłącznie na należność główną. Jeżeli płatnik ureguluje po terminie płatności kwotę składek bez kwoty pełnych odsetek za zwłokę, to do uregulowania pozostanie zawsze zaległość z tytułu części składek (należności głównej) wraz z odsetkami za zwłokę od pozostałej części składek za okres od następnego dnia po upływie terminu płatności do dnia zapłaty włącznie.

Odwołując się natomiast do treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ wskazał, że w stosunku do skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z powyższym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zostały spełnione. Z przyczyn oczywistych nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., ponieważ zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s w zaistniałej sytuacji również nie ma zastosowania. Należności zostały objęte egzekucją, co oznacza, że nie można stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s, zaistniały w rozpatrywanym przypadku. Organ egzekucyjny nie stwierdził także braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z ustaleń ZUS wynika, że strona pobiera świadczenie rentowe. Z tych powodów nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności (w tym odsetek za zwłokę).

Odnosząc się z kolei do kwestii umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365) organ wskazał, że przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu strona nie przedstawiła dokumentów, które potwierdziłyby okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1-3 cyt. rozporządzenia. Wskazane przez skarżącą problemy zdrowotne, które mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia odsetek. ZUS podkreślił, że nie kwestionuje i nie bagatelizuje stanu zdrowia skarżącej, jednak opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ustalonym od dnia 12 września 2011 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. Zgodnie z ww. orzeczeniem nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z uwagi na stan zdrowia otrzymuje świadczenie, a problemy zdrowotne istnieją od 1995 r., co oznacza, że nie były przeszkodą w prowadzeniu działalności gospodarczej i nie były przyczyną powstania zadłużenia z tytułu zaległych składek.

Rozważając natomiast na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia odsetek za zwłokę z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiłaby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (tj. § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), ZUS stwierdził, że sytuacja taka w rozpatrywanym przypadku nie ma miejsca. Ponadto skarżąca wniosła o udzielnie ulgi w spłacie zadłużenia na raty w wysokości 200 zł miesięcznie, w przypadku natomiast rozłożenia na raty należności z tytułu składek, następuje wstrzymanie naliczania odsetek za zwłokę od dnia następnego po dniu wpływu wniosku o udzielenie ulgi. Natomiast od składek, które rozłożono na raty, Zakład zobowiązany jest do każdej raty naliczyć opłatę prolongacyjną. Ponadto w czasie trwania układu ratalnego wierzyciel zobowiązuje się podjęcia działań zmierzających do niewdrażania postępowań egzekucyjnych przez okres obowiązywania umowy.

ZUS stwierdził, że nie dysponuje jakąkolwiek informacją, która wskazywałaby, że istnieją inne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie odsetek za zwłokę na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Od powyższej decyzji D. Z. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że niniejszy wniosek ma związek z wniesieniem w odrębnym piśmie o całkowite umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ jak podała w sytuacji, w jakiej obecnie się znajduje nie jest w stanie spłacać zadłużenia w ratach. Wskazała, że w listopadzie 2017 r. była zmuszona zlikwidować działalność gospodarczą, prowadzoną od 1998 r., która od kilku lat była nierentowna. Obecnie jedynym źródłem utrzymania pozostaje renta inwalidzka - jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Dodatkowo pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnim synem, który nie osiąga żadnych dochodów. Wskazała również, że jej stan zdrowia na przestrzeni ostatnich kilku lat uległ znacznemu pogorszeniu, wymaga stałego nadzoru medycznego, przyjmowania leków i cyklicznej rehabilitacji. W najbliższym czasie czeka ją również skomplikowana operacja i kilkumiesięczna rehabilitacja. Porusza się o kulach i odczuwa silne dolegliwości bólowe prawej ręki, które uniemożliwiły wykonywanie wyuczonego zawodu kosmetyczki. Podkreśliła, że w obecnym stanie zdrowia nie ma możliwości przekwalifikowania się i wykonywania innej pracy zarobkowej. Wskazała, że nie istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia, dlatego wystąpiła z wnioskiem o umorzenie zaległości. Skarżąca podniosła, że opłacenie należności (nawet w układzie ratalnym) pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i zagroziło egzystencji. Dodatkową przesłanką uzasadniającą umorzenie jest przewlekła choroba, pogarszający się stan zdrowia i brak możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W zaistniałej sytuacji skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę wraz z wnioskiem o umorzenie zaległości. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie odsetek za zwłokę załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 22 stycznia 2018 r. o stanie zdrowia.

W dniu 19 lutego 2018r. skarżąca zapoznała się z aktami sprawy i załączyła kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 7 lutego 2018 r. wydane na okres do 28 lutego 2021r. oraz oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że w przypadku gdy nie zachodzi całkowita nieściągalność organ może umorzyć należności (w tym odsetki za zwłokę), jeśli stwierdzi, że z powodu sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego dłużnik nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Umorzeniem można objąć należności z tytułu składek za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość ta wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W niniejszej sprawie pomimo, że skarżąca pobiera świadczenie z tytułu niezdolności do pracy była aktywna zawodowo - prowadziła działalność gospodarczą, a zatem nie można uznać, że przewlekła choroba uniemożliwiała pozyskiwanie środków finansowych, co w ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oznacza, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie zachodzi w rozpatrywanym przypadku. Ponadto skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, które potwierdziłyby okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Analizując natomiast sytuację materialną, w odniesieniu do § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, ZUS stwierdził, że z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżąca pobiera świadczenie z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 550,00 zł netto. Fakt, że ma utrzymaniu małoletnie dziecko nie jest również przesłanką do umorzenia odsetek, albowiem obowiązkiem rodziców jest wychowywanie i zabezpieczanie podstawowych potrzeb małoletnich dzieci. Nawet jeżeli osiągane dochody nie są wysokie, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do umorzenia należności. Skarżąca wskazała, że ponosi koszty z tytułu miesięcznych opłat. Ponoszone wydatki nie są jednak nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, a brak możliwości ich zapłaty nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem. Zobowiązania cywilnoprawne wobec innych wierzycieli nie mogą natomiast mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem publicznoprawnym, jakim jest zapłata składek na ubezpieczenia. Pozycja ZUS nie może być gorsza od innych podmiotów. Oznaczałoby to bowiem preferowanie należności cywilnoprawnych przed należnościami publicznymi. Takie stanowisko byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Każdy wierzyciel może dochodzić swoich należności zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z informacji uzyskanych przez ZUS wynika, że skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej, gdyby jednak sytuacja finansowa rodziny była ciężka, to zapewne taka pomoc byłaby przyznana. Ponadto skarżąca nie przedstawiła dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. Argumentacja, że prowadzona działalność gospodarcza była nierentowna, nie stanowi przesłanki do umorzenia odsetek za zwłokę. Obowiązek opłacania składek powstaje od dnia rozpoczęcia działalności aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet poniesionych strat, czy pojawiających w trakcie prowadzonej działalności problemów.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.;

-art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na:

a) braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz niepodjęcie przez organ czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

b) błędnej ocenie niepełnego materiału dowodowego zebranego przez Organ poprzez niewzięcie pod uwagę stanu zdrowia, sytuacji życiowej i majątkowej oraz możliwości zarobkowych skarżącej, w sytuacji, gdy pełne wyjaśnienie sprawy oraz wszechstronna ocena wszystkich przedstawionych przez skarżącą okoliczności i dowodów na ich poparcie, winny prowadzić do wniosku, że zachodziły podstawy do umorzenia odsetek za zwłokę od nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 28 § 1 w zw. art. 28 § 3 pkt 3, 5 i 6 w zw. z art. 30 u.s.u.s., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w sytuacji, gdy skarżąca należycie wykazała istnienie przesłanek całkowitej nieściągalności ww. odsetek za zwłokę, co doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji w sprawie;

-art. 28 § 1 w zw. z art. 28 § 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia odsetek od nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w sytuacji, gdy skarżąca należycie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej oraz jej rodziny, co doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji w sprawie.

W oparciu o postawione zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

1) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 7 lutego 2018 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o stopniu niepełnosprawności;

2) karty informacyjnej leczenia szpitalnego w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym im. A w dniach 03 lutego 2010 r. do dnia 19 lutego 2010 r.;

3) karty informacyjnej z leczenia szpitalnego w Wojewódzkim Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc Rehabilitacji w Ł. w dniach od 25 lutego 2010 r. do dnia 23 marca 2010 r.;

4) karty informacyjnej z oddziału klinicznego Ortopedii i Traumatologii dla Dorosłych z pobytu szpitalnego w Wojewódzkim Centrum Ortopedii i Rehabilitacji Narządu Ruchu im. B w dniach od 27 sierpnia 2013 r. do dnia 29 sierpnia 2013 r.;

5) wyniku badania przedmiotowego POZ/AOS z dnia 22 stycznia 2018 r., na okoliczność stanu zdrowia, który uniemożliwia skarżącej normalne funkcjonowanie, podjęcie i wykonywanie pracy związane z uzyskiwaniem dochodów umożliwiających na spłatę zasłużenia względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

6) potwierdzenie dokonania przelewu renty w wysokości 562,50 złotych z dnia 19 lutego 2018 r. na okoliczność wysokości miesięcznego dochodu skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślił jedynie, że z oświadczenia majątkowego skarżącej wynika, że otrzymuje dochód w kwocie 550 zł, z którego ponosi koszty z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 200 zł, nie ponosi kosztów z tytułu wizyt lekarskich, czy leczenia, utrzymuje małoletniego syna. Spłaca w ramach zawartej umowy kredytowej – ratę kredytu w wysokości 1 000 zł miesięcznie. Innych wierzycieli skarżąca nie wskazała w oświadczeniu majątkowym, a zatem pomimo ponoszenia kosztów prowadzonej działalności (straty) opłacała wierzytelności. Organ podkreślił, że z kwoty 550 zł skarżąca opłaca miesięczną ratę kredytu w kwocie 1 000 zł, koszty eksploatacyjne w kwocie 200 zł i spłaca 200 zł miesięcznie na rzecz organu rentowego z tytułu zawartego układu ratalnego. Zdaniem organu przedstawione przez skarżącą dane są niewiarygodne, ponieważ ponoszone przez nią koszty przekraczają osiągany dochód. Odnosząc się natomiast do aktualnej dokumentacji medycznej organ zauważył, że brak jest dowodów potwierdzających fakt, że w najbliższym czasie skarżąca będzie poddana zabiegowi operacyjnemu, w wystawionym w dniu 22 stycznia 2018 r. zaświadczeniu lekarskim istnieje jedynie adnotacja, że "ewentualnie w przyszłości plastyka okolicy operowanego biodra".

Na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącej popierał skargę. Oświadczył, że skarżąca korzysta z pomocy finansowej rodziny i podejmuje dorywczo pracę.

Pełnomocnik organu administracji publicznej wnosił o oddalenie skargi. Wniósł o załączenie do akt sprawy odpisu księgi wieczystej poświadczającego, że skarżąca jest jedyną właścicielką nieruchomości, a nie tak jak wskazywała w oświadczeniu, że jest współwłaścicielem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Na wstępie wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Podkreślić należy, że wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Z treści cyt. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przejść do rozważania dalszych okoliczności, które będą uzasadniały umorzenie zadłużenia, bądź odmowę umorzenia.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003r., nr 141, poz. 1365) nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm zawartych w art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

Podkreślić należy, że wskazane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast, co należy mocno wyartykułować kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3, bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór konsekwencji prawnej, to drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawiając umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek.

Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

W tym miejscu wypada zauważyć, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Innymi słowy, okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa, a skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

W niniejszej sprawie organ administracji trafnie uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a w szczególności nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Wobec skarżącej może być skutecznie prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można skutecznie prowadzić egzekucję. Nie jest sporne, że skarżąca pobiera świadczenie rentowe i posiada majątek nieruchomy (dom o pow. 220m2 ).

Zaakcentować należy, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (odsetek za zwłokę) z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym (niezbędnym) do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek (odsetek za zwłokę).

Niezależnie od powyższego na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r.

Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów i przedstawionych przez skarżącą informacji potwierdza stanowisko organu, że dane obrazujące sytuację rodzinną i materialną nie są spójne i nie zostały przedstawione przez skarżącą w sposób pełny i rzetelny.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości z dnia 21 listopada 2017 r. skarżąca wskazała, że jest mikroprzedsiębiorcą, w roku 2017 osiągnęła przychód w kwocie 14 937,33 zł, koszty stanowiła kwota 22 584,13 zł, co oznacza że poniosła stratę w wysokości 7 646,80 zł. Jako majątek firmowy wskazała kwotę 0 zł, a wartość majątku prywatnego oszacowała na kwotę 220 000 zł. Podała, że posiada zobowiązania firmowe wobec ZUS oraz zobowiązania prywatne w kwocie 220 000 zł. Wskazała, że nie pracuje zarobkowo, pobiera przyznane bezterminowo świadczenie rentowe w wysokości 550 zł netto miesięcznie. Nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem, tj. opłaty eksploatacyjne (energia elektryczna, gaz, woda itp.) w kwocie 200 zł miesięcznie i ma na utrzymaniu 18 – letniego syna. Wskazała, że nie posiada zobowiązań pieniężnych, w tym z tytułu nieopłaconych podatków, do roku 2030 spłaca jedynie zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego w kwocie 220 000 zł, którego miesięczna rata wynosi 1 000 zł miesięcznie. Podała, że posiada majątek ruchomy – współwłasność w części domu o powierzchni 220 m 2 położonego w gm. K., który obciążony jest kredytem hipotecznym na rzecz banku. W uzasadnieniu prognozy wyjścia z kryzysu finansowego podniosła, że jedyną możliwością wyjścia z kryzysu jest rozłożenie na raty istniejących zaległości oraz umorzenie odsetek od nieopłaconych składek. Podała, że jest zdecydowana zlikwidować prowadzoną działalność gospodarczą, która generuje starty. Ze względu natomiast na stan zdrowia w chwili obecnej nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej. Planuje podjąć rehabilitację leczniczą w celu poprawy kondycji fizycznej i jej stanu zdrowia.

W piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r. skierowanym do ZUS skarżąca poinformowała, że z dniem 30 listopada 2017 r. zlikwidowała prowadzoną działalność gospodarczą z uwagi na brak rentowności i stan zdrowia, który nie pozwalał jej na dalszą pracę. Wskazała, że obecnie jedynym źródłem utrzymania jest renta inwalidzka, która nie pozwala na utrzymanie i zmuszona jest korzystać z pomocy najbliższych. W załączeniu skarżąca przedstawiła dokumenty obrazujące stan zdrowia oraz trudną sytuację materialną w postaci; decyzji ZUS o przeliczeniu renty z dnia 25 marca 1998 r. oraz harmonogram spłat rat kredytu hipotetycznego zaciągniętego w dniu 28 czerwca 2006 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że niniejszy wniosek ma związek z wniesieniem w odrębnym piśmie wniosku o całkowite umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek skarżącą podała, że w sytuacji, w jakiej obecnie się znajduje nie jest w stanie spłacać zadłużenia w ratach. W listopadzie 2017 r. była zmuszona zlikwidować działalność gospodarczą, prowadzoną od 1998 r., która od kilku lat była nierentowna. Obecnie jej jedynym źródłem utrzymania jest renta inwalidzka - jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnim synem, który nie osiąga żadnych dochodów. Podała również, że jej stan zdrowia na przestrzeni ostatnich kilku lat uległ znacznemu pogorszeniu, wymaga stałego nadzoru medycznego, przyjmowania leków i cyklicznej rehabilitacji. W najbliższym czasie czeka ją również skomplikowana operacja i kilkumiesięczna rehabilitacja. Porusza się o kulach i odczuwa silne dolegliwości bólowe prawej ręki, które uniemożliwiły wykonywanie wyuczonego zawodu kosmetyczki. Podkreśliła, że w obecnym stanie zdrowia nie ma możliwości przekwalifikowania się i wykonywania innej pracy zarobkowej. Wskazała, że nie istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia, dlatego wystąpiła z wnioskiem o umorzenie zaległości. Skarżąca podniosła, że opłacenie należności (nawet w układzie ratalnym) pozbawiłoby jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych i zagroziło egzystencji. Dodatkową przesłanką uzasadniającą umorzenie jest przewlekła choroba, pogarszający się stan zdrowia i brak możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Do wniosku załączyła zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 22 stycznia 2018 r.

W dniu 19 lutego 2018 r. skarżąca przedstawiła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 28 lutego 2021 r. W orzeczeniu wskazano, że skarżąca wymaga odpowiedniego zatrudnienia, tj. w warunkach pracy chronionej ale nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci; orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 7 lutego 2018 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności; karty informacyjnej leczenia szpitalnego w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym im. A w okresie od 3 lutego 2010 r. do 19 lutego 2010 r.; karty informacyjnej z leczenia szpitalnego w Wojewódzkim Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej Centrum Leczenia Chorób Płuc Rehabilitacji w Ł. w okresie od 25 lutego 2010 r. do dnia 23 marca 2010 r.; karty informacyjnej z oddziału klinicznego Ortopedii i Traumatologii dla Dorosłych z pobytu szpitalnego w Wojewódzkim Centrum Ortopedii i Rehabilitacji Narządu Ruchu im. B w od 27 sierpnia 2013 r. do dnia 29 sierpnia 2013 r.; wyniku badania przedmiotowego POZ/AOS z dnia 22 stycznia 2018 r. oraz potwierdzenia dokonania przelewu renty w wysokości 562,50 zł z dnia 19 lutego 2018 r.

Na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018r. pełnomocnik skarżącej oświadczył z kolei, że skarżąca korzysta z pomocy finansowej rodziny i podejmuje dorywczo pracę. Pełnomocnik organu administracji publicznej przedstawił natomiast odpis księgi wieczystej poświadczający, że skarżąca jest jedynym właścicielem nieruchomości, a nie tak jak wskazywała w oświadczeniu, że jest współwłaścicielem w części.

Oceniając zasadność umorzenia należnych składek w kontekście art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 cyt. rozporządzenia organ zasadnie stwierdził, że przedstawione powyżej informacje nie wskazują, że wystąpiły w niniejszej sprawie przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sytuacja, w jakiej znajduje się skarżąca nie stanowi podstawy do umorzenia odsetek od nieopłaconych składek. Pomimo, że aktualnie, jak podała skarżąca nie posiada dochodu dyspozycyjnego to nie nosi ona znamion ubóstwa. Przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, również nie ma w omawianym przypadku zastosowania, ponieważ skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej. W toku natomiast prowadzonego postępowania wyjaśniającego skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, które świadczyłyby o tym, że nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na swój stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Słusznie wskazały organy rozpatrujące niniejszą sprawę, że problemy zdrowotne skarżącej, które mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, to nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia odsetek za zwłokę. Skarżąca legitymuje się aktualnym orzeczeniem o stwierdzonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ustalonym od dnia 12 września 2011 r. do dnia 28 lutego 2021 r. Zgodnie z ww. orzeczeniem nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. Z uwagi na stan zdrowia otrzymuje świadczenie rentowe, a problemy zdrowotne istnieją już od 1995r., co oznacza, na co słusznie zwróciły uwagę organy, że problemy zdrowotne nie były przeszkodą w prowadzaniu działalności gospodarczej i nie były przyczyną powstania zadłużenia z tytułu zaległych składek. Pomimo bowiem, że skarżąca pobiera od dnia 25 marca 1998r. przyznane na stałe świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy była aktywna zawodowo. Sytuacja, w jakiej aktualnie znajduje się skarżąca, tj. pogorszenie stanu zdrowia nie musi więc mieć charakteru trwałego i może ulec poprawie. Skarżąca nie jest bowiem osobą wyłączoną z rynku pracy, nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy, a przedłożona w toku postępowania sądowego dokumentacja medyczna i zaświadczenie lekarskie z dnia 22 stycznia 2018 r. nie wskazują, że ze względu na istniejące schorzenia skarżąca jest osobą niezdolną (lub całkowicie niezdolną) do pracy. W wystawionym w dniu 22 stycznia 2018 r. zaświadczeniu lekarskim istnieje jedynie adnotacja, że "ewentualnie w przyszłości plastyka okolicy operowanego biodra". W toku postępowania skarżąca nie przedstawiła również żadnych dokumentów, z których wynikałoby, jakie rzeczywiste wydatki ponosi na leczenie, skoro jak twierdzi jej stan zdrowia wymaga stałego nadzoru medycznego, przyjmowania leków i cyklicznych rehabilitacji.

Skarżąca w oświadczeniu majątkowym podała, że otrzymuje dochód w kwocie 550 zł, z którego ponosi koszty z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 200 zł,( na dom o powierzchni 220 m2 !), utrzymuje syna i spłaca ratę kredytu hipotetycznego w wysokości 1 000 zł miesięcznie.

Na rozprawie pełnomocnik oświadczył, że skarżąca korzysta z pomocy finansowej rodziny i podejmuje prace dorywcze.

Trafnie zatem wywiódł organ, że przedstawione przez skarżącą dane obrazujące jej sytuację materialną są niewiarygodne, nie zostały przedstawione w sposób pełny i rzetelny, ponieważ ponoszone przez skarżącą koszty (wydatki) przekraczają i to w znacznej wysokości osiągany dochód, a przecież do wydatków skarżącej należy dodatkowo doliczyć jeszcze wydatki na jedzenie, ubranie, środki czystości. Skarżąca nie przedstawiła zatem wiarygodnych dowodów obrazujących źródła jej dochodów. W tej sytuacji zarzut pod adresem organów naruszenia w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia jest bezpodstawny.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie stwierdził ZUS, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia uzasadniająca – na zasadzie wyjątku – umorzenie należności z tytułu składek – pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Okoliczność, że § 3 ust. 1 rozporządzenia posługuje się zwrotem "w szczególności" oznacza, że katalog przypadków, które uzasadniają umorzenie przez ZUS należności z tytułu składek ubezpieczonych, nie jest ograniczony do przypadków wymienionych w pkt 1-3 ust. 1 § 3 tego aktu. Należy jednak przychylić się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt II GSK 884/08, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) - a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną.

W niniejszej sprawie wbrew zarzutom skarżącej organ uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną oraz rodzinną i zdrowotną skarżącej wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych składek. Prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. W związku z powyższym należy stwierdzić, że podnoszona przez skarżącą argumentacja odwołująca się do naruszeń procesowych, stanowi jedynie próbę przerzucenia na organ ciężaru wykazania istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie odsetek za zwłokę, co jednak należy do obowiązku wnioskodawcy. Obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Podkreślić bowiem należy, iż mimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny okoliczności wskazanych przez stronę. Skarżąca w toku postępowania nie podważyła prawidłowości ustaleń faktycznych. Skarga sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organy administracji. Skarżąca przedstawiając niekompletną i nierzetelną dokumentację obrazującą jej sytuację majątkową i finansową, nie wykazała tym samym, że uregulowanie należności z tytułu odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych składek doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

Reasumując należy stwierdzić, że Sąd w składzie orzekającym sprzeciwia się interpretacji art. 28 ust. 3a i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. prowadzącej do przyjęcia, że przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne doprowadzając do kumulacji należności, może uniknąć spłaty odsetek od tych zaległości z tego tylko powodu, że powołał się na niewysokie dochody i związaną z tym dysproporcję między tymi dochodami a zaległościami. Zaakcentowania w tym kontekście wymaga, trafność wywodu organu, że przedstawione przez skarżącą dane obrazujące jej sytuację materialną są niewiarygodne, nie zostały przedstawione w sposób pełny i rzetelny, ponieważ ponoszone przez skarżącą koszty (wydatki) przekraczają i to w znacznej wysokości osiągany dochód.

Prawidłowa jest również ocena organu odnośnie niespełnienia przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Zgromadzony materiał dowodowy uzasadnia wnioski organu, że problemy zdrowotne skarżącej, które mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, to nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia odsetek za zwłokę. Skarżąca legitymuje się aktualnym orzeczeniem o stwierdzonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ustalonym od dnia 12 września 2011 r. do dnia 28 lutego 2021 r. Zgodnie z ww. orzeczeniem nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. Trzeba również podkreślić, że pomimo, że skarżąca pobiera od dnia 25 marca 1998r. przyznane na stałe świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy była aktywna zawodowo, co oznacza, na co słusznie zwróciły uwagę organy, że problemy zdrowotne nie były przeszkodą w dotychczasowym prowadzaniu działalności gospodarczej. Skarżąca nadal nie jest bowiem osobą wyłączoną z rynku pracy, nie legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do pracy, a przedłożona w toku postępowania sądowego dokumentacja medyczna i zaświadczenie lekarskie z dnia 22 stycznia 2018 r. nie wskazują, że ze względu na istniejące schorzenia skarżąca jest osobą niezdolną (lub całkowicie niezdolną) do pracy. W toku postępowania skarżąca nie przedstawiła również żadnych dokumentów, z których wynikałoby, jakie rzeczywiste wydatki ponosi na leczenie, skoro jak twierdzi jej stan zdrowia wymaga stałego nadzoru medycznego, przyjmowania leków i cyklicznych rehabilitacji. W oświadczeniu z dnia 27 listopada 2017 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej w rubryce "Stałe wydatki związane z utrzymaniem" w pkt c "koszty związane z leczeniem (np. wykup leków, badania, wizyty lekarskie)" skarżąca zaznaczyła opcję "NIE" i nie wskazała żadnej kwoty tego rodzaju wydatków.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak jest podstaw do stwierdzenia istotnego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 w zw. z art. 30 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 cyt. rozporządzenia.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać jedynie należy, że zmiana sytuacji skarżącej i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej). Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest natomiast zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

D.j.