Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2860/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA -Daniela Kozłowska (spr.) NSA - Cezary Pryca Protokolant - Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w ... z dnia ... listopada 2003 r. nr ... w przedmiocie odpłatności za pobyt w rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w ... z dnia ... września 2003 r., nr ..., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ... 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w ... decyzją z dnia ... września 2003 r., ..., wydaną na podstawie art. 33j i art. 47a ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) i § 21 ust. 1 i 3, § 22 i 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 120, poz. 1284) orzekł o ustaleniu odpłatności za okres od 1 września 2003 r. do 31 sierpnia 2004 r. od I.K. za pobyt synów F. i K., ur. ... r., w rodzinie zastępczej w wysokości 260 zł miesięcznie. Organ ustalił, że źródłem utrzymania rodziny I.K. są zarobki skarżącej w wys. 1279,71 zł, zasiłki rodzinne 170 zł, zasiłek pielęgnacyjny 141, 70 zł i alimenty na dzieci 800 zł, co stanowi łącznie 2391, 41 zł. Kryterium dochodowe rodziny ustalone na podstawie art. 4 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1342 zł. Dochód na osobę stanowi kwotę 478,28 zł i przekracza ustawowe kryterium, co uzasadnia choćby częściowy udział skarżącej w kosztach utrzymania synów w rodzinie zastępczej. Ustalona kwota jest niewielka wobec rzeczywistych kosztów utrzymania synów, ponoszonych z budżetu Państwa. Dochód skarżącej nawet po odliczeniu 260 zł, przekracza kryterium dochodowe ustalone w ustawie.

W odwołaniu od tej decyzji I.K. podniosła, że poza synami F. i K., umieszczonymi w rodzinie zastępczej, posiada jeszcze czworo dzieci w wieku szkolnym, które wychowuje samotnie. Obecnie toczy się sprawa o rozwód. Jeden z synów B. jest ciężko chory na nerki i leczenie jego wymaga znacznych kosztów. Rodzina mieszka w starym domu, który wymaga remontu. Skarżąca podała ponadto, że otrzymuje alimenty na dzieci z Funduszu Alimentacyjnego, a i tak trudno utrzymać się z osiąganych dochodów i nie może płacić takiej kwoty, zwłaszcza zimą, gdy wzrastają koszty ogrzewania domu. W miarę możliwości pomaga siostrze, która jest rodziną zastępczą dla synów F. i K. .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... decyzją z dnia ... listopada 2003 r., ..., utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję. Kolegium wskazało, że rodzice dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej ponoszą odpłatność za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej do wysokości miesięcznej pomocy, o której mowa w § 15 rozporządzenia w sprawie rodzin zastępczych i art. 33g ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Podstawę umieszczenia małoletnich F. i K. K. w rodzinie zastępczej stanowi postanowienie Sądu Rejonowego w ... z dnia ... marca 1996 r., sygn. ... . Na mocy tego postanowienia rodziną zastępczą stanowią małż. M. i R. M. . Rodzina zastępcza otrzymuje, na mocy decyzji Dyrektora MOPR z ... marca 2003 r., comiesięczną pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dzieci w wysokości 901,75 zł. Dochód rodziny I.K. wynosi 2391,41 zł, natomiast kryterium dochodowe wynosi 1342 zł. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia odpłatność może kształtować się do wysokości miesięcznej pomocy pieniężnej udzielanej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej. Koszty te wynoszą 901,75 zł miesięcznie na każde dziecko. Odpłatność została ustalona w niewielkiej kwocie w stosunku do pomocy udzielanej z budżetu Państwa, a zatem organ I instancji wziął pod uwagę okoliczności związane z sytuacją rodziny I.K. przedstawioną w odwołaniu. Pomimo złożonej sytuacji osobistej, sytuacja materialna I.K. pozwala na ponoszenie częściowej odpłatności za pobyt synów w rodzinie zastępczej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego I.K. wnosi o zmianę wydanych decyzji. Zdaniem skarżącej są one niesprawiedliwe i pozbawiają możliwości leczenia syna B., który jest ciężko chory na nerki. Leczenie to kosztuje ok. 300 zł miesięcznie. Skarżąca podnosi, że od 3 lat spłaca długi męża wobec urzędu skarbowego i ZUS. Ojciec dzieci z powodu braku formalnego zatrudnienia jest zwolniony z wszelkiej odpowiedzialności finansowej. Skarżąca sprzeciwia się ustaleniu odpłatności za pobyt synów w rodzinie zastępczej wobec zwolnienia z tej odpłatności ojca dzieci. Trudna sytuacja budżetu Państwa i budżetu Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w ... nie uzasadnia wydanych decyzji. Ośrodek Pomocy Społecznej w ... przyznaje pomoc, a druga instytucja tego rodzaju pomoc odbiera. Przy rozpatrywaniu odwołania nie wzięto pod uwagę sytuacji rodziny. Dotrzymanie warunków określonych w wydanych decyzjach spowoduje konieczność trudnych wyborów, których konsekwencje poniosą dzieci.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. Ustalając odpłatność za pobyt dzieci w rodzinie zastępczej organ I instancji kierował się przede wszystkim sytuacją osobistą i majątkową skarżącej, miał także na uwadze obowiązki nałożone przez ustawodawcę na rodziców dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych. Kwota 130 zł miesięcznej odpłatności za pobyt w rodzinie zastępczej na każde z dwojga dzieci w stosunku do dochodu, jaki osiągnęła skarżąca, nie spowoduje znaczącego obniżenia stopy życiowej rodziny skarżącej. W sytuacji, gdy rodzice dzieci nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego wydaje się odrębne decyzje w przedmiocie odpłatności. Decyzją z dnia ... grudnia 2003 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w ... odstąpił od ustalenia odpłatności od M.K. z uwagi na jego trudną sytuację materialną i życiową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc stan faktyczny wynikający z akt sprawy i przedstawiony w decyzjach administracyjnym do obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy z dnia 30 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz. U. Nr 120, poz. 1284) Sąd stwierdza, że zarówno Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w ..., jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ... nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Artykuł 33j ustawy o pomocy społecznej, powołany jako podstawa prawna decyzji I instancji, przewiduje w ust. 3 możliwość odstąpienia od ustalenia odpłatności (na wniosek lub z urzędu) ze względu na trudną sytuację materialną rodziców dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej. Organy nie przeanalizowały sytuacji materialnej skarżącej w kontekście tego właśnie przepisu. Na sytuację materialną rodziny skarżącej wpływa niewątpliwie choroba jednego dziecka i związane z nią wydatki. Rozstrzygnięcia organów zostały podjęte bez oceny wpływu wydanych decyzji na zapewnienie dzieciom pozostającym pod opieką skarżącej dotychczasowego poziomu utrzymania i wychowania. Ocena taka jest tym bardziej konieczna, że dzieci skarżącej: M., ur. w 1988 r.; B., ur. w 1990 r.; I., ur. w 1991 r. i K. ur. w 1993 r., wymagają ze względu na swój wiek zwiększonych wydatków nie tylko na codzienne utrzymanie, ale także na potrzeby związane z nauką w szkole. Zaskarżone decyzje nie zawierają w tym zakresie żadnych rozważań. Konieczność przeprowadzenia oceny w tym zakresie wynika także z faktu, że ojciec dzieci został zwolniony z odpłatności ze względu na swoją trudną sytuację materialną (decyzja Dyrektora MOPR w ... z dnia ... grudnia 2003 r., ...). Wydane decyzje nie tylko nie zawierają rozważań w powyższej kwestii, ale także pomijają treść § 22 rozporządzenia w sprawie rodzin zastępczych, który zobowiązuje organ ustalający wysokość odpłatności do uwzględnienia sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, dochodowej i majątkowej rodziców dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej. Zaskarżone decyzje nie zawierają rozważań w tym zakresie.

Orzekając w niniejszej sprawie organy skupiły się tylko na sytuacji materialnej skarżącej, a jest to tylko jedna z okoliczności brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości odpłatności. Szczegółowe wyliczenie dochodu rodziny skarżącej i w konsekwencji ocena, że sytuacja ta pozwala na ponoszenie odpłatności, bez uprzedniego przeanalizowania, czy w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od ustalenia odpłatności, a także brak rozważań co do sytuacji skarżącej w świetle § 22 ust. 5 rozporządzenia w sprawie rodzin zastępczych powoduje, że decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.