Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 609/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości drogowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2004 r. stwierdził, że nieruchomość położona w S., oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr ewid. [...], obręb [...], o powierzchni [...] ha, będąca w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasnością J. P. i M. K., zajęta pod drogę gminną, ulicę [...], pozostająca w tym dniu we władaniu Gminy S., stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością tej Gminy.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że nabycie prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm., uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek :

- zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną,

- pozostawania jej we władaniu Skarbu Państwa lub gminy,

- nieprzysługiwania Skarbowi Państwa lub gminie prawa własności nieruchomości.

W toku postępowania organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną pod nazwą ulica [...]. Podstawą prawną zakwalifikowania tej drogi do dróg publicznych jest uchwała Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich (Dz. Urzęd. Województwa Kieleckiego z 1987 r. Nr 12, poz. 149). Z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta, zgodnie z art. 103 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., z mocy prawa zmieniła status, stając się drogą gminną. Nieruchomość nie jest ogrodzona, leży w granicach władztwa publicznego wyznaczonego liniami rozgraniczającymi drogę, co potwierdzono podczas oględzin nieruchomości.

W 1998 r. Gmina S. sprawowała władztwo nad przedmiotową nieruchomością w takim samym stopniu jak nad całą drogą, a polegało ono na wykonywaniu obowiązków wynikających z art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.), w szczególności na utrzymywaniu drogi w przejezdności, o czym świadczą dokumenty nadesłane przez zarządcę drogi.

Tytuł prawny przysługujący J. P. i M. K. do przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., stanowiącej część nieruchomości, oznaczonej jako działka [...] o powierzchni [...] ha, organ ustalił na podstawie prawomocnego aktu własności ziemi z dnia [...] maja 1975 r. nr [...], wydanego przez Naczelnika Powiatu w S.. W 1976 r., zgodnie z opracowaną dokumentacją geodezyjną (operat nr [...] z dnia [...] sierpnia 1976 r.) dokonano podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na dwie części oznaczone odpowiednio: nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, z przeznaczeniem tej części pod poszerzenie pasa drogowego ulicy [...]. Sąd Rejonowy w S., postanowieniem z dnia [...] czerwca 1980 r. sygn. akt [...] Ns [...] orzekł o zniesieniu współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (wynikającej z w/w aktu własności ziemi) pomiędzy M. K. a J. P., na podstawie mapy sytuacyjnej (z projektem podziału), przyjętej do Rejonowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznego w S. w dniu [...] kwietnia 1978 r. pod nr [...]. Działka nr [...] podzielona została na dwie części: działkę nr [...] (przyznaną na wyłączną własność M. K.) i działkę nr [...] (przyznaną na wyłączną własność J. P.). Pozostała część nieruchomości, objętej aktem własności ziemi, oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha pozostała w dalszym ciągu współwłasnością J. P. i M. K. (aktualnie po modernizacji ewidencji gruntów powierzchnia tej działki wynosi [...] ha).

W dokumentach archiwalnych Starostwa Powiatowego w S., a także Urzędu Miasta w S. brak jest dowodów (decyzji, aktu notarialnego) na potwierdzenie, że doszło do wywłaszczenia lub wykupu przedmiotowej nieruchomości, na podstawie przygotowanej w 1976 r. dokumentacji geodezyjnej.

Uznając spełnienie wszystkich przesłanek do uwłaszczenia, na podstawie przepisu art. 73 powołanej ustawy, organ pierwszej instancji stwierdził, że działka nr [...] stała się z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., własnością Gminy S..

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że w świetle akt w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami nieruchomości położonej w S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], były J. P. i M. K.. Przedmiotowa działka w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu Gminy S. oraz była zajęta pod drogę gminną, ulicę [...].

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez odwołującą się, Minister Infrastruktury stwierdził, że przepis art. 73 powołanej ustawy ma na celu uregulowanie stanu prawnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Stosując ten przepis organ orzekający bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. W przypadku stwierdzenia, iż wymienione we wskazanym przepisie przesłanki zostały łącznie spełnione, organ wydaje decyzję deklaratoryjną, potwierdzającą jedynie stan zaistniały z mocy samego prawa. Kwestia zaś dotycząca powierzchni działki podnoszona przez stronę nie należy do postępowania prowadzonego w trybie powołanego art. 73 powołanej ustawy.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2005 r. złożyła J. P., podnosząc, że zmieniono status prawny oraz stan faktyczny położenia przedmiotowej nieruchomości przez zmianę adresu, podawanie nie prawdziwych danych w pismach i decyzjach organów orzekających w sprawie. Zatajono fakt dokonania pierwszego wywłaszczenia działki nr [...] o powierzchni [...] m2 wykazem zmian gruntowych z dnia [...] sierpnia 1976 r. oraz drugiego wywłaszczenia działki nr [...] o powierzchni [...] m2, na poszczenie ulicy o nazwie [...], dokonanego decyzją Zarządu Dróg Publicznych z dnia [...] stycznia 1977 r. Sprawa ta nie została rozpoznana do dnia dzisiejszego. Skarżąca wniosła o wyjaśnienie powyższej kwestii.

W piśmie procesowym z dnia 6 grudnia 2005 r. J. P. wyjaśniła, że domaga się uregulowania granic działki nr [...] i odtworzenie znaków granicznych z 1976 r., zwrotu posiadania działki nr [...] oraz nakazania posiadaczom działki nr [...] i spadkobiercy działki nr [...] usunięcia z niej budynku gospodarczego, wypłacenia odszkodowania za użytkowanie działki nr [...] jako drogi publicznej oraz zadośćuczynienia za poniesione koszty adwokackie w prowadzonych przez skarżącą procesach karnych i cywilnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Ustawodawca jednoznacznie stwierdził w powyższym przepisie, że przy spełnieniu określonych warunków nieruchomość staje się własnością odpowiedniego podmiotu publicznoprawnego (Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego) z mocy samego prawa, jeżeli własność danej nieruchomości nie przysługiwała w dniu 31 stycznia 1998 r. Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego.

W art. 73 ust. 1 powołanej ustawy wskazano na trzy przesłanki warunkujące uwłaszczenie podmiotów publicznoprawnych co do nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które musiały być spełnione w dniu 31 grudnia 1998 r.:

- zajęcie nieruchomości pod drogi publiczne,

- pozostawanie nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa lub gminy,

- nielegitymowanie się przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego własnością tej nieruchomości.

Organy obu instancji w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły i udokumentowały w aktach fakt spełnienia powyższych przesłanek w rozpatrywanej sprawie, czego nie kwestionuje również skarżąca. Zgodnie z uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] maja 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich (Dz. Urzęd. Województwa Kieleckiego z 1987 r. Nr 12, poz. 149), ul. [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta, zgodnie z art. 103 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., z mocy prawa zmieniła status, stając się drogą gminną.

Współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są J. P. i M. K., co potwierdza akt własności ziemi z dnia [...] maja 1975 r. nr [...], wydany przez Naczelnika Powiatu w S. oraz wypis z rejestru gruntów z dnia [...] grudnia 2003 r. (k-11). Nieruchomość ta w dniu 31 grudnia 1998 r. nie była więc ani własnością Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Nieruchomością tą w części zajętej pod drogę publiczną faktycznie władała Gmina S., co stwierdziła również skarżąca w piśmie z dnia 25 listopada 2003 r. Władanie Gminy S. przedmiotową drogą potwierdza ponadto załączona do akt: metryka ulicy [...], książka drogi oraz dokumentacja prowadzonych na niej robót budowlanych.

Ustosunkowując się do żądań skarżącej zawartych w piśmie procesowym z dnia 6 grudnia 2005 r. podkreślić należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Z tego względu Sąd w rozpatrywanej sprawie nie mógł odnieść się do tych żądań skarżącej, bowiem wykraczają one poza przedmiot orzekania w niniejszej sprawie. Zauważyć należy jedynie, że art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie wyłącza prawa właściciela nieruchomości do żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości przez gminę bez tytułu prawnego przed dniem 1 stycznia 1999 r., na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (por. wyrok SN z dnia 8 lipca 2004 r., IV CK 520/03; OSNC 2005/7-8/130). Właściwym do ewentualnego ustalenia przedmiotowego wynagrodzenia jest jednak sąd powszechny, a nie organ administracji publicznej czy też sąd administracyjny.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.