Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 359/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 530/18 w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 530/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W dniu 4 kwietnia 2016 r. P. G. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w Błoniu wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko H. G. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Burmistrz Błonia przyznał wnioskowane świadczenie.

Następnie w dniu [...] września 2017 r. Burmistrza Błonia uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz odmówił prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko H. G. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na podstawie informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o opłaconych składkach zdrowotnych w 2015 r., niezbędnej do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na kolejny okres zasiłkowy 2016/2017, organ powziął przypuszczenie podjęcia przez P. G. nowego zatrudnienia, ze względu na zgłoszenie wnioskodawcy przez firmę A. sp. z o.o. do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 18 grudnia 2015 r.

P. G. został wezwany do złożenia wyjaśnień w związku z zaistnieniem rozbieżności między informacją z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i dokumentacją, dotyczącą świadczeń rodzinnych, według stanu na miesiąc grudzień 2015 r. oraz świadczenia wychowawczego.

W terminie przewidzianym w wezwaniu P. G. złożył do organu zaświadczenie z ﬁrmy K. s.c. o okresie zatrudnienia od 20 marca 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. na umowę zlecenie, które świadczy, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (art. 2 pkt 19 lit. c, art. 7 ust. 1) o utracie dochodu z tej ﬁrmy po 31 grudnia 2015 r. oraz zaświadczenie z firmy A. sp. z o.o. o zatrudnieniu od dnia 18 grudnia 2015 r. na umowę o pracę na czas określony i dochodzie za okres od dnia 18 grudnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i zaświadczenie z firmy A. sp. z o.o. o dochodzie za miesiąc styczeń 2016 r. (miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło zatrudnienie zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c i art. 7 ust. 3) w wysokości 3.653,26 zł, które świadczą zgodnie z ww. przepisami ustawy o uzyskaniu dochodu w takiej wysokości z tej ﬁrmy.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P. G.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające wznowienie postepowania. Taką okolicznością były informacje, że w dniu składania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego P. G. nie poinformował organu o fakcie utraty dochodu spowodowanego utratą innej pracy zarobkowej w firmie K. s.c. z dniem 31 grudnia 2015 r. oraz o fakcie uzyskania dochodu spowodowanego uzyskaniem zatrudnienia w ﬁrmie A. sp. z o.o. od dnia 18 grudnia 2015 r.

Wobec złożonego przez skarżącego zaświadczenia z ﬁnny K. s.c. o okresie zatrudnienia na umowę zlecenie od dnia 20 marca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz oświadczenia o utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (umowa o dzieło) M. G. w 2014 r. w ﬁrmie E. sp. z o.o., organ I instancji ustalając dochód rodziny nie uwzględnił ww. dochodów utraconych na podstawie art. 7 ust. 1 i art. 2 pkt 19 lit. c ustawy. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c ustawy uzyskaniem dochodu jest uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc zgodnie z art. 7 ust. 3, w przypadku uzyskania dochodu (zatrudnienia) przez członka rodziny po roku kalendarzowym (w 2015, 2016 i 2017), poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód rodziny ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (za miesiąc następujący po zatrudnieniu), jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryﬁkowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Wobec złożonego przez P. G. zaświadczenia z ﬁrmy A. sp. z o.o. o jego zatrudnieniu od dnia 18 grudnia 2015 r. na umowę o pracę na czas określony i dochodzie za okres od dnia 18 grudnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i zaświadczenia z ﬁrmy A. sp. z o.o. o dochodzie za miesiąc styczeń 2016 r. (miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło zatrudnienie, zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c) w wysokości 3.653,26 zł oraz zaświadczenia z ﬁrmy G. sp. z o.o. o dochodzie M. G. za miesiąc lipiec 2015 r., czyli miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiło zatrudnienie, w wysokości 49 zł, dochód rodziny został powiększony o dochód osiągnięty przez skarżącego i jego małżonkę za w/w miesiące następujące po uzyskaniu dochodu (zatrudnienia). Dochód rodziny został powiększony o 3.702,26 zł.

Reasumując Kolegium wskazało, że dochód rodziny P. G., w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w momencie składania wniosku 4 kwietnia 2016 r., według przepisów ustawy (3653,26+49/3 osoby) wyniósł 1.234,09 zł i przekraczał kwotę 800 zł, do wysokości której przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko.

Od ww. decyzji P. G. wniósł skargę, zarzucając obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) w zw. z art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69 oraz art. art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zwrócił uwagę, że przeprowadzone w postępowaniu wznowieniowym postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że P. G. utracił zatrudnienie w firmie K. s.c. z upływem 31 grudnia 2015 r. i podjął zatrudnienie od 18 grudnia 2015 r. w firmie A. sp. z o.o., gdzie uzyskiwał wyższe (w stosunku do tych z umowy zlecenie) zarobki w okresie od 18 grudnia 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. (zaświadczenia o zarobkach). Okazało się także, że M. G. uzyskała w 2014 r. dochód w wysokości 720 zł z tytułu wykonywania pracy zarobkowej w firmie E. sp. z o.o. (PIT-11 za 2014 r.) i zatrudnienie to utraciła.

Uzyskane dowody (zaświadczenia o zarobkach, PIT-11 za 2014 r.) i wynikające z nich okoliczności istniały w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Były także nieznane organowi I instancji przed wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r., a zatem miały walor "nowości", skoro P. G. nie poinformował organu przy składaniu wniosku o świadczenie wychowawcze i przed wydaniem decyzji o wykonywaniu przez M. G. pracy zarobkowej w 2014 r. na rzecz E. sp. z o.o. i jej utracie, a także o utracie zatrudnienia w K. s.c. i podjęciu zatrudnienia w A. sp. z o.o. Dowody te i wynikające z nich okoliczności były także istotne dla sprawy, skoro przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko dotyczyło sytuacji dochodowej z lat kalendarzowych 2014-2016 i uzależnione było od spełnienia przez rodzinę wnioskodawcy tzw. kryterium dochodowego z art. 5 ust. 3 ustawy.

Wobec tego, że w sprawie potwierdziła się podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., Burmistrz Błonia zasadnie uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. i przeprowadził ponowne postępowanie o przyznanie świadczenia wychowawczego, co do istoty sprawy, z uwzględnieniem uzyskanych nowych dowodów, potwierdzających sytuację zatrudnieniową i dochodową rodziców H. G.

Biorąc pod uwagę, że M. G. utraciła pracę zarobkową w firmie E. sp. z o.o. w 2014 r. (oświadczenie P. G. z dnia 25 lipca 2017 r.), a P. G. utracił pracę zarobkową w firmie K. s.c. w 2015 r., dochodu z tych źródeł organ nie uwzględnił, mając na uwadze art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 19 lit. c i pkt 21 ustawy. Skoro po roku kalendarzowym 2014 (art. 48 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 2 i pkt 20 i 21 ustawy) M. G. i P. G. uzyskali nową pracę zarobkową, to organ I instancji przyjął jako miarodajne dochody M. G. z miesiąca lipca 2015 r. i P. G. z miesiąca stycznia 2015 r. (49+3.653,26=3.702,26: 3 os. w rodzinie), co dało kwotę dochodu rodziny, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w wysokości 1.234,09 zł, mając na uwadze art. 7 ust. 3 ustawy.

Wobec tego, zdaniem Sądu, trafnie organ I instancji orzekł, że P. G. nie jest uprawniony do przyznania świadczenia wychowawczego na H. G., ponieważ rodzina wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe z art. 5 ust. 3 ustawy (800 zł).

Podkreślono przy tym, że kwestia obciążenia komorniczego wynagrodzenia skarżącego nie miała znaczenia dla ustalenia wysokości dochodu.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwrócił uwagę, że organ właściwy w sprawie świadczeń wychowawczych może samodzielnie uzyskiwać i weryfikować drogą elektroniczną informacje udzielane m.in. przez naczelnika urzędu skarbowego, zawierające dane o wysokości dochodu, składek ubezpieczeniowych, należnego podatku (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy). Uszło jednak uwadze skarżącego, że nie dotyczy to danych o dochodzie członków rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze (art. 17 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. l ustawy).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. G., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. oraz art. 77 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu zajęcia stanowiska w przedmiocie wszystkich okoliczności faktycznych oraz prawnych będących przedmiotem toczącego się postępowania, przy jednoczesnym niewykazaniu się przez organ zarówno I jak i II instancji wystarczającą inicjatywą dowodową w przedmiocie wyjaśnienia kluczowej okoliczności faktycznej będącej przedmiotem toczącego się postępowania w postaci wysokości oraz ewentualnej powtarzalności premii pieniężnej zaledwie jednokrotnie uzyskanej przez skarżącego w miejscu zatrudnienia, której zarówno wysokość jak i ewentualna powtarzalność bądź jej brak, nie zostały wzięte pod uwagę, zaś przedmiotem ustaleń organu zarówno I jak i II instancji był wyłącznie fakt jej uzyskania oraz przypisania wyłącznie do jednego okresu rozliczeniowego obejmującego jeden miesiąc, która to okoliczność ma istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, gdyż wpływa na wzrost dochodów rodziny uprawnionego w przeliczeniu na jedną osobę lecz wyłącznie w skali jednego miesiąca, przy rozłożeniu zaś premii uzyskanej przez skarżącego proporcjonalnie na okres całego roku może dawać jedynie nieznaczny wzrost dochodów rodziny uprawnionego, który w przeliczeniu na jedną osobę może nadal mieścić się w kwocie poniżej 800 zł, a zatem wartości, która wciąż uprawnia do pobierania świadczenia wychowawczego na rzecz uprawnionego H. G.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;

2) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

3) zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które nie zostały opłacone zarówno w całości jak i w części.

Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), dalej powoływanej jako "uCOVID-19", Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej w dniu 4 listopada 2021 r. sprawę skierował do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej z dnia 4 listopada 2021 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19. Wyjaśnić trzeba, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany, skoro zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. W konsekwencji skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że dopuszczalne jest rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym albowiem przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc po uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają zatem zawarte w niej podstawy. Związanie podstawami kasacyjnymi polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten jest uprawniony jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego w rzeczywistości istniały. Zakres kontroli wyznacza autor skargi kasacyjnej, wskazując które normy prawa zostały naruszone. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 P.p.s.a. oznacza obowiązek powołania przez skarżącego konkretnych przepisów prawa, którym jego zdaniem, uchybił Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia.

W skardze kasacyjnej sformułowany został wyłączenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. oraz art. 77 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu zajęcia stanowiska w przedmiocie wszystkich okoliczności faktycznych oraz prawnych będących przedmiotem toczącego się postępowania, przy jednoczesnym niewykazaniu się przez organ zarówno I jak i II instancji wystarczającą inicjatywą dowodową w przedmiocie wyjaśnienia kluczowej okoliczności faktycznej będącej przedmiotem toczącego się postępowania w postaci wysokości oraz ewentualnej powtarzalności premii pieniężnej. Autor skargi kasacyjnej nie zarzucił natomiast naruszenia żadnego z przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, tj. art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a także m.in. art. 2 pkt 19 lit. c i pkt 20 lit. c, art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 1257), a zatem nie zakwestionował czy prawidłowo, po wznowieniu postępowania, został wyliczony dochód rodziny P. G., co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. oraz art. 77 K.p.a. stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Wyjaśnić trzeba, że uregulowanie zawarte w art. 141 § 4 P.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.

Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

Natomiast brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy stanowisko to zostało umotywowane w stopniu wystarczającym, aby poddać je merytorycznej kontroli w postępowaniu wywołanym wniesioną skargą kasacyjną. Dlatego - co należy podkreślić - polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13, z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13, z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13, z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13 oraz z dnia 27 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 474/21 i I OSK 604/21).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu I instancji wynika dlaczego, w ocenie składu orzekającego, rozstrzygnięcie we wznowionym postępowaniu o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze oraz o odmowie jego przyznania jest prawidłowe. Okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 141 § 4 P.p.s.a., a zatem takie stanowisko Sądu nie mogło być skutecznie zwalczane przez podniesienie zarzutu naruszenia powyższego przepisu.

Podkreślenia przy tym wymaga, że kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie została wydana w jednym z nadzwyczajnych trybów – wznowienia postępowania. Z urzędu bowiem zostało wznowione postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza Błonia z dnia [...] kwietnia 2016 r. przyznającą świadczenie wychowawcze. Podstawę do wznowienia postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., dotyczący nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi I instancji, tj. okoliczności, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. inna była sytuacja dochodowa i zatrudnieniowa, zarówno M. G., jak i P. G., niż ta podana we wniosku o świadczenie wychowawcze.

W ramach prowadzonego postępowania, strona dysponowała uprawnieniem do podnoszenia wszelkich zastrzeżeń co do gromadzony w sprawie dowodów i mogła je zwalczać za pomocą przeciwdowodów. Takie uprawnienia przyznają jej bowiem przepisy art. 7, art. 10 czy art. 78 K.p.a. Jednakże działanie strony na etapie postępowania administracyjnego i przed Sądem I instancji miało charakter jedynie polemiki z ustaleniami dokonanymi przez organy. Strona powołująca się na określone okoliczności faktyczne lub kwestionująca walor i doniosłość już zgromadzonych w sprawie dowodów jest zobowiązana do przeciwstawienia im konkretnych przeciwdowodów lub odpowiednich wniosków dowodowych. Przypomnieć trzeba, że stosownie do treści art. 7 K.p.a., w celu rzetelnego wyjaśnienia sprawy, organy administracji działają nie tylko z urzędu ale również na wniosek strony. Zasada prawdy obiektywnej wymaga więc także od strony aktywności w dowodzeniu swoich racji.

Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł po stronie skarżącego kasacyjnie takiej inicjatywy dowodowej. Strona nie przedstawiła organowi żadnego przeciwdowodu na okoliczność istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie zakwestionowano faktu utraty dochodu spowodowanej utratą innej pracy zarobkowej w firmie K. s.c. z dniem 31 grudnia 2015 r. oraz uzyskania dochodu spowodowanego uzyskaniem zatrudnienia w firmie A. sp. z o.o. od dnia 18 grudnia 2015 r. Nie podważono również faktu zatrudnienia M. G. we wskazanym okresie co w konsekwencji miało wpływ na określenie dochodu rodziny skarżącego kasacyjnie w momencie składania wniosku w dniu 4 kwietnia 2016 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego. Dowody, na których organ I instancji oparł swe rozstrzygnięcie we wznowionym postępowaniu administracyjnym, wpłynęły do tego organu w 2017 r., przy czym wcześniej dokumenty te nie znajdowały się w aktach, co uzasadnia twierdzenie, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności. Należy także zauważyć, że dokumenty szczegółowo wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a mające wpływ na sytuacje dochodową rodziny strony istniały w czasie wydawania przez organy decyzji przyznających świadczenie wychowawcze, jednak organ nie był w ich posiadaniu. Organ był zatem zobligowany do przeanalizowania, czy na podstawie tych dokumentów należy wznowić postępowanie administracyjne.

Nie można przy tym pominąć, że zawiadomieniem z dnia 26 lipca 2017 r. Burmistrz Błonia poinformował P. G. o zakończeniu wznowionego postępowania dowodowego w sprawie decyzji ostatecznej o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego, wskazując że w wyniku wznowienia tego postępowania, po uwzględnieniu nowych dowodów, dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł na osobę 1.234,09 zł i przekroczył kryterium dochodowe do przyznania świadczenia wychowawczego.

Ponadto, przy piśmie z dnia 18 sierpnia 2017 r., organ I instancji przesłał skarżącemu, na jego wniosek, dokumenty mające wpływ na wznowienie postepowania, informując że w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma strona może zapoznać się i wypowiedzieć co do zgromadzonych w sprawie dowodów oraz przedłożyć dodatkowe dowody i materiały. Po upływie tego terminu zostanie natomiast wydana decyzja uchylająca decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. i odmawiająca od 1 kwietnia 2016 r. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Z akt sprawy wynika również, że organ odwoławczy nie zebrał nowych dowodów w sprawie i swoje orzeczenie oparł w całości o dowody zebrane w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. Strona wobec tego miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenie się odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego, a zatem zarzut uniemożliwienia skarżącemu zajęcia stanowiska w przedmiocie wszystkich okoliczności faktycznych oraz prawnych będących przedmiotem toczącego się postępowania jak i niewykazanie się przez organ I i II instancji wystarczającą inicjatywą dowodową jest chybiony.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.