Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1039/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi K.J. i M. J. B.T. K. i Z. "M." s.c. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]kwietnia 2002r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski MW


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 1039/04

U Z A S A D N I E N I E

Dnia [..] 2002 r. uprawnieni kontrolerzy celni Urzędu Celnego w R. Oddziału Celnego w O. przeprowadzili kontrolę pojazdu członowego wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie kontroli dokonano ważenia ciągnika marki V. nr rej. [...] wraz z naczepą typu T. nr rej. [...] wraz z przewożonym ładunkiem. Pojazd ów kierowany był przez A.M. Dopuszczalny nacisk osi pojedynczej pojazdu wynosił 100 kN. W wyniku ważenia, przeprowadzonego o godzinie [...] stwierdzono, że na drugiej osi pojazdu przekroczono dopuszczalny nacisk (o 6,04 kN). Wynik tej kontroli utrwalono w protokole nr [...]z godziny [...] dnia [...] 2002 r. W protokole tym odnotowano nadto, iż pojazd jest nienormatywny, wymaganego zezwolenia przewoźnik nie posiada. Protokół i dokument o nazwie Wynik ważenia na wadze dynamicznej podpisał bez zgłaszania uwag i zastrzeżeń kierowca przedmiotowego pojazdu (k. 4, 5 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] 2002 r. nr [...]na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. 71/00/838 ze zm.-dalej udp) w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 98/97/602 ze zm.- dalej prd) i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. 44/99/432- dalej rozporządzenie) w związku z ustaleniami zawartymi w protokole nr [...]z dnia [...] 2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w R. obciążył K. J. i M. J. karą pieniężną w wysokości 1560 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu Dyrektor Urzędu stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 prd, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną ustala się za stwierdzony dnia [...] 2002 r. o godz. [...], przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, co wykazano w protokole nr [...], czyniąc ów protokół integralną częścią decyzji. Odpis decyzji doręczono kierowcy A. M. dnia [...] 2002 r., a K. J. dnia [...] 2002 r. (k. 6, 7 akt administracyjnych).

Odwołanie od owej decyzji złożyli K. J. i M. J.- B. T. K. i Z."M." sc w K., kwestionując podstawy prawne i faktyczne decyzji. Kierowca Ich samochodu A.M., będący świadkiem i uczestnikiem kontroli pojazdu, złożył Odwołującym się oświadczenie, że ważenie było nierzetelne i nadto dokonywane w warunkach wykluczających dokładność wagi; w szczególności chodzi o oblodzenie wagi i nierówny najazd kół na wagę. Personel punktu kontrolnego odmówił ponownego ważenia nacisku osi, wbrew żądaniu kierowcy. Ze specyfikacji wysyłkowej wynika, że samochód ciężarowy był załadowany poniżej dopuszczalnej granicy ładowności; ładunek umieszczono równomiernie, zatem nie było możliwe przekroczenie norm obciążenia poszczególnych osi pojazdu. Powołując wyrok NSA z "16.6.1999- sygn. 149/99" Odwołujący wskazali, że cytowane jako podstawa prawna przepisy są niezgodne z art. 2 i 92 Konstytucji i art. 13 ust. 4 udp.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz.U. 71/00/838 ze zm.) Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. Prezes Głównego Urzędu w szczególności wskazał, że kara pieniężna została nałożona dnia [...] 2002 r. na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi ciągnika V. nr rej. [...]

wraz z naczepą typu T. nr rej. [...], użytkowanego przez firmę BTKiZ "M." sc K. J. i M. J. Prezes Głównego Urzędu stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze stacjonarnej, posiadającej ważne do dnia [...]października 2003 r. świadectwo legalizacji nr [...] wydane dnia [...] października 2001 r. przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. Uzyskany wynik dowiódł, że dopuszczalne normy nacisku ustalone rozporządzeniem zostały przekroczone o 6,04 kN w przypadku drugiej osi pojazdu a organowi celnemu nie przedstawiono wymaganego prawem zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust. 1 i 2 i art. 13 ust. 2a i 2b udp. Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określa załącznik do ustawy. Wg załącznika, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN, w przypadku przekroczenia nacisku dla osi pojedynczej ponad 105 kN do 115 kN, kara pieniężna wynosi 1560 zł. Urządzenie rejestrujące, posiadające ważne świadectwo legalizacji, nie zasygnalizowało błędów, zatem należy uznać, że zarówno sam pomiar, jak i jego wynik są prawidłowe i zgodne ze stanem faktycznym. Błędne wskazanie wagi (gdy błąd przekracza wartość błędu dopuszczalnego), może nastąpić w wypadku niezachowania odpowiednich warunków pomiaru, co winno być sygnalizowane przez wagę i taki pomiar winien być powtórzony. W niniejszej sprawie brak sygnalizacji błędu wagi, nie było więc potrzeby powtórnego ważenia. Z akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie stwierdzono prawidłowy przejazd przez wagę, a system ważenia nie sygnalizował żadnych nieprawidłowości. Z protokołu z [...]2002 r. nr [...] nie wynika, by wykonujący transport kwestionował warunki, w jakich dokonywano ważenia i wnosił o powtórne ważenie. Dopiero w wyjaśnieniach z [...]2002 r. kierowca A. M. informuje, że waga była oblodzona, a funkcjonariusze celni odmówili ponownego ważenia. Jednakże kierowca jako datę zdarzenia wskazuje dzień [...].2002, gdy przedmiotowej sprawie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś dnia [...]2002 r. Bezpodstawny jest zarzut zalegania na wadze lodu, bowiem z wyjaśnień z dnia [...]2002 r. Kierownika Zmiany, pełniącego służbę dnia [...] 2002 r. i celników dokonujących ważenia, waga i najazdy na wagę były właściwie przygotowane. W trakcie procesu ważenia, jak i bezpośrednio po nim, wykonujący transport nie wskazywał żadnych okoliczności, świadczących o nieprawidłowym procesie ważenia. Wagi samochodowe, przy pomocy których administracja celna dokonuje kontroli nacisków osi i masy całkowitej, spełniają wymogi do właściwego działania, są sprawne, serwisowane i mają odpowiednie atesty. Nie jest dopuszczalne uwzględnianie wyników pomiarów dokonywanych innymi urządzeniami np. zamontowanymi w pojazdach, bowiem nie są to wagi dynamiczne przekazane do użytkowania administracji celnej przez wojewodów zarządzających drogowymi przejściami granicznymi, posiadające odpowiednie programy komputerowe i nienaruszone cechy legalizacyjne, gwarantujące niemożliwość ingerencji w proces ważenia. Bez znaczenia jest to, że samochód nie miał przekroczonej ładowności, bowiem pomiar wykazał przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drugą oś i za to wymierzono karę pieniężną. Przepisy będące podstawą prawną decyzji I instancji, są aktami prawnymi obowiązującymi i nie stwierdzono, by naruszały Konstytucję RP.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli K. J. i M. J.- B. T. K. i Z. "M." sc w K. Skarżący zarzucili decyzji, że "nie ma żadnej podstawy prawnej", a przywołane przepisy nie uwzględniają stanu prawnego na dzień 1 stycznia 2002 r. Organ odwoławczy, prócz argumentów podniesionych przez stronę, winien był ustalić legalność decyzji według stanu prawnego w dniu jej wydania. Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił skutków nowelizacji ustawy prawo o ruchu drogowym, dokonanej ustawą z 6 września 2001 r. o zmianie ustawy- prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 129/01/1444). Przepisy tej ustawy i ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 125/01/1371) odmiennie regulują odpowiedzialność za skutki przekroczenia norm nacisku na oś pojazdu- spoczywa ona na załadowcy, a nie na przewoźniku.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. (na którego przeszły kompetencje zniesionego organu- Prezesa GUC) podtrzymał w całości dotychczasową argumentację Prezesa Głównego Urzędu Ceł podkreślając w szczególności, że tylko przewoźnik może być uznany za korzystającego z drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych; przewoźnik w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa świadczy usługi transportowe. Nadawca ładunku nie korzysta z drogi w rozumieniu udp i nie może być obciążony karą pieniężną na podstawie art. 13 ust. 2a udp.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

1. Ustawą z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 41/02/365 ze zm.) z dniem 30 kwietnia 2002 r. zniesiono organ administracji państwowej w sprawach celnych - Prezesa Głównego Urzędu Ceł (art. 2 pkt 1 i art. 39) i utworzono organ- dyrektora izby celnej (art. 3 pkt 1), do którego zakresu działania przeszły dotychczasowe zadania i kompetencje Prezesa GUC w zakresie indywidualnych postępowań w sprawach celnych (art. 4 ust. 1).

Sądowi z urzędu ze spraw: IV SA/Po 742/04 i IV SA/Po 925/04 tutejszego Sądu wiadomym jest, że odpowiedzi na wezwania Sądu o przedstawienie stosownych upoważnień wydanych przez Dyrektora Urzędu Celnego w R. dla kierowników zmian, których podpisy widnieją pod zaskarżonymi decyzjami, Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w O. wskazał, że zakres obowiązków i uprawnień Kierownika Zmiany jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie § 2 decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...]grudnia 1997 r. nr [...] i art. 283 i 284 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. 23/97/117 ze zm.). Zgodnie z art. 106 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej upsa) podstawą orzekania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest- co do zasady- materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy administracyjnej. Na podstawie art. 106 § 3 i 5 upsa Sąd przeprowadził dowody uzupełniające z odpisów dokumentu- decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...], którym to urzędowym odpisom dokumentu Sąd dał wiarę w całości, bowiem nie zostały one zakwestionowane skutecznie przez strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności (art. 106 § 5 upsa w zw. z art. 244 § 1 i 252 kpc; T. Ereciński w: "Komentarz do kpc" W.Pr. 2002 t. 1 s. 514 uw. 26, s. 515 uw. 32 zd. 4). Z uwagi na datę wydania decyzji I instancji, istotną dla rozstrzygnięcia sprawy jest decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...]. W decyzji określono, że Zastępcy Dyrektora i Kierownicy Oddziałów mogą przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonym Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Celnego. W piśmie z dnia [...]grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w O. określił, iż Kierownik Zmiany był upoważniony do podpisania decyzji na podstawie pkt I.1.D Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy, wydanej na podstawie art. 284 Kodeksu celnego. W zakresie ustalonym dla kierownika zmiany w punkcie IV Karty, funkcjonariusz celny posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, w zakresie spraw załatwianych w toku służby. Tym samym nie doszło do nieważności decyzji I instancji na skutek podpisania jej przez kierownika zmiany W. N., bowiem działał on w granicach upoważnienia dyrektora urzędu celnego ( art. 40b ust. 1 i 2 udp).

2. Zgodnie z art. 13 ust. 1udp- w brzmieniu obowiązującym w dniu

wydawania zaskarżonej decyzji (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy)- korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 udp mogły być pobierane m.in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. W dacie wydania decyzji przez organy obu instancji, za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym, pobierało się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy.

Wbrew ocenie Skarżących, wejście w życie dnia 1 stycznia 2002 r. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 125/01/1371) ani ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy- prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 129/01/1444), nie wpłynęło na treść normy materialnoprawnej, istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy. W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy zmian istotnych dla dekodowanej normy prawnej nie wprowadziła także ustawa z dnia 1 marca 2002 r. o zmianach w organizacji i funkcjonowaniu centralnych organów administracji rządowej i jednostek im podporządkowanych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 25/02/253), która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2002 r., nowelizując zarówno ustawę o drogach publicznych, jak i ustawę prawo o ruchu drogowym.

Organy obu instancji prawidłowo orzekły o nałożeniu na Skarżących karę pieniężną w kwocie 1560 zł na podstawie punktu 5 ppktu 1 lit. b załącznika Kary pieniężne o których mowa w art. 13 ust. 2a udp.

Wbrew zarzutom Skarżących, zawartych w odwołaniu, przepisy prawa materialnego, będące podstawą decyzji obu instancji, nie były niekonstytucyjne. Przywołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia "16.6.1999 r.- 149/99" odnosił się do dawnego stanu prawnego- sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 6.9.2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. 125/01/1371). Oba uprzednio obowiązujące rozporządzenia uznane zostały za niezgodne z Konstytucją (wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 1999 r.- sygn. P 7/98- OTK 4/99/72- § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. 123/96/578 ze zm.) uznany został za niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji i że nie jest zgodny z art. 13 ust. 4 udp przez to, że narusza zakres ustawowego upoważnienia oraz stanowi przepis o charakterze represyjnym; wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r.- sygn P 6/02- OTK 7/02/91- § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. 51/00/607 - dalej rozporządzenie RM) uznany został za niezgodny z art. 92 ust. 1 oraz że nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji), lecz nie z powodu przewidzianych w tych rozporządzeniach rozwiązań, lecz z powodu przekroczenia delegacji ustawowej. W niniejszej sprawie zastosowanie znalazła regulacja ustawowa, uchwalona dla wykonania obu tych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (art. 13 ust. 2a i 2b w zw. z art. 40b ust. 1 i 2 udp), która z istoty swej nie mogła naruszać art. 92 Konstytucji i która nie naruszała także art. 2 Konstytucji.

Już bowiem pod rządem rozporządzenia RM Trybunał nie stwierdził niekonstytucyjności § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia RM ze skutkiem ex tunc, nie dopatrzył się niezgodności z wzorcem kontroli z art. 2 Konstytucji a nadto orzekł, że pobrane w oparciu o owe przepisy nie podlegają zwrotowi. Trybunał wskazał, że z punktu widzenia konstytucyjnego porządku prawnego i celu ustawodawcy, wynikającego z ustawy o drogach publicznych, sama zasadność ponoszenia ujemnych konsekwencji za przejazdy nienormatywnych pojazdów bez zezwolenia nie budzi wątpliwości. Trybunał przytoczył obszernie racje (część V pkt 9 uzasadnienia wyroku z 10.12.2002- P 6/02; które Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela) wskazujące na zmianę kontekstu normatywnego wobec wejścia w życie ust. 2b art. 13 udp i że naprawianie prawa nie może służyć legitymizowaniu zachowań naruszających prawo.

3. Skarżący naruszyli dyspozycję art. 13 ust. 2 pkt 3 i ust. 2a i 2b prd, zgodnie z którym- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy- przedsiębiorcy wykonujący przejazd po drogach publicznych pojazdem zarejestrowanym w kraju, o masie, naciskach osi przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym, pobiera się kary pieniężne. Powyższe stanowi bezpośrednią ingerencję w wolność działalności gospodarczej. Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie wyrażał pogląd, że z samej istoty art. 22 Konstytucji wynika możliwość ograniczenia wolności gospodarczej i poddania jej w konstytucyjnie określonych sytuacjach interwencji państwa (np. polegającej na uiszczaniu opłaty za korzystanie z dróg publicznych) w celu ochrony interesu publicznego i praw innych jednostek, co w niniejszej sprawie może oznaczać pokrycie zwiększonych kosztów eksploatacji dróg publicznych. Wolność gospodarcza nie może mieć bowiem charakteru absolutnego, więc możliwe i potrzebne jest ustanawianie różnego rodzaju jej ograniczeń (wyroki TK z 8.04.1998r., K 10/97, OTK ZU 1998/3/228, s. 162; z 28.01.2003, K 2/02, OTK ZU 2003/1/4, s.62; z 17.12.2003, SK 15/02, OTK ZU 2003/9/103, s. 1195).

W świetle powyższego dopuszczalne było wprowadzenie kar pieniężnych z art. 13 ust. 2a i 2b udp. Celem tego przepisu było bowiem nakłonienie podmiotów korzystających z dróg publicznych do uiszczania opłaty drogowej, gdyż sankcja ekonomiczna ma znaczenie przede wszystkim prewencyjne i zmierza do nakłonienia tych podmiotów do wypełniania ustawowych obowiązków. Nie ulega wątpliwości, że nałożenie na Skarżących kary pieniężnej w wysokości niewiele (o 40 zł) przekraczającej dwukrotność najniższej płacy w gospodarce narodowej (760 zł miesięcznie- § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 stycznia 1998 r. w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników- Dz.U. 16/98/74, zm. 64/98/1189, 91/99/1037, 13/00/174, 121/00/1308), nie stanowiło nadmiernego obciążenia i było adekwatne do celu, jaki ustawodawca pragnął osiągnąć.

4. Zasadniczy nurt argumentacji Skarżących sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia. Skarżący podnoszą, że kara pieniężna została nałożona za przekroczenie obciążenia na osi napędowej, w warunkach oblodzenia wagi i nierównego najazdu kół na wagę.

Z akt sprawy wynika, że pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar dnia [...] lutego 2001 r. nr dziennika zgłoszeń [...](k. 3 akt administracyjnych). Ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT 97-114, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiada ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. w dniu [...] października 2001 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia [...]kwietnia 1997 r. nr [...]. Warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.

Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Z .powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa 6/00/40- dalej zarządzenie), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a nie zakwestionowany przez Skarżących opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia) a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Prawidłowych ustaleń organów obu instancji nie podważa pisemne oświadczenie kierowcy A. M., opisującego ważenie w innym dniu ([...]2002 r.- k. 8 akt administracyjnych). Przeciwko daniu wiary owemu oświadczeniu przemawiało i to, że ów Kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do pomiarów, stanu wagi bądź sposobu najazdu kół na wagę ani w dokumencie Wynik ważenia na wadze dynamicznej, ani w protokole z [...].2002 r. nr [...](k. 4-5 akt administracyjnych), które nie uległy sprostowaniu.

Zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia, prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (wyrok NSA z dnia 12.2.1998r. sygn. II SA 1409/97). Nadto na mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz.U. 53/93/248 ze zm.) zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną Prezesa GUM- pomiarów na wadze można dokonywać do [...] października 2003 r.- póki waga ma ważne świadectwo legalizacji.

Wyników ważenia na legalizowanej w trybie ustawowym wadze, Skarżący nie mogli skutecznie podważyć przy pomocy kserokopii dokumentu prywatnego- Specyfikacji wysyłkowej z [...]2002 r., bowiem nie zawiera on żadnych danych o pomiarze nacisku osi (k. 9 akt administracyjnych). Mimo zatem, że art. 76 § 3 kpa dopuszcza możliwość prowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów urzędowych, to nie zawierający w swej treści wskazań co do nacisków na osie pojazdu (a jedynie ogólną masę ładunku, wyrażoną w kilogramach- k. 9 akt administracyjnych), odpis dokumentu prywatnego, nie mógł podważyć prawidłowych ustaleń organów administracji publicznej. W rozpatrywanej sprawie nie stanowiło naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów uznanie przez organ odwoławczy, że owa kopia dokumentu prywatnego nie prowadziła do odmowy dania wiary dokumentowi urzędowemu o nazwie Wynik ważenia na wadze dynamicznej, powstałemu w skutek ważenia na legalizowanej wadze. Wbrew ocenie Skarżących (k. 11 akt administracyjnych), z uwagi na merytoryczną treść odpisu dokumentu z dnia [...].2002 r., pomiar dokonany dnia [...]2002 r. w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, nie jest rozbieżny w protokołem nr [...].

Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, że organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru.

W dokumencie zatytułowanym Wynik ważenia na wadze dynamicznej ani w protokole nie ma żadnych zastrzeżeń kierowcy do przebiegu czynności. Protokół ma charakter dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 76 kpa). Protokół ów nie uległ sprostowaniu ani nie przeprowadzono przeciw temu dokumentowi dowodów. Należy zatem uznać, że protokół kontroli nr [...]słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.

Zasada praworządności, określona w art. 6 kpa, podobnie jak inne zasady ogólne, dotyczy postępowania jurysdykcyjnego (Z. Janowicz- "Kpa komentarz" - PWN 1999 s. 59 uw. 1a). Nie oznacza ona, że przebieg wszystkich czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej, musi być drobiazgowo uregulowany przepisami prawa. Przepisy prawa zawierające w szczególności normy kompetencyjne mają jedynie stanowić podstawę do podjęcia danej czynności przez organ oraz być podstawą obowiązku poddania się przez obywatela (osobę prawną) danej czynności organu (S. Wronkowska "Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa" cz. 1 s. 19 Poznań 2002; Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s. 235). Nawet w silnie sformalizowanym postępowaniu sądowym rozpoznawczym nie reguluje się drobiazgowo szeregu czynności procesowych (np. okazania dowodu stronom, przeprowadzenia oględzin, przeprowadzenia dowodu z filmu, telewizji, fotokopii, fotografii, planów, rysunków oraz płyt lub taśm dźwiękowych i innych przyrządów utrwalających albo przenoszących obrazy lub dźwięki czy eksperymentu procesowego- art. 244- 257, 292-295, 308 kpc; art. 211- 212 kpk), pozostawiając sposób ich przeprowadzenia organowi procesowemu, w oparciu o utrwalone reguły postępowania, bazujące na kulturze prawnej mającej wielopokoleniową tradycję. Podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji i decyzji z [...] 2002 r. nie były (i być nie musiały) jakiekolwiek przepisy regulujące sposób ważenia pojazdów, lecz wskazane prawidłowo w podstawach prawnych obu decyzji przepisy materialnoprawne. Jedynie zatem na marginesie należy wskazać , że już pod rządem ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o miarach (Dz.U. 53/93/248 ze zm.) utrwalonym był pogląd, że ówczesny normodawca- Główny Dyrektor Dróg Publicznych- nie miał kompetencji ustawowych do określania zasad ważenia pojazdów w celu ustalenia masy pojazdu i nacisków osi (wyrok NSA z 17.2.1998- II SA 1489/97). W tej sytuacji szereg regulacji zawartych w zarządzeniu nr 39 ma charakter dyrektyw celowościowych, wskazujących co należy czynić, by osiągnąć zamierzony rezultat- in casu- prawidłowego zadziałania wagi (S. Wronkowska- op. cit. s. 8). W niniejszej sprawie organy celne realizowały wypracowane wcześniej- w tym pod rządem zarządzenia nr 39- utrwalone reguły postępowania.

Legalizowana waga działa w pewnych granicach tolerancji (także temperaturowej- od 1 10oC do + 40oC- k. 1), bowiem w zarządzeniu Prezes GUM wskazuje, że waga winna umożliwiać ważenie pojazdu poruszającego się z prędkością w zakresie od 2 km/h do 6 km/h lub większym (§ 2 ust. 2 zarządzenia), a w decyzji z dnia [...] kwietnia 1997 r. określa zakres temperatury pracy. Gdyby przejazd odbywał się poza przedziałem prędkości określonym w § 2 ust. 2 zarządzenia, wówczas doszłoby do zasygnalizowania nieprawidłowości; sama zmiana prędkości w przedziale tolerancji wagi nie zakłóca wyników pomiaru. Skoro kierowca wiedział, że nie może przekroczyć prędkości 5 km/h, to przejazd odbył się w granicach tolerancji wagi, a wynik pomiaru był prawidłowy. Skarżący nie twierdzili, że waga działała w temperaturze nie mieszczącej się w zakresie temperatury pracy wagi.

5. Sąd stwierdza, że podczas ważenia brak było osoby prawidłowo umocowanej do reprezentowania Skarżących. Skarżący jako podmiot gospodarczy- są profesjonalistami i jako tacy winni należycie dbać o swe interesy w prowadzonej działalności przewozowej. Skoro zatem Skarżący wiedzieli, na podstawie powszechnie obowiązującego i należycie ogłoszonego prawa, że przy przekraczaniu granic Rzeczypospolitej Polskiej wszystkie samochody ciężarowe poddawane są w postępowaniu administracyjnym kontroli co do przestrzegania warunków określonych art. 13 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, i art. 40b ust. 1 i 2 udp, to rzeczą Skarżących było zadbać, by w każdym samochodzie ciężarowym przekraczającym granicę państwa znajdowała się osoba, posiadająca upoważnienie do Ich reprezentowania w owym postępowaniu administracyjnym. Udzielenie pełnomocnictwa na piśmie w postępowaniu administracyjnym nie jest czynnością skomplikowaną ani kosztowną, bowiem pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (art. 33 § 1 i 2 kpa). Nie było zatem żadnych przeszkód, by Skarżący- precyzując należycie zakres pełnomocnictwa- udzielili go np. zatrudnionemu u siebie kierowcy pojazdu bądź osobie mu towarzyszącej, stosownego pełnomocnictwa przed wyruszeniem pojazdu w trasę, bowiem w sferze doświadczenia życiowego mieściła się świadomość, że długim okresie oczekiwania w kolumnie pojazdów na granicy (od kilku godzin do kilku dni), udzielenie takiego pełnomocnictwa ad hoc nie będzie realne. Udzielenie takiego pełnomocnictwa pozwoliłoby na pełną realizację art. 61 § 4, art. 10 § 1, art. 45 w zw. z art. 40 § 2 kpa już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Organ I instancji nie zawiadomił Strony o wszczęciu postępowania

(art. 61 § 4 kpa), nie umożliwił Skarżącym wzięcia czynnego udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa), doręczając odpis decyzji I instancji kierowcy, nie doręczył jej Skarżącym (art. 39 i art. 40 § 1 kpa). Jednakże owe uchybienia formalnym, nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c upsa.

W szczególności brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynikał z istoty i specyfiki owego postępowania- w ciągu doby na dużym przejściu granicznym w O. odprawiane są setki pojazdów ciężarowych, oczekujących często w długich kolejkach. Zarówno w interesie przewoźników, jak i właścicieli pojazdów, kierowców i służb celnych jest, by ważenie pojazdów i ich odprawa, toczyły się sprawnie. Dopełnienie wymogu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, przy uwzględnieniu kilkudniowego obrotu pocztowego, wiązałoby się z praktycznym paraliżem ruchu pojazdów, a kilkudniowe oczekiwanie godziłoby przede wszystkim w interes samych przewoźników i podmiotów, dokonujących transgranicznego obrotu towarowego. Z tychże zatem względów, skoro Skarżący nie zadbali, by w pojeździe była osoba legitymująca się pełnomocnictwem do reprezentowania Ich w owym postępowaniu, obiektywnie niemożliwym stało się doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), jak i umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i złożenia ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa). Już jednak błędne doręczenie odpisu decyzji kierowcy dnia [...] 2002 r. (i jako takie- nieskuteczne wobec Skarżacych) uległo sanowaniu dnia [...] 2002 r., skutkiem prawidłowego doręczenia Skarżącej (k. 6, 7 akt administracyjnych).

Od tej daty- skutecznego doręczenia Stronie odpisu decyzji- zaczął biec dla Skarżących termin do złożenia odwołania. Strona mogła wszelkie zarzuty podnieść w odwołaniu i zostały one wnikliwie rozpatrzone przez organ II instancji. Nadto w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Wymaganie prawidłowej reprezentacji strony, które w zaistniałej sytuacji nie byłoby racjonalne, pociągnęłoby za sobą dodatkowo niezwykle dotkliwe zakłócenia ruchu przewoźników na granicy i funkcjonowania organów celnych, co bez wątpienia groziłoby niepowetowanymi szkodami materialnymi w rozumieniu art. 10 § 2 kpa. Okoliczności faktyczne utrwalone w protokole nr [...]i dokumencie o nazwie Wynik ważenia na wadze dynamicznej (k. 4, 5 akt administracyjnych) mogły być przez organ I instancji uznane za udowodnione- z uwagi na ww okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa. Wobec możliwości zgłaszania wniosków i prezentacji dowodów w merytorycznym postępowaniu odwoławczym, Prezes GUC należycie ocenił dowody w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), a uchybienia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym uległy sanowaniu.

W sprawie nie doszło także do uchybienia art. 9 kpa. Skarżący nie przedkładają żadnego dowodu, wskazującego na nieprawidłowość pouczeń udzielanych kierowcy na stanowisku pomiarowym. Charakter urządzenia, jakim jest waga z wysoko wyspecjalizowanym oprogramowaniem, posiadająca właściwe świadectwo legalizacji, stacjonarny charakter wagi i umieszczenie na dojeździe do wagi właściwych znaków i specjalnych oznaczeń, pozwala na przyjęcie, że sposób przeprowadzenia ważenia był prawidłowy.

Brzmienie art. 13 ust. 2a i 2b udp nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (wyrok NSA z: 23.4.1999 r.- II SA 1838/98, 13.5.1998 r.- II SA 358/98, 15.1.1998 r.- II SA 1189/97, 23.1.1998 r.- II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (wyrok NSA z 22.4.1998 r.- II SA 1421/97). W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne.

Powołane przez Skarżących przepisy nie wywołały zmian co do odpowiedzialności przewoźnika za przejazd pojazdami nienormatywnymi, w oparciu o powołane przepisy prawa publicznego. Niezależnie od tej odpowiedzialności, pozostaje odpowiedzialność cywilnoprawna między załadowcą a przewoźnikiem.

Wskazane uchybienia organu I instancji nie były uchybieniami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy; w sprawie nie doszło do naruszeń prawa materialnego, w związku z czym- zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak było przesłanek do uchylenia decyzji.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

/-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski

MW