Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2020/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 134 par. 1, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 32 ust. 2 i art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) del. WSA Jerzy Siegień Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 321/13 w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. N. na rzecz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 321/13, oddalił skargę T. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 3 stycznia 2012 r. T. N. wystąpił do Wojewody M. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP w trybie tzw. abolicji wskazując, że w Polsce przebywa od dnia 1 października 2007 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 191, poz. 1133 z późn. zm.), odmówił udzielenia zainteresowanemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony stwierdzając, że w toku postępowania jednoznacznie ustalono, że cudzoziemiec wjechał na terytorium Polski w 2008 r., zatem nie spełnia przesłanki z art. 1 ust. 1 omawianej ustawy, tj. wymogu nieprzerwanego przebywania w Polsce od co najmniej 20 grudnia 2007 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. N. zwrócił uwagę, że przebywa nieprzerwanie na terytorium Polski od dnia 1 października 2007 r. Cudzoziemiec udzielił upoważnienia do reprezentowania go w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP w polskiej ambasadzie w H., w której chciał uzyskać wizę do Polski. Osoba, której udzielił ww. upoważnienia wprowadziła cudzoziemca w błąd i będąc przekonanym, że uzyskał wizę, N. T. w październiku 2007 r. przekroczył nielegalnie granicę Polski. W Polsce dowiedział się, że może w Polskiej Ambasadzie w H. odebrać wizę, w związku z powyższym w kwietniu 2008 r. opuścił Polskę i wrócił do Wietnamu, a następnie wjechał legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 6 czerwca 2008 r. Podniósł, że Wojewoda [...] w celu weryfikacji daty wjazdu cudzoziemca mógł powołać świadków - wuja wnioskodawcy pana N. V. oraz kuzyna, N. V.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania T. N., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że wydając decyzję w przedmiotowej sprawie posiłkował się zapisami w prowadzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Systemie Informatycznym "POBYT". Z ww. systemu nie wynika, by T. N. ubiegał się na terytorium Polski o nadanie mu statusu uchodźcy, w związku z czym organ stwierdził, że wobec cudzoziemca nie zachodzą przesłanki określone w art. 1 pkt 2 i 3 ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium RP oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP i ustawy o cudzoziemcach. Ponadto z akt sprawy wynika, że wnioskodawca w dniu wejścia w życie ww. ustawy, czyli w dniu 1 stycznia 2012 r., przebywał w Polsce nielegalnie oraz, że przedmiotowy wniosek złożył w terminie wskazanym w art. 3 ust. 1.

Organ podniósł, że we wniosku T. N. wskazał, że przebywa w Polsce od dnia 1 października 2007 r. Jednakże z dołączonego do akt sprawy dokumentu podróży, wydanego w dniu [...] maja 2007 r. przez władze kraju pochodzenia wynika, że cudzoziemiec wjechał do strefy Schengen w dniu 7 czerwca 2008 r. na podstawie wizy Schengen wydanej przez konsula w H. z terminem ważności od dnia 4 czerwca 2008 r. do dnia 4 lipca 2008 r. na czas pobytu 30 dni. Cudzoziemiec przebywał ostatnio legalnie w Polsce na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności od dnia 10 grudnia 2009 r. do dnia 9 grudnia 2011 r., udzielonego na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

Organ wskazał, że dokumenty znajdujące się w aktach spraw zainicjowanych wnioskami cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP z dnia 11 lipca 2007 r., 9 października 2008 r. i 27 października 2009 r.) wskazują, że pobyt T. N. na terytorium Polski trwa od dnia 7 czerwca 2008 r., tj. od momentu kiedy cudzoziemiec wjechał na terytorium RP na podstawie wizy Schengen nr [...] w celu realizacji zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wjazd cudzoziemca został potwierdzony stosownym stemplem na str. 10 w jego dokumencie podróży.

Wobec powyższego stanu faktycznego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, że T. N. nie spełnia jednej z przesłanek warunkującej udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 1 pkt 1 tzw. ustawy abolicyjnej tzn. nie przebywa w Polsce, co najmniej od 20 grudnia 2007 r. Podkreślił, iż sam fakt, że w dniu 1 stycznia 2012 r. cudzoziemiec przebywał w Polsce nielegalnie oraz, że przedmiotowy wniosek został złożony w zakreślonym do tej czynności terminie nie obliguje organu rozstrzygającego sprawę do udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 28 lipca 2011 r., ponieważ przesłanki skutkujące udzieleniem przedmiotowego zezwolenia wskazane w tym przepisie muszą być spełnione łącznie.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia przez Wojewodę [...] od przesłuchania świadka - wuja cudzoziemca, organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że T. N. nie spełnia przesłanek skutkujących udzieleniem mu przedmiotowego zezwolenia, w związku, z czym podejmowanie dodatkowych czynności dowodowych nie miałoby wpływu na treść rozstrzygnięcia i prowadziło do nieuzasadnionego przedłużania postępowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. N., domagając się uchylenia powyższej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2012 oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. oparcie decyzji na materialne dowodowym zgromadzonym w innym postępowaniu, podczas gdy wskazany przepis stanowi wyraźnie, ze dokumenty zawierające fałszywe informacje muszą być złożone w sprawie udzielenia tego zezwolenia,

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym nieprzesłuchanie świadków wskazanych przez wnioskodawcę, którzy potwierdziliby jego nieprzerwany pobyt na terytorium Polski od dnia 1 października 2007 r.,

- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 K.p.a. poprzez nienależyte – zbyt ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji i nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako nieuzasadnionej i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że organy administracji publicznej zasadnie uznały, iż cudzoziemiec T. N. nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 191, poz. 1133 - zwanej dalej "ustawą o z.p.c."). Sąd zauważył, iż na podstawie danych zawartych w prowadzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Systemie Informatycznym "POBYT" ustalono, że T. N. nie ubiegał się na terytorium Polski o nadanie mu statusu uchodźcy. Ustalenie to nie było przez skarżącego kwestionowane na żadnym etapie postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego. Istotą sporu jest natomiast uznanie przez organ, że pobytu skarżącego nie można zalegalizować na podstawie art. 1 pkt 1 ustawy o z.p.c.

W ocenie Sądu ustalenia organu, że pobyt T. N. na terytorium Polski trwa od dnia 7 czerwca 2008 r. są prawidłowe, bowiem wynikają z zebranego materiału dowodowego. Zwrócono uwagę, że w dniu 2 kwietnia 2008 r. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 lipca 2007 r. o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP, złożonego przez skarżącego w Polskiej Ambasadzie w H., Wojewoda [...] udzielił cudzoziemcowi przedmiotowego zezwolenia (od 2 kwietnia 2008 r. do 30 grudnia 2008 r.). Wjazd cudzoziemca do Polski w dniu 7 czerwca 2008 r. na podstawie wizy Schengen nr [...], został potwierdzony stosownym stemplem na str. 10 w jego dokumencie podróży. Fakt przebywania w Polsce od 2008 r. potwierdzają również oświadczenia skarżącego zawarte w aktach spraw dotyczących kolejnych wniosków (z dnia 9 października 2008 r. i z dnia 27 października 2009 r.) o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z wykonywaną pracą w Polsce. Podkreślając moc dowodową powyższych oświadczeń, Sąd zauważył, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z pouczeniem o konsekwencjach złożenia wniosku zawierającego nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje.

W ocenie Sądu powyższe udokumentowane fakty zaprzeczają twierdzeniom skarżącego, że wjechał po raz pierwszy do Polski na początku października 2007 r. Cudzoziemiec nie przedstawił żadnych dowodów mogących potwierdzić jego zeznania złożone do protokołu w dniu 15 czerwca 2012 r., że przed domniemanym przybyciem do Polski 1 października 2007 r. przyleciał samolotem z Hanoi do Moskwy na podstawie dokumentu podróży innej osoby, a następnie, że opuścił Polskę w kwietniu 2008 r. przez zieloną granicę między Polską a Ukrainą. Ponadto fakt, że skarżący w lipcu 2007 r. złożył za pośrednictwem konsula w H. wniosek o udzielenie zezwolenia na czas oznaczony, wskazuje, że powód dla którego skarżący miałby wjechać nielegalnie do Polski, jest niezrozumiały. Jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę takiemu nielegalnemu wjazdowi do Polski towarzyszyło ryzyko wydalenia, co mając na uwadze przepisy ustawy o cudzoziemcach (art. 57 ust. 1 pkt 2 i 2a oraz art. 128 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy), zniweczyłoby starania skarżącego o zalegalizowanie pobytu, na co najmniej trzy lata.

Sąd nie dopatrzył się również uchybienia ze strony organów rozpatrujących niniejszą sprawę w kwestii nieprzeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącego – jego wujka i kuzyna, stwierdzając, że wobec zgromadzonego materiału dowodowego, nie miałyby one wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wskazano, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 K.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego i uwzględniania wszelkich wniosków strony w tym zakresie. Nadto Sąd z urzędu zauważył, rozpoznając liczne sprawy dotyczące cudzoziemców, że rozbieżności w składanych przez cudzoziemców wnioskach wskazują na zjawisko tzw. "eskalacji zeznań", tzn. rozbudowania i zmiany oświadczeń składanych przez cudzoziemców noszących cechy próby kreowania sztucznych scenariuszy mających dopasować sytuację wnioskodawców do korzystnych dla nich rozwiązań prawnych. Służyć ma temu również dostarczanie dowodów, zwłaszcza poświadczeń mających podtrzymywać wszelkie możliwe okoliczności w sprawie, a będące wyrazem solidarności obywateli danego państwa, a w tym wypadku dodatkowo – rodziny. W rozpatrywanej sprawie skarżący najpierw podawał, jako datę przyjazdu do Polski - czerwiec 2008 r. (w trakcie postępowań w latach 2007 - 2011 – w zeznaniach skarżącego, potwierdzona jest także w dokumencie podróży). Dopiero po wejściu w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP i ustawy o cudzoziemcach, która to w art. 1 pkt 1 przewidziała możliwość zalegalizowania pobytu cudzoziemcom, którzy przebywają na terytorium RP nieprzerwanie, co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r., skarżący we wniosku z dnia 3 stycznia 2012 r. podał, że na terytorium Polski przebywa od 1 października 2007 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji jest wysoce nieprawdopodobne aby skarżący podjął ryzyko nielegalnego przyjazdu do Polski, skoro bezpośrednio przed wjazdem próbował zalegalizować pobyt w Polsce. Nie zasługuje na uwzględnienie próba wyjaśnienia tej sytuacji przez skarżącego, który twierdzi, że został wprowadzony w błąd i będąc przekonany, że otrzymał już wizę, miał przyjechać do Moskwy posługując się paszportem innej osoby a następnie w październiku 2007 r. przekroczył nielegalnie granicę Polski. Zdaniem Sądu skoro skarżący miał informację, że wizę już otrzymał (a nią nie dysponował), to niezrozumiałe jest podjęcie ryzyka posłużenia się cudzym paszportem i nielegalnego przyjazdu do Polski, zamiast oczekiwania na otrzymanie (fizyczne) dokumentu podróży umożliwiającego mu legalny przyjazd do kraju.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o z.p.c., poprzez posługiwanie się przez organ materiałem dowodowym innego postępowania, gdy omawiany przepis wyraźnie posługuje się pojęciem "w sprawie udzielenia tego zezwolenia", Sąd podkreślił, że ze wskazanego przepisu nie da się wyprowadzić wnioskowanego przez skarżącego ograniczenia gromadzenia materiału dowodowego. Taka interpretacja jest całkowicie błędna i w istocie uniemożliwiałaby jakąkolwiek weryfikację twierdzeń, zeznań i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę w trakcie tego postępowania. W ocenie Sądu, skoro organ dysponował oświadczeniami skarżącego i dokumentami zgromadzonymi w toku postępowań prowadzonych w związku z wcześniejszymi wnioskami skarżącego o zalegalizowanie pobytu na terenie RP w trybie ustawy o cudzoziemcach, dotyczącymi tak istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, jaką jest data wjazdu cudzoziemca do Polski, to pominięcie tych dowodów, stanowiłoby naruszenie zarówno art. 77 § 1 K.p.a., jak i art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o z.p.c

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł T. N., zarzucając:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie:

1. naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (z.p.c.) poprzez jego błędną wykładnię sprzeczną z wykładnią literalną i zasadą exceptiones non sunt extentendae, polegającą na uznaniu za dopuszczalne dokonywanie oceny zawartej w tym przepisie przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony również na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w innych postępowaniach dotyczących udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony stronie, mimo że przepis ten w sposób wyraźny wskazuje, że dla oceny spełnienia tej przesłanki miarodajne są jedynie wniosek i dokumenty przedłożone w postępowaniu w sprawie udzielenia tego zezwolenia, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu II instancji w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, podczas gdy strona spełniła przesłanki warunki do uzyskania zezwolenia na zamieszkanie w trybie ustawy o z.c.p.;

II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a.) oraz art. 3 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, wyrażające się w niewyjaśnieniu przez sąd w sposób prawidłowy podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co polegało na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powodów przyjęcia odmiennego od wskazań wykładni literalnej znaczenia przepisu art. 3 ust. 2 pkt 3 z.p.c., mimo iż treść tego przepisu nie budzi wątpliwości i tym samym nie jest potrzebne ani zasadne odwoływanie się do innych rodzajów wykładni, co uczynił sąd wyprowadzając z powołanego przepisu wnioski nie wypływające wprost z jego treści, co ponadto narusza konstytucyjne prawo każdego człowieka podlegającego jurysdykcji sądów polskich do jawnego rozpatrzenia sprawy i miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem żaden rodzaj wykładni nie powinien prowadzić do całkowitego odstąpienia od wykładni literalnej,

2. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w zw. z art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (PDPCz) i art. 26 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (MPPOiP) poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego wyroku wyrażające się w zawarciu w nim przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzeń noszących znamiona dyskryminacji ze względu na pochodzenie narodowe i nie związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia, polegających na tym, iż sąd swój przedstawiony osąd poparł poczynionymi z urzędu uwagami o tym, że rozbieżności zeznań cudzoziemców wskazują na zjawisko eskalacji zeznań noszących cechy próby kreowania sztucznych scenariuszy czemu służy również dostarczanie dowodów przez cudzoziemców, które to stwierdzenia utrudniają uzyskanie przez stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia oraz kontrolę zaskarżonego wyroku, a także wskazują, iż sąd odmiennie ocenia czynności dokonywane w toku postępowań administracyjnych przez cudzoziemców i obywateli Polskich, krytycznie odnosząc się do postawy zajmowanej przez tych drugich, co jest nie tylko jest nieuprawnione w świetle przytoczonych przepisów Konstytucji i prawa międzynarodowego, ale również pozbawione sensu i logiki oraz sprzeczne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego;

3. naruszenie art. 141 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w z w. z art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego wyroku wyrażające się w zawarciu w nim sprzecznych i wzajemnie wykluczających się stwierdzeń, bowiem z jednej strony sąd tłumacząc zasadność nieprzesłuchiwania świadków, o których przesłuchanie strona wniosła wskazał, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 i 77 § 1 K.p.a. nie oznacza nieograniczonego obowiązku organu poszukiwania materiałów dowodowych korzystnych dla skarżącego, przy czym jednocześnie uzasadniając aktywność w zakresie poszukiwania dowodów świadczących o spełnieniu przez skarżącego negatywnej przesłanki z art. 3 ust. 2 pkt 3 z.p.c. sąd wskazał, iż zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ do czynnego działania w postępowaniu wyjaśniającym polegającego na poszukiwaniu dowodów pozwalających na dojście do prawdy obiektywnej, co wskazuje na sprzeczność wnioskowania sądu podjętego przy formułowaniu rozstrzygnięcia,

4. naruszenie art. 141 § 1 pkt 4 P.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wywodów sprzecznych z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego poprzez wyciągnięcie przez sąd wniosku o tym, iż w innych postępowaniach toczących się w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na podstawie ustawy o cudzoziemcach (u.cudz.) strona przedstawiła prawdziwe informacje dotyczące długości jej pobytu w Polsce, ponieważ postępowania te zakończyły się udzieleniem stronie przedmiotowych zezwoleń, co z kolei zdaniem sądu świadczy o niewiarygodności uzasadnienia wniosku strony złożonego postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy o z.p.c., natomiast ze względu na inny tryb postępowania (u. cudz. i z.p.c.) nie powinno mieć wpływu na kwestię oceny wiarygodności strony na gruncie postępowania abolicyjnego, oraz polegające na tym, że sąd wskazał, iż jego zdaniem strona nie wjechała do Polski w 2007 r. bowiem będąc wówczas w trakcie procedury legalizacyjnej nie leżało to w jej interesie, podczas gdy z racji tego, że ludność pochodzenia wietnamskiego głównie w ten sposób przekracza granicę polską, fakt ten nie powinien wzbudzać wątpliwości sądu, który ponadto jak wskazał często rozpatruje sprawy dotyczące cudzoziemców, z których z kolei dużą część stanowi liczna w Polsce mniejszość narodowa pochodzenia wietnamskiego, jak również polegające na tym, iż sąd uznał świadków, o których przesłuchanie wnioskowała strona za niewiarygodnych tylko dlatego, że są oni ze stroną spokrewnieni, mimo że rodzina mieszkająca od wielu lat w Polsce, dobrze jak nikt inny, może znać szczegóły pobytu strony w Polsce,

5. naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 3 z.p.c., a w konsekwencji naruszenie również art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKoPCz) polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo, iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało tym, iż w przeważającej mierze ustalając stan faktyczny sprawy organy oparły się na materiale dowodowym zebranym w innych postępowaniach mimo ograniczenia zawartego w art. 3 ust. 2 pkt 3 z.p.c., a także pominęły wnioski dowodowe strony, mimo że materiał dowodowy zebrany na gruncie rozpatrywanej sprawy był skąpy i nie wyjaśniał wszystkich wątpliwych oraz istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, a w szczególności tego, kiedy strona po raz pierwszy wjechała do Polski, czego konsekwencją było naruszenie również prawa strony do rzetelnego procesu sądowego zagwarantowanego w art. 6 ust. 1 EkoPCz poprzez nieprzedstawienie przez sąd jego własnego, niezależnego osądu niniejszej sprawy,

6. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 art. i art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, mimo iż kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzje zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej z uwagi na niepodjęcie przez organy obu instancji wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mimo tego, że w postępowaniu administracyjnym sprawa mojego mocodawcy została załatwiona bez uwzględnienia interesu społecznego, który przemawia za rozszerzaniem, a nie zawężaniem zakresu zastosowania z.p.c., na co wskazują przepisy ustawy z.p.c., jak choćby ułatwienia dowodowe wskazane w art. 2 ust. 4 z.p.c., które to kwestie sąd obowiązany był wziąć pod uwagę z urzędu ze względu na niezwiązanie granicami skargi.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie na podstawie art. 176 P.p.s.a. w zw. z art. 188 P.p.s.a. w razie nie podzielenia stanowiska skarżącego odnośnie zarzutów procesowych o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi; a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zwżył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Strona skarżąca formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół postanowień art. 3 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 191, poz. 1133 z późn. zm. – dalej "ustawa o z.p.c."), których błędna wykładnia w ocenie kasatora, doprowadziła do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy dopuszczalne jest dokonywanie przez organ oceny przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wskazanej w art. 3 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy o z.p.c., także na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w innych postępowaniach dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z wykonywaną pracą w Polsce.

Ustawa o z.p.c. zwana ustawą abolicyjną została uchwalona w celu ograniczenia szarej strefy i jest dedykowana tym cudzoziemcom, którzy dotąd nie przestrzegali prawa przebywając w Polsce nielegalnie, podejmowali nielegalne zatrudnienie bądź w inny sposób naruszali przepisy obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 1 ustawa o z.p.c. określa zasady zalegalizowania pobytu cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

1. nieprzerwanie co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r., których pobyt na terytorium w dniu wejścia ustawy jest nielegalny;

2. nieprzerwanie co najmniej od dnia 1 stycznia 2010 r., którym przed tym dniem została wydana ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy, zawierająca orzeczenie o wydaleniu, i których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu wejścia w życie ustawy był nielegalny;

3. wobec których w dniu 1 stycznia 2010 r. trwało postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy wszczęte na skutek kolejnego wniosku.

W myśl art. 3 ust 1 ww. ustawy wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca, o którym mowa w art. 1, udziela zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na okres 2 lat, jeżeli wniosek o udzielenie tego zezwolenia zostanie złożony w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Przepis art. 3 ust. 2 zawiera enumeratywny katalog przesłanek negatywnych skutkujących odmową udzielania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. W myśl art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o z.p.c. cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 1, odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli w postępowaniu w sprawie udzielenia tego zezwolenia został złożony wniosek lub zostały przedstawione dokumenty zawierające nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje.

W ocenie strony skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o z.p.c., ponieważ z literalnej wykładni tego przepisu wynika, że negatywna przesłanka udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest spełniona, tylko gdy w tym postępowaniu zostało ocenione, że został złożony przez stronę wniosek lub zostały przedstawione dokumenty zawierające nieprawdziwe informacje. Z treści przepisu nie wynika, aby zawierał on wyrażenia nieostre lub niedookreślone, które wymagałyby dalszej wykładni. Zdaniem skarżącego ustawa o z.p.c. przesądziła, w świetle jednoznacznego brzmienia art. 3 ust. 2 pkt 3, że nie powinny być brane pod uwagę dokumenty złożone przez stronę postępowania abolicyjnego w innych postępowaniach, ze względu na to, że strona dotąd przebywała w Polsce nielegalnie, nie przestrzegając przepisów polskiego prawa. Ustawa abolicyjna miała na celu umożliwienie nielegalnym imigrantom legalizacji pobytu poprzez wyłączenie możliwości rozważania przez organ rozstrzygający sprawę o udzielenie zezwolenia przeszłości wnioskodawcy, w tym brania pod uwagę innych postępowań skierowanych na udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Odnosząc się do powyższej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że ustawa o z.p.c. w art. 2 ust. 1 nakazuje wprost stosowanie w postępowaniach w sprawie udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcom, o których mowa w art. 1, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na okres 2 lat, a także po udzieleniu tego zezwolenia, stosuje się przepisy K.p.a. oraz art. 59, art. 60 ust. 1 i 3-5 oraz 6 i art. 62 ust. 3-7, 8, 8a i ust. 9 pkt 2 i 3 lit. b ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, przy wykonywaniu czynności mających na celu ustalenie okoliczności, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 lub art. 13 pkt 2 i 3 ustawy o z.p.c., nie stosuje się art. 79 K.p.a.. Ujęcie normatywne przepisu odsyłającego art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o z.p.c. wyraźnie wskazuje, że w postępowaniu w sprawach udzielenia lub cofnięcia cudzoziemcom zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, należy bezpośrednio stosować przepisy K.p.a. oraz wskazane przepisy ustawy o cudzoziemcach. Organy zobligowane są zatem prowadzić to postępowanie na podstawie zasad i norm Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem postanowień art. 79.

Sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko organów orzekających w sprawie, że skoro cudzoziemiec wjechał na terytorium Polski w 2008 r., to nie spełnia przesłanki wskazanej w art. 1 pkt 1 ustawy o z.p.c., tj. nieprzerwanego przebywania w Polsce, od co najmniej 20 grudnia 2007 r. Prowadząc postępowanie administracyjne organy wzięły pod uwagę, że we wniosku skarżący wskazał, iż przebywa w Polsce od 1 października 2007 r., natomiast z dołączonego do akt sprawy dokumentu podróży, wydanego w dniu [...] maja 2007 r. przez władze kraju pochodzenia wynika, że cudzoziemiec wjechał do strefy Schengen w dniu 7 czerwca 2008 r. na podstawie wizy Schengen wydanej przez konsula w H. z terminem ważności od dnia 4 czerwca 2008 r. do dnia 4 lipca 2008 r. na czas pobytu 30 dni. Cudzoziemiec przebywał ostatnio legalnie w Polsce na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z terminem ważności od dnia 10 grudnia 2009 r. do dnia 9 grudnia 2011 r., udzielonego na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że ustalenia poczynione przez organ w toku prowadzonego postępowania administracyjnego mogły stanowić podstawę dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Działając na podstawie postanowień K.p.a. organ właściwie rozważył stan faktyczny i prawny sprawy, a swoje rozstrzygnięcie oparł na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji przesłanki, jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy, wskazując fakty, które uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparł. Przyjęcie, że organ może opierać się tylko na wniosku i dokumentach przedstawionych przez wnioskodawcę w toku postępowania "abolicyjnego" de facto uniemożliwiałaby jakąkolwiek weryfikację twierdzeń, zeznań i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę w trakcie tego postępowania. Z treści art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o z.p.c. wynika, że organ jest zobowiązany do dokonania wszechstronnej i obiektywnej oceny wiarygodności wniosku i dokumentów złożonych w toku postępowania o zezwolenie na zamieszkanie na terytorium RP w trybie abolicji. Z przepisu tego nie da się natomiast wyprowadzić wnioskowanego przez skarżącego ograniczenia w gromadzeniu materiału dowodowego. Nałożony w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego zobowiązuje organ do czynnego działania w postępowaniu wyjaśniającym, polegającego na poszukiwaniu dowodów pozwalających na dojście do prawdy obiektywnej. Ustalając wykładnię art. 3 ust. 2 pkt 3 należy też wziąć pod uwagę postanowienia art. 3 ust. 4 ustawy o z.p.c., które stanowią, że: "Pobyt cudzoziemca, o którym mowa w art. 1, uznaje się za nieprzerwany, jeżeli nic innego nie wynika z zebranego materiału dowodowego lub z okoliczności sprawy.". Z tego przepisu zasadniczo wynika presumpcja nieprzerwanego pobytu cudzoziemca na terytorium RP co najmniej od dnia 20 grudnia 2007 r., pod warunkiem, że z zebranego materiału dowodowego lub okoliczności sprawy nie wynika coś przeciwnego. Tym bardziej zatem organ jest zobligowany do dokonania wszechstronnych ustaleń weryfikujących spełnienie normatywnej przesłanki "nieprzerwanego" pobytu cudzoziemca na terytorium Polski od dnia 20 grudnia 2007 r. Skoro organ dysponuje oświadczeniami skarżącego i dokumentami zgromadzonymi w toku postępowań prowadzonych w związku z wcześniejszymi wnioskami skarżącego o zalegalizowanie pobytu na terenie RP w trybie ustawy o cudzoziemcach, dotyczącymi tak istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, jaką jest data wjazdu cudzoziemca do Polski, to pominięcie tych dowodów, stanowiłoby naruszenie zarówno art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., jak i art. 3 ust. 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy o z.p.c. W realiach sprawy Sąd pierwszej instancji, dokonując gramatycznej i systemowej wykładni postanowień art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o z.p.c., wbrew zarzutom i argumentom skargi, zasadnie ocenił, że w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zweryfikowano twierdzenia skarżącego, złożone w toku postępowania dotyczącego zalegalizowania jego pobytu, także na podstawie dokumentów zgromadzonych w innych postępowaniach (z wniosków skarżącego o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP w trybie przepisów ustawy o cudzoziemcach).

Chybiony jest zarzut kasacji naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego wyroku wyrażające się w zawarciu w nim sprzecznych i wzajemnie wykluczających się stwierdzeń, albowiem z jednej strony Sąd tłumacząc zasadność nieprzesłuchiwania świadków, o których przesłuchanie strona wniosła wskazał, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 i 77 § 1 K.p.a. nie oznacza nieograniczonego obowiązku organu poszukiwania materiałów dowodowych korzystnych dla skarżącego, przy czym jednocześnie uzasadniając aktywność w zakresie poszukiwania dowodów świadczących o spełnieniu przez skarżącego negatywnej przesłanki z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o z.p.c.

W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, że zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że ustalenia poczynione przez organ w toku prowadzonego postępowania administracyjnego mogły stanowić podstawę dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Istotne elementy stanu faktycznego zostały bowiem przez organ prawidłowo wyjaśnione. Należy podkreślić, że art. 75 § 1 K.p.a. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oraz oględziny. Wskazać również należy, że co prawda strona, zgodnie z art. 78 K.p.a., posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu, jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Jeżeli więc strona zgłasza dowód, to w świetle art. 78 K.p.a., wedle którego żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem, organ administracji może nie uwzględnić jej wniosku dowodowego.

Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się uchybienia ze strony organów w kwestii nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącego tj. jego wuja i kuzyna. Okoliczności sprawy wskazują, że odstąpienie od przeprowadzenia tego dowodu było zasadne, albowiem z zebranego w materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący nie spełnia przesłanek skutkujących udzieleniem mu przedmiotowego pozwolenia. Podejmowanie dodatkowych czynności dowodowych w postaci przesłuchania świadków nie miałoby wpływu na treść decyzji a prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużania postępowania.

Zaznaczyć przy tym należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku powinno zawierać przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie podkreśla się, że po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II OSK 1620/10, [w:] CBOSA). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, tym samym było możliwe dokonanie jego instancyjnej kontroli. Spełnia zatem wymagania normatywne przewidziane w art. 141 § 1 P.p.s.a.

W związku z powyższym nie jest też zasadny zarzut naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (PDPCz) i art. 26 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (MPPOiP) poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego wyroku wyrażające się w zawarciu w nim przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzeń noszących znamiona dyskryminacji ze względu na pochodzenie narodowe i nie związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia, polegających na tym, że Sąd swój osąd poparł poczynionymi z urzędu uwagami o tym, iż rozbieżności zeznań cudzoziemców wskazują na zjawisko eskalacji zeznań noszących cechy próby kreowania sztucznych scenariuszy czemu służy również dostarczanie dowodów przez cudzoziemców, które to stwierdzenia utrudniają uzyskanie przez stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia oraz kontrolę zaskarżonego wyroku, a także wskazują, że Sąd odmiennie ocenia czynności dokonywane w toku postępowań administracyjnych przez cudzoziemców i obywateli Polskich, krytycznie odnosząc się do postawy zajmowanej przez tych drugich, co jest nie tylko nieuprawnione w świetle przytoczonych przepisów Konstytucji i prawa międzynarodowego, ale również pozbawione sensu i logiki oraz sprzeczne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego.

Nie ulega wątpliwości, że w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności administracji publicznej - sąd administracyjny nie posiada, co do zasady kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego, w będącej przedmiotem jego rozpoznania sprawie administracyjnej. Zadanie to należy do organu administracji publicznej. Obowiązkiem sądu administracyjnego pierwszej instancji jest natomiast zbadanie, czy organ ten dokonując ustalenia stanu faktycznego nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty. Z faktu, że skarżący nie zgadza się z ustaleniami Sądu nie można kwestionować prawidłowości uzasadnienia. Ponadto autor skargi kasacyjnej nie przeprowadził argumentacji idącej w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że Sąd poparł swoją ocenę poczynionymi z urzędu uwagami o tym, że rozbieżności zeznań cudzoziemców wskazują na zjawisko eskalacji zeznań noszących cechy próby kreowania sztucznych scenariuszy czemu służy również dostarczanie dowodów przez cudzoziemców. Sąd nie dokonywał z urzędu własnych ustaleń faktycznych, ale oceniał sprawę w kontekście prawidłowości postępowania administracyjnego w sprawie zalegalizowania pobytu cudzoziemca. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skoro organy ustaliły wszystkie istotne okoliczności faktyczne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności, to nie ma podstaw, aby twierdzić, iż odmowa przesłuchania najbliższych w charakterze świadków, nosiła znamiona dowolności i dyskryminacji. Należy przy tym zwrócić uwagę, że sam skarżący kasacyjnie dopuszcza możliwość kreowania przez cudzoziemców "sztucznych scenariuszy" argumentując, że celem ustawy abolicyjnej było umożliwienie nielegalnym imigrantom legalizacji pobytu poprzez wyłączenie możliwości rozważania przez organ przeszłości wnioskodawcy. "W tych innych postępowaniach strona, bowiem jako korzystająca z innego trybu legalizacji pobytu [...] mogła przedstawiać swój dotychczasowy przebieg pobytu w Polsce w sposób niezgodny z rzeczywistym stanem faktycznym, tak by uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie." (s. 12 uzasadnienia skargi).

Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. - dalej P.u.s.a.) oraz w art. 3 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 1 pkt 4 P.p.s.a. i w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nienależyte wyjaśnienie przez sąd podstawy prawnej rozstrzygnięcia, należy uznać, że pozbawione są one doniosłości prawnej.

Zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jest całkowicie chybiony. Na konstytucyjne prawo do sądu składa się: 1) prawo dostępu do sądu, tj. prawo uruchomienia procedury przed sądem - organem o określonej charakterystyce (niezależnym. bezstronnym i niezawisłym); 2) prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności; 3) prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd (por. wyrok TK z dnia 9 czerwca 1998 r., sygn. K 28/97, OTK-ZU 1998, nr 4, poz. 50).

Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącego kasacyjnie, zwłaszcza w aspekcie wadliwej wykładni, nie może być natomiast utożsamiane z uchybieniem naruszenia art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a.. Zaznaczyć należy, że te przepisy zakreślają właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma natomiast żadnych podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 § 2 P.u.s.a. realizowana jest w wymiarze odnoszącym się do: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, dochowania wymaganej procedury oraz respektowania reguł kompetencji. Następuje zatem przy uwzględnieniu kryterium zgodności z prawem. Operując metodyką kontroli wykładni prawa w odniesieniu do stanowiącego przedmiot kontroli zaskarżonego aktu, sąd administracyjny bada (ocenia) jego legalność w zakresie odnoszącym się do kompetencyjno-proceduralnych podstaw działania organu administracji podejmującego rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie oraz materialnoprawnych podstaw jego wydania, kontrolując prawidłowość ich wykładni oraz prawidłowość ich zastosowania (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a wykładnia prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010, nr 5-6, s. 267 i n.). Sąd może w związku z tym naruszyć powołany przepis ustrojowy wyłącznie wówczas, gdy oceni działalność administracji przyjmując inne, niż legalność, kryterium kontroli - przykładowo będzie ją oceniał pod kątem słuszności. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zaistniała, albowiem Sąd pierwszej instancji dokonał weryfikacji zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i to zarówno w aspekcie procesowym, materialnym, jak i ustrojowym. Natomiast dokonanie przez Sąd pierwszej instancji, odmiennej od oczekiwań skarżącego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego nie może być uznane za nausznie prawa do sądu.

Pozbawiony jest też doniosłości prawnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Sąd może też w celu usunięcia naruszenia prawa i jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, stosować środki przewidziane ustawą w stosunku do aktów lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy (art. 135 P.p.s.a.). Naruszenie przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. może nastąpić w przypadku, gdy sąd pierwszej instancji nie zauważy niewskazanego w skardze naruszenia prawa przez organy administracji orzekające w sprawie, albo rozpozna sprawę, wykraczając poza jej granice. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. A. Kabat, Komentarz do art. 134 [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2014).

Analiza zaskarżonego wyroku nie wskazuje, by Sąd pierwszej instancji rozpoznał inną sprawę niż ta, w której wydano zaskarżoną decyzję. Niezwiązany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, trafnie uznał, że w realiach sprawy, organ wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. W związku z tym nie ma też usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia przepisu art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, w którym zagwarantowane jest prawo do rzetelnego procesu sądowego, w którego zakres wchodzi rozpatrzenie sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny, w ramach swojej właściwości, dokonał własnego osądu przedmiotowej sprawy.

Mając na uwadze powyższe względy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.