Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1035/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi P. T. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Rada Radców Prawnych, po rozpatrzeniu odwołania Pana P.T., uchwałą z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...], na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) oraz art. 138 § 1 kpa., uchyliła uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. (ROIRP) z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...], i umorzyła postępowanie w sprawie.

W postępowaniu ustalono, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. (ROIRP) uchwałą z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...], na podstawie art. 33 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) oraz § 18 Regulaminu postępowania rad okręgowych izb radców prawnych i Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawach wpisu na listy radców prawnych i aplikantów radcowskich, prowadzenia tych list oraz wzorów stosowanych w tych sprawach (załącznik Nr 1 do uchwały Nr 485/V/2002 KRRP z dnia 13 września 2002 r.), odmówiła P. T. wpisu na listę aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu uchwały ROIRP podała, iż podjęta uchwała jest skutkiem uchylenia uprzedniej przez Krajową Radę Radców Prawnych (KRRP).

Po ponownym rozważeniu wniosku P. T. ROIRP K. uznała, iż stan faktyczny i prawny sprawy nie uległ zmianie – każdy zainteresowany był powiadomiony ogłoszeniami w prasie i w internecie o tym , jakie warunku należy spełnić by otrzymać wpis na listę aplikantów radcowskich – ponieważ P. T. warunków tych nie spełniał, podjęto uchwałę o powyższej treści.

Od tej uchwały skarżący złożył odwołanie wnosząc o zmianę uchwały wskazując na podstawę prawną - § 12 Zasad przeprowadzania konkursu na aplikację radcowską (załącznik do Uchwały Nr [...] Radu Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] maja 2004 r., zmienionej Uchwałą Nr [...]w K. z dnia [...] czerwca 2004 r. – podkreślał, iż uchwały te nie mogły stanowić podstawy prawnej przeprowadzenia egzaminu jako sprzeczne z art. 87 Konstytucji RP. W tym zakresie skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. stwierdzający, iż art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, a powyższy przepis ustawy o radcach prawnych stanowił podstawę do podjęcia zakwestionowanych uchwał. Nadto skarżący podnosił, iż w myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego organy korporacji radcowskiej mogły kontynuować egzamin jedynie w przypadku zamknięcia listy kandydatów przed ogłoszeniem wyroku Trybunału, natomiast w jego sytuacji lista ta została zamknięta w dniu [...] maja 2004 r., to jest po ogłoszeniu wyroku. Powołując się na zmieniony stan prawny, powstały skutkiem wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, stwierdził, iż spełnił wszystkie obowiązujące wymagania określone art. 33 ustawy o radcach prawnych, zatem powinien zostać wpisany na listę aplikantów ROIRP w K.

W wyniku rozpoznania odwołania Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą Nr [...]z dnia [...] marca 2005 r., na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) oraz art. 138 § 1 kpa., uchyliła zaskarżoną uchwałę i umorzyła postępowanie w sprawie.

Organ odwoławczy uznał, iż odwołanie zasługuje na uwzględnienie w świetle aktualnego stanu prawnego, wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 (Dz. U. Nr 34, poz. 303), który stanowił, iż art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z Konstytucją RP. Ponieważ podstawa prawna zaskarżonej uchwały nie funkcjonuje w obrocie prawnych to sama uchwała nie mogła być utrzymana w mocy. Postępowanie zatem należało umorzyć, zgodnie z art. 105 kpa. jako bezprzedmiotowe, z powodu braku normy prawnej określonej w w/w ustawie o radcach prawnych, zezwalającej na przeprowadzenie konkursu.

Powyższą uchwałę P. T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący uważał, że nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 kpa. Przytaczając argumenty zawarte w odwołaniu od uchwały ROIRP skarżący postawił pytanie na jakiej zasadzie ważnymi pozostają wpisy na listę aplikantów radcowskich dokonane w wyniku przeprowadzonego, a kwestionowanego przez skarżącego, konkursu. Pozostawienie w obrocie prawnym tamtych decyzji narusza, w ocenie skarżącego, zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Konkludując skarżący uważał, iż spełnił wymagania do wpisania go na listę aplikantów radcowskich, a umorzeniem postępowania został pozbawiony obrony swoich praw.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wnosiła o jej oddalenie. KRRP uznała, że umorzenie postępowania było zasadne, ponieważ ROIRP nie mogła przeprowadzić konkursu i w jego następstwie wpisu na listę aplikantów radcowskich po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wobec braku normy prawnej. Umorzenie postępowania nastąpiło na podstawie art. 138 § 1 kpa., który jako przepis o charakterze informacyjnym odsyła do art. 105 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), która art. 1 wprowadziła ustawę z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 2 ustawę z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), z dniem 1 stycznia 2004 r.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.

Przedmiotem rozpoznania jest skarga na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 33 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) oraz art. 138 § 1 kpa.

W myśl art. 33 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy nabór na aplikację radcowską przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na aplikację radcowską, a wpis na listę aplikantów radcowskich następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na podstawie uchwały okręgowej izby radców prawnych właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia. Uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego (art. 33 ust. 3 w/w ustawy).

W dniu 18 lutego 2004 roku Trybunał Konstytucyjny rozpoznał połączone pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie zgodności z konstytucją niektórych przepisów prawa o adwokaturze oraz ustawy o radcach prawnych dotyczących naboru na aplikacje adwokackie i radcowskie. W zakresie dotyczącym zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ustawy o radcach prawnych, związanych z naborem na aplikację radcowską, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 roku, sygn. akt P 21/02, opublikowanym w Dz. U. z 4 marca 2004 roku Nr 34, poz. 303 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, natomiast art. 60 pkt 8b ustawy, o której jest mowa wyżej, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji. W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podał motywy powyższego rozstrzygnięcia i dodatkowo wskazał, że ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wolności i praw obywatelskich powinny być unormowane w aktach prawnych o randze ustawowej. Ponieważ jednak przepisy zaskarżonej ustawy nie określały przesłanek i zakresu przeprowadzenia konkursów na aplikacje, umożliwiając dowolne normowanie tych kwestii w aktach prawnych wewnątrzkorporacyjnych, zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją.

W rozpoznawanej sprawie uchwała Rady OIRP w K., odmawiająca skarżącemu wpisu na listę aplikantów radcowskich, została podjęta po dniu wejścia w życie powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zatem, jak stwierdził to organ odwoławczy, podstawa prawna zaskarżonej uchwały przestała funkcjonować w obrocie prawnym. Z uwagi jednak na fakt, iż postępowanie przed Krajową Radą Radców Prawnych toczyło się w trybie odwoławczym, organ ten nie mógł stwierdzić nieważności zaskarżonej uchwały, a jedynie orzec zgodnie z art. 138 kpa. Niezależnie bowiem od oceny czy uchwała dotknięta była wadami kwalifikowanymi czy nie kwalifikowanymi, organ odwoławczy mógł jedynie zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa i uchylić uchwałę oraz umorzyć postępowanie w pierwszej instancji, gdyż stwierdzenie jej nieważności w przypadku oceny, że uchwała była dotknięta wadą kwalifikowaną nie było możliwe, ponieważ Kodeks postępowania administracyjnego wyłącza stosowanie sankcji nieważności decyzji (uchwały) w postępowaniu odwoławczym.

Uchylając zaskarżoną uchwałę i umarzając postępowanie KRRP powołała się na przesłankę bezprzedmiotowości z art. 105 kpa. Art. 138 § 1 pkt 2 in fine kpa. wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania uchwały organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie ma jednakże swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego, ponieważ jest ograniczony kryterium umorzenia postępowania określonym w art. 105 § 1 kpa., dotyczącym tylko przypadków, gdy postępowanie było bezprzedmiotowe.

W rozpoznawanej sprawie przesłanka bezprzedmiotowości z art. 105 kpa. zaistniała, albowiem brak było podstaw prawnych do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Jeżeli bowiem podstawa działania organu pierwszej instancji odpadła, organ odwoławczy w żadnym razie nie był już władny dokonać oceny podjętej przez organ pierwszej instancji uchwały. W tej sytuacji organ odwoławczy mógł tylko uchylić zaskarżoną uchwałę w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 kpa), ponieważ postępowanie pierwszej instancji stało się - jak stanowi art. 105 § 1 kpa – bezprzedmiotowe. Z istoty prawa administracyjnego, jako zespołu przepisów bezwzględnie obowiązujących, wynika zasada stosowania zawsze, także w II instancji, przepisów nowych, chyba że przepisy przejściowe stanowią inaczej, gdyż jedynie normy międzyczasowe mogą wprowadzić odstępstwo od reguły stosowania przepisów aktualnie obowiązujących. W sytuacji, gdy ekspirują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, to jeśli postępowanie toczy się przed organem I instancji, ten organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania, natomiast, jeżeli postępowanie toczy się przed organem II instancji, organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie I instancji jako bezprzedmiotowe.

Sad administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W związku z tym zarzuty o zasadności przyjęć na aplikację radcowską pozostawiono bez odpowiedzi dlatego, iż rozstrzygnięcia zapadłe w tamtych sprawach nie mogą stanowić przedmiotu skargi w sprawie rozpoznawanej, a także przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu w oparciu o art. 135 w/w ustawy.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.