Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 842/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, pkt 12 lit. a, art. 54, art. 33 par. 1 i art. 80 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 lutego 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] oddalające jako nieuzasadnioną skargę T.W. na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego dokonaną w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Starostę [...] z [...] Nr [...] obejmującego opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin bez koncesji.

Wskazane rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

11 maja 2020 r. Starosta [...] wystawił na T.W. tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący opłatę eksploatacyjną podwyższoną za wydobywanie kopalin bez koncesji. Wymieniony tytuł wykonawczy został przekazany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. celem wyegzekwowania należności w trybie egzekucji administracyjnej.

Zawiadomieniem z 18 maja 2020 r. Nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego T.W. w Banku Polska Kasa Opieki S.A. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia ze względu na częściowy brak środków. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego T.W. odebrał 20 maja 2020 r.

25 maja 2020 r. T.W. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) - dalej "u.p.e.a.", zarzuty na prowadzenie postępowania egzekucyjnego: braku doręczenia upomnienia oraz zastosowania zbyt dolegliwego środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia zobowiązany podniósł ponadto, iż Starosta [...], zgodnie z art. 141 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, nie jest wierzycielem ustalonej opłaty podwyższonej. Zgodnie z tym przepisem wierzycielem jest Burmistrz Gminy [...] oraz Fundusz Ochrony Środowiska.

Następnie 3 czerwca 2020 r. T.W. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. skargę na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego dokonanego zawiadomieniem z 18 maja 2020 r. W treści tej skargi podniósł, że zajęcie dokonane zostało z wniosku podmiotu nieuprawnionego w świetle art. 141 ustawy Prawo geologiczne i górnicze i może doprowadzić do upadłości prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Do skargi załączył kopię skargi kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi sygn. akt III SA/Łd 421/19 z 25 września 2019 r., który oddalił skargę zobowiązanego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.

Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. oddalił powyższą skargę jako nieuzasadnioną, wskazując, że w złożonym środku zaskarżenia nie zakwestionowano poprawności przeprowadzonej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej.

T.W. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., zarzucając brak rozpoznania sprawy, a w szczególności brak udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy czynność egzekucyjna dokonana z wniosku podmiotu nieuprawnionego z mocy ustawy jest czynnością wadliwą. W ocenie zobowiązanego Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w wydanym postanowieniu skupił się wyłącznie na czynności technicznej w postaci samego zajęcia rachunku bankowego, podczas gdy skarga dotyczyła także samej inicjacji tego zajęcia na wniosek osoby nieuprawnionej, tj. Starosty [...].

Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że nie budzi wątpliwości legalność działań organu egzekucyjnego polegających na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, gdyż jest to środek egzekucyjny wyszczególniony w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Organ II instancji nie dopatrzył się również uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego, wskazując, że sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu spełnia wymogi określone dla tego rodzaju dokumentów w art. 67 § 1a, § 2 i § 2a u.p.e.a.

W odniesieniu do podniesionej w skardze argumentacji dotyczącej właściwości wierzyciela do żądania egzekucji przedmiotowej należności organ II instancji wyjaśnił, iż skarga wniesiona w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. nie przysługuje na czynności egzekucyjne o charakterze procesowym, w stosunku do których ustawodawca przewidział inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenia na postanowienia lub wniesienie pozwu do sądu. Skarga, o której mowa wart. 54 § 1 u.p.e.a., dotyczy samych czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego. Składając skargę w związku z podjętą czynnością, zobowiązany może podnosić jedynie zarzuty odnoszące się do prawidłowości zakwestionowanej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego lub egzekutora. Podnoszona przez skarżącego kwestia właściwości organu, jakim jest Starosta [...], do posiadania statusu wierzyciela w przedmiotowym postępowaniu, nie mieści się w zakresie oceny zasadności złożonej skargi na czynność egzekucyjną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] T.W. zarzucił:

- brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i pozostanie tylko w granicach podniesionych zarzutów, podczas gdy organ administracji nie jest związany ich treścią, zakresem, co doprowadziło do niezastosowania art. 33 § 1 ust. 1 u.p.e.a. oraz art. 33 § 1 pkt 3 lit. c u.p.e.a. w związku z art. 141 ustawy Prawo geologiczne i górnicze;

- obrazę art. 58 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą niezastosowaniem w niniejszej sprawie poprzez nieuchylenie zajęcia;

- dowolną ocenę dowodów wykraczającą poza zakres swobodny poprzez przyjęcie, iż dłużnik nie zaproponował innych środków egzekucyjnych;

- nieodniesienie się do pozostałych zarzutów, w szczególności właściwości wierzyciela - Starosty [...] do prowadzenia egzekucji w sprawie oraz przyczyn nieuzasadnionej ponad dwuletniej zwłoki we wszczęciu postępowania egzekucyjnego i wszczęcia go w najgorszym dla gospodarki kraju i przedsiębiorców momencie, co godzi w interes społeczny i uzasadniony interes strony.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Ł. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej "p.p.s.a". Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W niniejszej sprawie kontroli sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] oddalające jako nieuzasadnioną skargę strony na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego.

Na wstępie przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumienie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. Wśród tych środków egzekucyjnych znajduje się między innymi egzekucja z rachunków bankowych. Zatem do czynności egzekucyjnych zalicza się wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych, takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. W myśl jego § 1 zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego - art. 80 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego.

Organ w zaskarżonym postanowieniu trafnie zauważył, że ocenie w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą podlegać tylko czynności egzekucyjne podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stosownie do art. 54 u.p.e.a. w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się, że skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Warszawa 1992 r. s. 84.; wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032; wyrok NSA z 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20, wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok NSA z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www. orzeczenia.nsa.gov.pl- dalej CBOSA). Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13 LEX nr 1774551). W postępowaniu skargowym, w oparciu o art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyroki NSA: z 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; z 24 października 2014 r., II GSK 1377/13, z 5 marca 2015 r. II FSK 290/13 - dostępne w CBOSA).

W świetle powyższych rozważań sąd zauważa, że zarzuty skargi w istocie nie kwestionują poprawności przeprowadzonej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. Strona w swojej skardze kwestionuje istnienie swojego zobowiązania podatkowego wobec Starosty [...], a także zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, czy prawidłowość tytułu wykonawczego. Powyższe okoliczności mogą jednak podlegać kontroli w ramach postępowania w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. nie mogą jednak stanowić podstawy skargi na czynność egzekucyjną w oparciu o art. 54 u.p.e.a. Podkreślić należy, że organ egzekucyjny rozpoznając sprawę w postępowaniu w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne nie posiada uprawnienia do rozstrzygania zarzutu nieistnienia obowiązku, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, czy niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Z uwagi na powyższe, zamierzonego rezultatu nie mógł osiągnąć zarzut skargi wskazujący na naruszenie art. 33 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a

W sprawie, której przedmiotem jest skarga na konkretną czynność egzekucyjną, nie sposób stwierdzić także, czy zachodziły przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego o uchylenie dokonanej czynności egzekucyjnej. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. jest postępowaniem wpadkowym w obrębie postępowania egzekucyjnego odrębnym od skargi na czynność egzekucyjną, co czyni niezasadnym postawiony w rozstrzyganej sprawie zarzut jego naruszenia.

W ocenie sądu organy obu instancji w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego. Sposób dokonania tej czynności odpowiada bowiem uregulowaniom zawartym w art. 80 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania spornej czynności egzekucyjnej, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Natomiast zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2u.p.e.a.). Stosownie zaś do art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dokonane zawiadomieniem z 18 maja 2020 r. było prawidłowe. Powyższe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 18 maja 2020 r., natomiast skarżącemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego 20 maja 2020 r. Zajęcie przedmiotowej wierzytelności dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia (art. 67 § 1a, § 2 i § 2 a u.p.e.a).

Jak to już zostało wskazane na wstępie, organy egzekucyjne w toku postępowania ze skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, są właściwe do tego by odnieść się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonanych przez niego czynności egzekucyjnych. W zaskarżonym postępowaniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. skontrolował prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej i odniósł się do zarzutów zażalenia jednakże ich nie podzielił uznając, że zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego został przeprowadzony zgodnie z art. 80 u.p.e.a. Sąd stanowisko powyższe podziela. Jeszcze raz podkreślić należy, że skarżący nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia jeśli przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. uczynił zarzuty z art. 33 § 1 u.p.e.a.

Odnosząc się końcowo do argumentacji skargi wskazać należy, że to jaki organ jest wierzycielem dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku wynika w sposób jednoznaczny ze stanowiącej podstawę wystawionego tytułu wykonawczego decyzji Starosty [...] z [...] roku, utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] roku, na którą skargę tutejszy sąd jako nieuzasadnioną oddalił wyrokiem z 25 września 2019 roku w sprawie sygn. akt III SA/Łd 421/19. Sąd w rozstrzyganej sprawie nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości decyzji nakładającej na skarżącego obowiązek uiszczenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin bez koncesji, która stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, czego w istocie domaga się skarżący, bowiem stanowiłoby to wyjście poza granice rozpoznawanej sprawy, wyznaczonej przepisami art. 54 i 80 u.p.e.a

Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., sąd skargę oddalił.

IS