Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1051/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 4 pkt 1-3, pkt 4 i pkt 5, 6 i 7, § 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, § 9, § 10, § 12, § 18 ust. 5, § 20 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 2 i ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie NSA Zofia Borowicz Kazimierz Brzeziński (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 sierpnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 409/08 w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od S.M. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z [...] listopada 2007 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] sierpnia 2007 r., Nr [...] i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z [...] sierpnia 2007 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] marca 2005 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej od dnia 5 grudnia 2004 r. do dnia 5 listopada 2014 r. w wysokości 1800,26 zł oraz decyzji z [...] marca 2006 r. o podwyższeniu tej renty do kwoty 1911,87 zł. W uzasadnieniu Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że weryfikując wniosek S.M. o przyznanie renty strukturalnej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR naruszył przepis § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.), dalej: rozporządzenie, bowiem wnioskodawca nie spełniał warunku do otrzymania renty strukturalnej, gdyż w dniu weryfikacji wniosku nie był właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. co najmniej 1 ha użytków rolnych, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani właścicielem takiego gospodarstwa nie był jego małżonek (skarżący był współwłaścicielem gospodarstwa wraz ze swoim synem). Z kolei decyzja o zmianie wysokości renty − w ocenie organu − wydana została z naruszeniem art. 7 w związku z art. 77 k.p.a.

Na skutek odwołania skarżącego, Prezes ARiMR decyzją z [...] listopada 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznając skarżącemu rentę strukturalną rażąco naruszył przepisy § 4 pkt 4 w związku z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Skarżący przekazał aktem notarialnym w dniu 5 grudnia 2004 r. swoje gospodarstwo rolne synowi, znosząc tym samym współwłasność ułamkową z synem, jednakże w ocenie organu nie można uznać, że przekazanie gospodarstwa rolnego na podstawie

§ 6 ust. 1 pkt 1 zostało dokonane w sposób skuteczny. Skarżący faktycznie przekazał bowiem udział (4/5) tego gospodarstwa rolnego, a tym samym przekazywane gospodarstwo rolne nie było przedmiotem jego odrębnej własności, ani jego małżonka. Biorąc powyższe pod uwagę, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR winien był na podstawie § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia odmówić przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Zdaniem Prezesa ARiMR, zasadnie zatem Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. stwierdził nieważność ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.

W wyniku skargi wniesionej przez S.M., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., decyzje wydane przez organy obydwu instancji uznając, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd przywołując treść § 4 i § 20 ust. 2−4 rozporządzenia stwierdził, że skarżący wnioskując o rentę strukturalną przedstawił dokumenty potwierdzające powierzchnię i stan prawny gospodarstwa rolnego − wypisy z rejestru gruntów oraz akty notarialne dotyczące nabycia tych gruntów, jak również akt notarialny darowizny z dnia 19 lutego 2002 r., którym skarżący oraz jego małżonka darowali swojemu synowi − L.M. udział obejmujący 4/5 wskazanych gruntów. Z dokumentów tych wynikało, że skarżący był współwłaścicielem gospodarstwa rolnego w 4/5 z synem. Dysponując tymi dokumentami Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. postanowieniem z 21 października 2004 r. stwierdził, że S.M. spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej. Stosownie do pouczenia zawartego w tym postanowieniu S.M. przekazał gospodarstwo rolne oraz zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, a Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z [...] marca 2005 r. przyznał mu rentę strukturalną.

Sąd I instancji wskazał, że podstawę prawną decyzji z [...] sierpnia 2007 r. stanowił przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – na podstawie którego organ uznał, że decyzja z [...] marca 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej została wydana z rażącym naruszeniem § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. Sąd podkreślił, że rażące naruszenie prawa występuje, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, iż rozstrzygnięcie nie może być zaakceptowane, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Ponadto o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej.

Sąd uznał, że w niniejszej sprawie istnieją wątpliwości, co do interpretacji przepisu § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, gdyż w ocenie Sądu nie jest on spójny z postanowieniami § 4 pkt 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia. Sąd podkreślił, że wybór jednej z możliwych interpretacji przepisu przez organ orzekający w trybie nadzoru nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Skoro rozumienie przepisu powoduje poważne wątpliwości, to nie można mówić o oczywistym naruszeniu tego przepisu, a co za tym idzie naruszenia tego przepisu nie można traktować jako podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd wskazał, że dwuetapowa procedura dotycząca przyznania renty strukturalnej służy ochronie przed nieodwracalnymi skutkami dokonania czynności jaką jest przeniesienie własności gospodarstwa rolnego i zapobiega sytuacjom, w których mimo niespełnienia ustawowych warunków rolnik sprzeda gospodarstwo rolne i w konsekwencji pozostanie bez środków do życia (por. D. Milanowska, glosa do wyroku NSA z 23 maja 2006 r., II OSK 849/05, PiP 2007/8/136). Sąd zauważył, że procedura ta nie jest sprzeczna z prawem unijnym wskazując, że § 1 rozporządzenia określa szczegółowe warunki i tryb udzielania, wypłacania, zawieszania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych, o których mowa w art. 10−12 rozporządzenia nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE.L.99.160.80).

Sąd nie podzielił natomiast zarzutów naruszenia art. 157 § 1 i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. uznając, że Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. był organem właściwym do działania w charakterze organu nadzoru w stosunku do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Za bezzasadny Sąd uznał też zarzut naruszenia art. 156 § 2 k.p.a. uznając, że nieodwracalność w przypadku decyzji administracyjnych dotyczących nieruchomości zachodzi, gdy decyzja dotyczy bezpośrednio tej nieruchomości, a w rozpoznawanej sprawie orzeczenie organu, które stanowiło podstawę do przekazania gospodarstwa, było przyczyną pośrednią i przekazanie gospodarstwa nastąpiło nieodpłatnie, co nie może zostać ocenione, jako powodujące nieodwracalne skutki w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi S.M. na decyzję Prezesa ARiMR z [...] listopada 2007 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie przepisów § 20 ust. 3 pkt 2 w związku z § 4 pkt 4 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że przyznanie renty strukturalnej wbrew warunkom określonym w tych przepisach nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący organ podniósł, że Sąd twierdząc, iż w rozpatrywanej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, z uwagi na możliwość innej interpretacji § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia nie wskazał jednocześnie wykładni tego przepisu odmiennej od zastosowanej przez organ. Z faktu, że interpretacja zaprezentowana przez organ jest dla strony niekorzystna nie wynika, że musi istnieć inna, korzystna interpretacja tego przepisu. Sąd nie wyjaśnił też swojego stanowiska na czym polega niespójność § 20 ust. 3 pkt 2 z przepisami § 4 pkt 4 i z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Skarżący podniósł, że przepis § 4 rozporządzenia statuuje podstawowe warunki przyznania renty strukturalnej, wśród których wymienia w pkt 4 przekazanie gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha. Rozwinięcie tego warunku znajduje się w § 6 i § 7 rozporządzenia. W przepisach tych sprecyzowane zostały formy przekazania gospodarstwa, kryteria dotyczące osoby przejmującej gospodarstwo i kategorie użytków rolnych podlegających przekazaniu. Organ podkreślił, że tylko użytki rolne spełniające kryteria określone w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia mogą zostać przekazane w trybie rozporządzenia, tylko do nich stosuje się wymóg minimalnej powierzchni (§ 4 pkt 4), tylko one powinny być przekazane w jednej z dopuszczalnych form (§ 6 ust. 1 pkt 2), tylko ich nabywcy stawia się pewne wymagania o charakterze podmiotowym (§ 7) i tylko te użytki brane są pod uwagę przy obliczaniu zwiększenia wymiaru renty (§ 12 ust. 2). Jeżeli w skład gospodarstwa rolnego wnioskodawcy wchodzą ponadto inne kategorie użytków rolnych, np. stanowiące przedmiot współwłasności innej niż małżeńska − powinny one również zostać przekazane, aby zadośćuczynić warunkowi określonemu w § 9 pkt 1 tego rozporządzenia. Przekazanie gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą wyłącznie użytki rolne inne niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia nie uprawnia wnioskodawcy do uzyskania renty strukturalnej.

Odnosząc się do podniesionej przez Sąd kwestii celu dwuetapowego postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej organ stwierdził, że wydane postanowienie o spełnieniu warunków do uzyskania renty nie wprowadza swoistego stanu niewzruszalności prawnej w zakresie, który był przedmiotem badania przed wydaniem postanowienia, nie wprowadza swego rodzaju powagi rzeczy osądzonej, w efekcie więc nie może oznaczać niemożności ponownej weryfikacji spełnienia warunków wymienionych w § 20 ust. 2 rozporządzenia.

Skarżący organ podniósł, że ustalenie w pierwszej fazie rozpatrywania wniosku o przyznanie renty strukturalnej, że wnioskodawca nie jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem ich wraz z małżonkiem, bądź że właścicielem takich użytków nie jest małżonek wnioskodawcy, zobowiązuje organ do odmowy przyznania renty w oparciu o § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. Organ podkreślił, że przepis § 6 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia reguluje zasady przekazania gospodarstwa, zaś § 20 ust. 3 pkt 2 ma zastosowanie zanim dojdzie do przekazania gospodarstwa. Organ nie zgodził się zatem ze stanowiskiem Sądu, że § 20 ust. 3 pkt 2 jest niespójny z przepisami § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 4 pkt 4 omawianego rozporządzenia, bowiem przepis ten stanowi ich logiczne dopełnienie.

Zdaniem skarżącego organu, wydanie postanowienia w oparciu o § 20 ust. 4 rozporządzenia nie oznacza niemożności ponownej weryfikacji spełnienia warunków wymienionych w § 20 ust. 2 tego rozporządzenia, bowiem wnioskodawca nie jest związany własną deklaracją co do osoby, która ma przejąć gospodarstwo, zmianie podlegać też może wielkość przekazywanego gospodarstwa, a ponadto mogą się ujawnić nowe okoliczności, np. w przedmiocie podlegania wnioskodawcy ubezpieczeniu rolniczemu. Możliwość zmiany okoliczności podlegających weryfikacji oznacza, że przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej organ ma obowiązek ponownie sprawdzić, czy wszystkie warunki do uzyskania renty zostały spełnione. Ocena organu w tym zakresie może więc być inna, niż przy wydawaniu postanowienia w oparciu o § 20 ust. 4 rozporządzenia.

W konkluzji skarżący organ stwierdził, że zaskarżony wyrok został wydany na podstawie błędnej interpretacji przepisów § 20 ust. 3 pkt 2 w związku z § 4 pkt 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zdaniem organu, prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że w przypadku, w którym użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa wnioskodawcy ubiegającego się o rentę strukturalną nie stanowią własności tego wnioskodawcy, jego małżonka, bądź ich wspólnej, ale stanowią współwłasność wnioskodawcy i osoby trzeciej − nie jest dopuszczalne przyznanie renty strukturalnej. Naruszenie tego warunku jest równoznaczne z rażącym naruszeniem powołanych przepisów, skutkującym stwierdzeniem nieważności decyzji przyznającej rentę. Stwierdzeniu nieważności nie stoi na przeszkodzie fakt, że w toku postępowania organ wydał postanowienie, o którym mowa w § 20 ust. 4 rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik S.M. wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że jest ona pozbawiona uzasadnionych podstaw, względnie jej oddalenie twierdząc, że przytoczone w niej podstawy nie świadczą o niewłaściwym zastosowaniu przez Sąd I instancji prawa materialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Autor skargi kasacyjnej oparł skargę na pierwszej z wymienionych wyżej podstaw zarzucając, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię § 20 ust. 3 pkt 2 w związku z § 4 pkt 4 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia i przyjęcie, że przyznanie renty strukturalnej, wbrew warunkom określonym w tych przepisach, nie stanowiło rażącego naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd I instancji uznał, że istnieją poważne wątpliwości co do tego jak należy rozumieć przepis § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ, zdaniem tego Sądu, przepis ten nie jest spójny z postanowieniami § 4 pkt 4 i § 6 ust. 1 rozporządzenia, dlatego nie można mówić o oczywistym naruszeniu tego przepisu przez organ przy wydaniu decyzji o przyznaniu S.M. renty strukturalnej i w konsekwencji traktować tego naruszenia jako podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skarżący zasadnie zarzucił w skardze kasacyjnej, że Sąd I instancji prezentując takie stanowisko nie wskazał w uzasadnieniu wyroku na czym polegają poważne wątpliwości w wykładni § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia oraz niespójność tego przepisu z postanowieniami § 4 pkt 4 i § 6 ust. 1 rozporządzenia. Zajmując takie stanowisko, Sąd I instancji nie dokonał szczegółowej analizy tych przepisów i nie wywiódł, że odczytywanie ich treści rzeczywiście budzi poważne wątpliwości oraz nie wykazał, że źródłem tych wątpliwości jest niespójność tych przepisów.

Ocena stanowiska zajętego przez Sąd I instancji wymaga zatem dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny analizy omawianych przepisów w celu zbadania, czy są one niespójne, jak uznał to Sąd I instancji, i czy uprawniona jest inna ich wykładnia w porównaniu do zastosowanej przez orzekające w sprawie organy.

Zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku

o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone, że wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika − kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, odmówi przyznania renty strukturalnej. Przekazanie gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha, w myśl § 4 pkt 4 rozporządzenia stanowi warunek przyznania renty strukturalnej. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 4, uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności.

Skarżący zasadnie wskazuje w skardze kasacyjnej, że warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli przedmiotem przekazania są użytki rolne spełniające kryteria własnościowe wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Tylko te użytki mogą zostać przekazane w trybie rozporządzenia i tylko w stosunku do tych użytków stosuje się wymóg minimalnej powierzchni, określony w § 4 pkt 4 rozporządzenia. Użytki rolne powinny być przekazane tylko w jednej z form przewidzianych w § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia i tylko osobie, która spełnia kryteria określone w § 7. Tylko te użytki brane są pod uwagę przy obliczaniu zwiększenia wymiaru renty strukturalnej (§ 12 ust. 2 rozporządzenia).

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że pojęcie własności gospodarstwa rolnego użyte w § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia jest tożsame z pojęciami użytymi w

§ 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest w związku z tym podstaw do podzielenia poglądu Sądu I instancji, że istnieją poważne wątpliwości w rozumieniu § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia oraz że przepis ten jest niespójny z przepisami § 4 pkt 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

W wydanym wyroku Sąd I instancji ustalił, że na podstawie aktu notarialnego z dnia 19 lutego 2002 r. S.M. oraz jego małżonka przekazali (darowali) synowi − L.M. udział obejmujący 4/5 części działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, które w 1/5 części stanowiło własność L.M. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wymagany dla przyznania renty strukturalnej warunek przekazania gospodarstwa rolnego zostaje spełniony, jeżeli przedmiotem przekazania są użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, będące przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka lub przedmiotem ich współwłasności. Warunek ten nie jest spełniony, jeżeli tak jak w niniejszej sprawie współwłaścicielem przekazywanego gospodarstwa jest syn rolnika. Skarżący organ zasadnie zarzuca, że przyznanie S.M. renty strukturalnej, w sytuacji gdy przekazane przez niego gospodarstwo nie spełniało warunku przekazania, stanowiło rażące naruszenie § 4 pkt 4 i § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Naruszenie to, wbrew odmiennym ustaleniom Sądu

I instancji, uzasadniało stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odmiennego rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie uzasadnia argumentacja odwołująca się do dwuetapowej procedury przyznawania renty strukturalnej. Ocena tej argumentacji uzasadnia wskazanie, że postępowanie o przyznanie renty strukturalnej wszczynane jest na pisemny wniosek rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną, względnie jego małżonka lub małżonka uprawnionego do renty strukturalnej w przypadku, o którym mowa w § 10 rozporządzenia. Do wniosku ubiegający się o rentę obowiązany jest dołączyć dokumenty wymienione w § 18 ust. 5 rozporządzenia.

Zgodnie z § 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia kierownik biura powiatowego Agencji obowiązany jest zweryfikować wniosek w terminie 40 dni od dnia jego złożenia i ustalić czy spełnia on warunki określone w § 4 pkt 1−3, 6 i 7 rozporządzenia. Na tym etapie postępowania, weryfikacji nie podlega przesłanka wymieniona w § 4 pkt 4 rozporządzenia, ponieważ w chwili złożenia wniosku nie jest jeszcze wymagane przekazanie gospodarstwa rolnego. Jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1−3, 6 i 7 i § 11 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków (§ 20 ust. 4 rozporządzenia). Wydanie tego postanowienia otwiera drugi etap postępowania o przyznanie renty strukturalnej, w ramach którego kierownik biura powiatowego Agencji sprawdza, czy wnioskodawca spełnia warunki wymienione w § 4 pkt 4 i 5, a więc czy przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha i czy zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Sprawdzenie pierwszego z tych warunków wymaga ustalenia, czy przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło w sposób określony w § 6 rozporządzenia, a więc także z zachowaniem kryteriów własnościowych określonych w ust. 1 pkt 1 tego przepisu, natomiast sprawdzenie drugiego z tych warunków wymaga ustalenia, czy zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej nastąpiło w sposób określony w § 9 rozporządzenia. Wydanie postanowienia o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej nie stanowi jednak przeszkody i nie zwalnia organu z obowiązku dokonania przed wydaniem decyzji o przyznaniu renty strukturalnej weryfikacji wszystkich warunków określonych w § 4 rozporządzenia. Sprawdzenie takie jest konieczne także z tego względu, że po wydaniu postanowienia zmianie mogą ulec okoliczności podlegające weryfikacji, np. dotyczące wielkości przekazanego gospodarstwa, mające znaczenie dla ustalenia wysokości renty strukturalnej (§ 12 rozporządzenia).

Wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia nie uzasadnia także powołany przez ten Sąd wyrok NSA z 23 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 849/05 (w uzasadnieniu błędnie oznaczono jego sygnaturę), ponieważ wyrok ten dotyczy innego stanu faktycznego, w którym przekazanie gospodarstwa rolnego nastąpiło przed wydaniem postanowienia stwierdzającego, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania renty strukturalnej (§ 20 ust. 4 rozporządzenia).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok uznając, że skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionych podstawach. Wobec ustalenia, że zaskarżony wyrok został wydany jedynie z naruszeniem prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie zachodzi podstawa do wydania wyroku reformatoryjnego na podstawie art. 188 p.p.s.a., dlatego rozpoznał skargę S.M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2007 r. i ją oddalił jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.