Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 540/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi J. C. i J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za korzystanie ze środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] (zwany dalej "Marszałkiem"), na podstawie art. 288 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm., zwanej w skrócie "P.o.ś."), art. 68 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2012 ze zm.). art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej w skrócie "k.p.a.") ustalił skarżącym J. C. i J. C., prowadzącym Gospodarstwo Rolne – [...], wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzenia gazów lub pyłów do powietrza w następującej wysokości:

– za II półrocze 2011 r. – 1.542 zł,

– za I półrocze 2012 r. – 2.500 zł.

Jednocześnie organ umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej ustalania opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza za okres II półrocza 2010 r. i I półrocza 2011 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. opłaty za korzystanie ze środowiska są ponoszone m.in. za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Stosownie do art. 284 ust. 1 P.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Natomiast zgodnie z ust. 2 ww. artykułu osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo wodne.

Organ podniósł również, że obowiązkiem podmiotów korzystających ze środowiska w latach 2010 – 2012 było wnoszenie opłat do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza – stosownie do ówczesnego brzmienia art. 285 ust. 2 P.o.ś. W takim samym terminie podmiot korzystający ze środowiska miał również obowiązek przedłożenia marszałkowi województwa wykazów zawierających informacje i dane, o których mowa w art. 287, wykorzystanych do ustalenia wysokości opłat oraz wysokość tych opłat (art. 286 ust. 1 P.o.ś.).

Skarżący, prowadzący wspólnie Gospodarstwo Rolne – [...], nie przedłożyli organowi wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za okres od II półrocza 2010 r. do I półrocza 2012 r.

Odnośnie części rozstrzygnięcia obejmującej umorzenie postępowania Marszałek zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 281 ust. 1 P.o.ś. do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi. Zgodnie z art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej jeżeli podatnik nie złożył określonej prawem deklaracji (wykazu) w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego lub w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Organ zauważył, że w odniesieniu do zobowiązań podatkowych, które powstają na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, doręczenie takiej decyzji po upływie określonego terminu jest bezskuteczne, co oznacza, że zobowiązanie podatkowe w ogóle nie powstaje – następuje tzw. przedawnienie prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego. Tym samym po upływie określonego terminu przedawnia się prawo organu do wydania i doręczenia decyzji ustalającej.

W związku z tym prawo organu do ustalenia opłaty za korzystanie ze środowiska za okres II półrocza 2010 r. i I półrocza 2011 w drodze decyzji administracyjnej uległo przedawnieniu – co skutkowało umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Odnośnie wymierzonej opłaty Marszałek wskazał, że pozycja procesowa stron: skarżącego J. C. oraz skarżącej J. C. – nie jest tożsama. Skarżący jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.), a jednocześnie jako osoba fizyczna prowadzi [...] w ramach gospodarstwa rolnego, czyli jest podmiotem korzystającym ze środowiska, określonym w art. 3 pkt 20 lit. a) P.o.ś. Natomiast skarżąca, jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego, korzysta ze środowiska nie jak przedsiębiorca, ale jako osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego. Spełnia zatem warunki określone w tym samym art. 3 pkt 20 lit. a) P.o.ś.

Zdaniem Marszałka wskazana, zróżnicowana pozycja skarżących nie ma wpływu na ich obowiązek opłatowy – obydwie strony prowadzą działalność w zakresie chowu lub hodowli zwierząt, podlegającą przepisom P.o.ś. i wydanym ma ich podstawie rozporządzeniom, w tym przepisom rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenia poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. Nr 122 poz. 1055), które obowiązywało w okresie objętym postępowaniem. W rozporządzeniu, wydanym na podstawie art. 201 § 2 P.o.ś., w ust. 6 załącznika zatytułowanym "Inne" w pkt 8 lit. a – wymienia się instalacje do chowu lub hodowli drobiu lub świń o więcej niż 40.000 stanowisk dla drobiu, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, co obliguje podmiot do uzyskania pozwolenia zintegrowanego.

Odnosząc się do stanowiska stron w postępowaniu stwierdził, że skarżący błędnie rozumieją definicję podmiotu korzystającego ze środowiska, zawartą w art. 3 pkt 20 lit. a) P.o.ś., ograniczając się wyłącznie do używania określenia osoba fizyczna – i to zarówno w kontekście art. 3 pkt 20 lit. c) jak i art. 284 ust. 2 P.o.ś. Marszałek zwrócił uwagę, że w zakresie definicji z art. 3 pkt 20 lit. a) P.o.ś. mieści się szereg podmiotów, wśród których znajdują się zarówno przedsiębiorcy, jak i rolnicy i inne osoby zajmujące się uprawą warzyw, ogrodnictwem, leśnictwem czy rybactwem. W zakresie tym mieści się również działalność skarżących – skarżącego jako przedsiębiorcy i rolnika oraz skarżącej – jako osoby zajmującej się chowem lub hodowlą drobiu, współwłaścicieli gospodarstwa rolnego. Skarżący są zatem podmiotami korzystającymi ze środowiska i eksploatują instalację mogącą powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości i z tego tytułu są zobowiązane do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Przyjęcie tego faktu i zastosowanie odpowiednich przepisów wyłącza jednocześnie możliwość określenia skarżących jako osób fizycznych opisanych w art. 3 pkt 20 lit. c) P.o.ś., a w konsekwencji przyjęcia ograniczenia zawartego w art. 284 ust. 2 P.o.ś.

Marszałek stwierdził, że skarżący błędnie także interpretują wielkość chowu drobiu określoną na 40.000 sztuk, jako wartość graniczną, od przekroczenia której zależy obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego i porównują z chowem drobiu w mniejszej ilości. Skarżący podnosili, że skoro rolnik prowadzący hodowlę kur w rozmiarze mniejszym niż 40 tys. sztuk (np. 39 tys. sztuk) nie musi uzyskać pozwolenia zintegrowanego i tym samym nie ponosi opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, to rolnik prowadzący hodowlę niewiele większą niż 40 tys. sztuk (np. 42 tys. sztuk), posiadający pozwolenie zintegrowane, powinien ponosić opłatę tylko w stosunku do nadwyżki ponad 40 tys. sztuk. Porównując wielkość hodowli nie można bowiem twierdzić, że wprowadza on znacząco więcej zanieczyszczeń niż przy hodowli 39 tys. sztuk. Skarżący uznali, że rolnik który nie przekroczy produkcji na poziomie 40 tys. sztuk, nie ma obowiązku uiszczenia opłat.

Organ uznał tą interpretację za błędną wskazując, że rolnik, który prowadzi działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, ma obowiązek naliczania opłat oraz ich uiszczania po przekroczeniu pewnego progu, za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Natomiast osoba fizyczna, niebędąca ani przedsiębiorcą ani rolnikiem, po osiągnięciu określonego poziomu produkcji ma obowiązek uzyskania pozwolenia i tym samym ponoszenia opłat – i to za całość obsady drobiu w danym roku.

Organ podkreślił, że ustawodawca, przyjmując definicje określone w art. 3 pkt 20 lit. a) i lit. c) P.o.ś. zdecydował, że reżim prawny obejmujący podmioty korzystające ze środowiska i prowadzące działalność czy to gospodarczą czy w rolnictwie, jest inny niż reżim dotyczący osób fizycznych korzystających ze środowiska, które przedsiębiorcami, rolnikami czy hodowcami nie są.

Co do wysokości ustalonej opłaty - odnośnie kwestii dotyczącej określenia ilości paliwa gazowego zużytego w okresie II półrocza 2011 r. i I półrocza 2012 r. dla potrzeb wykorzystywania nagrzewnic w Zakładzie Drobiu Marszałek wskazał, że przy ustalaniu opłat za emisję gazów lub pyłów do powietrza istotna jest nie ilość zakupionego paliwa, ale ilość zużytego paliwa. Organ uznał, że używany przez skarżących gaz – propan techniczny, stosownie do Polskiej Normy PN-C-96008:1998 "Przetwory naftowe. Gazy węglowodorowe. Gazy skroplone C3-C4"należy uznać za mieszaninę gazową propanu i butanu i zakwalifikować jako gaz płynny propan – butan. Jego zużycie powinno być zatem umieszczone w wykazie za korzystanie ze środowiska w tabeli C pod nazwą "Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z kotłów o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW opalanych węglem kamiennym, koksem, drewnem, olejem lub paliwem gazowym, dla których nie jest wymagane pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza albo pozwolenie zintegrowane", w poz. V.3 – kotły opalane gazem płynnym propan – butan.

W uzasadnieniu decyzji Marszałek dokonał także szczegółowego wyliczenia opłaty, biorąc pod uwagę stawki obowiązujące w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, opublikowane w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2011 (M.P. z 2010 r. Nr 74 poz. 945) i obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012 (M.P. z 2011 r. Nr 94 poz. 958).

Odnośnie obliczania ilości zużytego gazu propan techniczny organ wskazał, że w celu szacunkowego określenia ilości zużytego gazu do ogrzewania kurników w II półroczu 2011 r. i I półroczu 2012 r. zsumował wszystkie dane dostarczone w postępowaniu przez strony, w tym również dane za okresy przedawnione oraz wyciągnął średnią dla obydwu półroczy każdego roku oddzielnie. Z przedstawionych przez skarżących danych wynika, że półrocza różnią się zdecydowanie ilością spalonego gazu, a zatem najwłaściwszą metodą było wzajemne porównanie ilości gazu w drugich i pierwszych półroczach.

Organ wyjaśnił, że w tym względzie oparł się na przepisach działu III rozdziału 1 Ordynacji podatkowej, do czego upoważnia art. 281 ust. 1 P.o.ś. W celu oszacowania ilości spalonego gazu zastosowano możliwość wynikającą z art. 23 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, a także § 3, który w pkt 1 dopuszcza zastosowanie metody porównawcze wewnętrznej – polegającej na porównaniu wysokości obrotów w tym samym przedsiębiorstwie za poprzednie okresy, w których znana jest wysokość obrotu.

We wniesionym odwołaniu skarżący podnieśli, odwołując się do danych z kartotek dziennych utrzymania drobiu, że w okresie, za jaki naliczono opłatę (II półrocze 2011 r., I półrocze 2012 r.) utrzymywali drób w ilości mniejszej niż 40 tys. sztuk. Odwołujący podnieśli także, że obydwoje posiadają status osób fizycznych niebędących przedsiębiorcami (skarżący jest przy tym rolnikiem jedynie dodatkowo prowadzącym działalność gospodarczą, której przedmiotem jest głównie sprzedaż hurtowa). Wobec tego stosownie do art. 284 ust. 2 P.o.ś. powinni ponosić opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia. Skoro produkcja nie przekroczyła obsady drobiu w liczbie 40 tys. sztuk (tj. nie przekroczyła wielkości, powyżej której konieczne jest pozwolenie zintegrowane), to nie powstał obowiązek opłatowy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję Marszałka.

Kolegium wskazało, że do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz kar administracyjnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2 P.o.ś., podmioty korzystające ze środowiska (art. 275 P.o.ś.). Jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub ziemi jest prowadzący instalację (art. 279 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. w związku z art. 180 pkt 1 P.oś.).

Organ odwoławczy podniósł, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2002 r. Nr 122, poz. 1055 ze zm.), obowiązujące od 16 sierpnia 2002 r. do 4 września 2014 r. przewidywało rodzaje instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości w postaci m.in. instalacji do chowu lub hodowli drobiu lub świń o więcej niż 40.000 stanowisk dla drobiu (pkt 6.8.a) załącznika do tego rozporządzenia).

Z kolei zgodnie z definicją zawartą w przepisie art. 3 pkt 31 P.o.ś. prowadzącym instalację jest podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymogami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie.

Kolegium wskazało na dowody potwierdzające tytuł prawny skarżących do władania instalacją (instalacjami) Zakładu Drobiu w miejscowości K.: zaświadczenie z Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w T. o nadanym na J. C. numerze gospodarstwa oraz kopię wniosku skarżącego o wpis do ewidencji producentów, na którym widnieje zgodna skarżącej na wpis współmałżonka/współposiadacza.

Kolegium, wskazując na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r. (sygn. akt II OSK 2615/15, II OSK 2763/14 i II OSK 2764/14) stwierdziło, że wykładnia przepisów art. 3 pkt 20 lit. c) P.o.ś. oraz art. 284 ust. 2 P.o.ś. nie wskazuje na to, że obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska dotyczy wyłącznie korzystania w zakresie przekraczającym wymiar determinujący obowiązek posiadania pozwolenia. Obowiązek ponoszenia opłat dotyczy korzystania ze środowiska w pełnym zakresie, a nie tylko w zakresie przekraczającym 40.000 sztuk drobiu, jak domagają się tego skarżący.

Zdaniem Kolegium skarżącego, na podstawie art. 3 pkt 20 lit. a) P.o.ś. należało uznać za podmiot korzystający ze środowiska, gdyż w opisanym w tym przepisie zakresie mieści się działalność skarżącego jako rolnika. W zakresie tym mieści się także działalność skarżącej jako osoby zajmującej się chowem oraz hodowlą drobiu, współwłaścicielki gospodarstwa rolnego.

Skarżący są zatem podmiotami korzystającymi ze środowiska i eksploatują instalację mogącą powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. Z tego tytułu są zobowiązani do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska

Przyjęcie powyższego zdaniem Kolegium wyłącza możliwość określenia skarżących jako osób fizycznych opisanych w art. 3 pkt 20 lit. c) P.o.ś., a w konsekwencji przyjęcia ograniczenia zawartego w art. 284 ust. 2 P.o.ś. Skarżący w okresie II półrocza 2011 r. oraz I półrocza 2012 r. korzystali ze środowiska w zakresie wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, pochodzących ze spalania gazu w kotłach grzewczych o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW opalanych paliwem gazowym, dla których nie jest wymagane pozwolenie zintegrowane lub pozwolenie na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza oraz pochodzących z chowu lub hodowli drobiu. W ww. okresie skarżący eksploatowali instalację – Zakład Drobiu.

Na eksploatację tej instalacji skarżący posiadali pozwolenie zintegrowane znak [...] wydaną w dniu [...] listopada 2006 r. przez Wojewodę [...].

W skardze do sądu J. C. i J. C. wnieśli o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej jej decyzji Marszałka, zarzucając:

– naruszenie prawa materialnego w postaci niewłaściwego zastosowania przepisu art. 3 pkt 20 lit. a) zamiast art. 3 pkt 20 lit. c) P.o.ś. w wyniku błędnej ich wykładni i tym samym nie uznanie skarżącego za osobę fizyczną,

– naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię przepisu art. 284 ust. 2 P.o.ś. poprzez przyjęcie, że osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie szerszym niż wynikający z pozwolenia na wprowadzenie substancji do środowiska,

– naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą rozszerzającą wykładnię tabeli C pkt V ppkt 3 określonej w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 196 poz. 1217 z późn. zm.) poprzez uznanie, że stawka tam określona winna być przyjęta również dla gazu płynnego o nazwie propan techniczny.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że jako rolnicy prowadzący fermę drobiu są osobami fizycznymi, którym zostało udzielone pozwolenie na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska. Wbrew stanowisku Kolegium są podmiotami, o których mowa w art. 3 pkt 20 lit. c P.o.ś.

Skarżący podkreślili, że z art. 284 ust. 2 P.o.ś. wynika, że opłaty za korzystanie ze środowiska w związku z prowadzoną instalacją (hodowlą kur) ponosi tylko "w zakresie", w jakim korzysta ze środowiska. Pozwolenie zintegrowane dotyczy zakresu hodowli kur powyżej 40.000 stanowisk. A zatem, zdaniem skarżących opłaty wnosić należy nie od faktycznej obsady stanowisk np. 42.000, a tylko od różnicy pomiędzy faktyczną obsadą a liczbą 40.000. Obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie za środowiska dotyczy zatem tylko i wyłącznie faktycznie obsadzonych stanowisk przekraczających 40.000 stanowisk.

Odnośnie ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska z tytułu spalania propanu skarżący podtrzymali swoje stanowisko, że skoro ustawodawca nie przewidział opłat za taki rodzaj paliwa jak propan techniczny, to nie są zobligowani do ich ponoszenia.

Skarżący podnieśli ponadto, że niezrozumiała jest dla nich przyjęta metoda porównawcza w celu oszacowania spalonego gazu - nie jest zrozumiałe, skąd się wzięły średnie zużycia, skoro do średniej za II półrocze 2011 przyjęto II półrocze 2010 i 2011, a do średniej z I półrocza 2012 średnie z I półrocza 2011 i 2012.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istotną kwestią w sprawie jest wykładnia art. 284 ust. 2 Prawa o ochronie środowiska (P.o.ś.) na tle art. 3 pkt 20 P.o.ś. oraz przepisów określających warunki, przy spełnieniu których korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska.

Aby lepiej dostrzec relację art. 284 ust. 2 i art. 3 pkt 20 P.o.ś. celowa jest analiza całego przepisu art. 284 względem art. 3 pkt 20 P.o.s. Należy mianowicie zauważyć, że art. 284 ust. 1 oraz art. 284 ust. 2 P.o.s. dotyczą dwóch różnych kwestii. Art. 284 ust. 1 P.o.ś. określa kto ma obowiązek "we własnym zakresie" tj. z własnej inicjatywy ustalić wysokość należnej opłaty i wnieść tą opłatę na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Jest to jakby odpowiednik określenia, kto powinien samodzielnie obliczyć podatek i samodzielnie go uiścić – tak jak prawo określa osoby, które muszą same zadbać o wypełnienie zeznania podatkowego PIT, a następnie muszą same uiścić obliczoną przez siebie kwotę podatku. Natomiast art. 284 ust. 2 P.o.ś. wskazuje kto w ogóle nie ma obowiązku ponoszenia opłat (a więc nie ma obowiązku "uiszczania podatku").

Należy podkreślić, że w art. 284 ust. 1 P.o.ś. ustawodawca posłużył się określeniem "podmiot korzystający ze środowiska", natomiast w art. 284 ust. 2 P.o.ś. – "osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami".

Oba te różne określenia mają odbicie w treści art. 3 pkt 20 P.o.ś. Przepis ten definiuje pojęcie "podmiotu korzystającego ze środowiska" – tj. pojęcie użyte w art. 284 ust. 1. Zgodnie z art. 3 pkt 20 P.o.ś. (w brzmieniu obowiązującym w okresie, za jaki ustalono opłaty) przez podmiot korzystający ze środowiska rozumie się:

a) przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 i Nr 180, poz. 1280), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki,

b) jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

c) osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia;

"Podmiot korzystający ze środowiska" to zatem:

– przedsiębiorca (wskazany w lit. a)

– osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie (wskazana w lit.a)

– osoba wykonująca zawód medyczny (wskazana w lit. a)

– jednostka organizacyjna (wskazana w lit. b)

– osoba fizyczna – ale taka, która nie jest osobą z lit. a (tj. która nie jest ani przedsiębiorcą, ani osobą prowadzącą działalność wytwórczą w rolnictwie ani osobą wykonującą zawód medyczny), a ponadto taka, która korzysta ze środowiska w zakresie w jakim korzystanie to wymaga pozwolenia.

Wszystkie wymienione podmioty są obciążone obowiązkiem, o jakim mowa w art. 284 ust. 1 tj. obowiązkiem samodzielnego określenia wysokości opłat i samodzielnego opłacania opłat.

W art. 284 ust. 2 P.o.ś. ustawodawca nie posłużył się jednakże ani pojęciem "podmiot korzystający ze środowiska" (art. 3 pkt 20 P.o.ś.), ani nie powtórzył dokładnie całego określenia z art. 3 pkt 20 lit. c) P.o.ś. W art. 284 ust. 2 P.o.ś. ustawodawca wskazuje na "Osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami". Nie jest to zatem określenie tożsame z art. 3 pkt 20 lit. c) P.o.ś., gdyż w tym przepisie mowa o osobie fizycznej "niebędącej podmiotem, o którym mowa w lit. a". Osoba fizyczna z art. 3 pkt 20 lit. c) P.o.ś. to zatem osoba fizyczna, która nie jest:

- ani przedsiębiorcą,

- ani osobą prowadzącą działalność wytwórczą w rolnictwie,

- ani osobą wykonującą zawód medyczny.

W art. 284 ust. 2 P.o.ś. mowa tymczasem tylko o takich osobach fizycznych, które nie są przedsiębiorcami.

Przepis art. 284 ust. 2 P.o.ś. dotyczy zatem także osób fizycznych prowadzących działalność wytwórczą w rolnictwie oraz osób wykonujących zawód medyczny.

Organ ustalił – co nie jest kwestionowane przez skarżących, że są oni rolnikami, ujętymi w ewidencji producentów rolnych. Oboje skarżący są zatem "osobami korzystającymi ze środowiska" o których mowa w art. 3 pkt 20 lit. a) P.o.ś. (są "osobami prowadzącymi działalność wytwórczą w rolnictwie") oraz są "osobami fizycznymi niebędącymi przedsiębiorcami", o których mowa w art. 284 ust. 2 P.o.ś. Jednocześnie – jak wynika z powyższych rozważań – skarżący nie są osobami, o których mowa w art. 3 pkt 20 lit. c) P.o.ś.

Przepis art. 284 ust. 2 P.o.ś. należy zestawić też z art. 275 P.o.ś. Przepis ten stwierdza, że do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska. Każdy "podmiot korzystający ze środowiska" zdefiniowany w art. 3 pkt 20 P.o.ś. – a więc zarówno wymieniony w art. 3 pkt 20 lit. a) jak też w art. 3 pkt 20 lit. c) co do zasady jest zobowiązany do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Wyjątek od tej zasady nie jest warunkowany zaliczeniem danego podmiotu do podmiotów o których mowa w art. 3 pkt 20 lit. a) bądź art. 3 pkt 20 lit. c), ale zaliczeniem do podmiotów, o których mowa w art. 284 ust. 2 P.o.ś.

Przepis art. 284 ust. 2 P.o.ś. (w brzmieniu obowiązującym w okresie, za jaki ustalono opłatę) wskazuje, że "osoba fizyczna niebędącą przedsiębiorcą" ponosi opłaty za korzystanie ze środowiska "w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzenie substancji lub energii do środowiska oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo wodne". Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez organ wyroku z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2615/14 – art. 284 ust. 2 P.o.ś. uszczegóławia jedynie zakres podmiotowy, a nie przedmiotowy w zakresie ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Inne podmioty, niż osoby fizyczne ponoszą bowiem zawsze opłaty za korzystanie ze środowiska. W odniesieniu do osób fizycznych, krąg ten został zawężony jedynie do osób fizycznych (niebędących przedsiębiorcami) korzystających ze środowiska w sposób szczególny, a więc na podstawie pozwolenia. Przepis ten nie odnosi się jednak do zakresu przedmiotowego co w powiązaniu z zasadą zawartą w art. 7 P.o.ś. zanieczyszczający płaci, nie nasuwa żadnych wątpliwości, że w przypadku skarżących ponoszą oni opłaty za emisje wszelkich pyłów i gazów uwalnianych do środowiska w związku z eksploatowaniem instalacji – którą w przypadku skarżących jest instalacja do hodowli drobiu ("Zakład drobiu" wskazany w pozwoleniu zintegrowanym – decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r.; k. 2.43 akt administracyjnych organu I instancji).

Art. 284 ust. 2 P.o.ś. odnosi się do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie między innymi substancji lub energii do środowiska. Tym korzystaniem ze środowiska jest eksploatowanie instalacji. Zakres korzystania ze środowiska określają zaś ramy pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska – a nie warunki, których spełnienie powoduje konieczność uzyskania takiego pozwolenia. Nie ma zatem znaczenia, że instalacja przeznaczona do chowu lub hodowli drobiu o więcej niż 40.000 stanowisk jest, stosownie do pkt 6 ppkt 8 lit. a rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości – instalacją mogącą powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, której prowadzenie zgodnie z art. 201 ust. 1 P.o.ś. wymaga pozwolenia zintegrowanego. Ta cecha instalacji (jej wielkość) jest okolicznością faktyczną decydującą o konieczności uzyskania pozwolenia, a nie o zakresie korzystania ze środowiska, o którym mowa w art. 284 ust. 2 P.o.s.. Nie ma też znaczenia, ile faktycznie stanowisk skarżący obsadził w ramach użytkowania instalacji pozwalającej na chów i hodowlę drobiu na więcej niż 40.000 stanowisk. Prowadzący taką instalację jest więc zobowiązany ponieść opłaty za wszystkie substancje uwalnianie do środowiska w związku z funkcjonowaniem tej instalacji, niezależnie czy wykorzystuje jej maksymalne możliwości oraz niezależnie o ile faktyczna obsada stanowiska przekracza 40.000 stanowisk.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia pkt V ppkt 3 tabeli C określonej w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 196 poz. 1217 z późn. zm.) poprzez uznanie, że stawka tam określona winna być przyjęta również dla gazu płynnego o nazwie propan techniczny. W przepisie tym określono stawkę opłaty za gazy lub pyły wprowadzane do powietrza z kotła opalanego paliwem gazowym: gazem płynnym propan – butan. Ww. rozporządzenie nie zawiera definicji propanu – butanu. Należy zatem przyjąć, że chodzi o każdą mieszaninę propanu i butanu. Zasadne wobec tego było odwołanie się organu do treści Polskiej Normy PN-C-96008:1998 "Przetwory naftowe. Gazy węglowodorowe. Gazy skroplone C3-C4". Z punktu 1.3.2. tej normy natomiast, że propan techniczny jest mieszaniną m.in. propanu i butanu.

Odnośnie obliczenia zużycia gazu organ I instancji szczegółowo wskazał sposób szacowania. Z treści decyzji wynika, że przy obliczeniach organ uwzględnił okresy półroczy bezpośrednio poprzedzających półrocza, za które dokonał szacunku zużycia gazu.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Sąd oddalił skargę.