Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 851/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 23 września 2022 r. nr SKO.822/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Goraja z dnia 9 marca 2022 r. nr PS.4042.9.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz K. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z dnia 23 września 2022 r. (omyłkowo oznaczoną datą 23 września 2021 r.) nr SKO.822/22, po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Burmistrza [...] z dnia 9 marca 2022 r. nr PS.4042.9.2022, odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad M. K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W dniu 10 lutego 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek K. K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną M. K., w miejsce specjalnego zasiłku opiekuńczego. W treści wniosku wnioskodawca wyjaśnił, że na mocy decyzji Burmistrza [...] z dnia 29 października 2021 r. nr PS.4046.35.2021 ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym kontekście oświadczył, że w przypadku przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wnosi o uchylenie decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy. Jego celem jest bowiem uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w zamian za specjalny zasiłek opiekuńczy, nie zaś uzyskiwanie dwóch świadczeń jednocześnie.

Do wniosku wnioskodawca załączył m.in. wspomnianą wyżej decyzję z dnia 29 października 2021 r., przyznającą mu specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad żoną, w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Ponadto przedstawił orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia 12 grudnia 2017 r. nr ZN 8211/6803/10, zaliczające M. K. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza [...], decyzją z dnia 9 marca 2022 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, że w sprawie nie zostało zachowane kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, zawarte w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej jako "u.ś.r."), albowiem z przedstawionego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności M. K. wynika, że jej niepełnosprawność powstała w 35. roku życia. Ponadto organ I instancji zacytował treść art. 17 ust. 5 u.ś.r., określającego negatywne przesłanki uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wskazał jednak, czy i w jakim zakresie przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji K. K. zarzucił m.in. naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez różnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w przepisie z art. 17 ust. 1b u.ś.r., ze względu na moment powstania niepełnosprawności, pomimo, że przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a także naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez stwierdzenie, że wnioskowane świadczenie nie przysługuje z uwagi na wiek osoby potrzebującej opieki. Zaskarżonej decyzji odwołujący się wytknął ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji w oparciu o wybiórcze, a nie kompleksowe ustalenia w zakresie wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 19 kwietnia 2022 r. pełnomocnik wnioskodawcy, za pośrednictwem poczty elektronicznej, poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, że w dniu 10 kwietnia 2022 r. zmarła M. K.. Do wiadomości załączył skan odpisu skróconego aktu zgonu.

Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia i powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia 23 września 2022 r. (zaskarżoną do Sądu) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium zakwestionowało stanowisko organu I instancji w zakresie, w jakim organ ten uznał, że zachodzą podstawy do odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia z powołaniem się na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Podkreśliło, że w świetle poglądów orzecznictwa, wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 organy, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy uznał, że odmowa przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego była zasadna ze względu na niewyeliminowaną przez organ I instancji, a zatem funkcjonującą w obrocie prawnym, decyzję organu I instancji z dnia 29 października 2021 r., przyznającą K. K. specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Kolegium wskazało, że funkcjonowanie tej decyzji w obrocie prawnym wypełniało negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r. Kolegium podkreśliło, że dopiero złożenie przez stronę jednoznacznego oświadczenia o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz uchylenie przez organ I instancji decyzji przyznającej prawo do tego świadczenia, byłoby podstawą do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika jednak, że osoba wymagająca opieki - M. K., zmarła w dniu 10 kwietnia 2022 r. Decyzje w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie rodzinne, są natomiast decyzjami konstytutywnymi, kształtującymi sytuację strony wyłącznie na przyszłość, a więc z mocą od wydania decyzji uchylającej bądź zmieniającej decyzję ostateczną.

K. K., reprezentowany przez adwokata M. B., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 5 w zw. z art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i jednoznaczne wskazanie, iż zachodzi negatywna przesłanka z uwagi na pobieranie przez wnioskodawcę specjalnego zasiłku opiekuńczego;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 108 k.p.a poprzez: brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego; przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób stronniczy; niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący; nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne decyzji; brak wezwania wnioskodawczyni do uzupełnienia braku formalnego wniosku.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie zgodnie z wnioskiem z dnia 7 lutego 2022 r. poprzez przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od lutego 2022 r. do 10 kwietnia 2022 r. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie zwrócił się o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że we wniosku z dnia 7 lutego 2022 r. zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce dotychczasowego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z art. 24 ust. 2 u.ś.r. wynika natomiast, że świadczenie przysługuje począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Żaden z przepisów u.ś.r. nie przewiduje wyjątków od tej zasady. W ocenie skarżącego, skoro dokonał on wyboru świadczenia już we wniosku, to nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku, wyłącznie na skutek nieprawidłowych działań organu. Skarżący zaznaczył, że zaakceptować należy możliwość wyrównania różnicy między już wypłaconym świadczeniem, a świadczeniem korzystniejszym dla strony, przyznanym zgodnie z jej wyborem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wobec zgodnych wniosków stron co do trybu rozpoznania sprawy (rozpoznanie wniosku w trybie uproszczonym, o co wniósł organ, następuje bowiem na posiedzeniu niejawnym, co z kolei odpowiada wnioskowi skarżącego), Sąd na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia 9 marca 2022 r., zostały bowiem wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przypomnieć na wstępie należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest jednym ze świadczeń rodzinnych uregulowanych w u.ś.r. (art. 2 pkt 2) przysługującym z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie to przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Ustawodawca w ust. 1b powołanego artykułu uzależnił nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od zachowania określonego tym przepisem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Ponadto, jak stanowi art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do (m.in.) specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl zaś art. 27 ust. 5 u.ś.r.,

w przypadku zbiegu uprawnień do tych świadczeń, przysługuje jedno z nich wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują

w związku z opieką nad różnymi osobami.

W okolicznościach niniejszej sprawy wymaga też wyjaśnienia, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (ust. 4). Oczywiste jest jednak, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustaje wraz ze śmiercią osoby, nad którą sprawowana jest opieka. W przypadku wcześniejszego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, śmierć niepełnosprawnego członka rodziny, nad którym sprawowana jest opieka, stanowi okoliczność, o której mowa w art. 32 ust. 1 u.s.r., będącą podstawą do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie przedmiotem żądania skarżącego wyrażonego we wniosku z dnia 7 lutego 2022 r. (data wpływu do organu: 10 lutego 2022 r.) było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną M. K., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, w trakcie postępowania zainicjowanego powyższym wnioskiem, tj. w dniu 10 kwietnia 2022 r., żona skarżącego zmarła. Okoliczność ta nie czyni jednak zbędnym dokonania przez Sąd oceny legalności zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, a w szczególności nie daje podstaw do umorzenia postępowania w sprawie. Skoro bowiem z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, aktualna pozostaje ocena, czy skarżącemu przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od miesiąca złożenia wniosku do dnia śmierci jego żony.

Przechodząc do oceny tej kwestii, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że oczywiście prawidłowa jest ocena Kolegium wyrażona w zaskarżonej decyzji, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, niezachowanie kryterium daty powstania niepełnosprawności, określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może być podstawą odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Powołanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem ten przepis za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W orzecznictwie sadów administracyjnych ugruntowane jest natomiast stanowisko, że skutkiem tego orzeczenia winno być pomijanie przez organy administracji przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne tej części omawianego przepisu, którą Trybunał uznał za niezgodną z Konstytucją (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1668/14, z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16, z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 oraz z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16 i I OSK 1208/16, a także wyroki WSA w Lublinie: z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 910/16, z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/16 – dostępne w CBOSA).

Co do zasady Kolegium słusznie również wskazało, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r., pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wyklucza możliwość jednoczesnego pobierania przez tę osobę świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji, co z kolei zasadnie podniósł skarżący, uprawnionemu przysługuje jednak prawo wyboru jednego z tych świadczeń, przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Wyjaśnić należy, że w przepisie tym ustawodawca uregulował sytuację zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, wskazując, że w takiej sytuacji przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

W niniejszej sprawie skarżący składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie oświadczył, że wnosi o przyznanie tego świadczenia w miejsce pobieranego do tej pory, na podstawie decyzji Burmistrza [...] z dnia 29 października 2021 r. nr PS.4046.35.2021, specjalnego zasiłku opiekuńczego. Doprecyzowując to oświadczenie skarżący wskazał, że w przypadku przyznania mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wnosi o uchylenie decyzji przyznającej mu specjalny zasiłek opiekuńczy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że skoro ustawodawca w art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewidział sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń, a uprawnienie do konkretnego świadczenia nabywa się dopiero z chwilą wydania ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, to oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek jego uzyskania (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 886/17, dostępny w CBOSA). W rezultacie należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń wymienionych w tym przepisie, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego ich pobierania. Wobec tego sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie,

w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 82/18, dostępny w CBOSA). Użyty w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18, wedle którego nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18,dostępny w CBOSA).

Uwzględniając powyższe rozważania, za błędne uznać należy stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonej decyzji, jakoby dla przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego (w tym przyznania go - zgodnie z zasadą określoną w art. 24 ust. 2 u.ś.r. - począwszy od miesiąca, w którym do organu wpłynął kompletny wniosek skarżącego w tym przedmiocie, tj. od lutego 2022 r.), konieczne było wcześniejsze wyeliminowanie w obrotu prawnego decyzji Burmistrza [...] z dnia 29 października 2021 r., przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Nie jest bowiem uprawnione wymaganie od strony potwierdzenia utraty prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego już w momencie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne i uzależnianie od tego przyznania stronie korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z zasadą z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. od miesiąca złożenia wniosku. Jak zasadnie podniesiono w skardze, to na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także w zakresie przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Ponownie w tym miejscu należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący już we wniosku z dnia 7 lutego 2022 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zawarł żądanie uchylenia decyzji, na mocy której pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, przy czym żądanie to uwarunkował przyznaniem mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem już we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący wyraźnie określił, które ze świadczeń wybiera. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia jednocześnie wątpliwości, że występując z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skarżący spełniał pozostałe przesłanki uzyskania prawa do tego świadczenia, określone w art. 17 u.ś.r. (poza niekonstytucyjna przesłanką z 1b tego artykułu). W szczególności nie budzi wątpliwości, że skarżący sprawował stałą, całodobową opieką nad niepełnosprawną żoną, zaś zakres tej opieki wykluczał możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia. Takie wnioski wynikają wprost z przeprowadzonego w dniu 3 marca 2022 r. wywiadu środowiskowego.

W ocenie Sądu, w tej sytuacji zasadne jest przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres począwszy od miesiąca wpływu wniosku, wraz z którym strona dokonała wyboru świadczenia oraz złożyła oświadczenie równoznaczne z rezygnacją z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, albowiem w taki sposób należy interpretować wniosek o uchylenie decyzji przyznającej skarżącemu to uprawnienie. Jednocześnie, mając na uwadze, że żona skarżącego zmarła w toku postępowania, tj. w dniu 10 kwietnia 2022 r., stwierdzić należy, że świadczenie pielęgnacyjne winno zostać przyznane skarżącemu do tej daty.

Przeszkody dla takiego rozwiązania nie stanowi okoliczność, że skarżący w okresie od lutego do 10 kwietnia 2022 r. pobierał na podstawie decyzji Burmistrza [...] z dnia 29 października 2021 r. specjalny zasiłek opiekuńczy. Możliwe jest bowiem rozliczenie świadczeń przyznanych za ten okres, z których jedno zostało już wypłacone, poprzez kompensatę świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień do wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (por. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r.; sygn. akt II SA/Op 302/18; wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 430/21, opubl. w CBOSA). W omawianym przypadku podstawą rozliczenia winno być przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od lutego 2022 r. i równoczesne uchylenie od tej daty, na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r., decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy. Wprawdzie decyzje podejmowane w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. co do zasady wydawane są z mocą ex nunc, jednak nie można pominąć, że jako akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostają w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego (por. wyroki NSA: z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 993/12; z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1129/12; z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. I OSK 980/13; z dnia 4 sierpnia 2017 r., sygn. I OSK 2257/16; z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2508/20; z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1004/20 - dostępne w CBOSA). Taka zaś sytuacja ma winna mieć miejsce w niniejszej sprawie, skoro uchylenie z mocą wsteczną decyzji przyznającej skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy prowadzić ma do przyznania skarżącemu, od daty uchylenia tej decyzji, korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego.

Rozpatrując ponownie sprawę organy administracji uwzględnią przedstawione wyżej uwagi i wnioski.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I. sentencji.

Zawarte w punkcie II. sentencji orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie ograniczają się do wynagrodzenia reprezentującego skarżącego pełnomocnika w wysokości 480 zł, znajduje uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).