Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 487/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Ewa Rynczak WSA Mirosław Bator (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. sprawy ze skargi T.Z. i Z.P. na decyzję Wojewody [....] z dnia 14 stycznia 2011r., nr [....] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji , II. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżących T.Z. i Z.P. kwotę 508 zł ( pięćset osiem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 lipca 2010 r. znak: [....] Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 112 ust. 4 i art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), art. 104 Kodeksu posterowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz upoważnienia Nr [....] Prezydenta Miasta K. z dnia 9 stycznia 2004 r. - odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. [....] o pow. 952 m2 b. gm. kat. [....] obj. Lwh [....] stanowiącą własność M.R. , L.R. i S.R. wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lutego 1955 r. Nr L.dz. Sa 1/4/123/50 na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy magazynów dla Komendy Wojewódzkiej Powszechnej Organizacji "[....] " na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 31 z 1952). W uzasadnieniu organ wskazał, że kwerenda archiwalnych akt wywłaszczeniowych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. przechowywanych przez Archiwum Zakładowe [....] Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie oraz Archiwum Państwowe w K. , a zwłaszcza o sygnaturze Sa 1/4/123/50 nie doprowadziła do odnalezienia dokumentów mogących świadczyć, iż Komenda Wojewódzka Powszechnej Organizacji "[....] " jako wnioskodawca przedmiotowego wywłaszczenia lub M.R. , L.R. i S.R. złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W w/w aktach nie ujawniono także żadnego dokumentu świadczącego o tym, aby na rzecz M.R. , L.R. i S.R. ustalono i wypłacono odszkodowanie z tytułu tego wywłaszczenia. Kwerenda akt i ewidencji Sądu Powiatowego dla m. K. (seria II Ns I) w Krakowie nie doprowadziła również do odszukania dokumentów świadczących, aby ustalone na rzecz w/w osób odszkodowanie z tytułu przedmiotowego wywłaszczenia zostało złożone do depozytu sądowego. Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 24 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 2 powołanego na wstępie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. w przypadku, gdy wywłaszczenie dotyczyło większej liczby właścicieli doręczenie orzeczenia wywłaszczeniowego mogło nastąpić poprzez obwieszczenie wywieszane na tablicy ogłoszeń prezydiów właściwych rad narodowych. W tej właśnie formie, jak wynika z treści w/w orzeczenia, doszło w przedmiotowym postępowaniu wywłaszczeniowym do doręczenia właścicielom, w tym M.R. , L.R. i S.R. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lutego 1955 r. W tym stanie rzeczy, przy uwzględnieniu przepisu art. 24 ust. 2 w/w dekretu, właściciel wywłaszczonej nieruchomości miał prawo wnieść odwołanie od orzeczenia wywłaszczeniowego w terminie 14 dni od dokonania obwieszczenia. Z powyższego wynika, że o ostateczności decyzji decyduje w pierwszej kolejności data, z której upływem strony tracą prawo do skutecznego wniesienia odwołania. Natomiast z chwilą wniesienia odwołania datą ostateczności decyzji jest data rozpatrzenia tego odwołania przez organ odwoławczy. Orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lutego 1955 r. doręczono właścicielom wywłaszczonych nieruchomości poprzez wywieszenie na tablicy urzędowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. w okresie od 1 marca 1955 r. do 15 marca 1955 r. W związku z tym, zdaniem organu, przyjąć należy, że dla stron przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego bieg 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania od w/w orzeczenia rozpoczął się najpóźniej w dniu 16 marca 1955 r., a zatem ostatnim dniem do składania odwołań był dzień 29 marca 1955r. Zebrany materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że M.R. , L.R. i S.R. nie złożyli odwołania od orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia 26 lutego 1955 r., a tym samym stało się ono dla nich ostateczne w dniu 30 marca 1955 r. Dalej organ wskazał, że w myśl art. 39 ust. 1 w/w dekretu wniosek o ustalenie odszkodowania powinien zostać złożony w terminie 3 lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne pod rygorem przedawnienia roszczenia. W tej sytuacji 3 letni bieg terminu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego z tytułu przedmiotowego wywłaszczenia rozpoczął się w stosunku do M.R. , L.R. i S.R. od dnia 30 marca 1955 r. Z analizy materiału dowodowego nie wynika, aby kiedykolwiek, a w szczególności w czasie 3 letniego biegu przedawnienia wykonawca planu gospodarczego, tj. Komenda Wojewódzka Powszechnej Organizacji "[....] " lub M.R. , L.R. i S.R. złożyli wniosek o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej parceli. W związku z tym należy przyjąć, że roszczenie odszkodowawcze M.R. , L.R. i S.R. za wywłaszczenie w/w nieruchomości przedawniło się z dniem 30 marca 1958 r. Bieg terminu przedawnienia może być przerwany jedynie przez czynność, która bezpośrednio zmierza do zabezpieczenia lub dochodzenia roszczeń. Analiza materiałów dotyczących niniejszej sprawy nie doprowadziła do stwierdzenia, że w w/w okresach nastąpiła przerwa biegu przedawnienia przez jakąkolwiek czynność w/w osób. Dokumenty mogące świadczyć o faktach przeciwnych nie zostały doręczone przez strony niniejszego postępowania.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła T.Z. (jako następca prawny L.R. ) i Z.P. (jako następca prawny S.R. ), zarzucając, że strony postępowania nie zostały należycie poinformowane ani o fakcie wywłaszczenia, ani należycie pouczone o możliwości dochodzenia odszkodowania. Nie można bowiem za takie uznać wywieszenia ogłoszenia na tablicy ogłoszeń właściwej Rady Narodowej. W rezultacie osoby zainteresowane, o fakcie wywłaszczenia dowiedziały się ze znacznym opóźnieniem, wyłączającym możliwość dochodzenia jakichkolwiek roszczeń. Ponadto, dochodzenie odszkodowania władz państwowych w realiach ówczesnego ustroju społeczno-politycznego mogłoby wiązać się dla wywłaszczonych właścicieli z kolejnymi negatywnymi konsekwencjami. W związku z powyższym zarzutu przedawnienia, z powołaniem się na art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 Kodeksu cywilnego.

Decyzją z dnia 14 stycznia 2011 r. znak: [....] Wojewoda [....] działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z dnia 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 stycznia 1949 r. roszczenia odszkodowawcze przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji prawidłowo ustalił, że orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia 26 lutego 1955 r. wydane przez Prezydium Rady Narodowej w m. K. stało się ostateczne 30 marca 1955 r., co wynika z odpowiedniej klauzuli poświadczającej ogłoszenie orzeczenia na tablicy urzędowej. Z uwagi na fakt, iż nie odnaleziono ani nie zostały przedstawione w trakcie postępowania wyjaśniającego dokumenty mogące świadczyć, że M.R. , L.R. i S.R. złożyli odwołanie od orzeczenia wywłaszczeniowego bieg terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z tytułu wywłaszczenia nieruchomości wymienionym orzeczeniem, rozpoczął się więc od dnia 30 marca 1955 r. a zakończył 30 marca 1958 r. Jak wskazał Prezydent Miasta K. kwerenda archiwalnych akt wywłaszczeniowych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. przechowywanych przez Archiwum Zakładowe [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. oraz Archiwum Państwowe w K. , a zwłaszcza o sygnaturze Sa 1/4/123/50 nie doprowadziła do odnalezienia dokumentów mogących świadczyć, że Komenda Wojewódzka Powszechnej Organizacji "[....] " jako wnioskodawca przedmiotowego wywłaszczenia lub M.R. , L.R. i S.R. złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną parcelę. W w/w aktach nie ujawniono także żadnego dokumentu świadczącego o tym, aby na rzecz M.R. , L.R. i S.R. ustalono i wypłacono odszkodowanie z tytułu tego wywłaszczenia. Organ I instancji nie odnalazł również dokumentów świadczących, aby ustalone ewentualnie na rzecz w/w osób odszkodowanie z tytułu przedmiotowego wywłaszczenia zostało złożone do depozytu sądowego. W toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ I instancji nie odnaleziono także dokumentów świadczących o tym, aby M.R. , L.R. i S.R. złożyli - w czasie trwania ustanowionego ówczesnymi przepisami trzyletniego okresu biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego - wniosku o wydanie orzeczenia ustalającego odszkodowanie. Należy zauważyć, że również wnioskodawcy mniejszego postępowania nie przedstawili dowodów zaprzeczających tym ustaleniom ani też nie zostały przedstawione przez strony postępowania dokumenty wskazujące na przerwanie biegu przedawnienia. Dopiero pismem z dnia [....] września 2008 r. T.Z. z domu K. i Z.P. zwróciły się, jako spadkobierczynie po S.R. i L.R. , o odszkodowanie za zabraną w latach 50-tych działkę. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż roszczenie odszkodowawcze przedawniło się z dniem 30 marca 1958 r. Odnośnie zaś zarzutów podniesionych przez odwołujących, co do prawidłowości doręczenia orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lutego 1955 r., organ odwoławczy wskazał, że zarzut ten nie może zostać uwzględniony w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną parcelę, bowiem w takim postępowaniu nie jest dokonywane badanie prawidłowości wydania orzeczenia wywłaszczeniowego. Orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lutego 1955 r. wyposażone jest w atrybut ostateczności, a zatem wiąże on erga omnes.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła T.Z. zarzucając naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a polegające na nie wezwaniu stron postępowania do wykazania, jaka jest pełna treść ich wniosku tzn. czy wnoszą one jedynie o odszkodowanie czy też ewentualnie o zwrot nieruchomości. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie możliwych do zrealizowania dowodów pozwalających na poczynienie ustaleń faktycznych, a w szczególności ustaleń pozwalających na uwzględnienie wniosku o zwrot nieruchomości ewentualnie wypłatę odszkodowania tj. pominięcie dowodu z zeznań stron, nie dokonanie ustaleń czy cel na jaki została wywłaszczona nieruchomość został zrealizowany, nie wystąpienie z wnioskiem do Archiwum Akt Nowych w W. o odszukanie dodatkowych dokumentów dotyczących sprawy, w szczególności pozwalających ustalić czy od orzeczenia wywłaszczeniowego zostało złożone odwołanie, co pozwoliłoby ustalić czy decyzja jest ostateczna. Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 k.p.a. i w zw. z art. 216 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 136 ust. 3 w zw. z art. 229 tej ustawy poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cele wskazane w dekrecie z 26 kwietnia 1949 r., a także naruszenie art. 39 ust. 1 tego dekretu w zw. z § 74 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że 3 letni termin przedawnienia do ustalenia odszkodowania upłyną, pomimo, iż strony postępowania wywłaszczeniowego nie były pouczone o terminie do wniesienia wniosku o odszkodowanie, a tym bardziej terminie przedawnienia roszczenia. Organ administracji w wadliwej decyzji wywłaszczeniowej z dnia 26 lutego 1955 r., pouczył jedynie o terminie, sposobie wniesienia odwołania i skutkach uchylenia w/w terminu, a jak wiadomo w latach 50 tych strony nie miały dostępu do aktów prawych, a zatem i wiedzy o terminie w jakim mogą złożyć wniosek o odszkodowanie. Skarżąca zarzuciła także naruszenia § 80 ust. 1 i 2 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, poprzez zaniechanie doręczenia decyzji wywłaszczeniowej spadkodawcom skarżących, oraz naruszenie art. 5 Kodeksu cywilnego poprzez skorzystanie z zarzutu przedawnienia przez organ administracji publicznej w sytuacji, gdy jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, gdyż decyzja Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 26 lutego 1955 r. została wydana z rażącym naruszeniem obowiązującego prawa. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. stanowi, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. na treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [....] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26 lutego 1955 r. wydanego w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. R.P. Nr 4, poz. 31). Orzeczeniem tym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wywłaszczyło na rzecz Państwa na cele budowy magazynów dla Komendy Wojewódzkiej Powszechnej Organizacji "[....] " szereg nieruchomości położonych w gminie katastralnej [....] , w tym nieruchomość oznaczoną jako parcela l. kat. 511.

Analiza postępowania administracyjnego, jakie toczyło się w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej, prowadzi do wniosku, że kontrolowane postępowanie administracyjne dotknięte jest uchybieniami, które musiały prowadzić do uchylenia decyzji obu instancji. W ocenie sądu ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji nie spełniają wymogów określonych art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy materialnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z kolei zgodnie art. 80 k.p.a. udowodnienie danej okoliczności nastąpić ma na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Podkreślić należy, że organy administracji dopiero po podjęciu wszelkich niezbędnych czynności mających na celu pełne zgromadzenie materiału dowodowego mogą przyjąć, że dana okoliczność została w sprawie udowodniona, przy czym obowiązek podjęcia działań mających na celu wyjaśnienie sprawy spoczywa zarówno na organie pierwszej jak i drugiej instancji. W myśl bowiem art. 136 k.p.a. organ odwoławczy, który jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną, może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

W niniejszej sprawie zasadniczą okolicznością wymagającą ustalenia jest to, czy orzeczenie z dnia 26 lutego 1955 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej parceli uzyskało przymiot ostateczności, a zatem czy roszczenia odszkodowawcze za wywłaszczoną nieruchomość uległy przedawnieniu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 39 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływnie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Z akt sprawy wynika, że doręczenie orzeczenia z dnia 26 lutego 1955 r. nastąpiło poprzez obwieszczenie na tablicy ogłoszeń Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. Z klauzuli umieszczonej na odwrocie w/w orzeczenia (którego kserokopia potwierdzona za zgodność z oryginałem znajduje się w aktach sprawy) wynika, że orzeczenie to było wywieszone na tablicy ogłoszeń w okresie od dnia 1 marca 1955 r. do dnia 15 marca 1955 r. Stwierdzić dalej należy, że ten sposób doręczenia orzeczenia był zgodny z obowiązującymi przepisami. Przepis art. 24 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. przewidywał bowiem, że w przypadku gdy orzeczenie dotyczy większej liczby właścicieli, orzeczenie może być im podane do wiadomości w trybie art. 18 ust. 2. Zgodnie z kolei z art. 18 ust. 2 dekretu wynika, iż w przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczy większej liczby właściciel, zawiadomienia mogą być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadomiony będzie właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie jest znane.

Rację mają zatem organy administracji uznając, że powyższy tryb doręczenia był skuteczny. Niemniej jednak, w ocenie sądu, na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów nie można ponad wszelką wątpliwość przyjąć, że powyższe orzeczenie jest orzeczeniem ostatecznym, a zatem, że roszczenia odszkodowawcze uległy przedawnieniu. W decyzji organu I instancji stwierdzono m.in., że analiza materiałów dotyczących niniejszej sprawy nie doprowadziła do stwierdzenia, że w czasie trzyletniego okresu biegu terminu przedawnienia nastąpiła przerwa biegu przedawnienia przez jakąkolwiek czynność M.R. , L.R. czy S.R. W decyzji organu odwoławczego również stwierdzono, że z uwagi na fakt, iż nie odnaleziono ani nie zostały przedstawione w trakcie postępowania wyjaśniającego dokumenty mogące świadczyć, że M.R. , L.R. i S.R. złożyli odwołanie od orzeczenia o wywłaszczeniu uznano, że bieg terminu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych z tytułu wywłaszczenia nieruchomości rozpoczął się od dnia 30 marca 1955 r. a zakończył 30 marca 1958 r. W tym miejscu zaznaczyć jedynie należy, że organ prawidłowo przyjął, iż skoro dzień 15 marca 1955 r. był dniem, w którym zdjęto egzemplarz orzeczenia z urzędowej tablicy informacyjnej, to od dnia 16 marca 1955 r. rozpoczął bieg czternastodniowy termin do składania przez strony odwołań od w/w orzeczenia (zgodnie z art. 24 ust. 2 w/w dekretu). Ostatnim dniem do wnoszenia odwołań był zatem dzień 29 marca 1955 r. Obowiązkiem organu było zatem poczynić pełne ustalenia na okoliczność, czy odwołanie takie przez poprzedników prawnych skarżących nie zostało złożone, czy nie złożyli oni wniosku o ustalenie odszkodowania oraz czy nie dokonali czynności skutkujących przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnienia. Zdaniem sądu rozpoznającego niniejszą sprawę postępowania takiego organy administracji nie przeprowadziły.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, pismem z dnia [....] 2008 r. Prezydent Miasta K. wystąpił jedynie do Archiwum Zakładowego [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. o sprawdzenie, czy w zasobach archiwalnych znajdują się akta sprawy dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną parcelę l. kat. 511. W związku z informacją, że akta takie odnaleziono, organ I instancji dokonał ich zbadania. Z powyższej czynności sporządzono notatkę służbową, w której stwierdzono, że w aktach nie odnaleziono żadnego dokumentu świadczącego o tym, by właściciele wywłaszczonej nieruchomości złożyli wniosek o odszkodowanie, ani żadnego orzeczenia o ustaleniu na ich rzecz odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Z notatki tej nie wynika aby sprawdzono dostępne dokumenty w kierunku ustalenia czy poprzednicy prawni skarżących nie złożyli odwołania od orzeczenia o wywłaszczeniu oraz czy nie dokonali czynności skutkującej przerwaniem lub zawieszenia biegu przedawnienia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Z notatki nie wynika także jakie to dokumenty dotyczące przedmiotowej sprawy zostały zbadane.

Z kolei pismem z dnia [....] 2009 r. organ I instancji zwrócił się do Archiwum Państwowego w K. o sprawdzenie, czy w zasobach archiwalnych znajdują się jakiekolwiek dokumenty świadczące o ustaleniu lub wypłacie odszkodowania lub też przekazania odszkodowania do depozytu sądowego. W odpowiedzi na powyższe pismo Archiwum Państwowe w K. w piśmie z dnia [....] 2009 r. poinformowało, że nie odnaleziono żadnych dokumentów dotyczących wywłaszczonych nieruchomości, będących własnością M.R. , L.R. oraz S.R. . Równocześnie jednak w piśmie tym wskazano, że w aktach Powszechnej Organizacji "[....] " z lat 1948-1965 znajdują się materiały dotyczące nieruchomości przekazanych do dyspozycji w/w organizacji i mogą zostać one udostępnione w pracowni naukowej Archiwum. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika by organ dokonał zbadania tychże materiałów. W aktach nie ma bowiem żadnej notatki służbowej czy też innego potwierdzenia zbadania przez organ dokumentów, o których mowa w piśmie z Archiwum Państwowego, tak jak miało to miejsce w przypadku zbadania akt znajdujących się Archiwum Zakładowym [....] Urzędu Wojewódzkiego, po uzyskaniu informacji z tego Archiwum.

Podkreślić należy iż ustalenie podstawowej okoliczności jaką było zbadanie czy w stosunku do poprzedników prawnych skarżących orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne jest tym bardziej okolicznością istotną, iż co prawda na orzeczeniu o wywłaszczeniu znajduje się klauzula o wywieszeniu orzeczenia na tablicy ogłoszeń, brak jednak klauzuli o ostateczności orzeczenia.

W związku powyższym stwierdzić należy, że organy administracji z naruszeniem powołanych przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w stopniu dostatecznym do jej rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że decyzja (orzeczenie) staje się ostateczna jeżeli upłynął termin do złożenia odwołania, a przedawnienie następuje jeżeli minął 3 letni okres od daty w której orzeczenie stało się ostateczne oraz ile nie wystąpią okoliczności skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Brak zaistnienia tych okoliczności organ powinien jednak stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, podejmując czynności pozwalające jednoznacznie ustalić stan sprawy, w tym w szczególności zebrać i całościowo rozpatrzyć cały dostępny materiał dowodowy. W niniejszej sprawie organy administracyjne nie podjęły próby ustalenia, czy istnieje dokumentacja dotycząca wywłaszczonej nieruchomości poprzez zbadanie zasobów archiwalnych Archiwum Państwowego w K. oraz brak jednoznacznych dowodów, pozwalających stwierdzić czy w Archiwum Zakładowego [....] Urzędu Wojewódzkiego w K. sprawdzono wszystkie dokumenty istotne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W związku z powyższym nie można na tym etapie przyjąć, że dokumentacji takiej nie ma.

Prezydent Miasta K. wskazał ponadto w swojej decyzji, że dokumenty mogące świadczyć o przerwaniu biegu terminu przedawnienia nie zostały doręczone przez strony postępowania. Powyższe przerzucenie ciężaru dowodu na strony postępowania stanowi naruszenie wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Podkreślić należy, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji i to organ prowadzący postępowanie, a nie strona, jest zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący i rzetelny całego materiału dowodowego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 9 k.p.a. poprzez nie wezwanie skarżących o sprecyzowanie, czy wnoszą o odszkodowanie czy też o zwrot nieruchomości, stwierdzić należy, że zarzut ten jest bezzasadny. Ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku skarżących z dnia 18 września 2008 r. wynika jednoznacznie, że Z.P. i T.Z. wnoszą o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Również zarzut braku doręczenia orzeczenia spadkodawcom skarżących nie zasługuje na uwzględnienie bowiem, jak już wskazano powyżej, tryb doręczenia zastosowany w sprawie tj. poprzez wywieszenie orzeczenia na tablicy ogłoszeń był prawidłowy i skuteczny. Klauzule generalne wynikające z przepisów prawa cywilnego (nadużycie prawa podmiotowego, naruszenie zasad współżycia społecznego) nie znajdują zastosowania w postępowaniu przed organami admionistracji.

W związku z tym, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7 k. p. a., 77 § 1 k. p. a. i 80 k. p. a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd orzekł o ich uchyleniu.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organów orzekających będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego w kierunku pozwalającym na wyeliminowanie wskazanych powyżej wątpliwości. Dopiero zebranie pełnego materiału dowodowego pozwoli na jego ocenę zgodną z regułami art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

Z powyższych względów, sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzje organów obu instancji.