Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 998/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Komisja Orzekająca
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 179 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 5 ust. 4a, 4b
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 8 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska . Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2014/2015 uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Wydziału Chemicznego Politechniki [...] z dnia [...], nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki [...], na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, art. 174, art. 175 ust. 1,3 i 4, art. 179, art. 182, art. 184, art. 186 ust. 1, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.572 ze zm.), art. 104, art. 107 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), Regulaminu Pomocy Materialnej Studentom Politechniki [...] w roku akademickim 2014/15 wraz z załącznikami, aneksu do Regulaminu Pomocy Materialnej Studentom Politechniki [...] w roku akademickim 2014/15 i załączników, oraz Podziału Roku Akademickiego 2014/2015 w PŁ, po rozpoznaniu odwołania J.W.. od decyzji Komisji Stypendialnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2014/2015, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynika z akt sprawy, niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 199/15 uchylił decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] z dnia [...] oraz decyzję Komisji Stypendialnej Wydziału Chemicznego Politechniki [...] z dnia [...]. w przedmiocie odmowy przyznania J.W. stypendium socjalnego w roku akademickim 2014/2015.

Sąd wskazał, że organy administracji nie wyjaśniły dokładnie kwestii podatku dochodowego od osób fizycznych matki studenta – A.W. w 2013r., błędnie pominęły koszty uzyskania przychodu przy przyjęciu dochodu ojca studenta – G.W. zaś uzasadnienia decyzji organów obu instancji są lakoniczne i nie spełniają wymogów określonych w art.107 § 3 K.p.a. Nadto nie odniesiono się do sposobu wyliczenia dochodu rodziny przedstawionego przez skarżącego w odwołaniu. Organy administracji naruszyły przepisy art.7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. w związku z art.207 ust.1 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając wniosek J.W. Komisja Stypendialna Wydziału Chemicznego Politechniki [...] decyzją z dnia [...] odmówiła skarżącemu przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2014/2015.

W odwołaniu J.W.., powołując się na wyrok III SA/Łd 199/15, zarzucił, że w decyzji nie odniesiono się do sposobu wyliczenia dochodu jego rodziny oraz, że decyzja nie zawiera konkretnych odpowiedzi na zarzuty. Skarżący wyliczył dokumenty przedstawiające uzyskane przez członków jego rodziny dochody za 2013 r. Wyliczony przez studenta dochód członków rodziny obejmuje dochód: matki - 16 178,42 zł, ojca - 6 478,14 zł, studenta – 0 zł, co dało całkowity dochód rodziny 22 656,56 zł. Wskazując, że w przypadku ojca zaistniał zarówno przypadek utraty dochodu ( z dniem 17 października 2013 r.) jak i uzyskania dochodu ( umowa na czas określony od 1 września 2014 r. do 30 listopada 2014 r.) w okresie stanowiącym podstawę ustalania dochodu rodziny skarżący przedstawił sposób wyliczenia tego dochodu w następujący sposób:

6478,14 zł - 6 009,85 zł=468,29 zł: 12 = 39,02 zł - dochód miesięczny ojca po odjęciu dochodu utraconego;

1 237,20 zł: 12=103,10 zł - dochód aktualny ojca do uzyskania podzielony przez 12 miesięcy;

103,10 zł+39,02 zł=142,12 zł - miesięczny dochód ojca po utraceniu i uzyskaniu;

16 178,42:12=1 348,20 zł - miesięczny dochód matki

1 348,20 zł +142,12 zł= 1 490,32zł - miesięczny dochód rodziny;

1 490,32:3=496,77 zł - miesięczny dochód na osobę w rodzinie.

Z uwagi na sytuacje dochodowa ojca skarżący powołał się na zapis rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2.06.2005 r. art. 18 ust. 1, 2, który stanowi, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (...). Zdaniem studenta określenie "dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny" użyte w powyższym przepisie należy rozumieć jako obowiązek dodania wielkości przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w 2014 roku na członka rodziny obliczonego w skali rocznej uzyskanego po roku, z którego dochód stanowi podstawę do ustalania prawa do świadczeń. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie prawa do stypendium.

Zaskarżoną decyzją Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zasady przyznawania stypendiów na Politechnice [...] przede wszystkim określają przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 z późn. zm.), dalej Psw, oraz wydany na ich podstawie Regulamin Pomocy Materialnej Studentom Politechniki [...] w roku akademickim 2014/15 wraz z załącznikami, zwany dalej Regulaminem.

Zgodnie z rozdziałem II ust. 1 i 2 Regulaminu - stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, którego miesięczny dochód netto na jedną osobę w rodzinie nie przekracza kwoty podanej w załączniku nr 2 do regulaminu (kwoty 730 zł. netto na osobę)

Zasady wyliczania dochodu studenta uprawniającego do otrzymania stypendium socjalnego określone zostały w rozdz. VII ww. Regulaminu, zgodnie z którymi dochód w rodzinie studenta ustala się na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne uwzględnia się dochody osiągane przez: studenta; małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek; rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek (np. dzieci matki studenta z drugiego związku, będące na jej utrzymaniu, także w przypadku braku ustalonych alimentów na te dzieci.). Dochodów tych nie wlicza się, jeżeli student jest samodzielny finansowo (zgodnie z art. 179 ust. 5 PSW).

Dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy czyli rok akademicki, na który przyznawane jest świadczenie (np. w roku ak. 2014/15 obowiązują dokumenty za rok kalendarzowy 2013).

Podstawą do ustalenia przeciętnego dochodu na osobę w rodzinie studenta zgodnie z Psw są: oświadczenie (we wniosku o stypendium) studenta w przedmiocie informacji o liczbie członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym i utrzymujących się z połączonych dochodów; dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio: zaświadczenia z urzędu skarbowego członków rodziny o dochodzie podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy; Wzór A do załącznika nr 3, zaświadczenia z ZUS lub KRUS (każdego członka rodziny przedstawiającego zaświadczenie z Urzędu Skarbowego) zawierające informację o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 5 lit. d rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz.3), zaświadczenie właściwego organu gminy albo nakaz płatniczy o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy oraz inne dokumenty właściwe dla sprawy. O uwzględnienie dochodu utraconego lub uzyskanego student składa odpowiedni wniosek, w którym oświadcza, że sytuacja powstała na skutek utraty lub uzyskania dochodu trwa w dniu składania wniosku.

Organ uznał, że Komisja Stypendialna prawidłowo wyliczyła dochód na osobę w rodzinie studenta.

Komisja wskazała, że zgodnie z art. 179 w ust. 5 Ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jednocześnie zgodnie z art. 3 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez dochód rozumie się przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Organ odwoławczy wskazał, że Wydziałowa Komisja Stypendialna przyjęła dochód A.W. określony w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego w T. z dnia 10 października 2014 r. o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, które stanowi podstawę do wyliczenia dochodu w rodzinie osoby starającej się o pomoc materialną. Zaświadczenie to wystawiane jest w oparciu o rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (t.j. Dz. U. z 2013 r., póz. 3). W załączniku nr 4 do rozporządzenia zawarty jest wzór zaświadczenia, z którego wynika, iż w punkcie l dotyczącym dochodu podatnika Urząd winien wpisać kwotę przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, bez pomniejszania o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz bez pomniejszania o należny podatek dochodowy. Natomiast w punkcie 2 winna zostać określona kwota podatku dochodowego. Bazując na tym zaświadczeniu (Urzędu Skarbowego w T. z dnia 10 października 2014 r.) Komisja od pozycji dochód (17 778 60 zł) odjęła podatek należny oraz składki na ubezpieczenie społeczne (O zł), natomiast składki na ubezpieczenie zdrowotne odejmowała w oparciu o zaświadczenie z ZUS (z 14.10.2014 r.) gdzie została wykazana kwota 1600,08 zł. W zaświadczeniu z ZUS wykazana została pozycja kwota zaliczki na podatek, która to kwota nie ma wpływu na wyliczenie dochodu matki skarżącego, nie jest tu bowiem mowa o podatku należnym. Taki tryb postępowania zgody jest z ustawą o świadczeniach rodzinnych i aktami wykonawczymi do ustawy, w szczególności przytoczonym wyżej rozporządzeniem. Organ dokonując ustalenia dochodu członków rodziny studenta związany jest treścią zaświadczenia Urzędu Skarbowego i nie może w sposób sprzeczny z tym zaświadczeniem przyjmować innego dochodu rodziny studenta. W związku z powyższym roczny dochód netto matki wyniósł 16 178,42 zł. Kwota ta jest tożsama z przyjętą przez skarżącego i nie kwestionowana we wniesionym odwołaniu.

Odnosząc się do dochodu ojca studenta, Komisja wskazała, że G..W. w 2013 roku (a więc w roku poprzedzającym okres zasiłkowy) był zatrudniony w okresie od 02.01.2013 do 31.05.2013. Następnie w okresie od 03.06.2013 do 16.10.2013 pobierał zasiłek dla bezrobotnych. W okresie od 17.10.2013 do 31.08.2014 był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku.

W okresie od 01.09.2014 do 30.11.2014 r. (a więc w dacie złożenia wniosku o stypendium) pracował na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1680 zł. brutto (1237,20 zł. netto).

Ze względu na fakt utraty dochodu uzyskanego w roku 2013 r., który został wykazany w zaświadczeniu z US z dnia 10.10.2014 r. - organ zobowiązany jest bazować na zaświadczeniu od pracodawcy (z dnia 27.10.2014 r.) dot. dochodu miesięcznego uzyskanego po roku 2013 i trwającego do dnia złożenia wniosku.

Organ podkreślił, że o uwzględnienie dochodu utraconego lub uzyskanego student składa odpowiedni wniosek, w którym oświadcza, że sytuacja powstała na skutek utraty lub uzyskania dochodu trwa w dniu składania wniosku, a więc dochodem uwzględnianym we wniosku jest ostatni dochód jaki został uzyskany wynikający w tym przypadku z zaświadczenia od pracodawcy z dnia 27.10.2014 r. potwierdzającego wysokość dochodu ojca skarżącego. Tak przyjęty sposób ustalenia wysokości dochodu rodziny skarżącego wynika z przepisów art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Komisja wyjaśniła, że stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 4. ustawy o świadczeniach rodzinnych - w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Stosownie natomiast do treści ust. 4b - W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny (...) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny (...) powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Komisja nie uwzględniła dochodów ojca uzyskanych przed rokiem 2014, w którym po całkowitym utraceniu dochodów nastąpiło uzyskanie dochodu. Zgodnie z zaświadczeniem od nowego pracodawcy dochód brutto wyniósł 1680 zł w tym 230,33 składki ZUS, 130,47 składki na ubezpieczenie zdrowotne, 82 zł podatek oraz 111,25 koszty uzyskania. Komisja wyliczyła dochód netto ojca na 1125,95 zł i ten dochód został uwzględniony przy wyliczeniu dochodu rodziny.

Komisja uznała, że suma miesięcznego dochodu ojca (1125,95 zł. netto) i matki studenta (1348,20 zł.) czyli kwota dochodu 2474,15 podzielona na trzech członków rodziny stanowi dochód 824,27 zł na osobę, czyli przewyższa maksymalną kwotę uprawniająca do otrzymania stypendium socjalnego – 730 zł.

Odnosząc się do sposobu wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie zastosowanego przez studenta Komisja wskazała, że zgodnie z art. 5 ust 4 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Jednocześnie zgodnie z art. 3 pkt 2a ww. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.

Komisja wyjaśniła, że w przypadku obliczania dochodu uzyskanego po roku bazowym oraz w roku bazowym, stosuje się przepisy wynikające z art. 5 ust. 4b, a nie stosuje się przepisów wynikających z art. 3 pkt 2 i 2a (które stanowią o liczeniu przeciętnego dochodu miesięcznego dochodu członka rodziny oraz rodziny).

Dodatkowo Komisja podkreśliła, że również w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (czyli w roku bazowym), ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust 4 a).

Tak więc nawet w przypadku dochodu uzyskanego w roku bazowym dochód dzieli się wyłącznie przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty (a nie dzieli się przez 12 miesięcy).

Zdaniem Komisji w przedstawionym przez skarżącego wyliczeniu, zgodnie z art. 5 ust 4 b ustawy, należy uwzględnić kwotę uzyskanego (przez ojca) dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, a nie jak wyliczył student kwotę wynikającą z przeliczenia dochodu utraconego i uzyskanego przez ojca podzielić przez 12 miesięcy, co doprowadziło studenta do błędnych wyliczeń.

Odnosząc się do zarzutu studenta, że otrzymał decyzję bez konkretnych odpowiedzi na jego argumenty Komisja wskazała, że odniosła się do całego materiału dostarczonego w ramach wniosku o stypendium socjalne opisując sposób wyliczenia dochodu każdego członka rodziny zgodnie z obowiązującymi przepisami w oparciu o rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne .

W skardze J.W. wniósł o uchylenie decyzji i wskazał, że w uzasadnieniu decyzji Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki [...] obliczyła utratę i uzyskanie dochodu, lecz w swoich obliczeniach nie odniosła się do art. 5 ust. 1 i ust 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego "w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w którym dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych." (jak i stypendium)

Skarżący wskazał, że określenie "dodaję się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny" użyte w § 18 ust 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r., należy rozumieć jako obowiązek dodania wielkości przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskanego w 2014 na członka rodziny obliczonego w skali rocznej uzyskanego po roku, z którego dochód stanowi podstawę do ustalania prawa do świadczeń.

Również sposób wyliczenia dochodu, opisanego w/w rozporządzeniu oznacza obowiązek ponownego ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym z uwzględnieniem uzyskanego dochodu. Podstawę do takiej interpretacji stanowią, w ocenie skarżącego wyroki: NSA z 22.10.2009r. sygn. akt I OSK 351/09, WSA w Białymstoku z 21.04.2009r. sygn. akt II SA/Bk 102/09. Wyżej wymienione wyroki odnoszą się do obliczania przeciętnego miesięcznego dochodu na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skarżący podkreślił, że był zmuszony wziąć kredyt na utrzymanie. Kierunek na którym studiuje – nanotechnologia to bardzo wymagający kierunek dlatego też nie może podjąć żadnej pracy dorywczej. Ojciec jest osoba bezrobotną. Cała rodzina utrzymuje się tylko z emerytury matki.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki [...] wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiot sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli działalności administracji publicznej stanowi zgodność z prawem m. in. decyzji administracyjnych - art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. W ramach tej kontroli sąd bada, czy zaskarżony akt narusza prawo materialne czy też procesowe w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie takiego naruszenia obliguje do uchylenia kwestionowanej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), zaś uznanie skargi za bezzasadną skutkuje koniecznością jej oddalenia (art. 151 P.p.s.a.). Sprawując kontrolę sąd nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Przepis art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. daje sądowi przy uwzględnieniu skargi uprawnienie do stwierdzenia nieważności decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze. zm, powoływanej dalej jako ustawa) oraz przepisy Regulaminu pomocy materialnej studentom Politechniki [...] w roku akademickim 2014/15 z dnia 13 czerwca 2014 r.(powoływanego dalej jako Regulamin).

Zgodnie z treścią art.179 ust.1 ustawy stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej.

W myśl art.179 ust. 2 ustawy rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne.

Zgodnie z treścią art.179 ust. 5 ustawy miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się:

1) (uchylony);

2) świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, otrzymywanych na podstawie przepisów ustawy;

3) stypendiów przyznawanych uczniom, studentom i doktorantom w ramach:

a) funduszy strukturalnych Unii Europejskiej,

b) niepodlegających zwrotowi środków pochodzących z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA),

c) umów międzynarodowych lub programów wykonawczych, sporządzanych do tych umów albo międzynarodowych programów stypendialnych;

4) świadczeń pomocy materialnej dla uczniów otrzymywanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty;

5) świadczeń, o których mowa w art. 173a i art. 199a;

6) stypendiów o charakterze socjalnym przyznawanych przez inne podmioty, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.).

Zgodnie z treścią art.186 ust.1 ustawy szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

W myśl art. 207 ust.1 ustawy do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Zgodnie z treścią art.207 ust.4 ustawy przepis ust. 1 stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3.

W świetle Rozdziału VII Regulaminu "Zasady ustalania dochodu studenta" Dochód w rodzinie studenta ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W myśl art. 3 pkt.2 ustawy z 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz.114powoływanej dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych), pojęcie dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny.

Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęcie dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b;

Zgodnie z treścią art.5 ust.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

W myśl art.5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Zgodnie z treścią punktu 1 załącznika nr 2 do Regulaminu, stypendium socjalne może otrzymać student będący w trudnej sytuacji materialnej, którego udokumentowany miesięczny dochód na 1 osobę w rodzinie w 2013r. nie przekroczył 730 zł netto.

Analiza powyższych przepisów doprowadziła Sąd do konstatacji, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia.

Ze wskazanych przepisów wynika nakaz stosowania do stanu faktycznego wynikającego z wniosku o ustalenie prawa do stypendium socjalnego stanu przeszłego, bowiem prawo do stypendium ustala się co do zasady w oparciu o dochód w roku kalendarzowym ( w tym wypadku 2013) poprzedzającym okres na który przyznawane jest stypendium. Nakaz ten powinien być, zdaniem Sądu, wykładany systemowo, przy uwzględnieniu celu ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zakresie przepisów odnoszących się do szeroko rozumianej pomocy społecznej, zatem skierowanych do osób oraz rodzin wymagających wsparcia i socjalnej ochrony.

Rozważania należy poprzedzić uwagą, że zgodnie z treścią art.179 ust. 5 ustawy miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Również przepisy Regulaminu określające sposób ustalenia dochodu w rodzinie studenta są powtórzeniem zapisów, regulujących te kwestie, pomieszczonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego zdaniem Sądu poglądy wyrażone w orzecznictwie na tle tych kwestii rozważanych w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych znajdują co do zasady bezpośrednie zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Należy więc zwrócić uwagę, że świadczenia rodzinne są formami pomocy państwa skierowanymi do rodzin o najniższych dochodach. Ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego odbywa się poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę dzieli się przez 12, a także przez liczbę osób w rodzinie. Jednakże zauważyć należy, że taki sposób obliczenia dochodu rodziny może mieć miejsce w sytuacji, gdy dochody rodziny są stałe, czyli nie nastąpiło ani uzyskanie dodatkowego dochodu, ani też jego utrata, bowiem wówczas ustawodawca przewiduje inny sposób obliczenia dochodu.

Instytucję utraty oraz uzyskania dochodu reguluje art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych zastrzegając, że należy ją uwzględnić przy obliczaniu dochodu członka rodziny. Służą one urealnieniu wysokości dochodu rodziny na dzień ubiegania się o prawo do świadczenia rodzinnego w stosunku do dochodów uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w związku ze zmianą sytuacji finansowej wynikającą z uzyskania albo utraty dochodu.

Zgodnie z treścią art.5 ust.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego.

Stosownie do art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

W myśl art. 5 ust. 4b ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Z powołanych regulacji wynika, że mimo wyraźnego rozdzielenia sytuacji uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i po tym roku, oba rozwiązania służą ustaleniu prawa do świadczeń na podstawie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę (patrz. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2013 r., II SA/Sz 353/12; wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 lipca 2014 r., III SA/Kr 588/14).

Stan faktyczny ustalony przez organy orzekające w niniejszej sprawie nie jest sporny. Wniosek o przyznanie stypendium wraz z koniecznymi załącznikami skarżący złożył w wymaganym terminie

Rozbieżność stanowiska organów i skarżącego dotyczy oceny spełnienia przez skarżącego przesłanki kryterium dochodowego, a także sposobu wyliczenia dochodu rodziny skarżącego. Trzeba mieć przy tym na uwadze fakt, że w przypadku ojca skarżącego zaistniała sytuacja opisana w art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do dochodu ojca studenta, Komisja wskazała, że G. W. w 2013 roku (a więc w roku poprzedzającym okres zasiłkowy) był zatrudniony w okresie od 02.01.2013 do 31.05.2013. Następnie w okresie od 03.06.2013 do 16.10.2013 pobierał zasiłek dla bezrobotnych. W okresie od 17.10.2013 do 31.08.2014 był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku.

W okresie od 01.09.2014 do 30.11.2014 r. (a więc w dacie złożenia wniosku o stypendium) pracował na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1680 zł. brutto (1237,20 zł. netto).

Ze względu na fakt utraty dochodu uzyskanego w roku 2013 r., który został wykazany w zaświadczeniu z US z dnia 10.10.2014 r. - organ zobowiązany był bazować na zaświadczeniu od pracodawcy (z dnia 27.10.2014 r.) dot. dochodu miesięcznego uzyskanego po roku 2013 i trwającego do dnia złożenia wniosku. Organ podkreślił, że o uwzględnienie dochodu utraconego lub uzyskanego student składa odpowiedni wniosek, w którym oświadcza, że sytuacja powstała na skutek utraty lub uzyskania dochodu trwa w dniu składania wniosku, a więc dochodem uwzględnianym we wniosku jest ostatni dochód jaki został uzyskany wynikający w tym przypadku z zaświadczenia od pracodawcy z dnia 27.10.2014 r. potwierdzającego wysokość dochodu ojca skarżącego. Tak przyjęty sposób ustalenia wysokości dochodu rodziny skarżącego wynika z przepisów art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Komisja wyjaśniła, że stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 4. ustawy o świadczeniach rodzinnych - w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Stosownie natomiast do treści ust. 4b - W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny (...) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny (...) powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Komisja nie uwzględniła dochodów ojca uzyskanych przed rokiem 2014, tj. w roku 2013 w którym po całkowitym utraceniu dochodów z dniem 17 października 2013r. nastąpiło uzyskanie dochodu w roku 2014 w związku z zatrudnieniem na okres od 1 września do 30 listopada 2014r. Zgodnie z zaświadczeniem od nowego pracodawcy dochód brutto wyniósł 1680 zł w tym 230,33 składki ZUS, 130,47 składki na ubezpieczenie zdrowotne, 82 zł podatek oraz 111,25 koszty uzyskania. Komisja wyliczyła dochód netto ojca na 1125,95 zł i ten dochód został uwzględniony przy wyliczeniu dochodu rodziny.

Komisja uznała, że suma miesięcznego dochodu netto ojca (1125,95 zł z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty) i przeciętnego miesięcznego dochodu matki studenta z roku 2013 (1348,20 zł) czyli kwota dochodu 2474,15 podzielona na trzech członków rodziny stanowi dochód 824,27 zł na osobę, co oznacza przekroczenie progu dochodowego uprawniającego do otrzymania stypendium, który wynosi 730 zł.

Taki sposób wyliczenia dochodu rodziny jest zdaniem Sądu nieprawidłowy. Z literalnego brzmienia przepisu art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprawdzie, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń rodzinnych do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, zastosowanie jednakże tego przepisu z pominięciem reguł wynikających z ustawy (ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym) oznaczałoby, iż o przyznaniu świadczenia rodzinnego decydowały nie rzeczywisty dochód, a dochód powiększony o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, nawet jeżeli w następnych miesiącach uległby on obniżeniu, lub tak jak w omawianym przypadku w ogóle nie byłby osiągnięty.

Skoro jednak ustawową podstawą do przyznania świadczenia rodzinnego (w przedmiotowej sprawie stypendium socjalnego) jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód ojca studenta powinien być więc doliczony do dochodu matki za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 5 ust. 4b ustawy w sposób realizujący cele ustawy, umożliwiający uzyskanie świadczenia. Taki pogląd przedstawił również WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 października 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 376/15, WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 23 października 2013 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 522/13, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie I SA/Wa 827/15, , WSA w Łodzi w wyroku z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1202/14.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organy nie dokonując pełnej (językowej, systemowej i celowościowej) wykładni art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, niewłaściwie obliczyły dochód rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowało treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego przez niego świadczenia. Wadliwe ustalenie dochodu doprowadziło organy do przekonania o przekroczeniu kryterium dochodowego, a w konsekwencji do odmowy przyznania stypendium socjalnego. W tym miejscu godzi się podkreślić, że w momencie składania przez skarżącego wniosku organy miały wiedzę o tym, że ojciec skarżącego został zatrudniony na czas określony trzech miesięcy. Właściwie już w momencie rozpoznawania pierwszego odwołania przez Odwoławczą Komisję Stypendialną ojciec skarżącego, jak wynika z akt sprawy, pozostawał już bez pracy. Również z tego powodu należy przyjąć, że w tym konkretnym przypadku o dochodach rodziny zadecydował dochód ojca skarżącego z jednego miesiąca, co nie ma nic wspólnego z realnymi dochodami tej rodziny, których wysokość determinuje prawo ubiegania się o stypendium przez skarżącego.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie decyzji organów obydwu instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy powinny uwzględnić przedstawioną wyżej ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

U.K.