Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 821/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, par. 2 pkt 2 i pkt 3, par. 3, par. 4 pkt 2, art. 52 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędzia: WSA Grażyna Firek Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skarg K. P. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 30 maja 2018 r. nr [...], w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oraz z dnia 30 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne - skargi oddala -


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniami z dnia 30 maja 2018r. Nr [...] oraz Nr [...], utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia 6 kwietnia 2018r., odpowiednio; oddalające skargę K. P. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego z ZUS oraz odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne z uwagi na niezachowanie terminu do ich wniesienia.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych; Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K. P. na postawie tytułu wykonawczego o nr [...] wystawionego przez wierzyciela – P. S.A Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej za poszczególne miesiące w latach 2013 oraz 2015-2017. Organ egzekucyjny, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z dnia 30 stycznia 2018r., nr [...] dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.. Zawiadomienie to zostało doręczone do dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 31 stycznia 2018r. a Zobowiązanej w dniu 2 lutego 2018r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Doręczone pisma zawierały stosowne pouczenia.

Zobowiązana wniosła osobiście do organu egzekucyjnego w dniu 13 lutego 2018r., pismo datowane na dzień 5 lutego 2018r., zatytułowane "skarga na zajęcie/czynności/egzekucyjne". W piśmie tym wskazała, że składa skargę na zajęcie emerytury dokonane zawiadomieniem nr [...] oraz zgłasza zarzuty. Ponadto wniosła o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i "anulowanie go". W treści pisma nie podniosła żadnych zarzutów pod adresem dokonanej czynności zajęcia świadczenia emerytalnego, zakwestionowała natomiast zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuciła także niewłaściwość trybu i organu do prowadzenia postępowania, dodając, że " P. ani KRRiT nie wydała decyzji administracyjnej, ani nie udowodniła roszczenia w trybie administracyjnym". Dodatkowo podniosła nieistnienie obowiązku. Na koniec zażądała zapłaty zadośćuczynienia w kwocie [...]zł wyznaczając termin zapłaty do dnia 28 lutego 2019r. dodając, że po tym terminie wystąpi ze stosownym pozwem cywilnoprawnym.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T., pismem z dnia 22 lutego 2018r., wezwał Zobowiązaną do sprecyzowania zakresu żądania wniosków zawartych w piśmie z dnia 5 lutego 2018r. W wezwaniu zapytał czy żądania zawarte w tym piśmie dotyczą wstrzymania postępowania egzekucyjnego, zawieszenia postępowania egzekucyjnego czy też jego umorzenia. Pouczył jednocześnie, że w przypadku braku odpowiedzi na wezwanie w terminie 7 dni od jego otrzymania, organ egzekucyjny dokona samodzielnej kwalifikacji żądań. Odniósł się ponadto do żądania zapłaty zadośćuczynienia.

Zobowiązana w odpowiedzi skierowała do organu egzekucyjnego pismo z dnia 2 marca 2018r., w którym jednak nie sprecyzowała żądania w zakresie wskazanym w wezwaniu. Wobec powyższego, organ egzekucyjny przystępując do rozpatrzenia pisma Zobowiązanej z dnia 5 lutego 2018r. dokonał samodzielnej kwalifikacji treści żądań w nim zawartych jako:

- skarga na czynności egzekucyjne - która została rozstrzygnięta postanowieniem organu egzekucyjnego z dnia 6 kwietnia 2018r. nr [...]

- zarzuty na postępowanie egzekucyjne - które zostały rozstrzygnięte postanowieniem z dnia 06.04.2018r. nr [...] oraz

- wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, który jest w toku rozstrzygania przez organ egzekucyjny.

W zakresie dotyczącym zarzutów na postępowanie egzekucyjne Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. wydał wyżej wspomniane postanowienia w dniu 6 kwietnia 2018r., w których odmówił wszczęcia postępowania w zakresie zgłoszonych zarzutów z uwagi na ich zgłoszenie po upływie ustawowego 7 – dniowego terminu natomiast w zakresie dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną – skargę oddalił jako pozbawiona podstaw faktycznych i prawnych.

Zobowiązana, pismem z dnia 20 kwietnia 2018r. wniosła do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. za pośrednictwem organu egzekucyjnego w ustawowym terminie zażalenia, zarówno na postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne jak i na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów. W ich uzasadnieniu wskazała, że podtrzymuje dotychczasową argumentację. Stwierdziła ponadto, że stanowisko organu egzekucyjnego zawarte w postanowieniach jest gołosłowne i niczego nie wyjaśnia. Dodała, że wierzyciel P. S.A nie ma prawa egzekwować długu, nie ma też prawa wydawać tytułu wykonawczego ani kierować do Urzędu Skarbowego wniosków egzekucyjnych. Podniosła także, że do tej sprawy nie mogą mieć zastosowanie przepisy KPA.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w dniu 30 maja 2018r. orzekł o utrzymaniu w mocy obydwu postanowień Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia 6 kwietnia 2018r.

W uzasadnieniu postanowienia oddalającego skargę na czynność egzekucyjną – zajęcie świadczenia emerytalnego z ZUS – stwierdził, iż prawo do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne przysługuje wówczas, gdy strona kwestionuje czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji, przede wszystkim przez egzekutora. Poprzez wniesienie skargi można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego W postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objętą jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności. W opinii organu odwoławczego, Skarżąca powinna wyraźnie określić w skardze, na czym polega nieprawidłowość przy dokonaniu czynności, czego nie uczyniła. W zakresie tej kontroli nie mieści się natomiast badanie działań będących podstawą egzekucji, nie orzeka się ani o zasadności czy też dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Organu odwoławczego, nie ma żadnych podstaw, by składaną w trybie art. 54 u.p.e.a, skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe byłoby skuteczne kwestionowanie wszelkich działań podejmowanych przez organ egzekucyjny, jak i wierzyciela. W przedmiotowej skardze dochodzone należności podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 u.p.e.a. W ramach egzekucji administracyjnej podjęto zatem czynności zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego, określonego w art. 1a pkt 12a powołanej ustawy. Zastosowano więc środek egzekucyjny tj. zajęcie świadczenia emerytalnego uregulowanego w art. 79 u.p.e.a. Organ odwoławczy poddał analizie poprawność zakwestionowanej czynności w świetle przepisów art. 79 ustawy, ustalając iż zawiadomienie sporządzono zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym z powołaniem podstawy prawnej i pouczeniem. Zgodnie z dyspozycją ww. przepisów przesłał zawiadomienie o zajęciu świadczenia emerytalnego do Zobowiązanej – doręczone w dniu 2 lutego 2018r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Zajęcie zostało sporządzone poprawnie, zgodnie ze wzorem zamieszczonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych ( Dz.U. z 2016 r. póź. 1339), a tym samym zawiera wszystkie wymagane prawem informacje na temat zobowiązanego oraz egzekwowanej kwoty. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i jest obowiązany w tym względzie opierać się na stanowisku wierzyciela. Tym bardziej organ nadzoru nie ma możliwości oceniania okoliczności powstania obowiązku poddanego egzekucji. Na gruncie administracyjnego postępowania egzekucyjnego obowiązuje zasada obligatoryjnego podejmowania egzekucji. Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązków przez zobowiązanego, w przypadku gdy uchyla się on od jego dobrowolnego wykonania. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a egzekucji administracyjnej podlegają m.in. należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. W przypadku uchylenia się zobowiązanego od płacenia ciążących na nim należności wierzyciel ( P. S.A) obowiązany jest podjąć czynności zmierzające do przymuszenia zobowiązanego do ich wykonania ( art. 6 § 1 u.p.e.a). Jedną z tych czynności jest wystawienie tytułu wykonawczego i wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do właściwego organu egzekucyjnego. Przed przystąpieniem do egzekucji organ egzekucyjny zbadał dopuszczalność egzekucji oraz dokonał oceny czy tytuł wykonawczy spełniał wszystkie wymogi określone przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Działania organu egzekucyjnego ograniczały się jedynie do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Co istotne, Zobowiązana nie podniosła żadnych zarzutów pod adresem dokonanej czynności. Poruszone w uzasadnieniu zażalenia kwestie, nie są zarzutami pod adresem wykonania przedmiotowej czynności zajęcia świadczenia emerytalnego, nie wskazywały też sytuacji naruszenia przepisów art. 79 u.p.e.a i jako takie nie mogą stanowić o zasadności skargi na czynność egzekucyjną. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż organ egzekucyjny dokonując zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie naruszył obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.

W uzasadnieniu postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w zakresie zarzutów na postępowanie egzekucyjne Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wskazał, iż zarzuty, o których mowa w art. 33 upea, są środkiem zaskarżenia, który służy na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wyłącznie zobowiązanemu. Jest to dla strony podstawowy środek obrony przed niezgodnym z prawem wszczęciem egzekucji do jej majątku. Zarzuty wnosi się jednak w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Wynika to z treści art. 27 § l pkt 9 upea, który stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera m. in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uchybienie terminu - nawet jednodniowe - do złożenia zarzutów czyni więc czynność zobowiązanego prawnie nieskuteczną. Z akt sprawy wynika natomiast, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony Zobowiązanej w dniu 2 lutego 2018r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu świadczenia emerytalno-rentowego. Siedmiodniowy termin do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego upłynął zatem w dniu 9 lutego 2018r. Natomiast zarzuty na postępowanie egzekucyjne złożone zostały osobiście na dzienniku podawczym Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. w dniu 13 lutego 2018r., a więc po ustawowym terminie. Zobowiązana nie skorzystała także z możliwości wniesienia - jednocześnie z zarzutami, prośby o przywrócenie terminu w oparciu o przepis art. 58 § 2 Kpa. Uchybienie terminowi określonemu w przepisie art. 27 § l pkt 9 upea, do złożenia zarzutów, spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanego, polegającej na złożeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a tym samym wystąpiły okoliczności uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w tym zakresie.

W tej sytuacji zasadne było wydanie przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w trybie art. 61 a § l Kpa. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61 a §1 Kpa należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. tak jak w przedmiotowej sprawie upływ terminu do złożenia zarzutów, stanowiący brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., zwrócił też uwagę, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadził postępowania administracyjnego i nie rozstrzygał sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a § l Kpa organ nie mógł zatem formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt. VIII SA/Wa945/17). Z uwagi na fakt, że w rozpoznawanej sprawie nie było de facto prowadzone postępowanie (odmówiono jego wszczęcia) w sprawie zarzutów, organ odwoławczy nie mógł się odnieść do argumentów podniesionych w zażaleniu kwestionujących zasadność prowadzonego postępowania.

DIAS wskazał nadto, że zaskarżone postanowienie spełnia wymogi aktu administracyjnego określone w art. 124 Kpa. Posiada ono również uzasadnienie prawne, w którym podano podstawy prawne zapadłego rozstrzygnięcia - jak i uzasadnienie faktyczne, w którym wskazano okoliczności mające wpływ na odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów.

Na powyższe postanowienia K. P. złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nie formułując konkretnych wniosków procesowych. Zarzuciła w uzasadnieniu, iż;

1.P. S.A. nie udowodniła zasadności żądań w zakresie opłaty za użytkowanie odbiornika TV, lekceważąc wnioskodawcę w zakresie udzielania odpowiedzi na skierowane pismo żądające zapłaty abonamentu.

2.Nie udzielając odpowiedzi skierowała tytuł wykonawczy do egzekucji w Urzędzie

Skarbowym w T.. Organ egzekucyjny nie dokonując żadnej analizy zasadności

wniosku dokonał zajęcia emerytury. W ocenie skarżącej jest to działanie bezprawne tak P. jak i Organu egzekucyjnego.

3.Treści pism skierowanych do Organu egzekucyjnego są czytelne prawnie, merytoryczne i logiczne. Skoro pracownicy Urzędu Skarbowego w T. są ludźmi o wykształceniu wyższym t o wnioski zawarte w treści pism nie powinny nastręczać żadnych problemów. Organ egzekucyjny - nie może samodzielnie dokonywać kwalifikacji żądań / nie ma takich uprawnień. Do pism dołączyła wnosząca pismo / oryginał / skierowane do P. S.A. w B. / w zakresie abonamentu więc Urząd Skarbowy dokładnie wiedział o okolicznościach i skierowanych zarzutach do egzekucji. Mimo to ją pro wadził, nie wyjaśniając niczego w sprawie w tym zasadności zleconej egzekucji.

4.Nieprawidłowości w czynnościach egzekucyjnych są faktem.

5.Wierzyciel - nie posiadał materiału dowodowego aby móc wystawić tytuł egzekucyjny na zaległy abonament, wystawiony i skierowany do egzekucji dług w rzeczywistości nie istnieje. Do tej pory P. S.A. B. nie wykonała treści wniesionego w tej sprawie pisma i nie przekazała materiału dowodowego na zasadność opłaty abonamentowej i wniosku egzekucyjnego. Urząd Skarbowy - uznaje wszystkie wnioski P. S.A. - jak w pełni zasadne i wiarygodne dowodowo / nie badając źródła /więc wykonując taki wniosek za niego w pełni odpowiada. Dlatego szkoda na majątku wnoszącego, bezprawne działanie organu państwowego. Dlatego - wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

6.Podtrzymała wszystkie treści pism skierowanych w sprawie opłaty abonamentowej do P. S.A. B., Urzędu Skarbowego prowadzącego egzekucję. Czynności egzekucyjne naruszają prawo w tym zakresie obowiązujące. To obraza prawa i ustanowionych przepisów w tym obowiązków P. S.A. B., organu egzekucyjnego. Ponadto, zakwestionowała zapoznanie się ze stanowiskiem w tym zakresie organów Unii Europejskiej - pobieranie i egzekwowanie abonamentu jest nielegalne.

7.Zarzuty wszystkie wniesiono w terminach przewidzianych przez prawo więc skąd uchybienie terminom. Treść pisma w tym zakresie - Urzędu Skarbowego w T. dołączona do dokumentów egzekucyjnych precyzowała termin odwoławczy. Wnoszący - wypełnił wskazany termin.

8.Urząd Skarbowy w T. - tak prowadząc egzekucje w rażący sposób narusza prawo.

Uzasadnienie zarzutów skarg i i stosowna argumentacja sprowadzająca się do wykazywania braku podstaw do wystawienia tytułu egzekucyjnego i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie rzekomo nieuiszczonego abonamentu RTV a nadto do popełnienia szeregu błędów przez organy prowadzące postępowania w niniejszej sprawie – przedstawiona została dopiero w piśmie z dnia 20 sierpnia 2018r. Jako jego załączniki przekazano szereg dokumentów takich, które znajdowały się w przedłożonych przez organy aktach postępowań.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniach powielił argumentację zawartą w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień dodając, iż odnosząc się do żądania "odszkodowania i zadośćuczynienia" podniesionego a punkcie 5 skargi - organ egzekucyjny działał w granicach prawa, jeżeli jednak w ocenie strony doszło do niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej to może ona dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego. O trybie dochodzenia odszkodowania (zadośćuczynienia) organ egzekucyjny poinformował Zobowiązaną w wezwaniu z dnia 22 lutego 2018r. W odpowiedzi na zarzuty zawarte w punkcie 3 skargi DIAS stwierdził, iż Zobowiązana miała możliwość czynnego udziału na każdym etapie z prowadzonych postępowań oraz wypowiedzenia się co do jej intencji zawartych w piśmie z dnia 5 lutego 2018r – czego nie zrobiła, natomiast na organie administracji publicznej – adresacie podania, spoczywał obowiązek obiektywnej weryfikacji podstaw i celu w jakim zostało ono złożone. Przy ocenie charakteru pisma decydujące znaczenie miało ustalenie rzeczywistej intencji strony w oparciu o całokształt podniesionych w nim argumentów i okoliczności, których to organ w zaistniałej sytuacji nie mógł jednoznacznie ustalić na podstawie wniesionego wniosku. Odpowiadając na zarzuty podniesione w punkcie 7 skargi DIAS wyjaśnił, iż są one chybione i wykraczają poza zakres rozstrzygania w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając na posiedzeniu uproszczonym w dniu 22 listopada 2018r. sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 821/18 do I SA/Kr 822/18 połączył je do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt I SA/Kr 821/18. Ze względu bowiem na występującego w nich tą samą stronę skarżącą, jak i tożsamy stan faktyczny, pozostawały one ze sobą w związku, który uzasadniał zastosowanie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargi złożone w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z dyspozycji art. 3 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu są dwa postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 maja 2018r., którymi utrzymano w mocy dwa postanowienia organu egzekucyjnego Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia 6 kwietnia 2018r., rozstrzygające kwestie związane z prowadzonym przeciwko K. P. postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym wymagalnych – zdaniem wierzyciela – a nie uiszczonych opłat z tytułu abonamentu RTV.

W ocenie Sądu, rozpatrywane w niniejszej połączonej sprawie skargi K. P. nie zasługiwały na uwzględnienie, albowiem organy rozstrzygające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego, ani też materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik.

Istota sporu dotyczyła możliwości rozpoznania przez organy obu instancji, zarzutów zobowiązanej na prowadzone przeciwko niej postępowanie egzekucyjne, w trybie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz rozpoznania jej skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego wypłacanego przez ZUS.

W pierwszej spornej kwestii, na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawę przedmiotowego postanowienia organu I i II instancji stanowiły, m.in. przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2016r. poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanej przysługiwało prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.

Stan faktyczny sprawy wskazuje, iż organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że tytuł wykonawczy został doręczony K. P. skutecznie w dniu 2 lutego 2018r. (sama Skarżąca ustalenia tego nie kwestionuje) a zatem termin 7 dniowy upływał z dniem 9 lutego 2018r. Zarzuty zostały natomiast wniesione osobiście na dziennik podawczy organu egzekucyjnego w dniu 13 lutego 2018r. Fakt, iż pismo zawierające zarzuty datowane jest na dzień "5 lutego 2018r." nie ma w tej sytuacji żadnego znaczenia prawnego, skoro Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu iżby przedmiotowe pismo miało wpłynąć lub zostać nadane do właściwego organu w tej właśnie dacie. Nie formułowała w tym zakresie nawet żadnych twierdzeń, wywodziła jedynie, iż już wcześniej, po doręczeniu sygnalizowała brak podstaw do wszczynania przeciwko niej postępowania egzekucyjnego i złożyła w tym zakresie stosowne pismo, jednakże mimo żądania, nie otrzymała na nie żadnej odpowiedzi. Niespornym jest także, iż pismo z dnia 13 lutego 2018r. zawierające zarzuty przeciwko prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej.

Prawidłowo wobec tego zastosowano w sprawie art. 61 a § 1 kpa dotyczący odmowy wszczęcia postępowania, albowiem w sprawie upłynął 7 dniowy termin na złożenie zarzutów od prawidłowo doręczonego tytułu wykonawczego (zawierającego przy tym prawidłowe pouczenie o trybie i terminie zaskarżenia).

W tym miejscu zauważyć wypada, iż sądownictwo administracyjne nie wypracowało jednolitego poglądu odnośnie formy rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego w przypadku zgłoszenia zarzutów egzekucyjnych po terminie. Z jednej strony przyjmuje się, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15.01.2009 r., sygn. akt I SA/Bk 361/08) bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9.07.2008 r., sygn. akt I SA/Po 443/08), bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z dnia 24.10.2000 r., sygn. akt I SA/Ka 712/99; wyrok NSA z dnia 8.02.1994 r., sygn. akt SA/Wr 1463/93), albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok NSA z dnia 1.10.1999 r., I SA/Lu 722/98; wyrok WSA w Łodzi z dnia 24.04.2008 r., sygn. akt III SA/Łd 19/08). Z drugiej strony sądy administracyjne akceptują rozstrzygnięcie w postaci odmowy wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27.11.2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1017/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24.11.2010 r., sygn. akt I SA/Bk 451/10).

We wszystkich tych przypadkach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co zasadniczo prowadzi do zamknięcia drogi dalszego procedowania (tak również wskazuje się w literaturze, przykładowo: B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast., a także R. Hauser, Z. Leoński "Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", Warszawa 1995, s. 63).

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko nakazujące stosowanie w takim przypadku art. 61 a § 1 kpa. Przepis ten dotyczy braku podstaw do wszczęcia określonego postępowania m. in. z powodu złożenia żądania nie podlegającego rozstrzygnięciu merytorycznemu. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a K.p.a.). Jak wskazuje G. Łaszczyca ("Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym" - art. 61a K.p.a., LEX 2012), kodeks wskazuje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszej z nich nadaje wymiar konkretny, jednocześnie podmiotowy. Jest nią bowiem przypadek wniesienia żądania wszczęcia postępowania przez osobę niebędącą stroną postępowania. Drugą z przesłanek ujęto zbiorczo w formule "gdy (...) z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Drugą przesłanką wskazaną w tym przepisie jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, do których z uwagi na ów zbiorczy charakter należy zaliczyć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania.

Organ II instancji uznał, iż jest to m.in. przypadek, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa, który uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie żądania w sposób merytoryczny i ten pogląd podziela Sąd orzekający w sprawie.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie prawidłowe są ustalenia organu I jak i II instancji, iż termin do wniesienia zarzutów został przekroczony. Uchybienia powyższego nie może sanować fakt wcześniejszego sformułowania tego rodzaju zarzutów i przesłania pisma w tym zakresie do organu egzekucyjnego bez zachowania żadnego trybu określonego w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa ta bowiem w sposób kompleksowy reguluje prawa i obowiązki stron postępowania, nie pozwalając w konsekwencji przypisać skutków prawnych dla prowadzonego postępowania, innym nieregulowanym tymi przepisami czynnościom faktycznym stron postępowania. Termin na wniesienie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne wynosi zatem 7 dni i biegnie od daty doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jest to termin ustawowy i strony nie mogą swoimi działaniami kształtować go w inny, dowolny sposób.

Tym samym rację ma organ wskazując, iż wydanie postanowienia w trybie art. 61a K.p.a. odmawiającego wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego było skutkiem wniesienia zarzutów po terminie a uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów spowodowało bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co doprowadziło do zamknięcia drogi dalszego procedowania w kwestii formułowanych przez Skarżącą zarzutów także w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

Odnosząc się do drugiej spornej w sprawie kwestii zasadności skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego Skarżącej, wypłacanego przez ZUS, podkreślić w pierwszej kolejności należy że także w jej ramach nie mogły podlegać rozpatrzeniu zarzuty związane z wadliwością wszczęcia i prowadzenia w niniejszej sprawie postepowania egzekucyjnego. Określony bowiem w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13; wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14 – wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Również Sąd w ramach kontroli postanowienia organu odwoławczego, nie może badać takich okoliczności, które mogą być przedmiotem innych postępowań. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się bowiem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Zatem nie mogą być przedmiotem rozważań w tym postępowaniu zarzuty dotyczące zasadności żądania od Skarżącej zaległych opłat abonamentowych czy zasadności wszczęcia postępowania w celu ich wyegzekwowania, a te wszystkie okoliczności Skarżąca podnosiła w skardze wniesionej do Sądu. Przedmiotem rozpoznania Sądu mogła być zatem wyłącznie kontrola poprawności dokonania czynności na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 79 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej, przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Stosownie do § 2 cytowanego przepisu, zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organ I instancji prawidłowo oddalił skargę na czynności egzekucyjne gdyż działanie organu egzekucyjnego było zgodne z ww. przepisami. Tym samym za zgodne z prawem należało również uznać zaskarżone rozstrzygnięcie, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji.

Mając na uwadze charakter postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. należy zatem zaskarżoną czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia emerytalnego ocenić jako zgodną z przepisami prawa oraz prawidłowo dokonaną.

Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę - na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono o oddaleniu skargi.