Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 258/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2009-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 220 ust 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi B z M. w W. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie pochodzenia towaru - odpadów tytoniu sprowadzonego z Ugandy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...].02.2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że wymienione w pkt 1 decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego B z M. w W. B. kwotę 2.973 zł (słownie: dwa tysiące dziewięćset siedemdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 21.11.2008 r. firma A S.A. w A., zwana dalej Skarżącą lub Spółką, działając z upoważnienia B S., Wielka Brytania dokonała wpisu do ewidencji w procedurze uproszczonej pod pozycją [...] towaru w postaci odpadów tytoniu - żyły V.

W dniu 26.11.2008 r. przedstawiła w Oddziale Celnym w A. zgłoszenie celne uzupełniające dotyczące ww. towaru, które zostało zarejestrowane pod pozycją [...]. Do zgłoszenia celnego załączono m.in.: fakturę nr [...] z dnia 30.10.2008 r., świadectwo przewozowe EUR.1 nr [...] z dnia 23.09.2008 r.

Powyższy towar zgłaszający zaklasyfikował wg kodu CN 2401300000,

a do obliczenia długu celnego zastosował stawkę celną preferencyjną w wysokości 0%, w oparciu o przedłożone ww. świadectwo przewozowe EUR.1.

W wyniku kontroli zgłoszenia celnego przeprowadzonej po zwolnieniu towaru

w trybie przepisu art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, organ celny stwierdził, że przedmiotowe świadectwo przewozowe EUR.1 nie spełnia wymogów technicznych określonych w załączniku IV do Protokołu 1 stanowiącym integralną część załącznika V do umowy zawartej pomiędzy członkami grupy krajów państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z drugiej strony. Jednocześnie organ l instancji ustalił, iż zawarta

w polu 11 ww. świadectwa przewozowego EUR.1, pieczęć władz celnych Kenii

nie znajduje się w elektronicznym wykazie systemu SMS wzorów pieczęci stosowanych przez władze celne kraju eksportera do wystawiania świadectw przewozowych EUR.1.

Powyższe okoliczności skutkowały wszczęciem przez Naczelnika Urzędu Celnego w S., postanowieniem Nr [...] z dnia [...].12.2008 r., postępowania w sprawie ww. towaru objętego zgłoszeniem celnym Nr [...] z dnia 26.11.2008 r. w celu ustalenia zasadności zastosowania preferencji celnych na towar ujęty w ww. zgłoszeniu celnym.

Po przeprowadzeniu postępowania, Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją Nr [...] z dnia [...].02.2009 r. odmówił zastosowania preferencji celnych na towar objęty ww. zgłoszeniem celnym. Ponadto określił kwotę wynikającą z długu celnego, kwotę podatku od towarów i usług oraz powiadomił o retrospektywnym zarejestrowaniu kwoty długu celnego i należności podatkowych oraz określił odsetki w stosunku do kwoty należności celnych.

Od powyższej decyzji przedstawiciel Strony pismem z dnia 17.02.2009 r. złożył odwołanie.

Po zapoznaniu się z całością materiałów zgromadzonymi w aktach sprawy, Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z dnia [...].04.2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż jak wynika ze wzoru świadectwa przewozowego EUR.1, określonego w dodatku 3 załącznika II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 - każdy formularz świadectwa ma wymiary 210 x 297 mm; dopuszczalna tolerancja w odniesieniu do długości wynosi do minus 5 mm lub plus 8 mm. Należy stosować papier koloru białego, zwymiarowany do pisania, niezawierający masy ściernej i o gramaturze nie niższej 25 g/m2. Papier powinien być pokryty siatką giloszową w kolorze zielonym, pozwalającą na wzrokowe wykrycie każdego fałszerstwo dokonanego przy użyciu środków mechanicznych

lub chemicznych.

Organ odwoławczy analizując załączone do zgłoszenia celnego świadectwo przewozowe EUR.1 wystawione na towar w postaci odpadów tytoniu - żył V. zauważył, iż dokument ten posiada wymiar 200 x 294 mm, tzn. jego wymiar

na długości mieści się w dopuszczalnej tolerancji minus 5 mm lub plus 8 mm, natomiast jego szerokość nie odpowiada wymiarowi określonemu w dodatku 3.

W związku z tym stwierdzono, że zostało sporządzone na formularzu innym,

niż wymagane ww. przepisem, ponieważ jego wymiar odbiega od wzoru, tym samym nie spełnia wymogów technicznych określonych przez ww. przepisy.

Wskazano ponadto, iż według dodatku 3 załącznika II ww. protokołu,

na rewersie wzoru świadectwa przewozowego EUR.1, w polu uwagi istnieje zapis,

iż świadectwo nie może zawierać elementów wymazanych lub wyrazów nadpisanych nad innymi wyrazami. Wszelkie zmiany muszą być dokonane poprzez skreślenie niewłaściwych elementów oraz przez dodanie koniecznych poprawek. Każda taka zmiana musi być potwierdzona przez osobę, która wypełnia świadectwo oraz

przez organy celne kraju lub terytorium wystawienia. Mając na uwadze powyższe organ celny drugiej instancji wskazał, iż ww. świadectwo zawiera w polu 11 poprawki w dacie pieczęci kenijskich władz celnych oraz wymazanie naniesione czerwonym kolorem na brzegu tejże pieczęci. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż pole 11

w świadectwie przewozowym EUR.1 jest przeznaczone wyłącznie dla władz celnych kraju legalizującego przedmiotowy dokument. Nanoszenie jakichkolwiek poprawek powinno być dokonane poprzez skreślenie nieprawidłowego zapisu i naniesieniu poprawnego, czyli w niniejszym przypadku nowej pieczęci na przedmiotowym dokumencie. Natomiast wszystkie dokonane zmiany winny być potwierdzone

przez władze celne dokonujące legalizacji świadectwa przewozowego EUR.1.

Powyższe błędy formalne w myśl art. 29 załącznika II Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20.12.2007 r. w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym, nie są błędami literowymi na dowodzie pochodzenia, a dokonane poprawki w polu 11 nie zostały potwierdzone przez właściwe władze celne, tym samym przyjęto, iż świadectwo przewozowe EUR.1 nr [...] z dnia 23.09.2008 r. nie spełnia wymogów formalnych zawartych w załączniku II powyższego rozporządzenia, tym samym nie może stanowić podstawy do zastosowania preferencyjnej stawki celnej na zgłoszony towar.

Organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw

do zastosowania preferencyjnych stawek celnych na zaimportowany towar z uwagi na odrzucenie świadectwa przewozowego EUR1 z przyczyn formalnych

- technicznych, uznał też, iż poczynione ustalenia podczas prowadzonego postępowania przez organ l instancji zostały dokonane w sposób prawidłowy,

nie podzielając stanowiska Strony w kwestii naruszenia prawa przez organ l instancji.

Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu Spółki dotyczącego braku podjęcia czynności wyjaśniających poprzez wezwanie firmy do złożenia ewentualnych wyjaśnień co do braku wzoru pieczęci zawartych w systemie SMS,

do którego firma nie ma dostępu zwrócił uwagę, iż informatyczny zbiór wzorów pieczęci stanowi narzędzie zarządzania wzorami pieczęci udostępnione jako pomoc organom celnym w ramach współpracy administracyjnej Stron Umów. Tym samym nie jest udostępniany podmiotom. Biorąc pod uwagę powyższe, organ odwoławczy wyjaśnił, iż stwierdzenie braku wzoru pieczęci użytego do legalizacji świadectwa przewozowego EUR.1, stanowi przesłankę do badania autentyczności

i prawidłowości wystawienia takiego dokumentu. Natomiast w powyższej sprawie taka konieczność nie zachodziła, bowiem przedmiotowe świadectwo przewozowe EUR.1 z powodów formalnych nie mogło stanowić prawidłowego dowodu pochodzenia.

Pismem z dnia 26.05.2009 r. pełnomocnik Strony zaskarżył powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a w szczególności:

- niewłaściwe zastosowanie art. 220 ust. 2 lit. b) Rozporządzenia Rady (EWG)

Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, poprzez odmowę jego zastosowania, i retrospektywne zaksięgowanie należności celnych, mimo iż stwierdzone nieprawidłowości świadectwa EUR1 stanowiły błąd, który nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez Skarżącego;

- nieprawidłową wykładnię art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007

z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających

lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym, zwanego dalej rozporządzeniem, w związku z art. 32 Załącznika II Reguły pochodzenia dotyczące definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy, poprzez odmowę uznania przedłożonego świadectwa EUR1 bez przeprowadzenia następczej weryfikacji jego autentyczności;

- niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 1 Rozporządzenia 1528 w związku

z art. 16 ust. 1 Załącznika II do Rozporządzenia 1528, poprzez uznanie, iż w sprawie niniejszej Skarżący miał obowiązek wystąpienia o retrospektywne wydanie świadectwa EUR1;

- art. 33 ust. 2 oraz art. 29 ust. 13 ustawy o VAT poprzez błędne określenie kwoty należnego podatku VAT;

- naruszenie art. 121 § 1 w związku z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez niedołożenie należytej staranności w pełnym wyjaśnieniu stanu faktycznego.

Jednocześnie Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. nr [...] z [...].02.2009 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, w związku z art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej, jako wydanych z rażącym naruszeniem przepisów prawa w całości,

lub alternatywnie, w przypadku uznania, iż decyzja nie narusza prawa rażąco,

ale naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy o uchylenie w całości powołanej wyżej decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a także przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając powyższe pełnomocnik Strony stwierdził, iż stanowisko Dyrektora Izby Celnej w B. jest niezgodne z treścią przywołanych przepisów Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. Z przepisów tych wynika, iż przedłożenie świadectwa pochodzenia EUR1 jest jednym z warunków skorzystania z preferencji celnej. Świadectwo to jedynie potwierdza spełnienie określonych wymagań przez importowany towar, nie decyduje natomiast o obiektywnym fakcie pochodzenia z określonego obszaru. Tym samym błąd formalny świadectwa EUR1 nie decyduje automatycznie o tym, iż towar nie pochodzi z obszaru objętego preferencją celną. Organ celny przed pozbawieniem Skarżącej prawa do wspomnianej preferencji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Jak wynika z ustaleń organów celnych przedmiotowe świadectwo EUR1 zawiera poprawki oraz wymazanie, zatem cechy te podważają autentyczność treści świadectwa EUR1. Zdaniem pełnomocnika Strony Dyrektor Izby Celnej

w B. nieprawidłowo ocenił wady świadectwa EUR1, a tym samym dokonał nieprawidłowego rozstrzygnięcia i ocenił je bowiem jako wady formalne decydujące

o odrzuceniu dokumentu z przyczyn technicznych. W ocenie Spółki tego typu właściwości dokumentu potwierdzającego pochodzenie nie stanowią jego wady formalnej, ale budzą wątpliwości co do autentyczności. Poprawki i przerobienia (wymazania) nie dają, pewności co do prawdziwych zapisów dokumentu.

Tym samym zdaniem skarżącej organ celny miał obowiązek zgodnie art. 32 ust. 1 Załącznika II do Rozporządzenia 1528 przeprowadzić weryfikację świadectwa EUR1 jeżeli powziął uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tego dokumentu. Jednocześnie jak wskazuje w swojej skardze pełnomocnik Strony stwierdzone wady świadectwa EUR1 podważają jego autentyczność i mają charakter formalny.

Tym samym Skarżący nie miał obowiązku wystąpienia o retrospektywne wydanie świadectwa EUR1 bowiem zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 pkt b załącznika II

do Rozporządzenia 1528, adresatem są władze celne państwa wywozu, zatem przepis ten nie będzie miał w sprawie zastosowania i nie stanowi źródła obowiązku wystąpienia o świadectwo EUR1 w tym trybie dla importera.

W opinii Spółki zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się

m.in. w sytuacji, gdy kwota opłat celnych należnych zgodnie z przepisami prawa nie została wykazana w rachunkach w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia opłat celnych działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej

z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa,

o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć.

Odpowiadając na skargę Strony Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał argumentację zawartą w ostatecznej decyzji. Wskazał, iż wymogi odnoszące się do wymiarów dokumentu EUR.1 potwierdza stanowisko Komisji Europejskiej (dokument TAXUD/C/5/HM/cs D(2009) 22155 z dnia 23.04.2009 r.), które wskazuje, iż świadectwa przewozowe EUR.1

nie spełniające wymogów technicznych (długość formularza), nie powinny być akceptowane przez władze celne Państw Członkowskich. Również identyczne stanowisko zajęła Komisja Europejska, w przypadku nieprawidłowego wzoru gilosza innego dokumentu, świadectwa pochodzenia FORM A (dokument TAXUD/C/5/AMM/cs D(2008) 22555, TAXUD/C/5/AMM/cs D(2008) 22553 z dnia 22.12.2008r). Jednakże jak wynika z wyjaśnień Komisji Europejskiej, w drodze wyjątku na prośbę kraju wystawiającego taki dokument, może zostać wyznaczony okres przejściowy do jego akceptacji przez władze celne Państw Członkowskich.

W powyższym przypadku władze celne Kenii nie występowały do Komisji Europejskiej o ustanowienie okresu przejściowego na stosowanie takiego formularza, który nie spełnia wymogów technicznych.

Dodatkowo organ odwoławczy ustalił, iż przedmiotowe świadectwo zawiera

w polu 11 poprawki w dacie pieczęci kenijskich władz celnych oraz wymazanie naniesione czerwonym kolorem na brzegu tejże pieczęci. Natomiast na rewersie każdego świadectwa przewozowego EUR1. jest zapis zgodny ze wzorem umieszczonym dodatku 3 Załącznika II do ww. rozporządzenia, iż świadectwo

nie może zawierać elementów wymazanych lub wyrazów nadpisanych nad innymi wyrazami. Wszelkie zmiany muszą być dokonane poprzez skreślenie niewłaściwych elementów oraz przez dodanie koniecznych poprawek. Każda taka zmiana musi być potwierdzona przez osobę, która wypełnia świadectwo oraz przez organy celne kraju lub terytorium wystawienia. Jednocześnie jak zauważa organ odwoławczy pole 11

w świadectwie przewozowym EUR.1 jest przeznaczone wyłącznie dla władz celnych kraju legalizującego przedmiotowy dokument. Nanoszenie jakichkolwiek poprawek powinno być dokonane poprzez skreślenie nieprawidłowego zapisu i naniesieniu poprawnego, czyli w niniejszym przypadku nowej pieczęci na przedmiotowym dokumencie. Natomiast wszystkie dokonane zmiany winny być potwierdzone

przez władze celne dokonujące legalizacji świadectwa przewozowego EUR.1. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, iż powyższe ustalenia nie są drobnymi niezgodnościami i błędami formalnymi, które w myśl art. 29 ww. przepisów

nie unieważniałyby takiego dowodu pochodzenia

Reasumując powyższe ustalenia Dyrektor Izby Celnej w B. w pierwszej kolejności dokonał badania ww. dokumentu pod względem formalnym, tzn. sprawdził czy zostało ono wystawione zgodnie z wymogami technicznymi zawartymi w załączniku II do cytowanego wyżej rozporządzenia. Po stwierdzeniu,

iż powyższy dokument nie spełnia ww. wymogów i tym samym nie został zaakceptowany, odstąpił od badania przedmiotowego świadectwa przewozowego EUR.1 pod kątem merytorycznym, tzn. czy określone w nim produkty odpowiadają danym zawartym w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie

W przedmiotowej sprawie organy celne w odniesieniu do świadectwa przewozowego EUR.1 nr [...] z dnia 23.09.2008 r. stwierdziły istnienie następujących nieprawidłowości. Po pierwsze, dokument ten nie spełniał wymogów technicznych określonych w dodatku 3 Załącznika II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym (Dz.U.UE.L.07.348.1), zwanego dalej rozporządzeniem. Po drugie, organ pierwszej instancji ustalił, iż zawarta w polu 11 przedmiotowego świadectwa przewozowego EUR.1, pieczęć władz celnych Kenii nie znajduje się w elektronicznym wykazie systemu SMS wzorów pieczęci stosowanych przez władze celne kraju eksportera do wystawiania świadectw przewozowych EUR.1. Po trzecie, organ odwoławczy wskazał, iż ww. świadectwo zawiera w polu 11 poprawki w dacie pieczęci kenijskich władz celnych oraz wymazanie naniesione czerwonym kolorem na brzegu tejże pieczęci. Pole to w świadectwie przewozowym EUR.1 jest przeznaczone natomiast wyłącznie dla władz celnych kraju legalizującego przedmiotowy dokument. Nanoszenie jakichkolwiek poprawek powinno być dokonane poprzez skreślenie nieprawidłowego zapisu i naniesieniu poprawnego, czyli w niniejszym przypadku nowej pieczęci na przedmiotowym dokumencie. Natomiast wszystkie dokonane zmiany winny być potwierdzone przez władze celne dokonujące legalizacji świadectwa przewozowego EUR.1. Według zaś dodatku 3 załącznika II ww. protokołu, na rewersie wzoru świadectwa przewozowego EUR.1, w polu uwagi istnieje zapis, iż świadectwo nie może zawierać elementów wymazanych lub wyrazów nadpisanych nad innymi wyrazami. Wszelkie zmiany muszą być dokonane poprzez skreślenie niewłaściwych elementów oraz przez dodanie koniecznych poprawek. Każda taka zmiana musi być potwierdzona przez osobę, która wypełnia świadectwo oraz przez organy celne kraju lub terytorium wystawienia.

Organ odwoławczy w następstwie stwierdzenia, iż powyższy dokument

nie spełnia wymogów formalnych, tj. nie odpowiada parametrom określonym

w dodatku 3 Załącznika II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r., odstąpił od badania przedmiotowego świadectwa przewozowego EUR.1 pod kątem merytorycznym, tzn. czy określone w nim produkty odpowiadają danym zawartym w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż dokonując weryfikacji przedmiotowego świadectwa organy celne po stwierdzeniu, iż dokument ten

nie odpowiada parametrom określonym w dodatku 3 Załącznika II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. nie poprzestały na tym. Zarzucono bowiem ponadto, iż zawarta w polu 11 przedmiotowego świadectwa przewozowego EUR.1, pieczęć władz celnych Kenii nie znajduje się

w elektronicznym wykazie systemu SMS wzorów pieczęci stosowanych przez władze celne kraju eksportera do wystawiania świadectw przewozowych EUR.1

oraz świadectwo zawiera w polu 11 poprawki w dacie pieczęci kenijskich władz celnych oraz wymazanie naniesione czerwonym kolorem na brzegu tejże pieczęci.

Stwierdzone przez organ celny nieprawidłowości nie miały zatem jedynie charakteru formalnego. Niemniej jednak w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wycofał się z kwestionowania braku wzoru pieczęci znajdującej się

na przedmiotowym dokumencie EUR.1 w elektronicznym wykazie systemu SMS wzorów pieczęci stosowanych przez władze celne kraju eksportera do wystawiania świadectw przewozowych EUR.1. Jednocześnie organ odwoławczy w odpowiedzi

na skargę zajął stanowisko, iż tylko przypadku pojawienia się wątpliwości

co do pochodzenia produktów jak również wątpliwości co do wzorów pieczęci, organ celny na podstawie art. 32 Załącznika II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. może wystąpić do zagranicznych władz celnych

o dokonanie sprawdzenia autentyczności świadectwa przewozowego EUR.1

oraz poprawności informacji podanych w tym dokumencie. W opinii organu celnego niezaakceptowanie świadectwa z powodów technicznych powoduje jego odrzucenie. Sąd pragnie jednak zwrócić uwagę, iż na etapie odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie miał zastrzeżeń co do wzorów pieczęci. Wzory pieczęci zostały natomiast zakwestionowane przez organ pierwszej instancji, natomiast w decyzji ostatecznej organ celny nie zajął w tej kwestii stanowiska.

O odrzuceniu dokumentu celnego traktuje art. 29 ust. 2 Załącznika II

do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. W myśl tego przepisu oczywiste błędy formalne, takie jak błędy literowe na dowodzie pochodzenia, nie powinny powodować odrzucenia danego dokumentu, jeżeli błędy te nie wzbudzają wątpliwości co do poprawności oświadczeń złożonych w tym dokumencie. Przepis ten reguluje zatem postępowanie organu celnego w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów formalnych (można określić je jako błędy mniejszej wagi), które - co jest istotne - nie wzbudzają wątpliwości co do poprawności oświadczeń złożonych w tym dokumencie. Regulacja ta w istocie zakazuje

tym organom odrzucać dany dokument w przypadku stwierdzenia ww. okoliczności. W przedmiotowej sprawie działanie organu celnego opierało się natomiast

na stosowaniu wskazanej regulacji przy zastosowaniu wykładni a contrario. Stwierdzenie bowiem błędu formalnego związanego z niespełnianiem

przez dokument EUR.1. parametrów przewidzianych w dodatku nr 3 Załącznika II

do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. spowodowało jego odrzucenie. W konsekwencji organy celne doszły do wniosku, iż w takim przypadku nie ma konieczności dokonania weryfikacji tego dokumentu w trybie

art. 32 Załącznika II do ww. rozporządzenia. Ponadto nawet owo wnioskowanie

a contrario nie zostało przeprowadzone przez organy celne właściwie,

tj. z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 29 ust. 2 Załącznika II

do ww. rozporządzenia. Organy nie wskazały bowiem, ażeby stwierdzone nieprawidłowości związane z niespełnianiem wymogów określonych w dodatku nr 3 Załącznika nr 2 do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia

2007 r. wzbudzały wątpliwości co do poprawności oświadczeń złożonych

w dokumencie EUR.1.

Należy zauważyć, że organy celne poprzez zastosowanie wnioskowania

a contrario z treści art. 29 ust. 2 Załącznika II rozporządzenia wyprowadziły ogólną zasadę, dającą podstawę do odrzucenia świadectwa pochodzenia towarów z uwagi na wady natury formalnej, ze skutkiem wykluczającym konieczność przeprowadzenia następczej weryfikacji w trybie określonym w art. 32 ust. 1 tego Załącznika.

Sąd w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska organów celnych w kwestii interpretacji art. 32 Załącznika II do rozporządzenia. Należy bowiem zwrócić uwagę na treść tego przepisu, odnoszącego się do zagadnienia weryfikacji dowodów pochodzenia, zgodnie z którym następcze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadzane są wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub - co należy szczególnie podkreślić - spełnienia innych wymogów niniejszego Załącznika. Zauważyć należy, że parametry dokumentu EUR.1 zostały określone w sposób opisowy w dodatku nr 3 Załącznika nr 2 do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. Dodatek ten stanowi integralną część tego aktu prawnego. Skoro tak, to organ celny zobligowany był do przeprowadzenia następczej weryfikacji dowodów pochodzenia, albowiem mając na uwadze treść art. 32 ust 1 Załącznika II do ww. rozporządzania dowód pochodzenia nie spełniał innych wymogów tego Załącznika.

Wnioskowanie a contrario na gruncie art. 29 ust. 2 Załącznika II

do rozporządzenia dokonane przez organy celne jest ponadto niespójne z wnioskami wynikającymi z analizy art. 32 ust. 1. Przepis ten (art. 32 ust. 1) wyraźnie nakazuje dokonanie przez organ celny następczej weryfikacji dowodów pochodzenia

w przypadku niespełniania wymogów Załącznika II, w tym także wymogów w swej istocie formalnych albowiem związanych z parametrami samego dokumentu EUR.1. W konsekwencji nie można z art. 29 ust. 2 wywodzić w drodze wykładni w oparciu

o rozumowanie a contrario uprawnienia organu celnego do odrzucenia takiego dowodu, który nie spełnia wymogów Załącznika II.

W dalszej kolejności należy wskazać, że organy celne nie poprzestały

na badaniu okoliczności, czy przedmiotowe świadectwo pochodzenia spełnia przesłanki formalne, ale przeszły do weryfikacji merytorycznej dokumentu EUR.1. Działanie organu celnego w tym zakresie jest wewnętrznie sprzeczne. Skoro bowiem w opinii organów celnych już same wady natury formalnej stanowiły podstawę

do odrzucenia dowodu, to w jakim celu podjęto się weryfikacji merytorycznej.

W konsekwencji, w opinii Sądu, przejście do etapu merytorycznej oceny determinowało organy celne do zastosowania trybu określonego w art. 32 Załącznika II do przedmiotowego rozporządzenia.

Niemniej istotne znaczenie w sprawie ma art. 220 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.92.302.1), dalej WKC, który w opinii Sądu został

w tej sprawie naruszony. Otóż zgodnie z art. 220 ust. 1 WKC, jeżeli kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana zgodnie z art. 218 i 219

lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej, to zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia należy dokonać w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika (zaksięgowanie retrospektywne). Tak też w niniejszej sprawie postąpiły organy celne. Jednakże zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) WKC z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy kwota opłat celnych należnych zgodnie z przepisami prawa nie została wykazana w rachunkach w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną

do uiszczenia opłat celnych działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Jeżeli natomiast preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej

z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa,

o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w rozumieniu pierwszego akapitu.

Art. 220 ust. 2 lit. b) WKC wprowadza zatem rozwiązanie, w myśl którego ograniczenie możliwości retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego dotyczy sytuacji, gdy niezaksięgowanie było następstwem błędu organów administracyjnych państwa trzeciego. Prawodawca uznał, że osoba zobowiązana

nie może ponosić odpowiedzialności za złe funkcjonowanie systemu spowodowane błędami popełnionymi przez organy państwa trzeciego. Wprowadzoną regulację traktuje się jako zgodną z podstawowymi zasadami słuszności. Szczególnie podkreślić należy, czego nie dostrzegły w niniejszej sprawie organy celne,

iż art. 220 ust. 2 lit. b) WKC wprowadza zasadę, zgodnie z którą jeżeli preferencyjny status towaru został potwierdzony w ramach systemu współpracy administracyjnej

z udziałem organów państwa trzeciego, to wydanie przez te organy błędnego świadectwa stanowi błąd, którego nie można było racjonalnie wykryć w rozumieniu przepisów o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty długu celnego. Oznacza to przyjęcie swego rodzaju domniemania niewykrywalności błędu, co znacznie poprawia pozycję zobowiązanego w stosunku do rozwiązania obowiązującego

na podstawie art. 220 ust. 2 lit. b) zdanie pierwsze WKC (W. Morawski (w:) Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz, red. W. Morawski, Warszawa 2007, s. 942

i n.). Domniemanie to ma charakter ustawowy i w związku z powyższym nie mają znaczenia w sprawie rozważania organu celnego zawarte na stronie 9 odpowiedzi

na skargę z dnia 19 czerwca 2009 r., wskazujące, iż Spółka miała świadomość,

iż dokument EUR.1. nie spełnia wymogów formalnych.

Wydanie wadliwego świadectwa nie stanowi natomiast błędu w rozumieniu

art. 220 WKC, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, czego jednak w niniejszej sprawie

nie stwierdzono. Prawodawca nawiązał tu bowiem do zasady, że błąd musi być wywołany przez same organy celne. Również ewentualne błędy mające swą przyczynę poza sferą działania organów (np. błędy kontrahentów) obciążają importera, jeżeli posłużył się tymi danymi. Ciężar udowodnienia, że eksporter przedstawił niewłaściwe dane spoczywa na organach celnych (W. Morawski (w:) Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz, red. W. Morawski, Warszawa 2007, s. 943).

Konsekwencją naruszenia przepisów art. 29 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Załącznika II Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20.12.2007 r. w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym oraz art. 220 ust. 2 lit. b) WKC - poprzez ich niezastosowanie, było również naruszenie postanowień art. 33 ust. 2 ustawy o podatku od towarów usług. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów procedury (art. 29 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Załącznika II Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20.12.2007 r.)

oraz prawa materialnego (art. 220 ust. 2 lit. b) WKC) miało w opinii Sądu istotny wpływ na wynik sprawy i ostateczne obciążenie zobowiązanego należnościami celnymi i podatkowymi.

Wobec stwierdzonych naruszeń orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię mających w sprawie przepisów, w tym art. 29 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Załącznika II Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20.12.2007 r.

oraz treść art. 220 ust. 2 lit. b) WKC , uwzględniając gwarancyjny charakter tego przepisu. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji, Sąd oparł o przepis

art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a

i § 6 pkt 5 w zw. z § 18 ust.1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z 28 września 2003 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).