Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 695/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2021 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Prezydent Miasta P. (zwany dalej "Prezydentem" lub "organem I instancji") odmówił przyznania G. M. pomocy finansowej na remont domu w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości. Decyzja wydana została po rozpatrzeniu wniosku z [...] grudnia 2019 r. oraz przeprowadzonym w dniu [...] stycznia 2020 r. wywiadzie środowiskowym.

W toku postępowania ustalono, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą, o lekkim stopniu niepełnosprawności, utrzymuje się z emerytury. Regularnie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P.. Obecnie pobiera kwotę [...]zł, m. in. na zakup leków, żywności.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w miesiącu październiku 2019 r. wnioskodawczyni uzyskała dochód miesięczny w wysokości [...] zł, tym samym nie spełnia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zmianami, zwanej dalej "u.p.s."). Mając to na uwadze uznano, że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do pomocy w formie zasiłków celowych w myśl art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., które umożliwiają przyznanie tej pomocy na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej przy równoczesnym spełnieniu kryterium dochodowego. Organ wyjaśnił, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu.

Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego organ rozpoznał wniosek na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi,

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" o którym mowa w art. 41 u.p.s. nie jest jednak ściśle sformułowane i wymaga konkretyzacji w okolicznościach faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Bez wątpienia o możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego, decyduje sytuacja życiowa, w której znalazła się strona. Jednak, aby można było ocenić czy w danej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", organ winien wnikliwie ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, w tym faktyczny dochód miesięczny, wydatki związane z utrzymaniem - z uwzględnieniem stanu zdrowiu strony. Jednocześnie użyty w tym artykule zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że świadczenie nie przysługuje z mocy samego prawa, tylko organ rozważa możliwość przyznania pomocy, biorąc pod uwagę różne okoliczności.

Powołując się na orzecznictwo organ pierwszej instancji wskazał, że szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która bez szczególnie wnikliwej analizy potwierdza nadzwyczajność i niecodzienność okoliczności, w jakich znalazł się wnioskodawca. Poza tym, organ pomocy społecznej kieruje się nie tylko potrzebami wnioskodawcy, lecz również własnymi ograniczonymi możliwościami finansowymi i nie ma za zadanie wyręczanie ich z każdych napotykanych trudności życiowych.

Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie wskazała kwoty o jaką wnioskuje oraz nie przedstawiła wyceny planowanych prac remontowych, a podana wysokość oczekiwanego świadczenia - "co łaska", jest niemiarodajna. Niemiarodajne jest również powoływanie się na dokumentację znajdującą się w aktach wcześniejszych spraw. Tym samym trudno jest jednoznacznie określić, o jaką kwotę na dokonanie remontu strona wnioskuje i co konkretnie wchodzi w zakres planowanych prac remontowych.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że remont domu w celu polepszenia standardu życia przekracza pojęcie "niezbędnej potrzeby życiowej". Udzielanie świadczeń z pomocy społecznej, w szczególności zasiłków celowych, oparte jest na zasadzie pomocniczości, która polega na wspieraniu rodziny i towarzyszeniu jej w procesie usamodzielniania, w konsekwencji prowadząc stopniowo do uniezależnienia od świadczeń pieniężnych. Ośrodek nie ma obowiązku całkowitego utrzymywania wnioskujących i spełniania każdego żądania w pełnym zakresie. Wnioskodawczyni była wielokrotnie pouczona, że powinna dążyć do unormowania swojej sytuacji życiowej. Zamieszkując w dużym domu należało pomyśleć o wynajmie i uzyskiwaniu dochodów w ten sposób.

Remont domu, którego rozmiary nie są znane, nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej. Ponadto wydatkowanie przez organ pomocy społecznej środków publicznych na opłacenie wszystkich kosztów utrzymania klientów w pełnym zakresie stałoby w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz z gospodarnością, do której zobowiązane są wszystkie organy publiczne. W związku z powyższym wskazano, iż świadczenia przewidziane w ramach pomocy społecznej mają charakter wyłącznie pomocniczy, wspierający osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do samodzielnego pozyskania środków finansowych. Uprawnienia wynikające z przepisów u.p.s. mają charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

W terminowo wniesionym odwołaniu G. M. podniosła, że nie przeprowadzono żadnego postępowania wyjaśniającego. Tymczasem sprawa ma charakter niepowtarzalny, jedyny. Skarżąca dołączyła do odwołania dokumenty, faktury i pokwitowania z remontów przeprowadzonych w jej domu przed laty. Uważa, że na ich podstawie można dokładnie wyliczyć, jakie koszty są niezbędne. Podniosła, że jako osoba z niepełnosprawnością potrzebuje warunków do przemieszczania się po swoim domu.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodził przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 41 u.p.s. Skarżąca dysponuje możliwościami finansowymi przekraczającymi kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt. 2 u.p.s. Bez wątpienia eksploatacja domu jednorodzinnego wymaga systematycznego przeprowadzania napraw i remontów. Wydatki z tym związane należy uznać za wydatki spodziewane, które należy uwzględnić w planowaniu budżetu. Podkreślono, że ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tego świadczenia, które może być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i powinno być przeznaczone na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy, a nie na podnoszenie standardów codziennego funkcjonowania.

Ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego czy zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu musi uwzględniać cele i zadania pomocy społecznej. W tym względzie istotnego znaczenia nabiera art. 2 i 3 u.p.s. Świadczenia z pomocy społecznej powinny być przyznawane wówczas, gdy jednostka znajdująca się w sytuacji kryzysowej nie ma możliwości przezwyciężenia trudności własnymi siłami. Tymczasem zgłoszona potrzeba nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu u.p.s., zatem brak jest zatem podstaw do jej sfinansowania ze środków publicznych. Organ pomocy społecznej nie może bowiem przejąć na siebie obowiązku wykonywania napraw i remontów, które nie mieszczą się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej Świadczenia ze środków pomocy społecznej mają jedynie charakter pomocniczy. Pomoc polega na wspieraniu rodziny, subsydiarnym towarzyszeniu w procesie usamodzielniania, w rezultacie prowadząc stopniowo do uniezależnienia od świadczeń pieniężnych.

Kolegium podkreśliło, że zasadniczym celem u.p.s. jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oceniając sytuację życiową Skarżącej stwierdzono, że nie wykorzystuje własnych możliwości do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca posiada dom jednorodzinny, w którym mieszka sama, może zatem uzyskiwać środki finansowe z jego wynajmu. Może też sprzedać nieruchomość, której utrzymanie przerasta jej możliwości finansowe i za uzyskane środki zakupić mieszkanie, które będzie mogła utrzymać. Kolegium wyjaśniło, że nie odnosi się do dokumentów z 2006 r., załączonych przez Skarżącą do odwołania. Dokumenty dotyczące dofinansowania remontu dla osoby niepełnosprawnej nie mają bezpośredniego związku z rozpatrywaną sprawą i nie było podstaw, aby były przedmiotem rozpatrzenia w niniejszym postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zdaniem Skarżącej to organ ponosi całą odpowiedzialnością za stan domu, ponieważ nie zostały opłacone faktury za prace remontowe prowadzone w 2006 roku.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z dnia [...] września 2020 r. Skarżąca uzupełniła swoje stanowisko w sprawie, podtrzymując skargę i jej zarzuty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów."

Mając na uwadze, że Skarżąca zażądała przeprowadzenia rozprawy, wyjaśnić należy, że zgoda strony na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie jest konieczna. Przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w rozpatrywanym przypadku jest uzależnione od uznania, że rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla życia i zdrowia osób w niej uczestniczących. Stanowisko to jest zgodne ze stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, w której przyjęto, że którą przepis art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

Zarządzeniem nr [...] Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem [...] w związku z objęciem miasta P. obszarem należącym do strefy czerwonej oraz w zw. z Zarządzeniem nr [...] Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, sprawa niniejsza Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia [...] maja 2021 r. została skierowana do rozpoznania w trybie wyżej opisanym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO w P. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. w przedmiocie odmowy przyznania G. M. świadczenia w ramach systemu pomocy społecznej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta nie naruszają prawa.

Po pierwsze, stwierdzić należy, że Skarżąca jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności na stałe, co wynika z wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w P. z dnia [...] października 2013 r., VI U [...]. Skarżąca regularnie korzysta z pomocy społecznej w tym na zakup leków czy żywności.

Skarżąca posiada niewielki, ale stały dochód w postaci świadczenia emerytalno-rentowego, który w okresie od lipca do września 2019 r. wynosił miesięcznie [...] zł brutto ([...] zł netto). W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku inicjującego postępowanie administracyjne dochód wynosił [...] zł netto. Organy obu instancji zasadnie zauważyły, iż kwota ta przekracza kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Tym samym Skarżąca nie kwalifikowała się do uzyskania pomocy w oparciu o przepis art. 39 powołanej ustawy.

W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie świadczenia celowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów prawa niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Wynika to wprost z powołanego art. 8 ust. 1 u.p.s.

Pomimo ustalenia dotyczącego kryterium dochodowego, konieczne było rozważenie ewentualnej, potencjalnej możliwości przyznania Skarżącej wnioskowanych świadczeń z uwzględnieniem okoliczności, w jakich się znalazła. Na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe" może być przyznane świadczenie w postaci specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu.

Organy obu instancji przeanalizowały sytuację Skarżącej dochodząc do przekonania, że nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności pozwalające udzielić jej pomocy.

Jak wskazano, art. 41 pkt 1 u.p.s. posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku". Dodatkowo należy wskazać, że ustawodawca wprowadza formę kwalifikowaną poprzez słowo "szczególnie". W doktrynie przyjmuje się, iż przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych, które można by przewidzieć, czy zapobiec im. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Tożsamą wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia: 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07, 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, 16 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 179/18, 16 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3072/18, 23 marca 2021, sygn. akt I OSK 2698/20, wszystkie orzeczenia dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA").

Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

W opinii Sądu decyzja odmawiająca przyznania Skarżącej pomocy finansowej na remont domu nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną Skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1866/19, dostępny w CBOSA).

Wskazywana przez Skarżącą, a znana organom, jej sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może zostać zakwalifikowano jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Jakkolwiek charakter zgłaszanych potrzeb w postaci remontu domu związany jest z zaspokojeniem potrzeb bytowych Skarżącej (mieszkalnictwo), niemniej sytuacja Skarżącej jest w swoisty sposób stabilna i "niezaskakująca". Skarżąca od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje. Nie zaistniały również w jej sytuacji nowe nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 u.p.s. Organy trafnie zauważyły, iż sytuacja dochodowa Skarżącej jest stabilna z racji pobieranej emerytury. Ponadto co miesiąc otrzymuje świadczenie w ramach systemu opieki społecznej, które odciążają ją w zakresie ponoszenia wydatków na zakup żywności czy też leków (zob. wszystkie decyzje z dnia [...] stycznia 2020 r. [k. 31-22 akt administracyjnych I instancji] nr: [...] [[...] zł na zakup leków w styczniu 2020 r.], [...] [[...] zł na zakup żywności w styczniu 2020 r.], [...] [[...] zł na zakup żywności w lutym 2020 r.], [...] [[...] zł na zakup żywności w marcu 2020 r.], [...] [[...] zł na zakup żywności w kwietniu 2020 r.]). Ponadto Skarżąca mieszka sama w dużym domu. Ta okoliczność wskazuje na możliwość znalezienia dodatkowego źródła dochodu przez wynajem albo sprzedaż. Tym samym należy uznać, że Skarżąca ma możliwość zaspokajania swojej potrzeby przez stopniowe remontowanie swojego domu. Jej sytuacja życiowa nie znamionuje "szczególnie uzasadnionego przypadku", który stanowiłby jedyną możliwość na zaspokojenie podstawowych, elementarnych potrzeb życiowych uchodzących za niecierpiących zwłoki.

Należy podkreślić, że pogarszający się stan techniczny domu wraz z upływem czasu nie jest okolicznością nadzwyczajną, której zaistnienie jest konsekwencją niefortunnych zdarzeń. Taką okolicznością byłoby znaczne uszkodzenie, czy też zniszczenie domu w wyniku działalności siły wyższej, na którą nikt nie ma wpływu. Z tego względu Sąd w całości podziela argumentację SKO w P.. Konieczność remontowania domu nie jest nadzwyczajną okolicznością uzasadniającą przyznanie zasiłku mimo przekraczania kryterium dochodowego.

Reasumując, jeszcze raz należy zaznaczyć, iż art. 41 u.p.s. w sposób jednoznaczny wskazuje na wyjątkowy charakter specjalnego zasiłku celowego. O możliwości jego przyznania nie decyduje bowiem dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Szczególne przypadki, o których mowa w tym przepisie, muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego.

O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może świadczyć to, iż w przekonaniu Skarżącej jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą wyznaczoną przez ustawę jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. Sąd nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją publiczną. Oceniając natomiast obecną sprawę w świetle okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie Sąd brał pod uwagę, że Skarżąca jest osobą posiadającą niewielki, lecz stały dochód, jak i to, że otrzymuje, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby.

Trafnie również organy przyjęły, że Skarżąca nie wykorzystuje wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przedstawione w decyzjach, że brak środków na utrzymanie domu nakazuje rozważyć możliwość jego wynajęcia lub sprzedaży i w to miejsce zakupu odpowiedniego dla Skarżącej lokalu mieszkalnego. Jest to oczywiście jedna z możliwości.

Warte przypomnienia jest to, że celem instytucji pomocy społecznej nie jest przejęcie przez państwo na siebie wszystkich kosztów utrzymania wnioskującego. W szczególności w sytuacji, gdy Skarżąca może podjąć działania, które mogą poprawić jej sytuację życiową i majątkową (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 158/20, dostępne w CBOSA). Zadaniem pomocy społecznej jako subsydiarnej działalności państwa oraz samorządu nie jest sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu.

Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa Skarżącej jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji.

Ubocznie Sąd wskazuje, że przedstawiona wyżej ocena dotycząca szczególnie uzasadnionego przypadku z art. 41 u.p.s. odnosi się tylko do niniejszej sprawy i nie oznacza, że wykluczone jest udzielenie Skarżącej pomocy na inne potrzeby. Każda sprawa oceniana jest przez organ indywidualnie.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skardze. W szczególności żadnego znaczenia dla rozpatrzenia sprawy nie mają przyczyny, dla których nie doszło do przeprowadzenia remontu domu w 2006 roku, w ramach umowy zawartej z Prezydentem Miasta P. na przystosowanie domu do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Nie znaleziono także innych podstaw przesądzających o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.