Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1566/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 i art. 255
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 102/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o sprostowanie oczywistej omyłki w decyzji postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

P. S. w dniu 12 kwietnia 2015 r. złożył wniosek przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

Postanowieniem z dnia 2 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego (pkt. I) i umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt II). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że P. S. w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest dochód uzyskiwany z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.720,00 zł brutto (1.280,00 zł netto) miesięcznie. Wynagrodzenie to jest jednak zajęte przez komornika sądowego. P. S. dodał ponadto, że wynajmuje pokój bez formalnej umowy najmu i z tego tytułu ponosi opłatę w kwocie 600 zł. Ponosi również stałe miesięczne wydatki na zakup biletu miesięcznego (112 zł), opłaty za telefon komórkowy (40 zł), za Internet (50 zł) oraz na zakup żywności i środków czystości (450 zł). Oświadczył przy tym, że nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W ocenie wnioskodawcy samodzielnie nie jest w stanie skutecznie bronić swoich praw przed sądem, a brak środków finansowych nie pozwala mu ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika.

Pismem z dnia 15 maja 2015 r. Sąd wezwał wnioskodawcę do złożenia dokumentów, które pozwoliłyby na ocenę jego aktualnego stanu majątkowego, tj. dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę, odpisu zeznania podatkowego za rok 2014 oraz wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na to wezwanie P. S. zwrócił się z prośbą o wyznaczenie nowego terminu do złożenia dokumentów, gdyż w zakreślonym przez Sąd terminie nie jest w stanie skompletować niezbędnej dokumentacji.

Odmawiając przyznania prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że wsparcie z budżetu państwa w postaci przyznania stronie prawa pomocy przysługuje osobom, które stosownymi dokumentami wykażą, że są niezamożne. P. S. nie przedstawił żadnych dokumentów pozwalających na ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Nie została potwierdzona ani aktualna wysokość uzyskiwanego przez niego dochodu ani wysokość ponoszonych wydatków. P. S. nie uprawdopodobnił ponadto okoliczności prowadzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego. Również kwestia posiadania kont bankowych oraz wysokości posiadanych na nich środków nie została wyjaśniona przez wnioskodawcę. Nienadesłanie wskazanych w wezwaniu sądowym dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia czy samodzielne pokrycie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy.

Z powyższych względów skoro P. S. nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, to oznacza to, że nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Natomiast sama okoliczność, że P. S. uczestniczy w wielu (około 80) postępowaniach nie może prowadzić do uwzględnienia jego wniosku.

WSA w Warszawie wyjaśnił ponadto, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z e zm. dalej jako "P.p.s.a.") wnioskodawca ustawowo zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z tego też względu wniosek P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało umorzyć, a wniosek rozpoznano jedynie w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Na postanowienie WSA w Warszawie zażalenie wniósł P. S., stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadnił w sposób właściwy, a braki formalne uzupełnił w wymaganym terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące swego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W niniejszej sprawie WSA w Warszawie pismem z dnia 15 maja 2015 r. wezwał P. S. do złożenia dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Wezwania tego P. S. jednak nie wykonał. Wnioskodawca nie przedstawił zatem niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Brak takich danych uniemożliwił Sądowi I instancji dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 P.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania osoby, która nie wykaże, że spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że WSA w Warszawie zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.