Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2246/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego 1. uchyla skararżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2005 r., nr [...] przyznającą A. S. zasiłek okresowy za miesiące od listopada 2005 do grudnia 2005 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W ustaleń organu odwoławczego wynika następujący stan sprawy:

W dniu 6 września 2005 r. A. S. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o przyznanie zasiłku na zakup [...], [...], [...] oraz [...] dla córki M. S. W kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego odnotowano, że ubiega się również o pomoc finansową na przejazdy do placówki opiekuńczo – wychowawczej w G.

W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że A. S. zamieszkuje wraz z mężem, lecz z powodu orzeczonej separacji sądowej prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Córki wymienionej, w miesiącu wrześniu 2005 r. zostały skierowane do placówki opiekuńczo – wychowawczej w G. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. bez prawa do zasiłku. W trakcie przeprowadzania wywiadu A. S. nie zgłaszała problemów zdrowotnych. Ustalono, że łączny dochód wymienionej w miesiącu wrześniu 2005r. wyniósł [...] zł (z tytułu zasiłku rodzinnego), zaś w miesiącu sierpniu 2005 r. – [...] zł (zasiłek rodzinny na dwójkę dzieci i dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka). Z uwagi na trudną sytuację życiową wnioskodawczyni, pracownik socjalny zaproponował w kwestionariuszu przyznanie A. S. zasiłku okresowego na cele zgłoszone we wniosku.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., decyzją z dnia [...] października 2005 r. przyznał wnioskowany zasiłek okresowy w miesiącu listopadzie i grudniu 2005 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż ustalając wysokość przyznanego świadczenia wzięto pod uwagę trudną sytuację wnioskodawczyni oraz uwzględniono własne możliwości finansowe ośrodka.

Od powyższej decyzji odwołała się A. S. W odwołaniu wskazała na trudną sytuację finansową i rodzinną. Podniosła, że przyznana pomoc finansowa nie zaspokaja jej podstawowych potrzeb, zwiększonych w ostatnim czasie z powodu konieczności dojazdu do ośrodka opiekuńczo - wychowawczym w G.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 38 ustawy o pomocy społecznej, bowiem jest osobą bezrobotną, uzyskuje dochód w wysokości [...] zł, przy ustawowym kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej wynoszącym 461,00 zł. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo naliczył wysokość zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 38, w związku z art. 147 ust.2 pkt. 1 ww. ustawy, wysokość zasiłku okresowego jest ustalana w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, przy czym: 1) kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418,00 zł miesięcznie, 2) minimalna wysokość zasiłku okresowego w 2005 r. wynosi 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. W analizowanej sprawie różnica pomiędzy kryterium dochodowym, a dochodem skarżącej wynosi 375,00 zł. W tej sytuacji wysokość zasiłku okresowego może zawierać się w przedziale od 112,50 zł do 418,00 zł miesięcznie, co uzasadnia stwierdzenie, iż kwota przyznanego A. S. zasiłku okresowego mieści się w granicach określonych prawem. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji, ustalając wysokość świadczenia oraz okres na jaki przyznano zasiłek okresowy, wziął pod uwagę trudną sytuację wnioskodawczyni oraz własne możliwości finansowe. Wysokość zasiłku okresowego została uzależniona od możliwości finansowych MOPS oraz ilości osób ubiegających się o pomoc. Ośrodek obejmuje pomocą w formie zasiłków okresowych 790 osób miesięcznie, przy czym średnia wysokość zasiłku wynosi ok. 100 zł. Zdaniem organu przyznana pomoc w formie zasiłku okresowego w kwocie [...] zł miesięcznie powinna wspomóc zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Pomoc przyznana została na okres 2 miesięcy z uwagi na możliwość samodzielnego pozyskiwania przez wnioskodawczynię środków finansowych, poprzez podjęcie pracy sezonowej lub dorywczej. Zaskarżonej decyzji nie można zatem zarzucić naruszenia prawa, bowiem organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił oraz rozważył sytuację skarżącej w powiązaniu z własnymi możliwościami finansowymi oraz skalą potrzeb i ilością innych osób oczekujących pomocy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wymieniona podniosła, że organ pierwszej instancji błędne ustalił jej sytuację finansową, bowiem jest ona osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje żadnego dochodu. Nie jest dla skarżącej zrozumiałe, dlaczego organ przyjął, iż uzyskuje ona dochód w wysokości [...] zł. Skarżąca podała, że usilnie poszukuje pracy, lecz bez własnej winy nie może znaleźć zatrudnienia nawet sezonowego. Przyznana kwota zasiłku okresowego nie zaspokaja jej niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż dziennie przypada jej kwota [...] zł. Ponadto MOPS w P. nie przyznał skarżącej dofinansowania przejazdów do G., gdzie w placówce opiekuńczo – wychowawczej przebywają jej dzieci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona, bowiem organy orzekające nie wyjaśniły i nie oceniły wszystkich istotnych dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia okoliczności sprawy.

Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie.

Zgodnie z zapisem art. 147 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie, bowiem jest osobą bezrobotną i uzyskiwany przez nią dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Organy orzekające w sprawie rozstrzygnięcia oparły na stwierdzeniu, że różnica pomiędzy kryterium dochodowym, a dochodem skarżącej wynosi 375,00 zł, a zatem wysokość zasiłku okresowego w tym przypadku może zawierać się w przedziale od 112,50 zł do 418,00 zł miesięcznie.

Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić z dwóch powodów. Organy obu instancji nie wyjaśniły, czy zasiłek okresowy został stronie przyznany na jej wniosek, czy też z urzędu, w oparciu o przepis art. 102 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Nie ustalono także, z jakiego okresu należy przyjąć dochód strony do naliczenia świadczenia. Brak ustalenia w tym zakresie skutkuje wadliwością rozstrzygnięcia, powodującą błędne ustalenie okresu na jaki zasiłek okresowy został przyznany lub wysokości przyznanego zasiłku.

Jak wynika z materiału dowodowego, strona we wniosku złożonym w dniu 6 września 2005 r. nie określiła z jakiej formy pomocy chciałaby skorzystać. Dyrektor MOPS wydał w sprawie dwie decyzje. Jedną z nich, przyznał A. S. zasiłek celowy w wysokości 140 zł, zaś drugą decyzją - będącą przedmiotem kontroli sądowej, zasiłek okresowy.

W przypadku uznania, że zasiłek okresowy został przyznany na wniosek strony wniesiony we wrześniu 2005 r., należałoby stwierdzić, iż organ błędnie ustalił okres na jaki zasiłek ten został udzielony. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ww. ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z wymaganą dokumentacją. W tej sytuacji przyznanie przedmiotowego świadczenia w miesiącu listopadzie i grudniu 2005 r. narusza powyższy przepis.

Natomiast w przypadku uznania, iż zasiłek okresowy został przyznany z urzędu, począwszy od miesiąca listopada 2005 r., organ powinien ponownie ustalić dochód skarżącej z miesiąca poprzedzającego przyznanie świadczenia tj. października 2005 r.

W świetle przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (...). Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje odrębnych uregulowań prawnych określających tryb przyznawania świadczeń z urzędu. Powołany przepis art. 8 ust. 3 ww. ustawy należy stosować odpowiednio, przyjmując jako dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, datę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie. Z materiału aktowego wynika natomiast, że organ pierwszej instancji nie ustalił dochodu strony w miesiącu październiku 2005 r., bowiem decyzję wydał przedwcześnie, w dniu 3 października 2005 r. w oparciu o ustalony dochód z miesiąca września 2005 r. Z oświadczenia zawartego w skardze wynika, że A. S. w październiku 2005r. nie uzyskała dochodu. Wobec powyższego, ustalając minimalną wysokość świadczenia w oparciu o przepis art. 38 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 147 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, należało przyjąć kwotę 125,40 zł (stanowiącą 30% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej - 418 zł, a dochodem tej osoby – 0 zł), a nie jak nieprawidłowo przyjął organ kwotę [...] zł.

W świetle powyższych ustaleń uznać należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2005 r. zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany jest wyjaśnić zaistniałe w sprawie wątpliwości oraz uzupełnić materiał dowodowy, w wyżej wskazanym zakresie i w oparciu o dokonane ustalenia, wydać decyzję w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.