Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1835/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 134, art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi H. Spółka z o.o. w K. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) września 2018 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa PFRON z dnia (...) lipca 2018 r. 2) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz H. Spółka z o.o. w K. kwotę 4.939 zł (słownie: cztery tysiące dziewięćset trzydzieści dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: Skarżąca, Strona, Spółka) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON, dalej: organ) z dnia [...] września 2018 r. znak: [...], utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...]. [...] nakazującą Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowemu "[...]" sp. z o.o. zwrot w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za grudzień 2015 r., marzec i grudzień 2016 r. oraz luty 2017 r.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

PFRON zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - właściwego ze względu na siedzibę Spółki - z prośbą o udzielenie informacji, czy Strona opłaciła (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne za okresy: grudzień 2015 r., marzec i grudzień 2016 r. oraz luty 2017 r. za pracowników wymienionych w piśmie. Poproszono o podanie kwot, jakie powinny zostać uiszczone, jakie wpłacono oraz w jakim terminie. Ponadto poproszono o wskazanie, czy ewentualne wpłaty dokonane po terminie dotyczą pracowników niepełnosprawnych wymienionych w piśmie.

Pismami z dnia 24 listopada i 20 grudnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] przekazał informacje na temat uregulowania składek na ubezpieczenia społeczne przez stronę. ZUS wskazał, iż płatnik dokonywał rozliczenia należnych składek w zbiorczej deklaracji rozliczeniowej (ZUS DRA), zaś kwotę składek za poszczególnych ubezpieczonych płatnik wykazywał w imiennych raportach miesięcznych o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach (ZUS RCA) sporządzonych dla tych ubezpieczonych. Ponadto nadmieniono, że na koncie ubezpieczonego nie są ewidencjonowane daty wpłat składek wobec czego uznano, iż składki za pracowników niepełnosprawnych wymienionych w piśmie Funduszu zostały opłacone. ZUS wskazał również, iż dokonuje rozliczenia konta zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1831). Podstawą dokonania rozliczenia konta są prawidłowo złożone przez płatnika składek dokumenty rozliczeniowe oraz wpłaty, które wpłynęły na konto płatnika. W przypadku złożenia korekt dokumentów rozliczeniowych stan konta może ulec zmianie.

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...], [...], nakazał Skarżącej zwrot w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za grudzień 2015 r., marzec i grudzień 2016 r. oraz luty 2017 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 26a ust 1 a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego podczas prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków PFRON pobranych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy: grudzień 2015 r., marzec i grudzień 2016 r. oraz luty 2017 r. wykazała, iż Strona opłaciła składki po obowiązującym płatnika terminie.

Strona skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2018 r. znak: [...], Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2018 r. nakazującą Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowemu "[...]" sp. z o.o. zwrot w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za grudzień 2015 r., marzec i grudzień 2016 r. oraz luty 2017 r.

W uzasadnieniu organ podtrzymał wszystkie argumenty i zarzuty wskazane w decyzji organu I instancji.

Prezes PFRON wskazał, iż ZUS oświadczył, że dokonuje rozliczenia konta zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Podstawą dokonania rozliczenia konta są prawidłowo złożone przez płatnika składek dokumenty rozliczeniowe oraz wpłaty, które wpłynęły na konto płatnika. W przypadku złożenia korekt dokumentów rozliczeniowych stan konta może ulec zmianie.

Ponadto organ zaznaczył, iż informacje przekazane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych stanowią dowód w postaci dokumentu urzędowego, który korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności dokumentu) oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, wobec czego staje się najbardziej wiarogodnym środkiem dowodowym.

W związku z powyższym PFRON stwierdził, iż Strona skarżąca pobrała nienależnie środki tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych, za okresy sprawozdawcze w PFRON grudzień 2015 r., marzec i grudzień 2016 r. oraz luty 2017 r. we wskazanych kwotach.

Stwierdzono też, iż zgodnie z treścią art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji Prezes Zarządu Funduszu może przeprowadzać kontrole wnioskodawcy w zakresie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli nieprawidłowości, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

Na powyższą decyzję Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...]" sp. z o.o. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na rzecz Strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci przepisu art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Podniesiono również naruszenia przepisów procesowych tj. przepisów art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebranie pełnego materiału dowodowego.

Skarżąca podniosła, że Strona jako pracodawca zadeklarował i opłacał składki na ubezpieczenia społeczne za sporne okresy w pełnej wysokości, na co przedstawił dowody w postaci deklaracji rozliczeniowych i potwierdzeń dokonywanych przelewów.

W ocenie Skarżącej po pozornie przeprowadzonym postępowaniu - na podstawie informacji uzyskanych od ZUS z pisma z dnia 20 grudnia 2017 r., a bez uwzględnienia treści pisma ZUS z 24 listopada 2017 r. - Prezes Zarządu PFRON uznał decyzją, że wpłata powyższych kwot przez pracodawcę stanowi negatywną przesłankę w zakresie ubiegania się o refundację składek ze względu na fakt, że pracodawca zapłacił składki na ubezpieczenia społeczne za te okresy w całości, ale po terminie ich płatności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia terminowego opłacenia przez Skarżącą składek na ubezpieczenia społeczne. Zaskarżoną decyzją Prezes PFRON nakazał Stronie zwrot środków PFRON przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okresy sprawozdawcze grudzień 2015 r., marzec i grudzień 2016 r. oraz luty 2017 r.

W ocenie Sądu zasadne są podnoszone przez Stronę skarżącą zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Zgodnie z treścią art. 26a ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.) dalej jako "ustawa o rehabilitacji", "ustawa" - w brzmieniu obowiązującym w spornych okresach - pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych

Z brzmienia art. 26a ust 1 a1 ustawy wynika jednakże, że miesięczne dofinansowanie nie przysługuje:

1) na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury;

1a) do wynagrodzeń wypłaconych po dniu złożenia wniosku, o którym mowa w art. 26c ust. 1 pkt 2;

2) jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych;

3) jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Przepis ten wprowadzono ustawą z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 986).

Zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, ilekroć w ustawie jest mowa o kosztach płacy - oznacza to wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Oznacza to, że pojęcie "kosztów płacy" użyte w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji należy rozumieć zarówno koszt wynagrodzenia pracownika - obejmującego kwotę wynagrodzenia wypłaconego bezpośrednio pracownikowi, jak również kwoty zaliczek na podatek dochodowy od tego wynagrodzenia odprowadzonych do urzędu skarbowego przez pracodawcę jako płatnika, kwoty składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne potrąconych z wynagrodzenia pracownika, a także kwoty składek wypłacanych z własnych środków pracodawcy na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy czy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (patrz: M. Włodarczyk (red.) Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, komentarz do art. 26a, Lex/el). Z informacji udzielanych przez sam PFRON wynika, że w ramach dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych PFRON pracodawca może ubiegać się o dofinansowanie do poniesionych na pracowników niepełnosprawnych kosztów płacy, a przez koszty te należy rozumieć: 1) wynagrodzenie brutto, 2) finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczane od tego wynagrodzenia, 3) obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (patrz oficjalna strona PFRON: https://www.pfron.org.pl/pracodawcy/dofinansowanie-wynagrodzen/najczesciej-zadawane-pytania-faq/ ).

Nie można się zatem zgodzić ze stwierdzeniem, że od chwili wejścia w życie ustawy zmieniającej, refundacja składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych nie występuje już na gruncie ustawy o rehabilitacji. Refundacja składek na ubezpieczenie społeczne pracowników niepełnosprawnych nadal przysługuje w ramach dofinansowania do wynagrodzeń tych pracowników. W konsekwencji wskazane w przepisie art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji odrębne przepisy określające koszty płacy, to m.in. przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (składki na ubezpieczenia społeczne). Zastosowanie wskazanej regulacji także do refundacji składek na ubezpieczenie społeczne potwierdzone w uzasadnieniu do kolejnej ustawy nowelizującej - z dnia 6 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej, w którym w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wskazano, że w przypadku pracodawców koszty płacy - w tym obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne poniesione z opóźnieniem nie dłuższym niż 14 dni w stosunku do obowiązujących terminów, nie powodują utraty uprawnienia do otrzymania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.

W ocenie Sądu gdyby ustawodawca chciał ograniczyć możliwość zastosowania art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji tylko do uchybienia płatności wynagrodzeń wypłacanym bezpośrednio pracownikom, to posłużyłby się pojęciem wynagrodzenia netto albo chociaż samym pojęciem "wynagrodzenia".

Za wyrokiem NSA z 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 1425/15 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl) stwierdzić wypada, że jak podkreśla się w orzecznictwie Sądu Najwyższego z "art. 178 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji wynika, że obowiązkiem sądów jest interpretowanie przepisów ustaw, zatem nie mogą poprzestać na dosłownym odczytaniu ich treści, gdyż zobowiązane są do nadania im takiego znaczenia, aby rezultat wykładni był zgodny z zasadami przewidzianymi w Konstytucji i prawie międzynarodowym, wiążącym Polskę, oraz z ich aksjologicznym uzasadnieniem. Odwołanie do tego kontekstu również stanowi bezpośrednie stosowanie Konstytucji w rozumieniu art. 8 ust. 2. Konsekwentnie, jeżeli treść przepisu ustalona na podstawie dyrektyw I stopnia (językowej, systemowej i celowościowej) jest rozbieżna lub budzi wątpliwości co do zgodności z aktualną aksjologią, sądy powinny stosować generalne dyrektywy wykładni, stanowiące metanormy II stopnia" (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt V CSK 455/15, publ. LEX nr 1994408). W tym kontekście należy nawiązać do ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską międzynarodowych uregulowań prawnych dotyczących praw osób niepełnosprawnych. Szczególną rolę odgrywa tu Konwencja Nr 159 MOP dotycząca rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych z dnia 20 czerwca 1983 r. (Dz. U. z 2005, Nr 43, poz. 412), której celem jest zapobieganie wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych przez prowadzenie odpowiedniej polityki ukierunkowanej na rehabilitacje zawodową (patrz: K. Ślebzak [w: red.] M. Safian, L. Bosek, Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86, Warszawa 2016, s. 1566). Należy zaznaczyć, że celem rehabilitacji zawodowej powinno być umożliwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia, awansu zawodowego, aby w ten sposób ułatwić jej włączenie się lub ponowne włączenie się do społeczeństwa (art. 1 tej konwencji). Istotne znaczenie dla aksjologicznego uzasadnienia omawianej wykładni ma również Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012, poz. 1169), w której Polska zobowiązała się do popierania możliwości zatrudnienia i rozwoju zawodowego osób niepełnosprawnych na rynku pracy oraz pomocy w znalezieniu, uzyskaniu i utrzymaniu zatrudnienia (art. 27 Konwencji) (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 362/18; dostępny tamże).

Tymczasem w sytuacji zobowiązania pracodawcy, po latach od udzielenia refundacji, do jej zwrotu wraz z odsetkami, dojść może do takiej zmiany jego sytuacji ekonomicznej, że jej skutkiem może stać się likwidacja miejsca pracy osoby niepełnosprawnej. Utrzymanie zatrudnienia takich osób stanowi zaś międzynarodowe zobowiązanie Rzeczpospolitej Polskiej. Taki ewentualny skutek decyzji takiej, jak kontrolowana, byłby w oczywisty sposób niepożądany.

Dokonując oceny treści art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji i wskazanych tam "kosztów płacy" należy stwierdzić, iż oznaczają one wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Trzeba przy tym wspomnieć, że ustawa o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którą m. in. wprowadzono ten przepis, dostosowała przepisy regulujące instrumenty pomocy dla pracodawców do przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. WE L z 9 sierpnia 2008 r., nr 214, s. 3 ze zm., dalej rozporządzenie 800/2008).

Nowe rozporządzenie Komisji przewiduje między innymi możliwość subsydiowania zatrudnienia osób niepełnosprawnych do wysokości 75 % kosztów płacy oraz możliwość rekompensaty poniesionych przez przedsiębiorcę dodatkowych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych w wysokości pokrywającej te koszty. W związku z powyższym niezbędne było wprowadzenie zmian do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92).

Należy też zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

Sąd w tym miejscu pragnie wskazać, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 41 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 kosztami kwalifikowalnymi są koszty płacy za cały okres zatrudniania pracownika niepełnosprawnego. Podobnie obecnie obowiązujący art. 33 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. U. UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014) wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Należy zatem jednoznacznie stwierdzić, że nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem.

Sąd wyjaśnia, że rola Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji) (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18; dostępny tamże).

Dlatego też w ocenie Sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. Organ takiego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji, czym - w ocenie Sądu – naruszył art. 7 k.p.a. i art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie sądu stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo trzeba wskazać, że istotnie z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, że funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych (a nie wszystkich pracowników) ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in. kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje(patrz: cyt. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r.).

Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie organ kilkakrotnie zwracał się do oddziału ZUS o udzielenie informacji, czy Skarżąca strona terminowo i w całości opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne za sporne miesiące. ZUS w odpowiedzi na zapytania informował, że Strona za wskazane miesiące opłaciła, bądź opłaciła po wymaganym terminie należności składkowe (ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych). Sąd stwierdza, że istotnie dowód przedstawiony przez ZUS ma walor dokumentu urzędowego, jednakże jak każdy dowód podlega ocenie przez gospodarza postępowania, w tym wypadku przez Prezesa PFRON i w wypadku, gdy treść dowodu w sposób niepełny odzwierciedla stan faktyczny, albo też temu dowodowi przeczą inne dowody, także z dokumentów (np. przedstawione przez stronę postępowania), to organ winien dokonać ich oceny i ewentualnie wyjaśnić powody rozbieżności oraz je przedstawić w decyzji.

Strona skarżąca konsekwentnie w sprawie wskazuje, że w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, na których uzyskano dofinansowania za sporne okresy sprawozdawcze, dokonywała w terminach płatności kosztów płac w postaci składek na odpowiednie fundusze ZUS za pracowników niepełnosprawnych.

W tym zakresie w toku postępowania przedłożyła szereg dokumentów : deklaracje ZUS DRA; informacje INF-D-P oraz bankowe potwierdzenia dokonania zapłaty składek na odpowiednie fundusze ZUS za sporne okresy rozliczeniowe.

Organ rozpoznając sprawę zupełnie pominął te dokumenty i oparł się jedynie na informacjach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawartych tylko w jednym piśmie, z dnia 20 grudnia 2017 r., nie wyjaśniając szczegółowo, dlaczego nie wziął pod uwagę treści pisma ZUS z dnia 24 listopada 2017r. , z którego wynika, że Strona skarżąca opłaciła sporne składki terminowo.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie globalnie w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony Sądu (a także uniemożliwiający polemikę ze strony Skarżącej). W zaskarżonej decyzji tego zabrakło. Zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżąca spółka (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Innymi słowy organ winien uzyskać i przedstawić w decyzji dowód wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione po wymaganym terminie. Dowodem takim powinna być informacja o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób, do wynagrodzenia której zostało przez PFRON wypłacone dofinansowanie.

Organ także, zgodnie z obowiązującym zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji, powinien odnieść się do wyjaśnień Strony skarżącej i przedstawianych przez nią dowodów, które w ocenie Skarżącej prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń.

Skoro Skarżąca strona wskazuje i załącza dowody, które w jej ocenie potwierdzają, że w pierwotnym terminie uregulowała całość należności składkowych wynikający ze złożonych deklaracji w stosunku do osób niepełnosprawnych, to rolą organu będzie jednoznaczne ustalenie i przedstawienie stanowiska w decyzji, dlaczego w ocenie organu Skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia kwot wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Organ w zaskarżonej decyzji nie podał przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności dowodom składanym przez Stronę. W uzasadnieniu decyzji nie odniesiono się do dowodów złożonych przez Stronę skarżącą, w uzasadnieniu brak jest stanowiska organu co do tych dokumentów. Sąd podkreśla, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiły podstawę podjęcia decyzji.

Dokonywana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji obejmuje oprócz zbadania, czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego, także zbadanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Realizacja tego obowiązku obejmuje m.in. obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego, co do wszystkich okoliczności, z którymi przepisy wiążą określone skutki prawne.

Powyższe pozwoli na kontrolę przez Sąd przyjętego stanowiska, a także umożliwi Skarżącej stronie polemikę z ustaleniami organu. Natomiast wobec braku takich ustaleń i przedstawienia ich w decyzji, a także wobec nieprawidłowej wykładni pojęcia "kosztów płacy" - w świetle powoływanego wyżej art. 2 ust. 4a w zw. z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji - Sąd nie jest w stanie dokonać kontroli zaskarżonej decyzji.

Należy przy tym podkreślić, że Sąd - rozpoznając niniejszą sprawę - przyjął, iż organ w decyzji zastosował nieprawidłową wykładnię wskazywanych przepisów ustawy o rehabilitacji.

Mając powyższe na względzie w ocenie Sądu w sprawie organ naruszył przepisy materialne tj. art. 26a ust. 1a1 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, a także naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do wskazanej w wyroku wykładni prawa materialnego i zastosuje ustawę nową, korzystniejszą dla Strony. W tym kontekście dokona ustaleń związanych z uiszczeniem przez Stronę skarżącą miesięcznych kosztów płacy z uchybieniem terminu wskazanego w art. 26a ust. 1a1 ustawy o pkt 3 ustawy o rehabilitacji i w razie potrzeby wyda stosowną decyzję. Organ weźmie również pod uwagę wskazaną ocenę związaną z interpretacją pojęcia "koszty płacy", odniesie się także do stawianych przez Stronę skarżącą zarzutów i złożonych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 litera a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Strony skarżącej kwotę 4.939,00 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego (1.322,00 zł) oraz wynagrodzenia adwokata (3.600,00 zł), jak również zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).