Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 845/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.3, art. 7, art. 31 ust 7
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 32, art. 35, art. 57, art. 58
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2014 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] , nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz W. K. kwotę 200 ( słownie dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm. - dalej k.p.a.), art. 15 ust. 1, art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31 stycznia 2009 r., Nr L 030, str. 16-99), art. 57, art. 58, art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. (WE) z 2 grudnia 2009 r., Nr L 316, str. 65-112, ze zm.), art. 1 pkt 1, art. 3, art. 5 ust. 1-2, art. 7 ust. 1, ust. la, ust. 2, ust. 4, art. 18 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 31 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst pierwotny: Dz. U. 2007 r. Nr 35 poz. 217, tekst jednolity: Dz. U. 2012 r., poz. 1164), art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2014 r. poz. 240), § 1, § 2, § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r., nr 39, poz. 211), § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1334), § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1360), art. 3 pkt 7 ustawy z 18 grudnia 2003 o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004. Nr 10 poz. 76 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia [...] w sprawie przyznania W.K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 5 kwietnia 2013 r. W.K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2013, w którym zadeklarował w grupie upraw JPO działki rolne o łącznej powierzchni 7,51 ha, w grupie upraw UPO działki rolne o łącznej powierzchni 6,02 ha. W dniu 17 stycznia 2014 r., na wezwanie organu, rolnik złożył korektę wniosku.

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania W.K. jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu sankcji w wysokości 2233,51zł oraz o odmowie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożeniu sankcji w wysokości 356,84zł. Organ podkreślił, iż po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono różnice między powierzchnią zadeklarowana przez stronę we wniosku, a powierzchnią wynikającą z systemu informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Łączna powierzchnia wykluczona z płatności JPO wynosi wg. ustaleń organu 2,69 ha, a z płatności uzupełniających 2,56 ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do obu płatności przekroczyła 50%, a zatem organ odmówił płatności i nałożył na rolnika sankcje.

W odwołaniu od powyższej decyzji W.K. podniósł, iż przy podejmowaniu decyzji oparto się na nieaktualnych materiałach graficznych i dlatego wnosi o przeprowadzenie wizji lokalnej i kontroli na miejscu.

W dniu [...] organ II instancji wydał decyzję nr [...] o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uznał, że przeprowadzenie przez pracowników organu I instancji w dniu 26 września 2013 r. oraz 8 kwietnia 2014 r., tj. po wydaniu decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR weryfikacji terenowej PEG na działkach ewidencyjnych 126/1, 126/2, 577, 81/4, 81/6, 82/2, 83/1 i 82/3 narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji ponownie odmówił przyznania W.K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz nałożył na niego sankcje trzyletnie w wysokości 2457,69 zł. z tytułu jednolitej płatności obszarowej i w wysokości 383,32 zł. z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podniósł, iż weryfikacja administracyjna wniosku oraz weryfikacja terenowa powierzchni ewidencyjno gospodarczej (PEG) działek zadeklarowanych do płatności przez stronę wykazały, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną przy płatności JPO wynosi 2,96 ha (zadeklarowana: 7,51 ha, stwierdzona: 4,55 ha), natomiast jeżeli chodzi o uzupełniającą płatność podstawową 2,27 ha (zadeklarowana: 6,02 ha, stwierdzona: 3,27 ha). W przypadku obu płatności różnica ta przekracza 50% i dlatego płatność nie została przyznana i nałożono na rolnika sankcje.

W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...]. strona wniosła o jej uchylenie, wskazując, iż organ swoje ustalenia powziął na podstawie nieaktualnych materiałów graficznych, które od 3 lat załączone są przez organ do wniosku, mimo obowiązku ich aktualizacji. W.K. podkreślił, iż ARiMR powołuje się na przeprowadzone w dniu 26.09.2013 r. i 08.04.2014 r. kontrole i weryfikacje terenowe, których wiarygodności nie można stwierdzić, gdyż strona nie była o nich powiadomiona, ani też nie doręczono jej żadnych raportów z kontroli, mimo prawnych wymagań w tym zakresie. Zaznaczył, że sam występował o przeprowadzenie kontroli z uwagi na brak aktualności materiałów graficznych i wnosił o przeprowadzenie tych kontroli w jego obecności lub obecności wskazanego pełnomocnika. Wielokrotnie między złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji pojawiał się w organie, jednak nikt nie poinformował go o weryfikacjach terenowych, co podważa wiarygodność ich przeprowadzenia.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. dołączył do akt sprawy wyniki weryfikacji terenowych wielkości powierzchni PEG przeprowadzonych w gospodarstwie strony w dniu 4 września 2013 r. (działki nr 126/1 i nr 126/2 w gminie B.) i 8 kwietnia 2014 r. (działki nr 83/1, nr 83/2, nr 82/2, nr 81/4, nr 81/6 w gminie S. i nr 577 w gminie L.).

W piśmie z dnia 26 lipca 2014 r. W.K. wskazał ponownie, że nie został poinformowany o żadnej kontroli, jak też nie przedstawiono mu raportów z kontroli, co świadczy, iż kontroli w terenie faktycznie nie było. Organ nie zapewnił mu zatem czynnego udziału w postępowaniu, a nawet informacji z przeprowadzonych kontroli.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ odwoławczy stwierdził w zaskarżonej decyzji, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. W toku postępowania organ I instancji stwierdził, na podstawie danych wynikających z systemu informacji geograficznej, iż łączna powierzchnia stwierdzona w ramach grupy upraw JPO wynosi 4,55 ha i jest mniejsza od powierzchni deklarowanej 7,51 ha, a powierzchnia stwierdzona w ramach grupy upraw UPO wynosi 3,27 ha i jest mniejsza od powierzchni deklarowanej 6,02 ha. Powyższe wynikało z wielkości powierzchni PEG ustalonej na działkach ewidencyjnych nr 126/1, nr 126/2 (dz. rol. A/A1), nr 577 (dz. rol. C/C1), nr 82/2, nr 83/2, nr 81/6 (dz. rol. I/I1). W związku z tym zawyżenie powierzchni zadeklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej przekroczyło 50%. Z tego tytułu na mocy art. 58 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 organ odmówił przyznania płatności JPO i UPO na 2013 r. i nałożył w ramach grupy JPO sankcję w wysokości 2457,69 zł, a w ramach grupy UPO sankcję w wysokości 383,32 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Art. 30 ust. 1 pkt 1 Ustawy stanowi: "Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a i 32;". Zgodnie z art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 "Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności."

Odnosząc się do argumentów strony z odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie powierzchnię PEG ustalono na podstawie aktualnych ortofotomap, dla których zdjęcia wykonano w 2012 r. Za aktualną przyjmuję się bowiem ortofotomapę dla której zdjęcia nie są starsze niż 3 lata. Tym samym Agencja dokonuje aktualizacji ortofotomap, co trzy lata. W przedmiotowej sprawie dotyczącej przyznania płatności na 2013 r. uwzględniono zatem ortofotomapy spełniające w/w zasady. Z danych zawartych w ZSZiK wynika bowiem, że dla działek nr 126/1 i nr 126/2 zdjęcia satelitarne zostały wykonane 11-04-2012 r., dla działek nr 82/2, nr 83/2, nr 81/6 zdjęcia satelitarne zostały wykonane 23-07-2012 r., da działki nr 577 zdjęcia satelitarne zostały wykonane w dniu 27-04-2012 r. Ponadto, w przedmiotowej sprawie przy ustalaniu powierzchni PEG wzięto pod uwagę wyniki weryfikacji terenowej przeprowadzonej na w/w działkach w wyniku wnoszonych przez stronę zastrzeżeń. I tak, podczas oględzin powierzchni działek rolnych A/A1 zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr 126/1 i nr 126/2 w obrębie 4 w gminie B. ustalono, że cała powierzchni działek rolnych A/A1 stanowi odłóg i jest nieużytkowana rolniczo. W granicach działki w dniu 04-09-2013 r., z różnych miejsc oznaczonych na szkicu graficznym, wykonano 13 zdjęć obrazujących całą powierzchnię zadeklarowanej działki rolnej. Wszystkie wykonane zdjęcia dowodzą, że w granicach działki rolnej A/A1 w 2013 r. nie była prowadzona działalność rolnicza. Nie stwierdzono żadnych śladów prowadzenia takowej działalności. Cała powierzchni działki była porośnięta wieloletnimi chwastami. Na zdjęciach w granicach całej działki widoczna jest m.in. gęsto porośnięta nawłoć. Weryfikację przeprowadzili przy użyciu urządzenia GPS inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. W związku z powyższym w/w materiał dowodowy należało wziąć pod uwagę ustalając maksymalną powierzchnię PEG dla tych działek na 2013 r. Kierownik BP prawidłowo w ocenie organu odwoławczego ustalił, iż dla działek A/A1 położonych na działkach ewidencyjnych nr 126/1 i nr 126/2 w 2013 r. wynosi ona 0,00 ha i zasadnie wykluczył działki rolnej A/A1 z płatności JPO i UPO. Ustalenie maksymalnej powierzchni PEG na działkach rolnych C/C1 położonych na działce ewidencyjnej nr 577 w obrębie B. oraz na działkach rolnych l/l1 położonych m.in. na działkach ewidencyjnych nr 81/6, 82/2, 83/2 nastąpiło z uwzględnieniem weryfikacji terenowej przeprowadzonej w dniu 08-04-2014 r. przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Lokalizacja działek została dokonana przy użyciu urządzenia GPS. W wyniku weryfikacji ustalono, że wschodnia część działki nr 577 jest nieużytkowana rolniczo i stanowi część rekreacyjną. Z tego względu należało ją wykluczyć z płatności wraz z obszarem siedliska. Dowodzą temu zdjęcia nr 3, 4, 6. Wobec powyższego PEG dla działki ewidencyjnej nr 577 ustalono poprawnie i wynosi on 0,65 ha. Także poprawnie ustalono PEG dla działek rolnych l/l1. W południowej granicy działek ewidencyjnych nr 81/6, 82/2, 83/2 stwierdzono bowiem gęste zadrzewienia i zakrzaczenia widoczne na zdjęciach nr 20, 18, 16, 21, 22, 23. W tym obszarze w 2013 r. nie była z pewnością prowadzona działalność rolnicza w 2013 r. Tym samym organ I instancji prawidłowo zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił powierzchnię PEG w granicach tych działek ewidencyjnych mniejszą niż powierzchnia zadeklarowana przez stronę. Jednocześnie organ ustalił, że powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności w granicach działki ewidencyjnej nr 81/4 wynosiła 0,45 ha. Ustalona wielkość powierzchni PEG poddaje się kontroli z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Z tego powodu, w sytuacji w której materiał dowodowy pozostaje spójny i skutecznie odzwierciedla stan faktyczny znajdujący się na zadeklarowanych działkach nie ma konieczności w ocenie organu uwzględniania żądania strony o przeprowadzenie kontroli z jej udziałem. Działki bowiem zostały prawidłowo zlokalizowane, a ich powierzchnia została właściwie oceniona.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że przeprowadzone weryfikacje terenowe nie stanowią kontroli na miejscu, o której mowa w art. 31 Ustawy. Wyniki z weryfikacji terenowej nie są przedstawiane w raporcie o którym mowa w art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Weryfikacja przeprowadzona ma na celu jedynie sprawdzenie w terenie działek rolnych w celu ustalenia dla nich maksymalnej powierzchni PEG. Wyniki takiej weryfikacji następnie podlegają analizie w oparciu o obraz ortofotomapy i dopiero wynik takiej analizy stanowi o wielkości powierzchni PEG. Dla osiągnięcia celu tejże weryfikacji nie jest konieczna obecność rolnika podczas niej. Organ podniósł, że nawet kontrola na miejscu, o której mowa w art. 31 Ustawy może odbyć się bez obecności rolnika. Ponadto, o wielkości ustalonej w ten sposób powierzchni PEG rolnik został powiadomiony w decyzji z dnia [...] Ponadto, w toku postępowania odwoławczego postanowieniem z dnia [...] organ II instancji dołączył do akt wyniki weryfikacji z dnia 04-09-2013 r. i 08-04-2014 r. z pouczeniem o treści art. 3 Ustawy. Wobec powyższego za nieskuteczne w ocenie organu II instancji należy uznać próby obalenia ustalonych powierzchni PEG w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy. Bezzasadne jest także przeprowadzenie kontroli na miejscu, o co wnosi strona postępowania, w sytuacji w której stan faktyczny został poprawnie ustalony i udokumentowany na podstawie wizytacji terenowych i danych mieszczących się w systemie ZSZiK.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 Ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 3 ust. 3 Ustawy ,,Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne". W myśl powyższych przepisów w sytuacji podważania ustaleń organu, w tym ustaleń powziętych w wyniku czynności kontrolnych, to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów w celu obrony swojego stanowiska. W przedmiotowej sprawie strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających że działki o nr 126/1, 126/2, 577, 81/6, 82/2, 83/2 w 2013 r. były użytkowane rolniczo na takich powierzchniach jakie zostały zadeklarowane we wniosku. Nawet pomimo wskazania w zaskarżonej decyzji wielkości powierzchni PEG na w/w działkach strona w odwołaniu nie przedstawiła żadnych wyjaśnień, nie mówiąc już o dowodach, które by świadczyły, że w/w działkach była prowadzona działalność rolnicza. Strona jedynie wskazuje, że ustalenia powzięto niezgodnie z prawem.

Biorąc pod uwagę powyższe Dyrektor ARiMR stwierdził, że w przedmiotowej sprawie strona zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej działki rolne o łącznej powierzchni 7,51 ha, a do uzupełniającej płatności obszarowej działki rolne o łącznej powierzchni 6,02 ha, natomiast w oparciu o zgromadzony ustalono, że powierzchnia stwierdzona w grupie jednolitych płatności obszarowych wynosi 4,55 ha, a powierzchnia stwierdzona w grupie uzupełniających płatności obszarowych wynosi 3,27 ha. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną w ramach jednolitych płatności obszarowych wyniosła 2,96 ha, a w ramach uzupełniających płatności obszarowych wynosiła 2,75 ha. Zawyżenie liczone wg poniższego wzoru przekroczyło zatem 50% w obu grupach upraw.

Z tego tytułu zasadnie organ I instancji odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej na 2013 r. i nałożył sankcję o wartości stwierdzonej różnicy w ramach grupy JPO i UPO. Sankcja w grupie upraw JPO wynosi 2457,69 zł (2,96 ha x 830,30 zł), a w grupie upraw UPO wynosi 383,32 zł (2,75 ha x 139,39 zł).

Zdaniem organu w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. W myśl tego przepisu, zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Ponadto, zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie strona podpisując wniosek oświadczyła, że zna zasady przyznawania płatności, jednak nie złożyła wniosku zgodnego ze stanem faktycznym, nie wykazała że nieprawidłowości nie wynikają z jej winy, a także nie zaktualizowała go na piśmie do czasu wykrycia nieprawidłowości przez organ. Tym samym nie ma w przedmiotowej sprawie możliwości odstąpienia od sankcji.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie W.K. zarzucił organowi naruszenie obowiązujących przepisów prawa tj. Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 26 stycznia 2007 r. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący ponownie podkreślił, że organ posługuje się nieaktualnymi materiałami graficznymi i domaga się, aby rolnik składał wyjaśnienia, dlaczego stan na gruncie nie zgadza się ze stanem na mapach. Wskazał, iż żądał przeprowadzenia kontroli terenowej w swojej obecności lub w obecności pełnomocnika, a mimo to nie poinformowano go o kontroli w terenie i do chwili obecnej nie doręczono wyników tej kontroli. Zaznaczył ponadto, że materiał zgromadzony podczas rzekomej kontroli na działce nr 577 (C1) w kwietniu 2014 r. może dotyczyć jedynie stanu upraw na ten rok, a nie na rok 2013.

Skarżący podniósł, że ARiMR zarzuca mu, iż nie wykazał prowadzenia działalności rolniczej na zakwestionowanych działkach, w sytuacji gdy od początku chciał to wykazać poprzez kontrole pracowników organu na miejscu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe ustalenia i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 24 listopada 2014 r. skarżący poparł skargę. Pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że weryfikacja terenowa odbywa się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy, następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) p.p.s.a.).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Rozstrzygnięciem z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia [...]. w sprawie odmowy przyznania W.K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz nałożeniu sankcji trzyletnich w wysokości 2457,69 zł. z tytułu jednolitej płatności obszarowej i w wysokości 383,32 zł. z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej.

Przesłanki przyznania jednolitej i uzupełniającej płatność obszarowej zawarte zostały w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.). Art. 7 ustawy stanowi, iż rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa wart. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) - do których została przyznana jednolita płatność obszarowa (art. 7 ust. 2 uchylony został przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego /Dz.U. z 2014 r., poz. 240/ zmieniającej nin. ustawę z dniem 15 marca 2014 r., jednak w oparciu o art. 2 ustawy zmieniającej przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, która wszczęta została przed dniem wejścia w życie nowych przepisów).

Jak wynika z powyższego podstawowe znaczenie dla przyznania płatności obszarowej ma ustalenie powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie obowiązkiem rolnika składającego wniosek o przyznanie pomocy jest podanie rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawionych do przyznania tej pomocy. Podane przez wnioskodawcę dane podlegają weryfikacji przez organy prowadzące postępowanie w przedmiocie przyznania pomocy finansowej. W celu weryfikacji zgodności deklarowanej przez rolników powierzchni działek rolnych z kryteriami warunkującymi przyznanie płatności w rozporządzeniu nr 1122/2009 przewidziano dwa rodzaje weryfikacji zgodności wniosków z kryteriami kwalifikowalności tj. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. O ile kontroli administracyjnej poddawane są wszystkie wnioski o przyznanie płatności, to przeprowadzenie kontroli na miejscu nie jest już regułą. W sytuacji wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli administracyjnej oraz w sytuacji gdy na podstawie systemu informacji geograficznej organ nie może ustalić rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania płatności, ma on możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu celem dokładniejszej weryfikacji podanych przez wnioskodawcę danych. W art. 32 ww. rozporządzenia wskazano, że z każdej kontroli na miejscu sporządza się sprawozdanie, które umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli, wskazując wszelkie elementy jakie powinno zawierać sprawozdanie z kontroli. Z przepisu tego wynika również, że jeżeli kontrolę na miejscu przeprowadza się metodą teledetekcji zgodnie z art. 35, państwa członkowskie nie mają obowiązku umożliwiać rolnikowi lub jego przedstawicielowi podpisania sprawozdania z kontroli, o ile podczas kontroli z wykorzystaniem teledetekcji nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Jeżeli kontrole takie wykazują nieprawidłowości, umożliwia się rolnikowi podpisanie sprawozdania z kontroli zanim właściwy organ wyciągnie wnioski z ustaleń w zakresie ewentualnych zmniejszeń płatności lub wykluczeń. Nadto z art. 35 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, że w przypadku gdy państwo członkowskie wykorzystuje możliwość przeprowadzania kontroli na miejscu metodą teledetekcji, wówczas wykonuje fotointerpretację obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych kontrolowanego wniosku w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni (a) przeprowadza fizyczne inspekcje terenowe na wszystkich działkach rolnych, których fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji w sposób zadowalający właściwe organy (b). Z powyższego jednoznacznie wynika, iż organ przeprowadzający kontrole za pomocą teledetekcji lub też fizycznej kontroli na miejscu nie ma obowiązku umożliwienia rolnikowi podpisania sprawozdania z przeprowadzonej kontroli, o ile kontrola ta nie wykaże nieprawidłowości. W sytuacji natomiast gdy kontrola na miejscu wykaże jakiekolwiek nieprawidłowości organ za każdym razem obowiązany jest umożliwić rolnikowi zapoznanie się z tym sprawozdaniem, jego podpisanie oraz powinien umożliwić mu ustosunkowanie się do dokonanych przez organ ustaleń, zanim ten wyciągnie z niej wnioski.

W rozpoznawanej przez sąd sprawie W.K. ubiegając się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w złożonym wniosku do JPO zadeklarował działkę rolną A o powierzchni 2,51 ha, działkę rolną C o powierzchni 0,86 ha oraz działkę rolną I o powierzchni 2,01 ha, natomiast do płatności uzupełniającej działkę rolną A1 o powierzchni 2,51 ha oraz I1 o powierzchni 2,01 ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku oraz raportu z wizytacji terenowych organ pierwszej instancji stwierdził przedeklarowanie powierzchni zgłoszonej do płatności, względem powierzchni uprawnionej do płatności. Jak w uzasadnieniu decyzji wskazuje organ odwoławczy, w ramach weryfikacji terenowych wielkości powierzchni PEG przeprowadzonych w gospodarstwie strony w dniu 4 września 2013 r. (działki nr 126/1 i nr 126/2 w gminie B.) i 8 kwietnia 2014 r. (działki nr 83/1, nr 83/2, nr 82/2, nr 81/4, nr 81/6 w gminie S. i nr 577 w gminie L.), inspektorzy terenowi przeprowadzili pomiar pod kątem powierzchni kwalifikującej się do płatności i faktycznego położenia granic użytkowania działek ewidencyjnych. Inspektorzy ustalili, iż w ramach zadeklarowanej działki rolnej A powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności JPO wyniosła 0 ha, w ramach działki C 0,65 ha natomiast w ramach działki rolnej I 1,77 ha. W przypadku płatności uzupełniającej inspektorzy dokonali wykluczenia z płatności co do działki A1 powierzchni 2,51 ha, a co do działki I1 powierzchni 0,24 ha. Na podstawie powyższych ustaleń organ odmówił przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz nałożył sankcje trzyletnie w wysokości 2457,69 zł. z tytułu jednolitej płatności obszarowej i w wysokości 383,32 zł. z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej.

Organy obu instancji powołały się w swoich rozstrzygnięciach na art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z którego wynika, że jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział 1 sekcje 2 i 5 rozporządzenia(WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Natomiast jeśli różnica ta przekracza 50%, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE)nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane. Wobec tego, że w przypadku W.K. w odniesieniu zarówno do płatności JPO jak i UPO różnica między powierzchnią zadeklarowana we wniosku a stwierdzoną przekroczyła 50% płatności nie przyznano i nałożone zostały sankcje.

Należy zaznaczyć, iż skarżący w toku całego postępowania administracyjnego domagał się przeprowadzenia w swojej obecności lub obecności jego pełnomocnika terenowej kontroli na działkach, których powierzchnię organ początkowo zakwestionował jedynie w oparciu o ortofotomapy. Strona podkreślała bowiem, że posiadane przez organ materiały graficzne są nieaktualne. Po uzyskaniu informacji o przeprowadzonych weryfikacjach terenowych powierzchni ewidencyjno gospodarczej (PEG) działek zgłoszonych do wniosku o płatności bezpośrednie, skarżący podkreślał w pismach i odwołaniu, iż nie był zawiadomiony o możliwości wzięcia udziału w takiej weryfikacji, jak również nie otrzymał raportów z weryfikacji, na które powołują się w swoich rozstrzygnięciach organy obu instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł, iż przeprowadzone w dniach 04.09.2013 r. i 08.04.2014 r. weryfikacje terenowe nie stanowią kontroli na miejscu, o której mowa w art. 31 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. Wyniki z weryfikacji terenowej nie są przedstawiane w raporcie, o którym mowa w art. 32 rozporządzenia nr 1122/2009. Weryfikacja ma na celu jedynie sprawdzenie w terenie działek rolnych w celu ustalenia dla nich maksymalnej powierzchni PEG. Dla osiągnięcia celu tej weryfikacji nie jest zatem konieczna obecność rolnika w czasie przeprowadzania pomiarów przez inspektorów. Organ wskazał ponadto, iż w myśl art. 31 ustawy, nawet kontrola może odbyć się bez obecności rolnika.

Z takim stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić. Jak wynika z wyżej przedstawionego stanu prawnego przepisy bezwzględnie obowiązujące przewidują dwa rodzaje kontroli mające służyć ustaleniu powierzchni działek uprawnionych do przyznania płatności, tj. kontrolę administracyjną oraz kontrole na miejscu. Na podstawie tych przepisów organ prowadzący postępowanie w przedmiocie przyznania pomocy jest uprawniony do podejmowania działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Mimo, iż organ stoi na stanowisku, że przeprowadzona w niniejszej sprawie wizytacja terenowa nie jest tożsama z uregulowaną w przepisach powszechnie obowiązujących kontrolą na miejscu, to nie oznacza, że nie ma obowiązku poinformować strony o jej wynikach. Skoro bowiem materiał dowodowy zebrany na podstawie tej wizytacji stanowił podstawę wydania decyzji, to do wizytacji tej powinny mieć zastosowanie odpowiednio przepisy dotyczące kontroli na miejscu. W szczególności zwrócić uwagę należy, na przepisy dotyczące powiadomienia rolnika o wykrytych nieprawidłowościach oraz możliwości zapoznania się z ustaleniami dokonanymi przez inspektorów terenowych. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, ażeby W.K. został powiadomiony o uprzednim przeprowadzeniu jakiejkolwiek kontroli na terenie jego gospodarstwa rolnego, a tym bardziej, ażeby został powiadomiony o stwierdzonych przez inspektorów terenowych nieprawidłowościach. W sytuacji, w której organ na podstawie wizytacji terenowej zmierzającej do weryfikacji dokumentów dokonał ustaleń, iż stwierdzona powierzchnia działek rolnych nie jest równa powierzchni zadeklarowanej we wniosku, a tym bardziej w sytuacji której ustalenia te skutkowały wydaniem decyzji odmownej, organ w pierwszej kolejności powinien umożliwić rolnikowi zapoznanie się z dokonanymi ustaleniami przez przedłożenie mu sprawozdania z dokonanej kontroli, a przed wydaniem decyzji umożliwić mu wypowiedzenie się, co do poczynionych ustaleń. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR włączył w poczet materiału dowodowego wyniki weryfikacji terenowych z dnia 04.09.2013 r. i 08.04.2014 r. dopiero w dniu 22 lipca 2014 r., a więc już po wydaniu decyzji przez organ I instancji i po wniesieniu przez stronę odwołania od tej decyzji. Takie działanie organu świadczy o istotnym naruszeniu przepisów postępowania (m.in. zasady dwuinstancyjności postępowania), gdyż kluczowe dla sprawy dokumenty włączane są w poczet materiału dowodowego dopiero na etapie postępowania odwoławczego, po zarzutach wniesionych przez stronę w odwołaniu.

W ocenie sądu nie jest dopuszczalna sytuacja, w której organ stosuje procedury kontrolne, w sposób odmienny niż zostały one uregulowane w powszechnie obowiązujących przepisach, w tym wspólnotowych. Oczywiście sąd nie podważa możliwości dokonywania wizytacji terenowych, o ile oczywiście zgodnie z wyjaśnieniami organu służą one wyłącznie weryfikacji poprawności danego fragmentu ortofotomapy, a nie weryfikacji poprawności złożonego przez rolnika wniosku.

Organ przywołując treść art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wskazał, że jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia odpowiednich dowodów w celu obrony swojego stanowiska.

W związku z powyższym wypada zauważyć, że ustawodawca w art. 3 przywołanej ustawy statuuje jednak jako ogólną zasadę stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z pewnymi tylko modyfikacjami (w szczególności in fine ust. 3 tego artykułu). Z przepisu tego wynika - co słusznie zauważył organ uzasadniając swoją decyzję - że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodziła skutki prawne. Należy też przyznać racje organowi, że ciężar wykazania, że producent rolny prowadził działalność rolniczą na zgłoszonych we wniosku gruntów spoczywał na stronie, która wskazać winna dowody podważające poczynione przez organy ustalenia bądź przedstawić stosowne wnioski dowodowe.

Zauważyć jednak należy, że skarżący nie mógł składać żadnych wniosków dowodowych nie znając treści ustaleń dokonanych przez pracowników organu w dniu 04.09.2013 r. i 08.04.2014 r. Zwłaszcza, co zaznaczono już wyżej, że wyniki weryfikacji terenowych z dnia 04.09.2013 r. i 08.04.2014 r. włączył organ w poczet materiału dowodowego sprawy dopiero w dniu 22 lipca 2014 r., a więc już po wydaniu decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i po wniesieniu przez stronę odwołania od tej decyzji. W aktach sprawy brak jest natomiast jakiegokolwiek potwierdzenia, aby sprawozdanie/raport z wyników weryfikacji zostały stronie doręczone przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Raporty z czynności kontrolnych są bardzo istotnym materiałem dowodowym przy orzekaniu o konkretnych płatnościach, ale warunkiem przyjęcia takiego ich waloru jest zachowanie wymogów procedury przy dokonywaniu tychże czynności (w tym co do wymogu wynikającego z art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach). Zrozumiałe jest zatem, że to organ zadbać musi o zgromadzenie materiału dowodowego wykazującego fakty, od których zależy ocena legalności postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto przyjęcie kierunku rozumowania organu w odniesieniu do rozważanego problemu w istocie oznaczałoby konieczność obciążania strony dodatkowym wykazywaniem (przy braku dowodu w aktach doręczenia raportu z czynności kontrolnych) okoliczności "negatywnych".

Spór między organami a skarżącym dotyczy prawidłowego obliczenia wielkości działek rolnych kwalifikujących się do płatności bezpośrednich na rok 2013. Oczywistym jest, że ani rolnik, ani nawet ewentualnie powołany przez niego geodeta nie są osobami właściwymi do przeprowadzania kontroli zadeklarowanej do płatności powierzchni tych działek. W sytuacji zatem gdy rolnik wielokrotnie domaga sie przeprowadzenia przez organ w swojej obecności terenowej kontroli powierzchni zadeklarowanych działek, dziwi działanie organu, który nie ustosunkowuje sie do tego wniosku w sposób przewidziany prawem, a jednocześnie przeprowadza "weryfikacje terenowe", o terminie których nie informuje strony i nie doręcza mu wyników tej weryfikacji. Wskazać należy, że obecny na rozprawie pełnomocnik organu wyjaśnił, iż weryfikacja terenowa przeprowadzana jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro tak, to oczywistym jest, że strona winna mieć możliwość wzięcia udziału w takiej czynności i zapoznania się z ustalonymi wynikami (art. 79 K.p.a.). Ponadto, w myśl 78 k.p.a., żądanie strony przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Należy podkreślić, że w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy deklaracją rolnika a danymi wyznaczonymi na podstawie ortofotomapy, organy weryfikujące uprawnienia do płatności winny zmierzać do ustalenia stanu rzeczywistego, co powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych, także zaproponowanych przez stronę. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei w myśl ustępu 2 tego przepisu, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności, 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast w myśl art. 3 ust. 3 tej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany art. 3 ustawy wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad procedowania w stosunku do reguł przewidzianych w k.p.a., czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te osłabiają pozycję procesową stron postępowania, jednak wprowadzone szczególne zasady nie zwalniają zupełnie organu z obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jak również przedstawiania dowodów z których wywodzone są określone skutki prawne. Zatem to na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia powierzchni działek skarżącego uprawniających do płatności ONW, skoro kwestionował dane zawarte we wniosku.

Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Dokonana w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. modyfikacja zasad dowodzenia nie może być bowiem pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona zdaniem sądu, że na Agencji istotnie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko wnioskującego o płatność, jednak w związku z twierdzeniami i zarzutami strony, organy Agencji winny zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwości tych twierdzeń. Konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 § 3 Kodeks postępowania administracyjnego, zaś określone w art. 3 ust. 3 powołanej wyżej ustawy, przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością.

W tym stanie rzeczy na podstawie przywoływanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. z dnia [...] z uwagi na naruszenie wskazywanych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadząc ponownie postępowanie organ umożliwi skarżącemu zapoznanie się z wynikiem dokonanych 4 września 2013 r. i 8 kwietnia 2014 r. oględzin i umożliwi mu w zakreślonym przez organ terminie złożenie dowodów na poparcie stawianych przez niego zarzutów. Organ powinien również odnieść się do wniosku strony o przeprowadzenie kontroli na miejscu i w miarę potrzeby dokonać zaktualizowania danych znajdujących się na obrazie ortofotomapy lub wykorzystać inne, jakie uzna za stosowne, środki dowodowe dla wyczerpującego odniesienia się do podnoszonych przez stronę zarzutów, jak również przedstawi sposób i techniki obliczeń powierzchni spornych działek i powody dokonanych pomniejszeń.

Rozstrzygnięcie z pkt 2 wyroku oparto na art. 152 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r., natomiast zawarte w pkt 3 na przepisach art. 200 powołanej ustawy.

U.K.