Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 244/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z (...)października 2019 r. nr (...)Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju, dalej: "Minister" lub "Organ", po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wniesionego przez Powiat M., dalej: "Powiat", "Strona" lub "Skarżący" utrzymał w mocy decyzję Ministra Finansów z (...)grudnia 2018 r. nr (...)zobowiązującą Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości 1.642.405 zł.

Rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego wobec Powiatu w zakresie prawidłowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w 2014 r., w szczególności prawidłowości realizacji obowiązków związanych z gromadzeniem i przekazywaniem danych stanowiących podstawę do naliczania części oświatowej subwencji ogólnej na 2014 r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. w dniu 28 kwietnia 2015 r. zatwierdził wynik kontroli nr (...)Ministerstwo Edukacji Narodowej pismem z 31 sierpnia 2018 r. nr (...)przekazało opinię odnośnie do ustaleń przedstawionych w wyniku kontroli z 28 kwietnia 2015 r. jednocześnie informując Ministra Finansów o uzyskaniu przez Powiat kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w 2014 r. wyższej od należnej o 1.642.405 zł, wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych o 313,2382.

Pismem z 5 września 2018 r. nr (...)Minister Finansów zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. nr (...) odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez Powiat dowodów: przesłuchania w charakterze świadków dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z. oraz rodziców uczniów, którzy korzystali z zajęć dydaktycznych i wychowawczych w tym Ośrodku.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister - decyzją z (...)grudnia 2018 r. - zobowiązał Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r. w wysokości 1.642.405 zł.

Wnioskiem z 16 stycznia 2019 r. Skarżący zwrócił się do Organu o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie decyzji z (...)grudnia 2018 r. w całości dotyczącej zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w odniesieniu do jednostek wchodzących w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z..

Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. nr (...)Minister ponownie odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów: przesłuchania w charakterze świadków dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z. oraz rodziców uczniów, którzy korzystali z zajęć dydaktycznych i wychowawczych w tym Ośrodku.

Decyzją z (...)października 2019 r. Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję z 21 grudnia 2018 r. zobowiązującą Powiat M. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r. w wysokości 1.642.405 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1530 ze zm.), dalej: "u.d.j.s.t.", Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz.U. z 2013 r. poz. 1687), dalej: "rozporządzenie z 18 grudnia 2013 r.".

Podstawę do naliczania ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2014 r. dla jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu M., stanowiły zweryfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego dane zgromadzone w bazie danych oświatowych, o których mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. z 2011, Nr 139, poz. 814 ze zm.), dalej: "u.s.i.o.", tj. dane o liczbie uczniów/wychowanków wykazywanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2013 r. Dodatkowo zgodnie z § 6 ust. 1 lit. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. z 2012 r. poz. 957 ze zm.), dalej "rozporządzenie z 9 sierpnia 2012 r." w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były również dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3-3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2014, przewidywał m.in. wagi:

P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), dalej: "u.s.o." oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 u.s.o.,

P4 - 3,60 dla uczniów niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.),

P5 - 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno - wychowawczych organizowanych przez szkoły podstawowe i gimnazja, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.),

P7 - 0,082 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych (z wyłączeniem ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz szkół muzycznych I stopnia),

P8 - 0,19 dla słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych oraz uczniów szkół ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe, w tym na realizację praktycznej nauki zawodu, a takie dla uczniów liceów profilowanych i uczniów szkół specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi (waga nie obejmuje uczniów szkół artystycznych),

P37 - 6,500 dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P37 wyklucza się z wagami P33 i P34),

P44 - 0,030 dla placówek realizujących zadania pozaszkolne, w tym umożliwiających realizację obowiązku nauki w formach pozaszkolnych, według rzeczywistej liczby uczniów w szkołach zlokalizowanych na terenie powiatu i prowadzonych lub dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego.

W przedmiotowej sprawie ww. wagi miały zastosowanie przy wyliczeniu nienależnie uzyskanej przez Powiat kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014.

Ostateczna kwota części oświatowej subwencji ogólnej w roku 2014 przypadająca na 1 ucznia przeliczeniowego w skali ogólnokrajowej (tzw. finansowy standard A) wyliczona została jednolicie dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego i wynosiła 5.243,3096 zł w stosunku rocznym. Natomiast dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego określono indywidualny wskaźnik korygujący Di. Dla Powiatu wskaźnik ten na rok 2014 wyniósł 1,0161531053, który w toku prowadzonego postępowania uległ zmianie.

Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalono, że w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2013 r.:

Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna wchodząca w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z. - zawyżyła o 1 liczbę uczniów przeliczanych wagą P2,

Szkoła Przysposabiająca do Pracy wchodząca w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z. - zawyżyła o 1 liczbę uczniów ogółem oraz przeliczonych wagą P4, P7, P8 i P44,

Liceum Ogólnokształcące Specjalne wchodzące w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno- Wychowawczego w Z. - zawyżyło o 2 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2,

Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. - zawyżył o 46 liczbę wychowanków przeliczanych wagą P37.

Wynikiem powyższego było zawyżenie liczbę uczniów przeliczeniowych o 313,2382, a tym samym została zawyżona o kwotę 1.642.405 zł część oświatową subwencji ogólnej na rok 2014 dla Powiatu.

W związku z niewłaściwym zakwalifikowaniem, według stanu na dzień 30 września 2013 r., przez Szkołę Podstawową Specjalną oraz Zasadniczą Szkołę Zawodową Specjalną, wchodzące w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z., łącznie dwóch uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego do tabeli systemu informacji oświatowej nieodpowiadającej treści orzeczeń, przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 uwzględniono ich przy wadze P2 (o wartości wagi - 1,40) zamiast przy wadze P4 i P8 (o wartości wyższej, odpowiednio - 3,60 i 9,50). Zatem przy ustalaniu należnej jednostce samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej nie mogły zostać uwzględnione korekty danych skutkujące zwiększeniem tej części subwencji.

Wyżej opisaną decyzję zaskarżył Powiat zarzucając jej:

błąd w ustaleniach faktycznych - błędne ustalenie prawidłowości danych o uczniach przekazanych przez wymienione w skardze placówki Oświatowe Powiatu M.ego do SIO, co wpłynęło na błędne ustalenie wskaźnika stanowiącego podstawę do wyliczenia części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu na rok 2014,

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zobowiązaniu Skarżącego do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r. podczas gdy wysokość otrzymanej subwencji była wyższa od należnej i w konsekwencji żądania od Powiatu zwrotu,

art. 44o ust. 7 w związku z art. 44o ust. 5 u.s.o. poprzez uznanie, że uczniowi, który ukończy wiek uprawniający do kształcenia w odpowiedniej szkole z uwagi na brak promocji do następnej klasy nie należy się na niego subwencja, w konsekwencji czego uczeń nie ukończyłby szkoły,

art. 71 b ust. 1 u.s.o. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji zakwestionowanie prawidłowości wykazania przez wnioskodawcę uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej,

art. 71 b ust. 3 u.s.o. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu innych wag oraz zakwestionowaniu wag przyjętych przez wnioskodawcę, z całkowitym pominięciem stanu faktycznego dotyczącego poszczególnych uczniów,

art. 71b ust. 3 zd. 2 u.s.o. poprzez przyjęcie wiążącego skutku wydawanych orzeczeń o sposobie kształcenia specjalnego,

§ 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 173, poz. 1072), dalej: "rozporządzenie z 18 września 2008 r." poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że formy kształcenia specjalnego wskazane w opiniach wydawanych na podstawie przepisu art. 71b ust. 3 u.s.o. wiążą szkołę,

przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz. U.2013 r., poz. 1687) poprzez:

a) błędne rozumienie przeliczeniowej wagi P37 i przyjęcie za wychowanków specjalnego ośrodka szkolno - wychowawczego tylko tych wychowanków, którzy korzystają z noclegu i mają zakwaterowanie,

b) błędną interpretację terminu "wychowanek" i przyjęcie, że wychowankiem jest tylko osoba korzystająca z zakwaterowania, nie uznanie jako wychowanków Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego w Z. wychowanków tego Ośrodka nie korzystających z zakwaterowania, mimo braku legalnej definicji "wychowanka" (ustawa o systemie oświaty zawiera jedynie w art. 3 ust. 11 definicję ucznia - jest to słuchacz i wychowanek), zaś wychowankowie w liczbie 45 wskazani do SIO, a następnie do wyliczania subwencji ujęci są w dzienniku zajęć wychowawczych oraz korzystali z zajęć wychowawczych ośrodka,

c) błędne przyjęcie, przy ocenie zakwalifikowania wagą P37, że okoliczność zakwaterowania dotyczy nie tylko wychowanków specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, ale także wychowanków specjalnych ośrodków szkolno - wychowawczych mimo, że przepis określający wagę P37 po wyliczeniu specjalnych ośrodków szkolno - wychowawczych nie zawiera łącznika "i" (wskazującego na alternatywę łączną) tylko przecinek, zaś dopiero łącznie traktuje specjalne ośrodki wychowawcze i młodzieżowe ośrodki socjoterapii,

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

art. 7, art. 8 KPA poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz poprzez załatwienie sprawy w sposób pomijający całkowicie interes społeczny, w szczególności lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu oraz w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa oraz poprzez nieoszacowanie ww. interesów (interesu społecznego i słusznego interesu obywateli /tj. słusznego interesu lokalnej wspólnoty samorządowej powiatu) i niewyważenie wartości właściwych w danej sprawie, interesu społecznego ze słusznością interesu kontrolowanego,

art. 77 § 1 KPA poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego mającego istotne znaczenie dla sprawy oraz poprzez uznanie, że przeznaczenie środków otrzymanych w ramach oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 jest poza przedmiotem niniejszego postępowania,

art. 78 § 1 KPA poprzez nieuwzględnienie dowodów wnioskowanych przez kontrolowanego, mających istotne znaczenie dla sprawy:

- zeznań dyrektora kontrolowanej placówek oraz zeznań rodziców uczniów, których nieprawidłowości w zakresie kwalifikacji dotyczą,

- brak stanowiska Ministra Edukacji Narodowej w zakresie interpretacji prawnej przepisów w oparciu o które sporządzona została Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 września 2013 r.), w szczególności zapisu zawartego na stronie 28 Instrukcji w pozycji "Tabela SO1. i SO2" zapisu o treści: "W specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym należy wykazać tylko wychowanków, którzy mieszkają w ośrodku, pomijając uczniów szkół wchodzących w skład SOSW, którzy nie korzystają z zakwaterowania w ośrodku",

- przesłuchanie dyrektora placówki SOSW w Z.,

- przesłuchanie rodziców uczniów, którzy korzystali z zajęć dydaktycznych i wychowawczych w kontrolowanej placówce (SOSW w Z.), a względem których została zakwestionowana część kwoty oświatowej subwencji ogólnej w 2014 r.,

art. 80 KPA, art. 86 KPA poprzez dokonanie przez Organ dowolnej, wybiórczej oceny materiału dowodowego, nierozważenie całokształtu materiału dowodowego, a także poprzez dokonanie oceny w oparciu o niepełny materiał dowodowy, niedopuszczenie wyjaśnień strony kontrolowanej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), w którym wskazano, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią bez wątpienia sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem badania i analizy w niniejszej sprawie była prawidłowość naliczenia przez Skarżącego oświatowej subwencji ogólnej, zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2014 określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r.

W ocenie Sądu Organ stwierdzając, że Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna wchodząca w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z. zawyżyła o 1 liczbę uczniów przeliczanych wagą P2 nie naruszył mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, a postępowanie administracyjne przeprowadził zgodnie przepisami tego postępowania ujętymi w kodeksie postępowania administracyjnego. W Zasadniczej Szkole Zawodowej Specjalnej w Z. ujęto bowiem uczennicę, która na dzień 30 września 2013 r. nie posiadała aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Z przedstawionych akt administracyjnych wynika, że uczennica uczęszczała do I klasy Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej i posiadała orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego Nr (...)z dnia 27 maja 2011 r. Orzeczenie zostało wydane na okres od 1 września 2011 r. do ukończenia uzupełniającego liceum ogólnokształcącego. Zaznaczyć przy tym należy, że przed uzyskaniem orzeczenia z 27 maja 2011 r. uczennica posiadała orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego Nr (...)z 27 czerwca 2008 r., które zostało wydane na okres kształcenia w szkole zawodowej. Na jego podstawie ukończyła naukę w Zasadniczej Szkole Zawodowej Specjalnej w Z.. Po jej ukończeniu uczennica nie podjęła nauki w uzupełniającym liceum ogólnokształcącym, ale zdecydowała się na ponowne kształcenie w szkole zawodowej o innej specjalności.

W tym miejscu należy wskazać przepisy prawa, na podstawie których Organ prawidłowo wywiódł nieprawidłowości w klasyfikacji uczniów do właściwych wag, czego ostatecznym wynikiem było pobranie przez Powiat części subwencji oświatowej w zawyżonej wysokości.

Stosownie do art. 28 ust. 5 i 6 u.d.j.s.t. Minister Edukacji Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014.

Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2014 przewidywał wagę P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 u.s.o.) oraz dla uczniów szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o.

W okresie objętym rozpatrywaną sprawą, podstawę prawną wykazania danych w systemie informacji oświatowej stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej oraz wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 115 ust. 1 ustawy - rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych. Sposób wykazywania danych o liczbie uczniów w systemie informacji oświatowej został opisany w "Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 września 2013 r.)". Zgodnie z zapisami w instrukcji dane w systemie informacji oświatowej należało wprowadzać według stanu na dzień 30 września, o ile w instrukcji nie wskazuje się innego terminu (innej zasady) wprowadzania danych.

Przepisy ustawy o systemie informacji oświatowej określają rodzaj i zakres danych gromadzonych w tym systemie. Zgodnie z art. 12 u.s.i.o. dane dziedzinowe ucznia w związku z wczesnym wspomaganiem rozwoju, zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi oraz kształceniem specjalnym obejmują: numer i datę wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz informację o rodzaju niepełnosprawności, a w przypadku niepełnosprawności sprzężonych - współwystępujących niepełnosprawności, niedostosowaniu społecznym lub zagrożeniu niedostosowaniem społecznym.

Na podstawie art. 112 ust. 1 u.s.i.o. dane w bazach danych oświatowych były aktualizowane i przekazywane w odniesieniu do roku szkolnego 2013/2014, według stanu na dzień 30 września 2013 r. Ponadto zgodnie z ust. 10 załącznika do rozporządzenia z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014, statystyczna liczba uczniów łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów, a także określone liczebności wychowanków, albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających w zakresie zadań pozaszkolnych, podlegały weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2013 r. i dzień 10 października 2013 r. z uwzględnieniem korekty kwoty części oświatowej. Zatem liczba uczniów/wychowanków szkół i placówek uwzględniona przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu, została ustalona na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. i na dzień 10 października 2013 r., z uwzględnieniem powołanych wyżej przepisów.

Sąd podziela stanowisko Organu zgodnie z którym z treści wagi P2 wynika jednoznacznie, że możliwość przyporządkowania do podwyższonej wagi istnieje tylko i wyłącznie w sytuacji posiadania przez dziecko lub ucznia w dniu sprawozdawczym aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Aktualnych na dzień sprawozdawczy orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego nie mogą zastąpić inne dowody, w szczególności opinie z poradni psychologiczno-pedagogicznej, nieaktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z lat poprzednich lub - z oczywistych względów - takie opinie i orzeczenia wydane w terminie późniejszym niż dzień sprawozdawczy. Zgodzić należy się z oceną Organu, że w analizowanym zakresie obowiązuje formalna teoria dowodów, wykluczająca zastępowanie aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego innymi dowodami, w tym innymi opiniami, interpretacjami poradni psychologiczno-pedagogicznej lub indywidualną oceną ucznia przeprowadzoną przez szkołę, a opartą np. na obserwacjach własnych, potwierdzonych rozmowami z uczniami i ich rodzicami okazującymi stosowną dokumentację medyczną lub też opartą na nieaktualnych orzeczeniach.

W okresie objętym przedmiotową sprawą kategorie uczniów, dla których organizowano kształcenie specjalne określały przepisy § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1489 ze zm.), dalej: "rozporządzenie z 17 listopada 2010 r.". W rozporządzeniu rozróżniono dwie kategorie dzieci lub uczniów wymagających stosowania w procesie kształcenia specjalnej organizacji nauki i metod pracy dydaktycznej, objętych kształceniem specjalnym: niepełnosprawnych i niedostosowanych społecznie. Kształcenie specjalne organizowane było dla uczniów niepełnosprawnych wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1-9 rozporządzenia z 17 listopada 2010 r. Aby dziecko zostało objęte stosownym kształceniem specjalnym wydane dla niego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego musiało potwierdzać jednoznacznie występowanie rodzaju i stopnia niepełnosprawności spośród wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1-9 rozporządzenia oraz musiało zawierać konkretne zalecenia dotyczące form kształcenia specjalnego, najkorzystniejszych dla dziecka. Placówki oświatowe były natomiast zobowiązane do zapewnienia realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 17 listopada 2010 r.).

Zagadnienie wydawania orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego - w okresie objętym przedmiotową sprawą - regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Stosownie do § 9 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z 18 września 2008 r. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole. Natomiast orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów szkół podstawowych z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, wydaje się na okres każdego etapu edukacyjnego w tej szkole. Zgodnie z załącznikiem nr 2 i 4 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17):

kształcenie w szkole podstawowej dzieli się na dwa etapy edukacyjne:

I etap edukacyjny, obejmujący klasy I-III szkoły podstawowej,

II etap edukacyjny, obejmujący klasy IV-VI szkoły podstawowej,

w gimnazjum jest realizowany III etap edukacyjny,

w szkołach ponadgimnazjalnych realizowany jest IV etap edukacyjny.

Na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia z 18 września 2008 r., w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane:

warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym.

Stosownie do § 8 ust. 3 rozporządzenia z 18 września 2008 r. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego wskazać należy wszystkie zalecane, najkorzystniejsze dla danego dziecka formy kształcenia specjalnego, spośród form kształcenia wymienionych w ust. 2 pkt 2 tego przepisu.

Z kolei zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r., zespół, na wniosek rodziców (prawnych opiekunów), wydaje nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w razie:

1. zmiany okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego;

2. potrzeby zmiany wskazanych w poprzednim orzeczeniu zaleceń, o których mowa w § 8 ust. 2;

3. potrzeby zmiany okresu, na jaki zostało wydane poprzednie orzeczenie.

Na podstawie § 11 ust. 2 rozporządzenia z 18 września 2008 r., nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się według wzoru stanowiącego załącznik nr 1 do tego rozporządzenia i jednocześnie uchyla ono poprzednie orzeczenie.

Zawarty w zdaniu drugim § 11 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. przepis nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wynika z niego jednoznacznie, że wydanie przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną nowego orzeczenia z mocy prawa powoduje jednoczesne uchylenie orzeczenia poprzedniego, tym samym powodując jego nieważność, bez względu na to, którego etapu edukacji orzeczenie dotyczyło. Z § 11 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. wynika, że dla danego ucznia w obiegu prawnym nie może funkcjonować więcej niż jedno orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Skutek prawny uchylenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego następuje z mocy prawa, z chwilą wydania nowego orzeczenia w tym zakresie.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jedną z przyczyn wystąpienia nieprawidłowości w zakresie wykazania danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. było zakwalifikowanie w systemie do wagi P2 uczennicy Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej, wchodzącej w skład Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z., która na dzień sprawozdawczy nie posiadała ważnego (aktualnego) orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczennica została wykazana w systemie informacji oświatowej w oparciu o orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z 27 czerwca 2008 r. Orzeczenie zostało wydane z uwagi na upośledzenie umysłowe na czas: do ukończenia szkoły zawodowej i było podstawą kształcenia specjalnego w Zasadniczej Szkole Zawodowej, do której uczennica ta uczęszczała do roku szkolnego 2010/2011 włącznie. Ponadto, zgodnie z zaleceniami zawartymi w tym orzeczeniu, uczennica objęta została kształceniem specjalnym programem szkoły zawodowej dla młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim zorganizowanym w ośrodku szkolno-wychowawczym nakierowanym w szczególności na dalsze usamodzielnienie, pomoc jej w zaklimatyzowaniu się do nowych warunków nauki oraz zadbanie na nawiązanie pozytywnych relacji rówieśniczych.

W chwili wydania orzeczenia z 27 czerwca 2008 r. uczennica miała 17 lat (ur. 17.08 1991 r.). Rok szkolny 2010/2011 był ostatnim rokiem nauki w Zasadniczej Szkole Zawodowej Specjalnej w oparciu o wymienione orzeczenie.

W celu kontynuacji kształcenia w innej szkole - w Liceum Uzupełniającym Specjalnym, w dniu 27 maja 2011 r. uczennica uzyskała nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia. Zostało wydane na okres od 1 września 2011 r. do ukończenia uzupełniającego liceum ogólnokształcącego. W roku szkolnym 2012/2013 uczennica uczęszczała do II klasy Liceum Uzupełniającego Specjalnego i objęta była kształceniem specjalnym na podstawie ww. orzeczenia z dnia 27 maja 2011 r.

Podjęcie nauki w uzupełniającym liceum ogólnokształcącym - Liceum Ogólnokształcącym Specjalnym w ramach Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z., skutkujące zaprzestaniem od roku szkolnego 2011/2012 nauki w Zasadniczej Szkole Zawodowej Specjalnej prowadzonej w ramach tego Ośrodka podyktowane było zaistnieniem wszystkich trzech przesłanek wydania nowego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r. Ponadto należy zauważyć, że w świetle § 9 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r. orzeczenie Nr 54/07/08 z 27 czerwca 2008 r., zgodnie z jego treścią, zostało wydane na okres kształcenia w danej szkole, w szkole zawodowej dla młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, zorganizowanym w ośrodku szkolno-wychowawczym.

W związku z powyższym, mając na uwadze § 11 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia z 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, z którego wynika, że nowe orzeczenie jednocześnie uchyla poprzednie orzeczenie, w rozpatrywanej sprawie należało uznać, że na dzień 30 września 2013 r. ważne było wyłącznie orzeczenie o potrzebie kształcenia z 27 maja 2011 r. Tym samym, skoro uczennica w roku szkolnym 2013/2014 zdecydowała się na zaprzestanie nauki w uzupełniającym liceum ogólnokształcącym i rozpoczęła kształcenie w szkole zawodowej specjalnej w celu nauki nowego zawodu, powinna ona uzyskać nowe, a tym samym aktualne na dzień 30 września 2013 r. orzeczenie wskazujące na potrzebę kształcenia specjalnego w szkole zawodowej oraz na inne zalecenia dotyczące organizacji nauki i metod pracy, o których mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r.

W świetle § 9 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r. zmiana typu szkoły, a w konsekwencji zmiana szkoły, w której konturowana była edukacja tej uczennicy, stanowiła okoliczność uzasadniającą, w świetle § 11 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r., wydanie nowego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zmiana szkoły, w tym typu szkoły, skutkowała potrzebą określenia nowych zaleceń dotyczących organizacji nauki i metod pracy w nowej szkole, ale także zmianą okresu, na jaki zostało wydane poprzednie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego tej uczennicy.

Bezpodstawne jest stanowisko Skarżącego, zgodnie z którym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego Nr 24/10/11 z dnia 27 maja 2011 r. jest rozszerzeniem orzeczenia Nr 54/07/08 z dnia 27 czerwca 2008 r. W ocenie Sądu z przepisu § 11 ust. 2 rozporządzenia z 18 września 2008 r. jednoznacznie wynika, że nowe orzeczenie uchyla orzeczenie wcześniejsze, tym samym nowe orzeczenie, eliminując orzeczenie wcześniejsze z obrotu prawnego, nie stanowi rozszerzenia orzeczenia wcześniejszego. Ponadto, kształcenie specjalne uczennicy w Liceum Ogólnokształcącym Specjalnym nie oznaczało, że edukacja była prowadzona równolegle z edukacją w szkole zawodowej. Kształcenie w latach szkolnych 2011/2012 i 2012/2013 nie było w ogóle prowadzone w szkole zawodowej, a tylko w uzupełniającym liceum ogólnokształcącym, tj. liceum ogólnokształcącym dla dorosłych w którym kontynuują naukę (uzupełniają edukację) osoby po szkołach zawodowych.

Przyjmując jako podstawę rozważań przedstawiony na wstępie stan prawny stwierdzić należy, że uczennica nie mogła zostać wykazana w systemie informacji oświatowej jako uczeń ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, a tym samym uwzględniona w wadze P2 przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014. Powtórzyć należy, że aktualnych na dzień sprawozdawczy orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka nie mogą zastąpić inne dowody, w szczególności nieaktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z lat poprzednich. Żaden inny dowód - poza aktualnym orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego - nie uprawniał jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania subwencji wyliczonej zgodnie z podwyższoną wagą.

Sąd nie podziela stanowiska Powiatu zgodnie z którym orzeczenia zespołów o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia są zaleceniem (wskazówką) dla szkoły i nie są dla niej wiążące. Zarówno z przepisów ustawy o systemie oświaty (art. 39 ust. 1), jak i z przepisów rozporządzenia z dnia 17 listopada 2010 r. (§ 4 ust. 1 pkt 1) wynika, że placówka oświatowa jest zobowiązana do realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia. Także organy jednostek samorządu terytorialnego, na wniosek rodziców dziecka, zobowiązane są do zapewnienia odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego, czyli zgodnie zaleceniami posiadanego przez nie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (art. 71b ust. 5 - 5b w związku z ust. 3 zd. 2 u.s.o.).

W świetle przepisów prawa mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, nie można uwzględnić stanowiska Powiatu zgodnie z którym orzeczenie z 2011 r. nie eliminuje wydanego na okres kształcenia w szkole zawodowej orzeczenia z 2008 r. i stanowi jego rozszerzenie, a przyjęcie odmiennej interpretacji nie tylko narusza przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. i ustawy o systemie oświaty, ale również pomija względy słuszności i zasadę prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek praworządności, ale także dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Przypomnieć należy, że przepis prawa materialnego zawarty w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. stanowiący podstawę zobowiązania jednostki samorządu terytorialnego do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej w sytuacji, gdy ustalona dla tej jednostki część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, a jednostka nie dokonała zwrotu tych kwot do budżetu państwa, nie dopuszcza możliwości wyboru sposobu załatwienia przez organ administracji konkretnej sprawy administracyjnej. Działanie organu w tym przedmiocie nie jest bowiem oparte na uznaniu administracyjnym. Wynika to wprost z kategorycznego sformułowania przepisu, w którym nie użyto słowa "może" charakterystycznego dla przepisów dopuszczających uznaniowe działanie organów administracji, tzw. "luz decyzyjny". W konsekwencji, minister właściwy do spraw finansów publicznych wydając decyzję na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. nie może uwzględniać interesu społecznego, jak również słusznego interesu obywateli.

Ponadto, niezależnie od faktu, że decyzja wydana w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. nie jest decyzją opartą na uznaniu administracyjnym podkreślenia wymaga, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawidłowość otrzymania z budżetu państwa części oświatowej subwencji ogólnej, a nie prawidłowość jej wykorzystania i przeznaczenia na edukację konkretnej osoby. Słusznie Organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że przyznanie subwencji na podstawie danych zawartych w systemie informacji oświatowej nie oznacza, że "przypisane" danym wagom algorytmicznym wartości pieniężne zostaną faktycznie skierowane (i do tego w takiej samej wysokości) do tych dzieci lub uczniów, którzy zostali "zaraportowani" w SIO (będącym bazą do dokonanych wyliczeń). Mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisy prawa nie określają kierunku wydatkowania środków uzyskanych przez jednostkę samorządu terytorialnego tytułem subwencji ogólnej. O przyznaniu (lub nie) środków finansowych w określonej wysokości (niezależnie od tego czy pochodzą one z części oświatowej subwencji ogólnej czy też nie) na konkretnego ucznia, wychowanka, dla konkretnej szkoły lub placówki oświatowej decyduje wyłącznie jednostka samorządu terytorialnego i to w zakresie jej właściwości pozostaje decyzja o kontynuowaniu i finansowaniu kształcenia specjalnego, odbywającego się pomimo braku aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, czyli niezgodnie z warunkami określonymi m.in. rozporządzeniem z dnia 17 listopada 2010 r.

W przedmiotowej sprawie Minister orzekał w zakresie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej. Zgodnie z przepisami regulującymi zasady naliczania części oświatowej subwencji ogólnej, uczniowie dla których nie zostały wydane aktualne w dniu sprawozdawczym orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, nie mogą zostać ujęci w odpowiednich, podwyższonych wagach.

W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym nie można się zatem zgodzić ze stanowiskiem Skarżącego, że w powyższym zakresie Minister naruszył art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., art. 71b ust. 1, ust. 3, ust. 3 zd. 2 ustawy o systemie oświaty, § 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 18 września 2008 r. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014.

Sąd nie stwierdza wad w postępowaniu Organu w zakresie stwierdzenia nieprawidłowości dotyczących wykazania danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. polegających na przeliczeniu wagą P4, P7, P8 i P44 uczennicy Szkoły Przysposabiającej do Pracy, wchodzącej w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z.. Uczennica posiadała aktualne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego Nr 26/09/10 z dnia 26 września 2010 r., ale w dniu 27 lipca 2013 r. przekroczyła wiek uprawniający do kształcenia specjalnego w szkole ponadgimnazjalnej.

Zauważy należy, że zgodnie z § 3 rozporządzenia z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach, kształcenie dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym w szkołach specjalnych i oddziałach specjalnych w szkołach ogólnodostępnych może być prowadzone do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy:

18. rok życia - w przypadku szkoły podstawowej,

21. rok życia - w przypadku gimnazjum,

24. rok życia - w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej.

Stosownie do § 27 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 109, poz. 631 ze zm.), dalej: "rozporządzenie z dnia 12 maja 2011 r." pobyt wychowanka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym może trwać do czasu ukończenia wychowania przedszkolnego lub nauki w szkole wchodzącej w skład specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, nie dłużej jednak, niż do ukończenia 23 roku życia. Na podstawie przepisu przejściowego, w brzmieniu ustalonym w § 67 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych i specjalnych ośrodków wychowawczych, którzy przed dniem 1 września 2012 r. rozpoczną naukę w szkole specjalnej, mogą przebywać w tych placówkach do ukończenia nauki w szkole specjalnej, nie dłużej jednak, niż do ukończenia 24. roku życia. Należy podkreślić, że minister właściwy do spraw finansów publicznych nie rozstrzyga o możliwościach lub ich braku ukończenia szkoły przez osoby, które ukończyły 23. lub 24. rok życia. W przedmiotowej sprawie Minister rozstrzygał tylko w zakresie zwrotu nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej. Zgodnie natomiast z przepisami regulującymi zasady naliczania części oświatowej subwencji ogólnej uczniowie, którzy ukończyli odpowiedni wiek, objęci dotychczas kształceniem specjalnym, nie mogli być ujęci w odpowiednich, podwyższonych wagach, w szczególności w sytuacji, w której kształcenie specjalne jest prowadzone niezgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu z dnia 17 listopada 2010 r.

Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 44o ust. 7 w związku z art. 44o ust. 5 u.s.o. Wskazać należy, że powyższe przepisy zostały zawarte w Rozdziale 3a "Ocenianie, klasyfikowanie i promowanie uczniów w szkołach publicznych" ustawy o systemie oświaty. Rozdział 3a został dodany ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 357), która weszła w życie 31 marca 2015 r. Zatem w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym ww. przepisy nie obowiązywały w dniu 30 września 2013 r., a tym samym nie mogło dojść do ich naruszenia przez Organ.

W ocenie Sądu Minister nie naruszył mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego stwierdzając nieprawidłowości w zakresie danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r., poprzez zakwalifikowanie przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. do wagi P37 44 nieletnich, którzy nie korzystali z zakwaterowania w tym ośrodku.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego Organ ustalił, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Z. jako wychowanków ośrodka wykazał wszystkich uczniów szkół wchodzących w skład placówki niezależnie od tego, czy korzystali z zakwaterowania, czy nie (wykazano 78 wychowanków a powinno być wykazanych 32).

Liczbę wychowanków faktycznie mieszkających w ośrodku na dzień sprawozdawczy 30 września 2013 r. Minister ustalił na podstawie księgi pn. "Listy obecności wychowanków w internacie SOSW w roku szkolnym 2013/2014".

Zgodnie z danymi z tej księgi w ośrodku było zakwaterowanych 34 wychowanków, w tym dwie osoby spośród wychowanków, które na dzień 30 września 2013 r. przekroczyły wiek uprawniający do pobytu w tego typu ośrodku. Jeden wychowanek ukończył w dniu 29 lipca 2013 r. 24. rok życia (tj. uczennica III klasy Przysposabiającej Szkoły do Pracy), natomiast drugi wychowanek nie rozpoczął nauki przed dniem 1 września 2012 r., a w dniu 8 maja 2013 r. ukończył 23. rok życia (tj. uczeń I klasy Liceum Ogólnokształcącego Specjalnego).

Stosownie do § 27 ust. 2 rozporządzania z dnia 12 maja 2011 r. pobyt wychowanka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym może trwać do czasu ukończenia wychowania przedszkolnego lub nauki w szkole wchodzącej w skład specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, nie dłużej jednak niż do ukończenia 23 roku życia. Ponadto zgodnie z przepisem przejściowym, tj. § 67 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, którzy przed dniem 1 września 2012 r. rozpoczną naukę w szkole specjalnej, mogą przebywać w tych placówkach do ukończenia nauki w szkole specjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia. Zatem, w SIO powinno być wykazanych 32 wychowanków. Tym samym przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 dla Powiatu, przy wadze P37 została zawyżona liczba wychowanków o 44 wychowanków.

Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2014 przewidywał m.in. wagę P37 = 6,500 dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P37 wyklucza się z wagami P33 i P34).

Przepisy ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej określają rodzaj i zakres danych gromadzonych w tym systemie. Stosownie do art. 16 u.s.i.o. dane dziedzinowe w związku z objęciem ucznia opieką w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku wychowawczym oraz ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym, obejmują:

1. podstawy pobytu w ośrodku: odpowiednio orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, orzeczenie sądu, wniosek rodziców;

2. działania wynikające ze specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, w tym w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej, z określeniem form tej pomocy;

3. wypadki, którym uległ uczeń, będąc pod opieką ośrodka, z określeniem rodzaju wypadku, miejsca, w którym zdarzył się wypadek, rodzaju zajęć, w czasie których wypadek miał miejsce, oraz przyczyny wypadku;

4. datę rozpoczęcia i datę zakończenia pobytu w ośrodku.

Zgodnie z § 27 ust. 3 rozporządzenia z dnia 12 maja 2011 r., jeżeli specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy dysponuje wolnymi miejscami, za zgodą organu prowadzącego, na zajęcia:

- indywidualnych lub grupowych zajęciach profilaktyczno-wychowawczych, rewalidacyjnych i usprawniających ruchowo, przygotowujących dzieci i młodzież do samodzielności w życiu społecznym,

- zajęciach sportowych, turystycznych, rekreacyjnych oraz kulturalno-oświatowych,

- zajęciach rozwijających zainteresowania i szczególne uzdolnienia,

mogą być przyjęte dzieci i młodzież spoza ośrodka, na podstawie opinii poradni psychologiczno- pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej.

Udział dzieci i młodzieży spoza ośrodka w ww. zajęciach organizowanych w ośrodku, nie był podstawą do wpisania ich do księgi wychowanków. Zgodnie bowiem z przepisami § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 ze zm.) do księgi wychowanków wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony. Powyższe oznacza, że specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy do księgi wychowanków wpisuje wychowanków przyjętych do placówki, a nie wychowanków uczęszczających tylko na zajęciach wychowawczych w placówce, nie mieszkających w ośrodku.

Zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r., specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy prowadzi dla każdej grupy wychowanków dziennik zajęć wychowawczych, w którym dokumentuje się przebieg zajęć wychowawczych w danym roku szkolnym. Do dziennika zajęć wychowawczych wpisuje się w porządku alfabetycznym nazwiska i imiona wychowanków, daty i miejsca ich urodzenia, nazwiska i imiona rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, klasę i okresy nauki, prowadzone zajęcia edukacyjne, liczbę opuszczonych godzin zajęć edukacyjnych, w tym godzin usprawiedliwionych i nieusprawiedliwionych, oceny śródroczne i roczne oraz ocenę zachowania, uwagi o wychowankach, zajęcia organizowane w dniach nauki, zajęcia powtarzające się okresowo, plan pracy na okres, tygodniowe założenia wychowawcze i realizację planu pracy oraz informacje o kontaktach z rodziną wychowanka. Mając na uwadze powyższe, dane wykazane w dziennikach zajęć wychowawczych nie były podstawą do wykazania w systemie informacji oświatowej wychowanków jako wychowanków przyjętych do specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego i korzystających z zakwaterowania w nim.

Zawarty w ust. 2 pkt 5 formuły algorytmicznej cyt. wyżej opis wagi P37 jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości - waga ta jest dedykowana m.in. wychowankom specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych korzystającym z zakwaterowania w tych ośrodkach. Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że okoliczność zakwaterowania nie dotyczy wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, ponieważ "postanowienie określające wagę P37 po wyliczeniu specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych nie zawiera łącznika i (wskazującego na alternatywę łączną) tylko przecinek, zaś dopiero łącznie traktuje specjalne ośrodki wychowawcze i młodzieżowe ośrodki socjoterapii" należy wskazać, że zarzut ten został podniesiony już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ odniósł się do niego w zaskarżonej decyzji, a Sąd podziela jego rozważania we wskazanym zakresie. Zgodnie z Zasadami Techniki Prawodawczej (rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r.) zdania w aktach prawnych redaguje się zgodnie z powszechnie przyjętymi regułami składni języka polskiego. W konsekwencji, umieszczenie przecinka po zwrocie "młodzieżowych ośrodków socjoterapii" poprzedzonym spójnikiem "i" oznacza, że sformułowanie "którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach" odnosi się odrębnie do każdego wychowanka ww. trzech rodzajów ośrodków. Ponadto, wyrażenie "którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach" należy odnosić do wychowanków, a wyraz "wychowanków" nie został powtórzony przed każdym z trzech typów ośrodków objętych tą definicją, a tylko jednokrotnie, bezpośrednio przed pierwszym z rodzajów wyliczonych ośrodków, tj. przed wyrażeniem "specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych". Nie oznacza to jednak, że wyraz "wychowanków" odnosi się on tylko do tego jednego typu ośrodków. Analogicznie więc, jak w przypadku wyrazu "wychowanków", również w odniesieniu do wyrażenia "którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach", należy uznać, że odnosi się ono do wszystkich trzech wymienionych w tej definicji rodzajów ośrodków. Potwierdza tą wykładnię językową także wykładnia systemowa i celowościowa przepisu zawierającego tę definicję, bowiem wszystkie trzy ośrodki oferują nie tylko naukę, ale i ich zakwaterowanie i to właśnie zakwaterowanie uzasadnia zastosowanie podwyższonej wagi.

Podkreślenia wymaga, że wskazana wyżej waga P37 nie jest jedyną wagą w formule algorytmicznej podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014, dedykowaną wychowankom. Prawodawca w formule algorytmicznej przewidział także inne wagi dedykowane wychowankom różnych placówek oświatowych, wskazując tylko ogólnie wychowanka danego rodzaju placówki - są to wagi:

• P25 = 1,84 dla wychowanków zespołów pozalekcyjnych zajęć wychowawczych realizowanych w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych,

• P33 = 1,500 dla wychowanków internatów i burs,

• P35 = 3,640 dla wychowanków internatów szkół artystycznych,

lub dodatkowo dookreślając - zawężając zakres stosowania danej wagi do skonkretyzowanej grupy wychowanków - są to wagi:

• P34 = 0,500 dodatkowo dla wychowanków internatów i burs, będących uczniami szkół specjalnych,

• P38 - 11,000 dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach,

• P39 = 1,500 dla wychowanków młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy nie korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach,

• P40 = 9,500 dla wychowanków ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi i z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, będących wychowankami przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, a także innych form wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 7lb ust. 3 ustawy o systemie oświaty).

Taką skonkretyzowaną grupą wychowanków, dla których racjonalny prawodawca przewidział odrębną wagę, są także wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach.

W świetle powyższego podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie kluczowym zagadnieniem jest prawidłowe ustalenie - według stanu na dzień 30 września 2013 r. - liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania w ośrodku. Przedmiotem badania i analizy w postępowaniu administracyjnym była m.in. prawidłowość przeliczenia - przy naliczaniu należnej Powiatowi na rok 2014 części oświatowej subwencji ogólnej - 44 osób niekorzystających z zakwaterowania w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Z., a wykazanych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r. jako wychowanków tego ośrodka oraz przeliczonych wagą P37 dedykowaną wychowankom korzystającym z zakwaterowania w ośrodku. Bezspornym jest bowiem fakt, że w dniu sprawozdawczym osoby te nie były zakwaterowane w Ośrodku. Wobec niezdefiniowania pojęcia zakwaterowania dla potrzeb cyt. wyżej rozporządzenia w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014, należy odwołać się do jego potocznego znaczenia. W tym zaś znaczeniu "zakwaterowanie" oznacza czasowe pomieszczenie mieszkalne, kwaterę; jest to rzeczownik od "zakwaterować", które to pojęcie oznacza: umieścić na kwaterze, przydzielić komuś kwaterę (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr. M. Szymczaka, PWN, Warszawa 1981, tom III, s. 919). Kwatera z kolei oznacza mieszkanie, pomieszczenie, wynajmowane lub zajęte na pobyt czasowy (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr. M. Szymczaka, PWN, Warszawa 1981, tom I, s. 1099). Zatem korzystanie z zakwaterowania oznacza faktyczne zamieszkiwanie w wynajętym lub zajętym lokalu.

Podsumowując, w przedmiotowej sprawie dla celów zastosowania podwyższonej wagi P37 bezdyskusyjny jest wymóg spełnienia warunku korzystania przez wychowanków specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego z zakwaterowania w tym ośrodku. W konsekwencji istotą sporu jest definicja pojęcia "wychowanka korzystającego z zakwaterowania w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym", a nie jak zarzuca Skarżący, pojęcia samego "wychowanka". Kwestia ta ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, ponieważ bezspornym jest fakt, że w dniu sprawozdawczym 44 osoby nie było zakwaterowanych w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Z..

W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym nie można się zatem zgodzić ze stanowiskiem Skarżącego, że w powyższym zakresie Minister naruszył przepisy rozporządzenia z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2014.

Za nieuzasadnione sąd uznaje także zarzuty dotyczące naruszenia przez organ przepisów proceduralnych. Zauważyć bowiem trzeba, że w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, Minister Finansów podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia (...)października 2019 r. przeprowadzono postępowanie wyjaśniające oraz umożliwiono Skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego. Strona w dniu 9 sierpnia 2019 r. zapoznała się z materiałem dowodowym i złożyła wyjaśnienia pismem z dnia 12 sierpnia 2019 r. Organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w zakresie określonym w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t.

Okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia zostały ustalone w oparciu o wynik kontroli przeprowadzonej w Powiecie przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K.. W toku przedmiotowego postępowania administracyjnego został zgromadzony dodatkowy materiał dowodowy: opinia Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 31 sierpnia 2018 r., stanowisko strony przedstawione w pismach z 14 października 2018 r., 14 grudnia 2018 r., 16 stycznia 2019 r., 30 maja 2018 r., 12 sierpnia 2019 r. oraz przekazanej przez Izbę Administracji Skarbowej w K. dokumentacji z kontroli przeprowadzonej w Powiecie M.. W zaskarżonej decyzji wyjaśniono również przyczynę różnicy miedzy kalkulacją kwoty zawyżenia części oświatowej subwencji ogólnej ustalonej w trakcie prowadzonego postępowania, a kalkulacją dokonaną w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K.. Wszystkie zgromadzone dowody poddane zostały należytej analizie i ocenie, a wnioski i ustalenia poczynione na ich podstawie nie noszą cech dowolności.

Mając powyższe na względzie sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

-----------------------

Classified as Business