Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1475/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1 i ust. 2, ust. 15, ust. 16, art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Protokolant referent Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2016 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] kwotę 5250 zł (słownie: pięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD") z [...] maja 2016 r. Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: "K.p.a."), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460, dalej: "u.d.p."), § 2, § 3, § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r. poz. 305), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez P. (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2016 r. w przedmiocie nałożenia na Stronę kary pieniężnej.

Powyższą decyzją, nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 K.p.a., art. 41 u.d.p., art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 61 ust. 15, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c oraz lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., § 2, § 3, § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 951 z późn. zm.), oraz rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna wg. przelicznika wagi drewna i jego objętości (Dz.U. z 2012 r., poz. 536), organ I instancji nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

W zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że [...] kwietnia 2013 r., w miejscowości W. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] oraz trzyosiowej przyczepy marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował A. A., który wykonywał przewóz drewna w imieniu przedsiębiorcy J. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F. (dalej: "Przewoźnik"). Organ I instancji ustalił, że sprzedającym przewożony towar była Strona, która została uznana za podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] kwietnia 2013 r.

GITD opisał przebieg postępowania w niniejszej sprawie wskazując, że organ II instancji dwukrotnie uchylał decyzje I instancji i przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

GITD wskazał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, organ I instancji stwierdził:

- nacisk podwójnej osi napędowej zespołu pojazdów - 21,9 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 3,9 t (ok. 21,7 % dopuszczalnej wartości),

- nacisk pojedynczej osi nienapędowej zespołu pojazdów - 9,3 t, przekroczenie o 1,3 t (ok. 16,25% dopuszczalnej wartości),

- długość zespołu pojazdów 19 m - przekroczenie dopuszczalnej długości o 0,25 m (ok. 1,3% dopuszczanej wartości).

- masę całkowitą pojazdu - 51,8 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 w górę dla każdej osi) - przekroczenie o 11,8 t (ok. 29,5% dopuszczalnej wartości).

Nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu.

GITD wskazał, że organ I instancji stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., ustalił karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, w wysokości 15000 zł, za brak zezwolenia kategorii VII. GITD stwierdził, że norma dotycząca nacisków osi podwójnych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie. Podczas kontroli stwierdzono m.in. przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu o wartość powyżej 20%, dlatego też wymierzono karę pieniężną w wysokości 15000 złotych.

GITD stwierdził, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym katalog podmiotów mogących ponosić odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia jest katalogiem otwartym. W związku z tym kara niezależnie od odpowiedzialności przewoźnika, może zostać nałożona na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, w tym na sprzedawcę, w sytuacjach opisanych w pkt 2 ust. 3 art. 140aa P.r.d., tj. jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Zatem, w ocenie GITD, Stronę postępowania należy uznać za podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym (np. sprzedaż i wydanie drewna o określonych parametrach i określonej masie poprzez jego wskazanie przez leśniczego). Zdaniem organu odwoławczego, obowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do przyjęcia, że sprzedawca, jako podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem, może być wyłączony z załadunku. Powołana umowa sprzedaży pomiędzy Stroną, a przewoźnikiem mogła określać stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

GITD wskazał, że z zeznań kierowcy przedmiotowego zespołu pojazdów, złożonych w charakterze świadka wynikało m.in., że jest zatrudniony u Przewoźnika na stanowisku kierowcy i do jego obowiązków należał ponadto załadunek i rozładunek drewna. W niniejszej sprawie załadunku dokonano w dwóch lub trzech miejscach z uwagi na to, że ładowano dwa rodzaje drewna. Kierowca dodał, że w lesie przyjęty został przez leśniczego, który doprowadzał go po kolei do miejsc załadunku i wskazywał stosy przeznaczone na załadunek. Pobrany stos był liczony przez pracownika Strony. Kierowca zeznał, iż czynności ładunkowe dokonał osobiście za pomocą HDS-u zamontowanego w pojeździe, w obecności pracownika Strony, który widział pojazd przed załadunkiem jak i po załadunku. Kwit na towar, kierowca otrzymał przed samym wyjazdem z lasu.

Wyjaśnienia w sprawie złożył również Przewoźnik, który wyjaśnił, że poinformował Stronę o parametrach pojazdu, lecz nie został poinformowany przez Stronę o przekroczeniu dopuszczalnych parametrów załadowanego pojazdu. W ocenie Przewoźnika załadunek był zgodny ze złożonym, zaplanowanym zamówieniem drewna, w ilości 25m3. Przewoźnik dodał, że poinformował Stronę, że nie posiada żadnego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Wyjaśnił też, że między nim, a Stroną, nie istniała żadna procedura informowania o przekroczonych parametrach pojazdu nienormatywnego.

GITD wskazał następnie, że z umowy zawartej [...] grudnia 2012 r., pomiędzy Przewoźnikiem, a Stroną wynikało, że transport drewna oraz czynności załadunkowe organizowane były przez kupującego i na jego koszt. Wydanie drewna następuje "na gruncie", z chwilą złożenia przez osobę posiadającą pisemnego upoważnienia do odbioru drewna podpisu na kwicie wywozowym, co stanowiło potwierdzenie odbioru i dowodu wydania. Z tą chwilą na kupującego przechodziło ryzyko odpowiedzialności za drewno oraz wydatki związane z drewnem. Strony umowy oświadczyły, że rzeczywista masa całkowita drewna będzie każdorazowo ustalana w oparciu o treść rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Gospodarki Morskiej z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna. Ponadto umowa zobowiązywała do złożenia oświadczenia przez Przewoźnika, że masa całkowita wyliczona na podstawie ww. rozporządzenia pobierana na pojazd nie przekroczy dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdy nienormatywnego.

W ocenie organu przedstawiona umowa była umową, która przerzuciła całą odpowiedzialność za powstałe naruszenia przy załadunku i transporcie drewna na Przewoźnika. Zdaniem organu jednak, tworząc jakiekolwiek zobowiązania i wytyczne dla Przewoźnika, Strona powinna dodatkowo stworzyć procedurę sprawdzającą ww. ustalenia i w przypadku ich naruszenia określić konsekwencje, które poniósłby Przewoźnik bądź inna osoba dokonująca czynności załadunkowych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika natomiast, iż kierowca pobrał ładunek w kilku miejscach w obecności pracownika Strony, który dokonał obliczeń masy pobranego ładunku, a następnie wypisał kwit wywozowy umieszczając w nim informacje o masie ładunku, nie informując słownie kierowcy czy Przewoźnika o przekroczonych parametrach pojazdu, ani pisemnie na wystawianych kwitach wywozowych. Zdaniem GITD, w przypadku dokonania ww. czynności przez pracownika Strony, została by spełniona norma art. 140aa ust. 4, przez podmiot określony w art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d.

GITD dodał, że biorąc nawet pod uwagę zapisy rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Gospodarki Morskiej z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna - masa rzeczywista pojazdu wraz z ładunkiem wyniosła 40,394 t. Wynik uzyskano na podstawie zapisów w dowodach rejestracyjnych pojazdów i dokumentach przewozowych, zgodnie z którymi suma masy własnej zespołu pojazdów (20900 kg) i masy ładunku (19494 kg) wyniosła 40394 kg, tj. 15300 kg (masa pojazdu o nr rej. [...]) + 5600 kg (masa pojazdu o nr rej. [...]) + 11502 kg (masa drewna z kwitu [...] - brzoza w ilości 14,20 m3) + 7992 kg (masa drewna z kwitu [...] - sosna 10,80 m3).

Zgodnie natomiast z treścią rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać 40 ton. Wyjątek wprowadza § 57 ust. 3, który stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r., może wynosić 42 tony. Z uwagi na daty rejestracji samochodu ciężarowego i przyczepy ciężarowej, wyjątek ten nie znajduje jednak zastosowania.

Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że Strona miała wpływ, a co najmniej godziła się na powstanie stwierdzonego naruszenia, co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej.

W skardze z [...] czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję GITD z [...] maja 2016 r. w całości, Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz decyzji I instancji, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Z ostrożności procesowej na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 K.p.a., Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji pierwszej i drugiej instancji bowiem wydane one zostały bez podstawy prawnej

Zaskarżonej decyzji, Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu skargi, Skarżący podniósł, że w toku postępowania administracyjnego GITD polecił organowi I instancji przesłuchanie w charakterze świadka leśniczego – pracownika Skarżącego, wydawcy drewna w niniejszej sprawie. Pomimo dziewięciokrotnego przedłużenia postępowania, czynność ta nie została dokonana, a w zaskarżonej decyzji GITD nie odniósł się do tego faktu, pomimo, że organ II instancji wręcz bezwzględnie polecił przeprowadzenie tego dowodu.

Skarżący za niezasadne uznał zarzuty organu, że nie podjął żadnych działań celem ustalenia czy pojazd który przybył po odbiór zakupionego drewna nie jest pojazdem nienormatywnym, że nie dokonał ważenia ładunku pojazdu jak i całego pojazdu po załadunku oraz że nie dokonał kontroli dokumentów pojazdu. Skarżący wskazał, że Lasy Państwowe, co wynika wprost z ustawy o Lasach Państwowych jak i przepisów wykonawczych, nie mają prerogatyw ustawowych do kontroli pojazdów odbierających drewno, a w szczególności jakimi drogami pojazd ten z ładunkiem przemieszcza się do nabywcy końcowego. Zupełnym nieporozumieniem jest domaganie się od sprzedawcy ważenia pojazdu w lesie wraz z ładunkiem.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji, naruszają przepisy prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym, za przewóz ładunku podzielnego (drewna), pojazdem nienormatywnym.

Odpowiedzialność podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym, wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Należy wyjaśnić, że w przypadku przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, zastosowanie mają art. 64 ust. 2 i art. 140ab ust. 2 P.r.d. Zgodnie z art. 64 ust. 2 P.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Dodać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W zakresie tej definicji mieści się ładunek w postaci materiałów budowlanych. W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia.

W świetle powyższej regulacji, podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym ponosi odpowiedzialność niezależną od odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd. Nie ponosi jednak odpowiedzialności za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego lecz, na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., za inne czynności związane z przewozem drogowym. Należy zauważyć, że w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 P.r.d., ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, ponadto ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

W niniejszej sprawie stwierdzono zarówno przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, jak i przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi nienapędowej oraz podwójnej osi napędowej zespołu pojazdów na drogę, jak również przekroczenie dopuszczalnej długości zespołu pojazdów.

Podkreślenia też wymaga, że zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym, za przejazd pojazdem nienormatywnym, znacznie różnią się od odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd. Podmiot wykonujący przejazd ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym i jest to odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym – np. nadawca, załadowca lub spedytor ładunku, ponoszą odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu i jest to odpowiedzialność na zasadzie winy. Pojęcie winy odnosi się do sfery zjawisk psychicznych, jako stosunku psychicznego sprawcy do dokonanego czynu. Oznacza to, że odpowiedzialność podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym uzależniona jest od posiadania przez niego świadomości, że przewoźnik naruszy obowiązki lub warunki związane z wykonywanym przez niego przejazdem, a mimo to temu nie przeszkodził ("godził się"), lub wręcz do tego się przyczynił ("miał wpływ"). Użycie przez ustawodawcę nieostrego kryterium "miał wpływ lub godził się" przy jednoczesnym braku wskazania konkretnych, oczekiwanych przez niego zachowań, powoduje, że na pewno sankcją za przejazd pojazdem nienormatywnym objęte jest zachowanie mające znamiona zamiaru bezpośredniego wyrażającego się w chęci naruszenia norm prawnych, jak również prawdopodobnie w znacznej części przypadków – zachowanie o znamionach zamiaru ewentualnego wyrażające się w przewidywaniu możliwości czy wręcz konieczności przekroczenia norm prawnych i godzeniu się na to. Natomiast w odniesieniu do winy nieumyślnej możliwość zastosowania przedmiotowej sankcji będzie uzależniona od konkretnych okoliczności faktycznych, różnych w każdym indywidualnym przypadku (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 155/12).

W świetle powyższych wyjaśnień, kluczowe w niniejszej sprawie było ustalenie przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, czy Skarżący był podmiotem wykonującym inne czynności związane z przewozem drogowym w rozumieniu art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., jeśli tak, to za jakie czynności związane z przewozem drogowym odpowiadał, a także czy miał wpływ lub czy godził się na powstanie naruszenia.

Z okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy wynika, że Skarżący nie był organizatorem transportu, nadawcą, odbiorcą, załadowcą, ani też spedytorem, co też stwierdziły GITD w zaskarżonej decyzji. Słusznie też wskazał GITD, że katalog podmiotów mogących ponosić odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym, o którym mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., jest katalogiem otwartym. Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, iż na tej podstawie, Skarżący może ponosić odpowiedzialność jako sprzedawca towaru za sprzedaż i wydanie drewna o określonych parametrach i określonej masie poprzez jego wskazanie przez leśniczego. Organy uznały przy tym, że Skarżący odpowiada w ten sposób za wszystkie naruszenia stwierdzone podczas kontroli przedmiotowego zespołu pojazdów, z czym Sąd nie może się zgodzić.

Należy zauważyć, że z ustaleń faktycznych dokonanych w niniejszej sprawie wynika, że rola Skarżącego sprowadzała się do wskazania miejsc, w których znajdowały się stosy zakupionego przez nabywcę drewna, obliczenia masy pobranego ładunku i wypisania kwitu wywozowego z zamieszczoną w nim informacją o masie ładunku. Organizacja transportu oraz załadunek towaru należał do obowiązków nabywcy towaru, który w niniejszej sprawie był również Przewoźnikiem. Zostało to ustalone przez Skarżącego i Przewoźnika w umowie zawartej [...] grudnia 2012 r. Istotna w sprawie jest okoliczność, że załadunek towaru następował w kilku miejscach, na terenie lasu, niemożliwe zatem było ważenie załadowanego zespołu pojazdu w tych warunkach. Podkreślenia jednak wymaga, że ustawodawca, w przypadku drewna, przewidział szczególny sposób ustalania jego rzeczywistej masy, zgodnie bowiem z art. 61 ust. 15 P.r.d., przy przewozie drewna jego rzeczywistą masę ustala się jako iloczyn objętości ładunku i normatywnej gęstości ustalonej dla danego gatunku drewna. Na podstawie delegacji zawartej w art. 61 ust. 16 P.r.d., Minister Środowiska oraz Minister Gospodarki w rozporządzeniu z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna określił gęstość drewna dla gatunków drewna mającego zastosowanie w przemyśle i budownictwie, przewożonego środkami transportu drogowego, wyrażoną w kg/m3.

Powyższe oznacza, że Skarżący, jako sprzedawca drewna w niniejszej sprawie, zobowiązany był do wydania Przewoźnikowi drewna w ilości oraz w gatunku zgodnym z zamówieniem złożonym przez nabywcę, tj. odpowiednią objętość danego drewna, a także do ustalenia masy wydanego drzewa w oparciu o ww. rozporządzenie wykonawcze Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki. W ocenie Sądu, tylko też w tym zakresie działania Skarżącego pozostawały w ścisłym związku z przewozem drogowym.

W tych okolicznościach, Sąd nie może zgodzić się z organami Inspekcji Transportu Drogowego, że w warunkach przedmiotowej sprawy Skarżący odpowiadał za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi zespołu pojazdów oraz za przekroczenie dopuszczalnej jego długości. Organizacja bowiem transportu, a więc zapewnienie właściwego środka transportu, opracowanie trasy przejazdu, a także załadunek towaru, czyli również właściwe jego rozmieszczenia leżało wyłącznie w gestii Przewoźnika, co Skarżący i Przewoźnik ustalili w łączącej ich umowie sprzedaży i co uzasadniają okoliczności faktyczne realizacji transakcji wynikającej z tej umowy.

Prowadzi to do wniosku, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie naruszyły art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., poprzez jego błędna interpretację, przyjmując na jego podstawie, że sprzedawca towaru, który w okolicznościach sprawy odpowiedzialny jest wyłącznie za wydanie nabywcy towaru w ilości i gatunku zgodnym z zamówieniem, odpowiada zawsze za każde naruszenie stwierdzone w trakcie kontroli pojazdu, którym przewożony jest ten towar, łącznie, jak w przedmiotowej sprawie, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu oraz za przekroczenie dopuszczalnej jego długości.

Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ na Skarżącego została nałożona kara w wysokości 15.000 zł, ustalona jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII przyjętego w oparciu o przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi zespołu pojazdów. Tymczasem, w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, Skarżący mógł odpowiadać co najwyżej za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, co przy stwierdzonej rzeczywistej masie całkowitej zespołu pojazdów 51,8 t oznacza, że w grę wchodziła jedynie kara pieniężna jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V lub VI, a więc w wysokości 5.000 zł (art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d.).

W ocenie Sądu jednak, organy rozstrzygające w niniejszej sprawie naruszyły również przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu bowiem, organy nie wyjaśniły w wyczerpujący sposób, czy Skarżący miał wpływ lub godził się na naruszenie w postaci przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej przedmiotowego zespołu pojazdów, co stanowi warunek odpowiedzialności Skarżącego w niniejszej sprawie.

Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem GITD, że Skarżący ponosił w niniejszej sprawie odpowiedzialność za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej przedmiotowego zespołu pojazdów, ponieważ nie poinformował kierowcy pojazdu lub Przewoźnika o stwierdzonym przekroczeniu, które wynikało z samych wyliczeń dokonanych przez pracownika Skarżącego w oparciu o ww. rozporządzenie wykonawcze Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki i wynosiło 394 kg. Przypomnienia wymaga, że za organizację transportu, a więc i za właściwy środek transportu, odpowiadał nabywca towaru – Przewoźnik. Skarżący natomiast, nie będąc żadnym z podmiotów w szczególny sposób wymienionych w art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., jako jedynie sprzedawca wydający towar, odpowiadał za jego wydanie, jak wcześniej wskazano, w ilości (w metrach sześciennych) i gatunku odpowiadającym zamówieniu nabywcy. Oznacza to, zdaniem Sądu, że jeżeli drewno zostało wydane w takiej ilości w metrach sześciennych i w takim gatunku, jak zamówił nabywca, Skarżący nie mógł odpowiadać za naruszenie, jeżeli ta ilość danego gatunku drewna powodowała nienormatywność zespołu pojazdów ze względu na przekroczenie jego dopuszczalnej masy całkowitej. Zdaniem Sądu, Skarżący w niniejszej sprawie mógł odpowiadać jedynie wówczas, jeżeli wydał więcej metrów sześciennych drewna niż zamówił nabywca lub innego gatunku, co spowodowało nienormatywność zespołu pojazdów ze względu na przekroczenie jego dopuszczalnej masy całkowitej.

Odnosząc powyższe rozważania do ustaleń w niniejszej sprawie, należy zauważyć, że GITD słusznie wskazał w zaskarżonej decyzji, że z treści zamówienia złożonego przez nabywcę, z treści ww. rozporządzenia wykonawczego Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki oraz z danych technicznych zespołu pojazdów wynika, że masa całkowita tego zespołu pojazdów powinna wynosić 40394 kg, tj. 20900 kg masy własnej zespołu pojazdów (15300 kg masy pojazdu o nr rej. [...] + 5600 kg masy pojazdu o nr rej. [...]) i 19494 kg masy ładunku (11502 kg masy drewna z kwitu [...], czyli brzozy w ilości 14,20 m3 + 7992 kg masy drewna z kwitu [...], czyli sosny 10,80 m3). Dopuszczalna natomiast masa całkowita przedmiotowego zespołu pojazdów, jak wskazały organy Inspekcji Transportu Drogowego, nie mogła, w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, w brzmieniu obowiązującym w dniu stwierdzonego naruszenia, przekraczać 40 ton.

Tymczasem w wyniku ważenia przedmiotowego zespołu pojazdów dokonanego podczas kontroli drogowej, ustalono rzeczywistą masę całkowitą tego zespołu pojazdów w wysokości 51.800 kg, co oznacza, że przewożony ładunek znacznie przekraczał ilość drewna z zamówienia złożonego przez nabywcę, a jego waga nie wynosiła 19494 kg, lecz ok 31000 kg.

Powyższe prowadzi do wniosku, że organy Inspekcji Transportu Drogowego, pociągając do odpowiedzialności Skarżącego za powyższe przekroczenie ilości drewna, powinny uprzednio ustalić, w sposób nie budzący wątpliwości, czy Skarżący miał wpływ lub godził się na wydanie większej ilości drewna, które spowodowało naruszenie w postaci przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej przedmiotowego zespołu pojazdów.

W ocenie Sądu, organy rozstrzygające w niniejszej sprawie nie wykazały, że Skarżący poprzez zatrudnionego pracownika, wydał większą ilość towaru niż wynikająca z zamówienia, a więc że za wiedzą Skarżącego na zespół pojazdów została załadowana większa ilość drewna, powodująca przekroczenie jego dopuszczalnej masy całkowitej . Z wyjaśnień kierowcy zespołu pojazdów wynika, że dokonał on ładunku tylko tego drewna, które wskazał pracownik Skarżącego. Natomiast Przewoźnik w swoich wyjaśnieniach zapewnił, że poinformował Skarżącego o parametrach pojazdu i że załadunek był zgodny ze złożonym, zaplanowanym zamówieniem drewna, w ilości 25m3. Powyższy materiał dowodowy nie daje, zdaniem Sądu, wystarczających podstaw do tego, aby zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów uznać za udowodnioną okoliczność wpływu lub godzenia się Skarżącego na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej przedmiotowego zespołu pojazdów. Dlatego też, w ocenie Sądu, zasadnym byłoby również przesłuchanie wnioskowanego przez Skarżącego świadka – pracownika, który wydał w niniejszej sprawie ładunek kierowcy zespołu pojazdów. Organy zatem naruszyły art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a., nie podejmując wszelkich czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez nie zebranie całego materiał dowodowy, co też skutkowało naruszeniem art. 80 K.p.a., poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność wpływu lub godzenia się Skarżącego na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej przedmiotowego zespołu pojazdów.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ uwzględni przedstawioną przez Sąd interpretację art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., a także uzupełni materiał dowodowy, w tym przede wszystkim o wyjaśnienia pracownika Skarżącego, który wydał w niniejszej sprawie drewno nabywcy, celem ustalenia, czy załadowanie na zespół pojazdów większej ilości drewna niż ilość wynikająca z zamówienia, w sposób powodujący nienormatywność zespołu pojazdów co do dopuszczalnej masy całkowitej, miało miejsce za wiedzą pracownika Skarżącego.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.