Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1985/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie umorzono postępowanie, w pozostałym zakresie oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 1044/15 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w W. na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. uchyla punkt 1 (pierwszy) zaskarżonego wyroku i umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SAB/Wa 1044/15) po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w W. na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie w przedmiocie dostępu do informacji publicznej: 1. zobowiązał ww. Sąd Lekarski do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 18 lutego 2015 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądził od Sądu Lekarskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Wnioskiem z 18 lutego 2015 r. Stowarzyszenie [...] w W. zwróciło się do Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie kserokopii lub skanów orzeczeń wydanych w latach 2011 – 2014. Okręgowy Sąd Lekarski w piśmie z dnia 2 marca 2015 r. poinformował, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku, gdyż żądane informacje nie znajdują się w katalogu z art. 6 ust. 1 pkt 4a ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Skargę na bezczynność wniosło Stowarzyszenie [...] w W.

Okręgowy Sąd Lekarski Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi.

Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując pojęcie "informacji publicznej" w świetle ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.), stwierdził, że Sąd Lekarski jako organ samorządu zawodowego lekarzy zajmujący się prowadzeniem spraw dotyczących odpowiedzialności zawodowej członków tej korporacji zawodowej jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich, tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 651 ze zm.), a jego orzeczenia zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy stanowią informację o sprawach publicznych. Jest to bowiem zgodnie z art. 6 ust.1 pkt 4 lit. a rodzaj dokumentów urzędowych, który podlega udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzeczenia sądu winny być udostępniane osobom trzecim na ich wniosek, chyba że są dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronach internetowych, bądź w inny sposób funkcjonują w obiegu publicznym po ich zanonimizowaniu. Informacja o treści orzeczenia jest, dla osoby niewystępującej jako strona postępowania, informacją publiczną. Kwestia udostępnienia orzeczeń sądu może być uzależniona od ochrony prawa prywatności, tajemnicy przedsiębiorcy czy innych tajemnic ustawowo chronionych. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje natomiast bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy.

W stanie faktycznym sprawy, prawidłową reakcją organu winna być ponowna analiza, czy żądane informacje należą do zakresu informacji prostej bądź też przetworzonej. W momencie podtrzymania przez organ opinii o uznaniu żądanych informacji za informacje przetworzone, organ powinien sam ocenić czy udostępnienie żądanych informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. W przypadku stwierdzenia przez organ braku przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego, kolejnym etapem postępowania powinno być wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej w zakresie wniosku z dnia 18 lutego 2015 r. Ponieważ Okręgowy Sąd Lekarski nie udzielił wnioskowanej informacji publicznej ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia tej informacji pozostaje w bezczynności. Na tym etapie postępowania nie ma także podstaw by przesądzić, czy żądane informacje należy zakwalifikować do informacji prostych czy też przetworzonych.

Końcowo Sąd pierwszej instancji uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a wymierzenie grzywny jest niezasadne.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1a oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) orzekł jak na wstępie.

Skargę kasacyjną wniósł podmiot zobowiązany zaskarżonym wyrokiem do rozpatrzenia wniosku skarżącego Stowarzyszenia. Wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania lub uchylenie z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzucił "naruszenie prawa materialnego, tj. niezastosowanie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego." W uzasadnieniu tak skonstruowanej podstawy skargi kasacyjnej Okręgowy Sąd Lekarski wyjaśnił, że jeszcze przed wydaniem zaskarżonego wyroku w odpowiedzi na jego żądanie skierowane do wnioskodawcy wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego w dostępie do orzeczeń Sądu Lekarskiego wydanych w latach 2011 - 2014 skarżące Stowarzyszenie ograniczyło zakres swojego wniosku do żądania udostępnienia orzeczeń wydanych w ostatnim kwartale 2014 r. i to żądanie zostało spełnione. Na dowód powyższego przedstawiono korespondencję stron wraz z dowodem jej nadania i doręczenia wnioskodawcy w dniu 25 listopada 2015 r. W związku z tym skarga stała się bezprzedmiotowa, pomimo że wnioskodawca nie powiadomił Sądu ani o ograniczeniu swojego wniosku, ani o jego rozpatrzeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna, ale z przyczyn branych pod uwagę z urzędu.

Na wstępie jednak należy wskazać, że gdyby rozpatrywać sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, tak jak stanowi to art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), określanej dalej jako P.p,s.a to musiałaby ona podlegać oddaleniu. Sąd pierwszej instancji nie mógł bowiem naruszyć art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niedostrzeżenie, czy też niezbadanie, bądź nieustalenie, że istniały podstawy do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Powołany przepis art. 105 K.p.a. nie dotyczy bowiem umorzenia postępowania sądowego prowadzonego przed sądem administracyjnym, lecz odnosi się do umorzenia postępowania administracyjnego tj. postępowania prowadzonego przed organem administracji publicznej w indywidualnej sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej (art. 1 pkt 1 K.p.a.). Umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy natomiast art. 161 P.p.s.a., który znajduje zastosowanie w przypadku bezprzedmiotowości tego postępowania lub cofnięcia skargi. Błędna podstawa wykluczałaby zatem zasadność skargi kasacyjnej. Podlegała ona jednakże uwzględnieniu z urzędu z powodu okoliczności wskazanych w art. 189 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie, przy czym w judykaturze przyjęto, że zastosowanie tej regulacji nie może być ograniczone podstawami skargi kasacyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSA WSA 2010, nr 3 poz. 40). W okolicznościach sprawy, z uwagi na ograniczenie przez skarżące Stowarzyszenie żądania wniosku i jego załatwienie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej po wniesieniu skargi ale przed wydaniem zaskarżonego wyroku (czego dowodzą znajdujące się w aktach sprawy dokumenty), istniały podstawy do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego z tym, że wyłącznie w odniesieniu do zobowiązania, o którym mowa w art. 149 § 2 pkt 1 P.p.s.a. W odniesieniu do pozostałych środków przeciwdziałania bezczynności wymienionych w art. 149 § 1 a i § 1 b P.p.s.a. nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania. Załatwienie wniosku po wniesieniu skargi nie zwalniało bowiem Sądu z badania i charakteru bezczynności (rażąca lub nie), jak też możliwości wymierzenia grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, ONSA WSA 2013, nr 1, poz. 7).

Z tych względów na podstawie art. 189 P.p.s.a w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. uchylono zaskarżony wyrok w punkcie 1 co do zobowiązania rozpatrzenia wniosku i w tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne umorzono. W pozostałym zakresie na podstawie art. 184 P.p.s.a orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Z uwagi na to, że skarga kasacyjna została uwzględniona jedynie w części, a dodatkowo wyłącznie z przyczyny wziętej pod uwagę z urzędu, odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości - stosownie do regulacji zawartej w art. 206 P.p.s.a.