Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1092/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 , art. 80, art. 107 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 4, art. 148 par. 1, 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 roku sprawy ze skargi K. K. i B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o rozgraniczeniu nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. solidarnie na rzecz skarżących K. K. i B. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu zażalenia B. i K.K. na postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...], nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...], nr [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonej nr 5/2 stanowiącej własność W. i D. małż. Ch. z nieruchomością oznaczoną nr 5/1 stanowiącą własność A.K., położonych w obrębie geodezyjnym T., gmina B., ustalając że granica pomiędzy tymi nieruchomościami przebiega zgodnie z protokołem granicznym Nr [...] z dnia 28 marca 2008r., przyjętym do zasobów Powiatowego Ośrodka Geodezji i Kartografii w T. w dniu [...] pod nr [...].

W dniu 13 lutego 2019 r. B. i K. małż. K. złożyli do Wójta Gminy B. wniosek, uzupełniony kolejnym wnioskiem z dnia 19 lutego 2019 r., w którym powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wnieśli o wznowienie postępowania, w celu uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...]., nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości. Uzasadniając wniosek podnieśli, że w dniu 13 lutego 2019 r. zięć przedstawił im wyrok NSA z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2898/17, z którego wynika, iż była wydana decyzja "o podziale nieruchomości", w którym to postępowaniu nie brali udziału.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Wójt Gminy B. na podstawie art. 155 k.p.a. zmienił ww. ostateczną decyzję z dnia [...], nr [...] o rozgraniczeniu nieruchomości, w ten sposób, że w jej sentencji i uzasadnieniu zamiast słów "stanowiącej własność Państwa W. i D. małż. Ch." wpisano słowa "stanowiącej własność W. i M. małż. W.". W pozostałym zakresie zmieniana decyzja pozostała bez zmian. Zmiana dokonana zostało w związku z tym, że w czasie toczącego się w 2008 r. postępowania rozgraniczeniowego, przed wydaniem decyzji o rozgraniczeniu nastąpiła zmiana właścicieli działki nr 5/2. W. i D. małż. Ch. (wnioskodawcy wszczętego postępowania rozgraniczeniowego) w dniu 21 maja 2008 r. na podstawie umowy darowizny przekazali działkę nr 5/2 córce – W.W. i jej mężowi -M.W.

Postanowieniem z dnia 25 września 2019 r. Wójt Gminy B. odmówił wznowienia postępowania z wniosku B. i K. małż. K. z dnia 13 lutego 2019 r. w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]. o rozgraniczeniu nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wniosek opiera się o ustawową przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a, nie został natomiast dochowany termin do jego złożenia.

Wskazał, że wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) może nastąpić wyłącznie na wniosek tej strony (art. 147 k.p.a.), złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.).

Organ poczynił ustalenia mające na celu wyjaśnienie powyższej okoliczności i wskazał, że Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt [...] o oddaleniu powództwa D.P. o wydanie części nieruchomości położonej w T., oznaczonej nr 5/1, wskazał m.in., że w pozwie z dnia 13 czerwca 2013 r. powódka – D.P. wnosiła o nakazanie pozwanym W. i M.W. wydanie na jej rzecz części nieruchomości położonej w T., gminie B., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 5/1, stosownie do granic określonych w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r. oraz nakazanie pozwanym przesunięcia ogrodzenia z płyt betonowych, posadowionego na jej nieruchomości, zgodnie z granicą działek określoną w ww. protokole granicznym (czyli zgodnie z prawnie obowiązującą granicą nieruchomości — działek nr 5/1 i 5/2, opisaną w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r. sporządzonym przez uprawnionego geodetę w toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, ustaloną decyzją Wójta Gminy B. Nr [...] z dnia [...] o rozgraniczeniu tychże nieruchomości).

W wyroku wskazano, że ogrodzenie Państwo W. zamontowali w dniach 14-15 października 2011 r. (wymienili ogrodzenie oddzielające ich działkę nr 5/2 od działki nr 5/1 stanowiącej własność D.P. poprzez rozbiórkę części starego drewnianego płotu i postawienie nowego betonowego ogrodzenia na całej długości działki). Prace budowlane związane z wymianą płotu wykonywała firma na zlecenie małż. W. W trakcie wymiany ogrodzenia B.K. (matka D.P.) wezwała na interwencję funkcjonariuszy Policji, którzy ustalili, że stary płot znajdował się w całości na gruncie małżonków W., a nowe ogrodzenie z płyt betonowych zostało odsunięte od dawnego ogrodzenia o ok. 15-20 cm w stronę działki zleceniodawców. Ponowna interwencja Policji w tym samym dniu, zainicjowana przez D.P., nie doprowadziła do zmiany poczynionych ustaleń.

W ocenie organu ww. ustalenia Sądu poczynione w sprawie o nakazanie wydania na rzecz D.P. (córki Państwa K.) części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 5/1, stosownie do granic określonych w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r. oraz o nakazanie pozwanym przesunięcia ogrodzenia z płyt betonowych, zgodnie z granicą działek określoną w ww. protokole granicznym bezsprzecznie świadczą o tym, że B. i K. małż. K. sprawa rozgraniczenia działek była wówczas znana. Organ uznał zatem, że wnioskodawcy wiedzę o decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] i jej rozstrzygnięciu posiadali najpóźniej w dniach 14-15 października 2011 r. B.K. uczestniczyła w zajściu i nawet osobiście wezwała policję, by zapobiec postawieniu płotu betonowego przez Państwa W. w sposób niezgodny z prawnie obowiązującą granicą działek określoną w protokole granicznym z dnia [...] i ustaloną decyzją Nr [...] z dnia [...].

Organ nie uznał za przekonujące stanowiska wnioskodawców, że o decyzji rozgraniczeniowej dowiedzieli się z przedstawionego przez zięcia w dniu 13 lutego 2019 r. wyroku NSA z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2898/17, w którym oddalono skargę kasacyjną D.P. od wyroku WSA w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 547/17 oddalającego skargę na decyzję z dnia 12 kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości.

Ponadto organ ustalił, że w dniu 12 stycznia 2009 r. A.K. i D.P. zawarli umowę zamiany działek o nr 5/1 i 111/2, położonych we wsi T., w gminie B. (akt notarialny Rep. [...]). W wyniku zamiany A.K. nabył działkę nr 111/2, a D.P., córka – B. i K.K., nabyła działkę nr 5/1.

W dniu 21 maja 2008 r. D. i W. małż. Ch. w drodze umowy darowizny darowali córce W. i jej mężowi M.W. działkę oznaczoną w ewidencji gruntów nr 5/2 położoną we wsi T., w gminie B. (akt notarialny Rep. [...]).

Powyższe umowy nie pozwalają zweryfikować podanej przez B. i K.K. daty 13 lutego 2019 r. jako dnia, w którym dowiedzieli się o decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości.

Natomiast, istotny dla weryfikacji prawdziwości oświadczenia wnioskodawców jest również fakt, że na etapie prowadzonego w 2008 r. postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego działek o nr 5/2 (wówczas własność D. i W. małż. Ch.) i nr 5/1 (wówczas własność A.K.), B. i K. K. wnieśli w dniu 31 marca 2008 r. do Wójta Gminy B. zastrzeżenie do wykonanych w dniu 28 marca 2008 r. przez geodetów prac geodezyjnych wznawiających granice między ww. działkami, bez wznowienia granicy

między działkami 111/2 i 5/1. Żądali wstrzymania wszelkich prac geodezyjnych podjętych przez sąsiadów Ch. w celach budowlanych.

W dniu 14 czerwca 2013 r. B. i K.K. w drodze aktu notarialnego Rep. [...] darowali córce –D.P. nieruchomość budynkową składającą się z budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych, stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności, położonej w T. D.P. oświadczyła, że jest właścicielką nieruchomości położonej we wsi T. w gminie B., w skład której wchodzi m.in. działka oznaczona w ewidencji gruntów nr 5/1.

Własność ww. działki D.P. nabyła od A.K. w dniu 12 stycznia 2009 r., czyli po jej rozgraniczeniu z działką nr 5/2, decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...]. W tym to stanie prawnym działki, Państwo B. i K.K. w dniu 14 czerwca 2013 r. darowali córce D.P. budynki posadowione na tej działce, stanowiące odrębny od niej przedmiot własności. Natomiast pozwem z dnia poprzedniego, tj. z dnia 13 czerwca 2013 r. D.P. wniosła do Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim o nakazanie Państwu W. wydania jej części nieruchomości oznaczonej nr 5/1 oraz przesunięcia ogrodzenia z płyt betonowych stosownie do granic określonych w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r.

Poczynione powyżej ustalenia faktyczne wskazują, że B. i K.K. posiadali wiedzę o decyzji o rozgraniczeniu i jej rozstrzygnięciu, skoro przenosili własność budynków znajdujących się na działce nr 5/1 w stanie prawnie obowiązującej granicy pomiędzy działkami o nr 5/1 i 5/2, ustalonej na mocy decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] .

Organ stwierdził, że wnioskodawcy zapoznali się z decyzją o rozgraniczeniu najpóźniej w dniach 14 -15 października 2011 r. i od tego momentu zaczął biec termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Nie ma przy tym znaczenia, czy początkiem terminu jest 14 czy 15 października 2011 r., wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości złożony w dniu 13 lutego 2019 r., należało uznać za złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., co uzasadniało odmowę wznowienia postępowania.

Na powyższe postanowienie B. i K.K. wnieśli zażalenie zarzucając, że Wójt Gminy B. opiera się na dokumentach, które nie wnoszą nic do sprawy, a ich pozyskanie spowodowało przewlekłość postępowania. Podnieśli, że Wójt Gminy zaniechał włączenia do akt sprawy ksiąg wieczystych powadzonych dla działek nr 5/1 i 5/2, położonych w T., gm. B. oraz księgi wieczystej prowadzonej dla zabudowań na działce nr 5/1, które w okresie od 15 stycznia 2008 r. do [...] stanowiły ich własność (odrębną od gruntu). Podali, że w trakcie prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego Wójt Gminy B. miał obowiązek dopilnować, aby wszystkie strony postępowania zostały prawidłowo zawiadomione o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, którego to obowiązku nie dopełnił, przyczyniając się do naruszenia ich interesu prywatnego, z korzyścią dla wnioskodawcy – D.Ch., która wówczas była radną Gminy B. Zdaniem skarżących zachodzi podejrzenie, że Wójt Gminy B. celowo nie wznawia postępowania rozgraniczeniowego działając na korzyść W.W. i M.W. -córki i zięcia obecnej radnej Gminy B. D.Ch. Opiera się na dokumentacji Policji oraz wyroku sądu o sygn. akt IC 722/13, który ich nie dotyczy, a ponadto został pozyskany nielegalnie i powoduje bezprawne przetwarzanie danych. Skarżący wskazali, że po zawiadomieniu organów ścigania o poświadczeniu nieprawdy w decyzji z dnia [...] Wójt Gminy B. dokonał zmiany treści decyzji. W ocenie skarżących świadczy to o tym, iż w prowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym, zakończonym powyższą decyzją, było wiele zaniedbań i doszło do niedopełnienia obowiązków służbowych przez urzędników Urzędu Gminy w B.

Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, wyłączenie Urzędu Gminy w B. i przekazanie sprawy innemu urzędowi gminy do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości. Załączyli kserokopię aktu notarialnego z dnia 27 października 1988 r. Repertorium [...] - umowy darowizny budynków położonych w T., stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

Na wstępie Kolegium wskazał, że prowadzone było z wniosku D.P. (córki B. i K.K.), obecnej właścicielki działki nr 5/1 położonej w T., postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. Nr [...] z dnia [...] rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości T., oznaczonych nr działek 5/1 i 5/2.

We wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji pełnomocnik D.P. podnosił, że decyzja ta rażąco narusza prawo, bowiem granica przechodziła przez sień i kuchnię budynku znajdującego się na rozgraniczanych działkach nr 5/1 i nr 5/2, a ponadto w czynnościach rozgraniczenia nie brali udziału Państwo B. i K.K., którzy wówczas byli właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, utrzymując tym samym w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...].

Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 547/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D.P. na decyzję Kolegium z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości. Wyrokiem z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2898/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D.P.

Następnie Kolegium podniosło, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym zapadła taka decyzja, było dotknięte jedną z wad wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., następuje tylko na żądanie strony.

We wniosku z dnia 13 lutego 2019 r., uzupełnionym w dniu 19 lutego 2019 r., powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., B. i K.K. wskazali, że wnoszą o wznowienie postępowania, w celu uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] ponieważ nie brali udziału w sprawie. Uzasadniając wniosek podnieśli, że w dniu 13 lutego 2019 r. zięć przedstawił wyrok NSA z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2898/17, z którego wynika, iż była wydana decyzja o podziale nieruchomości, w którym to postępowaniu nie brali udziału.

Organ nie kwestionuje faktu, że B. i K.K. byli właścicielami budynków znajdujących się na działce nr 5/1 w T., stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności i że przysługiwał im przymiot strony w postępowaniu rozgraniczeniowym. Do sprawy nie wnosi nic nowego załączony do zażalenia akt notarialny z dnia 27 października 1988 r. Repertorium A Nr [...]- umowa darowizny, który potwierdza nabycie przez B. i K.K. budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności, położonych we wsi T.

Organ wskazał, że stosownie do art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienie postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.).

Zawarty w art. 148 § 2 k.p.a., zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono.

W ocenie Kolegium, w świetle całokształtu materiału zgromadzonego w aktach sprawy i toczącego się wcześniej postępowania z wniosku D.P. o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, nie jest przekonujące twierdzenie B. i K.K., że o postępowaniu, w którym bez własnej winy nie brali udziału, dowiedzieli się z przedstawionego przez zięcia w dniu 13 lutego 2019 r. wyroku NSA z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2898/17.

Kolegium wskazał, że w sprawie istotne jest, iż zarówno we wniosku z dnia 18 października 2016 r., jak również w toku całego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...], a także w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i Naczelnego Sądu Administracyjnego D.P. (córka Państwa B. i K.K.) konsekwentnie powoływała się na okoliczność, że B. i K.K. nie brali udziału w czynnościach rozgraniczenia i nie byli dopuszczeni do udziału w tym postępowaniu mimo, że byli wówczas właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności, przez który przechodziła granica.

Jak słusznie zauważył organ I instancji, skoro D.P. podniosła kwestię nieuczestniczenia jej rodziców w rozgraniczeniu zakończonym decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...], to nie sposób przyjąć, że informację tę uzyskała z innego źródła, aniżeli od rodziców. Zatem wskazuje to, iż już wcześniej, tj. przed wystąpieniem przez D.P. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości, jej rodzice, tj. B. i K.K. musieli mieć wiedzę o istnieniu decyzji, co do której domagają się wznowienia postępowania.

Kolegium wskazało, że wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim sygn. [...] przestawiony został przez W. i M.W. w postępowaniu prowadzonym z wniosku D.P. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości. Wyrok ten nie dotyczy wprost B. i K.K., albowiem dotyczy sprawy z pozwu D.P. i przeciwko W. i M. małż. W. o wydanie nieruchomości, jednakże rzuca pewne światło na kwestie rozgraniczenia nieruchomości i wiedzę skarżących o tym fakcie. Powódka –D.P., wnosiła o nakazanie pozwanym wydania na jej rzecz, części nieruchomości położonej w T., gm. B., oznaczonej nr działki 5/1, dla której w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim prowadzona jest księga wieczysta [...], stosownie do granic określonych w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r. oraz o nakazanie pozwanym przesunięcia ogrodzenia z płyt betonowych posadowionego na jej nieruchomości, zgodnie z granicą działek określoną w tym protokole granicznym.

W uzasadnieniu wyroku, do którego odwołał się organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że w trakcie wymiany przez W. i M. małż. W. ogrodzenia oddzielającego ich działkę nr 5/2 od działki nr 5/1 i wykonywania na ich zlecenia prac budowlanych przez firmę zajmująca się produkcją i montażem ogrodzeń (prace były prowadzone w dniach 14—15 października 2011 r.) miała miejsce interwencja funkcjonariuszy Komisariatu Policji w R., wezwanych przez B.K. W wyroku wskazano, iż funkcjonariusze Policji ustalili, że stary płot znajdował się w całości na gruncie małżonków W., a nowe ogrodzenie z płyt betonowych zostało odsunięte od dawnego ogrodzenia o około 15 - 20 cm w stronę działki zleceniodawców wymiany ogrodzenia. Ponowna interwencja Policji, w tym samym dniu, zainicjowana przez D.P., nie doprowadziła do zmiany poczynionych ustaleń.

Z powyższego wnioskować należy, iż musiał być wtedy znany przebieg granicy, ustalonej na podstawie określonych dokumentów, tj. protokołu granicznego z dnia 28 marca 2008 r. i wydanej w dniu [...] decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, bowiem bez wiedzy co do przebiegu linii granicznej niemożliwe byłoby stwierdzenie przez funkcjonariuszy Policji, że "stary płot znajdował się w całości na gruncie małżonków W.".

Kolegium podkreśliło, iż decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości ustalono, że granica nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym T., gm. B., oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 5/2, a nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów nr działki 5/1 przebiega zgodnie z protokołem granicznym nr [...] z dnia 28 marca 2008 r., przyjętym do zasobów powiatowego Ośrodka Geodezji i Kartografii w T. w dniu 23 czerwca 2008 r. pod nr [...].

Jeśli nawet przyjąć, że w dacie interwencji Policji w 2011 r. B. i K.K. nie mieli wiedzy o wydanej w dniu [...] przez Wójta Gminy B. decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości (organ I instancji zakłada, iż najpóźniej w tym czasie dowiedzieli się o decyzji rozgraniczeniowej), to na pewno informację o tej decyzji musieli powziąć przed złożeniem przez ich córkę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej (wniosek datowany jest na dzień 18 października 2016 r.), albowiem we wniosku D.P. stwierdza, że ww. osoby nie brały udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym, o czym musiała się od nich dowiedzieć. Niezależnie od tego, którą datę przyjąć za wiążącą (tj. 14-15 października 2011 r., czy najpóźniej 18 października 2016 r.), termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania nie został dochowany.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności, zdaniem organu odwoławczego nie można dać wiary twierdzeniu skarżących, że dopiero z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt IOSK 2898/17, przedstawionego im przez zięcia w dniu 13 lutego 2019 r., dowiedzieli się o decyzji Nr [...] z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutu odmowy możliwości wglądu i zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy Kolegium wyjaśniło, że zarzut może odnieść skutek, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Tymczasem z notatki sporządzonej dnia 26 września 2019 r. przez Sekretarza Gminy B. wynika, iż w dniu [...], a więc w dniu, w którym wydane zostało kwestionowane postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w obecności Wójta Gminy B. i funkcjonariuszy Komisariatu Policji w R. – D.P. i A.P. - pełnomocnikowi K.K. - udostępnione zostały dokumenty, z których korzystano w celu wyjaśnienia kwestii, czy dochowany został termin, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a.

Całość akt sprawy została ponownie udostępniona A.P. - pełnomocnikowi K.K., na etapie postępowania zażaleniowego, w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w dniu 24 października 2019 r.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o wyłącznie Urzędu Gminy w B. i przekazanie innemu urzędowi gminy do prowadzenia postępowania wznowienia rozgraniczenia nieruchomości, organ wskazał, że przepisy k.p.a. nie przewidują instytucji "wyłączenia urzędu gminy". Wyłączony od udziału w postępowaniu może być pracownik organu administracji publicznej w sytuacjach określonych w art. 24 § 1 i 3 k.p.a. Wyłącznie organu administracji publicznej następuje zaś, stosownie do art. 25 § 1 k.p.a, jeśli sprawa dotyczy interesów majątkowych:

a) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3,

b) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3.

Ponadto aby mówić o ewentualnym wyłączeniu pracownika lub organu musiałoby dojść do wszczęcia postępowania administracyjnego, a w przedmiotowej sprawie odmówiono wznowienia postępowania z przyczyn formalnych (postanowienie wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., gdyż nie dopełniono wymogu formalnego w postaci dochowania terminu miesięcznego do złożenia wniosku o wznowienie postępowania).

Na marginesie organ wskazał, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., nie może nastąpić, jeżeli od dni doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (art. 146 § 1 k.p.a.).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia podnieśli, że organ wydając rozstrzygnięcie nie oparł się na dowodach zgromadzonych w toku postępowania. W ocenie skarżących urzędnicy Urzędu Gminy w B. świadomie pominęli ich jako strony postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, które przeprowadzone zostało w 2008 r. Wskazali, że wiedzę o tym, że są właścicielami nieruchomości pracownicy urzędu gminy posiadali pobierając podatek od nieruchomości, tj. od zabudowań znajdujących się na działce oznaczonej nr 5/1. Ponadto do urzędu gminy wpłynęły również dokumenty w postaci decyzji PINB w T. z dnia 25 lutego 2002 r. nakazującej m.in. wyłączenie z użytkowania południowo – zachodniej części drewnianego budynku mieszkalnego usytuowanego na działce w T. 12. Skarżący podnieśli również że w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym decyzją z dnia [...], Urząd Gminy w B. był stroną, co nie zostało ujawnione w protokole granicznym sporządzonym w dniu 28 marca 2008 r. W prowadzonym ówcześnie postępowaniu pominięto również inne strony – W.W. i M.W.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu.

Z mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych powodów niż w niej podniesione.

Podstawę prawną wydania kwestionowanego postanowienia stanowił przede wszystkim art. 148 k.p.a., zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1), przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ("strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu") – wskazanej w przedmiotowej sprawie jako podstawa wznowienia – biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że postępowanie wznowieniowe zostało uregulowane przez ustawodawcę w rozdziale 12 działu II k.p.a. (art. 145-152 k.p.a.). I tak, stosownie do zamieszczonych w ww. rozdziale przepisów, przyjmuje się, że postępowanie administracyjne, po wpłynięciu podania o wznowienie postępowania, można podzielić na dwa etapy. W pierwszym z nich, organ bada czy wniosek o wznowienie postępowania oparty został na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 145a k.p.a., jak również, czy został on wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a., a także czy wnoszący podanie jest stroną tego postępowania. Negatywna weryfikacja którejkolwiek z tych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Drugi etap obejmuje natomiast kontrolę merytoryczną, tj. postępowanie dotyczące przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Należy jednak zaznaczyć, że w sytuacji, w której w podaniu o wznowienie postępowania jako podstawę wskazano przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., właściwy w sprawie organ zobligowany jest w pierwszej kolejności dokonać oceny czy podanie to zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., do oceny której to okoliczności sprowadzała się istota sporu w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnienie powyższej kwestii jest na tyle istotne, że dopiero jej rozstrzygnięcie warunkować będzie dalszy przebieg postępowania, a mianowicie czy powinno się ono zakończyć wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia (w przypadku niedochowania terminu) lub o wznowieniu postępowania zakończonego ww. decyzją (w razie dochowania przewidzianego terminu). Wszczęcie bowiem postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu określonego w art. 148 k.p.a., stanowiłoby rażące naruszenie prawa, godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych, a w związku z tym stwierdzenie przez organ administracji publicznej, w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż skutkować musi odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2813/16, LEX nr 2582224).

Wobec regulacji z art. 148 § 2 k.p.a. dla ustalenia czy dochowano terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. kluczowe znaczenie będzie miało, kiedy strona "dowiedziała się" o decyzji, wydanej w ramach postępowania, którego wznowienia się domaga. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu umożliwiającym sformułowanie żądania wznowienia postępowania (tj. przede wszystkim odnośnie nazwy organu, który wydał decyzję oraz sposobu rozstrzygnięcia sprawy). Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji, gdyż w takim przypadku za wystarczające uznać należy powzięcie informacji czego dana decyzja dotyczy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 714/08, LEX nr 574438 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2445/15, LEX nr 2314782). Dowiedzenie się oznacza zatem powzięcie wiadomości o wydaniu rozstrzygnięcia, a w związku z tym jest to pewne zdarzenie określane jako akt wiedzy (fakt intelektualny). Tym samym w takim przypadku nie ma znaczenia sama świadomość, że powinno się być stroną danego postępowania, ale akt wiedzy, iż taka decyzja została wydana (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 791/16, LEX nr 2436516).

Podkreślić również należy, że w tego rodzaju przypadkach – gdy podstawą wniesienia podania o wznowienie postępowania jest art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – ciężar dowodu dochowania terminu określonego w art. 148 § 1 w zw. z art. 148 § 2 k.p.a. spoczywa na stronie, która domagała się wznowienia postępowania w sprawie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2343/14, LEX nr 2083486). Oznacza to, że to właśnie strona, która podnosi, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją, której wzruszenia się domaga, musi udowodnić, kiedy (tj. w jakiej konkretnie dacie) dowiedziała się o tej decyzji i to w taki sposób, aby organ miał możliwość zweryfikowania i ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się ona o tej decyzji.

Okoliczność ta nie zwalnia natomiast organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie.

Stąd też mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, przy odkodowywaniu normy z art. 148 § 2 k.p.a. podstawowe znaczenie ma ustalenie dnia powzięcia przez stronę wiedzy o wydanym akcie, nie zaś ustalenie stanu wiedzy, że powinna być ona stroną postępowania w przedmiocie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości.

Godzi się również zaakcentować, że brak wskazania przez stronę konkretnej daty, w której dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania stanowi brak formalny wniosku, podlegający usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Natomiast inne są skutki braku udowodnienia tej okoliczności przez wnioskodawcę. Brak ten powinien być usunięty w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 i nast. k.p.a. Aby zrealizować obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, organ administracji publicznej powinien w szczególności określić zakres postępowania dowodowego w formie postanowienia, w którym powinien wymienić fakty wymagające stwierdzenia oraz środki dowodowe (H. Knysiak-Sydyka, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s.564). Co istotne, zgodnie z wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania, postanowienie dowodowe powinno być opatrzone informacją o konsekwencjach nieudowodnienia tej okoliczności.

Tym przepisom organy niestety nie sprostały, a ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Na wstępie należy przypomnieć, że wniosek o wznowienie postępowania skarżący złożyli z uwagi na fakt, iż jak stwierdzili nie brali udziału w postępowaniu o rozgraniczenie działek 5/1 i 5/2 w T., zakończonego ostateczną decyzją o rozgraniczeniu nieruchomości.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przed wydaniem przez Wójta Gminy B. postanowienia z dnia 25 września 2019 r., w dniu 27 lutego 2019 r. Wójt wystosował w trybie art. 61 § 4 k.p.a. do skarżących zawiadomienie z dnia 14 maja 2019 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego "w sprawie ustalenia czy wnioskodawcy spełniają przesłanki wznowienia postepowania rozgraniczeniowego działki 5/1 i 5/2 w T.", z pouczeniem o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań. W tym miejscu sąd stwierdza, że poważne wątpliwości budzi tak sformułowane zawiadomienie. Należy bowiem podkreślić, że fakt spełnienia przesłanek wznowienia postepowania może być badany jedynie we wznowionym postępowaniu. Jeżeli natomiast Wójt zamierzał przeprowadzić postepowania na okoliczność zachowania terminu do złożenia przedmiotowego wniosku to powinien wskazać, że to właśnie na tę okoliczność (tj. zachowania terminu) będzie przeprowadzone stosowne postepowanie wyjaśniające. Jednocześnie w zawiadomieniu tym organ winien wskazać jakie ewentualne dowody skarżący winny przedłożyć celem zweryfikowania podanej we wniosku daty dowiedzenia się o decyzji o rozgraniczeniu. Organ w zawiadomieniu tym pouczył o treści art. 10 k.p.a. gdy tymczasem winien przede wszystkim określić zakres postępowania dowodowego, w którym powinien wymienić fakty wymagające stwierdzenia oraz środki dowodowe. Co istotne, zgodnie z wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania, postanowienie dowodowe powinno być opatrzone informacją o konsekwencjach nieudowodnienia okoliczności mającej istotne znaczenie w sprawie ustalenia zachowania terminu.

Jak wynika z akt sprawy w toku postępowania wszczętego na mocy powyższego zawiadomienia organ zebrał dokumenty wymienione w notatce służbowej z dnia 26 września 2019 r. i omówione w treści uzasadnienia postanowienia. Analiza tych dokumentów nie wskazuje jednakowoż, na jakiekolwiek okoliczności bezspornie wskazujące na wiedzę skarżących o wydanej decyzji o rozgraniczeniu przed datą wskazaną we wniosku o wznowienie postępowania.

Na podstawie tak zgromadzonych dokumentów Wójt przyjął, że skarżący wiedzieli już o decyzji o rozgraniczeniu w dacie 14-15 października 2011r. Datę tę Wójt przyjął na podstawie okoliczności opisanych w wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 18 grudnia 2015 r., w sprawie sygn. akt [...]. W oparciu o treść uzasadnienia wyroku Sądu, Wójt w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że "(...) powódka – D.P. wnosiła o nakazanie pozwanym W. i M. W. wydanie na jej rzecz części nieruchomości położonej w T., gminie B., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki 5/1, stosownie do granic określonych w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r. oraz nakazanie pozwanym przesunięcia ogrodzenia z płyt betonowych, posadowionego na jej nieruchomości, zgodnie z granicą działek określoną w ww. protokole granicznym (czyli zgodnie z prawnie obowiązującą granicą nieruchomości — działek nr 5/1 i 5/2, opisaną w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r. sporządzonym przez uprawnionego geodetę w toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, ustaloną decyzją Wójta Gminy B. Nr [...] z dnia [...] o rozgraniczeniu tychże nieruchomości).

Jak ustalono w wyroku wskazano, że ogrodzenie Państwo W. zamontowali w dniach 14-15 października 2011 r. (wymienili ogrodzenie oddzielające ich działkę nr 5/2 od działki nr 5/1 stanowiącej własność D.P. poprzez rozbiórkę części starego drewnianego płotu i postawienie nowego betonowego ogrodzenia na całej długości działki). Prace budowlane związane z wymianą płotu wykonywała firma na zlecenie małż. W. W trakcie wymiany ogrodzenia B.K. (matka D.P.) wezwała na interwencję funkcjonariuszy Policji, którzy ustalili, że stary płot znajdował się w całości na gruncie małżonków W., a nowe ogrodzenie z płyt betonowych zostało odsunięte od dawnego ogrodzenia o ok. 15-20 cm w stronę działki zleceniodawców. Ponowna interwencja Policji w tym samym dniu, zainicjowana przez D.P., nie doprowadziła do zmiany poczynionych ustaleń".

W ocenie organu ww. ustalenia Sądu poczynione w sprawie o nakazanie wydania na rzecz D.P. (córki Państwa K.) części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 5/1, stosownie do granic określonych w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r. oraz o nakazanie pozwanym przesunięcia ogrodzenia z płyt betonowych, zgodnie z granicą działek określoną w ww. protokole granicznym bezsprzecznie świadczą o tym, że B. i K. małż. K. sprawa rozgraniczenia działek była wówczas znana. Organ uznał zatem, że wnioskodawcy wiedzę o decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] i jej rozstrzygnięciu posiadali najpóźniej w dniach 14-15 października 2011 r. B.K. uczestniczyła w zajściu i nawet osobiście wezwała policję, by zapobiec postawieniu płotu betonowego przez Państwa W. w sposób niezgodny z prawnie obowiązującą granicą działek określoną w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r. i ustaloną decyzją Nr [...] z dnia [...].

Zaskakujące jest stanowisko organu I instancji, który na tej podstawie w reasumpcji swojego postanowienia stwierdził, że "wnioskodawcy zapoznali się z przedmiotową decyzją najpóźniej w dniach 14-15 października 2011 r. i od tego momentu zaczął biec termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymując w mocy powyższe postanowienie w pierwszej kolejności stwierdziło, że nie kwestionuje faktu, że B. i K.K. byli właścicielami budynków znajdujących się na działce nr 5/1 w T., stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności i że przysługiwał im przymiot strony w postępowaniu rozgraniczeniowym.

Następnie Kolegium uznało, że w świetle całokształtu materiału zgromadzonego w aktach sprawy i toczącego się wcześniej postępowania z wniosku D.P. o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, nie jest przekonujące twierdzenie B. i K.K., że o postępowaniu, w którym bez własnej winy nie brali udziału, dowiedzieli się z przedstawionego przez zięcia w dniu 13 lutego 2019 r. wyroku NSA z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2898/17.

Kolegium wskazało, że w sprawie istotne jest, iż zarówno we wniosku z dnia 18 października 2016 r., o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji o rozgraniczeniu jak również w toku całego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...], a także w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i Naczelnego Sądu Administracyjnego D.P.(córka Państwa B. i K.K.) konsekwentnie powoływała się na okoliczność, że B. i K.K. nie brali udziału w czynnościach rozgraniczenia i nie byli dopuszczeni do udziału w tym postępowaniu mimo, że byli wówczas właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności, przez który przechodziła granica.

Kolegium potwierdziło, iż słusznie zauważył organ I instancji, że skoro D.P. podniosła kwestię nieuczestniczenia jej rodziców w rozgraniczeniu zakończonym decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...], to nie sposób przyjąć, że informację tę uzyskała z innego źródła, aniżeli od rodziców. Zatem wskazuje to, iż już wcześniej, tj. przed wystąpieniem przez D.P. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] o rozgraniczeniu nieruchomości, jej rodzice, tj. B. i K.K. musieli mieć wiedzę o istnieniu decyzji, co do której domagają się wznowienia postępowania.

Kolegium uznało, że wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim nie dotyczy wprost B. i K.K., albowiem dotyczy sprawy z pozwu D.P. przeciwko W. i M. małż. W. o wydanie nieruchomości, jednakże rzuca pewne światło na kwestie rozgraniczenia nieruchomości i wiedzę skarżących o tym fakcie. Powódka –D.P., wnosiła o nakazanie pozwanym wydania na jej rzecz, części nieruchomości położonej w T., gm. B., oznaczonej nr działki 5/1, dla której w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Mazowieckim prowadzona jest księga wieczysta Nr [...], stosownie do granic określonych w protokole granicznym z dnia 28 marca 2008 r. oraz o nakazanie pozwanym przesunięcia ogrodzenia z płyt betonowych posadowionego na jej nieruchomości, zgodnie z granicą działek określoną w tym protokole granicznym.

W uzasadnieniu wyroku, do którego odwołał się organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że w trakcie wymiany przez W. i M. małż. W. ogrodzenia oddzielającego ich działkę nr 5/2 od działki nr 5/1 i wykonywania na ich zlecenia prac budowlanych przez firmę zajmująca się produkcją i montażem ogrodzeń (prace były prowadzone w dniach 14—15 października 2011 r.) miała miejsce interwencja funkcjonariuszy Komisariatu Policji w R., wezwanych przez B.K. W wyroku wskazano, iż funkcjonariusze Policji ustalili, że stary płot znajdował się w całości na gruncie małżonków W., a nowe ogrodzenie z płyt betonowych zostało odsunięte od dawnego ogrodzenia o około 15 - 20 cm w stronę działki zleceniodawców wymiany ogrodzenia. Ponowna interwencja Policji, w tym samym dniu, zainicjowana przez D.P., nie doprowadziła do zmiany poczynionych ustaleń.

Z powyższego wnioskować należy, iż musiał być wtedy znany przebieg granicy, ustalonej na podstawie określonych dokumentów, tj. protokołu granicznego z dnia 28 marca 2008 r. i wydanej w dniu [...] decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, bowiem bez wiedzy co do przebiegu linii granicznej niemożliwe byłoby stwierdzenie przez funkcjonariuszy Policji, że "stary płot znajdował się w całości na gruncie małżonków W.".

Reasumując Kolegium stwierdziło, że jeśli nawet przyjąć, że w dacie interwencji Policji w 2011 r. B. i K.K. nie mieli wiedzy o wydanej w dniu [...] przez Wójta Gminy B. decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości (organ I instancji zakłada, iż najpóźniej w tym czasie dowiedzieli się o decyzji rozgraniczeniowej), to na pewno informację o tej decyzji musieli powziąć przed złożeniem przez ich córkę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej (wniosek datowany jest na dzień 18 października 2016 r.), albowiem we wniosku D.P. stwierdza, że ww. osoby nie brały udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym, o czym musiała się od nich dowiedzieć. Niezależnie od tego, którą datę przyjąć za wiążącą (tj. 14-15 października 2011 r., czy najpóźniej 18 października 2016 r.), termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania nie został dochowany.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności, zdaniem organu odwoławczego nie można dać wiary twierdzeniu skarżących, że dopiero z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt IOSK 2898/17, przedstawionego im przez zięcia w dniu 13 lutego 2019 r., dowiedzieli się o decyzji Nr [...] z dnia [...]o rozgraniczeniu nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdza, że z uwagi na mankamenty postępowania wyjaśniającego w sprawie zachowania terminu do złożenia wniosku z powyższym stanowiskiem organów na obecnym etapie postępowania nie można się zgodzić.

Zarówno Wójt jak również Kolegium poprzestało na ocenie daty wskazanej przez skarżących we wniosku o wznowienie postępowania w kontekście zebranych przez siebie dowodów(wskazanych wyżej dokumentów) i wyprowadzonych z nich domniemanych wniosków co do wiarygodności wskazanej przez skarżących daty dowiedzenia się o decyzji o rozgraniczeniu.

Skarżącym nie dano nawet szansy na przedstawienie ewentualnych dowodów na potwierdzenie wiarygodności wskazanej przez nich daty.

W ocenie Sądu z wypowiedzi skarżących i przedstawianych przez nich dowodów wynika niezrozumienie istotny problemu. Skarżący skupiają się bowiem na wykazaniu, że nie brali udziału w toczącym się postępowaniu rozgraniczeniowym i to uznają za kwestię zasadniczą. Jednocześnie, jak podkreślono wyżej, organ w zawiadomieniu o wszczęciu postepowania wadliwie określił jego przedmiot jako postępowanie "w sprawie ustalenia czy wnioskodawcy spełniają przesłanki wznowienia postepowania rozgraniczeniowego działki 5/1 i 5/2 w T.", gdy tymczasem winien zawiadomić o wszczęciu postepowania w sprawie ustalenia zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. W zawiadomieniu tym organ winien wskazać jakie ewentualne dowody skarżący winni przedłożyć celem zweryfikowania podanej w tym wniosku daty dowiedzenia się o decyzji o rozgraniczeniu i co istotne, zgodnie z wyrażoną w art. 9 K.p.a. zasadą informowania, postanowienie dowodowe powinno być opatrzone informacją o konsekwencjach nieudowodnienia okoliczności mającej istotne znaczenie w sprawie ustalenia zachowania terminu.

Skoro organy miały wątpliwości co do wiarygodności wskazanej przez skarżących daty, były podstawy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organy w swoich rozważaniach oparły się na dowodach dotyczących D.P., wprawdzie córki skarżących, ale w żadnym z tych dowodów nie ma jednoznacznej informacji o wcześniejszej wiedzy skarżących o decyzji o rozgraniczeniu. Wnioski organów zostały wyprowadzone na podstawie tylko i wyłącznie domniemań. Poważne wątpliwości sądu co do mocy dowodowej budzi stwierdzenie organów, iż w dacie interwencji Policji w dniu 14-15 października 2011 r. musiał być znany B.K. przebieg granicy ustalonej na podstawie określonych dokumentów, tj. protokołu granicznego z dnia 28 marca 2008 r. i wydanej w dniu [...] decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, bowiem bez wiedzy co do przebiegu linii granicznej niemożliwe byłoby stwierdzenie przez funkcjonariuszy Policji, że "stary płot znajdował się w całości na gruncie małżonków W.". Przede wszystkim funkcjonariusze Policji nie mają żadnych kompetencji co do ustalań w przedmiotowym sporze, a dodatkowo z treści uzasadnienia Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim, na które powołują się organy, fakt ten tj. fakt, że "stary płot znajdował się w całości na gruncie małżonków W." nie został ustalony w oparciu o powyższe dokumenty, lecz na podstawie: skargi, notatki urzędowej, zdjęć oraz zeznań M.K. (str. 4 uzasadnienia wyroku SR w Tomaszowie Mazowieckim). Na podkreślenie zasługuje również fakt, że D.P. stała się właścicielka spornej nieruchomości 5/1 w wyniku zamiany nieruchomości z A.K. na mocy aktu notarialnego w dniu 12 stycznia 2009 r., a jej rodzice nie byli stroną tego aktu, ani stroną postępowania zakończonego ww wyrokiem SR w Tomaszowie Mazowieckim. Przypisywanie im zatem wiedzy o decyzji o rozgraniczeniu na podstawie powoływanych powyżej okoliczności i faktów zaistniałych bez ich udziału było co najmniej przedwczesne.

Organy nawet nie ustaliły z D.P. podstawowej informacji, na którą się powołują, a mianowicie, skąd miała wiedzę o decyzji o rozgraniczeniu składając wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

W świetle art. 8 i 9 K.p.a. nie powinno również umknąć organom, że skarżący są osobami starszymi i schorowanymi i miały prawo liczyć na pomoc organów, do której zobowiązują zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone we wskazanych artykułach. Tymczasem wątpliwości zostały rozstrzygnięte na niekorzyść skarżących poprzez odmowę wznowienia postępowania z uwagi na uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku, bez uprzedniego wezwania ich do wskazania dowodów na okoliczności podniesione w treści wniosku i bez przeprowadzenia postępowania w tym zakresie.

Jak wskazano powyżej, ciężar wykazania, że wnioskujący o wznowienie postępowania dochował terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania, spoczywa na wnioskodawcy. Zadaniem organu w tej sytuacji jest jednak zobowiązanie go do przedstawienia środków dowodowych, za pomocą których może te okoliczności udowodnić, w nawiązaniu do treści złożonych pism. To organ jest bowiem gospodarzem postępowania i powinien czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).

W ocenie Sądu brak przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia daty dowiedzenia się przez wnioskodawcę o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia stanowi naruszenie, o którym mowa w art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że od udowodnienia tej daty zależy dopuszczalność wznowienia postępowania administracyjnego. Wobec tego jako nietrafione i co najmniej przedwczesne należy uznać ustalenia tej daty przez organy na podstawie zgromadzonych dokumentów.

Abstrahując od mocy dowodowej zgromadzonych dokumentów dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, należy również stwierdzić, iż niedopuszczalne było zachowanie organu, który zezwolił pełnomocnikom skarżących na zapoznanie się z tą dokumentacją dopiero w dniu 25 września 2019 r., a więc w dniu wydania przez Wójta postanowienia o odmowie wznowienia postępowania i to w dodatku w obecności wezwanych, na interwencję, funkcjonariuszy Komisariatu Policji w R.

Na marginesie sprawy sąd stwierdza, że zarzuty skargi dotyczące wadliwości postępowania rozgraniczeniowego, które doprowadziły do wydania decyzji o rozgraniczeniu bez udziału skarżących nie podlegają badaniu przez Sąd w przedmiotowym postępowaniu, bowiem przedmiotem tego postepowania jest tylko kwestia ustalenia zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższą ocenę prawną i przeprowadzą postępowanie na okoliczność weryfikacji podanej daty, w której skarżący dowiedzieli się o decyzji o rozgraniczeniu z uwzględnieniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania wynikających z art. 7,8, 9, 77 i 80 K.pa., a wyniki tego postępowania przedstawią w rozstrzygnięciu spełniającym przesłanki art. 107 § 3 K.p.a..

Wobec powyższego Sąd uznał, że oba postanowienia zapadły z naruszeniem art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 K.p.a., co skutkowało ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i art. 134 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono stosownie do treści art. 200 p.p.s.a.

d.cz.