Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 469/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 122 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych.
article: art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30, ust. 1 i ust. 2 pkt 1, ust. 8, ust. 26; art. 5 ust.4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zasiłku rodzinnego jako świadczenia nienależnie pobranego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 lutego 2017r., działając na podstawie art. 138

§ 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015r., poz. 1659 ze zm.), art. 30 ust. 1 i ust. 2

pkt 1 oraz ust. 2b i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1518 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania E. S. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy C. z dnia [...] listopada 2016r.

Nr [...] o ustaleniu, że zasiłek rodzinny wypłacony na syna K. za okres od 1 grudnia 2015r. do 31 stycznia 2016r. i od 1 czerwca 2016r. do 30 września 2016r. w łącznej kwocie [...]zł jest świadczeniem nienależnie pobranym (pkt 1), oraz zobowiązaniu E. S. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, na wskazany rachunek bankowy, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2), orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że organ I instancji decyzją z [...] listopada 2016r. ustalił, że zasiłek rodzinny wypłacony E. S. na syna K.

(ur. 9.01.2012r.) na podstawie decyzji z dnia [...] października 2015r. Nr [...] za okres od 1 grudnia 2015r. do 31 stycznia 2016r.

i od 1 czerwca 2016r. do 30 września 2016r. w łącznej kwocie [...]zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym (pkt 1 decyzji). Jednocześnie organ zobowiązał E. S. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego wraz

z ustawowymi odsetkami, na wskazany rachunek bankowy, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2 decyzji).

W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy C. stwierdził, że decyzją z dnia

[...] października 2015r. Nr [...] przyznał E. S. na jej syna K. zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł miesięcznie na okres zasiłkowy

od 1 listopada 2015r. do 31 października 2016r. Dochód rodziny w roku bazowym 2014 obliczył wówczas na kwotę [...]zł miesięcznie, tj. [...] zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W dniu 24 października 2016r. E. S. poinformowała organ o uzyskaniu i utracie przez nią dochodu po roku bazowym. Organ stwierdził, że w związku z zatrudnieniem świadczeniobiorczyni w firmie "R. sp. z o.o." w okresie od 26 października 2015r. do 17 stycznia 2016r. dochód uzyskany za listopad 2015r. w wysokości [...] zł zsumowany z dochodem z roku bazowego w wysokości [...] zł wynosił [...] zł, tj. [...] zł na osobę w rodzinie, a więc przekraczał ustawowe kryterium dochodowe określone na kwotę [...]zł. W związku z powyższym prawo do zasiłku rodzinnego nie przysługiwało od 1 grudnia 2015r. do 31 stycznia 2016r. Kryterium dochodowe zostało przekroczone po raz kolejny w związku z podjęciem w dniu [...] kwietnia 2016r. zatrudnienia w firmie H. sp. z o.o., gdyż dochód za maj 2016r. zsumowany z dochodem z roku bazowego wynosił [...] zł na osobę w rodzinie (dochód za maj 2016r. w wysokości [...] zł + [...] zł = [...] zł : 2 osoby). Oznacza to, że prawo do zasiłku rodzinnego ustało od dnia

1 czerwca 2016r. do 30 września 2016r.

Organ stwierdził, że zasiłek rodzinny pobrany za wskazane okresy jest "świadczeniem nienależnie pobranym" w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy

o świadczeniach rodzinnych i jako taki podlega zwrotowi.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 i 8 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia ich spłaty na wskazany rachunek bankowy. Dodał, że odsetki na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł.

W odwołaniu E. S. podniosła, że decyzja organu pierwszej instancji pogarsza i tak już trudną sytuację finansową rodziny. Podnosi, że jest matką samotnie wychowującą dziecko i utrzymuje się z alimentów na dziecko i zasiłku rodzinnego. Obecnie podjęła pracę na okres próbny w firmie L. z najniższym krajowym wynagrodzeniem. Wcześniej nie miała stałego zatrudnienia, była zatrudniana przez A. P. T., a następnie przez inną firmę, na podstawie krótkotrwałych umów o pracę. Podniosła, że nie została poinformowana o konieczności zgłaszania organowi wypłacającemu świadczenie każdej umowy o pracę, a także nie była pouczana o tym, że pobiera świadczenia rodzinne lub że mogą być one uznane za nienależnie pobrane.

Dodała, że toczy się również postępowanie administracyjne związane

ze zwrotem nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Jej sytuacja dochodowa nie pozwala na zwrot łącznie kwoty [...]zł, w związku z czym wnosi

o uchylenie decyzji albo umorzenie tych należności.

Po rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zaskarżoną decyzję za zgodną z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych i utrzymało ją w mocy. Wskazało, iż podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1518 z późn. zm.) - zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenie rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in.: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (pkt 1).

Zdaniem Kolegium organ I instancji słusznie uznał, że zasiłek rodzinny na K. S. (wcześniej D. ) wypłacony za okres od 1 grudnia 2015r. do 31 stycznia 2016r. i od 1 czerwca 2016r. do 30 września 2016r. w łącznej kwocie [...]zł, jest "świadczeniem nienależnie pobranym" w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zasiłek został wypłacony mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do niego, a E. S. była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1).

W art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustanowiono generalną zasadę, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, czyli rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza ustalonej kwoty, przy czym kwota ta jest wyższa, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności (art. 5 ust. 2). Kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy w okresie od 1 listopada 2015r. do 31 października 2016r. – bo tego okresu zasiłkowego dotyczy weryfikacja prawa do zasiłku rodzinnego – wynosiło 674 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. poz. 1238). Od zasady ustanowionej w art. 5 ust. 1 i 2, ustawa przewiduje tylko jeden wyjątek. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Stosownie do art. 5 ust. 3a w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w art. 5 ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z ich dodatkami, o której mowa w art. 5 ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Jeżeli jednak wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy, jest niższa niż [...] zł, świadczenia te nie przysługują.

Legalną definicję "dochodu" zawiera art. 3 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r., poz.361 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a); deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne

i zdrowotne (lit. b) oraz inne dochody wyłączone spod opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych (lit. c), m.in. alimenty na rzecz dzieci i świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.

Dochody rodziny dla celów świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2015r. do 31 października 2016r. oblicza się według przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny osiąganych w 2014r. w tzw. roku "bazowym" (art. 3 pkt 2 i 2a). W myśl art. 3 pkt 2 i 2a ustawy przez dochód rodziny należy rozumieć sumę przeciętnych miesięcznych dochodów członków rodziny uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem przypadków odnoszących się do dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, określonych w art. 5 ust. 4 - 4b ustawy. Stosownie do przepisów art. 5 ust. 4 - 4b ustawy dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w niniejszej sprawie w roku 2014, może podlegać korektom w związku ze zdarzeniami, jakie miały miejsce w roku lub po roku bazowym, z którego przeciętne miesięczne dochody członków rodziny stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Zdarzenia te mogą powodować pomniejszenie albo powiększenie dochodu rodziny. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzających okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 5 ust. 4). W przypadku natomiast uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie – dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń.

Z akt sprawy wynika, że E. S. ubiegając się o zasiłek rodzinny na syna K. – wnioskiem z dnia [...] września 2015r. – oświadczyła na piśmie pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, że w roku bazowym 2014 nie miała dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c. i 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, natomiast miała dochód niepodlegający opodatkowaniu w postaci świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna w wysokości [...] zł. Wysokość otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Organ przyjął więc wówczas, że łączny dochód rodziny wynosił [...] zł miesięcznie, tj. [...] zł w przeliczeniu na dwie osoby w rodzinie. E. S. do wniosku dołączyła umowy o pracę zawarte z R. sp. z o.o. A. P. T. z siedzibą w W. zawierane na czas określony, tj. od dnia 18 do 24 maja 2015r., od 23 do 28 czerwca 2015r. i od 6 do 10 lipca 2015r., jednakże organ nie uwzględniał dochodu z tego źródła, co Kolegium uznaje za prawidłowe.

Z akt sprawy dotyczących świadczenia wychowawczego dołączonych do odwołania E. S. od decyzji dnia [...] listopada 2016r. Nr [...] w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wynika, że E. S. miała w roku bazowym 2014 dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27 30b, 30c i 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W oparciu o dokumenty uzyskane drogą elektroniczną w trybie art. 17 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, które są dokumentami urzędowymi (art. 76 § 1 k.p.a.), Kolegium stwierdza, że dochód w wysokości [...] zł pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne w wysokości [...] zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł wynosił [...] zł. Skarżąca nie udokumentowała utraty dochodu opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych ani w postępowaniu w sprawie świadczeń rodzinnych ani w postępowaniu w sprawie świadczenia wychowawczego, jednakże z informacji o składkach na ubezpieczenie zdrowotne można domniemywać, że skarżąca utraciła wszystkie źródła dochodu, które miała w roku bazowym 2014r. Ostatni tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego ustał bowiem 12 grudnia 2014r. Kolegium pomija zatem ten dochód w poniżej przedstawionych obliczeniach, jednakże zauważa, że gdyby nawet został uwzględniony nie miałby wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż dochód rodziny byłby jeszcze wyższy od obliczonego.

W dniu 24 października 2016r. E. S. złożyła oświadczenie

o rezygnacji z dniem 1 października 2016r. z prawa do zasiłku rodzinnego przyznanego decyzją z dnia [...] października 2015r. Nr [...] i wniosła o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek, motywując wniosek tym, że [...] kwietnia 2016r. podjęła pracę i za maj 2016r. otrzymała wynagrodzenie w wysokości [...] zł. Do oświadczenia dołączyła dokumenty potwierdzające uzyskanie i utratę dochodu oraz ich wysokość.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] października 2016r.

Nr [...] uchylił na podstawie art. 155 k.p.a. decyzję z dnia [...] października 2015r. Nr [...], począwszy od dnia [...] października 2016r.

Na podstawie dokumentów dołączonych przez skarżącą do oświadczenia z dnia [...] października 2016r. organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że po roku bazowym E. S. "uzyskała dochód" w związku z podjęciem zatrudnienia w firmie "R. P. sp. z o.o." na podstawie umowy o pracę zawartej na okres od 26 października 2015r. do 17 stycznia 2016r. (art. 3 pkt 24 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dochód z tego źródła z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. z listopada 2015r. w wysokości [...] zsumowany z dochodem obliczonym w postępowaniu poprzedzającym przyznanie świadczeń, tj. kwotą [...]zł daje wynik [...] zł, tj. [...] na osobę w rodzinie (art. 5 ust. 4b ustawy). W związku z tym, że dochód ten przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego określone w art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych – [...] zł – organ prawidłowo uznał, że prawo do zasiłku rodzinnego E. S. przyznane decyzją z dnia [...] października 2015r. ustało od dnia [...] grudnia 2015r. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 7 ustawy, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Wygaśnięcie umowy o pracę z dniem 17 stycznia 2016r. spowodowało "utratę dochodu" z tego źródła w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, a tym samym od następnego miesiąca, tj. od 1 lutego 2015r. skarżąca ponownie nabyła prawo do zasiłku rodzinnego, gdyż dochód rodziny wynosił [...] zł miesięcznie, tj. [...] w przeliczeniu na dwie osoby w rodzinie (art. 24 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W związku

z powyższym organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że prawo do zasiłku rodzinnego nie przysługiwało E. S. od 1 grudnia 2015r. do 31 stycznia 2016r.

Kryterium dochodowe zostało przekroczone po raz kolejny w związku z podjęciem przez E. S. w dniu [...] kwietnia 2016r. zatrudnienia w firmie H. sp. z o.o., gdyż dochód za maj 2016r. zsumowany z dochodem z roku bazowego wynosił [...] zł na osobę w rodzinie (dochód za maj 2016r. w wysokości [...] zł + [...] zł + [...] zł : 2 osoby). Oznacza to, że prawo do zasiłku rodzinnego ustało od dnia 1 czerwca 2016r. (art. 3 pkt 24 lit. c w związku z art. 5 ust. 4b i art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach). Zatrudnienie w tej firmie na podstawie zawieranych kolejno po sobie kilkunastu umów o pracę umowy trwało do 13 listopada 2016r., a więc dochód z tego źródła był uzyskiwany do końca okresu zasiłkowego, na który weryfikowane jest prawo do zasiłku rodzinnego, tj. do 31 października 2016r., przy czym z dniem 1 października 2016r. została uchylona decyzja z dnia [...] października 2015r. Nr [...]

Kolegium stwierdziło, że skarżąca w wyżej wymienionych okresach nie spełniała również warunków przyznania zasiłku rodzinnego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym do i od dnia 1 stycznia 2016r.

Zdaniem Kolegium nie ma wątpliwości co do tego, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku niezwłocznego poinformowania organu I instancji o zmianie sytuacji dochodowej rodziny, wynikającego z art. 25 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem

w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokości otrzymywanych świadczeń, osoba uprawniona jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Skarżąca zobowiązała się do poinformowania organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Skarżąca zobowiązała się do poinformowania organu wypłacającego świadczenia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym uzyskaniu dochodu, podpisując oświadczenie w formularzu wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (część VII). Ponadto o obowiązku wynikającym z art. 25 ust. 1 ustawy, w tym obowiązku informowania o uzyskaniu dochodu a także o obowiązku zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, została poinformowana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne z dnia 8 października 2015r. Na formularzu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego znajduje się również pouczenie o warunkach przyznania zasiłku rodzinnego i skarżąca oświadczyła, że zapoznała się z tym pouczeniem.

E. S. nie poinformowała niezwłocznie organu I instancji o zmianie sytuacji mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w związku z czym organ wypłacił świadczenia pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia dnia od 1 grudnia 2015r. do 31 stycznia 2016r. i od 1 czerwca do 30 września 2016r. (art. 30 pkt 1 ustawy).

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, że nie ma wątpliwości co do tego, że świadczenia rodzinne wypłacone od dnia 1 grudnia 2015r. do 31 stycznia 2016r. i od 1 czerwca do 30 września 2016r. są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest instytucją zapobiegającą pobieraniu świadczeń przez osoby nieuprawnione, które w toku postępowania nie wykazały całego istotnego dla sprawy stanu faktycznego albo też zaniechały realizacji ciążącego na nich – jako na uprawnionych – obowiązku informowania organu o każdej zmianie okoliczności faktycznych mających wpływ na dalsze przysługiwanie świadczenia.

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego [...] zł ([...] zł x 6 miesięcy). Organ prawidłowo żądał od E. S. zwrotu kwoty [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust. 1 i 8).

Kolegium zaznaczyło, że osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za okres przed 1 stycznia 2016r. zobowiązana jest zwrócić te świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami, które zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2014r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z 2014r., poz. 1858) wynosiły 8% w stosunku rocznym, a od 1 stycznia 2016r. – wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości 7 % w stosunku rocznym (obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 stycznia 2016r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (M.P. z 2016r., poz. 47).

Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium poinformowało, że w myśl art. 30 ust. 9 ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Postępowanie o zastosowanie ulg jest wszczynane na wniosek osoby zobowiązanej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Jeżeli w ocenie skarżącej jej sytuacja mogłaby uzasadniać skorzystanie z wymienionych przywilejów, w tym umorzenie należności – o co wnosi w odwołaniu – skarżąca może zwrócić się do organu pierwszej instancji (Wójta Gminy C.) ze stosownym wnioskiem po zakończeniu niniejszego postępowania.

Skargę na powyższą decyzję wniosła E. S. i zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie

- przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewystarczającym zebraniu

i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego

- art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej

- art. 9, 10 k.p.c. polegające na nie poinformowaniu skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie, że zasiłek rodzinny został uznany za świadczenie nienależnie pobrane, nie udzieleniu jej niezbędnych wskazówek

i wyjaśnień

- art. 61 § 4 kpa i 10 k.p.c. przez brak zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania

- naruszenie prawa materialnego – art. 30 ust. 1 i ust. 2 oraz ust. 2b i ust. 8 Ustawy

o świadczeniach rodzinnych.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b. c p.p.s.a.

- o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji

- o zwolnienie od obowiązków ponoszenia kosztów

- o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji

- o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że organy nieprawidłowo ustalały stan faktyczny w sprawie, nie wyjaśniono okoliczności faktycznych i prawnych. Ponadto organy nie udzieliły skarżącej niezbędnych wskazówek i wyjaśnień.

W konkluzji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nie kierują natomiast oceny ani na wypełnianie przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych (np. kierowanie się zasadami współżycia społecznego) ani kryteriów celowościowych (realizacji określonej polityki stosowania norm prawa administracyjnego).

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 z późn. zm. dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne badają, czy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto badają czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji.

Dokonując kontroli Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji. Przedmiotem kontroli jest decyzja stwierdzająca nienależnie pobrany przez E. S. zasiłek rodzinny na syna K. S. (wcześniej D. ) wypłacony

za okres od 1 grudnia 2015r. do 31 stycznia 2016r. i od 1 czerwca 2016r. do 30 września 2016r. w łącznej kwocie [...]zł.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia organu w błąd.

Na podstawie art. 4 ust. 2 wymienionej wcześniej ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje

1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka

2) opiekunowi faktycznemu dziecka

3) osobie uczącej się.

Z przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń wynika, że zagadnienie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może nastąpić w dwóch różnych momentach czasowych.

I tak może mieć miejsce jeszcze w czasie trwania okresu zasiłkowego określonego w decyzji o przyznaniu świadczenia czyli w okresie obowiązywania decyzji przyznającej świadczenie, jak również może pojawić się dopiero po zakończeniu okresu zasiłkowego, czyli po upływie czasu na jaki świadczenia zostały przyznane.

W niniejszej sprawie miała miejsce druga z opisanych sytuacji, a mianowicie już po zakończeniu okresu zasiłkowego organ ustalił, że powstały okoliczności uzasadniające uznanie pobranego zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależne.

Rozstrzygnięcia wymaga więc czy ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny spełnia ustawowe przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 8 cytowanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Sąd w pełni podziela dokonane przez organy administracji ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy, w tym okresowe zatrudnienia na podstawie umowy o pracę

z firmą R. P. sp. z o.o. A. P. T. z siedzibą w W., zawieranych na czas określony, nie tylko w okresach udokumentowanych w postępowaniu o przyznanie zasiłku rodzinnego (tj. od dnia 18 do 24 maja 2015r., od 23 do 28 czerwca 2015r. i od 6 do 10 lipca 2015r., ale również w roku bazowym i po roku bazowym).

Prawidłowe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że zatrudnienie przez firmę R. sp. z o.o. A. P. T. z siedzibą w W. na podstawie umowy zawartej od 26 października 2015r. do 17 stycznia 2016r. jest "uzyskaniem dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. c. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawidłowo również SKO w B. P. uwzględniło, że umowa o pracę wygasła z dniem 17 stycznia 2016r., a więc nastąpiła "utrata dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy i zastosowanie ma art. 5 ust. 4 ustawy.

Podnieść należy również, że E. S. była zatrudniona, począwszy od 18 kwietnia 2016r. na podstawie kilkunastu umów o pracę zawieranych na krótkie okresy z firmą H. Sp. z o.o. z tym, że umowy były zawierane kolejno po sobie. Zatrudnienie w tej firmie trwało nieprzerwanie od 18.04.2016r. do 13.11.2016r. Umowy zawierane były na takich samych warunkach pracy i płacy. Trafnie więc Kolegium, podzielając linię orzecznictwa sądów administracyjnych, uznało, że zatrudnienie przez firmę G. Sp. z o.o. jest okolicznością kwalifikowaną jako "uzyskanie dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. c ustawy rodzącą konieczność zastosowania art. 5 ust. 4 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie – dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany

w okresie, na który ustalone lub weryfikowane jest prawo do świadczeń.

Rację ma organ, że biorąc pod uwagę specyfikę rynku pracy – nie można ograniczać wykładni przepisu art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. c ustawy

o świadczeniach rodzinnych wyłącznie do wykładni literalnej, że utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, to rozwiązanie umowy o pracę z upływem czasu na jaki była zwarta, a to szczególnie w sytuacji gdy od razu zostaje zawarta następna umowa również na określony wymiar czasu.

Przeciwne stanowisko prowadziłoby do uznania za prawidłową sytuację, w której w skrajnym przypadku osoba, która pracuje nieprzerwanie przez cały rok i przez ten cały rok osiąga dochód – jest traktowana przez organy administracji jako osoba, która nie osiągnęła żadnego dochodu.

Trafnie więc organy interpretowały wskazane wyżej przepisy uwzględniające wykładnię funkcjonalną.

Trafnie również Kolegium wskazało, że skarżąca podpisując oświadczenie

w formularzu wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego zobowiązywała się do poinformowania organu wypłacającego świadczenie o zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego, w tym o uzyskaniu dochodu.

Pouczenie to – zdaniem Sądu – nie wymagało żadnych dodatkowych wyjaśnień, gdyż nie ma wątpliwości, że zatrudnienie łączy się z wynagrodzeniem, a więc sytuacją dochodową.

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca w postępowaniu o przyznaniu zasiłku rodzinnego składała wyjaśnienia co do charakteru jej pracy.

Prawidłowo Kolegium uznało, że to skarżąca sama oceniała, o których umowach poinformuje organy administracji, a o których nie. Nie powiadamiając więc o zatrudnieniu, zawieranych umowach o pracę wypełniała przesłanki uznania wypłaconych jej świadczeń w okresie od 1 grudnia 2015r. do dnia 31 stycznia 2016r. i od 1 czerwca 2016r. do 30 września 2016r. w łącznej kwocie [...]zł – za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Niezasadny jest również zarzut skargi naruszenia art. 61 § 4 i art. 10 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o wszczęciu postępowania. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ I instancji pismem z dnia 25 października 2016r. zawiadomił skarżącą o wszczętym z urzędu postępowaniu administracyjnym. Zawiadomienie to zostało odebrane przez E..S. i skorzystała ona ze swojego uprawnienia dołączając dokumenty dotyczące zatrudnienia.

Mając na uwadze powyższe skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł jak w sentencji.