Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1434/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3, art. 134, art. 135, art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 77, art. 78, art. 138
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 25, art. 28, art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Hanna Knysiak- Sudyka (spr.) Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody dnia 3 sierpnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata R. M. kwotę 480,00 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 3 sierpnia 2016 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 722 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego J. C. od decyzji Wójta Gminy z [...] 2016 r., znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z budynku mieszkalnego pod adresem G, gmina P, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: w dniu 19 kwietnia 2013 r. A. C. (obecnie nosząca nazwisko Z.) wystąpiła do Wójta Gminy z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego z budynku nr [...] w miejscowości G, gmina P. Wnioskodawczyni wyjaśniła, iż skarżący nie mieszka pod wskazanym adresem od czerwca 2011 r., zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste, a sprawy życiowe skoncentrował pod adresem P. Nadto wskazała, iż wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny z 22 lutego 2013 r., sygn. akt [...], orzeczono rozwód małżeństwa skarżącego z A. C. z winy powoda, jak również eksmisję skarżącego z budynku stanowiącego współwłasność stron, położonego na działce ewidencyjnej numer [...] w G.

Wójt Gminy przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego przesłuchano strony postępowania – A. C. i J. C., oraz świadków – J. B. (córkę stron), M. W. (sąsiada), J. C. (brata J. C.), J. B. (sąsiadkę), R. Z. (teściową J. C.), P. B. (zięcia J. C.), przeprowadzono oględziny budynku nr [...] w G, a także budynku garażowo-mieszkalnego położonego na działce [...] w G, jak również dokonano ustaleń na Komisariacie Policji. Po zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie oceniono, że opuszczenie przez skarżącego budynku nr [...] w miejscowości G nie ma charakteru dobrowolnego i trwałego, dlatego też decyzją z [...] 2014 r., znak: [...] orzeczono o odmowie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego G.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się A. C. i w ustawowym terminie wniosła odwołanie do Wojewody. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W ocenie skarżącej materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazywał, iż opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter zarówno dobrowolny, jak i trwały, a zatem - w ocenie odwołującej się - zachodziły przesłanki do wymeldowania skarżącego. A. C. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wymeldowanie skarżącego z budynku, w którym zameldowany jest na pobyt stały, względnie o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie uchylił decyzję Wójta Gminy z [...] 2014 r., znak: [...], orzekającą o odmowie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego G, a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie organu odwoławczego decyzja została wydana przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 10 k.p.a., art. 67 k.p.a., art. 68 k.p.a., art. 81 k.p.a., art. 89 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a. Organ odwoławczy nie mógł we własnym zakresie naprawić błędów organu I instancji, albowiem zakres koniecznych wyjaśnień - przeprowadzenie tych ustaleń, jak również naprawienie stwierdzonych uchybień proceduralnych naruszałoby określoną w art. 15 k.p.a. zasadę, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.

Wójt Gminy po zwrocie akt z organu II instancji ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające - przesłuchał strony postępowania i świadków, a postępowanie zakończył decyzją z [...] 2016 r., znak: [...], orzekając o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z budynku mieszkalnego pod adresem G. W ocenie organu I instancji skarżący świadomie i dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu - budynek garażowo-mieszkalny usytuowany na działce nr [...] w G. Ponadto skarżący nie zamierza wracać pod wskazany wyżej adres w związku z zakazem zbliżania się do rodziny. Zasadnicze znaczenie, w ocenie Wójta Gminy, miało prawomocne orzeczenie sądu, nakazujące eksmisję skarżącego z budynku mieszkalnego znajdującego się w G na działce numer [...], gdyż doprowadziło organ I instancji do konkluzji, że nakaz eksmisji niejako zastępuje "dobrowolność" opuszczenia miejsca pobytu i w przypadku opuszczenia mieszkania w związku z wykonaniem wyroku eksmisyjnego można mówić o jego dobrowolnym opuszczeniu.

Skarżący nie zgodził się z decyzją Wójta Gminy. Złożył odwołanie zarzucając decyzji, że została wydana w sposób rażąco sprzeczny z powszechnie obowiązującymi normami prawnymi, utrwaloną w orzecznictwie sądów administracyjnych interpretacją właściwych norm zawartych w przepisach ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, a także przy zupełnym pominięciu okoliczności faktycznych, które w toku postępowania zostały przez stronę skarżącą wskazane i które organ administracyjny łatwo mógł i powinien zweryfikować. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, albowiem zdaniem skarżącego decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a to sprzecznie z zasadą prawdy materialnej wskazaną w art. 7 k.p.a.

W dniu 6 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z [...] 2016 r., znak: [...], przedłożył wyniki badań laboratoryjnych, celem udokumentowania problemów zdrowotnych, które – jego zdaniem - miały wpływ na niedotrzymanie terminu do złożenia odwołania. Organ odwoławczy przywrócił skarżącemu termin do wniesienia odwołania oceniając, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy został uprawdopodobniony.

Wojewoda, powołując treść art. 25 ustawy o ewidencji ludności wskazał, że dokumentacja zgromadzona w okresie od 19 kwietnia 2013 r. do 2 października 2014 r. nie ujawniła stanu faktycznego sprawy. Zarówno strony postępowania, jak i świadkowie składając wyjaśnienia w sprawie posługiwali się numerem G w odniesieniu do budynku garażowo-mieszkalnego, który skarżący zajmował wspólnie z żoną i dziećmi w okresie od 1999 r. do czerwca 2011 r. Budynek ten nie miał nadanego numeru. Adres: G dotyczył starego budynku, który został darowany A. C. i skarżącemu przez rodziców wymienionej.

A. C. w wyjaśnieniach pisemnych złożonych w Urzędzie Gminy w dniu 2 października 2014 r. oświadczyła, że ona i skarżący zostali zameldowani pod adresem G w domu jej rodziców. Natomiast drugi obiekt garażowo-mieszkalny, który zajmowali, prawdopodobnie nigdy nie został odebrany przez odpowiednie służby. Pomimo zamieszkiwania w wyżej wymienionym obiekcie nikt nie był w nim meldowany, natomiast wszyscy z tej rodziny i dzieci są zameldowani w budynku rodziców pod numerem G.

W dniu 13 października 2014 r. pracownik Urzędu Gminy przeprowadził oględziny budynku nr [...] w miejscowości G ustalając, iż 2 pokoje w przedmiotowym budynku zajmuje matka A. C., a jeden pokój zajmuje I. B. (córka A. C.) wraz z mężem – P. B. Natomiast w budynku bez nadanego numeru zamieszkuje A. C. wraz z synem T. C. i J. C. oraz córką J. B. i wnuczką. Zarówno w budynku nr [...] w G, jak i w budynku bez nadanego numeru nie było żadnych rzeczy skarżącego.

I. B. przesłuchana w dniu 29 października 2014 r. wyjaśniła, że w budynku oznaczonym G nie mieszkała wraz z całą rodziną od 2000 r. Rodzina wyprowadziła się do budynku przerobionego na mieszkalny nad garażem, a od około 7 lat I. B. wróciła do budynku nr [...] z siostrą J. B. i w tym budynku mieszka ze swoim mężem, a siostra jak przyjedzie z K również tam mieszka. Zeznała, że są tam tylko ich rzeczy osobiste, a nie ma rzeczy skarżącego.

A. C. w piśmie z 5 listopada 2014 r., złożonym w Urzędzie Gminy w dniu 7 listopada 2014 r. wyjaśniła, że skarżący nie mieszka w budynku mieszkalnym nr [...] od 14 lat. Od 1999 r. zamieszkał wraz z rodziną w budynku garażowo-mieszkalnym. Od 18 czerwca 2011 r. przez okres pół roku miał zakaz zbliżania się do niej, następnie nie powrócił do budynku garażowo-mieszkalnego. Dobrowolnie opuścił go, zabierając ze sobą wszystkie rzeczy osobiste. W chwili obecnej nie mieszka ani w budynku garażowo-mieszkalnym, ani też w budynku nr [...]. W dniu 13 października 2014 r. wprowadził się na posesję nr [...] w G przyciągając przyczepę kempingową. W przyczepie tej nie mieszka. Skarżący pojawia się w niej w ciągu dnia, po to żeby ludzie go widzieli.

Wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt [...], orzeczono rozwód małżeństwa A. C. oraz skarżącego, jak również eksmisję skarżącego z budynku położonego na działce ewidencyjnej numer [...] w G. Sąd Okręgowy, Wydział III Cywilny Odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt [...], oddalającego wniosek skarżącego przeciwko A. C. o ustalenie sposobu korzystania z rzeczy wspólnej na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt [...], wyjaśnił że pomimo, iż wyrok rozwodowy wydany w sprawie o sygn. akt [...] nie precyzuje dokładnie, którego budynku na działce nr [...] dotyczy eksmisja, to jednak oczywistym jest, iż chodzi o budynek zajmowany wspólnie przez strony przed orzeczeniem o rozwodzie i eksmisji. Z ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy w sprawie rozwodowej wynika zaś, że w tym czasie (przed rozwiązaniem małżeństwa stron przez rozwód) wnioskodawca wraz z byłą żoną i dziećmi już od wielu lat mieszkali w budynku mieszkalno-garażowym, do którego wprowadzili się w 1999 r., a którego przyznania do korzystania na wyłączność domaga się wnioskodawca, zaś w budynku oznaczonym numerem [...] mieszka matka uczestniczki R. Z. (na podstawie służebności mieszkania), która była pierwotną właścicielką działki nr [...]. Ponadto sposób udzielenia zabezpieczenia przedstawiony we wniosku nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż w budynku nr [...] mieszka obecnie matka uczestniczki – R. Z. oraz córka I. wraz z mężem. Budynek ten jest zbyt mały, by pomieścić dotychczasowych mieszkańców oraz dodatkowo uczestniczkę z synem T. (wraz z ich rzeczami) zajmujących nowszy budynek mieszkalno-gospodarczy bez numeru. Budynek garażowo-mieszkalny znajdujący się na działce o numerze ewidencyjnym [...] w G nie miał nadanego numeru. Numer [...] w miejscowości G został nadany dla starego budynku znajdującego się na działce o numerze ewidencyjnym [...] w G.

Skarżący w piśmie skierowanym do Urzędu Gminy w dniu 30 stycznia 2015 r. wyjaśnił, że nigdy sam domu nie opuścił, tylko został zmuszony przez Policję, skuty kajdankami i wyprowadzony. Nadal mieszka w przyczepie kempingowej bez prądu, wody i ubikacji.

W dniu 27 marca 2015 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy z wnioskiem o zawieszenie postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego z budynku położonego w G pod numerem [...], ze względu na toczące się przed Sądem Rejonowym Wydział I Cywilny pod sygn. akt [...] postępowanie w przedmiocie ustalenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Wójt Gminy postanowieniem z [...] 2015 r., [...], odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego wskazując, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki wynikające z przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uprawniające organ administracji publicznej do zawieszenia postępowania.

Wojewoda po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie nie miał wątpliwości, że skarżący powinien zostać wymeldowany z budynku nr [...] w miejscowości G, ponieważ opuścił rzeczoną nieruchomość w 1999 roku. Wspólnie z żoną i dziećmi zogniskował swoje sprawy życiowe w budynku garażowo-mieszkalnym bez nadanego numeru. Z wyjaśnień skarżącego składanych w trakcie trwającego postępowania wyjaśniającego wynika, że nie zamierza ponownie zamieszkać w budynku nr [...] w miejscowości G, który aktualnie zajmuje R. Z. - była teściowa skarżącego wraz z wnuczką i jej mężem, ponieważ - jak sam wyjaśnił - chce uniknąć oskarżenia o stosowanie przemocy psychicznej wobec domowników.

Organ odwoławczy nie kwestionuje, że skarżący podejmuje kroki prawne zmierzające do ponownego zamieszkania w budynku garażowo-mieszkalnym zlokalizowanym na posesji numer [...] w G, niemniej jednak nie jest to budynek o numerze [...] w G, w którym wymieniony jest zameldowany. Budynek garażowo-mieszkalny nie ma nadanego numeru, a skarżący nigdy nie był w nim zameldowany.

Skarżący i A. C. (obecnie Z.) - współwłaściciele działki o numerze ewidencyjnym [...] w G, na której znajduje się zarówno budynek nr [...], jak i budynek garażowo-mieszkalny, nie mogą dojść do porozumienia w sprawie podziału majątku wspólnego. Skarżący deklaruje wolę zamieszkania w budynku garażowo- mieszkalnym, jednak nie może do niego wrócić, ponieważ wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt [...], został eksmitowany z przedmiotowej nieruchomości. W dniu 30 kwietnia 2014 r. wystąpił do Sądu Rejonowego z wnioskiem o ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej położonej w G na działce o numerze ewidencyjnym [...] proponując, aby Sąd przyznał mu do wyłącznego korzystania budynek warsztatowo-garażowy z nadbudową o przeznaczeniu mieszkalnym, a A. C. budynek nr [...]. Sąd nie zabezpieczył roszczenia wnioskodawcy, ponieważ orzeczono rozwód małżeństwa skarżącego i A. C., a skarżący został eksmitowany z budynku, który chciał zabezpieczyć wyłącznie na swoje potrzeby. W uzasadnieniu postanowienia oddalającego wniosek skarżącego przeciwko A. C. Sąd Okręgowy, Wydział III Cywilny Odwoławczy z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt [...], wskazał, że na obecnym etapie byli małżonkowie powinni dokonać podziału majątku wspólnego.

Organ odwoławczy podniósł, że fakt, iż na działce o numerze ewidencyjnym [...] w G znajduje się przyczepa kempingowa, w której wymieniony przechowuje swoje rzeczy osobiste i czasem mieszka, pozostaje bez wpływu na orzeczenie w przedmiocie wymeldowania z budynku nr [...] w G. Opuszczenie budynku garażowo-mieszkalnego w wyniku interwencji funkcjonariuszy Policji również nie wpływa na orzeczenie w przedmiocie wymeldowania spod adresu: G.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący J. C. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wskazał, że nigdy nie wyprowadził się budynku mieszkalnego nr [...]. Zajął budynek garażowo - warsztatowy z nadbudową mieszkalną, ale de facto nie opuścił budynku nr [...], gdzie pozostawały rzeczy i gdzie nadal winne się one znajdować. Należące do niego przedmioty nadal znajdują się na terenie obydwu budynków, gdyż ich stamtąd nie zabierał. Skarżący podkreślił, że od blisko pięciu lat podejmuje starania o powrót do domu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 powołanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Rozpoznawana skarga w tych ramach prawnych nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była wydana na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja Wojewody z dnia 3 sierpnia 2016 r., znak [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] 2016 r., znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z budynku mieszkalnego pod adresem G, gmina P.

W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organy administracji w niniejszej sprawie jest zasadne na gruncie obowiązujących przepisów prawa.

Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 722) zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Stosownie zaś do treści art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88).

Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania.

Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.

Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy.

W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów pod adresem lokalu, z którego został wymeldowany. Ponownie podkreślić trzeba, że orzecznictwo sądowe jednolicie przyjmuje, iż zameldowanie oraz wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 631/12 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11). Zatem zameldowanie nie służy powstaniu czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, a wymeldowanie tego prawa nie może osłabia, ani nie przekreśla.

Podkreślić trzeba też, że egzekucja orzeczenia orzekającego eksmisję z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności. Zatem na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Prawomocny wyrok eksmisyjny sądu powszechnego, czy też zobowiązujący do wydania nieruchomości potwierdza zaistnienie przesłanki wymeldowania. Jeżeli w obrocie prawnym pozostaje wyrok eksmisyjny wydany w stosunku do osoby wymeldowywanej, nieistotne jest badanie woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i nie przebywa w miejscu pobytu stałego (tak WSA we Wrocławiu w uroku z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 813/13 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, że na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w G znajdują się dwa budynki mieszkalne – jeden z nich jest oznaczony numerem [...] i w tym budynku skarżący był zameldowany, natomiast drugi budynek, o charakterze garażowo-mieszkalnym nie ma nadanego numeru i w tymże budynku nikt nie jest zameldowany. Skarżący wraz z rodziną (żoną i dziećmi) w 1999 roku przeprowadził się z budynku oznaczonego numerem [...] do budynku garażowo-mieszkalnego, który opuścił w 2011 r. i z którego został wyeksmitowany orzeczeniem Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny z dnia 22 lutego 2013 r., sygn. akt [...].

Zdaniem Sądu prawidłowe są ustalenia organów w wyżej wskazanym zakresie stanu faktycznego. One z kolei mają decydujące znaczenie dla przesądzenia kwestii legalności decyzji o wymeldowaniu. Skarżący był bowiem zameldowany w budynku nr [...], z którego dobrowolnie przeprowadził się w 1999 roku do budynku nieoznaczonego żadnym numerem. Twierdzenia skarżącego, iż w budynku nr [...] pozostawił swoje rzeczy, podniesione w skardze, nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Niewątpliwie budynek ten jest zamieszkany przez inne osoby – teściową skarżącego R. Z. i jej wnuczkę I. B. wraz z mężem. Na podstawie oględzin budynku ustalono, że nie ma w nim żadnych rzeczy skarżącego. Fakt ten potwierdzili także przesłuchani w sprawie świadkowie. Także podejmując starania o podział nieruchomości do korzystania skarżący nie domagał się dopuszczenia go do posiadania budynku oznaczonego numerem [...]. Zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że skarżący opuścił budynek nr [...] wraz z rodziną w 1999 r. dobrowolnie, przeprowadzając się do budynku nieoznaczonego żadnym numerem, o charakterze garażowo-mieszkalnym. Już powyższe ustalenia są wystarczające dla wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z adresu stałego zameldowania, gdyż niewątpliwie skarżący nie zamieszkuje pod tym adresem od 1999 r. ani od tego czasu nie manifestował chęci powrotu do miejsca stałego zamieszkania.

Gdyby jednak nawet rozważać kwestię chęci powrotu skarżącego do budynku garażowo-mieszkalnego, z którego wyprowadził się w 2011 r., początkowo z uwagi na orzeczony względem niego zakaz zbliżania się do członków rodziny, to należy uznać, że sytuację usankcjonował wyrok eksmisyjny, dotyczący właśnie tego lokalu, który zapadł w 2013 r. Obecnie istniejący stan faktyczny jest zgodny z treścią powyższego wyroku.

Nadto należy podnieść, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1097/12) utrwalony został pogląd, że jeżeli strona twierdzi, że została usunięta z dotychczasowego miejsca pobytu w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego, a nie wystąpiła na drogę sądową o ochronę swoich uprawnień do zamieszkiwania w miejscu pobytu (nie skorzystała z środków prawnych w postaci powództwa cywilnego czy o przywrócenie naruszonego posiadania), to taka sytuacja daje podstawy do przyjęcia, że osoba dotychczasowe miejsce pobytu stałego opuściła dobrowolnie.

Wobec poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych o wyprowadzeniu się skarżącego z domu oznaczonego nr [...] w G w 1999 r. oraz opuszczeniu budynku garażowo-mieszkalnego na działce nr [...] w 2011 r., jak również orzeczeniu o eksmisji skarżącego z tego ostatniego lokalu, zasadnym było przyjęcie, że skarżący opuścił świadomie miejsce stałego. Należy przy tym podnieść, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał okoliczności przeciwnych ani w zakresie opuszczenia lokalu, ani dobrowolności tegoż opuszczenia. Skarżący nie przedstawił na okoliczności przeciwne, niż ustalone przez organy w toku postępowania, żadnych dowodów. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracyjne nie pozwala na uznanie, iż nie nastąpiło opuszczenie lokalu przez skarżącego, jak również że opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego. Tym samym całokształt zachowania skarżącego wskazuje, iż lokal, w którym był zameldowany, po prostu przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.

Kolejno wymaga zaznaczenia, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, jak argumentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2014 r., sygn. II OSK 644/13, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu pojęcia "trwały" i być interpretowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi.

Skarżący, jak zostało to ustalone w toku postępowania administracyjnego, nie przebywa pod adresem stałego zameldowania od roku 1999, to jest prawie 20 lat, co oznacza, że na chwilę obecną trwale zerwał więzi z miejscem zameldowania. Nawet gdyby przyjąć, że chwilą opuszczenia lokalu jest rok 2011 czy też 2013 (wyrok eksmisyjny), to i tak upływ czasu pozwala na przyjęcie, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania ma charakter trwały.

Należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wyrażony w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 299/14, iż przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, prowadzenie życia towarzyskiego – przyjmowanie znajomych), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 września 2015 r., sygn. II OSK 2315/14). Analiza niniejszej sprawy pozwala jednoznacznie stwierdzić, że organy administracji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy doszły do prawidłowych wniosków.

Reasumując, zdaniem Sądu materiał dowodowy został zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, a organy orzekające wyprowadziły z niego prawidłowe wnioski. W ocenie Sądu, organ I instancji, jak i organ II instancji prawidłowo ustalił, że opuszczenie przez skarżącego miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter dobrowolny oraz trwały.

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Należy podnieść, że choć gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej i to na nim spoczywają obowiązki związane z prawidłowym prowadzeniem postępowania wyjaśniającego, nie zwalnia to strony od obowiązku współdziałania z organem w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.

Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu:

1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym sąd stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 lutego 2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681);

3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;

4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).

Realizacja przez organ administracji publicznej powyższych obowiązków nie pozbawia oczywiście strony prawa do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego, związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest realizowane w szczególności przez prawo do inicjatywy dowodowej, ukształtowane w art. 78 k.p.a., prawo do brania czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 k.p.a.), jak również prawo do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wynikające z art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. W wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., II SA/Kr 455/13, LEX nr 1343018, WSA w Krakowie trafnie przyjął, że "aktywna postawa podczas całego postępowania wyjaśniającego winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy" (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1433/09, LEX nr 600029).

Z omawianą zasadą ogólną wiąże się kwestia rozłożenia ciężaru dowodu (onus probandi) w postępowaniu administracyjnym. Zasada prawdy obiektywnej przenosi ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie. W postępowaniu tym nie znajduje zastosowania zasada kontradyktoryjności, jak również zasady inicjatywy i dyspozycji dowodami przez strony. Organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu "zmierzać do pełnego wyświetlenia stanu faktycznego sprawy w zakresie potrzebnym do jej załatwienia i nie jest pod tym względem związany wnioskami stron" (E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Wybór orzecznictwa, Toruń 1997, s. 45). Organ administracji publicznej "nie może oczekiwać, że to strona powinna przedstawić wszystkie dowody na poparcie swoich oświadczeń" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 grudnia 2011 r., II SA/Łd 937/11, LEX nr 1097229).

Co do zasady, gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, jednakże strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Powyższe stanowisko dobrze ilustruje wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013 r., II OSK 1291/12, LEX nr 1421792, w którym sąd stwierdził, że "organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. W sprawach, w których strona nie przedstawiła, jak też organ nie znalazł z urzędu dowodów potwierdzających fakty i zdarzenia, z których strona wywodzi dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne, przed wydaniem decyzji negatywnej organ administracji powinien zawsze wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedstawienie przez nią brakujących dowodów, czy też sprecyzowania dotychczasowych niejasnych, czy też ogólnikowych wyjaśnień" (por. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2013 r., IV SA/Po 481/13, LEX nr 1333707; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2012 r., VI SA/Wa 232/12, LEX nr 1352665; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 października 2011 r., III SA/Gl 207/11, LEX nr 989756; wyroki NSA z dnia 27 lipca 2011 r., II OSK 1560/10, LEX nr 1083620, oraz z dnia 28 czerwca 2011 r., II GSK 631/10, LEX nr 1083327). Z kolei w wyroku z dnia 15 listopada 2012 r., II OSK 2598/11, LEX nr 1291977, NSA orzekł, że w sytuacji "gdy strona powołuje się na okoliczności, z których wynikają dla niej określone, pozytywne skutki prawne, dopuszczalne jest zobowiązanie jej do udowodnienia tych okoliczności, ale wyłącznie w sytuacji, gdy organ nie ma możliwości przeprowadzić niezbędnych czynności wyjaśniających we własnym zakresie"; por. też wyrok NSA z dnia 9 września 2011 r., II OSK 1700/10, LEX nr 1132113). Należy zatem uznać, że "obowiązki organów administracji publicznej w zakresie przeprowadzenia dowodów z urzędu celem odtworzenia prawdy obiektywnej nie sięgają tak daleko, by zwalniały stronę ze współudziału w zebraniu materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., II GSK 273/10, LEX nr 992347; por. też wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10, LEX nr 746724). W szczególności wówczas, gdy organ administracji publicznej dokonał pewnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie przeprowadzonych dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy, organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08, LEX nr 582865).

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zrealizowały wyżej opisane obowiązki w zakresie postępowania wyjaśniającego, zapewniając stronie prawo czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący został przesłuchany w charakterze strony na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. W toku postępowania był informowany o podejmowanych przez organy czynnościach w ramach postępowania wyjaśniającego, a przed wydaniem decyzji był informowany o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do niego.

W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przez organy przeprowadzone w sposób prawidłowy, wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, uzasadnienie decyzji jest przekonywujące.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy administracji dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego o wymeldowaniu skarżącego J. C. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego pod adresem G, gmina P, jak również prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawach zakończonych powołanymi decyzjami.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.