Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 314/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 194 par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 355/13 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 6 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2011-2012 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 2700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 355/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił skargę A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. (zwanej dalej "Spółką", "Skarżącą") i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 6 marca 2013 r. oraz poprzedzająca ją decyzję Burmistrza D. z dnia 19 grudnia 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2011-2012.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza D. z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2011-2012 w łącznej kwocie 78 510,00 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że Spółka wnioskiem z dnia 13 listopada 2012 r., poprzedzonym złożeniem w dniu 15 października 2012 r. korekt deklaracji na podatek od nieruchomości za 2011 i 2012 rok, zażądała stwierdzenia nadpłaty w tym podatku w kwocie 36 354 zł za 2011 r. i w kwocie 42 163 zł za 2012 r., uzasadniając go tym, że w okresie od 6 kwietnia 2011 r. do 24 września 2012 r. w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla nieruchomości podatnika przez Starostę D. widniał niezgodny z rzeczywistością wpis odnoszący się do klasyfikacji gruntu, tzn. w miejsce prawidłowej klasyfikacji - grunty rolne zabudowane B-RIIIb - wpisane było nieprawidłowo - inne tereny zabudowane Bi. Wskutek interwencji Spółki funkcjonujący od dnia 6 kwietnia 2011 r. wpis zmieniony został w dniu 24 września 2012 r. na wpis prawidłowy. Spółka wyjaśniła, że przyczyną zmiany wpisu w ewidencji gruntów było bezpodstawne oznaczenie gruntu poczynione w operacie modernizacji ewidencji gruntów.

Organ podatkowy pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 i 2012 r. Odmowę uzasadnił tym, że w okresie, w którym, zdaniem Spółki, powstała nadpłata podatku, obowiązywały takie dane w ewidencji gruntów i budynków, które nie pozwalają przyjąć, że obliczony przez podatnika podatek od nieruchomości w deklaracjach podatkowych na 2011 i 2012 rok był niezgodny ze stanem faktycznym i prawnym oraz, że został nadpłacony. Organ przywołał przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (Dz. U. z 2000 r., nr 100, poz. 1086 ze zm. zm. - zwanej dalej "P.g.i.k."). Organ nie uzyskał żadnych przeciwdowodów zaprzeczających treści ewidencji gruntów w okresie od 6 kwietnia 2011 r. do 24 września 2012 r. W księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości Spółki nadal widnieje zapis, że grunt działki nr [...] jest innym terenem zabudowanym Bi.

W skardze Spółka zaskarżyła decyzję SKO w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzuciła naruszenie:

1) art. 187 § 1 i § 3 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod."), poprzez wybiórcze i niewszechstronne rozpatrzenie materiału dowodowego w postaci danych z ewidencji gruntów dotyczących gruntu obejmującego działkę nr [...] położoną w S., Gmina D. znajdującego się w użytkowaniu wieczystym Spółki oraz niewłaściwą (dowolną) jego ocenę wyrażającą się w pominięciu kontekstu prawnego i faktycznego sprawy oraz niewyciągnięciu logicznych wniosków z niebudzącej wątpliwości sekwencji zdarzeń (pominięcie w sprawie znanej organom podatkowym z urzędu treści danych z ewidencji gruntów i budynków w brzmieniu do dnia 6 kwietnia 2011 r., mimo że uwzględniając treść danych w ewidencji gruntów i budynków obowiązującą od 24 września 2012 r. i nie budzący wątpliwości w sprawie brak zmian w sposobie korzystania z nieruchomości należało przyjąć jej opodatkowanie podatkiem rolnym, a nie podatkiem od nieruchomości),

2) art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 194 § 3 ord. pod., poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego sprawy wynikające z bezpodstawnego zakwestionowania dopuszczalności przeprowadzenia w postępowaniu podatkowym dowodu przeciwko danym wynikającym z ewidencji gruntów i budynków, mimo że weryfikacja okoliczności powołanych przez stronę we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, o ile była konieczna, mogła nastąpić w szczególności poprzez zwrócenie się do organu ewidencyjnego o przedstawienie niezbędnych informacji i dokumentów dotyczących zmian w ewidencji gruntów dla nieruchomości,

3) art. 122 ord. pod., poprzez błędne ustalenie, że nieruchomość w okresie od 1 maja 2011 r. do 30 września 2012 r. stanowiła "inny teren zabudowany" i podlegała opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, mimo że stanowiła nieprzerwanie (również w okresie od 1 maja 2011 r. do 30 września 2012 r.) i stanowi użytek rolny wykorzystywany w działalności rolniczej,

4) art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 2 pkt 1, art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm. - zwanej dalej "u.p.o.l."), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i opodatkowanie nieruchomości (i znajdujących się na niej obiektów budowlanych) podatkiem od nieruchomości, mimo że stanowi ona użytek rolny wykorzystywany w działalności rolniczej i powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem rolnym,

5) art. 121 § 1 ord. pod., poprzez naruszenie zasady zaufania do organów państwa wskutek rozstrzygnięcia sprawy podatkowej na niekorzyść podatnika na podstawie nieprawidłowego działania innego organu administracji publicznej, tj. błędnej (bezpodstawnie) dokonanej zmiany w ewidencji gruntów i budynków (w sytuacji gdy nieprawidłowość tej zmiany nie budzi wątpliwości i potwierdzona została późniejszym przywróceniem pierwotnego brzmienia zapisów w ewidencji przy braku jakichkolwiek zmian w sposobie korzystania z nieruchomości),

6) art. 21 § 3 w zw. z art. 207 § 1 i art. 210 § 1 pkt 5 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 ord. pod., poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która rozstrzyga o odmowie stwierdzenia nadpłaty, mimo braku określenia zobowiązania podatkowego w sposób odmienny od wynikającego ze złożonych przez stronę deklaracji podatkowych,

7) art. 6 ust. 9 u.p.o.l. w zw. z art. 11 i art. 210 § 1 pkt 5 ord. pod., w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 ord. pod., poprzez utrzymanie w mocy decyzji, mimo że zawiera ona jedno rozstrzygnięcie orzekające łącznie w przedmiocie nadpłaty za dwa różne okresy rozliczeniowe.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Sąd pierwszej instancji – uzasadniając rozstrzygnięcie – wskazał, że spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ podatkowy prawidłowo postąpił dokonując ustaleń faktycznych w oparciu o treść danych zawartych w ewidencji gruntów w okresie między 6 kwietnia 2011 r. a 24 września 2012 r. w sytuacji, gdy, jak podnosi się w skardze, sporna nieruchomość w dłuższym okresie czasu (stale) klasyfikowana była jako użytek rolny, nie została wyłączona z produkcji rolnej i była permanentnie wykorzystywana w działalności rolniczej, a jedynie w krótkim okresie czasu, wskutek dokonanej "automatycznie" (w ramach procedury modernizacji operatu ewidencyjnego dla powiatu D.) zmiany była nieprawidłowo klasyfikowana jako inny teren zabudowany, przy czym nieprawidłowość dokonanej w tym zakresie zmiany potwierdzona została, dokonaną wskutek zarzutów Skarżącej, kolejną zmianą przywracającą od września 2012 r. poprzednią klasyfikację gruntu.

Powołując się na art. 21 ust. 1 P.g.i.k. WSA wskazał, że jak wynika z akt sprawy, w ewidencji gruntów, w okresie między dniem 6 kwietnia 2011 r. a 24 września 2012 r., działka nr [...] położona w S., gmina D., zabudowana obiektami budowlanymi i urządzeniami technicznymi służącymi do produkcji rolnej – magazynowaniu zbóż, której użytkownikiem wieczystym jest A. została oznaczona jako Bi (inny teren zabudowany), chociaż do 6 kwietnia 2011 r. kwalifikowana była jako B-RIIIb (użytek rolny – grunt rolny zabudowany). Na skutek działań podjętych przez Spółkę powyższy wpis został ponownie zmieniony i od 24 września 2012 r. wskazana powyżej nieruchomość ponownie klasyfikowana jest jako B-RIIIb. Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że zmiana w ewidencji gruntów i budynków na klasyfikację dokonana została przez Starostę D. błędnie. Z zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z 27 listopada 2012 r. sporządzonego przez Starostwo Powiatowe w D. wynika, że powyższa zmiana nastąpiła na skutek błędu wykonawcy czyli G. s.c. dokonującej modernizacji ewidencji.

Pomimo powyższych faktów podnoszonych przez Spółkę w toku postępowania przed organem pierwszej instancji oraz w trakcie postępowania odwoławczego przed Kolegium, organy nie zajęły w tym zakresie żadnego stanowiska. Nie odniosły się też w żaden sposób do wskazanego powyżej dokumentu z dnia 27 listopada 2012 r.

Zdaniem Sądu, niewątpliwie nie ma możliwości dokonywania wpisów do ewidencji z mocą wsteczną. Jednakże pogląd ten nie wyklucza możliwości usunięcia z ewidencji wpisu obciążonego wadą od początku. Nie sposób wykluczyć bowiem przecież sytuacji, jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której wskutek błędnego wpisu do ewidencji gruntów i budynków jednostka obciążona zostanie obowiązkiem podatkowym nie mającym podstaw w rzeczywistym charakterze nieruchomości – natomiast opierającym się na zapisie w ewidencji – decydującym o określeniu zobowiązania podatkowego. Konsekwentne przyjęcie za orzekającymi w sprawie organami, że tego rodzaju sytuacja nie mogłaby być rozwiązana w sposób odpowiadający faktycznemu i prawnemu charakterowi nieruchomości prowadziłoby do sytuacji jaskrawo sprzecznej z zasadą państwa prawnego wynikającej z art. 2 Konstytucji RP.

Sam wpis do ewidencji ma charakter czynności materialno – technicznej, która nie korzysta z przymiotów ostateczności i prawomocności. Natomiast jego usunięcie, sprostowanie lub zmiana na wniosek strony powinna dokonać się w formie decyzji administracyjnej. Skoro tak, to starosta w ramach prowadzenia ewidencji gruntów i budynków uprawniony jest do wydawania decyzji administracyjnej na podstawie art. 20 i 22 ww. ustawy także i w przedmiocie usunięcia lub sprostowania wpisu do ewidencji gruntów i budynków dotkniętego poważną wadą i oczywiście nieodpowiadającego stanowi faktycznemu w dacie jego dokonania.

Jeśli dokonano zmiany oznaczenia nieruchomości w ewidencji na użytek rolny (B-RIIIb), a jak wynika z wniosku i kolejnych pism Spółki w charakterystyce gruntu nie zaszły żadne istotne zmiany, zaś oznaczenie symbolem (Bi) nosiło od początku znamiona błędu lub omyłki, to rzeczą organów administracji było przeprowadzenie postępowania dowodowego pozwalającego na ustalenie, czy istotnie wpis ten był wadliwy już w dacie jego dokonania, a także właściwe odniesienie do zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków z dnia 27 listopada 2012 r. sporządzonego przez Starostwo Powiatowe w D. Nie jest wystarczające powołanie się przez organy na niewątpliwie słuszną zasadę związania przy wymiarze podatków zapisami w ewidencji gruntów i budynków w myśl art. 21 ust. 1 P.g.i.k.

W ocenie WSA, postępowanie organów podatkowych w niniejszej sprawie narusza ww. przepis Konstytucji RP, przywołane w skardze przepisy prawa materialnego bezzasadnie w sprawie zastosowanego, a także art. 122, art. 187 § i 1 i § 3, art. 121 oraz art. 210 § 1 pkt 6 ord. pod.

Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie określania zobowiązań podatkowych ma charakter procedury zasadniczej (pierwotnej), w stosunku do postępowania o stwierdzenie nadpłaty. Dlatego też w niektórych sytuacjach podatkowych stanów faktyczno-prawnych, zwłaszcza wówczas, gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa i wnioskodawca wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, ten rodzaj postępowania ma charakter wtórny, czyli powinien być poprzedzony przeprowadzeniem postępowania w sprawie określania zobowiązań podatkowych.

Samo przystąpienie do wyjaśniania, czy w sprawie zaistniało zdarzenie prawne w postaci nadpłaty podatku, musi być poprzedzone wyjaśnieniem ewentualnego zdarzenia prawnego, tj. określeniem zobowiązania podatkowego, w oparciu o art. 21 § 3 ord. pod., odrębnie dla każdego roku podatkowego. Kwestionowanie zatem przez organy podatkowe faktu zaistnienia kwoty nadpłaty, nie może odbyć się bez zakwestionowania wysokości zobowiązania podatkowego, które ma, zasadniczy charakter postępowania w sprawie określania zobowiązania podatkowego, w stosunku do postępowania o stwierdzenie nadpłaty.

Sąd stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę organy powinny raz jeszcze ocenić zgromadzone w sprawie dowody i wynikające z nich okoliczności pod kątem wskazanych powyżej uwag, a także przed wydaniem decyzji w sprawie nadpłaty uwzględnić konieczność rozstrzygnięcia w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości odrębnie za 2011 i 2012 r.

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną SKO, które wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Autor skargi kasacyjnej w oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") zarzucił wyrokowi naruszenie:

I) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez zastosowanie normy tego przepisu i uwzględnienie skargi strony pod błędnym zarzutem naruszenia przez organy podatkowe zasady wynikającej z art. 2 Konstytucji RP spowodowanego, zdaniem Sądu, zastosowaniem przez te organy przy rozstrzyganiu wniosku strony art. 21 § 1 P.g.i.k. w związku z art. 1 ustawy o podatku rolnym i art. 2 ust. 2 u.p.o.l.,

II) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd, że organy podatkowe naruszyły art. 122 i art. 187 § 1 i § 3 ord. pod., dlatego, że nie dokonały weryfikacji pod kątem zgodności ze stanem rzeczywistym wpisów w ewidencji gruntów i budynków, które stanowią w sprawie dowód obrazujący stan prawny gruntów i są podstawą rozstrzygnięcia organów podatkowych,

III) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik

sprawy, poprzez uchylenie decyzji organów podatkowych pod błędnie postawionym zarzutem nieprzeprowadzenia przed rozstrzygnięciem wniosku Podatnika o stwierdzenie nadpłaty, postępowania w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za lata objęte wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty; takie rozstrzygnięcie Sądu narusza art. 21 § 3, art. 75 § 1 i § 3 oraz art. 79 § 1 ord. pod.,

IV) art. 134 § 1 p.p.s.a., czyli przekroczenie przez Sąd granic sprawy, poprzez oparcie rozstrzygnięcia na rozważaniach odnoszących się do kompetencji i poczynań starosty powiatowego jako organu ewidencyjnego w zakresie ewidencji gruntów i budynków i wykoncypowanie na tej podstawie nieistniejących w opisanym zakresie kompetencji organów podatkowych, na które Sąd przerzuca ciężar odpowiedzialności za błędy popełnione przez starostę, podczas gdy przedmiotem sprawy jest postępowanie podatkowe, w którym organy podatkowe związane są danymi z dokumentów urzędowych (ewidencja gruntów i budynków),

wobec których nie mają kompetencji do ich wzruszania ani przeprowadzania kontrdowodu,

V) art. 135 p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji organów podatkowych z zastosowaniem środków naruszających konstytucyjną zasadę równości wszystkich podatników wobec podatków wyrażoną w art. 84 Konstytucji; naruszenie tej zasady polega na tym, że Sąd nakazuje organom podatkowym potraktowanie Skarżącej w sposób szczególny, polegający na pominięciu w jej przypadku dowodu wynikającego z ewidencji gruntów i budynków, do czego zobowiązuje organy podatkowe art. 21 § 1 P.g.i.k. i nakazanie przeprowadzenia przez te organy własnych ustaleń w tej materii, czego organy podatkowe nie robią w stosunku do rzeszy pozostałych podatników, bo nie mają ku temu kompetencji prawnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej oparto na obu postawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W tej sytuacji, co do zasady Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby czynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Niemniej jednak w niniejszej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania stanowi wyłącznie konsekwencję naruszenia prawa materialnego, tj. art. 21 ust.1 P.g.i.k. (błędnie podanej jako §1), co w rezultacie skutkowało sformułowaniem zarzutów pod adresem przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Podkreślenia wymaga, że zdaniem NSA, treść skargi kasacyjnej wskazuje, iż zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy błędnej wykładni art. 21 ust. 1 P.g.i.k.

Przystępując do rozpatrzenia spornych kwestii, w pierwszej kolejności wypada odnieść się do znaczenia wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 21 ust. 1 P.g.i.k., podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma zatem odpowiedź na pytanie, w jakim zakresie organ podatkowy, w ramach postępowania dotyczącego stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, związany jest informacjami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. Z akt sprawy wynika bowiem, że w piśmie z dnia 27 listopada 2012 r. sporządzonym przez Starostwo Powiatowe w D., podano, że niekorzystna dla Podatniczki zmiana w ewidencji i budynków dokonana została przez niego błędnie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego, stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09, dostępną na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Jednakże, na co również zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13 (dostępna na stronie http://orzezcenia.nsa.gov.pl), wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). W takim przypadku organ podatkowy obowiązany będzie do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku.

W wyroku z dnia 26 września 2014 r., sygn. akt II FSK 3099/12 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy. Dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane. Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 ord. pod.).

Taką możliwość podważenia wpisów ewidencyjnych na podstawie art. 194 § 3 ord. pod. należy traktować jako sytuację wyjątkową, zdeterminowaną koniecznością respektowania innych bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych.

Dane z ewidencji gruntów i budynków nie mogą być dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości korygowane w odrębnym postępowaniu przez organ podatkowy, za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu. Dopiero zmiana zapisów w ewidencji gruntów i budynków (dokonana przez uprawnione do tego organy geodezyjne) będzie mogła stanowić podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego.

Z tych też powodów w świetle treści art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 ord. pod. organy miały obowiązek ocenić znaczenie dokumentu w postaci pisma Starostwa Powiatowego w D. - a więc organu uprawnionego do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków - na rozpatrzenie żądania Spółki w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za wskazany okres.

Z tych powodów za bezpodstawny należało znać zarzut skargi kasacyjnej wymieniony w pkt I, dotyczący naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Uwzględniając powyższe uwagi, także zarzuty w zakresie naruszenia przepisów postępowania nie mogły zasługiwać na uwzględnienie.

Przepis art. 135 p.p.s.a. zawiera uprawnienie sądu administracyjnego do orzekania w głąb sprawy, pozwalające na usunięcie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie niezgodnie z prawem. Skoro Sąd nie skorzystał z tego uprawnienia, to nie może on stanowić podstawy do jego uwzględnienia.

Z kolei zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny I instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jakkolwiek z przywołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak związany jest granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy". Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje więc zakres kognicji sądu administracyjnego.

Należy przy tym podkreślić, że przedmiotem rozstrzyganej sprawy była odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości. Postępowanie w przedmiocie nadpłaty wszczynane jest wyłącznie na wniosek zainteresowanej strony, co oznacza, że jest ona zobowiązana do wykazania podstawy do wystąpienia z takim żądaniem (wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 958/10). Wniosek o stwierdzenie nadpłaty daje organowi wiedzę o żądaniu podatnika oraz o okolicznościach i argumentach w oparciu o które żądanie nadpłaty jest przedstawiane. Wniosek wyznacza zakres i przedmiot postępowania, w którym jest rozpoznawany. Wskazuje on też na intencję podatnika, który określa z czego wywodzi swoje twierdzenie o nienależności dokonanego świadczenia publicznoprawnego (podatku). Inaczej niż w przypadku postępowania w przedmiocie samego podatku (postępowania wymiarowego) zadaniem organu nie jest zawsze pełna analiza istnienia obowiązku podatkowego, lecz weryfikacja twierdzenia podatnika o istnieniu nadpłaty oraz podnoszonych we wniosku oraz w czasie postępowania okoliczności z których wywodzona jest nienależność świadczenia. Innymi słowy, podatnik domagając się stwierdzenia nadpłaty winien wskazać na okoliczności (faktyczne bądź prawne) z których wywodzi swoje twierdzenie o tym, że podatek został uiszczony nienależnie. Obowiązkiem organu jest natomiast przeprowadzenie dowodów służących potwierdzeniu bądź weryfikacji twierdzeń podatnika (art. 122, art. 187 § 1 ord. pod.).

Skoro zatem w niniejszej sprawie istniały podstawy do stwierdzenia, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków dotknięte zostały błędem spowodowanym przez organ administracji uprawniony do prowadzenia i dokonywania w niej zmian, to zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do wpływu pisma Starostwa z dnia 27 listopada 2012 r. na ocenę zasadności żądania Spółki o sierdzenie nadpłaty spowodowało, że w kontrolowanej sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych.

Wbrew zatem twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, sprawa nie dotyczyła przekroczenia kompetencji organów podatkowych i ich odpowiedzialności za błędy popełnione przez starostę powiatowego, co stanowiło o naruszeniu art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 ord. pod. Uchybienie to, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.[pic]