Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 57/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2006-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka komunalna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 149 ,art. 286 § 1 i 2 ,art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. sprawy ze skargi T. i H. D. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie czynności poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku H. i T. D. z dnia [...] r. o scalenie i podział nieruchomości i podjęcie czynności poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości oraz przedstawienia Radzie Gminy [...] projektu uchwały w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości - w terminie 60 dni od daty uprawomocnienia wyroku, II. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżących H. i T. D. kwotę [...] zł. (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. H. i T. D. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie czynności poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości oraz przedstawienia Radzie Gminy [...] stosownego projektu uchwały. Skarżący zarzucili organowi naruszenie prawa materialnego - art. 102 ust. 2, ust. 3 i art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz naruszenie § 3 ust. 1 pkt 1 i 2, § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalania i podziału nieruchomości, poprzez niepodjęcie czynności poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości oraz przedstawienia Radzie Gminy [...] stosownego projektu uchwały. Podnosząc te zarzuty skarżący wnieśli o nakazanie Wójtowi Gminy [...] rozpoznania wniosku skarżących z dnia 16 listopada 2004 r. o scalenie i podział nieruchomości oraz podjęcia czynności poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości i przedstawienia Radzie Gminy [...] projektu uchwały w przedmiocie scalenia i podziału nieruchomości - w terminie 60 dni od daty uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 16 listopada 2004 r. skarżący złożyli do Wójta Gminy [...] wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości. Pismem z 22 czerwca 2005 r. Wójt poinformował skarżących, że "nie podejmuje żadnych czynności związanych z opracowaniem analizy celowości scalenia i podziału", bowiem działka będąca przedmiotem współwłasności skarżących obejmuje jedynie 33% terenu objętego pożądanym scaleniem, zakreślonym w planie zagospodarowania przestrzennego. Wójt wskazał także, iż właściciele działek mogą złożyć wniosek o przeprowadzenie scalenia i podziału, jednak muszą łącznie posiadać ponad 50% gruntów objętych scaleniem (liczone w odniesieniu do całości obszaru opisanego w ww. planie). Ponadto Wójt uzasadnił odmowę także i tym, że plan nie określa szczegółowych zasad scalenia i podziału w sytuacji gdy nie dotyczy on terenu objętego planem, a nadto, iż wnioskodawcy mogą rozwiązać sprawę dojazdu do działki nr [...] w drodze ustanowienia drogi koniecznej.

Skarżący pismem z dnia 12 lipca 2005 r. wezwali Wójta do usunięcia naruszenia prawa, jednak Wójt pismem z dnia 20 lipca 2005 r. podtrzymał swoje stanowisko.

Zdaniem skarżących, wyrażone przez organ stanowisko jest sprzeczne z art. 102 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i § 3 ust. 1 pkt 1 i 2, § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalania i podziału nieruchomości (Dz. U. Nr 86, poz. 736).

Skarżący uważają, że powołane w przepisie art. 102 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami 50% powierzchni gruntów odnosi się do gruntów objętych stosownym wnioskiem, a nie całości jakiegoś innego obszaru, np. obszaru zakreślonego w planie miejscowym. Bezzasadny, ich zdaniem, jest zatem argument zawarty w treści pisma Wójta z dnia 22 czerwca 2005 r., że wniosek złożony jest przez właścicieli gruntu o powierzchni 33% całości obszaru zaznaczonego w planie miejscowym, jako pożądany do przeprowadzenia scalenia i podziału.

Odnosząc się do zapisu art. 102 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, iż "szczegółowe warunki scalenia i podziału nieruchomości określa plan miejscowy" skarżący - powołując się na komentarz do ustawy - wskazują, że przepis ten należy traktować jedynie jako wymóg zgodności scalenia i podziału z zapisami planu, a nie jako wymóg drobiazgowego uregulowania tych kwestii w planie miejscowym.

Ponadto skarżący zarzucają, iż w sprawie doszło także do naruszenia przepisów regulujących kompetencje poszczególnych organów gminy, bowiem o przystąpieniu do scalenia i podziału nie decyduje wójt, a rada gminy w drodze uchwały (art. 102 ust. 3 ustawy). Zatem stanowisko Wójta, iż nie "podejmuje żadnych czynności związanych z opracowaniem analizy celowości scalenia i podziału" jest sprzeczne z powołanym przepisem ustawy, a ponadto narusza także przepis art. 104 ust. 1 ustawy oraz § 4 i § 5 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów. Zdaniem skarżących, z wszystkich tych przepisów jednoznacznie wynika, że wójtowi nie przysługuje kompetencja do decydowania o fakcie wszczęcia (lub odmowy) postępowanie w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, lecz decyduje o tym w formie uchwały rada gminy (w uchwale o przystąpieniu do scalenia i podziału bądź też w uchwale odmawiającej wszczęcia postępowania). Powoływane przepisy rozporządzenia wyraźnie wskazują obowiązki wójta w tym zakresie: powinien on podjąć czynności poprzedzające wszczęcie postępowania i to w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku (§ 4 ).

Odnosząc się do wyrażonego przez Wójta poglądu, iż sprawa dojazdu do działki [...] może być rozwiązana na drodze cywilno prawnej, skarżący stwierdzili, że postępowanie w sprawie scalenia i podziału nieruchomości jest postępowaniem administracyjnym i żaden przepis prawa administracyjnego lub cywilnego, nie niweczy prawa wystąpienia właściciela nieruchomości z wnioskiem o scalenie i podział nieruchomości - jak to uczynili skarżący w piśmie z 16 listopada 2004 r.

Powołując się na przepis art. 3 § 2 pkt 4 w związku z art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący uważają, że zgodnie z powołanymi w skardze przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia wykonawczego Wójt obowiązany jest podjąć czynności poprzedzające wszczęcie postępowania o scalenie i podział nieruchomości, które są czynnościami materialno-technicznymi, a na bezczynność tego organu przysługuje skarga do sądu administracyjnego, poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o odrzucenie skargi. Uzasadniając takie stanowisko organ stwierdził, że scalanie gruntów ze swej istoty doprowadzić ma do stworzenia korzystniejszych warunków zagospodarowania terenów budowlanych. Chodzi tu w szczególności o poprawę struktury obszarowej terenów objętych scalaniem, tak aby można było zrealizować cel określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, tj. aby konfiguracja działek objętych scalaniem ma doprowadziła do utworzenia nowych działek umożliwiających ich zabudowę w granicach norm obszarowych określonych planem.

Wójt wyjaśnił dalej, że plan miejscowego zagospodarowania przestrzennego miejscowości [...] uchwalony Uchwałą Nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia 8 września 2003 r. w § 216 określił ustalenia dla terenu o powierzchni [...] ha oznaczonego symbolem [...]. W zakresie ustaleń funkcjonalno-przestrzennych dla tego terenu obowiązują ustalenia zawarte w § 8 planu, natomiast w pkt. 5 § 216 zawarte jest zalecenie scalenia i ponownego jego podziału. Zapis ten nie ustala jednak szczegółowych zasad ewentualnego postępowania scaleniowego i dlatego zdaniem Wójta jest niewykonalny. W granicach terenu oznaczonego symbolem [...] znajdują się działki trzech właścicieli, w tym również skarżących - jako współwłaścicieli działki nr [...]. W § 8 planu zagospodarowania przestrzennego obok określenia funkcji i typu zabudowy określono minimalne powierzchnie działek pod zabudowę. Minimalna powierzchnia działki pod zabudowę jednorodzinną wolnostojącą wynosi [...] m2 - każda z istniejących na wymienionym terenie działek posiada powierzchnię ponad [...] m2. Każda z tych działek odpowiada zapisom i wymogom planu, a ich struktura nie wymaga zmiany i pozwala na zabudowę działek zgodnie z zapisami planu.

Organ stwierdził ponadto, że działka skarżących znajdująca się w granicach określonych symbolem [...] stanowi powierzchnię ok. 33 % tego terenu. W związku z wnioskiem skarżących z dnia 30 października 2003 r. o realizację scalenia nieruchomości w oparciu o zapis § 216 planu zagospodarowania przestrzennego Gmina [...] wystąpiła do właścicieli działek znajdujących się w granicach określonych symbolem [...] o wyrażenie swojego stanowiska w zakresie scalenia gruntów i ponownego podziału, uznając, że w przypadku ich zgody i na uzgodnionych warunkach, postępowanie takie mogłoby być prowadzone. Wobec tego, iż adresaci pism Gminy z 12 grudnia 2003 r. nie wyrazili zgody na przeprowadzenie postępowania scaleniowego, Gmina pismem z dnia 28 stycznia 2004 r. powiadomiła skarżących o stanowisku pozostałych właścicieli działek, z sugestią o wystąpienie na drogę sądową w celu ustanowienia służebności gruntowej - drogi koniecznej do działki skarżących. Zdaniem organu w sprawie chodzi bowiem tylko o drogę dojazdową do tej działki.

W dniu 16 listopada 2004 r. skarżący złożyli przedmiotowy wniosek o dokonanie scalenia konkretnie wskazanych działek, bez żadnych propozycji co do sposobu realizacji tego wniosku - propozycji scalenia i podziału. Wniosek skarżących obejmuje działkę skarżących nr [...] w całości (także poza granice obszaru [...]) oraz część nieruchomości małżonków S. - działki [...] do [...] pozostawiając poza scalaniem działkę [...]. Tak sprecyzowany wniosek, wskazujący tylko wybrane działki formalnie daje skarżącym większość 50% powierzchni, jest to jednak zdaniem Wójta, forma manipulacji, mająca uzasadnić spełnienie przez składających wniosek formalnych warunków do wszczęcia procedury scalania.

Ponadto organ uznał, że wniosek taki nie obliguje Gminy do wszczęcia procedury scalania i podziału, bowiem nie znajduje on żadnego zakotwiczenia w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego, który nie zawiera żadnych, poza treścią § 8, szczegółowych zasad scalania i podziału. Zgodnie natomiast z wymogiem art. 102 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami szczegółowe warunki scalania i podziału nieruchomości musi określać plan miejscowy. Uznając, że skarżącym chodzi nie o nowe ukształtowanie działek, dotychczas nie spełniających warunków ich zabudowy z uwagi na powierzchnię, a jedynie o załatwienie indywidualnej sprawy w zakresie dojazdu do własnej działki, organ stwierdził, że takiemu celowi nie służy postępowanie scaleniowe.

Postępowanie scaleniowe jest wprawdzie postępowaniem administracyjnym, jednak pozostaje poza procedurą określoną przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie takie nie dotyczy więc indywidualnej sprawy o jakiej mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Wskazując, że ponieważ zapisy obowiązującego planu nie pozwalają na dokonanie scalenia i ponownego podziału przez ukształtowanie od nowa powierzchni działek objętych scalaniem, a wniosek skarżących zmierza jedynie do wydzielenia drogi dojazdowej, organ uznał, że nie może być on uwzględniony poprzez wszczęcie procedury podejmowania stosownej uchwały Rady Gminy. Powołując się na stanowisko komentatorów ustawy o gospodarce nieruchomościami organ stwierdził, że w razie bezczynności Rady Gminy osobom zainteresowanym scalaniem nie przysługuje w zasadzie żaden środek prawny, a więc także skargi na bezczynność organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na "inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" oraz na (pkt 8) "bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4".

Skarga okazała się zasadna.

W myśl art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", gmina może dokonać scalenia i podziału nieruchomości (na działki gruntu), przy czym "szczegółowe warunki scalenia i podziału nieruchomości określa plan miejscowy".

Zgodnie z ust. 2 tegoż artykułu "scalenia i podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli są one położone w granicach obszarów określonych w planie miejscowym albo gdy o scalenie i podział wystąpią właściciele lub użytkownicy wieczyści posiadający, z zastrzeżeniem ust. 4, ponad 50 % powierzchni gruntów objętych scaleniem i podziałem", natomiast ust. 3 stanowi, że "o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości decyduje rada gminy w drodze uchwały, określając w niej granice zewnętrzne gruntów objętych scaleniem i podziałem".

Ustęp 4 wymienionego artykułu dotyczy zabudowanych części nieruchomości, które mogą być objęte uchwałą, o której mowa w ust. 3, wyłącznie za zgodą ich właścicieli lub użytkowników wieczystych.

Podzielić zatem należy pogląd wyrażony w skardze, że w przedmiocie przystąpienia do scalenia i podziału nieruchomości decyduje rada gminy w drodze uchwały, bowiem wynika to wprost z zacytowanego przepisu art. 102 ust. 3 ustawy. Ustawa reguluje też tryb postępowania w sprawach o scalenie i podział nieruchomości, określając przytoczone wyżej warunki zezwalające na prowadzenie takiego postępowania, a ponadto wskazując w art. 101 ust. 2, do jakich nieruchomości mają zastosowanie przepisy rozdziału ustawy o scalaniu i podziale nieruchomości oraz (w ust. 3), do których nieruchomości nie stosuje się tych przepisów. Różne kwestie proceduralne regulują także przepisy art. 103 i 104 - zasadny jest więc pogląd, przytaczany także w komentarzach do ustawy, iż w kwestiach tych nie stosuje się przepisów k.p.a. Przepisy ustawy nie regulują jednak wyczerpująco tych zagadnień, zwłaszcza kwestii związanych z obowiązkiem podjęcia uchwały rady gminy o przystąpieniu do scalenia - w komentarzu (G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz" Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 str. 366) wskazuje się nawet na lukę w prawie w omawianej kwestii.

Ustawa w art. 103 ust. 3 i 4 wymienia także wprost "projekt uchwały rady gminy o scaleniu i podziale nieruchomości", nie określając szczegółowo czynności poprzedzających opracowane takiego projektu uchwały. Dla uregulowania tych kwestii ustawodawca zobowiązał Radę Ministrów, stanowiąc w art. 108 ust. 1 ustawy, że "Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb scalania i podziału nieruchomości (...)", przy czym w myśl ust. 2 pkt 1 tegoż artykułu, rozporządzenie to określać ma w szczególności "rodzaje czynności poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości oraz terminy wykonywania tych czynności".

Wydane na podstawie wskazanego upoważnienia ustawowego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalania i podziału nieruchomości (Dz. U. Nr 86, poz. 736) - obowiązujące od 1 czerwca 2005 r. w § 3 ust. 1 zawartym w rozdziale 2, zatytułowanym "Czynności poprzedzające podjęcie uchwały o scaleniu i podziale nieruchomości" stanowi, że "Wójt podejmuje czynności poprzedzające wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości:

1) na wniosek właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości, o których mowa w art. 102 ust. 2 ustawy;

2) z urzędu, jeżeli w planie miejscowym określono obszary wymagające przeprowadzenia scaleń i podziałów lub gdy na obszarze przewidzianym do scalenia i podziału gmina jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym ponad 50 % powierzchni gruntów".

Zgodnie z § 4 rozporządzenia "Wójt, w okresie do 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, przeprowadza analizę okoliczności uzasadniających dokonanie scalenia i podziału nieruchomości, a w szczególności (...)" - pkt 2 - "wniosków, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1".

Ponadto w myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia: "Na podstawie wyników przeprowadzonej analizy, o której mowa w § 4, wójt przedstawia radzie gminy projekt uchwały:

1) o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości w granicach określonych w tym projekcie albo

2) o odmowie przystąpienia do scalenia i podziału nieruchomości".

Zgodnie z przytoczonym przepisem § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia "wójt podejmuje czynności poprzedzające wszczęcie postępowania" w sprawie scalenia i podziału nieruchomości na wniosek właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości, o których mowa w art. 102 ust. 2 ustawy, tj. podmiotów posiadających ponad 50 % powierzchni gruntów objętych scaleniem i podziałem (gdy wniosek dotyczy niezabudowanych części nieruchomości).

Z przepisu tego wynika - zdaniem Sądu - obowiązek podjęcia przez wójta takich czynności przygotowawczych ("poprzedzających wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości"), w razie złożenia wniosku przez wymienione podmioty, przy czym nie oznacza to jeszcze wszczęcia właściwego postępowania scaleniowego. Na tym etapie wójt uprawniony jest więc do zbadania formalnych warunków takiego wniosku, tj. czy wniosek został złożony przez właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem oraz, czy podmioty te posiadają ponad 50% powierzchni gruntów objętych scaleniem i podziałem. W spornej w niniejszej sprawie kwestii sposobu ustalania powierzchni gruntów objętych scaleniem i podziałem dla wyliczenia wymienionego wskaźnika procentowego Sąd uważa, że wprawdzie ustawa nie stanowi wprost, że wskaźnik ten należy liczyć w stosunku do powierzchni gruntów "objętych wnioskiem", lecz "objętych scaleniem i podziałem", to jednak logiczna wykładnia tego członu przepisu, odnoszącego się właśnie do wniosku uprawnionych podmiotów, prowadzić musi do stwierdzenia, że chodzi o grunty objęte wnioskiem - a nie jak w sprawie niniejszej uważa organ, o grunty przeznaczone do scalenia w planie zagospodarowania przestrzennego. Wniosek taki potwierdza też wyraźne rozdzielenie trybów postępowania na wniosek i z urzędu w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, a ponadto wypada zauważyć, że taka występująca w sprawie zbieżność gruntów objętych wnioskiem i przeznaczonych w planie do scalenia jest przypadkowa i nie powinna ona wpływać na sposób rozumienia przepisu prawa. Niezależnie od tego, jeżeli z treści wniosku nie wynika oczywisty brak formalnych przesłanek do podjęcia czynności "poprzedzających", uznać należy, że wójt powinien takie czynności podjąć, bowiem właśnie dopiero w trakcie tych czynności dokonywana jest zasadnicza analiza wniosku (§ 4 pkt 2 rozporządzenia), a ponadto - ponieważ o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości decyduje rada gminy w drodze uchwały (art. 102 ust. 3 ustawy) - w razie wątpliwości co do spełniania warunków formalnych wniosku rozstrzygać powinna rada gminy w uchwale. W przeciwnym razie to wójt byłby organem rozstrzygającym zasadność wniosku i to już na etapie przed podjęciem jakichkolwiek czynności "poprzedzających".

W sytuacji, gdy wniosek o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia spełnia wymienione wymogi formalne, wójt obowiązany jest więc podjąć czynności poprzedzające wszczęcie postępowania scaleniowego i w okresie do 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku dokonać analizy okoliczności uzasadniających scalenie i podział nieruchomości, a na podstawie wyników tej analizy wójt "przedstawia" (a więc jest zobowiązany przedstawić) radzie gminy projekt uchwały o przystąpieniu, albo o odmowie przystąpienia, do scalenia i podziału nieruchomości (§ 4 i § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia).

To nowe uregulowanie prawne (obowiązujące od 1 czerwca 2005 r.) zdaniem Sądu usuwa wiele wątpliwości podnoszonych w powoływanych przez strony komentarzach do ustawy o gospodarce nieruchomościami, tym samym powoduje, że przy korzystaniu z tych komentarzy należy mieć na uwadze wnioski wypływające z przepisów aktualnego rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Uznając, iż wójt ma obowiązek podejmowania czynności "poprzedzających" w sytuacji, gdy wniosek odpowiada warunkom formalnym - które muszą być zakończone przedstawieniem radzie gminy projektu uchwały - w praktyce nie powinno więc dochodzić do bezczynności rady gminy, gdyż wójt przedstawiać jej będzie przygotowany projekt uchwały o przystąpieniu do scalenia albo o odmowie przystąpienia do scalenia. W razie gdy wójt uzna, iż w sprawie nie występują okoliczności uzasadniające dokonanie scalenia i podziału nieruchomości przedstawi radzie gminy projekt uchwały o odmowie przystąpienia do scalenia, a rada podzielając ten pogląd, podejmie uchwałę tej treści. Taka uchwała, jak również uchwała o przystąpieniu do scalenia podlega kontroli sądowej - co zgodnie podkreślają komentatorzy ustawy - zapewnione będzie zatem prawo stron do sądu na tym etapie postępowania.

Tego prawa stron do sądu nie może więc pozbawiać wójt, swoją bezczynnością na etapie złożenia przez strony wniosku o scalenie i podział nieruchomości, odpowiadającego wymogom formalnym - z podanym wyżej zastrzeżeniem. Uznając zatem, że w takiej sytuacji prawo nakłada na wójta obowiązek podjęcia określonych czynności poprzedzających wszczęcie postępowania i przedstawienia radzie gminy projektu uchwały (art. 102 ust. 2 ustawy w zw. z §§ 3 - 5 rozporządzenia), także więc na bezczynność wójta przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 101a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591).

Nakładając w wyroku na Wójta Gminy [...] obowiązek podjęcia wskazanych czynności Sąd na tym etapie nie przesądzał pozostałych kwestii podnoszonych w skardze, odnoszących się w szczególności do treści art. 102 ust. 1 zd. drugie ustawy, tj. do kwestii możliwości dokonywania scalenia i podziału nieruchomości w przypadku, gdy plan miejscowy nie określa szczegółowych warunków takich działań. Sąd zauważa jedynie, że postępowanie scaleniowe (podejmowane zarówno z urzędu, jak i na wniosek) ingeruje w prawa własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości, i takie postępowanie administracyjne musi mieć wyraźne oparcie w przepisach prawa (powszechnego lub miejscowego). Należy też wskazać na fakt, że obowiązująca obecnie ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) w art. 15 ust. 2 pkt 8 stanowi, że "w planie miejscowym określa się obowiązkowo szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym". Ponadto zgodnie z ust. 3 pkt 1 tegoż artykułu, w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb granice obszarów wymagających scaleń i podziałów nieruchomości. W związku z tym przepisem artykuł 22 tej ustawy stanowi, że "jeżeli plan miejscowy obejmuje obszary wymagające przeprowadzenia scaleń i podziałów nieruchomości, rada gminy, po jego uchwaleniu, podejmuje uchwałę o przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości, zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami". Komentarze do ustawy o gospodarce nieruchomościami pisane przed wejściem w życie wymienionych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie uwzględniają więc zmienionego stanu prawnego, wobec czego przy ich korzystaniu także i w tej kwestii należy mieć na względzie dokonane zmiany prawa.

Uwzględniając wszystko powyższe Sąd orzekł jak w pkt. I wyroku (art. 149 w zw. z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) - przy określeniu terminu do załatwienia sprawy stosując odpowiednio przepisy art. 286 § 1 i 2 tej ustawy.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 wymienionej ustawy.