Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2134/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134a ust. 1-7
journal: Dz.U. 2021 poz 372
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w S. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] maja 2020 r.; 2. zasądza od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz skarżącego S. z siedzibą w S. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (dalej także: "Szef SG WP" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 134a ust. 1-7 i nast. ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 372 ze zm. - dalej także: "ustawa"), po rozpatrzeniu odwołania [...] Centrum Świadczeń z siedzibą w [...] (dalej także: "skarżące [...]CŚ" lub "strona skarżąca") od decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] (dalej także: "Szef WSzW w [...]" lub "organ pierwszej instancji") z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] odmawiającej wypłaty świadczenia pieniężnego dla pracodawcy - [...] Centrum Świadczeń z tytułu wypłaty odprawy pracownikowi I. K. powołanej do odbycia terytorialnej służby wojskowej - utrzymał w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wydana została w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. [...] Centrum Świadczeń z siedzibą w [...] wystąpiło do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z wnioskiem o rekompensatę pieniężną z tytułu wypłaty odprawy pracownikom powołanym do odbycia terytorialnej służby wojskowej: I. K. - w wysokości 1.594,30 złotych oraz A. K. - w wysokości 1.898,44 złotych.

W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] - działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 134a ust. 1, ust. 2 i ust. 7 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], odmówił wypłaty świadczenia pieniężnego [...] Centrum Świadczeń z siedzibą w [...] z tytułu wypłaty odprawy pracownikowi I. K. powołanej do odbycia terytorialnej służby wojskowej.

W uzasadnieniu decyzji Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...], powołując się na brzmienie przepisów art. 134a ust. 1 i ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - stwierdził, że z regulacji tych wynika, że pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem Obrony Terytorialnej przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] dodał ponadto, że wspomniane wyżej świadczenie obejmuje wyłącznie rekompensatę kosztów, bez kwot wynagrodzenia, poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika w celu zastępstwa żołnierza rezerwy lub z tytułu powierzenia tego zastępstwa innemu pracownikowi zatrudnionemu dotychczas u tego pracodawcy, a także kosztów wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125 cyt. ustawy.

Organ pierwszej instancji zauważył, że I. K. - pracownica zatrudniona w [...] Centrum Świadczeń, została powołana do terytorialnej służby wojskowej w [...] [...] Brygadzie Obrony Terytorialnej w [...].

Szef WSzW w [...] podniósł, że w świetle art. 98m ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, żołnierze Obrony Terytorialnej (dalej także: "OT"), którzy wcześniej nie pełnili czynnej służby wojskowej i nie złożyli przysięgi wojskowej, w pierwszym okresie pełnią terytorialną służbę wojskową rotacyjnie nieprzerwanie przez 16 dni, w ramach której odbywają szkolenie podstawowe i składają przysięgę wojskową.

Organ pierwszej instancji wskazał, że z ewidencji wojskowej wynika, że I.K. nie odbywała wcześniej służby wojskowej i nie składała przysięgi wojskowej, dlatego została powołana do odbycia szkolenia podstawowego w terminie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] lutego 2020 r.

W związku z powyższym, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] uznał, że I. K. w dniu powołania do terytorialnej służby wojskowej nie była żołnierzem rezerwy w rozumieniu art. 99 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym tytuł żołnierza rezerwy przysługuje osobie, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej.

Mając na względzie powyższe, Szef WSzW w [...] uznał, że przepisy dotyczące świadczeń dla pracodawców nie stanowią podstawy do otrzymania rekompensaty pieniężnej za wypłaconą odprawę w sytuacji, gdy pracownik w dniu powołania do terytorialnej służby wojskowej nie był żołnierzem rezerwy.

W konsekwencji, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...]stwierdził, że - w świetle przywołanych wyżej przepisów art. 134a ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - wynika, iż rekompensata kosztów wypłaty odprawy przysługuje pracodawcy tylko w przypadku, gdy wypłacono ją na rzecz żołnierza rezerwy.

Z uwagi na powyższe, organ pierwszej instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego [...] Centrum Świadczeń o wypłatę świadczenia pieniężnego z tytułu wypłaty odprawy pracownikowi powołanemu do odbycia terytorialnej służby wojskowej.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. skarżące [...]CŚ, reprezentowane przez adwokata, wniosło do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego odwołanie od powyższej decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...].

Wnosząc w petitum odwołania o uchylenie spornej decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia, strona skarżąca zarzuciła Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] naruszenie przepisu art. 134a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez dokonanie jego błędnej wykładni językowej polegającej na niewłaściwym przyjęciu, że warunek, iż pracownik powołany do odbycia terytorialnej służby wojskowej, aby wypłacić jego pracodawcy rekompensatę z tytułu wypłaconej wcześniej odprawy, musi być żołnierzem rezerwy, dotyczy również żołnierza OT. Tymczasem, jak zauważyła strona skarżąca, warunek ten dotyczy wyłącznie żołnierza rezerwy, któremu nadano przydział kryzysowy.

Strona skarżąca wskazała, iż w treści spornego przepisu art. 134a ust. 1 cyt. ustawy wyraźnie rozdziela się spójnikiem "lub" te dwie wymienione w nim kategorie osób, tj. żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy i żołnierzy Obrony Terytorialnej.

Ponadto, strona skarżąca zarzuciła, że stanowisko organu pierwszej instancji jest sprzeczne z wykładnią systemową oraz z konstytucyjnymi zasadami sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Według skarżącego [...]CŚ, dzielenie osób powołanych do służby w OT na rezerwistów oraz tych, którzy takiego przymiotu nie posiadają, zaprzecza całej idei Wojsk Obrony Terytorialnej.

Według strony skarżącej, z punktu widzenia pracodawcy nie ma znaczenia okoliczność złożenia lub niezłożenia przysięgi wojskowej przez danego pracownika, któremu wypłacono właściwą odprawę.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego - powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. oraz art. 134a ust. 1-7 i następne ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy sporną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego zauważył na wstępie, iż organ pierwszej instancji nie wskazał w podstawie prawnej i nie wyjaśnił w uzasadnieniu spornej decyzji znaczenia art. 134a ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, który jest przepisem obowiązującym i należało go uwzględnić w procesie stosowania prawa.

Uwzględniając powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że - co do zasady - słuszny jest sformułowany w odwołaniu strony skarżącej zarzut dotyczący błędnej wykładni językowej art. 134a ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP dokonanej przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał bowiem, że w procesie interpretacji pominięto ust. 5 wskazanego przepisu oraz inne, które powinny zostać wzięte pod uwagę w procesie odkodowywania wskazanej normy prawnej.

Szef SG WP zauważył jednakże jednocześnie, że również strona skarżąca wyprowadziła błędne wnioski, albowiem pojęcie "lub" w znaczeniu logiki prawniczej nie jest spójnikiem, lecz jest funktorem alternatywy łącznej (nierozłącznej). A zatem, jak stwierdził organ odwoławczy, ze zdania sformułowanego w art. 134a ust. 1 w brzmieniu: "Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem OT przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza" wnosić można by było, że pracodawcy zatrudniającemu zarówno pracownika będącego żołnierzem rezerwy (z przydziałem kryzysowym) albo żołnierza OT, albo żołnierza rezerwy z przydziałem kryzysowym i żołnierza OT miałoby przysługiwać świadczenie pieniężne. Tymczasem jednak, jak zauważył organ odwoławczy, pojęcie "żołnierza rezerwy posiadającego nadany przydział kryzysowy" odnosi się do żołnierzy tworzących Narodowe Siły Rezerwowe i pełnienia służby wojskowej w ramach ćwiczeń wojskowych albo okresowej służby wojskowej (art. 99a-100 i nast. ustawy). Z tej przyczyny, organ odwoławczy uznał, że w odniesieniu do prawa pracodawcy zatrudniającego żołnierza OT, poza metodami interpretacji językowej, należy odwołać się do interpretacji systemowej (zarówno w wąskim, jak i szerokim znaczeniu) oraz celowościowej. Natomiast, jak podniósł organ odwoławczy, w sytuacji pozostawania sprzeczności, konieczne będzie zastosowanie reguł kolizyjnych i interpretacji zmierzającej do usunięcia sprzeczności przepisu obowiązującego w systemie prawa wojskowego.

Mając powyższe na względzie, Szef SG WP stwierdził, że niewątpliwie z art. 134a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że istotne jest to, by pracodawca spełniał przesłankę "zatrudniania pracownika będącego żołnierzem OT", a także by zachodziła przesłanka wypłaty świadczenia "za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza".

Szef SG WP uznał jednak, iż z przepisów systemowych, odnoszących się do pełnienia terytorialnej służby wojskowej, wynika, że nie jest możliwe jednoczesne posiadania statusu "żołnierza rezerwy" i "żołnierza 0T", tj. pozostającego w czynnej służbie wojskowej.

Organ odwoławczy zauważył, że w art. 125 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej statuuje się obowiązek wypłacenia przez pracodawcę odprawy w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia, obliczonego według zasad określonych dla ustalenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, pracownikowi "powołanemu" do terytorialnej służby wojskowej po raz pierwszy, tj. takiemu, który otrzymał kartę powołania (decyzję administracyjną) nakładającą obowiązek pełnienia terytorialnej służby wojskowej w okresie ustalonym mocą decyzji administracyjnej. A zatem, jak wskazał organ odwoławczy, obowiązek wypłaty odprawy aktualizuje się w związku z powołaniem pracownika do pełnienia terytorialnej służby wojskowej.

Natomiast, zdaniem organu odwoławczego, prawo do rekompensaty odprawy powiązane jest z faktem jej wypłacenia pracownikowi i w związku z odbyciem terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez pracownika zatrudnianego przez pracodawcę, będącego równocześnie żołnierzem OT i za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trakcie (okresie) pozostawania w czynnej służbie wojskowej (terytorialnej służbie wojskowej), ale po zwolnieniu z obowiązku pełnienia tej służby i uzyskaniu statusu żołnierza rezerwy (art. 134a ust. 1-5 cyt. ustawy).

Szef SG WP wskazał, że ustawodawca używa w art. 134a ust. 1 cyt. ustawy wyrażenia: "Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego (...) żołnierzem OT (...)", a zatem - według organu odwoławczego - wiąże prawo do rekompensaty z istnieniem ciągłości związku, relacji pracowniczej między pracodawcą a żołnierzem OT. Organ odwoławczy zauważył, iż stanowisko to znajduje potwierdzenie w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 493/18, w którego uzasadnieniu stwierdzono, że: "Aby pracodawcy żołnierza przysługiwało skuteczne roszczenie o przyznanie świadczenia pieniężnego (...) za okres pełnienia przez niego [pracownika - przypis organ odwoławczy] (...) terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie muszą łącznie zaistnieć dwie przesłanki, tj. pracownik będący żołnierzem musi pełnić powyższe czynności oraz pracownik ten musi być żołnierzem rezerwy. Brak zaistnienia jednej z powyższych przesłanek wyklucza więc możliwość przyznania pracodawcy omawianego świadczenia". Szef SG WP podniósł, że w czasie pozostawania w czynnej służbie wojskowej (terytorialnej służbie wojskowej) nie można jednocześnie być żołnierzem i żołnierzem rezerwy.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że również w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 503/18, Sąd ten stwierdził, że "(...) ustawodawca powiązał możliwość wypłaty pracodawcy przedmiotowego świadczenia pieniężnego ze spełnieniem przez pracownika warunku bycia żołnierzem rezerwy. Skoro skarżący warunku tego nie spełnia, to organy obu instancji zasadnie odmówiły pracodawcy wypłaty wnioskowanego świadczenia".

Organ odwoławczy podniósł, że z kolei w wyroku z dnia 6 listopada 2019 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Wa 703/19, WSA w Warszawie wyjaśnił, że "Brak spełnienia przesłanek merytorycznych określonych w art. 134a ust. 5 u.p.o.o. może ewentualnie skutkować wydaniem rozstrzygnięcia o odmowie wypłaty świadczenia (art. 134a ust. 1 u.p.o.o.)".

Mając na względzie powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie zgodne z powyższym stanowiskiem sądów administracyjnych zostało sformułowane przez Szefa WSzW w [...] w spornej decyzji z dnia [...] maja 2020 r., nr [...].

Organ odwoławczy zauważył, że inaczej będzie w sytuacji uzyskania przez pracownika tytułu "żołnierza rezerwy", czy też wystąpienia innych zdarzeń skutkujących istotną zmianą okoliczności faktycznych sprawy albo zmiany powyżej cytowanych przepisów prawa. Wówczas, jak stwierdził organ odwoławczy, pracodawca będzie mógł ponownie złożyć wniosek o rekompensatę odprawy zgodnie z art. 134a ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast, jak podniósł Szef SG WP, organ pierwszej instancji byłby zobowiązany wówczas potraktować ten wniosek jako nowy, inicjujący nową sprawę administracyjną, a podlegający odrębnej ocenie w świetle istniejących w danym czasie okoliczności faktycznych i prawnych. Organ odwoławczy wskazał w tym miejscu, że - w świetle stanowiska sądów administracyjnych - nie zachodziłaby wówczas res iudicata, tj. stan rzeczy osądzonej. Według organu, art. 134a ust. 5 cyt. ustawy stanowi bowiem termin prawa materialnego na złożenie wniosku o rekompensatę w zw. z art. 134a ust. 1 i 2 tej ustawy (por. m.in. /w:/ wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 703/19, czy też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3027/19, z dnia 18 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 588/97, z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 1976/07, a także z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I GSK 1158/15).

Szef SG WP stwierdził ponadto, że w zakresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej z powyższego przepisu wynika, że "Pracodawca przesyła wniosek w sprawie wypłaty świadczenia wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty (...) szefowi wojewódzkiego sztabu wojskowego (...) nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z (...) pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie". Organ odwoławczy zauważył, że pracodawca może także złożyć wniosek przed rozpoczęciem terminu z art. 134a ust. 5 cyt. ustawy, albo po jego upływie. Jednak, jak wskazał organ odwoławczy, w obydwu tych sytuacjach może uzyskać decyzję negatywną (odmową) na podstawie art. 134a ust. 7 w zw. z ust. 1-5 ustawy oraz art. 57 § 1 k.p.a.

Szef SG WP wskazał, że żołnierz OT, o którym mowa w art. 134a ust. 1 ustawy, przymiot żołnierza rezerwy uzyskuje dopiero z dniem następnym po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej lub z upływem okresu powołania, określonego w karcie powołania (decyzji administracyjnej).

Natomiast, jak podniósł organ odwoławczy, w trakcie pozostawania w czynnej służbie wojskowej może pełnić terytorialną służbę wojskową rotacyjnie w formach: szkolenia podstawowego, uzupełniającego, rozłożonego na kilka okresów w ciągu czterech miesięcy, w dniach wolnych od pracy oraz w trybie natychmiastowego stawiennictwa na wezwanie dowódcy jednostki wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, a także może być kierowany na kurs podoficerski, oficerski, lub szkolenie specjalistyczne. Ze względu zaś na nieustaloną w chwili powołania całkowitą liczbę dni terytorialnej służby wojskowej pełnionych rotacyjnie, za wyjątkiem określenia okresu podlegania obowiązkowi rodzajowi czynnej służby wojskowe, reguły określone w art. 134a ust. 8, a w konsekwencji także ust. 10 cyt. ustawy można zastosować dopiero po spełnieniu przesłanek określonych w ust. 1-5 tego samego artykułu ustawy.

Ponadto, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego stwierdził, że z art. 71 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wyraźnie wynika, że "Zwolnienie z czynnej służby wojskowej następuje po upływie czasu trwania służby ustalonego w ustawie lub powołaniu, a przed upływem tego czasu - w przypadkach określonych w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie". Z kolei, jak zauważył organ odwoławczy, zgodnie z art. 71 ust. 6 cyt. ustawy, "Zwolnienie żołnierza z czynnej służby wojskowej dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza w rozkazie dziennym oraz dokonuje wpisu w wojskowym dokumencie osobistym tego żołnierza. (...) w wojskowym dokumencie osobistym dokonuje się wpisu o zwolnieniu z czynnej służby wojskowej a w przypadku terytorialnej służby wojskowej - po upływie czasu trwania tej służby. Organ odwoławczy zauważył, że podobnie stanowi § 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie powoływania do terytorialnej służby wojskowej i sposobu jej pełnienia (Dz. U. z 2017 r., poz. 465), w którym wskazano, że "Zwolnienie żołnierza OT ze służby następuje w ostatnim dniu ustalonego czasu jej trwania albo przed tym dniem, jeżeli wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 98t ust 2 lub 3 ustawy".

Zatem, jak wskazał organ odwoławczy, zwolnienie z jednostki wojskowej po odbyciu szkolenia, czy też jednej z wielu terytorialnych służb wojskowych pełnionych rotacyjnie nie wiąże się z uzyskaniem statusu żołnierza rezerwy. Organ odwoławczy zauważył bowiem, że zwolnienie po odbyciu np. pierwszej terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie (szkolenia wyrównawczego, czy też podstawowego), a także kolejnych terytorialnych służb wojskowych pełnionych rotacyjnie ma charakter organizacyjno-porządkowy i nie wpływa na zmianę statusu z żołnierza OT na żołnierza rezerwy.

Tymczasem, jak zauważył Szef SG WP, w niniejszej sprawie ustalono, że pracownik skarżącego [...]CŚ, będącego pracodawcą, została powołana do pełnienia terytorialnej służby wojskowej w okresie od dnia [...] lutego 2020 r. do dnia [...] czerwca 2022 r. Jednocześnie, organ odwoławczy podniósł, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wcześniejsze zwolnienie tej osoby z terytorialnej służby wojskowej, o których mowa w art. 98t ustawy. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że wspomniany wyżej pracownik pozostaje zatem w czynnej służbie wojskowej, ponieważ nie został z niej zwolniony i przeniesiony do rezerwy.

Organ odwoławczy przyznał, że strona skarżąca, jako pracodawca, wypłaciła odprawę, dowodząc ten fakt stosownymi dokumentami księgowymi, jednakże stwierdził jednocześnie, iż nie wystąpiły przesłanki wynikające z art. 134a ust. 1 w zw. z ust. 2 i ust. 5 ustawy, co w konsekwencji powoduje, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, nie można było uwzględnić żądania strony skarżącej i należało odmówić przyznania rekompensaty.

Mając na względzie powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że w aktualnym stanie faktycznym i prawnym brak jest podstaw do uchylenia spornej decyzji Szefa WSzW w [...], albowiem jest ona prawidłowa w zakresie rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy nie zgodził się natomiast z uzasadnieniem spornej decyzji organu pierwszej instancji, w którym - jego zdaniem - pominięto obowiązujące i zarazem istotne w sprawie przepisy prawa. Organ odwoławczy uznał, że nie wyjaśniono obowiązujących w sprawie przepisów prawa oraz błędnie zinterpretowano art. 134a ust. 1 i 2 ustawy, pomijając brzemiennie ust. 5 tej jednostki systematyzacyjnej. Niemniej jednak, organ odwoławczy podkreślił, że błędne uzasadnienie, czy też braki w zakresie jego treści nie wpływają na prawidłowość samego rozstrzygnięcia, albowiem zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, rozstrzygnięcia nie można domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, ponieważ winno być wyrażone wprost w sentencji decyzji w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I OSK 144/07, czy też wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 647/19). Organ odwoławczy stwierdził, że również błędne dokonanie interpretacji, a nawet niewskazanie istniejącego i obowiązującego przepisu nie przesądza o nieprawidłowości decyzji.

Mając na względzie powyższe, Szef SG WP uznał, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do odmówienia stronie skarżącej wypłaty wnioskowanego świadczenia.

W tej sytuacji, organ odwoławczy - przyjmując, że art. 134a ust. 7 ustawy stanowił podstawę materialną odmówienia wypłaty świadczenia, o którym mowa we wcześniejszych jednostkach systematyzacyjnych przepisu art. 134a tej ustawy - stwierdził, że należało utrzymać w mocy sporną decyzję Szefa WSzW w [...].

W piśmie z dnia [...] maja 2021 r. skarżące [...] Centrum Świadczeń, reprezentowane przez adwokata, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] kwietnia 2021 r.

Wnosząc w petitum skargi o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] maja 2020 r., a także o zobowiązanie organu odwoławczego do wydania w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku decyzji zobowiązującej organ pierwszej instancji do wypłaty świadczenia pieniężnego z tytułu wypłaty odprawy pracownikowi powołanemu do odbycia terytorialnej służby wojskowej, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, strona skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu:

1. naruszenie art. 134a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie powodujące odmowę wypłacenia świadczenia pieniężnego pracodawcy z tytułu pełnienia służby wojskowej przez pracownika, podczas gdy strona skarżąca wypłaciła pracownikowi powołanemu do terytorialnej służby wojskowej odprawę, co należycie udokumentowano, a ponadto złożyła we właściwym czasie prawidłowo wypełniony i zasadny wniosek o wypłatę świadczenia pieniężnego z tytułu wypłaconej pracownikowi odprawy;

2. naruszenie art. 134a ust. 5 ustawy - poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą błędnym uznaniem, że z uwagi na to, iż dany pracownik nie posiada statusu żołnierza rezerwy, nie rozpoczął biegu termin do złożenia wniosku o wypłatę świadczenia pieniężnego ustanowiony tym przepisem, gdy tymczasem prawidłowo przeprowadzona wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie wskazał terminu początkowego do złożenia takiego wniosku, a jedynie termin końcowy.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zauważyła na wstępie, iż analiza przepisu art. 134a ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, w korelacji z pozostałymi przepisami zawartymi w tym artykule, w szczególności w ust. 9 i ust. 10, prowadzić musi do wniosku, że przepis ten zakreśla termin końcowy, w którym wniosek pracodawcy o wypłatę świadczenia może zostać złożony. W przepisie tym, zdaniem strony skarżącej, nie wskazano natomiast terminu początkowego umożliwiającego skuteczne złożenie takiego wniosku.

Ponadto, skarżące [...]CŚ w [...] zarzuciło, iż stanowisko organów obu instancji w niniejszej sprawie oparto na błędnym założeniu, że z przepisów art. 134a ust. 1 i 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wynika, iż świadczenie pieniężne może zostać wypłacone pracodawcy jedynie w sytuacji, gdy pracownik został już przeniesiony do rezerwy. Tymczasem, jak zauważyła strona skarżąca, zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych w sposób jednoznaczny i ugruntowany stoją obecnie na stanowisku, iż pominięcie w przepisie art. 134a ust. 5 cyt. ustawy pracowników odbywających służbę w WOT jest przypadkowe.

Strona skarżąca uznała, że żadnych racjonalnych podstaw nie miałby przepis uzależniający zwrot przez organy Wojska Polskiego kosztów poniesionych przez pracodawcę (czy to podmioty prywatne, samorządowe albo państwowe) w związku z rozpoczęciem przez pracownika służby w WOT od przejścia tegoż pracownika do rezerwy - co przecież nastąpić może nawet po sześciu latach, a zatem często w czasie, gdy pracownik będzie już zatrudniony u innego pracodawcy lub też w ogóle - z takich czy innych powodów - nie będzie pozostawał w stosunku pracy.

Skarżące [...]CŚ w [...] zauważyło, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym już wielokrotnie podkreślano, iż znaczenie normy prawnej należy odkodować w drodze prawidłowej wykładni z uwzględnieniem oczywistych racji systemowych i celowościowych.

W tej sytuacji, strona skarżąca stwierdziła, że z przepisu art. 134a ust. 1 cyt. ustawy jednoznacznie wynika, że istotą i celem przepisów zawartych w art. 134a tej ustawy jest "refundacja" kwoty odprawy przez organy Wojska Polskiego. A zatem, zdaniem skarżącego [...]CŚ w [...], wprowadzanie dodatkowego, nie mającego żadnego znaczenia dla realizacji tego obowiązku zapisu warunkującego ową "refundację" od przejścia żołnierza do rezerwy, byłoby niespójne systemowo i nielogiczne celowościowo.

Strona skarżąca zauważyła, że powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów[?]administracyjnych, czego przykładem mogą być m.in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 596/18, z dnia 9 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 946/20, czy też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3027/19.

W tej sytuacji, strona skarżąca stwierdziła, że wniosek o zobowiązanie organu do wydania - w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku - decyzji zobowiązującej organ pierwszej instancji do wypłaty świadczenia pieniężnego z tytułu wypłaty odprawy pracownikowi powołanemu do odbycia terytorialnej służby wojskowej znajduje swoje formalne oparcie w przepisie art. 145a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie, strona skarżąca zauważyła, że merytorycznie wniosek ten znajduje uzasadnienie w dotychczasowej długotrwałości postępowania organów administracji wojskowej i co za tym idzie długotrwałego i nieuprawnionego dysponowania środkami finansowymi jednostki samorządu terytorialnego, co w czasach pandemii i związanych z nią trudnościami w finansowaniu zadań gminy - jest szczególnie dotkliwe.

W odpowiedzi na skargę Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że z przepisów prawa materialnego odnoszącego się do niniejszej sprawy wynika, że obowiązek wypłaty odprawy aktualizuje się w związku z powołaniem pracownika do pełnienia terytorialnej służby wojskowej po raz pierwszy (art. 125 ustawy). Jednak, jak zauważył jednocześnie organ odwoławczy, prawo do rekompensaty jest związane z odbyciem terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez pracownika zatrudnianego przez pracodawcę, będącego równocześnie żołnierzem OT i za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie w trakcie pozostawania żołnierzem OT (w okresie wskazanym w karcie powołania - decyzji administracyjnej), ale dopiero po zwolnieniu z terytorialnej służby wojskowej i po uzyskaniu statusu żołnierza rezerwy. Szef SG WP wskazał bowiem, że ustawodawca używa w art. 134a ust. 1 ustawy wyrażenia: "Pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego (...) żołnierzem OT", a zatem - zdaniem organu odwoławczego - wiąże prawo do rekompensaty z istnieniem ciągłości związku, relacji pracowniczej między pracodawcą a żołnierzem OT.

Jednocześnie, organ odwoławczy wyjaśnił, że - wbrew sugestiom strony skarżącej - niezawinione przez pracodawcę zerwanie ciągłości pracy z pracownikiem a żołnierzem OT - nie powinno mieć negatywnego wpływu na realizację uprawnienia pracodawcy w okresie od dnia zakończenia stosunku pracy.

W konsekwencji, Szef SG WP uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2021 r. strona skarżąca - reprezentowana przez adwokata - wyjaśniła, że jako samorządowa jednostka budżetowa nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, wobec czego niemożliwe jest zadośćuczynieniu wezwaniu Sądu i przesłanie odpisu z KRS. Jednocześnie, celem udokumentowania prawidłowości umocowania pełnomocnika procesowego, strona skarżąca przesłała stosowne dokumenty, oświadczając jednocześnie, iż były one aktualne w dniu wniesienia skargi i do dnia przesłania pisma nadal zachowują swoją aktualność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej także: "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga [...] Centrum Świadczeń z siedzibą w [...] zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne w przedmiocie odmowy wypłaty odprawy wypłaconej przez stronę skarżącą, jako pracodawcę w związku z powołaniem pracownika – I.K. do pełnienia terytorialnej służby wojskowej - dokonały błędnej wykładni zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.

Zgodnie z art. 125 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, pracownik powołany do zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Odprawa nie przysługuje w razie ponownego powołania do tej samej służby.

Stosownie do art. 134a ust. 1 cyt. ustawy, pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem OT przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza.

Świadczenie to, jak stanowi art. 134a ust. 2 ustawy, obejmuje wyłącznie rekompensatę kosztów, bez kwot wynagrodzenia, poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika w celu zastępstwa żołnierza rezerwy, o którym mowa w ust. 1, lub z tytułu powierzenia tego zastępstwa innemu pracownikowi zatrudnionemu dotychczas u tego pracodawcy, a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125.

W świetle art. 134a ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, pracodawca przesyła wniosek w sprawie wypłaty świadczenia wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty, o których mowa w ust. 2, szefowi wojewódzkiego sztabu wojskowego właściwemu ze względu na siedzibę pracodawcy nie później niż przed upływem dziewięćdziesięciu dni od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z ćwiczeń wojskowych, z pełnienia okresowej służby wojskowej lub pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie.

Zgodnie natomiast z art. 134a ust. 8 i 9 cyt. ustawy, kwota świadczenia za każdy dzień odbywania przez żołnierza rezerwy ćwiczeń wojskowych, pełnienia przez żołnierza rezerwy okresowej służby wojskowej lub pełnienia przez żołnierza OT terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie nie może być wyższa od 1/21 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw obowiązującego w okresie poprzedzającym termin powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych albo w okresie poprzedzającym dany miesiąc pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie, którego wysokość ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Kwotę świadczenia ustala się i wypłaca każdorazowo za czas odbywania danego rodzaju ćwiczeń wojskowych, a w przypadku okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie - za dany miesiąc ich pełnienia.

W świetle powyższego nie jest sporne, że świadczenie, o którym mowa w powołanych przepisach, obejmuje odprawę wypłaconą przez pracodawcę w związku z powołaniem pracownika do terytorialnej służby wojskowej.

Kierując się treścią przepisu art. 134 ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, działając jako organ odwoławczy - stwierdził, że pracodawca nabywa prawo do wnioskowanego świadczenia pieniężnego dopiero z chwilą zwolnienia ze służby żołnierza odbywającego terytorialną służbę wojskową i uzyskania statusu żołnierza rezerwy. W tej sytuacji, organy odwoławczy uznał, że skoro I. K. nadal pozostaje w czynnej służbie wojskowej (terytorialnej służbie wojskowej), gdyż nie została przeniesiona do rezerwy, jej pracodawca - skarżące [...]CŚ w [...] - nie nabył prawa do przedmiotowego świadczenia pieniężnego.

Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nie zasługuje na aprobatę, albowiem nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela argumentację zawartą m.in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1392/20, z dnia 9 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1130/21, a także z dnia 13 września 2021 r., II SA/Wa 2076/21, czy też z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2707/21, w uzasadnieniu których zaprezentowano stanowisko odmienne do przyjętego przez organ odwoławczy.

Otóż, we wskazanych powyżej orzeczeniach składy orzekające WSA w Warszawie uznały - powołując się na względy wykładni celowościowej i systemowej - że w świetle przepisów art. 134a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, nie może budzić wątpliwości istnienie prawa pracodawcy do tego świadczenia także w sytuacji, gdy zatrudnia on osobę powołaną do terytorialnej służby wojskowej, której wypłacono odprawę w myśl art. 125 cyt. ustawy, a nie jest ona jeszcze żołnierzem rezerwy.

Warto w tym miejscu powołać się również na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3027/19, w którym to orzeczeniu NSA stwierdził, że "(...) brak jest podstaw do przyjęcia tak, jak to uczyniły organy, że początkowym terminem do złożenia takiego wniosku [o zwrot wypłaconej pracownikowi odprawy - uwaga Sądu] jest dopiero dzień przeniesienia powołanego do pełnienia terytorialnej służby wojskowej żołnierza do rezerwy, a nie dzień, w którym świadczenie to zostało przez pracodawcę wypłacone. Z przepisu art. 125 ustawy, w oparciu o który pracodawca obowiązany jest wypłacić odprawę, wynika, że obowiązek ten powstaje już w chwili powołania pracownika do odbywania terytorialnej służby wojskowej, a nie dopiero z chwilą przeniesienia go do rezerwy, czyli po odbyciu służby. Brak jest przesłanek pozwalających przyjąć odmienne w tym przedmiocie stanowisko. Również wykładnia celowościowa przemawia za powyższą wykładnią. Trudno bowiem zaakceptować pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy czas trwania terytorialnej służby wojskowej zostałby określony na maksymalny okres sześciu lat (art. 98j ust. 1 ustawy) pracodawca musiałby oczekiwać na zwrot wypłaconej odprawy przez tak długi okres czasu, co stanowiłoby zerwanie związku czasowego między wypłatą przez pracodawcę świadczenia, a datą możliwości uzyskania jej zwrotu".

Ustosunkowując się w tej sytuacji to do argumentacji organów obu instancji, wskazać należy, że art. 134a ust. 2 i 5 cyt. ustawy może budzić wątpliwości, co wymaga zastosowania właściwej wykładni tych przepisów.

Otóż, według Sądu, zauważyć należy, że z regulacji art. 134a ust. 5 ustawy wprost wynika, iż pracodawca powinien złożyć wniosek o zwrot wypłaconej pracownikowi odprawy w określonym terminie, którego początek zaczyna biec od dnia zwolnienia żołnierza rezerwy z ćwiczeń wojskowych, z pełnienia okresowej służby wojskowej lub pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie.

W tej sytuacji, odczytując wspomniany przepis zgodnie z jego literalnym brzmieniem, należałoby przyjąć - odmiennie niż uczynił to organ odwoławczy - że wskazana wyżej regulacja nigdy nie znajdzie zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Nie dojdzie bowiem do zwolnienia żołnierza rezerwy z pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Żołnierz, któremu pracodawca wypłacił wcześniej odprawę nie będzie bowiem (jeszcze) posiadał - w dniu zwolnienia z terytorialnej służby wojskowej - statusu żołnierza rezerwy.

O ile więc trafnie organ odwoławczy wskazał, że strona skarżąca jest uprawniona do świadczenia pieniężnego z tytułu wypłacenia odprawy wspomnianemu wyżej pracownikowi, to jednak błędnie powiązał to uprawnienie "ze zwolnieniem żołnierza rezerwy z pełnienia terytorialnej służby wojskowej" wskazując, że zaktualizuje się ono z chwilą uzyskania przez żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową statusu żołnierza rezerwy.

W ocenie Sądu, błędna wykładnia art. 134a ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wynika z odniesienia pojęcia "żołnierza rezerwy" zarówno do ćwiczeń wojskowych, okresowej służby wojskowej, jak i terytorialnej służby wojskowej. Tymczasem, nie ulega wątpliwości, że przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wyraźnie odróżniają status żołnierza rezerwy od statusu żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową - pozostającego w czynnej służbie, wiążąc z tymi statusami różne i odrębne formy pełnienia służby wojskowej.

Według art. 100 ust. 1 ustawy, obowiązek służby wojskowej żołnierzy rezerwy w czasie pokoju polega na odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz pełnieniu okresowej służby wojskowej. Z kolei terytorialna służba wojskowa może być pełniona w jednej z dwóch form przewidzianych ustawą: rotacyjnie lub dyspozycyjnie (art. 98m ust. 1 ustawy). Warto zauważyć jednocześnie, że osoba o statusie żołnierza rezerwy nie może jednocześnie pełnić terytorialnej służby wojskowej, która jest formą czynnej służby wojskowej, na co zwrócił uwagę również sam organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

To rozróżnienie statusów żołnierza i związanych z nimi form pełnienia służby wojskowej zachowano również w treści art. 134a ust. 1, ust. 5, ust. 8, ust. 9 i ust. 10 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. W przepisach tych jest mowa o żołnierzu rezerwy odbywającym ćwiczenia wojskowe lub pełniącym okresową służbę wojskową i żołnierzu pełniącym terytorialną służbę wojskową rotacyjnie.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, stwierdzić należy, że przepis art. 134a ust. 5 cyt. ustawy nie daje podstaw do łączenia statusu żołnierza rezerwy z pełnieniem terytorialnej służby wojskowej w sposób uzależniający prawo do świadczenia od posiadania statusu żołnierza rezerwy. W konsekwencji, uznać należy, iż prawo pracodawcy do świadczenia z tytułu pełnienia przez pracownika terytorialnej służby wojskowej nie ma w istocie związku z posiadaniem przez pracownika statusu żołnierza rezerwy. Przepis art. 134a ust. 5 ustawy określa jedynie termin końcowy do złożenia wniosku w sprawie wypłaty świadczenia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3027/19). Bieg tego (końcowego) terminu rozpoczyna się z chwilą zwolnienia żołnierza z pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, a nie przeniesienia go do rezerwy.

W ocenie Sądu, przyjęta przez Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego teza wiążąca prawo do spornego świadczenia z przeniesieniem żołnierza zwolnionego z odbycia terytorialnej służby wojskowej do rezerwy, nie znajduje również oparcia w przepisach ustawy, regulujących kwestie zwolnienia z terytorialnej służby wojskowej (art. 98t ustawy). Warto zauważyć, że z art. 98t ust. 4 ustawy wynika, że zwolnienie żołnierza z terytorialnej służby wojskowej wiąże się z przeniesieniem go do rezerwy tylko w jednym przypadku określonym w art. 98m ust. 5. W pozostałych przypadkach zwolnienia, wyczerpująco określonych w art. 98t ustawy, nie ma mowy o przeniesieniu do rezerwy żołnierza zwolnionego z terytorialnej służby wojskowej. W tej sytuacji, nie ma żadnych podstaw prawnych, aby uzależniać (zresztą wbrew brzmieniu art. 134a ust. 5 ustawy) prawo do świadczenia określonego w art. 134a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej od przeniesienia żołnierza zwolnionego z terytorialnej służby wojskowej do rezerwy.

Zdaniem Sądu, stwierdzić należy zatem, że wykładnia przepisów art. 134a cyt. ustawy dokonana przez Szefa SG WP nie może być więc uznana za właściwą. Co więcej, prowadzi ona do odkodowania rozwiązań, których intencji wprowadzenia nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy.

Otóż, Sąd doszedł do wniosku, że przedstawiony przez organ odwoławczy sposób rozumienia przepisów prowadziłby do sytuacji, w której - przy bezspornym obowiązku wypłaty odprawy spoczywającym na pracodawcy - zwrot poniesionych w związku z tym kosztów przysługiwałby mu dopiero po zakończeniu pełnienia przez żołnierza terytorialnej służby wojskowej (i przeniesieniu go do rezerwy). Tymczasem, jak zauważył sam organ odwoławczy, terytorialna służba wojskowa pełniona rotacyjnie - do której pełnienia pracownik może być powołany kilkakrotnie - może trwać nawet kilka lat.

Trudno tym samym zaakceptować, jako właściwą zasadę, że świadczenia pieniężne, stanowiące rekompensatę ponoszenia obowiązków publicznoprawnych, tj. określony w art. 125 ustawy obowiązek wypłaty przez pracodawcę odprawy osobom powołanym do terytorialnej służby wojskowej, miały być systemowo - z mocy ustawy - regulowane dopiero po kilku latach. Intencji takiej nie można w żaden sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy.

Konkludując, Sąd stwierdził, że Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego dokonał błędnej wykładni art. 134a ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, przyjmując w sposób nieuprawniony, że obowiązek wypłacenia pracodawcy świadczenia przewidzianego w art. 134a ust. 1 cyt. ustawy aktualizuje się po zwolnieniu pracownika - żołnierza z odbywania terytorialnej służby wojskowej i przeniesieniu go do rezerwy. Zdaniem Sądu, postawienie warunku przeniesienia do rezerwy wykracza w sposób oczywisty poza niebudzącą raczej wątpliwości treść art. 134a ust. 9 ustawy, który mówi o ustalaniu i wypłacaniu kwoty świadczenia - w przypadku terytorialnej służby wojskowej - za dany miesiąc pełnienia służby, czyli na bieżąco, nie zaś dopiero po jej zakończeniu i przeniesieniu żołnierza do rezerwy. Nie ulega natomiast wątpliwości, że świadczenie pieniężne przysługuje pracodawcy, który ponosi (poniósł) koszty związane z powołaniem pracownika do pełnienia terytorialnej służby wojskowej, a więc pracodawcy, który zatrudnia tego pracownika (pozostaje z nim w stosunku pracy) podczas odbywania tej służby.

W świetle powyżej przedstawionych argumentów, uzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 134a ust. 1 i 5 w związku z art. 125 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

W tym stanie rzeczy, zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z dnia [...] maja 2020 r., jako naruszające przepisy prawa, nie mogły ostać się w obrocie prawnym.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ pierwszej instancji uwzględni dokonaną powyżej ocenę prawną i odniesie ją do ustalonych okoliczności faktycznych, uwzględniając jednocześnie zarówno wszelkie uwarunkowania formalne wyrażone w przepisach k.p.a., jak i normy prawa materialnego zawarte w mających zastosowanie przepisach ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Orzekając w punkcie 2 sentencji wyroku o kosztach postępowania, Sąd postanowił w oparciu o przepisy art. 200 i art. 205 § 2 w związku z art. 209 P.p.s.a.