Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 111/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 146 ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 27 poz 298
law: Ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu.
Teza: Przepis art. 146 ust. 3 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. nr 27 poz. 298 ze zm./ jest przepisem szczególnym w odniesieniu do zasady określonej w art. 74 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, że z zawodowej służby wojskowej zwalnia żołnierzy zawodowych Minister Obrony Narodowej. Ta regulacja oznacza, że skoro Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji został szczególnie uprawniony do wydawania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego żołnierzom likwidowanych jednostek, to jednocześnie zostały wyłączone w tym zakresie kompetencje Ministra Obrony Narodowej.

TEZY

Przepis art. 146 ust. 3 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. nr 27 poz. 298 ze zm./ jest przepisem szczególnym w odniesieniu do zasady określonej w art. 74 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, że z zawodowej służby wojskowej zwalnia żołnierzy zawodowych Minister Obrony Narodowej. Ta regulacja oznacza, że skoro Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji został szczególnie uprawniony do wydawania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego żołnierzom likwidowanych jednostek, to jednocześnie zostały wyłączone w tym zakresie kompetencje Ministra Obrony Narodowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowksa, Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska, Małgorzata Stahl (spr.), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Grzegorza S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2004 r. sygn. akt II SA 3442/03 w sprawie ze skargi Grzegorza S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 111/05

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2004 r. /II SA 3442/03/ po rozpatrzeniu sprawy ze skargi Grzegorza S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej - oddalił skargę.

W związku z wcześniejszym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2001 r./II SA 2714/01/ oraz wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r./III RN 84/02/ Dyrektor Biura Kadr, Szkolenia i Rozwoju Zawodowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał wypowiedzenia mjr Grzegorzowi S. stosunku służbowego (...) z dnia 27 czerwca 2003 r., jako podstawę prawną wskazując art. 78 ust. 2 oraz art. 79 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w związku z art. 139 i 146 ustawy o BOR, a nadto par. 137 ust. 1 i ust. 2 w zw. z par. 163 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./. W odwołaniu pełnomocnik G. S. zakwestionował właściwość Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wypowiedzenia stosunku służbowego. Wskazany Minister decyzją (...) z dnia 12 sierpnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 27 czerwca 2003 r.

W skardze na tę decyzję zarzucono obu decyzjom nieważność w związku z wydaniem ich przez organ niewłaściwy, z pominięciem art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw/Dz.U. nr 154 poz. 1800/ a nadto z pominięciem jego konsekwencji prawnych ujętych w obowiązujących przepisach, w tym w art. 92 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wyjaśnił, że istota sporu sprowadza się do kwestii właściwości organów do wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej i zwalniania żołnierzy, który pełnili służbę w Jednostce Wojskowej (...) BOR, a nie wyrazili zgody na podjęcie służby w nowopowstałym Biurze ochrony Rządu i nie przeszli do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej. Sąd Najwyższy rozpoznając rewizje od wyroków NSA w sprawach dotyczących decyzji MSWiA zwalniających ze służby wojskowej żołnierzy zawodowych pełniących służbę w JW. (...) BOR, którzy nie wyrazili zgody na podjęcie służby w Biurze Ochrony Rządu i nie przeszli do dyspozycji MON wyraził pogląd iż przepisy art. 139 ust. 2 zd. drugie oraz art. 146 ust. 3 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. nr 27 poz. 298 ze zm./ przyznają ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych kompetencje do zwolnienia ze służby tych żołnierzy zawodowych, natomiast ustawa ta nie reguluje trybu rozwiązywania stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej tych żołnierzy. Ponadto Sąd stwierdził, że z uwagi na brak w przepisach ustawy o BOR określenia trybu realizacji przez MSWiA przyznanej mu kompetencji do zwalniania wym. w tym przepisie żołnierzy zawodowych mają w tym przypadku zastosowanie przepisy ustawowe określające zasady i tryb zwalniania z zawodowej służby wojskowej żołnierzy zawodowych, a więc przepisy art. 74-art. 90 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./. Przepisy ustawy o BOR stanowią regulację szczególną względem ogólnych przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Za chybiony uznał Sąd zarzut skargi, iż skreślenie art. 108 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dokonane ustawą z dnia 21 grudnia 2001 r. pozbawia MSWiA uprawnień MON, w tym, uprawnienia do zwalniania żołnierzy zawodowych pełniących służbę w dotąd podporządkowanych mu jednostkach wojskowych. W świetle stanowiska Sądu Najwyższego, zwolnienie przez MSWiA żołnierza zawodowego pozostającego w stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej, na podstawie art. 139 ust. 2 zd. drugie oraz art. 146 ust. 3 ustawy o BOR, powinno nastąpić w takim samym trybie, jak w przypadku wypowiedzenia żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego na podstawie art. 78 ust. 1 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a wiec wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza lub organ wojskowy, stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Sąd powołał przepis art. 74 pow. ustawy oraz przepisy rozdziału 10 i rozdz. 11 rozporządzenia MON z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, regulujące zwalnianie z zawodowej służby wojskowej i służbę wojskową żołnierzy zawodowych w jednostkach podporządkowanych MSWiA. Sąd wskazał, że przepisem par. 1 pkt 24 rozporządzenia MON z dnia 10 stycznia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie z 1996 r. /Dz.U. nr 5 poz. 54/ uchylono rozdział 11 /par. 163- par. 165/ ale jednocześnie w par. 3 postanowiono, że przepisy o których mowa w par. 1 pkt 24 stosuje się jednak do żołnierzy zawodowych, którzy w dniu 31 grudnia 2001 r. pełnili czynną służbę wojskową w jednostkach wojskowych podporządkowanych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych albo pozostawali w dyspozycji tego ministra, do czasu przejścia do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej albo zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Sąd stwierdził, że G. S. w dacie 31 grudnia 2001 r. pełnił czynną służbę wojskową w jednostce wojskowej podporządkowanej MSWiA. Przepisy par. 163 rozporządzenia w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych miały w tej sytuacji zastosowanie. Materialnoprawną podstawę wypowiedzenia stosunku służbowego stanowił art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W związku z powyższym organem wojskowym w rozumieniu tej ustawy był Dyrektor Biura Kadr, Szkolenia i Rozwoju stosownie do par. 163 ust. 2 rozporządzenia z 1996 r., stanowiącego że przewidziane w nim w odniesieniu do żołnierzy wym. w ust. 1 uprawnienia Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON przysługują Dyrektorowi Biura Kadr i Szkolenia MSWiA, w związku z par. 137 ust. 1 i 2 zd. pierwsze rozporządzenia.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, zarzut braku właściwości był nietrafny.

Pełnomocnik Grzegorza S. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokowi zarzucił: 1/ naruszenie prawa materialnego - art. 139 ust. 2 w związku z art. 146 ust. 3 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze ochrony Rządu /Dz.U. 2004 nr 163 poz. 1712 ze zm./ w związku z art. 78 ust. 2 pkt 2, art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ i w związku z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy organizacji i trybie pracy rady ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 154 poz. 1800/ oraz w związku z par. 1 pkt 24 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. nr 5 poz. 54/ - poprzez ich błędną wykładnię i błędne zastosowanie wobec skarżącego, w sytuacji gdy w istocie prowadziło to do naruszenia przepisów o właściwości organów uprawnionych do wydawania kwestionowanych przez skarżącego decyzji oraz obowiązkiem stwierdzenia nieważności podjętych wobec skarżącego decyzji, 2/ naruszenia przepisów prawa procesowego, to jest przepisów art. 133 par. 1 zd. 1 w związku z art. 106 par. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 106 par. 6 pow. ustawy w związku z art. 233 par. 1 Kpc i w związku z art. 134 tej ustawy oraz w związku z art. 57 par. 5 Kpa i art. 7 Kpa, które to uchybienia miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wadliwość wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania jest w szczególności konsekwencją naruszenia przez Sąd zasady swobodnej oceny dowodów, która była w tym przypadku ocena dowolną poprzez przyjęcie, że skarżący w dacie podejmowania decyzji przez organy I i II instancji pełnił zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej - Biuro Ochrony Rządu w W., podczas gdy w rzeczywistości pozostawał on w dyspozycji MSWiA, zaś jego jednostka wojskowa, w której uprzednio pełnił służbę została zlikwidowana. Polemizując w uzasadnieniu skargi kasacyjnej ze stanowiskiem Sądu, pełnomocnik podniósł m.in. że istnienie przepisu par. 3 w rozporządzeniu zmieniającym nie może wpływać wiążąco na wykładnię przepisów prawa, mających oparcie w ustawie oraz ustalanie mocy obowiązującej norm prawnych z tych przepisów wynikających. Sąd pomylił się także co do faktów historycznych, podnosząc że G. S. pełnił czynną służbę wojskową w jednostce podporządkowanej MSWiA podczas gdy w tej dacie jednostki takie były zlikwidowane a skarżący był skierowany do dyspozycji MSWiA. Także i z tych powodów ani MSWiA, ani Dyrektor Biura Kadr, Szkolenia i Rozwoju MSWiA nie byli właściwi do podejmowania decyzji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarzutem najdalej idącym jest zarzut naruszenia prawa materialnego, które to naruszenie miało doprowadzić do uznania przez Sąd za prawidłową decyzję wydaną przez niewłaściwy organ. Zarzut ten nie jest zasadny. Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w kwestii właściwości organów oraz pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 28 lipca 2004 r./OSK 465-466/04/.Na mocy art. 144 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu /Dz.U. nr 27 poz. 298 ze zm./ jednostki wojskowe podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych podlegały likwidacji do dnia 31 grudnia 2001 r. Konsekwencją takiej regulacji prawnej było wykreślenie z poszczególnych aktów prawnych przepisów przyznających Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji określone uprawnienia w stosunku do likwidowanych jednostek.

Ustawą z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 154 poz. 1800/ z dniem 1 stycznia 2002 r. wykreślony został przepis art. 108 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./, stanowiący poprzednio podstawę prawną wykonywania w stosunku do żołnierzy zawodowych pełniących służbę w podporządkowanych mu jednostkach, uprawnień Ministra Obrony Narodowej przewidzianych w ustawie. Ustawodawca odbierając Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji uprawnienia w stosunku do likwidowanych jednostek, nie ustanowił jednocześnie przepisu wyraźnie przenoszącego uprawnienia na inny organ - Ministra Obrony Narodowej. W art. 146 ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu znalazła się regulacja prawna, stanowiąca że żołnierze zawodowi pozostający do dnia 31 grudnia 2001 r. w stosunku służby wojskowej, którzy zgodnie z art. 146 ust. 1 przechodzą do dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych mogą przejść do dyspozycji Ministra Obrony Narodowej za jego zgodą. Intencją ustawodawcy było zatem to, żeby Minister Obrony Narodowej wykonywał przyznane mu uprawnienia w stosunku do żołnierzy likwidowanych jednostek ale tylko tych, którzy przeszli do jego dyspozycji za jego zgodą. Jest to uregulowanie szczególne. Brak tym samym podstaw do twierdzenia, że to na Ministra Obrony Narodowej w sposób dorozumiany przeszły uprawnienia przysługujące dotychczas Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. W myśl art. 146 ust. 3 ustawy o BOR, Minister Spraw Wewnętrznych został zobowiązany do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierzy, którzy w terminie do dnia 31 grudnia 2001 r. nie przeszli do dyspozycji MON. Ten przepis jest przepisem szczególnym w odniesieniu do zasady określonej w art. 74 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, że z zawodowej służby wojskowej zwalnia żołnierzy zawodowych Minister Obrony Narodowej. Ta regulacja oznacza, że skoro Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji został szczególnie uprawniony do wydawania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego żołnierzom likwidowanych jednostek, to jednocześnie zostały wyłączone w tym zakresie kompetencje Ministra Obrony Narodowej. Tym samym zaskarżoną decyzję wydały właściwe organy.

Takie stanowisko potwierdza wykładnia dokonana w zaskarżonym wyroku, odnosząca się do regulacji zawartej w rozporządzeniu MON z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. nr 7 poz. 38 ze zm./, w którym w rozdziale 11 /par. 163- par. 165/ uregulowano służbę wojskową żołnierzy zawodowych w jednostkach podporządkowanych MSWiA. Przepisem par. 1 pkt 24 rozporządzenia MON z dnia 10 stycznia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. nr 5 poz. 54/ uchylono przepisem par. 1 pkt 24 rozdział 11 ale zarazem postanowiono w par. 3, że przepisy, o których mowa w par. 1 pkt 24, stosuje się jednak do żołnierzy zawodowych, którzy w dniu 31 grudnia 2001 r. pełnili służbę wojskową w jednostkach podporządkowanych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych albo pozostawali w dyspozycji tego ministra, do czasu przejścia do dyspozycji MON albo zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

W tej sytuacji zarzut wadliwego określenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sytuacji prawnej G. S. /jako pełniącego w dacie 31 grudnia 2001 r. czynną służbę wojskową w jednostce wojskowej podporządkowanej MSWiA gdy w rzeczywistości gdy pozostawał on w dyspozycji MSWiA/, choć zasadny, nie miał wpływu na wynik sprawy.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.