Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 788/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [....]r. nr [....] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [....] Nr [....] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. na zasadzie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u B. S. [....] pochodzenia zawodowego wymienionej w poz. [....] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Jak wynika z uzasadnienia decyzji jej wydanie nastąpiło w oparciu o orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. nr [....] o braku podstaw do uznania choroby zawodowej - [....] pochodzenia zawodowego u B. S. zatrudnionej od [....] r. do [....] r. w "A" w C. oraz od [....] do [....]r. w "B" Sp. z o.o. w C. na stanowisku [....], gdzie miała kontakt ze [....]. Organ stwierdził, że z dokumentacji lekarskiej wynika, iż na podstawie badania podmiotowego, przedmiotowego, konsultacji [....] i [....], a także obserwacji klinicznej w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w tym [....], które wykazało [....] nie było podstaw do przyjęcia zawodowego tła stwierdzonej [....].

Od powyższej decyzji B. S. wniosła odwołanie kwestionując wydane w toku postępowania orzeczenie lekarskie domagała się przeprowadzenia ponownych badań. Podkreśliła, że pracę w szkodliwych warunkach wykonywała przez ponad 34 lata pracując bezpośrednio przy różnego rodzaju [....]. W [....] r. jej stan zdrowia uległ całkowitemu pogorszeniu, gdy pracowała w kontakcie ze [....], który później został wycofany. W tym czasie była hospitalizowana w szpitalu. Zdaniem skarżącej występujące u niej problemy zdrowotne, są wynikiem szkodliwych warunków pracy.

W toku postępowania odwoławczego Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o przeprowadzenie badania B. S. oraz wydania stosownego orzeczenia.

Orzeczeniem lekarskim z dnia [....] r. lekarze w.w. placówki nie rozpoznali u B. S. [....] pochodzenia zawodowego. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że zostało ono wydane na podstawie obserwacji klinicznej, dokumentacji lekarskiej szpitala Instytutu, oraz dokumentacji nadesłanej przez organ sanitarny. Wskazano, że [....] wykazała w [....] pozazawodowe, [....]. W konkluzji orzeczenia stwierdzono, iż rozpoznana u B. S. [....] ma podłoże atopowo [....], za czym przemawiają wyniki [....].

Decyzją z dnia [....] r. nr [....] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez placówkę służby zdrowia schorzenia zakwalifikowanego do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie istniało w miejscu pracy i w czasie jej wykonywania.

Jakkolwiek organ przyznał, że B. S. pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu [....], to jednak orzeczenia lekarskie dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych I i II szczebla wykluczyły wystąpienie tej choroby zawodowej. W orzeczeniach tych jednostek wydanych na podstawie wywiadu zawodowego i chorobowego, obserwacji klinicznej i przeprowadzonej [....], która wykazała w [....] pozazawodowe - [....] środowiska pracy - nie rozpoznano [....] pochodzenia zawodowego. Zdaniem organu nie było podstaw by kwestionować orzeczenia oparte na przeprowadzonych badaniach specjalistycznych wydanych przez lekarzy jednostek organizacyjnych służby zdrowia o których mowa § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz w oświadczeniu pisemnym złożonym na rozprawie B. S. nie godząc się z powyższą decyzją wniosła o jej uchylenie, o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia u niej choroby zawodowej oraz o odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu. Kwestionując orzeczenia lekarskie wystąpiła o ponowne badanie w innej placówce. Nadmieniła, że w latach [....]-[....] otrzymywała dodatek za pracę w warunkach szkodliwych. Zdaniem skarżącej stwierdzona u niej choroba narządu [....], która trwa nieprzerwanie od [....] r., związana jest z pracą w warunkach szkodliwych, zaś [....] od [....] r. udokumentowana jest przez lekarzy.

W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że w toku postępowania administracyjnego został wyczerpany dwuinstancyjny tryb diagnostyczno-orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne, zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) choroba zawodową jest to choroba ujęta w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Jednocześnie zgodnie z 2 § 2 rozporządzenia zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w poz. [....] wykazu chorób zawodowych - [....]. Dla tej choroby okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia zawodowego wynosi 1 rok.

Zatem w świetle powołanego wyżej przepisu rozporządzenia i wykazu chorób zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do rozpoznania choroby zawodowej muszą nastąpić w czasie trwania narażenia zawodowego lub w ściśle określonym czasie po zakończeniu pracy w warunkach takiego narażenia. Ustalenie co do wskazanego okresu stanowi istotną przesłankę orzekania w przedmiocie choroby zawodowej. Tymczasem organy w ogóle pominęły tą kwestię, która w pierwszym rzędzie wymagała wyjaśnienia.

Podstawę wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowią zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych (§ 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Oznacza to, że materiał dowodowy musi być zgromadzony i poddany ocenie zgodnie z zasadami przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego.

Do wydania orzeczenia lekarskiego na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych właściwi są lekarze zatrudnieniu w jednostkach organizacyjnych wymienionych w § 5 ust 2 - 3 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo badawczy ( § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia ). Z tym, że w myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Celem powyższej regulacji jest zapewnienie pracownikowi możliwości quasi instancyjnej kontroli prawidłowości orzeczenia lekarskiego przez jednostkę inną niż ta, która wydała niekorzystne dla niego orzeczenie.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., a zatem jednostki o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 z dnia 6 kwietnia 2005 r. zostało wydane na podstawie obserwacji klinicznej B. S. w szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w tym diagnostyki [....]. W aktach sprawy znajduje się karta wypisowa szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [....] r., z której wynika, że B. S. przebywała na obserwacji klinicznej w tym szpitalu w okresie od [....] do [....] r. , gdzie została skierowana przez jednostkę diagnostyczną I stopnia.

Z kolei w orzeczeniu Instytutu z dnia [....] r. wskazano, że zostało ono wydane na podstawie obserwacji klinicznej, dokumentacji lekarskiej będącej w posiadaniu szpitala Instytutu. Orzeczenie to wraz z kartą wypisową ze szpitala Instytutu z dnia [....] r. zostało przesłane Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w K.. Z powyższego wynika, że obie placówki medyczne I i II stopnia wydały orzeczenia w oparciu o badania przeprowadzone przez szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., a zatem przez jednostkę II stopnia w rozumieniu § 5 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych.

Odnosząc powyższe okoliczności do treści cyt. wyżej § 6 ust. 1 rozporządzenia, wydaje się oczywiste, że orzeczenie obejmować musi badania lekarskie wykonane przez lekarzy danej jednostki orzeczniczej. Zatem niedopuszczalne jest wydanie orzeczenia przez lekarzy jednostki I stopnia w oparciu o wyniki badań przeprowadzonych przez lekarzy jednostki organizacyjnej II stopnia.

Przyjęcie odmiennego stanowiska podważałoby jednocześnie sens regulacji § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia, zgodnie z którym pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo badawczy, a zatem przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Odnosząc pojęcie "ponowne badanie" do treści § 6 ust. 1 rozporządzenia oczywistym jest, iż obejmować ono musi badania lekarskie i pomocnicze pracownika, a także badanie jego dokumentacji medycznej przeprowadzone przez tę jednostkę.

Tymczasem jak już wskazano orzeczenie jednostki I stopnia zostało oparte w na badaniach przeprowadzonych w szpitalu Instytutu, a zatem w jednostce organizacyjnej II stopnia. Nie ulega również wątpliwości, że lekarze Instytut wydali swoje orzeczenie na podstawie tych samych badań przeprowadzonych w szpitalu tegoż Instytutu. Zatem w istocie w sprawie doszło do wydania orzeczenia wyłącznie przez jedną jednostkę medyczną, tj przez jednostkę II stopnia, skoro to ta jednostka przeprowadziła badania. Zauważyć dodatkowo należy, że na karcie wypisowej ze szpitala Instytutu widnieją podpisy tych samych lekarzy Instytutu, którzy następnie wydali orzeczenie z dnia [....] r.

Sąd uznał zatem wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki I stopnia, jako wydane bez zachowania cytowanych powyżej przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, bowiem nie zostało ono oparte o badania przeprowadzone przez lekarzy tej jednostki. To zaś oznacza, że w sprawie w istocie doszło do wydania jednego orzeczenia. Powyższe uchybienie stanowi jednocześnie naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a tym samym naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a.

Naruszenie wskazanych przepisów postępowania oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w pierwszej kolejności ustali, czy zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w 2 § 2 rozporządzenia. Dopiero pozytywne ustalenie powyższego stanowić będzie podstawę do skierowania skarżącej na ponowne badania lekarskie do innego instytutu naukowo-badawczego. Przy czym przed skierowaniem na badania organ ten będzie miał również na względzie wyjaśnienie kwestii podnoszonej w odwołaniu, a dotyczącej rodzaju [....] z jakim skarżąca miała kontakt.

Natomiast, jak wynika z powołanych na wstępie przepisów sąd administracyjny jest właściwy wyłącznie do badania zgodności z przepisami prawa aktów wydanych przez organy administracji publicznej. Oznacza to, że sąd ten nie jest właściwy do orzekania w przedmiocie zasądzenia odszkodowania.