Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 38/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134,  art. 145 par. 1 i  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po zapoznaniu się z odwołaniem [...] Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w W. (powoływane dalej jako "[...]") od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze z powodu jego bezprzedmiotowości wynikającej z przyczyn podmiotowych.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Prezydent W., po rozpatrzeniu wniosku dawnego właściciela nieruchomości - R. P. z dnia 8 października 1948 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]:

1. ustanowił na 99 lat, na rzecz Z. D., L. D., B. P. i T. P. - następców prawnych byłego właściciela, prawo użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu o pow. [...] m², stanowiącego część działki ew. nr [...] w obrębie [...] położonej w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...]);

2. ustalił czynsz symboliczny z tytułu użytkowania wieczystego oraz

3. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m² stanowiącego działkę ew. nr [...] w obrębie [...] znajdującego się w liniach rozgraniczających ul. [...].

W pozostałych punktach organ określił warunki użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że działka ew. nr [...] znajduje się we władaniu [...] Przedsiębiorstwa [...]. Z wyłączeniem gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości KW nr [...] pozostaje w użytkowaniu wieczystym [...]. Na działce tej znajduje się wybudowany w 1952 r. budynek – hala obsługowo naprawcza o pow. użytkowej [...] m². Granice dawnej nieruchomości hipotecznej obejmują część tej hali o pow. [...] m² oraz grunt, w skład którego wchodzi wiele urządzeń podziemnej i naziemnej infrastruktury technicznej obsługujących halę, takich jak główne przyłącze wodociągowe z wodomierzem i głównymi zaworami, sieć kanalizacyjna, elektryczna, główny wyjazd z hali itp. Mając powyższe na uwadze i powołując się na dotyczącą m.in. przedmiotowego gruntu uchwałę Rady W. z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w sprawie studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego W., organ uznał, że korzystanie z gruntu przez następców prawnych dawnego właściciela da się pogodzić z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego, a zatem spełnione zostały przesłanki z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, powoływany dalej jako "dekret") do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Organ wskazał jednocześnie, że pozostała część gruntu o pow. [...] m² z dawnej nieruchomości KW Nr [...] znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...], co uniemożliwia ustanowienie do tego gruntu prawa użytkowania wieczystego, z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 7 ust. 2 dekretu.

Po rozpoznaniu odwołania [...] Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w W. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2008 r. umorzyło postępowanie odwoławcze wskazując, że w odwołująca się Spółka nie ma legitymacji strony, a tym samym nie może skutecznie wnieść odwołania od decyzji I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że materialną podstawę decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. stanowił art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu, z treści którego wynika, że osobami których interesu prawnego dotyczy postępowanie w sprawie są właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni. Odwołująca się Spółka nie należy do żadnej z ww. kategorii osób. Ponadto [...] nie służy żadne prawo do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], zatem nie ma legitymacji strony tego postępowania. Przedmiotowy grunt nie stanowi już przedmiotu prawa użytkowania wieczystego odwołującej się, bowiem decyzja Zarządu Związku W. z dnia [...] czerwca 1993 r., nr [...], stwierdzająca nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, została w części dotyczącej gruntu o pow. [...] m² wyeliminowana z obrotu poprzez stwierdzenie jej nieważności ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2002 r., nr [...]. Skoro natomiast stwierdzenie nieważności decyzji wywiera skutek ex tunc, to odwołującej się Spółce nigdy nie służyło prawo do części przedmiotowego gruntu. [...], nie mając legitymacji strony, nie może zatem wnieść skutecznie odwołania od decyzji I instancji, a zaskarżona decyzja została odwołującemu się doręczona jedynie do wiadomości. Z uwagi na powyższe organ uznał, że postępowanie wszczęte odwołaniem [...] jest bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało jednocześnie, że organ orzekający w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. orzeka wyłącznie o prawie do gruntu, dlatego nie ma podstaw do tego aby orzekał w kwestii poniesionych nakładów, czy też o obowiązku ich zwrotu, gdyż kwestie te należą do właściwości sądów powszechnych.

Od decyzji z dnia [...] października 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło [...] Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w W., wnosząc o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 28 kpa poprzez uznanie, że skarżąca nie jest stroną postępowania, art. 6, 7 i 8 kpa w postaci naruszenia zaufania strony do organów Państwa, nierównego traktowania stron postępowania, nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz art. 31 i 94 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.) w zw. z § 210 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) poprzez uznanie, iż można przyznać prawo użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanej budynkiem należącym do skarżącej, którego nie da się podzielić. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca posiada interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej decyzji, bowiem nabyła prawo użytkowania wieczystego do całej nieruchomości znajdującej się przy ul. [...]. Dopiero w wyniku ujawnienia roszczeń spadkobierców byłych właścicieli co do części nieruchomości o pow. [...] m², decyzja o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz [...] uznana została za nieważną z mocy prawa. Skarżąca swój interes prawny wywodzi również z faktu, że uprawomocnienie się decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. spowoduje, iż nie będzie ona mogła ponownie uzyskać prawa użytkowania wieczystego na przedmiotowej działce. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca wskazała również, że podmiotem mającym interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa może być także wieloletni posiadacz samoistny nieruchomości sąsiedniej, który poczynił na nią nakłady i która stanowi jedną całość gospodarczą i faktyczną z inną nieruchomością sąsiednią, która jest jego własnością. Skarżąca jest natomiast posiadaczem nie tylko przedmiotowej działki, ale również nieruchomości sąsiednich.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Z. D., L. D., B. P. i T. P. również wnieśli o jej oddalenie i wskazali, że w całości podzielają argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w stosunku do aktów, które zostały wydane z naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem nieważności lub wznowieniem postępowania albo naruszeniem przepisów, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 P.p.s.a.).

Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie kontroli sądowej podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2008 r. umarzająca postępowanie odwoławcze wszczęte na skutek odwołania [...] Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w W. od decyzji Prezydenta W. z dnia z dnia [...] lipca 2008 r., ustanawiającej na 99 lat, na rzecz Z. D., L. D., B. P. i T. P., prawo użytkowania wieczystego zabudowanego gruntu o pow. [...] m², stanowiącego część działki ew. nr [...] w obrębie [...] położonej w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...]). Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało oparte na stwierdzeniu, że odwołująca się nie posiadała w postępowaniu administracyjnym przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem nie legitymowała się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to należy uznać za słuszne.

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw organowi na prowadzenie postępowania odwoławczego i zakończenie go decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty, gdy odwołanie nie pochodzi od strony. Stwierdzenie przez ten organ, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Ustalenie interesu prawnego powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ I instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem zgodnie z art. 136 kpa.

Stroną postępowania administracyjnego, stosownie do przepisu art. 28 kpa, jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Możliwość ta istnieć powinna aktualnie, a nie w przeszłości, i wynikać powinna wprost z decyzji będącej przedmiotem odwołania.

W sprawie o ustanowienie prawa własności czasowej - użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu warszawskiego, jak słusznie wywiódł to organ, stronami postępowania są osoba wnioskująca o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz osoby, które dysponują prawem rzeczowym do nieruchomości objętej wnioskiem.

Takie uprawnienia nie przysługują zatem podmiotowi nie legitymującemu się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, a więc nie przysługują one podmiotowi, który dokonał nakładów na przedmiotowej nieruchomości i nią faktycznie władał. Jak wynika z akt administracyjnych, w dacie wydawania zaskarżonej decyzji przedmiotowy grunt nie stanowił już przedmiotu prawa użytkowania wieczystego [...], bowiem decyzją z dnia [...] marca 2002 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Związku W. z dnia [...] czerwca 1993 r., nr [...], stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu – w części dotyczącej gruntu o pow. [...] m². Stwierdzenie nieważności orzeczenia uwłaszczeniowego spowodowało natomiast, że orzeczenie to zostało usunięte z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, tj. od dnia jego wydania. Powszechnie przyjmowana jest w takich przypadkach fikcja prawna polegająca na traktowaniu takiego orzeczenia tak jakby nigdy nie zostało wydane, co w przedmiotowej sprawie skutkuje tym, że skarżącej nigdy nie służyło prawo do części przedmiotowego gruntu. W związku z powyższym [...], nie mając żadnego tytułu prawnego do nieruchomości, której dotyczy decyzja ustanawiająca prawo użytkowania wieczystego, legitymuje się tylko interesem faktycznym do kwestionowania zapadłych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć.

Dlatego Sąd całkowicie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, o braku przymiotu strony przez skarżącą w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2008 r. i konieczności umorzenia postępowania odwoławczego.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że skoro skarżącej odmówiono przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 31 i 94 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 210 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bowiem stanowi on w istocie zarzut co do decyzji I instancji.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.