Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1319/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par 1, art. 67b
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant: Asystent sędziego Tomasz Furmanek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.T. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od nieruchomości związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej za czerwiec 2014 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Z. z dnia [...] r. odmawiającą A Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. umorzenia zaległego podatku od nieruchomości związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej za miesiąc czerwiec 2014 r. w kwocie 48.716,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 93,00 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji podniesiono, że spółka złożyła wniosek z dnia 18.06.2014 r. w sprawie udzielenia pomocy de minimis w postaci umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za miesiąc czerwiec 2014 r., w którym prośbę motywowano tym, że:

- w latach 2008-2013 na prace naprawcze, konserwacyjne i adaptacyjne, wykonane na obiekcie położonym w Z., Spółka poniosła nakłady o łącznej wartości blisko 2 mln zł,

- zarządzanie obiektem przemysłowym w tak trudnym środowisku, jakim jest gmina Zelów, jest wyjątkowo skomplikowane,

- na skutek nieprawidłowego użytkowania przez najemcę wynajmowanej powierzchni, we wrześniu 2012 r. spłonęła część obiektu, tj. hala o pow. 4.360 m2, a koszt odbudowy oszacowano na ponad 5 mln zł, koszty pozostałe na ok. 1 mln zł (m. in. zabezpieczenie pogorzeliska, czasowe wyłączenie z eksploatacji).

Podatnik oświadczył, że w bieżącym roku budżetowym oraz w dwóch poprzedzających go latach nie korzystał z żadnej pomocy de minimis. Wnioskowaną pomoc ma zamiar przeznaczyć na prace remontowe i adaptacyjne obiektu, by przyciągnąć kolejnych przedsiębiorców do Z.

Organ I instancji zebrał materiał dowodowy obrazujący sytuację finansowo-ekonomiczną Spółki. Na podstawie bilansów, rachunków zysków i strat oraz informacji dodatkowych za lata 2010-2014 organ dokonał oceny stanu majątkowego, źródeł jego finansowania, wielkości osiąganych przychodów i ponoszonych kosztów. W oparciu o te dokumenty podał wartość aktywów trwałych, a także aktywów obrotowych (zapasów, należności krótkoterminowych, inwestycji krótkoterminowych) na koniec roku 2010, 2011, 2012, 2013 i na dzień 31.03.2014 r. oraz dokonał ich analizy.

Organ wskazał, że z przeprowadzonej analizy wynika, iż w latach 2010-2012 wzrastał kapitał własny Spółki. Według rachunku zysków i strat podatnik osiągnął dochód do opodatkowania za okres 2010 r. – 2014 r. Poza tym w analizowanym okresie utrzymywana była tendencja rozwoju produkcji zbliżona do lat ubiegłych. Wszystkie zobowiązania budżetowe oraz w stosunku do pracowników płacone były terminowo.

Organ powołał przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, tj. art. 67b § 1 pkt 2 oraz art. 67a § 1 pkt 3. Stwierdził, że "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" to pojęcia nieostre i nie mają jednoznacznej definicji. W oparciu o orzecznictwo i literaturę wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego".

Organ I instancji poinformował, iż w przedmiotowej sprawie miało miejsce zdarzenie o charakterze losowym, tj. pożar, w wyniku którego spłonęła część hali, jednak zdarzenie to miało miejsce we wrześniu 2012 r., a do września 2013 r. nie odnotowano żadnych trudności w regulowaniu należności podatkowych - wszystkie raty wpłacane były terminowo. Wskazał, że Spółka jest w stanie uregulować należności podatkowe, bowiem posiada majątek i generuje dochody przewyższające koszty. W związku z zaistniałym zdarzeniem losowym (pożar) na bieżąco korygowana była wysokość należnego podatku. Hala o pow. użytkowej 4.189,00 m2, została całkowicie "zdjęta" z opodatkowania, natomiast pozostałe budynki, na czas ich wyłączenia z użytkowania, opodatkowane były niższą stawką podatkową. Kwota należnego podatku za 2012 rok pomniejszyła się o 47.236,00 zł, co nie pozostało bez znaczenia dla budżetu Gminy. Organ podkreślił, że w przypadku wystąpienia zdarzeń losowych konsekwencją jest, że podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych, natomiast w oświadczeniu z dnia 02.10.2013 r. strona sama wskazała, że mimo znacznego zadłużenia ze strony najemców, była w stanie regulować należności podatkowe, pokrywając je z innych źródeł dochodu. Z akt sprawy wynika, że zobowiązania budżetowe oraz w stosunku do pracowników są również regulowane terminowo - nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, że Spółka znajduje się w szczególnie złej sytuacji, uniemożliwiającej zapłatę należnego podatku. Wobec tego, w ocenie organu, obecna sytuacja majątkowa i finansowa Spółki nie wypełnia przesłanki ważnego interesu podatnika. Zdaniem organu w sprawie nie występuje też przesłanka interesu publicznego.

Odnosząc się do podnoszonych we wniosku o umorzenie zaległości podatkowych okoliczności organ wskazał, że:

- dokonując zakupu nieruchomości Spółka musiała liczyć się z koniecznością ponoszenia nakładów na remonty czy prace konserwacyjne, a poniesione w latach 2008-2013 nakłady (blisko 2 mln), chociaż wysokie, są inwestycją mającą przynieść zysk w przyszłości,

- wszelkie działania inwestycyjne powinny być dostosowane do możliwości finansowych i tak kalkulowane, aby w miarę możliwości zabezpieczyć środki na regulowanie należności podatkowych,

- mając na uwadze "interes podatnika" i "interes publiczny" Burmistrz Z. umorzył Spółce zaległy podatek od nieruchomości wraz z należnymi odsetkami za miesiące styczeń – czerwiec 2008 r. w łącznej kwocie 283.248,00 zł - w tej sytuacji ponowne wspieranie tego samego podatnika poprzez umorzenie zaległości stawiałoby go w uprzywilejowanej pozycji wobec innych podmiotów regulujących swoje zobowiązania,

- szczególnej sytuacji, uzasadniającej zastosowanie ulgi, nie stanowi argument dotyczący trudności w zarządzaniu obiektem, gdyż wszyscy przedsiębiorcy działający na terenie gminy mają jednakowe warunki do prowadzenia działalności gospodarczej,

- nie można przerzucać konsekwencji działania podmiotu (profesjonalisty) na państwo i społeczeństwo; podatnik posiada środki z innych źródeł na zapłatę podatku, mimo nieuregulowanych przez najemców należności,

- podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy i obowiązek płacenia wynika z samego faktu posiadania nieruchomości, bez względu na to, czy przynosi ona dochód czy stratę i czy podatnik posiada środki na jego zapłatę,

- fakt otrzymania niskiej, nieadekwatnej do poniesionych kosztów, kwoty ubezpieczenia nie może być rekompensowany poprzez zaniechanie poboru należności podatkowych,

- ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obciąża wyłącznie prowadzącego i nie może odbywać się kosztem Gminy, na której ciąży obowiązek realizowania zadań ustawowych.

Uwzględniając powyższe, organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia podatnikowi wnioskowanej ulgi.

Od decyzji organu podatkowego I instancji Spółka złożyła odwołanie wnosząc o: 1) uchylenie decyzji, 2) umorzenie zaległego podatku od nieruchomości za miesiąc czerwiec 2014 r.

Mając na uwadze zarzuty odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we wskazanej na wstępie decyzji wskazało, że materialnoprawną podstawą do udzielania ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy - Ordynacja podatkowa.

Stwierdzono, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 67b § 1 ww. ustawy, organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1) które nie stanowią pomocy publicznej,

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis,

3) które stanowią pomoc publiczną (udzielaną w bliżej określonych w tym przepisie celach i na zasadach opisanych w dalszych paragrafach art. 67b, nawiązujących niemal w całym zakresie do regulacji prawa wspólnotowego - obecnie unijnego).

Podkreślono, że w każdym przypadku ubiegania się podatnika o zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, podstawą ich udzielenia jest istnienie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, o czym stanowi art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, mający zastosowanie do wszystkich podatników ubiegających się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Dopiero po wnikliwym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy i stwierdzeniu, że występują powyższe przesłanki, przemawiające za udzieleniem ulgi podatkowej, organ podatkowy rozpatruje wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej.

Wyjaśniono, że uregulowana w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej instytucja udzielania ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych, oparta została na zasadzie uznania administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji odmówił Spółce umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za miesiąc czerwiec 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę stwierdzając, iż nie znalazł wystarczających przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi.

W ocenie Kolegium, organ podatkowy I instancji, działając w ramach przyznanego mu uznania administracyjnego, zasadnie przyjął, iż nie zachodzą przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej do umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za miesiąc czerwiec 2014 r. w wysokości 48.716 zł i odsetek w kwocie 93 zł. Przytoczone w uzasadnieniu decyzji argumenty potwierdzają trafność tego stanowiska. Ze znajdujących się w aktach sprawy rachunku zysków i strat - wariant kalkulacyjny za 2012 i 2013 rok wynika, że rok 2012 zakończył się zyskiem netto 352.731,10 zł, a dochód do opodatkowania wyniósł 501.052,60 zł, rok 2013 zakończył się zyskiem netto 766.817,71 zł, dochód do opodatkowania wyniósł 917.889,92 zł. Na użytek dokonania analizy aktualnej sytuacji finansowej Spółki organ brał również pod uwagę rachunek zysków i strat-wariant kalkulacyjny za rok 2014 na dzień 31.03.2014 r., według którego Spółka osiągnęła zysk na sprzedaży w wysokości 497.576,83 zł, zysk netto na działalności gospodarczej wyniósł 214.237,91 zł a dochód do opodatkowania za rok 2014 wyniósł 79.486,08 zł.

Z bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2012 r. wynika, że Spółka na koniec 2012 r. posiadała należności krótkoterminowe w wys. 2.713.821,26 zł (na początek roku wynosiły 3.610.371,25 zł), w tym z tytułu dostaw i usług 2.213.453,54 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynosiły 2.242.291,95 zł (na początek roku wynosiły 3.436.452,78 zł), w tym z tytułu dostaw towarów i usług 1.379.142,62 zł. W 2012 r. ogólnie zmniejszyła się wartość aktywów trwałych. które na początek tego roku wynosiły 2.942.459,03 zł, a na koniec roku wynosiły 2.936.360,71 zł, ale wzrosła wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto, która na koniec roku wynosiła 8.664.187,66 zł (wartość na początek roku to 8.328.996,32 zł). Aktywa obrotowe wynosiły na koniec 2012 r. 6.527.137,02 zł, a zapasy 1.249.228,54 zł. Kapitał własny Spółki to 7.221.205,78 zł (na początek roku wynosił 6.868.474,68 zł).

Natomiast z bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2013 r. wynika, iż kapitał własny Spółki wynosił 7.576.575,77 zł. Rzeczowe aktywa trwałe Spółki na koniec 2013 r. wynosiły 2.223.752,40 zł, a aktywa obrotowe 6.960.715,84 zł, zaś wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto wynosiła 8.045.019,84 zł. Wartość zapasów to 1.448.829,55 zł. Spółka na koniec 2013 r. posiadała należności krótkoterminowe w wys. 2.363.654,55 zł, w tym z tytułu dostaw i usług 1.786.201,45 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynosiły 1.607.892,47 zł.

Z oświadczenia z dnia 2 października 2013 r. dotyczącego obiektu położonego w Z. i okresu rozliczeniowego 01.01. - 30.08.2013 r. wynika, iż Spółka wystawiła najemcom faktury za najem/dzierżawę o łącznej wartości brutto 710.000,00 zł, zadłużenie najemców na dzień 31.08.2013 r. wynosiło 552.000,00 zł, za ww. okres zapłacony podatek od nieruchomości wyniósł 384.000,00 zł, a brakująca suma 226.000,00 zł została pokryta przez firmę A z innych źródeł dochodu (produkcja).

Zdaniem organu odwoławczego, na podstawie powyższych danych należy przyjąć, iż w analizowanym okresie utrzymana była tendencja rozwoju produkcji zbliżona do lat ubiegłych, ponoszone były nakłady inwestycyjne, Spółka osiągała zyski. Zobowiązania budżetowe oraz wobec pracowników regulowane były terminowo. Wobec tego nie znajduje, w opinii organu, uzasadnienia podniesiona przez skarżącą w odwołaniu argumentacja odnośnie spadku eksportu od stycznia 2014 r. o 50%, w związku z sytuacją polityczną na wschodzie (Rosja, Białoruś, Ukraina). Przyjęto, że po analizie sytuacji finansowo-ekonomicznej Spółki nie ma podstaw do stwierdzenia, iż poniosła ona straty z tego tytułu, nie przedstawiono też żadnych dowodów na poparcie tego faktu.

Organ wskazał, że mimo pożaru i poniesionych strat Spółka nadal rozwija się, inwestuje powiększając wartość rzeczowych aktywów trwałych i kapitał własny oraz uzyskuje zyski. W sprawozdaniu Zarządu Spółki z o.o. A z działalności jednostki w roku obrotowym 2012 (tj., kiedy był pożar) wskazano na wzrost wartości aktywów trwałych brutto o 335.191,34 zł i rozwój firmy w kierunku innych gałęzi przemysłu niż przemysł lekki. Nie wskazano w nim na zdarzenie losowe - pożar hali w Z., które w znacznym stopniu zaważyłoby na sytuacji finansowej Spółki, a które jest jednym z głównych motywów uzasadniających wniosek o umorzenie zaległości podatkowych. Ponadto otrzymanie niskiej, nieadekwatnej do poniesionych kosztów kwoty ubezpieczenia nie może być rekompensowane poprzez zaniechanie poboru należności podatkowych.

Wyjaśniono także, że w realiach gospodarki rynkowej trudności finansowe związane z nieterminowym regulowaniem należności przez odbiorców towarów czy usług (najemców) nie są zjawiskiem wyjątkowym i szczególnym. Z tym problemem boryka się wiele podmiotów. Okoliczność niewywiązywania się przez najemców z obowiązku terminowego regulowania należności nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych. Natomiast zmniejszenie dochodów Gminy z racji umorzeń zaległości podatkowych, powoduje zmniejszenie środków przeznaczanych na realizację potrzeb zbiorowych społeczeństwa.

Organ podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją wyjątkową. Przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych nie może stanowić "nagrody" dla podatnika z tytułu inwestycji prowadzonych na terenie Gminy. Ponoszenie nakładów w celu osiągnięcia zysku, nie może uzasadniać umorzenia zaległości podatkowych.

Przeznaczenie środków jedynie na korzyść jednego podmiotu gospodarczego jest sprzeczne z zasadami równego traktowania wszystkich podatników. Nie można usprawiedliwiać "interesem publicznym" uprzywilejowania jednego podatnika kosztem całej społeczności lokalnej.

Kolegium zwróciło uwagę, iż organ pierwszej instancji rozważył wniosek podatnika również w kategoriach interesu publicznego, wskazując jednocześnie, że Spółka zatrudnia na terenie Gminy Z. 19 osób, natomiast pozostała działalność skupiona jest na odpłatnym wynajmie powierzchni pod działalność innych firm. Wszelkie próby przyciągnięcia kolejnych przedsiębiorców leżą zatem w interesie Spółki, służą poszerzeniu jej działalności i mają na celu osiągnięcie zwiększonych dochodów. Kolegium wskazało przy tym, że w Z. działa ponad 20 firm zatrudniających blisko 100 osób.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ odwoławczy stwierdził, że w sytuacji Spółki nie zachodzą szczególne względy, które uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono następujące naruszenia:

1. prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego";

2. prawa procesowego:

- art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wyjaśnienia sprawy, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego i uznaniem, iż w sprawie nie występują przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego";

- art. 121 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób rzetelny i budzący zaufanie do organów podatkowych, w szczególności poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, co skutkowało przyjęciem, że brak jest podstaw do umorzenia zaległego podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, dokonując analizy zagadnienia wystąpienia "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego" popełniły szereg błędów pojęciowych. Wskazano, iż błędne jest stanowisko organów w zakresie utożsamiania interesu publicznego z interesem Skarbu Państwa. Przesłanką umorzenia zobowiązań podatkowych jest interes ogólnospołeczny, a nie interes Skarbu Państwa.

Odnosząc się do kwestii wystąpienia w sprawie "interesu publicznego" wskazano, iż A sp. z o.o. jest podmiotem gospodarczym z kilkudziesięcioletnią tradycją, funkcjonującym w przemyśle z niemałymi sukcesami zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami. Pokreślono, że Spółka dokonując zakupu przedmiotowej nieruchomości stworzyła wiele miejsc pracy. Nie ma przy tym znaczenia fakt tak wyraźnie podkreślany przez organy, że Spółka zatrudnia we własnym zakresie tylko, a może aż 20 osób. W obiekcie zarządzanym przez Spółkę zatrudnienie znalazło już prawie 100 osób, co w obliczu problemu, jakim w Gminie Z. jest problem bezrobocia, jest ilością niebagatelną.

Ponadto strona skarżąca wskazywała, iż nie ma w zwyczaju korzystania z instytucji pomocowych, dotacji i innych instrumentów umożliwiających pozyskanie środków na finansowanie swojej działalności, a sytuacja, w której znalazła się Spółka w związku z prowadzoną na terenie gminy działalnością, jest niewątpliwie sytuacją nadzwyczajną i uzasadnia sięgnięcie po pomoc ze strony lokalnych organów.

Odnosząc się do argumentacji organu w zakresie kondycji finansowej Spółki, uznano, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji, nie dokonał analizy z należytą starannością i obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Wyjaśniono, że trudna sytuacja Spółki jest bieżąca, a konsekwencje związane z pożarem, uciążliwym najemcą (przetwórcą odpadów B sp. z o.o.) oraz najemcami nieregulującymi należności czynszowych jak najbardziej istnieją w chwili obecnej. Zdaniem autora skargi organ dokonując oceny rzeczonego wniosku winien dokonywać analizy z należytą starannością i kierować się nie tylko literalnym brzmieniem przepisów, ale i doświadczeniem życiowym oraz szeroko rozumianą logiką. Zdarzenie, które miało miejsce we wrześniu 2012 r. jest przyczyną ogromnych strat i to nie tylko w sferze materialnej. Ocena dokonana przez organ, iż zdarzenie to (pożar) powstałe w 2012 r. nie ma znaczącego wpływu na kondycję finansową Spółki świadczyć może jedynie o ignorancji organu i braku rzetelnej analizy problemu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2015 r. stanowiącym uzupełnienie skargi skarżąca wskazała, że sytuacja w jakiej się znalazła spółka wypełnia przesłanki do udzielenia jej pomocy de minimis w postaci umorzenia podatku od nieruchomości we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo strona podkreśliła, 19 stycznia 2015 r. na terenie obiektu w Z. doszło do kolejnego pożaru, który spowodował ogromne straty i będzie miał wpływ na ewentualne korzyści.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Wniosek inicjujący postępowanie w przedmiotowej sprawie jest oparty o treść. art. 67a § 1 punkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej "O.p."). Przepis ten przewiduje możliwość umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Ponieważ skarżąca jest przedsiębiorcą, zastosowanie do udzielenia wnioskowanej przez nią ulgi ma przepis art. 67b Ordynacji podatkowej, określający warunki udzielenia ulg stanowiących pomoc publiczną, nie stanowiących tej pomocy oraz będących tzw. pomocą de minimis. Podkreślić jednakże należy, że bez względu na uregulowania ww. przepisu, w każdym przypadku organ udzielający ulgi powinien stwierdzić, czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Jeżeli ważny interes podatnika lub interes publiczny nie występują w sprawie, organ podatkowy nie może udzielić ulg w spłacie należności, nawet jeżeli pomoc taka byłaby dopuszczalna na gruncie odrębnych przepisów, w tym art. 67b Ordynacji podatkowej.

Zaskarżona decyzja organu II instancji została zatem wydana w oparciu o art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Wykładnia cytowanego przepisu i jego prawidłowe zastosowanie musi uwzględniać fakt, że przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych ma charakter uznaniowy. Istotą uznania administracyjnego jest to, że organ podatkowy ma swobodę wyboru określonego rozwiązania (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2002 r. III SA 659/2001, ONSA 2003/3 poz. 105 wydany na tle analogicznego unormowania zawartego wcześniej w art. 67 O.p. oraz aprobującą glosę do tego orzeczenia M. Jaśkowskiej, zamieszczoną w OSP 2003/9 poz. 112). Zatem nawet ustalenie istnienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., nie wiąże organu podatkowego, to znaczy organ podatkowy nie musi podjąć korzystnej dla podatnika decyzji. Może (w ramach swego uznania) zadecydować o odmowie przyznania ulgi, nawet wówczas, gdy istnieje "ważny interes podatnika", czy też "interes publiczny".

Zakres sprawowanej przez Sąd kontroli decyzji uznaniowych jest znacznie ograniczony. Sprowadza się on zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury. Prawidłowe zastosowanie art. 67a O.p. wiąże się bowiem z obowiązkiem ustalenia przez organ podatkowy, czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. W konsekwencji organ podatkowy powinien w sposób prawidłowy przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie, by na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Jest zatem obowiązany dokładnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy (art. 122 O.p.), a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.) oraz wszechstronnie i wnikliwie rozważyć całokształt tego materiału (art. 191 O.p.). Dopiero po ustaleniu w sposób właściwy stanu faktycznego sprawy może dokonać prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie art. 67a O.p.

W omawianej sprawie organy uznały, że w związku ze zdarzeniem wskazanym przez Spółkę we wniosku (pożar części budynku), nie wystąpił ani ważny interes podatnika, ani interes publiczny. Nie było zatem podstaw do badania dopuszczalności udzielenia pomocy publicznej na gruncie art. 67b § 1 pkt 2 O.p.

Stanowisko takie co do zasady znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych wymienionym w zaskarżonej decyzji, a także w wielu innych wyrokach, np. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r. II FSK 532/12, LEX nr 1452548, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 stycznia 2014 r. I SA/Łd 964/13, LEX nr 1417271. Podziela je również skład orzekający w niniejszej sprawie.

Interes podatnika oraz publiczny nie mają definicji ustawowej. W literaturze wskazuje się, że "interes podatnika" to pewien stan oczekiwania, określona potrzeba zachowania posiadanych już korzyści lub wyczekiwania na pojawienie się pewnego dobra. Przez "interes publiczny" natomiast należy rozumieć dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (jednostka samorządu terytorialnego), takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dwa zasadnicze poglądy definiujące pojęcie ważnego interesu podatnika. W wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. (SA/Sz 850/98, POP 2000, nr 6, poz. 168) za "ważny interes podatnika" Naczelny Sąd Administracyjny uznał sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań podatkowych. W ocenie NSA oznacza to utratę możliwości zarobkowania lub utratę majątku.

W innym wyroku z dnia 10 marca 2009 r., I FSK 31/08, LEX nr 537191, NSA stwierdził natomiast, że "Pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji rodzinnej podatnika" (w tym przypadku sytuację gospodarczą i majątkową).

W rozpoznawanej sprawie analiza gospodarcza i majątkowa Spółki została przeprowadzona w sposób szczegółowy, w rezultacie organy obu instancji wykazały, że kondycja skarżącej jest dobra. Z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013 r. wynika, że kapitał własny Spółki wynosi 7.576.575,77 zł. Rzeczowe aktywa trwałe Spółki na koniec 2013 r. wynosiły 2.223.752,40 zł, a aktywa obrotowe 6.960.715,84 zł, wartość rzeczowych aktywów trwałych brutto wynosiła 8.045.019,84 zł, zaś wartość zapasów - 1.448.829,55 zł. Na koniec 2013 r. Spółka posiadała należności krótkoterminowe w wys. 2.363.654,55 zł, w tym z tytułu dostaw i usług 1.786.201,45 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynosiły 1.607.892,47 zł. Z rachunku zysków i strat na dzień 31 marca 2014 r. wynika, że Spółka osiągnęła zysk na sprzedaży w wysokości 497.576,83 zł, a zysk netto na działalności gospodarczej wyniósł 214.237,91 zł. W analizowanym okresie utrzymana była tendencja rozwoju produkcji zbliżona do lat ubiegłych, ponoszone były nakłady inwestycyjne, Spółka osiągała zyski. Zobowiązania budżetowe oraz wobec pracowników regulowane były terminowo.

Należy zwrócić uwagę przy tym, że zarówno w jednym, jak i w drugim rozumieniu ważnego interesu podatnika, prezentowanym we wskazanych orzeczeniach, najistotniejsze znaczenie miało ustalenie czy zobowiązany jest w stanie udźwignąć ciężar powstałych zaległości.

W rozpoznawanej sprawie, jak ustaliły organy podatkowe warunek ten został spełniony, co uniemożliwia przyjęcie, że zaistniał ważny interes podatnika.

Organy przeanalizowały wniosek Spółki również pod kątem interesu publicznego, wskazując, że udzielenie ulgi podatnikowi, który jest w stanie prawidłowo funkcjonować samodzielnie, uprzywilejowuje go wobec pozostałej społeczności lokalnej. Na terenie gminy Z. skarżąca zatrudnia 19 osób. Jednak na obszarze stanowiącym własność spółki skarżącej działa ponad 20 innych firm zatrudniających blisko 100 osób.

Należy przyznać rację organom, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Z tego względu pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa lub gminy, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem braku zapłaty należności będzie obciążenie tych podmiotów (państwa lub gminy) kosztami udzielonej pomocy, co przekłada się na całe społeczeństwo - w tym przypadku lokalne.

Sąd podziela pogląd organów, że otrzymanie przez Spółkę niskiej kwoty odszkodowania, nieadekwatnej do poniesionych strat, nie może być rekompensowane kosztem budżetu gminy.

Należy zauważyć przy tym, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej, sąd nie rozstrzyga zatem czy zaległość podatkowa powinna być umorzona. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Niewątpliwie uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Kontrola sądu sprowadza się w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego, które w omawianym przypadku nie naruszają prawa.

Analizując, czy zachodzi w sprawie ważny interes podatnika lub interes publiczny, organy podatkowe prawidłowo uznały, że okoliczności wskazane przez spółkę we wniosku i w odwołaniu, są niewystarczające do przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej, gdyż nie są okolicznościami wyróżniającymi sytuację skarżącej od sytuacji innych podatników.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy podjęły decyzje mieszczące się w ramach uznania administracyjnego. Nie doszło zatem do naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Natomiast okoliczność, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem sprawy, nie oznacza uchybienia zasadzie zaufania do organów podatkowych (art. 121 O.p.). Strona bowiem ma prawo do prezentowania swojego własnego stanowiska, zaś organ ma prawo go nie uwzględnić, jeżeli uzna, że nie ma ono odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia zasad: prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 O.p.), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, a przyjęte rozstrzygnięcie nie narusza prawa i pozostaje w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.).

Wbrew poglądowi spółki skarżącej powyższej oceny nie może zmienić także kolejne zdarzenie losowe o charakterze nadzwyczajnym, to jest pożar z dnia 19 stycznia 2015r., o którym mowa w piśmie z procesowym z dnia 10 lutego 2015r. (k. 34-36 akt sądowych). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy te sprawują kontrolę działalności organów administracji pod względem zgodności z prawem wydawanych aktów. Oznacza to, że sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonych aktów organów administracji, biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydawania decyzji.

Zatem zdarzenie, choćby o doniosłym znaczeniu, następujące po dacie wydania decyzji nie może wpływać na ocenę legalności tej decyzji.

Może natomiast stanowić podstawę do wystąpienia z kolejnym wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych.

Warto w tym miejscu zauważyć, że wyrokiem z dnia 22 stycznia 2015r. w sprawie I SA/Łd 1174/14 WSA w Łodzi oddalił skargę na decyzję organu II instancji w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za maj 2014r., to jest okres bezpośrednio poprzedzający okres będący przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podkreśla, że w całości akceptuje argumentację zawartą w uzasadnieniu cytowanego wyroku z dnia 22 stycznia 2015r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości za maj 2014r.

W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.).

P.C.