Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 461/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2019 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

We wniosku o umorzenie należności z tytułu składek S. Z. (Zobowiązany/Strona/Skarżący) wskazał, że nie ma możliwości spłaty powstałego zadłużenia, z powodu braku zatrudnienia przez ostatnie 3 miesiące.

Decyzją z [...] lutego 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zobowiązany podał, że sytuacja w której się znajduje jest trudna. Otrzymywaną z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie kwotę [...]zł miesięcznie przeznacza na zakup leków, w związku z poważną chorobą serca. Na zakup żywności pozostaje około [...] zł. Zobowiązany zaznaczył, że nie jest w stanie określić czy sytuacja materialno-bytowa ulegnie zmianie, będzie to bowiem uzależnione od jego stanu zdrowia. Poinformował również, że korzysta z pomocy matki.

Decyzją z dnia [...] maja 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2019r. Organ podał, że Zobowiązany prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w przeważającym zakresie dotyczącą realizacji projektów budowlanych związanych z wznoszeniem budynków. Działalność gospodarcza została wykreślona z rejestru CEIDG dnia [...] października 2018r. W okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie zostały opłacone należne składki na ubezpieczenia społeczne. Zakład dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019r. poz. 300), dalej jako: "u.s.u.s." oraz pod względem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2018r., poz. 362 ze zm.). Organ podał, że nie stwierdził zaistnienia przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych przesłanka wymieniona w pkt. 1 nie wystąpiła. Nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby jednoznacznie, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym czy umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniósł Zobowiązany, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, nie stwierdzono jednak braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwość przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie. Dotychczas nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w przypadku wdrożenia postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W chwili obecnej Zobowiązany spłaca układ ratalny, który został zawarty z Komornikiem. Miesięczne wpłaty obejmują kwotę [...]zł. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały przez organ rentowy wyczerpane.

Przechodząc do rozpoznania przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365), organ zauważył, że zgromadzona w toku postępowania dokumentacja dotycząca sytuacji materialno-bytowej gospodarstwa domowego Zobowiązanego nie potwierdza, aby konieczność uregulowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, przykładowo w drodze układu ratalnego, uniemożliwiła zaspokojenie Zobowiązanemu niezbędnych potrzeb życiowych. W tym kontekście organ podał, że Zobowiązany prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskuje dochód jedynie z pracy dorywczej w kwocie [...]zł miesięcznie. Wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą około [...] zł. Ponadto spłaca układ ratalny jaki został zawarty z Komornikiem w kwocie [...]zł, co daje łączną kwotę [...]zł. W związku z tym zdaniem organu, należałoby poddać dużej wątpliwości kwotę uzyskiwanego przez Stronę dochodu, gdyż wydatki jakie ponosi są niewspółmierne do zarobku, a wszystkie zobowiązania są spłacane. Zakład podkreślił, że Zobowiązany powinien wskazać wszystkie okoliczności, na podstawie których ZUS mógłby uznać wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek za zasadny i udokumentować je w sposób niebudzący wątpliwości. Organ zauważył również, że Strona nie potwierdziła korzystania z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zobowiązany nie udowodnił także, że znajdował się w trudnej sytuacji zdrowotnej, czy też posiadał orzeczenie lekarskie stwierdzające całkowitą niezdolność do pracy, co mogłoby rzutować bezpośrednio na podjęcie prac dodatkowych w celu uzyskania środków, które mógłby przeznaczyć na spłatę powstałych zobowiązań w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. W chwili obecnej pracuje dorywczo na budowie. Praca ta, jak zauważył ZUS, wymaga bardzo dobrej sprawności fizycznej i kondycji. Ponadto Skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna nie pobierająca zasiłku, co świadczy o chęci podjęcia pracy w celach zarobkowych.

Zobowiązany wykazał również istnienie zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych kredytów spłacane w miesięcznej kwocie [...]zł, w instytucjach spłacane w kwocie [...]zł miesięcznie, alimentów w kwocie miesięcznej [...] zł, powyższe zobowiązania są spłacane w układzie ratalnym zawartym z Komornikiem w łącznej kwocie [...]zł. Organ podkreślił, że układ ratalny o rozłożeniu spłaty należności zawarty na okres do dnia [...] lipca 2021r. został zerwany [...] listopada 2018r.

W ocenie organu bardzo ograniczone możliwości płatnicze ponoszone przez Zobowiązanego jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Przesłanka z § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z 2003r. nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Zgromadzone w czasie toczącego się postępowania dowody nie wskazują również by zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, natomiast było wynikiem nieopłacania składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzenia przez Stronę pozarolniczej działalności gospodarczej.

W złożonej do tut. Sądu skardze Skarżący podkreślił, że wskutek wypadku nie pracuje od września 2018r. Ponadto choruje kardiologicznie. Wskazał, że zarejestrował się w Urzędzie Pracy licząc na znalezienie lekkiej pracy, ale z uwagi na zły stan zdrowia częściej przebywał na zwolnieniu niż pracował. Zasiłek przeznacza na leki i żywność. Dodał, że kiedy zawierał układ ratalny z Zakładem jego sytuacja wyglądała inaczej. W załączeniu do skargi Strona przedłożyła dokumentację medyczną, decyzje w sprawie przyznania zasiłku okresowego oraz przyznającą świadczenie na zakup posiłków.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

I. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302 - dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ZUS narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

II. Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia umorzenia składek:

- na ubezpieczenie społeczne za okresy sierpień-wrzesień 2016r. oraz styczeń-lipiec 2017r. wraz z odsetkami za zwłokę;

- na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia do października 2016r. i od stycznia do lipca 2017r. wraz z odsetkami za zwłokę.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Regulacje prawne normujące zagadnienie umorzenia zaległych należności ZUS, zawarte są w art. 28 u.s.u.s. oraz w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Trzeba również wskazać, że stosownie do art. 32 u.s.u.s. do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie m.in. stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek mogą być przez ZUS umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., a zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2017r. poz. 2344 ze zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z cytowanego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty.

Organ analizując stan faktyczny nie stwierdził ustawowych przesłanek przemawiających za możliwością umorzenia należności ZUS, ostatecznie konkludując, że brak jest podstaw do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Organ ustalił, że nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych w sprawie nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Zobowiązanie Skarżącego przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie zachodzi. Skarżący wykazuje dochód z tytułu pracy dorywczej. Wobec Strony jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, że nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jednocześnie nie wystąpiła przesłanka, aby naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wykluczeniu podlegają zatem okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s.

Z podanych względów tut. Sąd uznaje za prawidłową ocenę organu, co do nie wystąpienia w sprawie całkowitej nieściągalności, o której mowa w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

III. Wobec tego kwestią, która pozostaje do rozważenia jest przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwość umorzenia w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Z przepisów tych wynika, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem Sądu w sprawie prawidłowa jest ocena organu co do nie wystąpienia przesłanek wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 tego rozporządzenia, a wyczerpująca argumentacja organu z powołaniem się na okoliczności i dowody zasługuje na akceptację i nie wymaga powtarzania. Natomiast wątpliwości Sądu budzi ocena sprawy w kontekście § 3 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia tj. czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Swoje stanowisko organ oparł m.in. na stwierdzeniu, że Skarżący nie wykazał dowodowo, iż korzysta z pomocy społecznej, nadto nie można jednoznacznie wykluczyć, że w przyszłości nie będzie osiągał dochodów skoro zarejestrował się jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy oraz na stwierdzeniach, że trudności finansowe nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań z tytułu składek i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do ich umorzenia. Ponadto każdy przedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą bierze na siebie ryzyko związane z jej prowadzeniem i opłacalnością, a zobowiązania wobec ZUS korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Swoje rozważania organ zakończył m.in. oceną, że inni zobowiązani znajdujący się w podobnej sytuacji wywiązują się ze swoich zobowiązań publicznoprawnych, choćby w systemach spłat ratalnych.

Zdaniem Sądu powyższa ocena organu nie jest prawidłowa i budzi wątpliwości w kontekście zebranego materiału dowodowego sprawy. Podać należy, że z ustaleń faktycznych organu wynika, iż źródłem utrzymania Skarżącego był dochód jedynie

z pracy dorywczej na budowach, w kwocie [...]zł miesięcznie. Potwierdza to oświadczenie z dnia [...] czerwca 2018r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz

o sytuacji materialnej osoby fizycznej. Sąd jednak zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się późniejsze oświadczenie tego rodzaju z dnia [...] grudnia 2018r., w którym nie wykazano osiągania ww. dochodu z pracy dorywczej. Co więcej organ w zaskarżonej decyzji na s. 6 podał: "Tworzy Pan jednoosobowe gospodarstwo domowe, (...)". Rzeczywiście w pierwszym oświadczeniu w części nazwanej "Członkowie rodziny" nie została wymieniona żadna osoba, a zaznaczono rubrykę "nie dotyczy – prowadzę samodzielnie gospodarstwo domowe". Zauważyć jednak należy, że w późniejszym oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2018r. w części nazwanej "Członkowie rodziny" została wymieniona H. Z. – matka i wykazano jej dochód. Istnieje zatem rozbieżność między danymi przywołanymi przez organ a wynikającymi z późniejszego oświadczenia. Już ta rozbieżność powoduje konieczność uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ zobowiązany jest uwzględniać nowsze oświadczenia Wnioskodawcy, bardziej aktualne na dzień wydania decyzji. Sąd zauważa także, że inne są również kwoty stałych wydatków. W pierwszym wykazano [...] zł, która to kwota przywołana jest w zaskarżonej decyzji na s. 6, natomiast w nowszym oświadczeniu stałe wydatki określono na kwotę łączną [...] zł. Różnice występują także w kwotach niektórych zobowiązań, przy czym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na s. 8 przywołano wielkości z oświadczenia wcześniej złożonego, zamiast odnieść się do złożonego później. Sąd zauważa, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lutego 2019r. Skarżący podniósł, że na dzień przypada mu kwota [...]zł. W punkcie piątym tego wniosku podał, że jego matka dzieli się z nim "tym co ma, a ma też niewiele. Po opłaceniu rachunków i zakupu swoich leków." Z powyższego jednoznacznie wynika, że Skarżącego wspomaga matka, zatem zostało wskazane źródło pokrywania należności Skarżącego, a przynajmniej w części. Stąd mając na uwadze inne kwoty wydatków oraz wskazaną pomoc ze strony matki, ponownie należy zweryfikować ustalenie, czy wydatki przewyższają osiągane dochody powiększone o pomoc ze strony matki. Jeżeli natomiast organ odrzuca oświadczenie z dnia [...] grudnia 2018r., to obowiązany jest podać tego przyczyny. W związku z tym za przedwczesne należy uznać stwierdzenie na s. 7 zaskarżonej decyzji o ponoszeniu wydatków niewspółmiernych do zarobku. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiąże Skarżącego do jednoznacznego podania kwoty zobowiązań, które faktycznie miesięcznie reguluje (płaci), aby nie utożsamiać wielkości ciążących na nim zobowiązań z kwotą faktycznie płaconą, czego nie można wykluczyć wobec treści ww. wniosku i podanych rozbieżności. Dopiero dokładna analiza sytuacji Skarżącego z uwzględnieniem aktualnego oświadczenia majątkowego pozwoli na ocenę zasadności stwierdzenia organu o możliwości spłaty należności w systemie ratalnym (s. 6 zaskarżonej decyzji). Następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy organ jednoznacznie stwierdzi czy przyjmuje, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej występuje w jego ocenie, czy nie występuje.

Odnośnie do podnoszonego przez organ stwierdzenia – co do zasady słusznego – o szczególnej ochronie prawnej z jakiej korzystają składki na ubezpieczenie społeczne, zauważyć należy, że należności alimentacyjne korzystają z pierwszeństwa przed tymi składkami, co wynika z art. 1025 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, który określa kolejność zaspokojenia stanowiąc: "Z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokaja się w następującej kolejności:

1) koszty egzekucyjne z wyjątkiem kosztów zastępstwa prawnego przyznanych przez komornika w postępowaniu egzekucyjnym; 2) należności alimentacyjne; 3) należności za pracę za okres 3 miesięcy do wysokości najniższego wynagrodzenia za pracę określonego w odrębnych przepisach oraz renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci i koszty zwykłego pogrzebu dłużnika; 4) należności zabezpieczone hipoteką morską lub przywilejem na statku morskim; 5) należności zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym albo korzystające z ustawowego pierwszeństwa oraz prawa, które ciążyły na nieruchomości przed dokonaniem w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub przed złożeniem do zbioru dokumentów wniosku o dokonanie takiego wpisu; 6) należności za pracę niezaspokojone w kolejności trzeciej; 7) należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, o ile nie zostały zaspokojone w kolejności piątej; 8) (uchylony); 9) należności wierzycieli, którzy prowadzili egzekucję; 10) inne należności."

Nie budzi zatem wątpliwości, że alimenty wymienione są już w drugiej kolejności zaspakajania. W związku z tym Skarżący obowiązany jest płacić - jako wcześniej podlegające zaspokojeniu - alimenty na małoletnie dziecko i tę okoliczność organ także obowiązany jest uwzględnić przy ocenie sprawy. Organ obowiązany jest także ocenić okoliczność przywoływaną przez Stronę, że znajduje się w trudniejszej sytuacji w relacjach z pracodawcami ze względu na pobyt w "z/k".

Sąd zwraca uwagę, że ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że z kolei Skarżący ubiegający się o umorzenie zaległości, obowiązany jest wykazać, iż przesłanki zostały spełnione składając stosowne dowody na poparcie swoich argumentów. Nie wystarczy powoływać się np. na uzyskiwaną pomoc w kwocie [...]zł z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (okoliczność przywołana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), lecz należy tę okoliczność udowodnić stosownym dokumentem urzędowym (np. decyzją) wydanym przez organ właściwy dla przyznania tego rodzaju pomocy, co Skarżący uczynił dopiero na etapie skargi (decyzje ze stycznia i kwietnia 2019r.). Z decyzji tych wynika, że przyznano Skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności oraz przyznano zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby. Jeżeli w tym przedmiocie Skarżący otrzymał decyzje na dalsze okresy, obowiązany jest je przedłożyć organowi, aby ZUS mógł ponownie ocenić wystąpienie przesłanek z ww. rozporządzenia, bowiem nowe dowody mogą mieć wpływ na odmienną ocenę dokonaną przez organ co do wystąpienia przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. W skardze Skarżący podnosi także, że ze względu na trudną sytuację nie płaci alimentów, jednakże jest to nowa okoliczność, którą organ oceni wobec uwzględnienia skargi. Zauważyć należy, że przed wydaniem każdej decyzji organ zawiadamia o przysługującym prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wówczas Skarżący – jeżeli dysponuje nowszymi dowodami w tym decyzjami i dokumentacją medyczną – powinien je złożyć, jak również przedstawić aktualną sytuację finansową i rodzinną, jeżeli uległa ona zmianie w stosunku do przedstawionej przez niego we wcześniejszych oświadczeniach. Brakiem dowodów, którymi Wnioskodawca dysponował, a nie przedłożył, czy też nie poinformowaniem o nowych okolicznościach co do zaprzestania spłacania innych należności, nie może obarczać ZUS i twierdzić, że organ odwołuje się do nieaktualnych danych, skoro sam Skarżący o nich nie poinformował przed wydaniem decyzji. To Skarżący najlepiej zna swoją sytuację materialną oraz zdrowotną i powinien ją rzetelnie z zachowaniem jej aktualności przedstawić organowi. Wobec tego, że sprawa wraca do organu, Skarżący będzie miał możliwość ponownego, rzetelnego i aktualnego przedstawienia swojej sytuacji.

Jednocześnie Sąd zauważa, że nie ma uprawnienia do umorzenia zaległych składek, jak również nie może nakazać organowi udzielenia ulgi. Ponadto w przypadku wystąpienia nawet przesłanek umorzenia, Zakład nie ma obowiązku ich umorzyć, jednakże obowiązany jest dokonać ustaleń sprawy w kontekście zasady swobodnej, a nie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego.

IV. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a.