Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2701/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15, art. 138 § 1 pkt 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 7, art. 107 § 1 i 3, art. 15, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 31
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 108, art. 115
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Danuta Dopierała, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2008 r. sprawy ze skargi H. L. i R. G. - wspólników H. s.c. w S. przy udziale M. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr[...] z [...] maja 2007r.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez H. L. i R. G. - wspólników H. s.c. w S. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2007 r. wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 23 lutego 2007r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wpłynął wniosek płatnika - spółki cywilnej H. w S. z dnia 23.02.2007r. o umorzenie należności z tytułu składek za cały okres zalegania na ubezpieczenia społeczne (okres zaległości: 12/2004, 02/2005-10/2005, 09/2006-11/2006), na ubezpieczenie zdrowotne (okres zaległości: 07/2004, 11/2004-10/2005, 08/2006-10/2006) oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (okres zaległości: 04/2005-10/2005, 06/2006, 10/2006-11/2006), powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pogorszenie sytuacji w Spółce istniejącej od 1998 r. nastąpiło na skutek zmian w firmach ubezpieczeniowych, z którymi Spółka współpracuje. Klient wyznaczał coraz niższe ceny usług. Spółka była zmuszona zmniejszyć liczbę zatrudnionych pracowników z 35 do 6 osób. Pomimo redukcji zatrudnienia, koszty wynagrodzeń pracowników oraz ubezpieczenia stanowią poważny procent trwałych obciążeń Spółki. W 2005r. w zakładzie miał miejsce pożar. Wniosek zawiera dwa nieczytelne podpisy.

Decyzją z dnia ... maja 2007 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. Nr 11, poz. 74 z 2007r.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne za okres: 12/2004, 02/2005-10/2005, 09/2006-11/2006, ubezpieczenie zdrowotne za okres: 07/2004, 11/2004-10/2005, 08/2006-10/2006, Fundusz Pracy i FGŚP za okres: 04/2005-10/2005, 06/2006, 10/2006-11/2006 oraz należności z tytułu kosztów upomnień, należności z tytułu kosztów egzekucyjnych i z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP w łącznej kwocie [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Zakład wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z informacji o stanie majątkowym o możliwościach płatniczych Spółka nie ma jeszcze zysków, jest na stratach. Wspólnik Spółki, H. L. otrzymuje dochód z innych źródeł w kwocie 514,00 zł. Spółka posiada majątek ruchomy związany z prowadzoną działalnością gospodarczą w postaci samochodu R., rok. prod. 1995, wartości 10.000,00 zł oraz kasę fiskalną i komputer. Majątek osobisty wspólników stanowią meble wartości 5.000,00 zł oraz sprzęt RTV i AGD wartości 2.500,00 zł. Majątek nieruchomy, będący własnością majątkową małżeńską M. L. i H. L. stanowi dom zapisany w księdze wieczystej (Nr KW 32377) wartości rynkowej 600.000,00 zł oraz budynek gospodarczy i działki gruntowe wynikające z załączonego do sprawy odpisu zwykłego księgi wieczystej. Oprócz zobowiązań wobec [...] banku w kwocie 260.000,00 zł, Spółka nie posiada zobowiązań wobec innych instytucji i wobec osób fizycznych. Z zaświadczenia z dnia 19.02.2007r. wydanego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. wynika, że Spółka nie posiada zaległości podatkowych -według stanu na dzień 19.02.2007r. Wójt Gminy S., decyzją z dnia [...] 01.2006r. postanowił umorzyć zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za 2005r. w kwocie 5.940,00 zł na wniosek Państwa M. i H. L., z dnia 21.12.2005r. złożony w związku z pożarem w zakładzie. Z tego też powodu została udzielona pomoc de minimis o wartości brutto 5.940,00 zł, co stanowi równowartość 1.542,86 euro. Przychód Spółki w latach poprzednich wyniósł: w roku 2004 - 497.086,28 zł i w roku 2005- 182.271,60 zł W wydanej decyzji Zakład stwierdził, że nie odmówił zebranym dowodom wiarygodności oraz mocy dowodowej.

Odnosząc się do wniosku Spółki o umorzenie należności z tytułu składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że dokonał analizy sytuacji majątkowej w celu ustalenia, czy zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek. Podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 4, stanowiących, że należności te mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Oceniając zebrany materiał dowodowy Zakład uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności. Spółka prowadzi nadal działalność gospodarczą przynoszącą określone dochody. W ocenie organu I instancji zarówno Spółka jak i wspólnicy Spółki posiadają majątek ruchomy i nieruchomy, z którego można prowadzić egzekucję (z majątku osobistego wspólników, w przypadku, jeśli zajdzie konieczność ewentualnego przeniesienia odpowiedzialności na wspólników jako osoby trzecie). W ocenie organu analiza stanu faktycznego w sprawie daje podstawy do stwierdzenia, że spłata należności, choćby w ratach miesięcznych, nie obciąży działalności Spółki. Na podstawie zebranego materiału dowodowego oraz na podstawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Zakład widzi możliwość odzyskania należności ZUS.

Wobec stwierdzenia braku przesłanek całkowitej nieściągalności, działając w ramach uznania administracyjnego, Zakład uznał, że umorzenie Spółce należności z tytułu składek byłoby w obecnym stanie faktycznym przedwczesne i działałoby na niekorzyść ubezpieczeń społecznych i innych funduszy, pozbawiając te fundusze wpływów należnych i obowiązkowych składek.

Decyzja została zaadresowana na Spółkę Cywilną H. i doręczona na adres Spółki podany we wniosku.

W dniu 29 maja 2007 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zakładu z maja 2007r. ( nazwany odwołaniem ) wnieśli H. L., R. G. i M. L. We wniosku zarzucili: naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez pominięcie, a tym samym nieuwzględnienie okoliczności wynikających z art. 28 ust. 3a i ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, naruszenie przepisów postępowania poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego, które nie wskazuje okoliczności wziętych pod uwagę przy ferowaniu decyzji przy jednoczesnym braku jednoznacznego wskazania, czy wykazane przez wnioskodawców przesłanki ubiegania się o umorzenie zostały w toku postępowania uznane za udowodnione, nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, a tym samym uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zakresu i treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, błędne ustalenie faktów w zakresie rzeczywistych możliwości Spółki spłat zaległości poprzez stwierdzenie Zakładu, iż widzi możliwości ściągnięcia należności w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego z pominięciem zmian w składzie wspólników Spółki w okresie od momentu kiedy powstały zaległości do daty złożenia wniosku, błąd formalny w ustaleniu strony przedmiotowego postępowania, poprzez błędne zaadresowanie decyzji do H. - s.c., a nie do wspólników, którzy Spółkę tworzą, nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych sprawy poprzez nie wykorzystanie przez Zakład szerszych możliwości udzielenia ulgi w spłacie składek uwzględniając okoliczność, iż do powstania zaległości przyczyniły się czynniki obiektywne i losowe, zwłaszcza szkoda pożarowa w prowadzonej działalności gospodarczej oraz zmiany na rynku [...], wadliwe wskazanie podstawy prawnej w decyzji tj. art. 28 ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przy jednoczesnym pominięciu w uzasadnieniu decyzji ust. 3a i kolejnych, nie wyjaśnienie szczegółowego algorytmu wyliczenia kwot poszczególnych należności wskazanych w decyzji, wcześniej stronie nie znanych. W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 29.05.2007r. stwierdzono m. innymi, że w decyzji nr [...] nie została wskazana dokładna data (podano tylko miesiąc). Wskazano ponadto na zmianę składu wspólników H. - s.c., który to skład jest inny w 2007r., w stosunku do roku 2004r. Poprzednio wspólnikami Spółki byli M. L. i H. L., obecnie wspólnikami są H. L. i R. G. Podkreślono, że Zakład niewłaściwie ustalił sytuację majątkową płatnika, ponieważ ustalił sytuację majątkową H. L. i częściowo M. L., nie wyodrębniając majątku Spółki od majątku wskazanych osób. Według skarżących stroną decyzji ZUS nie powinna być s.c. H. lecz wspólnicy Spółki, bowiem w świetle przepisów prawnych spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej i nie podlega ubezpieczeniu.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez H. L., M. L. i R. G. Prezes ZUS wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2007r.Nr [...], mocą której uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z maja 2007 r. Nr [...], którą odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres: 12/2004, 02/2005-10/2005, 09/2006-11/2006, ubezpieczenie zdrowotne za okres: 07/2004, 11/2004-10/2005, 08/2006-10/2006, Fundusz Pracy i FGŚP za okres: 04/2005-10/2005, 06/2006, 10/2006-11/2006 oraz należności z tytułu kosztów upomnień, należności z tytułu kosztów egzekucyjnych i z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP w łącznej kwocie [...] zł i odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres: 12/2004, 02/2005-10/2005, 09/2006-11/2006, ubezpieczenie zdrowotne za okres: 07/2004, 11/2004-10/2005, 08/2006-10/2006, Fundusz Pracy i FGŚP za okres: 04/2005-10/2005, 06/2006, 10/2006-11/2006 oraz należności z tytułu kosztów upomnień, należności z tytułu kosztów egzekucyjnych i z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP w łącznej kwocie [...] zł.

W podstawie prawnej decyzji wskazano przepis art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. Nr 11, poz. 74 z 2007r.), oraz art.. 138 § 1 pkt. 2 kpa. Jako adresata decyzji organ odwoławczy wskazał H. - spółka cywilna H. L., R. G. w S. Decyzja została doręczona H. L., R. G. i M. L.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS, odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek, przytoczył treść przepisu art. 28 ust.1 2 i 3 usus i dokonał analizy zebranego w toku postępowania przed organem I instancji materiału dowodowego. Oceniając zebrany materiał dowodowy Prezes Zakładu uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi określone przychody, co wynika z zeznań podatkowych za lata 2004-2005. Spółka posiada ruchomości (samochód R., kasa fiskalna, komputer), na których może zostać zabezpieczona wierzytelność z tytułu składek ubezpieczeniowych. Zdaniem Prezesa istnieje również możliwość przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). A zatem w przedmiotowej sprawie nie zostały wykorzystane wszystkie możliwości dochodzenia należności, tym samym mając na uwadze powyższe oraz na podstawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego Prezes Zakładu widzi możliwość odzyskania należności ZUS. Odnosząc się jednocześnie do powoływanego w sprawie argumentu dotyczącego pożaru w zakładzie, Prezes Zakładu (nie kwestionując faktu poniesienia przez Spółkę strat materialnych z tego powodu) stwierdził, że okoliczność ta nie jest wymieniona w przesłankach całkowitej nieściągalności, określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Okoliczność ta natomiast stanowi przypadek, wynikający z powołanego w decyzji rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003r., nie mniej jednak przedmiotowa sprawa, nie podlega rozpoznaniu pod względem art. 28 ust. 3a ustawy systemowej.. Prezes Zakładu stwierdził ponadto, że brzmienie powołanego przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje na to, iż ustawodawca stanowiąc o możliwości umorzenia należności z tytułu składek określił, że należności te "mogą być" umorzone przez ZUS, co oznacza, że decyzja w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, a tym samym organ, mając na uwadze nie tylko materiał dowodowy zebrany w sprawie, ale również dobro finansów ubezpieczeń społecznych i innych funduszy, ma prawo odmówić umorzenia nawet w sytuacji, jeśli prowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazałoby wystąpienie przesłanek uzasadniających umorzenie zadłużenia. Wobec okoliczności wynikających z uzasadnienia niniejszej decyzji, mając również na uwadze nałożony na Zakład obowiązek dbałości o stan finansów ubezpieczeń społecznych i innych funduszy oraz dysponując prawem do umarzania należności na zasadzie uznania administracyjnego, Prezes Zakładu postanowił nie umarzać należności z tytułu składek, uznając, że umorzenie należności byłoby w obecnym stanie faktycznym przedwczesne i działałoby na niekorzyść ubezpieczeń społecznych i innych funduszy, pozbawiając fundusze wpływu należnych i obowiązkowych składek.

Równocześnie organ odwoławczy stwierdził ,że uchylenie decyzji z maja 2007r., Nr [...], znak:. [...] nastąpiło z powodu: braku dokładnej daty wydania decyzji; błędnego zaadresowania decyzji; wskazania w sentencji decyzji art. 28 ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podczas gdy przedmiotowa sprawa nie podlega rozpoznaniu pod względem art. 28 ust. 3a (w powiązaniu z ust. 3b) powołanej wyżej ustawy.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. G. i H. L. W uzasadnieniu skargi podnieśli zarzuty zbieżne z podniesionymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskodawcom ulgi w spłacie przez umorzenie zaległych składek ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi ZUS I instancji.

Skarżący zarzucili m. innymi:

- niewłaściwą i błędną interpretację oraz naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 28 ust.3a i ust. 3b usus poprzez niezastosowanie,

- obrazę przepisów postępowania na skutek błędnego zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt.2 kpa w kontekście uzasadnienia zaskarżonej decyzji i treści decyzji w pkt.II, albowiem w sentencji nie wskazano czy decyzja została uchylona w całości, czy w części, a wskazane przez Prezesa okoliczności ( brak wskazania konkretnej daty wydania decyzji I instancji, błędne zaadresowanie, błędne wskazanie podstawy prawnej) nie zostały konwalidowane w skarżonej decyzji,

- naruszenie przepisów postępowania na skutek niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności nie uwzględnienie, że z aktami nie zapoznali się wspólnicy R. G. i H. L., lecz w dniu 12.04.2007r. zapoznała się z nimi M. L., która w dacie wydania decyzji nie była wspólnikiem spółki cywilnej,

- gołosłowne wykazywanie, że organ wyodrębnił i uwzględnił wyodrębnienie majątkowe spółki cywilnej H. od majątku osobistego osób uznanych przez organ za stronę postępowania- bez wskazania, który majątek został wskazany jako majątek spółki, a który okazał się majątkiem poszczególnych wspólników,

- nie uwzględnienie przy orzekaniu istotnych okoliczności sprawy, w tym tego, że organ podatkowy uznał, że w sprawie zachodzi ważny interes podatnika, który spowodował umorzenie części należności podatkowych od podatku od nieruchomości, jak również nie uwzględniono drastycznego spadku przychodów na przestrzeni 2004/2005 oraz istotnego spadku zatrudnienia co dowodzi trudnej i szczególnej sytuacji wnioskodawcy,

- brak dającego się zweryfikować stanowiska organu ZUS co do tego ,iż w sprawie nie występuje całkowita nieściągalność dłużników, w szczególności bez uwzględnienia zmian podmiotowych zaszłych w składzie wspólników spółki cywilnej w okresie od momentu kiedy powstały przedmiotowe zaległości do daty złożenia wniosku - chwili obecnej ,a przez to naruszenie art. 7, 8 i 9 k.p.a.

- nie wyjaśnienie szczegółowego algorytmu wyliczenia kwot poszczególnych należności wskazanych w decyzji - wcześniej stronie nie znanych, a tym samym naruszenie art. 107 k.p.a. i zasady z art. 9 kpa

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem

tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Badając zaskarżoną decyzję w takim zakresie, Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przede wszystkim należy podnieść, iż na gruncie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. I SA/Wr 2499/00, SA/Bd 193/03, SA/Rz 2135/01) ukształtowanego na bazie Ordynacji podatkowej mającej, w granicach zakreślonych w art. 31 u.s.u.s., odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek oraz uwzględniając zgodne z nim orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (np. III SA/Wa 263/05) przesądzone zostało, iż do należności z tytułu składek stosować należy w sposób odpowiedni art. 108 § 1 i art. 115 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że wspólnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania składkowe spółki. Ustalenie tej odpowiedzialności oraz określenie wysokości zobowiązania, z jego szczegółowym rozpisaniem na składki obciążające osobiście wspólników, jeśli ma to miejsce w sprawie oraz składki płacone przez nich, jako pracodawców, winno nastąpić w jednej decyzji, której adresatami muszą być wszyscy wspólnicy. Wydanie takiej decyzji i jej prawidłowe doręczenie wspólnikowi otwiera dopiero organowi drogę do obciążenia wspólnika spółki cywilnej niezapłaconymi składkami, a także, w dalszej kolejności, do możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W rozpatrywanej sprawie ze skargi H. L. i R. G. wspólników spółki cywilnej H. w S. brak jest poprzedzenia decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP, decyzją ustalającą spełniającą wyżej wskazane rygory.

Organy obu instancji przed wydaniem decyzji odmawiającej umorzenia należności składkowych spółce cywilnej H. nie ustaliły nawet kto i w jakim okresie był wspólnikiem tej Spółki. Organ I instancji do którego wpłynął zawierający dwa nieczytelne podpisy wniosek z dnia 23 lutego 2007r. o umorzenie należności Spółki Cywilnej H. z tytułu składek, nie wezwał do uzupełnienia braków formalnych wniosku i nie wyjaśnił kto podpisał wniosek i czy były to osoby uprawnione do składania oświadczeń woli w imieniu spółki. Dokonał przy tym ustaleń dotyczących stanu majątkowego H. L. i M. L., która w chwili składania wniosku nie była już wspólnikiem spółki cywilnej H.. Ponadto jako adresata decyzji Zakładu z maja 2007r. wskazano spółkę cywilną H. bez wskazania imion i nazwisk wspólników tej spółki, co stanowi istotne uchybienie w sprawie. Odbiór decyzji potwierdziła M. L., która nie była już wspólnikiem Spółki i organ nie ustalił, jej umocowania do odbioru korespondencji kierowanej do Spółki . Brak więc podstaw do uznania, że decyzja i instancji została doręczona zgodnie z wymogami art. 45 kpa.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. prezes ZUS , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w pkt. I. uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z maja 2007 r. Nr 67/2007, którą odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres: 12/2004, 02/2005-10/2005, 09/2006-11/2006, ubezpieczenie zdrowotne za okres: 07/2004, 11/2004-10/2005, 08/2006-10/2006, Fundusz Pracy i FGŚP za okres: 04/2005-10/2005, 06/2006, 10/2006-11/2006 oraz należności z tytułu kosztów upomnień, należności z tytułu kosztów egzekucyjnych i z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP w łącznej kwocie [...] zł i w pkt. II. odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres: 12/2004, 02/2005-10/2005, 09/2006-11/2006, ubezpieczenie zdrowotne za okres: 07/2004, 11/2004-10/2005, 08/2006-10/2006, Fundusz Pracy i FGŚP za okres: 04/2005-10/2005, 06/2006, 10/2006-11/2006 oraz należności z tytułu kosztów upomnień, należności z tytułu kosztów egzekucyjnych i z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP w łącznej kwocie [...]zł.

Rozstrzygnięcie w pkt. II decyzji Prezesa ZUS jest więc tożsame z uchylonym rozstrzygnięciem organu I instancji. Jako adresata decyzji drugoinstancyjnej wskazano jednakże Spółkę cywilną H. H. L., R. G.

Nie wdając się w merytoryczną ocenę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS należy stwierdzić, że decyzja ta jest obarczona wadą skutkującą koniecznością jej uchylenia, bowiem do jej wydania doszło z naruszeniem zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a. Wymaga podkreślenia, że istota dwuinstancyjności polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji, przy czym podstawy materialnoprawne obu rozstrzygnięć są te same (por. wyrok NSA z dnia 8.06.1998 r. sygn. akt II SA 540/98, Lex 41863). Dla uznania, że została zrealizowana zasada dwuinstancyjności nie wystarcza, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia organów dwóch różnych stopni. Rozstrzygnięcia te muszą być tożsame co do podmiotów oraz co do przedmiotu postępowania. Organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt. 2 kpa ma obowiązek orzec co do istoty sprawy, a więc odnośnie przedmiotu rozstrzygnięcia, orzekając odmiennie niż organ I instancji w zakresie praw i obowiązków stron postępowania, bądź umarzając w tym zakresie postępowanie. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia te są takie same.

Uzasadniając uchylenie decyzji organu I instancji Prezes stwierdził , że uchylenie decyzji nastąpiło z powodu: braku dokładnej daty wydania decyzji; błędnego zaadresowania decyzji; wskazania w sentencji decyzji art. 28 ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podczas gdy przedmiotowa sprawa nie podlega rozpoznaniu pod względem art. 28 ust. 3a (w powiązaniu z ust. 3b) powołanej wyżej ustawy.

Organ odwoławczy ustalając istnienie tak istotnych uchybień proceduralnych w decyzji organu I instancji jak niewłaściwe zaadresowanie i doręczenie decyzji winien był, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy, a przede wszystkim na konieczność ustalenia kto jest wnioskodawcą i adresatem decyzji i skierowania decyzji do właściwego adresata.

Skoro w niniejszej sprawie organ odwoławczy, pomimo tak istotnych naruszeń prawa w decyzji organu i instancji, wskazując na podstawę z art. 138 § 1 pkt. 2 kpa podjął merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie identyczne w swej treści do rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji Zakładu (bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego), to należało uznać, że doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien w ramach swych kompetencji podjąć działania niezbędne do naprawienia wyżej opisanych uchybień proceduralnych. Należy jednoznacznie ustalić, kto był wnioskodawcą w sprawie i czy wniosek został skutecznie złożony, ustalić skład osobowy spółki H. w poszczególnych okresach, a następnie jednoznacznie sprecyzować stronę postępowania i adresata decyzji oraz postąpić zgodnie z wyżej wskazanymi zaleceniami z poszanowaniem przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. Dopiero dokonanie tych ustaleń pozwoli na dokonanie oceny istnienia przesłanek umorzenia wnioskowanych należności.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z naruszeniem przez organ administracji art. 15, 138 § 1 pkt. 2, 77 § 1, art. 80, art. 7 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. orzekł, jak w sentencji.