Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 550/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 2 pkt 1, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 10 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Rektora [...] na rzecz skarżącego G. M. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] czerwca 2015r., Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepis art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2012r, poz. 572 ze zm..), oraz przepis § 19 ust.1 pkt 6 Regulaminu Studiów Wyższych w [...] (Zarządzenie Wewnętrzne [...] z [...] maja 2012r.), a także art.138 § 1 ust. 2 k.p.a. (powinien być art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. - podkreślenie Sądu), Rektor [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] maja 2015r., Nr [...] o skreśleniu G. M. z listy studentów.

W uzasadnieniu tej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący G. M. jako student Wydziału [...] studiów stacjonarnych I stopnia kierunku [...] był zobowiązany, zgodnie z § 11 Regulaminu Studiów Wyższych w [...] do nieprzekroczenia dopuszczalnego deficytu ECTS wynoszącego 10 punktów, aby uzyskać prawo do wpisu na VI semestr studiów I stopnia.

Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 6 Regulaminu Studiów Wyższych w [...] Dziekan Wydziału może skreślić z listy studentów studenta, w przypadku: "stwierdzenia braku postępów w nauce (o czym mowa w § 11 ust. 10 i 13 p. 1, § 11 ust. 13 p. 2, § 24 ust. 2)".

W dniu [...] marca 2015r. Dziekan Wydziału [...] wydał decyzję o skreśleniu G. M. z listy studentów, która została uchylona przez Rektora w dniu [...] kwietnia 2015r. i przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kolejną decyzją z dnia [...] maja 2015r. organ I instancji orzekł o skreśleniu w/w z listy studentów, od której odwołał się G. M. składając podanie w dniu 12 czerwca 2015r. w dziekanacie Wydziału [...].

Dalej organ odwoławczy podkreślił, że po zapoznaniu się z dokumentacją dotyczącą przebiegu toku studiów stwierdzono, iż został przez skarżącego przekroczony deficyt punktowy z przedmiotów realizowanych w semestrze zimowym 2014/2015, po uprzednim wznowieniu - wynoszącym 18 pkt ECTS. G. M. otrzymał z tych przedmiotów ocenę 2.0 gdy dopuszczalny deficyt punktów wprowadzony do programu kształcenia Wydziału [...] uchwałą Rady Wydziału z dnia [...].09.2012 r. wynosi 10 punktów. W opisanej sytuacji organ stwierdził u w/w brak postępów w nauce i tym samym podtrzymał decyzję Dziekana o skreśleniu G. M. z listy studentów.

Zdaniem organu decyzja organu I instancji jest prawidłowa, stąd brak jest podstaw do jej uchylenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisaną wyżej decyzję Rektora, G. M. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, a także przywrócenie skarżącego w prawach studenta [...] i umożliwienie kontynuowania nauki wg obecnego programu kształcenia. W uzasadnieniu skargi, skarżący zarzucił m. innymi, że organ I instancji policzył jedynie ilość kursów niezaliczonych, co jest niezgodne z w/w zapisami Regulaminu Studiów. Ponadto ustalenie wielkości deficytu ECTS powinno nastąpić po rozpatrzeniu zgłoszonych uwag o naruszeniu prawa do nauki według § 5 ust. 1 Regulaminu Studiów i z respektowaniem zasady czynnego udziału strony (art. 7 k.p.a.). Skarżący podniósł, że w uzasadnieniu decyzji o skreśleniu z listy studentów, organ I instancji stwierdził, iż uzyskanie niedostatku postępu w nauce poprzez niezaliczone kursy w wielkości 18 ECTS uzasadnia skreślenie z listy studentów poprzez niedostateczny postęp w nauce. Jednakże jest to - zdaniem skarżącego, stan niezgodny ze stanem faktycznym, gdyż na podstawie bilansu punktów ECTS deficyt wynosił 12 punktów. Tym samym doszło do znacznego błędu, polegającego na nieprawidłowej ocenie postępów w nauce wskutek błędnego przypisania kilku kursów na poczet deficytu. Fakt ten został podniesiony w odwołaniu do Rektora [...], jednakże organ ten nie uchylił decyzji Dziekana, twierdząc, iż przekroczony został dozwolony deficyt ECTS na Wydziale [...] (10 punktów ECTS), stąd brak jest postępów w nauce. Organ II instancji (Rektor) nie uwzględnił, iż ewentualne stwierdzenie przekroczonego limitu ECTS nie przesądza o podjęciu decyzji o odebraniu możliwości kontynuowania nauki przez studenta przez brak postępów w nauce. Zgodnie z zasadami ustalonymi przez Radę Wydziału [...], oraz uwzględniając w Regulaminie Studiów (§ 19, ust.1 zdanie 2), studenci z przekroczonym deficytem mogą się ubiegać o kontynuowanie nauki z deficytem powyżej ustalonego limitu poprzez wniesienie podania do Dziekana w tej sprawie. Skarżący podniósł przy tym, że zwyczajowo, podana te są rozpatrywane przy deficycie nieprzekraczającym 15 punktów ECTS i często kończą się zgodą na kontynuację nauki, co opisują zasady opublikowane przez administrację wydziału przed początkiem semestru akademickiego. W przypadku limitu 12 ECTS niemal zawsze są rozpatrywane pozytywnie.

Ponadto w ocenie skarżącego, organ I instancji (Dziekan) dopuścił się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie rozpatrzenia złożonego (ustnie) wniosku o stwierdzenie faktycznej niemożliwości realizacji jednego z kursów wskutek błędu w systemie obsługi studentów (JSOS). Uwaga o wystąpieniu naruszenia prawa do nauki przez system JSOS została zgłoszona w dniu [...] marca 2015r. na dzień przed wydaniem decyzji o skreśleniu z listy studentów. Powodem zgłoszenia wniosku był faktyczny brak możliwości realizacji kursu dydaktycznego [...] (2 pkt ECTS). System komputerowy uniemożliwiał zapisanie do grupy zajęciowej i wyświetlał komunikat o zaliczeniu kursu. Było to związane z faktem, iż w dotychczasowym programie studiów był realizowany kurs akademicki o tej samej nazwie, lecz w innym wymiarze godzinowym. Ponieważ kurs z poprzedniego programu nie został zaliczony zamiast aktualnego, komunikat o zaliczeniu kursu był błędny. W połączeniu z faktem, iż system JSOS blokował możliwość wpisania się na zajęcia tego kursu, faktycznie uniemożliwiało jego realizację i zaliczenie.

Zdaniem skarżącego, dopiero po ewentualnym negatywnym rozpatrzeniu zgłoszonych powyższych uwag ( art. 77 i 78 k.p.a.), Dziekan miał prawo stwierdzić przekroczenie limitu ECTS. O naruszeniu tej zasady świadczy natomiast w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku, deficyt ECTS wynosił 10 pkt i kontynuowanie nauki nie zależało od ubiegania się o zgodę Dziekana.

Nadto skarżący podniósł, że zgłoszone uwagi zostały udokumentowane w postaci zarejestrowanego dwukrotnie, nieprawidłowego komunikatu o zaliczeniu kursu (załącznik 2 do skargi). Jest to zarejestrowany wygląd panelu użytkownika w momencie próby zapisu na kurs dydaktyczny. Plik został utworzony w dniu zapisów na zajęcia w semestrze letnim 2014/2015 w systemie JSOS i nie był od tego dnia modyfikowany. Zarejestrowany komunikat dotyczył sytuacji analogicznej, tj. pojawienia się komunikatu o zaliczeniu kursu dydaktycznego w sytuacji, kiedy był to kurs zrealizowany, ale nie przeniesiony jako zajęcia już zaliczone. Sytuacja ta wystąpiła przy próbie zapisania na zajęcia dydaktyczne w semestrze letnim i dotyczyła kursów dydaktycznych [...] i [...]. Skarżący podkreślił, że w danym momencie posiadał bilans dorobku wystawiony przez Dziekana i wiedział o nieprawidłowości działań systemu JSOS. Tym samym, system JSOS wprowadził skarżącego w błąd w sytuacji, kiedy nie miał możliwości porównania treści komunikatu ze stanem faktycznym. Powodem tego był fakt, iż Dziekan nie określił (co było jego obowiązkiem wynikającym z §19 ust. 3 Regulaminu Studiów przy uwzględnieniu art. 35 ust. 3 k.p.a.) różnic programowych i bilansu zajęć już zaliczonych. Bilans ten został wydany 27.10.2014r., z blisko miesięcznym opóźnieniem, co uniemożliwiało w praktyce konfrontację ze stanem faktycznym komunikatu w systemie JSOS. Ponieważ [...] zobowiązała się do zapewnienia studentom możliwości realizowania programu kształcenia, gdy zaś JSOS jest jedynym sposobem dokumentacji przebiegu studiów, Dziekan nie miał – w ocenie skarżącego, podstaw merytorycznych do odrzucenia tego wniosku. Tym samym deficyt ECTS powinien zostać obliczony jako 10 punktów i uprawniać do wpisu na semestr VI bez ubiegania się o zgodę Dziekana. W konsekwencji skarżący stwierdził, że organ I instancji nie rozpoznał w całości stanu faktycznego, odmawiając przyjęcia i rozpatrzenia zgłoszonych uwag. Stąd zasadna jest w ocenie skarżącego skarga i wnioski w niej zawarte.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, stwierdzając m.innymi, że decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów [...] podjął w ramach swych kompetencji ustawowych Dziekan Wydziału [...] jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji dokonał ponownego wszechstronnego rozpatrzenia okoliczności w sprawie i wydał decyzję z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] (karta 27 akt) o skreśleniu skarżącego z listy studentów [...]. W uzasadnieniu decyzji zostały w wyczerpujący sposób podane zarówno podstawy prawne wydania decyzji jak i faktyczne rozstrzygnięcia. W tym poprzez szczegółowe i enumeratywne wyliczenie nie zaliczonych przez skarżącego, wg stanu na semestr zimowy roku akademickiego 2014/2015, jedenastu kursów wraz z podaniem ich nazw, nr kodów oraz co istotne liczby punktów ECTS każdego z kursów. Suma punktów niezaliczonych przez skarżącego kursów złożyła się na deficyt w liczbie 18, przekraczając tym samym dopuszczalny limit określony w planie studiów przyjętym uchwałą Rady Wydziału [...] z dnia [...] września 2012 r. na poziomie liczby 10 punktów ECTS deficytu (pkt.4 na str. 7 planu studiów). Co ważne były to kursy, na które skarżący uprzednio sam się zapisał, a następnie otrzymał z każdego z nich ocenę niedostateczną.

Powyższa okoliczność świadczyła - zdaniem organu, o braku postępów w nauce po stronie skarżącego, skutkującym wystąpieniem przesłanek do skreślenia go z listy studentów [...].

W kontekście powyższych okoliczności organ zwrócił uwagę, że skarżący w skardze nie podjął polemiki z wskazaną w uzasadnieniu decyzji listą niezaliczonych kursów w sensie tym, iż nie zakwestionował zakwalifikowania przez organ poszczególnych kursów do kategorii "niezaliczone". Organ zauważył, że skarżący nie kwestionuje istnienia po jego stronie przesłanek do skreślenia z listy studentów w postaci deficytu punktów ECTS, przy czym wg swego uznania ogranicza go do 12 punktów, tj. liczby nadal przekraczającej o 2 dopuszczalny limit na poziomie 10 punktów. Tym samym potwierdza istnienie po jego stronie przekroczenia dopuszczalnego limitu jako przesłanki do podjęcia decyzji o skreśleniu z listy studentów. Nie wskazuje również, które kursy miałyby być wg niego zaliczone aby uzasadnić zmniejszenie liczby deficytu punktów z 18 do 12.

W zakresie zarzutu dopuszczenia się przez organ I instancji naruszenia zasad postępowania administracyjnego poprzez rzekome nie rozpatrzenie złożonego ustnie wniosku i stwierdzenie faktycznej niemożliwości realizacji jednego z kursów wskutek błędu w Jednolitym Systemie Obsługi Studentów (JSOS), organ podniósł, że pismem z dnia 3 marca 2015 r. (karta 3 akt) skarżący został powiadomiony o wszczęciu wobec niego postępowania o skreślenie z listy studentów [...], Wydział [...], kierunek [...] i wezwany do osobistego stawienia w dziekanacie wydziału celem wyjaśnienia wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wynik postępowania. Spotkanie z Prodziekan dr hab. inż. K. P. prof. nadzw. [...] odbyło się dnia 19 marca 2015r., co potwierdza podpisana własnoręcznie również przez skarżącego notatka ze spotkania (karta 4 akt). Z treści ww. notatki nie wynika, aby skarżący w trakcie spotkania składał jakiekolwiek ustne wnioski czy też wyjaśnienia.

Powyższe potwierdza treść znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia 9 kwietnia 2015 r. (karta 19 akt) Prodziekan dr hab. inż. K. P. prof. nadzw. [...] do Dziekana Wydziału [...] dr hab. inż. J. D. prof. nadzw. [...]. Treść pisma jednoznacznie wskazuje, że przed podjęciem decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów [...] sprawa braku postępów w nauce skarżącego, w oparciu o deficyt punktów ECTS, była wszechstronnie rozpatrywana.

W podsumowaniu organ stwierdził, że z zaskarżonej decyzji jak i decyzji wydanej w I instancji wynika, co stanowiło dla organu podstawę do przyjęcia, że skarżący przekroczył dozwolony limit deficytu punktów ECTS i dlaczego organ uznał, że okoliczność ta daje mu uprawnienie do skorzystania z możliwości podjęcia działania w ramach ustawowo przyznanego "uznania administracyjnego" i wydania orzeczenia o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Z akt administracyjnych wynika wszakże, iż nie spełniony został przez skarżącego wymóg, posiadania nie więcej niż 10 punktów ECTS deficytu. W decyzjach uczelni podane zostało wyczerpująco uzasadnienie do wskazanej przesłanki skreślenia z listy studentów polegającej na stwierdzeniu braku postępów w nauce. Organ wyjaśnił, co w jego ocenie przemawiało za tym, że zasadnym było stwierdzenie, iż skarżący nie poczynił postępów w nauce. Istnienie, zatem ww. podstawowych ustaleń świadczy o braku jakiejkolwiek dowolności organu, będącej zaprzeczeniem swobody rozstrzygania w ramach uznania administracyjnego. Skarżący został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, organy prowadzące postępowanie nie pozbawiły strony możliwości przedstawienia swego stanowiska a tym samym obrony swych praw. Zastosowały się również do obowiązku wyczerpującego rozważenia i oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a kwestie istotne dla wyjaśnienia sprawy ujęły w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć. To oznacza, że rozpoznawana sprawa została dostatecznie wyjaśniona, co umożliwiało zastosowanie w niniejszej sprawie przez organ normy prawa materialnego w postaci art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy o szkolnictwie wyższym.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2015r., zatytułowanym "Oświadczenie", będącym w istocie odpowiedzią na odpowiedź organu na skargę, podtrzymał w całości zarzuty oraz wnioski zawarte w skardze.

W bardzo obszernym uzasadnieniu tegoż pisma, skarżący w dalszym ciągu kwestionuje wyliczony i przyjęty przez organy deficyt punktów ECTS. Skarżący podkreślił, że obowiązki Dziekana w zakresie kontrolowania postępów studenta w nauce, oraz metody jej dokonywania precyzuje Regulamin Studiów [...]. Zgodnie z pkt 3, ust 10 § 11, oraz ust 8 § 11 ocena ta występuje na podstawie wyliczenia różnicy między wielkością sumy punktów, jaką student posiadał, oraz jaką posiadać powinien według realizowanego przez niego programu kształcenia. Tym samym Dziekan musi się wykazać znajomością pełnego bilansu przedmiotów zaliczonych przez studenta (a przynajmniej ich wartości punktowej ECTS) oraz realizowanego przez niego programu studiów. Również ze względu na ogólne zasady organizacji studiów wyższych w Polsce, podejmując się oceny postępów w nauce studenta kierownik jednostki dydaktycznej (Dziekan) musi odnieść się do realizowanego przez studenta programu studiów (art. 161 ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym), a biorąc pod uwagę tryb uzyskania efektów kształcenia (art. 164 a ust. 1), oprzeć ocenę o ilość punktów zaliczonych studenta w poprzedzającym okresie akademickim, a nie skupienie się na wykazie przedmiotów niezaliczonych.

Tymczasem w uzasadnieniu decyzji o skreśleniu nie znajdujemy – zdaniem skarżącego, ani razu wzmianki o wielkości tego bilansu. Organ I instancji przytoczył jedynie informację o ilości przedmiotów niezaliczonych, co nie wypełnia nałożonych na niego obowiązków przez Regulamin Studiów w zakresie kontroli postępu w nauce studentów. Przyjęty sposób uzasadnienia decyzji o skreśleniu wskazuje, iż organ przyjął założenie, iż wartość punktowa ECTS przedmiotów niezaliczonych jest równa różnicy punktowej, o której mowa w Regulaminie.

Sposób oceny postępów w nauce przez Dziekana Wydziału [...] nie daje – w ocenie skarżącego, poprawnego i obiektywnego wyniku. Nieprawidłowa metodologia liczenia deficytu punktowego jest poważnym uchybieniem ze strony Dziekana (organu I instancji), co winno obligować Rektora do uchylenia decyzji na mocy art. 70 ust. 3 Ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym.

Aby zaś rozstrzygnąć o słuszności zarzutów podniesionych w odwołaniu, w myśl art. 107 k.p.a. oraz w związku z art. 140 k.p.a., organ odwoławczy (Rektor) winien był – zdaniem skarżącego, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. W tym celu, zgodnie z pkt 3 ust 10 §11 Regulaminu Studiów [...], winien ustalić wartość punktową zakwestionowanych kursów, a następnie zapoznać się z programem studiów skarżącego, a w szczególności z wartością punktową ECTS przeznaczonych do realizacji w V semestrze przedmiotów wybieralnych. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2015r., podtrzymującej skreślenie z listy studentów wynika, iż organ odwoławczy takich czynności nie wykonał.

W uzupełnieniu argumentacji dot. zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. skarżący podkreślił, że na wezwanie organu do stawienia się do dnia 18 marca 2015 r. ,|stawił się w następnym dniu po upływie tego okresu, a jednocześnie w pierwszym dniu wyznaczonego terminu dyżuru organu. Organ operuje tezą, iż "przyjąłem do wiadomości" decyzję organu o skreśleniu z listy studentów. Pojęcie to wskazuje, iż decyzja została podjęta wcześniej, co oznacza, iż organ poświadczył nieprawdę, wprowadzając w błąd stronę odnośnie terminu możliwego włączenia się strony w postępowanie. Podjęcie decyzji w pierwszym dniu, w którym doszło do włączenia się strony, należy uznać za co najmniej niewskazane.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 19 listopada 2015r., wniesionym przez Jego pełnomocnika - radcę prawnego M. Z., podtrzymał w całości treść swej skargi, zarzucając dodatkowo :

1. naruszenie przepisów postępowania art. 6, 7 i 10 w zw. z art. 77 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie przepisu art. 130 §§ 1 i 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżący powołując argumentację zawartą w skardze, a dotyczącą błędnego obliczenia deficytu punktów ECTS, podkreślił, że organy naruszyły normy prawa procesowego w szczególności przepis art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto decyzja o skreśleniu z listy studentów wydana została bez nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, co w kontekście przytoczonego stanu faktycznego zobowiązuje organ do wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej do momentu upływu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Termin ten nie został zachowany, ponieważ skarżący dzień po wydaniu decyzji został skreślony z listy studentów w systemie teleinformatycznym [...].

W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, ani organ I instancji ani organ odwoławczy, nie poinformowały skarżącego o przeprowadzonych dowodach w postaci uzyskanych stanowisk kierowników poszczególnych jednostek organizacyjnych, będących odpowiedziami na treść zarzutów skarżącego dotyczących błędów systemu zapisu na zajęcia.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skarżący został skreślony z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy tj. z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce. Decyzja organu II instancji poza wskazaniem faktu nieuzyskania zaliczenia i powołaniem przepisów nie zawiera jednak żadnego uzasadnienia. W decyzji brak wskazania dokumentów potwierdzających niezaliczenie przedmiotów.

Na gruncie niniejszej sprawy nie można – w ocenie skarżącego przyjąć aby skarżący nie uzyskiwał postępów w nauce w określonym terminie, a tym samym aby zaistniała przesłanka z art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy, albowiem skarżący w piśmie z dnia 18.05.2015 r. skierowanym do Dyrektora JSOS [...] sygnalizował, iż system naliczania punktów ECTS nie działa prawidłowo, wnosząc o weryfikację ustawień systemu. Według skarżącego w sposób bezpodstawny doszło do skreślenia go z realizowanych przedmiotów w systemie "[...] " co doprowadziło do wystąpienia deficytu punktowego. Jeśli skutkiem wadliwego działania systemu JSOS było nieuzasadnione zwiększenie deficytu punktowego, to nie można na gruncie art. 190 ust. 2 pkt 1 omawianej ustawy przyjąć, że wystąpił brak postępów w nauce i w konsekwencji wydać decyzji o skreśleniu go z listy studentów. Ponadto, zważyć należy również na fakt, iż decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. "uznania administracyjnego".

Nie ulega zdaniem skarżącego wątpliwości, że zaskarżone decyzje organów obu instancji zostały wydane po przeprowadzeniu postępowania, w którym nie zachowano minimum procedury administracyjnej, co przy zarzucie strony skarżącej dotyczącym naruszenia gwarancji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, przekracza granicę uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji o skreśleniu z listy studentów z powodu braku postępów w nauce, nie jest równoznaczny ze swobodą procedowania organów uczelni. Przeciwnie, na co zwrócone zostało wielokrotnie w orzecznictwie, z fakultatywnością skreślenia z listy studentów, nierozerwalnie związany jest obowiązek wszechstronnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Stąd wniesiono jak wyżej.

W piśmie procesowym organu z dnia 26 stycznia 2016r., organ ponownie stwierdził, że skarżący nie zaliczył, wg stanu na semestr zimowy roku akademickiego 2014/2015, jedenastu kursów. Suma punktów niezaliczonych przez skarżącego kursów złożyła się na deficyt w liczbie 18, przekraczając tym samym dopuszczalny limit określony w planie studiów przyjętym uchwałą Rady Wydziału [...] z dnia [...] września 2012 r. na poziomie liczby 10 punktów ECTS deficytu (pkt.41 na str. 7 planu studiów). Co ważne były to kursy, na które skarżący uprzednio sam się zapisał, a następnie otrzymał z każdego z nich ocenę niedostateczną. Powyższa okoliczność świadczyła o braku postępów w nauce po stronie skarżącego, skutkującym wystąpieniem przesłanek do skreślenia go z listy studentów [...].

Ponadto organ podniósł, że zważywszy iż w dniu 22.02.2016 r. rozpoczyna się semestr letni roku akademickiego 2015/2016, pismem z dnia 22.01.2016 r., doręczonym organowi dnia 25.01.2016 r., skarżący wniósł o wznowienie studiów w ww. semestrze roku akademickiego 2015/2016. Wniesienie ww. pisma w ocenie organu przeczy w istocie zasadności składania przez skarżącego jak i uwzględnienia przez tut. Sąd wniosku skarżącego o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu do powyższego pisma organu, organ odwoławczy w piśmie z dnia 11 marca 206r. poinformował, że podanie skarżącego o wznowienie studiów w dniu 4 lutego 2016 roku zostało pozytywie rozpatrzone przez Prodziekana Wydziału [...][...]. Prodziekan wyraził zgodę z dniem 22 lutego 2016 roku na ponowne przyjęcie skarżącego na studia. Decyzja skarżącemu została wysłana listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Skarżący decyzję odebrał w dniu 11 lutego 2016 roku. Skarżący po wznowieniu studiów, nie dokonał jednak zapisu na kursy, które powinien realizować w semestrze letnim 2015/2016 w celu zmniejszenia deficytu, nie zgłosił się również do Dziekanatu Wydziału w celu podpisania umowy o świadczenie usług edukacyjnych na studiach stacjonarnych. W związku z zaistniałą sytuacją, w dniu 7 marca 2016 roku Prodziekan Wydziału [...] wszczął procedurę skreślenia skarżącego z listy studentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a także gdy zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a. ( art. 145 § 1 pkt.2 p.p.s.a.).

Oceniając - według powyższych kryteriów - prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowane decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit." c" p.p.s.a.).

Na wstępie podkreślić należy, że odwołanie jest instytucją procesową tworzącą możliwości uprawnionym podmiotom zaskarżenia decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art.140 k.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym w sprawach nieuregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi zatem na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Przy czym podkreślić należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wynikającą z treści art. 138 k.p.a., organ odwoławczy nie może się ograniczyć wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Rozstrzygnięcie to polega na ponownym rozpoznaniu sprawy merytorycznie w jej całokształcie w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Organ ten musi ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Ponadto organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzeć wszystkie żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Uprawniony jest także , zgodnie z art.136 k.p.a. do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

W orzecznictwie przyjęte zostało, że dwuinstancyjność postępowania oznacza, iż złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie (wyrok NSA z dnia 1 października 2009r., sygn. akt II FSK 658/08, publ. LEX nr 532803).

Powyższe pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ drugiej instancji nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego, gdyż nie rozpoznał w całokształcie merytorycznie sprawy.

Niesporne jest w niniejszej sprawie, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012r., Nr 572 ze zm.) oraz przepisy Regulaminu Studiów Wyższych w [...], wprowadzonego Zarządzeniem Wewnętrznym [...] Rektora [...] z dnia [...] maja 2012r..

I tak zgodnie z treścią art. 190 ust.1 w/w ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Z kolei ust.2 w/w art.190 ustawy stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

W myśl zaś art.190 ust.3 ustawy - od decyzji takiej przysługuje odwołanie do rektora, a decyzja rektora jest ostateczna .

Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 207 ust.1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Odwołać się w tym miejscu należy, do poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000r., sygn. akt SK 19/99, publik. w OTK nr 7, poz. 258).

Powyższy pogląd zaakceptowany został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 13 października 2011 r., sygn.akt I OSK 1304/11 , Lex nr 1069584).

Oznacza to, że orzekające w niniejszej sprawie organy, obowiązane były przestrzegać przepisów procedury administracyjnej, w tym między innymi zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 7, art. 8 k.p.a.) oraz zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.), podejmując działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.77 § 1, art.80 k.p.a.)

Istotne jest w niniejszej sprawie to, że cyt. wyżej przepis art. 190 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym - wskazuje na obligatoryjne i fakultatywne przesłanki skreślenia studenta z listy studentów.

Niewątpliwe jest, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie miała przesłanka fakultatywna określona w cyt. wyżej art. 190 ust. 2 pkt 1 omawianej ustawy, co oznacza, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. "uznania administracyjnego", a wskazuje na to sformułowanie przepisu, który stanowi, że "kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów".

Podkreślić należy, że w orzecznictwie przyjęte zostało, iż w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie uznaniu organu administracyjnego, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia (a co ma miejsce w niniejszej sprawie), obowiązkiem tego organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Dopiero w takich warunkach podjęta decyzja uznaniowa może być oceniona nie jako decyzja dowolna, lecz mieszcząca się w granicach uznania administracyjnego.

Wydanie zatem takiej decyzji musi być poprzedzone po pierwsze : dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie zaistnienia, bądź nie - przesłanek do skreślenia studenta z listy studentów, a po drugie winna być dokonana analiza (ocena) tychże przesłanek, znajdująca następnie odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanej decyzji.

Istotne jest przy tym także i to, że decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest ponadto uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, a w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011r., sygn. akt I OSK 2006/10, publ. CBOSA).

Konieczność prawidłowego uzasadnienia wydanych w niniejszej sprawie decyzji wynika z cyt. wyżej art. 207 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, który przewiduje – jak to już wyżej Sąd podkreślił, że do decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

I tak przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu, motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012r., sygn. akt II SA/Op 8/12, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 października 2013 ., sygn. akt II SA/Po 311/13, publ. CBOSA).

Niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. i brak właściwego uzasadnienia decyzji narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji .

Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu i instancji z dnia [...] maja 2015r., Nr [...] - nie spełniają powyższych norm.

Niewątpliwe jest w sprawie, że organ I instancji wydając opisaną wyżej decyzję z dnia [...] maja 2015r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów , powołał w jej podstawie prawnej przepis § 19 ust.1 pkt 6 w/w Regulaminu Studiów Wyższych w [...], zgodnie z którym, cyt.: "Dziekan może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce ( o czym mowa w § 11 ust.10 i 13 pkt 1, § 11 ust.13 pkt 2, § 24 ust.2).".

Zauważyć po pierwsze należy, że cyt. wyżej przepis Regulaminu, identycznie, jak przepis art.190 ust.2 pkt 1 omawianej ustawy używa sformułowania "może", co stanowi jedynie o możliwości, a nie obowiązku skreślenia studenta w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce.

Istotne jest przy tym również to, że cyt. przepis § 19 ust.1 pkt 6 Regulaminu Studiów Wyższych w [...], wprawdzie nie zawiera stricte definicji "braku postępów w nauce", tym niemniej odwołanie się w tym przepisie do postanowień § 11 ust.10 i 13 pkt 1, § 11 ust.13 pkt 2, § 24 ust.2 przedmiotowego Regulaminu, pozwala na stwierdzenie, że sytuacje określone w tychże przepisach (postanowieniach) Regulaminu, stanowią niezależne od siebie (odrębne) podstawy do ewentualnego podjęcia decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów.

Okoliczność ta jest o tyle istotna, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2015r. jedynie ogólnie powołuje się na § 11 Regulaminu, stwierdzając, cyt.: " aby uzyskać prawo do wpisu na VI semestr studiów pierwszego stopnia na Wydziale [...] na kierunku [...] zobowiązany był do nie przekroczenia dopuszczalnego deficytu ECTS wynoszącego 10 pkt. Dopuszczalny deficyt punktów został wprowadzony do programów kształcenia Wydziału uchwałą Rady Wydziału z dnia [...] września 2012r. Liczba uzyskanych przez Pana G. M. deficytowych punktów ECTS świadczy o braku postępów w nauce. Pan G. M. nie zaliczył w sem. zimowym 2014/2015 następujących kursów:

[...] ([...])- 1ECTS

[...] ([...])- 2ECTS

[...] ([...])- 2ECTS

[...] ([...])- 1ECTS

[...] ([...])- 1ECTS

[...] ([...])- 2ECTS

[...] ([...])- 2ECTS

[...] ([...])- 1ECTS

[...] ([...])- 2ECTS

[...] ([...])- 2ECTS

[...] ([...])- 2ECTS 1'"

Zauważyć w tym miejscu zaś należy, że choćby przepis § 11 ust.13 pkt 1 Regulaminu - powoływany w § 19 ust.1 pkt 6 Regulaminu - stanowi, że Dziekan odmawia wpisu na semestr studentowi, który z powodu braku postępów w nauce nie uzyskał prawa wpisu na kolejny semestr, o czym mowa w ust.8.

Z kolei zgodnie z w/w przepisem ust.8 § 11 Regulaminu, cyt.: "Student uzyskuje prawo do wpisu na kolejny semestr, jeżeli łączna liczba punktów, o której mowa w ust. 10, jest nie mniejsza od liczby wyznaczonej według wzoru:

n

( pk-dn

k=1

gdzie n oznacza numer semestru poprzedzającego, dn - dozwolony deficyt punktów ECTS po n-tym semestrze, określony w planie studiów (§ 9 ust. 8 p.3), pk- sumę punktów kursów i grup kursów k-tego semestru planu studiów danego studenta. W ostatnim semestrze studiów student zapisuje się na kursy/grupy kursów dające możliwość ukończenia studiów w tym semestrze."

W świetle powyższych ustaleń, wydanie przez organ I instancji decyzji z dnia [...] maja 2015r., z powołaniem się w uzasadnieniu jedynie ogólnie na § 11 Regulaminu, zatytułowany : " ZAPISY NA KURSY, WPIS NA SEMESTR" (gdy tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, przepis § 19 ust.1 pkt 6 Regulaminu nie powołuje ogólnie § 11, lecz ściśle określone tam regulacje) i w konsekwencji przyjęcie przez tenże organ, że powodem skreślenia skarżącego z listy studentów był przekroczony deficyt punktów z przedmiotów realizowanych przez studenta w semestrze zimowym 2014/2015, pozwala na stwierdzenie, iż decyzja ta nie spełnia przede wszystkim wymogów określonych w cyt. wyżej przepisie art.107 § 3 k.p.a., zwłaszcza , że przepis § 11 Regulaminu Studiów Wyższych w [...], obejmuje 18 ustępów, a niektóre z nich składają się z kolei z kilku punktów.

Uchybienie to jest o tyle istotne, że tak z cyt. przepisu art.190 ust.2 pkt.1 omawianej ustawy, jak i postanowienia cyt. wyżej przepisu § 19 ust.1 pkt 6 Regulaminu Studiów Wyższych w [...] – niewątpliwie wynika, że podjęcie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów możliwe jest jedynie przy zaistnieniu określonej tymi przepisami przesłanki.

Skoro zaś w niniejszej sprawie, organ I instancji nie wykazał braków postępów w nauce skarżącego, odpowiadającej przyporządkowanej konkretnej regulacji (postanowienia) omawianego Regulaminu Studiów Wyższych w [...], a nadto nie wykazał (mając na względzie, że jest to decyzja uznaniowa), iż dokonał analizy (oceny) okoliczności niniejszej sprawy wyważając przy tym z jednej strony interes społeczny, z drugiej zaś strony interes skarżącego (art.7 k.p.a.), to oparcie się organu odwoławczego jedynie na w/w stwierdzeniach zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, bez odniesienia przyjętych przez organ I instancji ustaleń do regulacji Regulaminu Studiów, pozwala na stwierdzenie, iż w niniejszej sprawie nie był ustalony stan faktyczny sprawy, który dawałby podstawę do wydania przedmiotowych decyzji.

Oznacza to tym samym, że nie można ocenić czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego, skoro brak było dostatecznych podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygnięcie dokonane mimo to przez organ odwoławczy było co najmniej przedwczesne.

Zdaniem Sądu, powyższe uchybienia stanowią niewątpliwie naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), a także przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a także przepisu art. 107 § 3 k.p.a..

Zważyć należy, że w orzecznictwie podkreśla się pogląd, że to organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje bowiem formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Powyższym regułom proceduralnym zmierzającym do ustalenia prawdy obiektywnej nie sprostał w rozpatrywanej sprawie organ II instancji. Treść uzasadnienia podjętej przez ten organ decyzji nie zawiera bowiem ustaleń świadczących o tym, że podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również w sposób wyczerpujący nie zebrano i nie rozpatrzono materiału dowodowego.

Uchybienie to ma o tyle istotne znaczenie, że uzasadnienie decyzji uznaniowej, szczególnie o negatywnych dla strony konsekwencjach – a co ma miejsce w niniejszej sprawie - powinno szczegółowo wskazywać także przyczyny, argumenty, na których oparł się organ rozstrzygający sprawę, jak i powody dla których organ zastosował tę instytucję. Brak zaś prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji, nie wyjaśnienia stronie zasadności zastosowania takiego rozstrzygnięcia, uniemożliwia nadto właściwą kontrolę ze strony Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę rozpoznającego.

Nie jest natomiast rolą Sądu administracyjnego zastępowanie organu administracji w podejmowaniu rozstrzygnięć administracyjnych, a zwłaszcza poszukiwanie w całokształcie sprawy motywów, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji. Motywy te muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do wydania decyzji administracyjnej.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w doktrynie, jak i w orzecznictwie, gdzie przyjęte zostało, że z decyzjami uznaniowymi wiąże się ukierunkowana kontrola sądowa, przy której rolę, zadania i zakres kompetencji Sądu rozumie się znacznie szerzej i głębiej niż w innych sytuacjach. Kontrolę tę zaś musi umożliwiać szczegółowe uzasadnianie takich decyzji. Stąd nie tylko nie są one zwolnione z takiego obowiązku, ale ich uzasadnienie musi wskazywać w sposób jasny i czytelny na motywy, jakimi kierowano się, podejmując określone rozstrzygnięcie (por. M.Jaśkowska, Uznanie administracyjne w orzecznictwie sądów administracyjnych, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5-6/2010, str.174 –175).

W orzecznictwie ugruntowany został pogląd, że gdy nie jest dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy - a co ma miejsce w niniejszej sprawie, to nie można ocenić, czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego.

Ponadto, wskazać należy na naruszenie przez organy w toku postępowania przepisu art. 10 k.p.a., w myśl którego organy administracji obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższy przepis, gwarantujący udział strony w postępowaniu administracyjnym, ma przede wszystkim na celu zapewnienie należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy.

Z lektury akt niniejszej sprawy nie wynika natomiast, aby umożliwiono skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji tak przez organ I instancji z dnia [...] maja 2015r., jak i decyzji wydanej przez organ II instancji.

W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności tego postępowania. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej.

Zawarte zaś w art. 10 § 1 k.p.a. sformułowanie – przed wydaniem decyzji – jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia, dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji.

Zważyć przy tym należy, że w orzecznictwie powszechnie zostało przyjęte, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia.

Brak w aktach niniejszej sprawy końcowego oświadczenia skarżącego oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym mu prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył nie tylko obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a., lecz także przepis art.81 k.p.a., w myśl którego, okoliczność faktyczna może być uznana zza udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję Rektora [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] maja 2015r.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Jednocześnie Sąd pragnie zauważyć, że z uwagi na przedstawione wyżej przyczyny uchylenia wydanych w sprawie decyzji, przedwczesne byłoby odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów skargi.

Czyniąc zadość wymaganiom określonym w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd pragnie wyjaśnić, że wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z zaprezentowanych wyżej rozważań.

H.B.5.05.2016 r.