Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 359/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust.3, art. 140
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców Okręgowy Zarząd P.w B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu na współwłasność części wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], którą:

1) uznano, że część wywłaszczonej nieruchomości położonej w K., gmina J. K., oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej własność Gminy J. K., stała się zbędna na cel wywłaszczenia;

2) zwrócono na współwłasność K. W. s. S. i S. - udział 1/3, J. W. s. S. i S. - udział 1/3 i A. K. c. S. i S. - udział 1/3, nieruchomość oznaczoną numerem geodezyjnym [...] o powierzchni [...] ha, położoną w K., gm. J. K.;

3) ustalono wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na kwotę 1.056,81 zł;

4) zobowiązano niżej wymienione osoby do zwrotu na rzecz Gminy J. K., ustalonego w pkt 3 zwaloryzowanego odszkodowania, w następujący sposób:

- K. W. - udział 1/3 - kwota 352,27 zł,

- J. W. - udział 1/3 - kwota 352,27 zł,

- A. K. - udział 1/3 - kwota 352,27 zł,

jednorazowo w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie

się ostateczna.

Decyzja Wojewody P. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 1976 r., nr [...], Naczelnik Gminy w Z. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolne położone w Kleosinie z przeznaczeniem pod budowę bazy Przedsiębiorstwa R. I. – M. B. R. w Białymstoku. Wywłaszczone nieruchomości, decyzją Naczelnika Gminy w Z. z dnia [...] marca 1976 r., Nr [...], podjętą na podstawie § 3 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 22 listopada 1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie wsi, pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej, zostały przekazane ww. przedsiębiorstwu w trwałe użytkowanie, z przeznaczeniem pod budowę bazy.

W 1984 r. Wojewódzki Zarząd P. Związku Działkowców w B. wystąpił do Urzędu Gminy w J. D., o przekazanie części gruntów będących w użytkowaniu PRIMBR, a znajdujących się poza terenem bazy na urządzenie pracowniczego ogrodu działkowego. Naczelnik Gminy w J. D. decyzją z dnia [...] listopada 1984 r., nr [...], przekazał nieodpłatnie w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi P. Związku Działkowców nieruchomość rolną, oznaczoną jako działka nr [...]o pow. [...] ha, położoną w K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lipca 1996 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Gminy w J. D. z dnia [...] listopada 1984 r., nr [.], w sprawie przekazania przedmiotowej działki w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi PZD, decyzją z dnia [...] lipca 1997 r., nr [...], utrzymało w mocy swoją decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 1998 r., sygn. akt SA/Bk 1263/97, oddalił skargę złożoną przez WZ PZD na tę decyzję.

Spadkobiercy byłych właścicieli rozpoczęli w latach 1991-1992 starania o odzyskanie wywłaszczonych a niewykorzystanych na cel wywłaszczenia gruntów. Między innymi także spadkobiercy S. W., któremu decyzją wywłaszczeniową odebrano działki oznaczone wówczas numerami [...].

Pierwsze postępowanie o zwrot toczyło się jeszcze na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Ostateczną odmowę zwrotu uchylił NSA wyrokiem z dnia 14 listopada 1994 r. w sprawie o sygn. IV SA 1234/93.

Ponownie prowadzone postępowanie było zawieszone w okresie od dnia 9 maja 1995 r. do dnia 26 kwietnia 1999 r. z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie wygaśnięcia użytkowania WZ PZD. Postępowanie o wygaśnięcie użytkowania ostatecznie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe z racji dokonanego w międzyczasie stwierdzenia nieważności decyzji o przekazaniu w użytkowanie.

Po podjęciu postępowania Starosta B. decyzją z dnia [...] maja 2002 r. orzekł o zwrocie na rzecz spadkobierców S. W. działki o nr [...] o powierzchni [...] ha za jednoczesnym zwrotem przez nich odszkodowania w kwocie 273 267 złotych. Na skutek uwzględnienia przez Wojewodę P. odwołania K. W., który kwestionował rozliczenie odszkodowania przypisanego do zwrotu, sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownie zakończonego postępowania Starosta B. decyzją z dnia [...] października 2005 r. odmówił zwrotu działki o numerze [...] powołując się na zmienione brzmienie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. jej art. 137 ust. 2 wprowadzający ograniczenia możliwości zwrotu części nieruchomości niewykorzystanej na cele wywłaszczenia. Decyzja Starosty została utrzymana w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. K. W. wywiódł wówczas skargę do WSA w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 12 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 299/08 orzekł o uchyleniu decyzji odmawiających zwrotu działki o numerze [...]. U podstaw rozstrzygnięcia sądu legł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. K 6/05, który podważył konstytucyjność przepisu art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącego podstawę prawną odmowy zwrotu nieruchomości.

Sprawa ponownie wróciła do rozpoznania przez organ I instancji. W trakcie jej prowadzenia doszło do wyodrębnienia dwóch postępowań administracyjnych. Spadkobiercy S. W. wnieśli bowiem o zwrot działki [...], też wchodzącej w skład wywłaszczonego od S. W. gruntu, który znalazł się w granicach pracowniczego ogrodu działkowego, a o czym spadkobiercy wywłaszczonego nie wiedzieli wcześniej. Sprawę tę oznaczono numerem [...]. W odniesieniu do działki o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni [...] ha, której dotyczyło pierwsze postępowanie i wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. II SA/Bk 299/08, spadkobiercy S. W. wnieśli o ustalenie odszkodowania w formie pieniężnej.

Decyzją Starosty Powiatu B. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku S. W., K. W., J. W. oraz A. K., odmówiono zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], położonej w K., gm. J. K., stanowiącej własność Gminy J. K.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu uznał, że organ I instancji odmawiając zwrotu nieruchomości błędnie założył, iż w tej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej obecnie nr geod. [...], stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a tym samym spełnia przesłanki określone w art. 136 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

P. Związek Działkowców Okręgowego Zarządu P. w B. złożył skargę na ww. decyzję Wojewody P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, a Sąd ten wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 74/12, uchylił obie decyzje.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Starosta Powiatu B. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], zwrócił wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka o nr geod. [...] o pow. [...] ha położoną w K., gm. J. K., stanowiącą obecnie własność Gminy J. K., na rzecz spadkobierców byłych właścicieli K. W., Ja. W. i A. K. w udziale 1/3 - każde z nich. Ustalono wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na kwotę 1.056,81 zł oraz zobowiązano K. W., J. W. i A. K. do zwrotu na rzecz Gminy J. K. zwaloryzowanego odszkodowania, w kwotach po 352,27 zł, jednorazowo w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wziął pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie K 8/10, w którym orzeczono między innymi o niezgodności art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z art. 2 i 64 Konstytucji RP, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wydane w sprawie zwrotów nieruchomości będących we władaniu ogrodów działkowych (wyrok z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 744/12 oraz wyrok z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 827/12).

W ocenie organu, czynności w sprawie należało podjąć w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym wyłoniono w trybie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.) rzeczoznawcę majątkowego, któremu zlecono sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość działki nr [...], w tym wysokość zwaloryzowanego odszkodowania dla potrzeb rozliczenia wzajemnych świadczeń. W operacie szacunkowym sporządzonym przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego wartość rynkową działki oznaczonej nr geod. [...], wg. stanu na datę wyceny, określono na kwotę 87.300,00 zł, wartość rynkową działki ustaloną wg. stanu na datę wywłaszczenia na kwotę 83.700,00 zł, zaś wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 1.055,80 zł. Rzeczoznawca majątkowy dokonał aktualizacji kwoty zwaloryzowanego odszkodowania wyliczonej w operacie szacunkowym, ustalając na dzień [...] grudnia 2014 r. kwotę zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 1.056,81 zł.

W kwestii uprawnień skarżącego i działkowców, wynikających z art. 26 ust. 1 u.r.o.d., organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 26 ust. 2 u.r.o.d. uprawnienie do odtworzenia oraz do odszkodowania nie przysługuje za nasadzenia, urządzenia i obiekty wykonane niezgodnie z prawem. W stanie faktycznym sprawy, w związku z prawomocnym stwierdzeniem przez SKO w S. w decyzji z dnia [...] lipca 1997 r., nr [...], nieważności decyzji Naczelnika Gminy w J. D. z dnia [...] listopada 1984 r., nr [...], w sprawie przekazania przedmiotowej działki w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi PZD, stwierdzić należy, że na przedmiotowej działce obiekty, nasadzenia i urządzenia wykonane zostały niezgodnie z prawem. Wynika to stąd, że stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1984 r. ma skutek ex tunc, tzn. z chwilą uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność wadliwej decyzji skutki faktyczne, które dotąd uznawane były za skutki prawne, przestają mieć taki charakter, gdyż wadliwa decyzja została usunięta z obrotu prawnego

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł L. S..

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] grudnia 2014 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania oraz omówił, mający zastosowanie w sprawie, stan prawny, w szczególności art. 136 i 137 u.g.n. W jego ocenie, ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod budowę bazy Przedsiębiorstwa R. I. – M. B. R. w B. Cel ten został zrealizowany jedynie na części nieruchomości, zaś pozostała część znajdująca się poza terenem bazy została przekazana na urządzenie ogrodu działkowego, z pominięciem roszczeń zwrotnych przysługujących byłym właścicielom. Mając powyższe na uwadze należało uznać pozostałą część, niewykorzystaną pod budowę bazy, oznaczoną obecnie nr geod. [...], o pow. [...] ha, za zbędną na cel wywłaszczenia.

Stosownie natomiast do art. 136 ust. 3 u.g.n., warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej. Zasady rozliczenia z tytułu zwrotu nieruchomości określone zostały przepisami art. 140 ust. 1 - 4 u.g.n. Zgodnie z tymi zasadami, osoba na rzecz której zwrot następuje, zwraca aktualnemu właścicielowi, w tym przypadku Gminie J. K., ustalone w decyzji odszkodowanie. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 u.g.n., nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu. Na podstawie tego przepisu osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem [...] grudnia 1990 r. w razie zwrotu nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości. Przepis ust. 3 art. 140 stanowi, że jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do tej części nieruchomości. Zgodnie z art. 140 ust. 4 w razie zmniejszenia się lub zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określeniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości.

W ocenie organu, brak jest podstaw do rozstrzygania w zaskarżonej decyzji o odszkodowaniu przysługującym działkowcom za nasadzenia, urządzenia i obiekty ogrodu działkowego, będącego w ich posiadaniu i władaniu w dobrej wierze od [...] maja 1981 r. do [...] listopada 2012 r. Określony w art. 140 ust. 4 u.g.n. obowiązek uwzględnienia zwiększenia wartości nieruchomości podlegającej zwrotowi należy odczytywać łącznie z przewidzianym w art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. zakazem przeznaczania wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż stanowiący podstawę wywłaszczenia, co powoduje, że nakłady poczynione na nieruchomości należy brać pod uwagę o tyle, o ile były związane z realizacja wywłaszczenia. Zatem zwiększenie wartości odszkodowania nie może obejmować wszystkich nakładów poczynionych na nieruchomości, ale tylko te, które mogą być poniesione na rachunek i ryzyko podmiotu wywłaszczonego, a tymi są nakłady związane z realizacją celu wywłaszczenia. Wszelkie inne ulepszenia nie mogą obciążać podmiotu, na rzecz którego następuje zwrot. Przedmiotowy grunt użytkowany jest bez tytułu prawnego, gdyż prawomocnie stwierdzono nieważność decyzji o przekazaniu z dnia [...] listopada 1984 r. (wyrok NSA z dnia 04 marca 1998 r., sygn.. III SA 798/97). Brak więc podstaw do stwierdzenia, iż przedmiotowa nieruchomość była użytkowana w dobrej wierze w okresie wskazanym przez odwołującego się. Wbrew twierdzeniu zawartym w odwołaniu, w przypadkach uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.), wada tkwi w samej decyzji. Decyzja dotknięta taką wadą jest nieważna ex tunc, czyli nie wywołuje skutków prawnych już od chwili jej wydania.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł P. Związek Działkowców Okręgowy Zarząd P. w B., w której zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wbrew obowiązkowi ciążącemu w tym zakresie na organie II instancji poprzez niewyjaśnienie o ile wzrosła wartość przedmiotowej nieruchomości na dzień orzeczenia o jej zwrocie obecnym współwłaścicielom w porównaniu z jej stanem i wartością na dzień wywłaszczenia, a w konsekwencji znaczne zaniżenie zwaloryzowania odszkodowania przypisanego do zwrotu współwłaścicielom oraz poprzez niewyliczenie odszkodowania przez obliczenie wartości nakładów poniesionych przez Polski Związek Działkowców i poszczególnych użytkowników działek na nieruchomości.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 140 ust. 4 w zw. z art. 217 ust. 2 u.g.n. poprzez błędną ich wykładnię i ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania w oderwaniu od aktualnej wartości nieruchomości zwiększonej wskutek działań podjętych na niej przez PZD oraz działkowców w dobrej wierze;

2) art. 22 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 40) poprzez niezastosowanie go w sprawie i nie orzeczenie o odszkodowaniu należnym działkowcom i PZD.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem organów, że zarówno działkowcom, jak i PZD nie należy się odszkodowanie za nasadzenia, urządzenia i obiekty działkowe za okres użytkowania w dobrej wierze. P. Związek Działkowy otrzymał przedmiotową nieruchomość na mocy decyzji Naczelnika Gminy J. D. z dnia [...] listopada 1984 r. i działał w zaufaniu do organu władzy publicznej. PZD i poszczególni działkowcy ponieśli na tym terenie znaczne nakłady zarówno co do znacznego podniesienia klasy bonitacyjnej gruntu, jak i nasadzeń, urządzeń i obiektów. Nie mogli oni przewidzieć, że decyzja naczelnika gminy zostanie unieważniona w 1996 r. Zatem co najmniej za ten okres należy im się odszkodowanie zgodnie z art. 22 ustawy o ROD, od współwłaścicieli albo od organu władzy publicznej wskutek wydania decyzji rażąco naruszającej prawo. W 1984 r. Gmina powinna posiadać już wiedzę, że na tej części nieruchomości nie został zrealizowany cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Skutków błędów organów władzy publicznej nie można przerzucać na obywateli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w swojej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł także L. S., jednakże postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. została ona przez WSA w Białymstoku prawomocnie odrzucona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja Wojewody P. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Starosty Powiatu B. z dnia 17 grudnia 2014 r., nr [...].

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2015 r., poz. 782; dalej: u.g.n.) oraz przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 40; dalej: u.r.o.d.).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, co nie było kwestionowane przez skarżącego oraz uczestników postępowania aż do dnia [...] grudnia 2015 r., część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej obecnie nr geod. [...] o pow. [...] ha, uznana została za niewykorzystaną pod budowę bazy, a zatem na mocy art. 136 ust. 3 u.g.n. podlega ona zwrotowi. Dopiero w tym dniu uczestnik postępowania PZD Zarząd ROD "K." złożył pismo, w którym wskazuje, że w jego ocenie cel wywłaszczenia został zrealizowany. Potwierdzać to mają znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości słupy elektryczne, budynek murowany, rurociąg, kable elektryczne oraz konstrukcje betonowe i stalowe. Do wniosku tego zdaje się także przychylać strona skarżąca, która w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. dołączyła materiał dowodowy w postaci zdjęć z opisem, projektu odwodnienia ogrodu działkowego, mapy zagospodarowania terenu, załącznika graficznego do planu realizacji inwestycji, uchwałę GRN w J. D. z dnia [...] listopada 1988 r. wraz z załącznikiem graficznym oraz deklarację o przystąpieniu do PZD.

W ocenie Sądu, powyższe stanowisko zarówno skarżącego jak i uczestnika postępowania, nie zasługuje na uwzględnienie. Oba organy we wszystkich wydawanych przez siebie decyzjach, od samego początku trwania niniejszej sprawy administracyjnej, zgodnie przyjmowały, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Pogląd ten nie był też zakwestionowany przez WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 299/08. Przede wszystkim zauważenia jednak wymaga, że już NSA w Warszawie w wyroku z dnia 14 listopada 1994 r. w sprawie IV SA 1234/93, w którym uchylił obie decyzje organów administracji odmawiające zwrotu działek o nr [...], stwierdził, że "o tym, iż postulowana do zwrotu część nieruchomości stała się zbędna na cel, dla którego została wywłaszczona świadczy fakt, iż nie została ona wykorzystana pod budowę bazy wymienionego na wstępie przedsiębiorstwa". Z mocy zaś art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Powyższe więc oznacza, że Sąd w niniejszym postępowaniu jest przywołaną oceną związany.

W sprawie nie ma sporu odnośnie tego, na czyją rzecz winna być zwrócona własność przedmiotowej nieruchomości. Nie ma też sporu odnośnie tego, że zwrot winien być w naturze. Już bowiem w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r. w sprawie II SA/Bk 744/12 (dotyczących zwrotu przedmiotowych działek o nr [...]), WSA w Białymstoku stwierdził, że konsekwencją wyłączenia stosowania w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych (w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie K 8/10 orzekającego, między innymi o niezgodności art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z art. 2 i 64 Konstytucji RP), będzie konieczność oceny wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zajętej pod rodzinny ogród działkowy, na zasadach ogólnych wynikających z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zasady te nie przewidują innego niż zwrot w naturze nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia, sposobu rekompensaty przeznaczenia nieruchomości na inny cel niż wynikający z decyzji o wywłaszczeniu. Powyższe czyni zbytecznym rozważanie, w jakim trybie i przed jakim organem można dochodzić nieruchomości zamiennej czy odszkodowania.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy kwestii, czy działkowcom oraz PZD należą się świadczenia przewidziane w art. 22 ust. 1 pkt 1 i 2 u.r.o.d. i czy organy winny o tym orzekać w niniejszej sprawie na podstawie art. 26 ust. 3 u.r.o.d.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.r.o.d., w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie. W tym przypadku podmiotem tym jest Gmina J. K.. Z kolei z ust. 3 tego przepisu wynika, że podmiot, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowań i osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21, określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 6 tej ustawy, przepisy ust. 1-5 stosuje się w przypadku, gdy do nieruchomości zajmowanej przez ROD lub jego część objętą likwidacją stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny lub jest ona zajmowana przez ROD, który stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy, co jest bezsporne, skarżący nie posiada do przedmiotowej nieruchomości żadnych praw rzeczowych, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lipca 1996 r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Gminy w J. D. z dnia [...] listopada 1984 r., nr [...], w sprawie przekazania przedmiotowej działki w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi PZD, następnie SKO w S. decyzją z dnia [...] lipca 1997 r., nr [...], utrzymało w mocy swoją decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 1998 r., sygn. akt SA/Bk 1263/97, oddalił skargę złożoną przez WZ PZD na tę decyzję. Ponadto Wójt Gminy J. K. decyzją ostateczną i prawomocną z dnia [...] września 2014 r., nr [...], wydaną na mocy art. 76 w zw. z art. 75 ust. 5 i 7 u.r.o.d., odmówił stwierdzenia nabycia przez Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd P. prawa użytkowania – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, nieruchomości składającej się z działek oznaczonych numerami geodezyjnymi od [...], o łącznej powierzchni [...] ha, położonej w obrębie [...] – K., stanowiącej własność Gminy J. K. (k. 972 – 974 akt adm.). W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał między innymi, że kolejną z przesłanek, na podstawie których wnioskodawca mógł nabyć prawo do użytkowania przedmiotowej nieruchomości było to, że nieruchomość mogła być zajęta przez rodzinny ogród działkowy, który posiadał ustaloną lokalizację w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych albo na podstawie art. 11 ust. 3 lub art. 33 ogród stał się ogrodem stałym. W przedmiotowej sprawie na mocy decyzji Naczelnika Gminy w J. D. z dnia [...] listopada 1984 r., Nr [...], nieruchomości rolne, stanowiące własność Skarbu Państwa, będące w użytkowaniu Przedsiębiorstwa R. I.- M. B. R. w K., oznaczone jako działka numer [...] o pow. [...] ha, położone w obrębie K., przekazano nieodpłatnie w użytkowanie Wojewódzkiemu Zarządowi Polskiego Związku Działkowców w B. na czas nieokreślony. Nie ustalono zatem w decyzji czasowej lokalizacji ogrodu działkowego, a więc nie można uznać, że w tym przypadku doszło do przekształcenia ogrodu czasowego w ogród stały. Mając ten fakt na uwadze należy uznać, że przepis art. 11 ust. 3 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych nie ma w tym przypadku zastosowania. Z założenia ogród ten był ogrodem stałym, jednakże tylko do momentu stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Naczelnika Gminy. Po tym czasie ogród istniał bez podstawy prawnej. W przedmiotowym stanie faktycznym nie ma również zastosowania art. 33 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, który został uchylony przez art. 44 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1419) z dniem 21 września 2005 r. W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych przepis ten już nie obowiązywał. Należy zatem dojść do przekonania, że intencją ustawodawcy było, aby wymogi z art. 33 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych były spełnione na dzień jej wejścia w życie, tj. na dzień [...] maja 1981 r. Przedmiotowy ogród w tym czasie jeszcze nie funkcjonował, a zatem również w rozumieniu art. 33 ustawy, przedmiotowy ogród nie stał się ogrodem stałym.

Sąd podziela stanowisko organu zaprezentowane w powyższej decyzji. Do nieruchomości zajmowanej przez skarżącego nie przysługuje mu tytuł prawny ani nie jest ona zajmowana przez ROD, który stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Wobec tego, brak było w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstaw, aby w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości określać, zgodnie z art. 26 ust. 3 u.r.o.d. podmiot, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowań i osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21. Niezasadny jest więc zarzut naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 1 i 2 u.r.o.d. Kwestia zatem rozliczeń skarżącego i działkowców z Gminą J. K. nie została w zaskarżanych decyzjach rozstrzygnięta. W jakim jednak trybie i na jakich zasadach powinno się to ewentualnie odbyć, pozostaje sprawą otwartą, o której nie mogły przesądzić ani orzekające w sprawie organy, ani orzekający w niniejszym składzie Sąd.

Niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wskazane przepisy oraz art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy nie dopuściły się takiego naruszenia. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo, zaś uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 140 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 217 ust. 2 u.g.n. Wskazane przepisy dotyczą kwestii wyliczania odszkodowania należnego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców. W ocenie Sądu, odszkodowanie to zostało wyliczone prawidłowo, na podstawie operatu szacunkowego rzeczoznawcy P. G. Rzeczoznawca ten odniósł się następnie na piśmie do wszystkich zarzutów podniesionych względem jego operatu, a także wziął udział w rozprawie administracyjnej w dniu [...] lipca 2014 r., podczas której udzielił wyjaśnień odnośnie sporządzonego operatu. Organ I instancji szczegółowo omówił operat i uzasadnił, dlaczego w jego ocenie jest on prawidłowy. Sąd ustalenia te ocenia jako prawidłowe.

W tym miejscu podkreślenia tylko wymaga, że skonstruowany przez stronę skarżącą zarzut zmierza do wykazania, że wysokość wyliczonego odszkodowania jest zbyt niska ze względu na nakłady poczynione na przedmiotową nieruchomość przez poszczególnych działkowców i to spowoduje, że działkowcy ci będą w związku z tym pokrzywdzeni. Tym samym skarżący utożsamił wyliczone odszkodowanie, które ma być zwrócone przez spadkobierców wywłaszczonego właściciela na rzecz Gminy J. K. z ewentualnym odszkodowaniem, które winno być wypłacone tym działkowcom i skarżącemu (PZD Okręgowy Zarząd P. w B.). Są to jednak inne odszkodowania, a ich wysokość pozostaje bez wpływu na siebie. W zaskarżonej decyzji, co już wskazywano wyżej, o ewentualnym odszkodowaniu należnym działkowcom i skarżącemu organy nie orzekały.

Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Starosty Powiatu B. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], gdyż na mocy art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie zależy od wyniku tamtej sprawy. Na marginesie można tylko wskazać, że na mocy art. 145 § 1 k.p.a. wznowić postępowanie można w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, natomiast decyzja Starosty Powiatu B. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], nie jest ostateczna, bowiem zostało wniesione od nie odwołanie, które zostało rozpoznane przez Wojewodę P., którego decyzja jest z kolei przedmiotem zaskarżenia do Sądu w niniejszej sprawie.

Sąd oddalił także wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków, gdyż z mocy art. 106 § 3 p.p.s.a., dowód taki w postępowaniu sądowym jest niedopuszczalny.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji