Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 471/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 42a par. 1, art. 42a par. 2, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Roman Wiatrowski Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011r. sprawy ze skargi V S. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z (...) lutego 2010r. nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. po rozpatrzeniu wniosku "A" S.A. (dalej: Bank, strona, skarżący) o wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych pojazdu marki (...) nr rejestracyjny (...) , rok produkcji 2005, nr nadwozia (...) odmówił wykreślenia wpisu. W treści uzasadnienia wskazano następujące okoliczności.

W dniu (...) sierpnia 2007r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. ustanowił zastaw skarbowy na ww. pojeździe, w celu zabezpieczenia zobowiązań podatkowych I. Z. Następne wpisy o ustanowieniu zastawów na tym samym pojeździe dokonywane były w dniach (...) sierpnia 2007r. oraz (...) czerwca 2008r. odpowiednio na wniosek Prezydenta Miasta O. oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

W dniu (...) grudnia 2009r. do organu I instancji wpłynął nadany dnia (...) grudnia 2009r. wniosek Banku o wykreślenie z rejestru zastawów skarbowych wpisu o ustanowieniu zastawu na ww. ruchomości. Bank poinformował, iż użytkownikiem samochodu jest I.Z., natomiast pojazd stanowi w całości własność Banku. Wskazano, że zgodnie z § 8 pkt 2a umowy kredytu udzielonego przez bank na zakup przedmiotowego samochodu warunek przewłaszczenia ziścił się w dniu (...) kwietnia 2006r., ponadto ruchomość ta stała się własnością banku na mocy § 8 pkt 2b umowy kredytu w momencie wydania prawomocnego orzeczenia uprawniającego do wszczęcia egzekucji. W załączeniu przekazano kopię umowy kredytu nr (...) z (...) 01.2006r. udzielonego I. Z. oraz wyciąg z ksiąg bankowych.

Pismem z dnia (...) 01.2010r. organ I instancji wezwał Bank w trybie art. 155 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) - do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni o dodatkowe dane potwierdzające m.in. datę powzięcia przez wnioskodawcę informacji o istnieniu na przedmiotowej ruchomości zastawu skarbowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. zwrócił się do Urzędu Miasta W. Delegatura Ś. - Ewidencja Pojazdów o podanie daty zawiadomienia Banku o istnieniu zastawu na ww. ruchomości. W piśmie tym organ I instancji nadmienił adresatowi pisma, iż - zgodnie z informacją udzieloną Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w O..przez Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w O. - przerejestrowania własności przedmiotowego pojazdu z I. Z. na Bank dokonano w dniu (...) 06.2009r.

Pismem z dnia (...) lutego 2010r. Bank określił dzień (...) grudnia 2009r. jako datę powzięcia informacji o istnieniu na przedmiotowej ruchomości zastawu skarbowego. Jako źródło informacji bank wskazał pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. datowane na dzień (...) grudnia 2009r., który działając jako organ egzekucyjny wystosował dnia (...) grudnia 2009r. do strony pismo które zostało doręczone w dniu (...) grudnia 2009r. Organ zawiadomił wówczas bank o ustanowieniu (...) sierpnia 2007r. zastawu skarbowego oraz poinformował go o możliwości wykreślenia wpisu z rejestru zastawów, wynikającej z brzmienia art. 42a § 1 przywołanej wyżej ustawy.

Jednocześnie Urząd Miasta Stołecznego W. Delegatura Ś. Ewidencja Pojazdów przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. informację, że poinformował on Bank o istnieniu zastawów skarbowych na przedmiotowym pojeździe już (...) czerwca 2009r., to jest w dniu otrzymania przez W. Urząd potwierdzenia danych, wystawionego przez Starostwo Powiatowe w O.

Z pisma powyższego wynika również fakt, iż wraz z informacją o zastawach Delegatura Urzędu Miasta W. przekazała Bankowi dane o sygnaturze akt, na podstawie których ustanowiono zastawy.

Strona nie zgadzając się z omawianą decyzją złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w P. odwołanie zarzucając rozstrzygnięciu m.in. błąd w ustaleniach faktycznych w kwestii ustalenia daty powzięcia przez Bank informacji o ustanowieniu za przedmiotowego stawu, niewskazanie w decyzji dowodów na podstawie których ustalono istotne w sprawie okoliczności, oraz uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się w przedmiocie zebranych w postępowaniu dowodów.

W wyniku odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w P., decyzją z (...) czerwca 2010r. nr (...) uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia (...) lutego 2010r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W treści uzasadnienia wskazał na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu zbadania, w jakim dniu Bank powziął wiadomość o ustanowieniu zastawów skarbowych. Istotą sprawy było ustalenie faktu - czy miało to miejsce w dniu (...) czerwca 2009r. - jak wskazuje pismo Urzędu Miasta Stołecznego W., czy (...) grudnia 2009r., jak wskazuje Bank.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej należało umożliwić stronie przeprowadzenie dowodu, na okoliczność mającą znaczenie dla sprawy - przykładowo obalenie mocy dowodowej dokumentu urzędowego.

W celu uzupełnienia materiału dowodowego sprawy oraz dokonania ostatecznych ustaleń co do zachowania spornego terminu określonego w art. 42a O.p. organ podatkowy I instancji zastosował procedurę przesłuchania świadków powołanych spośród pracowników strony oraz organu samorządu terytorialnego.

Zwrócił się także do Urzędu Miasta Stołecznego W. Delegatura Ś. - Ewidencja Pojazdów o przekazanie imiennych danych pracownika odpowiedzialnego za poinformowanie przedstawiciela Banku o przedmiotowym zastawie skarbowym.

W związku z powyższym do organu I instancji wpłynęło z Urzędu Miasta W. Delegatura Ś. pismo wraz z uwierzytelnioną za zgodność kopią potwierdzenia danych z naniesioną notatką "poin. o zastawie (...) 06.09 podinspektor D. C." sporządzoną wg nadawcy w dniu (...) czerwca 2009r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. skierował na podstawie art. 157 O.p. do właściwego miejscowo organu podatkowego w P. pismo o przesłuchanie świadka D. C. Zeznania świadka potwierdziły wcześniejsze ustalenia organu I instancji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. podkreślił brak udziału przedstawiciela Banku w przesłuchaniu, mimo wysłanego zawiadomienia o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu.

Naczelnik organu I instancji zwrócił się następnie do Banku z zapytaniem o imienne dane pracownika Banku upoważnionego do kontaktów z organem samorządu terytorialnego tj. Urzędem Miasta W. Delegatura Ś. w sprawach m.in. zastawów skarbowych. Po uzyskaniu żądanych informacji organ I instancji zwrócił się o przesłuchanie świadka J. B. załączając protokół przesłuchania pracownika organu samorządowego oraz pismo Delegatury z dnia - w celu okazania tych dowodów w trakcie przesłuchania.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wniósł o odnotowanie w protokole faktu ewentualnego zgłoszenia przez stronę przeciwdowodów do okazanych jej dokumentów oraz o załączenie ich do akt sprawy. Zeznania świadka – J. B. potwierdziły wcześniejsze ustalenia organu I instancji.

Jednocześnie odnotowano brak udziału pełnomocnika skarżącego w przesłuchaniu oraz nieskorzystanie z możliwości złożenia przeciwdowodów w sprawie. W wyniku zastosowanych procedur przesłuchań świadków oraz na podstawie protokołów ich zeznań ustalono, iż fakt zawiadomienia Banku o istnieniu przedmiotowego zastawu miał miejsce albo w terminie wskazanym precyzyjnie przez Urząd Miasta Stołecznego W. Delegatura Ś., to znaczy (...) czerwca 2009r. lub "w okresie letnim 2009r." jak zeznał pracownik Banku.

Zeznania pracownika Banku nie potwierdziły w żadnym wypadku twierdzeń skarżącego o powzięciu przez niego wiadomości o istnieniu zastawu dopiero (...) grudnia 2009r., a wobec braku złożonych przeciwdowodów nie została obalona moc dowodowa dokumentu urzędowego. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o wykreślenie wpisu zastawu skarbowego na przedmiotowym pojeździe i wydał w dniu (...) stycznia 2011r. decyzję nr (...)odmawiającą wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych.

Strona złożyła od powyższej decyzji odwołanie - z dnia (...) stycznia 2011r. - w którym wniosła o :

1. zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o wykreśleniu z rejestru zastawów skarbowych pojazdu przedmiotowego pojazdu,

2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zdaniem strony decyzja organu I instancji zawiera błędne ustalenia faktyczne, polegające na przyjęciu dnia (...) czerwca 2009r. jako daty otrzymania przez Bank informacji o istnieniu zastawów skarbowych na przedmiotowym pojeździe. Zdaniem skarżącego z protokołu przesłuchania jego pracownika, należy wywieść odmienne wnioski, potwierdzające stanowisko Banku.

Strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie artykułów 122, 187 § 1, 191 oraz 192 O.p. poprzez nierozważenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i stwierdzenie, że materiał dowodowy, w tym zeznania świadków potwierdzają że zawiadomienie Banku o ustanowieniu zastawu skarbowego nastąpiło w dniu (...) czerwca 2009r.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. po zapoznaniu się z odwołaniem oraz aktami przedmiotowej sprawy wydał w dniu (...) kwietnia 2011r. decyzję nr (...), którą postanowił utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.

Na powyższe rozstrzygnięcie strona złożyła w dniu (...) maja 2011r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1) błąd w ustaleniach stanu faktycznego, mający wpływ na wydanie zaskarżonych decyzji, poprzez zaniechanie ustalenia, że powzięcie wiadomości przez skarżącą o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu (...) grudnia 2009 r., tymczasem okoliczność ta wynika z przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego,

2) naruszenie art. 41 § 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustanowienie zastawu skarbowego na ruchomości należącej do skarżącej, tymczasem zastaw skarbowy mógł być ustanowiony na wszystkich będących własnością I. Z. oraz stanowiących współwłasność łączną I. Z. i jego małżonki rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych,

3) naruszenie art. 42a § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych wpisów dotyczących przedmiotowej ruchomości, mimo udowodnienia okoliczności, że obciążony zastawem skarbowym pojazd w dniu jego ustanowienia nie stanowił własności I. Z.,

4) naruszenie art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie w sprawie zaistniałych okoliczności faktycznych i przyjęcie, że powzięcie wiadomości przez skarżącą o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu (...) czerwca 2009r. mimo, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie dowodzi tego twierdzenia,

5) naruszenie art. 64 Konstytucji RP - poprzez uniemożliwienie ochrony prawa podmiotowego jakim jest własność, mimo ustalenia stanu niezgodnego z prawem swobodnego, w granicach przepisami prawa, dysponowania ruchomością przez skarżącą.

Skarżący w związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania wraz z oceną prawną opartą na treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej: ppsa ).

Ponadto strona wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W treści uzasadnienia podniosła, że w skardze jednoznacznie wskazano, iż zaskarżone decyzje organów podatkowych rażąco naruszają prawo własności skarżącego.

W ocenie strony słuszny jest także zarzut wskazujący na błąd w ustaleniu stanu faktycznego, mający wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jak również zarzut naruszenia przepisów ordynacji podatkowej. Istotna w niniejszej sprawie jest okoliczność powzięcia wiadomości przez skarżącego o ustanowieniu zastawu skarbowego. Tymczasem organy podatkowe zaniechały ustalenia, że nastąpiło to w dniu (...) grudnia 2009 r. mimo, iż skarżący przedłożył dowody w postaci pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. nr (...), z dnia (...) grudnia 2009 r., doręczonego skarżącemu w dniu (...) grudnia 2009 r., potwierdzającego tę okoliczność.

Zdaniem strony za uzasadnione należy uznać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ordynacji podatkowej. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że art. 41 § 1 O.p. stanowi o ustanowieniu zastawu skarbowego na wszystkich będących własnością I. Z. oraz stanowiących współwłasność łączną I. Z. i jego małżonki rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych. Zatem ustanowienie zastawu na ruchomości, będącej własnością skarżącego zostało dokonane bez podstawy prawnej.

Zdaniem strony oczywistym jest również, że w przypadku ustanowienia zastawu skarbowego na ruchomości nie będącej własnością podatnika, organ podatkowy winien na podstawie art. 42a § 1 O.p. wykreślić z rejestru zastawów skarbowych wpisy dotyczące przedmiotowej ruchomości. Okoliczność, iż obciążony zastawem skarbowym pojazd w dniu jego ustanowienia nie stanowił własności I. Z. została udowodniona.

Według skarżącego w toku sprawy organy podatkowe uchybiły przepisom art. 122 w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wyjaśniły zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych, bezzasadnie przyjmując, że powzięcie wiadomości przez skarżącego o ustanowieniu zastawu skarbowego miało miejsce w dniu (...) czerwca 2009r., tymczasem analiza całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego nie dowodzi tego twierdzenia.

Strona podkreśliła także wagę art. 64 Konstytucji RP wskazując, że stosunek wykreowany zaskarżonymi decyzjami organów podatkowych rażąco narusza prawo własności skarżącej. Podniosła także, iż celem instytucji wykreślenia ustanowionego wpisu jest przede wszystkim ochrona osób, którym przysługuje prawo własności przedmiotu objętego zastawem.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia (...) lipca 2011r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę, nie zmieniając swojego stanowiska.

W piśmie z dnia (...) sierpnia 2011r. organ podatkowy stwierdził, że skarżący nie przedstawił żadnych nowych zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 42a § 1 O.p. wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje, jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zaległości podatkowe. Wniosek o wykreślenie wpisu składa się w terminie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu. Zgodnie z § 2 cytowanego artykułu w sprawie wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych w przypadku określonym w § 1 wydaje się decyzję.

Zdaniem Sądu wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, iż ustawodawca przewidział szczególną procedurę prowadzącą do wykreślenia zastawu skarbowego, w przypadku gdy rzecz lub prawo obciążona takim zastawem nie stanowiła własności osoby zobowiązanej do zapłaty lub odpowiadającej za zaległości podatkowe. W przypadku gdy wniosek o wykreślenie zastawu został złożony po upływie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu, wykreślenie go nie jest możliwe (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie I SA/Lu 618/06, wyrok WSA w Krakowie I SA/Kr 811/10).

W niniejszej sprawie kwestią sporną był jedynie moment powzięcia przez skarżącego wiadomości o takim obciążeniu.

W ocenie Sądu organ podatkowy trafnie ustalił, iż Bank powziął wiadomość o obciążeniu przedmiotowego samochodu zastawem już w dniu (...) czerwca 2009r. Potwierdzają to zeznania przesłuchanych w sprawie świadków – D. C., a także pracownika Banku – J. B., który wskazał na okres wakacyjny 2009r. Wskazuje na to także treść pisma z Urzędu Miasta Stołecznego W. Delegatura Ś. wraz z uwierzytelnioną za zgodność kopią potwierdzenia danych z naniesioną notatką "poin. o zastawie (...) 06.09r".

Jeśli zatem skarżący o ustanowieniu zastawu dowiedział się (...) czerwca 2009r., natomiast z wnioskiem o wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych zwrócił się w dniu (...) grudnia 2009r., rację ma organ odwoławczy, iż nastąpiło to z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 42a O.p. Skarżący nie twierdził, aby kiedykolwiek występował o jego przywrócenie.

Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi Sąd podkreśla, iż są one bezzasadne. Organ przeprowadził niewadliwie postępowanie dowodowe - uwzględniając także wskazania Dyrektora Izby Skarbowej w P. zawarte w decyzji z dnia (...) czerwca 2010r., prawidłowo dokonał ustaleń faktycznych w sprawie opierając się na ww. zeznaniach świadków i dokumencie, a zasadność przesłanek, którymi się kierował wyjaśnił w sposób dostateczny i zrozumiały w uzasadnieniu decyzji.

Zdaniem Sądu organ podjął wszystkie niezbędne starania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz właściwie rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, który ocenił - w ocenie Sądu w sposób uzasadniony, co czyni bezzasadnym zarzut naruszenia art. 122, 187 § 1, 191 O.p.

Fakt, iż zastaw skarbowy mógł być ustanowiony na wszystkich będących I. Z. czy stanowiących wspólność łączną jego i małżonki rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych nie oznacza, że organ postąpił wadliwie obciążając nim przedmiotowy samochód - zwłaszcza, iż w momencie dokonania obciążenia nie wiedział o zastrzeżeniach i uprawnieniu skarżącego.

Organ nie naruszył także prawa niewykreślając z rejestru zastawów wpisów dotyczących omawianego auta pomimo faktu, iż nie stanowiło ono własność I. Z., skoro skarżący nie dopełnił ustawowego warunku i nie zmieścił się w przewidzianym, 7 - dniowym terminie do złożenia stosownego wniosku.

Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 64 Konstytucji RP, zwracając uwagę iż omawiana sytuacja jest wynikiem zaniedbania skarżącego lub osób za które odpowiada i niedochowania ustawowego terminu, a organy podatkowe działały w sprawie zgodnie z przepisami prawa, stosując właściwe przepisy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa uznał skargę za nieuzasadnioną i orzekł jak w sentencji wyroku.