Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1548/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 20  ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 41 poz 361
law: Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy.
article: art. 28,  art. 113
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skarg A. K., R. L. i G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca (bez wskazania roku) nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...]. oddala skargi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] lipca (bez wskazania roku) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołania A. P. i R. L. od decyzji Prezydenta W. z [...] stycznia 2008 r. nr [...] o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul [...] ozn. Nr hip. [...]:

- umorzyło postępowanie odwoławcze z wniosku A. P.,

- utrzymało w mocy decyzję z [...] stycznia 2008 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] hip. Nr [...] znajdowała się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Zgodnie z art. 1 tego dekretu, wszystkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły z dniem jego wejścia w życie tj. 21 listopada 1945 r. na własność gminy m.st. Warszawy, a od dnia 13 kwietnia 1950 r. tj. z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa. Następnie grunt ten, stanowiący obecnie zabudowaną budynkiem mieszkalnym działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 uregulowaną w KW nr [...] oraz zabudowaną budynkiem użytkowym (oficyną) działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], o pow. [...] m2, stał się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy Gminy W., co potwierdził Wojewoda [...] decyzjami nr [...] z [...] czerwca 1992 r. oraz nr [...] z [...] września 1991 r. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 48 poz. 195) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy W. Obecnie na podstawie art. 20 ust. 1 z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41 poz. 361 z późn. zm.), przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Miasta W.

Organ przytoczył treść art. 7 dekretu warszawskiego i wskazał, że objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło 16 sierpnia 1948 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Termin do składania wniosków upłynął w dniu 16 lutego 1949 r.

Wniosek dekretowy został złożony w terminie przez dawnych właścicieli hipotecznych – A. i R. małżonków J..

Organ odwoławczy wskazał, że orzeczeniem administracyjnym z [...] lipca 1956 r. [...] Prezydium Rady Narodowej w W odmówiło przyznania A. i R. małżonkom J. prawa własności czasowej do działki położonej przy ul. [...].

Następnie decyzją z [...] grudnia 2000 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność tego orzeczenia. W związku z powyższym do rozpatrzenia pozostał wniosek złożony dnia 12 lutego 1949 r.

Decyzją Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2008 r.

nr [...] ustanowiono użytkowanie wieczyste gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] na rzecz: W. J. – w udziale [...]; M. J. – w udziale [...]; D. J. – w udziale [...]; A. P. – w udziale [...]; P. J. – w udziale [...]; M. J. – D. – w udziale [...]. Ustalono też czynsz symboliczny za użytkowanie wieczyste wskazanej części nieruchomości.

Tą samą decyzją odmówiono ustanowienia na rzecz tych osób, w udziale wynoszącym [...], prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali mieszkalnych nr: [...], znajdujących się w budynku mieszkalnym położonym na przedmiotowym gruncie.

Od decyzji powyższej odwołanie wnieśli A. P. i R. L.

Organ wskazał, że A. P. jest najemcą lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...]. W odwołaniu podniosła, że istnieją niezgodności w wyliczeniu udziałów poszczególnych lokali w całości nieruchomości, co "powoduje znaczne zaniżenie oficjalnej wielkości udziałów, którymi dysponują właściciele lokali wykupionych w stosunku do wielkości udziałów przypadających dla spadkobierców. Dotyka to jej przyszłych interesów związanych z roszczeniem o sprzedaż zajmowanego przez nią lokalu lub zwrot nakładów na jego budowę, wynikającym z umowy przyrzeczenia sprzedaży z 1947 r."

Odwołujący się R. L. jest właścicielem lokalu nr [...] w tym samym budynku.

W swoim odwołaniu podniósł zarzut niezgodności w wyliczeniu udziałów poszczególnych lokali, co powoduje jego zdaniem błędne wyniki w zestawieniu zbiorczym. Zdaniem odwołującego się, brak prawidłowej dokumentacji technicznej budynku nie pozwala na stwierdzenie jakie dane przedstawione w zaskarżonej decyzji są "prawidłowe" i nie może ona w jego opinii, być podstawą do przyjęcia wielkości udziałów spadkobierców dawnych właścicieli hipotecznych – A. i R. małż. J. Zdaniem odwołującego się różnice pomiędzy powierzchnią rzeczywistą sprzedanego lokalu, a powierzchnią przyjętą w akcie notarialnym dochodzą do [...] m2, co powoduje znaczne zaniżenie oficjalnej wielkości udziałów, którymi dysponują właściciele lokali wykupionych w stosunku do wielkości udziałów przypadających dla spadkobierców.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze poniosło, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zobligowane jest do zbadania m.in. czy odwołanie zostało wniesione przez osobę, której przysługuje zgodnie z brzmieniem art. 28 k.p.a. przymiot strony, a to oznacza konieczność wykazania, iż jego prawa, jako strony postępowania administracyjnego, wynikają z przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy stwierdził, iż A. P. nie spełnia kryterium określonego w art. 28 k.p.a. bowiem - co wskazała sama odwołująca się -jest ona jedynie najemczynią lokalu w budynku, którego dotyczy decyzja. A. P. nie jest właścicielką lokalu, w którym zamieszkuje i nie jest współużytkownikiem wieczystym gruntu, na którym posadowiony jest budynek, w którym ten lokal się znajduje, a zatem nie może ona "żądać czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek", bowiem nie może wykazać się takim interesem. Z powyższego względu organ umorzył postępowanie odwoławcze z jej wniosku.

Rozpatrując natomiast odwołanie R. L. organ wskazał, że jako właściciel lokalu mieszkalnego oraz współużytkownik wieczysty nieruchomości, której dotyczy postępowania ma on przymiot strony postępowania.

Kolegium podkreśliło, że w kwestii stron postępowania wypowiedziało się już w decyzji [...]; a organ I instancji nie zastosował się do zalecenia tej decyzji, nie doręczając swojej decyzji wszystkim stronom. Jednakże to zaniedbanie nie może jednakże stanowić podstawy do ponownego uchylenia decyzji.

Oceniając zarzuty podniesione w odwołaniu R. L. organ stwierdził, że nie mogą one zostać uwzględnione.

Wobec jednoznacznej treści art. 7 ust. 2 dekretu należy wskazać, że wolą ustawodawcy było uwzględnianie wniosków o własność czasową, a jedynym kryterium, które winien mieć na uwadze organ rozpoznający wniosek dekretowy, jest możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego.

Tak więc, podstawową przesłanką, od której spełnienia się zależy przyznanie prawa użytkowania wieczystego jest, po pierwsze posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku w przepisanym prawem terminie, a po drugie korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela, dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego). W sprawie niniejszej, wobec spełnienia ww. przesłanek, wniosek o przyznanie własności czasowej musiał zostać uwzględniony.

Odnosząc się natomiast do argumentu dotyczącego określenia w decyzji wielkości udziału w gruncie przypadającego następcom prawnym byłego właściciela, organ wskazał, że odpowiada on udziałowi w prawie własności budynku z uwzględnieniem faktu sprzedaży dziesięciu lokali mieszkalnych na rzecz najemców, wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu. Udziały te wynikają z treści aktów notarialnych, do których zmiany lub unieważnienia organy administracji nie mają kompetencji. W przypadku nieścisłości związanych z udziałami w prawie własności części wspólnych budynku oraz prawach do gruntu związanych z własnością poszczególnych lokali, istnieje możliwość podjęcia przez Wspólnotę Mieszkaniową uchwały korygującej te udziały. W przypadku braku zgody lub niemożności podjęcia takiej uchwały, ustawa o własności lokali z dnia 24 czerwca 1994 r. (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 80 poz. 903, z późn. zm.) przewiduje możliwość wytoczenia odpowiedniego powództwa do sądu powszechnego.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. K. (sprawa I SA/Wa 1548/09), R. L. (I SA/Wa 1561/09) i G. P. (I SA/Wa 1562/09).

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji Prezydenta W. z [...] stycznia 2008 r. oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Decyzjom tym zarzucili naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP.

U uzasadnieniach skarg skarżący wskazali, że decyzja organu I instancji została wydana (co jednak nie znajduje odzwierciedlenia w jej treści) po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Prezydenta W. z [...] lipca 2007 r. nr [...] i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Uchylona decyzja dotyczyła ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w ułamkowej części co do działki nr [...].

Skarżący wskazali, że jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezydenta W. nr [...], mimo że nie wskazuje ona, iż została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy, kwestie udziału w działce nr [...] oraz całej działki nr [...] potraktowano oddzielnie, orzekając o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu oznaczonego jako działka nr [...] odrębną decyzją nr [...]. W ocenie skarżących niewykluczone jest, iż takie działanie organu I instancji, który przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnił jedynie kwestię podstawy prawnej ustalenia "czynszu symbolicznego", wynikało z faktu, iż organ ten wielokrotnie informowany o nieprawidłowościach w oznaczeniu wysokości przysługującym właścicielom sprzedanych lokali udziałów w użytkowaniu wieczystym gruntu oznaczonego jako działka ew. nr [...], ze względu na brak prawidłowej dokumentacji technicznej budynku i zaniechania tegoż organu, licząc się z odwołaniem od decyzji współużytkowników wieczystych działki ew. [...] rozdzielił kwestię orzeczenia o udziale w działce nr [...] i całej działce nr [...].

Skarżący zarzucili, że organ, który wiedział o istniejącym problemie mającym wpływ na rozstrzygnięcie co do wysokości udziału w gruncie, winien tę kwestię wyjaśnić i nie podejmować czynności eskalujących nieprawidłowości. Właściciele lokali w budynku położonym na działce nr [...], będący jednocześnie użytkownikami wieczystymi gruntu wielokrotnie podnosili kwestie mylnego oznaczenia powierzchni sprzedanych lokali, a co za tym idzie stosownego udziału w nieruchomości wspólnej tj. w częściach wspólnych budynku oraz w użytkowaniu wieczystym gruntu. Zgodnie z ustawą o własności lokali udział właściciela lokalu wyodrębnionego z nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokali wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. Do określenia tego stosunku, niezbędne jest określenie, oddzielnie dla każdego samodzielnego lokalu, jego powierzchni użytkowej wraz z powierzchnią pomieszczeń do niego przynależnych. Różnice pomiędzy rzeczywistą powierzchnią sprzedanych lokali w budynku przy ul. [...], a powierzchnią wskazaną w aktach notarialnych, w niektórych przypadkach dochodzą do kilkunastu metrów kwadratowych. Ma to jak wskazano wyżej bezpośredni wpływ na wysokość udziałów poszczególnych właścicieli lokali w prawie użytkowania wieczystego gruntu, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] i powoduje zaniżenie tych udziałów w stosunku do rzeczywiście przysługujących, a co za tym idzie zawyżenie udziału, co do którego organ I Instancji orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli. Z tego też powodu wydanie decyzji z [...] stycznia 2008 r. winno być poprzedzone przeprowadzeniem na zlecenie i koszt W. inwentaryzacji budynku i skorygowaniem udziałów.

Skarżący podnieśli, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w udziale [...] narusza prawa osób trzecich tj. właścicieli poszczególnych lokali, którzy posiadają udziały w częściach wspólnych budynku, a także w użytkowaniu wieczystym gruntu.

Skarżący zarzucili, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji naruszyło przepisy art. 7, art. 8, art. 9, art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji.

Skarżący podnieśli, że organ I instancji wbrew stanowisku organu odwoławczego nie zastosował się do jego zalecenia i nie doręczył swojej decyzji wszystkim stronom postępowania.

Skarżący zarzucili lakoniczność zaskarżonej decyzji. Wskazali, że powoływanie się przez organ odwoławczy w 2009 r. na "wolę ustawodawcy", jako przesłankę decydującą o utrzymaniu w mocy decyzji naruszającej prawa osób trzecich, w odniesieniu do dekretu z 1945 r. zwanego "dekretem Bieruta", którego założeniem de facto było zlikwidowanie własności prywatnej, jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawa i stanowi jawne nadużycie. Dekret z dnia

26 października 1945 r. pomimo swego stricte nacjonalistycznego charakteru przewidywał jednak i nadal przewiduje możliwość restytucji mienia w postaci prawa własności budynków i prawa użytkowania wieczystego, ale tylko na rzecz osób, które złożyły stosowny wniosek w terminie określonym w dekrecie.

Skarżący wskazali, że w zdecydowanej większości wydawano orzeczenia administracyjne odmawiające ustanowienia własności czasowej. Obecnie organ rozstrzygający o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego realizuje roszczenia dawnych właścicieli i ich spadkobierców, ale nie może to się odbywać z naruszeniem praw osób trzecich.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

Na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. Sąd zarządził połączenie spraw o sygnaturach I SA/Wa 1548/09, I SA/Wa 1561/09 i I SA/Wa 1562/09 celem ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygnaturą

I SA/Wa 1548/09.

Uczestnicy postępowania W. J. i P. J. wnieśli o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszej sprawy było ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Dekret ten nadal obowiązuje. Zatem po usunięciu z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego z [...] lipca 1956 r. o odmowie przyznania byłym właścicielom prawa własności czasowej, obowiązkiem organu było rozpoznanie wniosku dekretowego z 12 lutego 1948 r.

Wniosek ten został rozpoznany zgodnie z art. 7 dekretu, którego treść organy przytoczyły, prawidłowo wskazując, że został on złożony w terminie, o jakim mowa w ustępie 1 tego przepisu oraz wykazując i uzasadniając przesłanki z ustępu 2 przepisu, tj. możliwość pogodzenia korzystania z gruntu według planu zabudowania (planu zagospodarowania przestrzennego).

Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowa nieruchomość zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania organu planem, położona jest na terenie mieszkaniowo- usługowym ([...]). Na tym terenie plan ustala utrzymanie i rozwój funkcji mieszkaniowych w wielkości minimum 75% powierzchni całkowitej wszystkich budynków oraz funkcji usługowych z zakresu handlu, gastronomii i usług realizowanych w pomieszczeniach biurowych w wielkości nie przekraczającej 25% powierzchni całkowitej wszystkich budynków na tych terenach.

Da się więc pogodzić korzystanie z gruntu przez spadkobierców byłych właścicieli z przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego.

Wobec tego, że część działki nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali w budynku położonym na tej działce, to organ uprawniony był do ustanowienia na rzecz spadkobierców właścicieli dekretowych prawa użytkowania wieczystego jedynie w pozostałym zakresie, tj. do udziału [...] części gruntu - w wysokości wynikającej z udziałów spadkowych.

Zważyć należy, że skarżący nie kwestionują kierunku rozstrzygnięcia sprawy.

Nie podnoszą oni, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo materialne. Dlatego niezrozumiały i niezasadny jest zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP.

Zarzuty skarg odnoszą się do kwestii proceduralnych, które mogą być skuteczne tylko wtedy, gdy uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt lit. c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1279 ze zm.), dalej ,,p.p.s.a". W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. W szczególności niezasadne są zarzuty skarg, że organ I instancji w niniejszym postępowaniu powinien był przeprowadzić inwentaryzację budynku, dokonać pomiarów wykupionych lokali i ustalić wysokość udziałów w prawie użytkowania wieczystego właścicieli poszczególnych lokali.

Jak wyżej wskazano, przedmiotem niniejszego postępowania był wniosek dekretowy, a więc inne uboczne zagadnienia w tym postępowaniu nie mogły być rozpatrywane. Skoro udziały właścicieli lokali w prawie użytkowania wieczystego gruntu wynikały z aktów notarialnych, to udziały określone w tych aktach były dla organu wiążące. Organ nie mógł więc orzekać (pozytywnie)o innej wielkości udziału niż pozostałego po zsumowaniu udziałów określonych w aktach notarialnych.

Odnosząc się do zarzutów skarg, że organ rozstrzygnął odrębnymi decyzjami o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego co do działki nr [...] i co do działki [...], pomimo że uchylona decyzja Prezydenta W. z [...] lipca 2007 r.

nr [...] rozstrzygała o ustanowieniu tego prawa odnośnie obydwu działek, to wskazać należy, że nie stanowi to wady kontrolowanej decyzji. Organ może bowiem rozstrzygać w odrębnych decyzjach odnośnie różnych nieruchomości. Działki nr [...] i nr [...], chociaż położone są w tym samym obrębie geodezyjnym i na tej samej ulicy, stanowią wszakże dwie odrębne nieruchomości. Zatem mogą być przedmiotem odrębnych postępowań i rozstrzygnięć.

Natomiast zarzut nie nawiązania w kontrolowanej decyzji oraz decyzji organu I instancji do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] października

2008 r. uchylającej decyzję Prezydenta W. z [...] lipca 2007 r., wprawdzie jest wadą uzasadnienia tych decyzji, jednakże nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięć.

To samo dotyczy nie oznaczenia roku w dacie zaskarżonej decyzji i pomyłce w roku decyzji organu I instancji (powinno być 2009 r. zamiast 2008 r.). Uchybienia te mogą i powinny być sprostowane w trybie art. 113 k.p.a.

Odnośnie zarzutu braku udziału wszystkich stron w postępowaniu przed organem I instancji wskazać należy, że uchybienie to zostało naprawione przez organ odwoławczy, a decyzja tego organu została doręczona wszystkim stronom postępowania. Uchybienie powyższe nie dotyczy więc całego postępowania administracyjnego. Ponadto wbrew zarzutom skargi A. K., została jej doręczona decyzja organu I instancji.

Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej podniesione okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.