Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 193/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,3 i 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Zakład) z dnia 13 marca 2017 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - dalej określanej jako "K.p.a.") oraz w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z zm. – dalej określanej jako "u.s.u.s.") utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 grudnia 2016 r. odmawiającą A. S. (dalej określanemu jako strona lub skarżący) umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2015 do 09/2016 w łącznej kwocie 6.101,93 zł.

W uzasadnieniu przedstawiono następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Wnioskiem złożonym dnia 15 października 2016 r. skarżący zwrócił się do Zakładu o umorzenie, w ramach pomocy de minimis, ciążących na nim zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, że zarówno on sam jak i jego żona są osobami w podeszłym wieku, przewlekle chorymi, utrzymującymi się z świadczenia emerytalnego skarżącego i renty inwalidzkiej żony. Wskazał, że ogłoszenie upadłości firmy A, z która od lat współpracował, prowadząc swoją działalność gospodarczą, znacząco wpłynęło również na jego własną sytuacje finansową. Skarżący z własnych środków zmuszony był bowiem rozliczyć podatek VAT i podatek dochodowy z tytułu świadczonych na rzecz tej firmy usług, chociaż nie otrzymał należności za zaległe faktury. Nadto, pozostał mu w magazynach towar zakupiony na wykonanie dalszych usług dla tej firmy, które ze względu na jej upadłość nie będą już wykonywane. Do wniosku dołączono stosowną dokumentację finansową i zdrowotną, mającą potwierdzać aktualną sytuację jego rodziny.

Nie zgadzając się z podjętą w wyniku rozpoznania powyższego wniosku decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 grudnia 2016 r. odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2015 do 09/2016 w łącznej kwocie 6.101,93 zł, skarżący w złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zwrócił się o uwzględnienie w całości jego żądania, dotyczącego umorzenia należności z tytułu składek zdrowotnych, podając powody niemożności uregulowania tych zaległości. Wskazał zatem na swój status emeryta i występujące u niego schorzenia zdrowotne, a także koszty związane z zakupem leków oraz odpłatnych badań specjalistycznych i zabiegów. Podobne koszty ponoszone są też w związku ze schorzeniami żony, pobierającej rentę inwalidzką. Z tych względów, jak zaznaczył skarżący, średniomiesięczny dochód przypadający na członka rodziny w wysokości 1.202,67 zł, jest niewystarczający na pokrycie pełnych kosztów leczenia oraz regulowania wszystkich rachunków m.in. dot. podatku, kosztów ubezpieczenia nieruchomości, czy zakupu opału. Ponadto, w ocenie strony, przywołany przez organ I instancji fakt posiadania licznych środków transportowych pozostaje bez wpływu na ocenę jego zdolności finansowych, gdyż obecnie używany jest jedynie pojazd [...], nr rej. [...], natomiast w odniesieniu do pozostałych wskazywanych pojazdów albo podlegają one kapitalnemu remontowi, albo złomowaniu lub też jest jedynie ich współwłaścicielem.

Podkreślał fakt, że w latach ubiegłych terminowo uiszczał wszystkie opłaty, zatrudniał pracowników oraz szkolił uczniów, jednakże obecnie, w wyniku pogorszenia sytuacji gospodarczej, zmuszony był zwolnić pracowników oraz zaprzestać prowadzenia szkoleń. Pomimo tak złej sytuacji firmy nie zdecydował się jednak na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, z "myślą o nadejściu lepszych czasów", co generowało niezbędne koszty formalnego jej utrzymania. Dodatkowo przedłożył do akt sprawy kserokopię pisma z dnia 29.04.2015 r. skierowanego do Syndyka Masy Upadłościowej firmy A S.A. wraz z kserokopią odpowiedzi na to pismo z dnia 05.05.2015r., kserokopię zaświadczeń lekarskich dotyczących stanu zdrowia jego i żony, a także decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28.04.2015 r. uchylającą w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 12.09.2014 r. w sprawie odmowy umorzenia II raty zaległości w podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego wraz z kosztami upomnienia za 2014 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Po udzieleniu stronie informacji o prawie do czynnego uczestnictwa w toczącym się postępowaniu administracyjnym i o możliwości dostarczenia dowodów i materiałów nieznanych organowi I instancji w dniu wydania decyzji oraz zapewnieniu jej możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazaną na wstępie decyzją z dnia 13 marca 2017r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 27 grudnia 2016 r., odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01/2015 do 09/2016 w łącznej kwocie 6.101,93 zł, podtrzymując argumentację faktyczną oraz prawną zawartą w decyzji pierwszoinstancyjnej.

W motywach uzasadnienia, w ślad za organem I instancji stwierdzono, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., która skutkowałaby stwierdzeniem całkowitej nieściągalności, a w obecnej chwili nie są jeszcze prowadzone wobec zobowiązanego czynności egzekucyjne.

Sytuację skarżącego oceniono również z uwzględnieniem treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s., z którego wynika, że umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić również w uzasadnionych przypadkach, nawet pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przypadki te sprecyzowane zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej określane jako "rozporządzenie"). Zgodnie z tym przepisem Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem organu, żadna z tych przesłanek nie została spełniona. Jak wynikało z oświadczenia złożonego przez skarżącego i z zebranych w sprawie informacji, pozyskanych od właściwych urzędów i ze stosownych ewidencji, skarżący jako świadczeniobiorca pobiera świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości 1.706,54 zł netto. Posiada majątek ruchomy, jak i nieruchomości. Na podstawie jego oświadczenia oraz uwzględniając informacje z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych ustalono, że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, objętych księgami wieczystymi nr:

❖ [...] nieruchomości gruntowej położonej w [...], o pow. 0,2034 ha;

❖ [...] nieruchomości gruntowej położonej w [...], o pow. 1,847 ha;

❖ [...] nieruchomości gruntowej położonej w [...], o pow. 0,4141 ha (hipoteki wpisane na rzecz banków);

❖ [...] lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość (mieszkanie) położoną w [...] przy ul. [...] o powierzchni 54,58m2.

Ponadto na podstawie Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, stwierdzono że jest on właścicielem ruchomości: samochodu ciężarowego marki [...] (nr rejestracyjny [...]), samochodu osobowego [...] (nr rejestracyjny [...]), oraz przyczepy ciężarowej [...] (nr rejestracyjny [...]), a także figuruje w tej ewidencji jako współwłaściciel samochodu osobowego [...] (nr rejestracyjny [...]) oraz samochodu osobowego [...] (nr rejestracyjny [...]).

W ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie negowała tych ustaleń, wskazując jedynie, że wyłącznie używanym obecnie jest [...], nr. rejestracyjny [...], rok. prod. 1997r., zaś przyczepa [...] wymaga kapitalnego remontu, samochód [...] - złomowania, a pozostałe pojazdy tj. [...] (nr. rejestracyjny [...]) oraz [...] (nr rejestracyjny [...]) stanowią współwłasność.

Ponieważ, jak dalej zważono, Dyrektor Oddziału ZUS jako organ egzekucyjny nie wdrożył jeszcze postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego, nie można tym samym uznać, iż egzekucyjna z posiadanego majątku zobowiązanego będzie nieskuteczna i nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Tym bardziej, że zobowiązany pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.706,54 zł netto oraz posiada nieruchomości, na których Zakład może dokonać zabezpieczenia należności.

Odnosząc się następnie do regulacji art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umożliwiającej umorzenie należności tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności oraz przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., podkreślono, że Zakład może umorzyć zaległości, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie tych należności opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, a w szczególności w przypadkach wskazanych w punktach od 1 do 3 tego przepisu.

Analizując przypadek opisany w punkcie 1 (gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych) organ odwoławczy wskazał, że z zebranych w sprawie dokumentów, m.in. "oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej pełnej księgowości", wynika że zobowiązany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i otrzymują odpowiednio: świadczenie emerytalne w wysokości 1706,54 zł netto i rentę w wysokości 847,29 zł netto. Nadto w złożonym oświadczeniu skarżący podał, że w latach 2014r.- 2016r. z tytułu prowadzonej działalności uzyskiwał dochód/stratę: 2014r.- stratę w wysokości 6.381,63 zł, 2015r. - stratę w wysokości 2.667,00 zł oraz dochód w 2016r. w wysokości 6.134,38zł.

Łączny dochód rodziny, biorąc pod uwagę pobierane przez zobowiązanego oraz małżonkę świadczenia (1.706,54 zł + 847,29 zł = 2.553,83 zł netto) i dochód z działalności w 2016r. (6.134,38 /10-mc = 613,43 zł ), wynosił ok. 3.167,26 zł netto miesięcznie. Zgodnie z informacją z CEIDG zobowiązany od 1 stycznia 2017r. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, zatem badając obecną sytuację finansową wnioskodawcy Zakład uwzględnił uzyskiwane świadczenia wyłącznie w wysokości – 2.553,83 zł netto.

Skarżący w złożonym oświadczeniu wskazał wydatki związane z utrzymaniem mieszkania w kwocie 420,00 zł oraz koszty związane z leczeniem w kwocie 150,00 zł miesięcznie. Z analizy akt wynika również, że posiada on zobowiązania pieniężne za okres od 2014r. do 2016r. z tytułu podatków w wysokości 2.419,00 zł oraz w pozostałych instytucjach za 2016r. w wysokości 1,769,96 zł, które, jak sam wskazał, nie są regulowane.

Uwzględniając zatem powyższe dane dotyczące dochodów i ponoszonych wydatków, po uregulowaniu wskazanych przez zobowiązanego wydatków w wysokości 570,00 zł do dyspozycji rodziny pozostaje kwota ok. 1.983,83 zł netto z przeznaczeniem na zakup żywności, opału (w okresie grzewczym), art. higienicznych, chemicznych, odzieży i obuwia oraz innych wydatków.

Ponieważ zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. (Dz. U. z 2012r. Nr 823) w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 514,00 zł, rodzina nie kwalifikuje się do otrzymywania pomocy z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, z uwagi na przekroczenie wskazanego kryterium dochodowego. Fakt ten potwierdza także informacja otrzymana w tym względzie z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], z której wynika iż rodzina zobowiązanego nie korzysta i nigdy nie korzystała z jego pomocy.

Zakład uwzględnił również "informacje o wysokości minimum socjalnego" ogłaszanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. W odniesieniu do gospodarstwa emeryckiego, a za takie uznano gospodarstwo domowe zobowiązanego, zgodnie z prezentowaną informacją, koszt jego utrzymania w przypadku 2 osób wynosi 1.792,68 zł miesięcznie, natomiast rodzina wnioskodawcy osiąga dochody w wysokości 2.553,83 zł netto zł (nie uwzględniając dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej).

W konsekwencji organ stwierdził, że rodzina zobowiązanego w aktualnej sytuacji nie spełnia przesłanek do wsparcia ze strony opieki społecznej. Nie osiąga również dochodów poniżej ustalonego minimum socjalnego. Aktualnie nie występuje więc na tyle trudna sytuacja, w której egzystencja wnioskodawcy byłaby zagrożona poprzez znaczne obniżenie stopy życiowej lub wręcz niezapewnienie minimum socjalnego. Natomiast niewątpliwie przedstawione przez stronę dowody wskazują, iż wpływ na aktualną sytuację finansowo-materialną rodziny mogą mieć koszty zakupu środków farmakologicznych i odpłatne świadczenia medyczne. Jednakże, według Zakładu, powyższe nie może być automatyczną przesłanką przemawiającą za umorzeniem należności z tytułu składek, tym bardziej, że zapłata zadłużenia w dogodnym układzie ratalnym nie pozbawi rodziny możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Organ nie stwierdził również istnienia pozostałych podstaw umożliwiających umorzenie należności tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w tym występowania przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wprawdzie skarżący w trakcie prowadzonego postępowania powoływał się na swój stan zdrowia oraz stan zdrowia małżonki, wskazując, iż z uwagi na ograniczone środki finansowe zmuszony jest do zakupu tańszych leków i że ze względu na długi okres oczekiwania korzysta z odpłatnych badań specjalistycznych i zabiegów, jednakże zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, by zrezygnował on z prowadzenia firmy na rzecz sprawowania systematycznej, całodobowej opieki nad żoną czy też innym członkiem rodziny. Niezależnie też od prowadzenia firmy, pobiera on świadczenie emerytalne. Nie negując zatem kłopotów zdrowotnych strony oraz jego małżonki, organ uznał, że stan zdrowia nie uniemożliwia mu dalszego uzyskiwania dochodów z działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z informacją z CEIDG zawiesił on prowadzenie działalności gospodarczej dopiero od dnia 01.01.2017 r. a powodem tego było, jak wskazywał sam skarżący, pogorszenie sytuacji gospodarczej i upadłość firmy z którą współpracował. Zaznaczono przy tym, że w stosunku do spółki A S.A. w upadłości skarżący nadal posiada wierzytelności, które, zgodnie z pismem Syndyka Masy Upadłościowej, zostały zgłoszone w stosunku do masy upadłości i na dzień 13.03.2013 r. wynoszą: należności główne w kwocie 12.508,80 zł oraz odsetki w kwocie 402,03 zł.

W konsekwencji Zakład zajął stanowisko, że brak jest w sprawie przesłanek przemawiających za umorzeniem należności. Podkreślił przy tym, że analiza sytuacji zobowiązanego nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, ale brane są również pod uwagę możliwości ściągnięcia należności w drodze egzekucji, spłaty zadłużenia w ramach ulgi jaką jest układ ratalny, możliwość zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności z tytułu składek, czy też okres przedawnienia należności. Przejściowe trudności finansowe dłużnika nie mogą tym samym stanowić podstawy do automatycznego umorzenia należności.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję skarżący, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie należności wobec ZUS, zarzucił organowi niewłaściwą ocenę stanu faktycznego w sprawie oraz oczywiste naruszenie prawa materialnego, polegające na wadliwym wyborze normy prawnej. Skarżący zwraca uwagę na zapis art. 28 ust.3a u.s.u.s, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do jej opłacenia. Następnie skarżący odnosi się szczegółowo do swojej trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, wymieniając konieczne wydatki dotyczące utrzymania i ponoszenia wydatków na opiekę zdrowotną dla siebie oraz małżonki, co jego zdaniem uzasadnia zaistnienie zacytowanych wcześniej przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu skargi powtórzył zasadniczą część argumentów podniesionych już wcześniej w odwołaniu, stwierdzając, że organ przy podejmowaniu rozstrzygnięcia winien kierować się aktualną sytuacją majątkową i finansową wnioskodawcy, gdyż zdarzenia przyszłe i niepewne, w szczególności niewłaściwe według niego obliczenie dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej latach 2014-2016, w sytuacji gdy ponoszone były straty. Uważa też, że organy całkowicie zignorowały istnienie przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w jego nowym brzemieniu, przewidującym, że składki na ubezpieczenia społeczne w przypadku osób będących równocześnie ich płatnikami, mogą być umorzone, także wtedy, gdy przemawia za tym interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c: ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: [P.p.s.a.]), Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś w przypadku określonym w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stwierdza nieważność zaskarżonych aktów. Zgodnie przy tym z art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Rozpoznając sprawę w tak określonym zakresie kognicji Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju naruszenia przepisów prawa, które spowodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Podstawę do analizy zasadności żądania strony o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne stanowiły prawidłowo przywołane przez Zakład przepisy art. 28 ust. 2 i 3 oraz ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

W art. 28 u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (ust. 2 i 3 tego przepisu) lub na szczególnych warunkach, określonych w ww. rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a), w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Do tej ostatniej kategorii podmiotów zalicza się skarżący, co uzasadniało rozważenie możliwości umorzenia należności składkowych także na tej drugiej podstawie prawnej.

Przypadki, po spełnieniu których Zakład ma możliwość (a zatem nie obowiązek) umorzenia zaległych składek w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności, zostały taksatywnie wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., przy czym z uwagi na stan faktyczny kontrolowanej sprawy i stanowisko skarżącego do rozważenia pozostają przypadki wymienione w punktach 3 i 5 tego przepisu, a zatem gdy: (pkt 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; oraz (pkt 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Natomiast możliwość umorzenia tych składek mimo braku całkowitej nieściągalności została przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowiącym, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania składek na tej podstawie prawnej zostały określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia, o treści wyżej już przytoczonej.

Z przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego (na co wskazuje posłużenie się, w obydwu ww. unormowaniach, formułą "Zakład może umorzyć"). Zatem prawodawca, pozostawiając organom administracji uznanie w omawianej kwestii, wprowadził w tym zakresie swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia ustawowej przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia (nieściągalności) organ zyskuje swobodę wyboru, czy ulgi udzielić, czy też nie. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.

Z kolei sądowa kontrola takiego aktu dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów K.p.a. reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku podejmowania rozstrzygnięcia na zasadzie uznania, sądowa kontrola takiej decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy zostały spełnione przesłanki umorzenia. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej.

Sąd podziela stanowisko organu, że w aktualnym stanie sprawy wobec skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ustalenia w tym zakresie zostały oparte na niepodważonych skutecznie dokumentach oraz na oświadczeniach samego skarżącego, które nie potwierdziły ostatecznie faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przy równoczesnym braku majątku (pkt 3), czy też przesłanki opisanej w punkcie 5 ust. 3 art. 28 u.s.u.s. Pozostałe przypadki całkowitej nieściągalności wymienione w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie znajdowały w sprawie zastosowania.

Zdaniem Sądu chybione są zarzuty skarżącego o braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dowolnej ocenie dowodów i nieuwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego oraz uwzględnianiu błędnego materiału dowodowego.

Obciążający organy administracji, z mocy art. 7 i art. 77 K.p.a., obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, został zdaniem Sądu zrealizowany w tej sprawie w sposób wystarczający. Organ zbadał bowiem okoliczności, które mogłyby stać się podstawą uznania, że w sprawie wystąpiła całkowita nieściągalność, o jakiej mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., będąca przesłanką do rozważenia zasadności umorzenia, bądź nie, należności z tytułu składek. Zakres postępowania dowodowego wiąże się ściśle z przesłankami materialnoprawnymi (one wytyczają granice postępowania dowodowego) ale także, co istotne w sprawach takich jak przedmiotowa, z treścią okoliczności podawanych przez wnioskodawcę.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo oceniły, że zebrane w sprawie dowody potwierdziły wprawdzie fakt zwieszenia - a nie zaprzestania - z dniem 1.01.2017r (czyli już podczas toczącego się postępowania). prowadzonej działalności, słusznie uznając, że u podstaw tej decyzji skarżącego, legły powody natury ekonomicznej, a nie kwestie zdrowotne o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Z twierdzeń samego skarżącego wynika, że powodem zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej do tzw. lepszych czasów, było pogorszenie sytuacji gospodarczej i upadłość firmy z którą współpracował - A S.A. w upadłości, w stosunku do której nadal posiada niezrealizowane wierzytelności. Słusznie zatem organy nie wiązały faktu - co istotne - zawieszenia, a nie zaprzestania działalności (a to jest warunek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia) z istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania przez niego opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co w konsekwencji pozbawiałoby zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Słusznie też organy zauważyły, że zarówno skarżący jak i jego żona środki finansowe na swoje utrzymanie uzyskują głównie ze świadczeń społecznych: emerytury zobowiązanego i renty inwalidzkiej jego żony. Przy czym wyłącznie te dochody zostały wzięte pod uwagę przy ocenie wystąpienia kolejnej przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, czyli sytuacji gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Niezrozumiała jest zatem ta cześć argumentacji skargi, która zarzuca organom wadliwe ustalenia przychodów z działalności gospodarczej skarżącego w latach 2015-2016, skoro ta okoliczność nie była w ogóle brana pod uwagę przy ustalaniu dochodu rodziny strony, a tym samym nie miała też wpływu na ostateczną treść zaskarżonej decyzji.

Z poczynionych przez organy ustaleń w kwestii miesięcznego dochodu rodziny skarżącego - wynoszącego kwotę 2.553,83 zł (1706,54 zł + 847,29 zł) oraz wykazanych przez stronę w złożonym oświadczeniu w kwot wydatków - związanych z utrzymaniem mieszkania w wysokości 420,00 zł oraz kosztów ponoszonych na leczenie w kwocie 150,00 zł miesięcznie - wnikało, że do dyspozycji rodziny pozostaje kwota ok. 1.983,83 zł netto z przeznaczeniem na zakup żywności, opału (w okresie grzewczym), artykułów higienicznych, chemicznych, odzieży i obuwia oraz innych wydatków.

Wprawdzie w skardze skarżący miesięczne koszty utrzymania określił już na kwotę 1.300 zł, załączając do skargi liczne dokumenty (faktury) mające potwierdzać rzeczywiste wydatki miesięczne rodziny, jednakże nadal, na co zwraca szczególną uwagę Sąd, możliwość wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań z tytułu zaległych składek zdrowotnych za okres od 01/2015 do 09/2016 w łącznej kwocie 6.101,93 zł, wiąże wyłącznie z bieżącymi dochodami rodziny. Całkowicie zaś pomija już zgromadzony majątek w postaci nieruchomości i ruchomości oraz wpływ jego wartości na realną zdolność finansową.

Jak tymczasem wynika z ustaleń organu, skarżący w ramach małżeńskiej wspólności ustawowej jest właścicielem czterech nieruchomości, w tym dwóch o charakterze mieszkalnym, zabudowanych, a to: nieruchomości gruntowych położonych w [...], o pow. 0,2034 ha; pow. 1,847 ha i pow. 0,4141 ha oraz lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość (mieszkanie) położonego w [...] przy ul. [...] o powierzchni 54,58 m2.

Nadto jest właścicielem samochodu ciężarowego marki [...] (nr rejestracyjny [...]), samochodu osobowego [...] (nr rejestracyjny [...]), oraz przyczepy ciężarowej [...] (nr rejestracyjny [...]) i współwłaścicielem samochodu osobowego [...] (nr rejestracyjny [...]) oraz samochodu osobowego [...] (nr rejestracyjny [...]).

Nawet zatem przyjmując, w ślad za jego twierdzeniami, że wyłącznie używanym obecnie samochodem jest [...], nr rejestracyjny [...], rok. prod. 1997r., zaś przyczepa [...] wymaga kapitalnego remontu, samochód [...] - złomowania, a pozostałe pojazdy tj. [...] (nr rejestracyjny [...]) oraz [...] (nr rejestracyjny [...]), stanowią współwłasność, to i tak wartość tego majątku może stanowić o realnej możliwości uregulowania objętej wnioskiem należności, która to wraz z odsetkami wynosiła łącznie kwotę 6.101,93 zł.

Dodatkowo należy zauważyć, że dysponuje on także majątkiem w postaci wierzytelności, które, zgodnie z pismem Syndyka Masy Upadłościowej, zostały zgłoszone w stosunku do masy upadłości i na dzień 13.03.2013 r. wynoszą: należności główne w kwocie 12.508,80 zł oraz odsetki w kwocie 402,03 zł.

Tak więc w prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy nie można podzielić zarzutów skarżącego o bezzasadnym przyjęciu, iż w jego przypadku, na dzień podjęcia decyzji, nie występuje całkowita nieściągalność, co miało być wynikiem błędnych ustaleń, opartych na wadliwie zgromadzonym i niepełnym materiale dowodowym, w tym zwłaszcza co do prognozowania przez organy możliwego wyegzekwowania należności w przyszłości. W ocenie Sądu te okoliczności faktyczne, które w sprawie zostały ustalone, dawały podstawę do przyjęcia, iż nie wystąpiła całkowita nieściągalność, skoro nie została spełniona żadna z ustawowych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Tym samym nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia tego przepisu ani także art. 28 ust. 2 poprzez błędne ich niezastosowanie. Przy braku bowiem całkowitej nieściągalności, Zakład pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.

Jeśli chodzi o rozważane przez organy przesłanki ewentualnego umorzenia zaległych składek na podstawie § 3 ust. 1 rozporządzenia, ograniczone z mocy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wyłącznie do składek w części finansowanej przez ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek, to także w tym względzie organ odwoławczy zasadnie uznał, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżący jest w stanie uiścić zaległe należności składkowe, bez zagrożenia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jego rodziny. Oczywiście może to wymagać poniesienia pewnych wyrzeczeń, czy też wyzbycia się części już posiadanego majątku, ale są to normalne konsekwencje obowiązku regulowania ustawowych należności.

Końcowo, ponownie podkreślić należy, że organ orzekający podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne ma obowiązek, zgodnie z art. 7 K.p.a., wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny. Natomiast, jak to wyżej wskazano, sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ograniczony - w tym sensie, że sąd nie może ingerować w dokonany przez organ wybór sposobu merytorycznego rozstrzygnięcia danej konkretnej sprawy, nie może kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. W pełnym zakresie sądowa kontrola obejmuje przestrzeganie przez organy procedury normowanej w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny, w myśl zasady swobodnej oceny dowodów. Innymi słowy, sąd administracyjny jest uprawniony do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych. Jeśli nie dopatrzy się naruszenia reguł procesowych to nie ma podstaw prawnych do eliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Tym wymogom organy w kontrolowanej sprawie sprostały, gdyż podjęte rozstrzygnięcie uwzględnia cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, czego dowodzi treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Ponadto w toku postępowania organy informowały stronę o potrzebie przedstawienia dowodów na podnoszone przez nią okoliczności i rozważyły te argumenty, które przedstawiła. Podkreślić należy, że wykazanie okoliczności mogących uzasadniać umorzenie należności obciąża wnioskodawcę (por. wyrok NSA z dnia 14.11.2014 r., sygn. akt II GSK 1501/13 oraz z dnia 6.02.2014 r. sygn. akt II GSK 1737/12, dostępne na stronie internetowej NSA ww.orzecznictwo.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy za prawidłowe należy uznać też stanowisko organu w zakresie wyważenia interesu skarżącego i interesu społecznego. Interes skarżącego w umorzeniu należności jest oczywisty, albowiem doszłoby w ten sposób do definitywnego zwolnienia z zapłaty ciążącego na nim w znacznej kwocie długu. Jak wskazał NSA w ww. wyroku z dnia 14.11.2014 r., sygn. akt II GSK 1501/13, z punktu widzenia zobowiązanego zawsze jest zasadne umorzenie jego należności składkowych a przy tym sama możliwość umorzenia zaległych składek jest podyktowana interesem strony.

Odnośnie braku interesu publicznego, organ trafnie przyjął, że istnienie jakiejkolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek powoduje, że podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne rozstrzygnięcie dla wnioskodawcy nie może być uznane za dowolne (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA./Wa 2426/06, Lex nr 328891).

Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił.