Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 880/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2, art. 20, art. 22, art. 24
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] orzekającej o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie [...], jednostka ewidencyjna 061305_2 P. , polegającej na aktualizacji wykazu uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi M. poprzez wpisanie A. D., K. K. i I. D. w miejsce M. S. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następująco okoliczności faktyczne i prawne sprawy:

M. W. w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. zwróciła się do Starosty [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi M..

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. Starosta P. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Następnie organ ten decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe uznając, że wnioskodawczyni nie jest osobą uprawnioną do zgłaszania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, albowiem uprawnienie to przysługuje tylko Zarządowi Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M..

Po rozpatrzeniu odwołania M. W. od powyższej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] orzekł o jej uchyleniu i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że Starosta P. wadliwie ustalił krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie.

W toku ponownie prowadzonego postępowania Starosta P. w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. wezwał Spółkę dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. do dostarczenia zaktualizowanego wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie wsi M.. Ponadto wyjaśnił, że udział we wspólnocie gruntowej po M. S. przysługuje S. S., a na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. I Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2008 r., sygn. akt I Ns [...] jego siostrze M. W..

We wniosku z dnia [...] marca 2015 r. Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. zwróciła się do Starosty [...] o wpisanie na listę uprawnionych do udziału we Wspólnocie, w miejsce M. S., A. D., K. K. i I. D. (w udziałach po [...]).

Z kolei M. W. w tym samym dniu złożyła do Zarządu Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. wniosek o wprowadzenie zmiany w zaktualizowanym wykazie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi M. i wpisanie jej w miejsce M. S..

A. D., K. K. i I. D. w piśmie z dnia [...] marca 2015 r. zwróciły się natomiast do Zarządu Spółki o doprowadzenie do ugody w sprawie udziałów po M. S..

Spółka ww. wnioski przekazała wraz z pismem z dnia [...] marca 2015 r. (data wpływu: [...] marca 2015 r.).do Starosty [...].

Następnie Starosta w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. zwrócił się do M. W. o zajęcie stanowiska w sprawie ugody proponowanej przez A. D., K. K. i I. D..

W odpowiedzi M. W. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. oświadczyła, że nie wyraża zgody na proponowaną ugodę.

Starosta P., po pisemnym powiadomieniu stron o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, wydał w dniu [...] czerwca 2015 r. decyzję nr [...], którą odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie M., gmina P., polegającej na aktualizacji wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi M. poprzez wpisanie w miejsce M. S. A. D., K. K. i I. D. oraz orzekł o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie M., gmina P., polegającej na aktualizacji wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi M. poprzez wpisanie w miejsce M. S. M. W..

Odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji złożyła Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M.. Wnosząc o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji Spółka zarzuciła, że organ ten wybiórczo przeanalizował wykaz uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi M. zatwierdzony decyzją Wydziału Rolnictwa i L. Prezydium Powiatowej Rady N. we W. z dnia [...] czerwca 1964 r. nr [...] Podniosła, że ujawniony w tym wykazie pod poz. 20 S. M. posiadał gospodarstwo o powierzchni 7,12 ha z udziałem we Wspólnocie wynoszącym [...]. Pod poz. 21 figuruje natomiast K. M. posiadająca gospodarstwo o powierzchni 7,12 ha i udział we wspólnocie wynoszący [...]. Strona odwołująca wskazała ponadto, że S. M. posiadał w 1963 r. m.in. działkę nr [...] o powierzchni 0,15 ha, której nie przekazał w formie darowizny ustnej w 1968 r. S. S., gdyż przekazał mu tylko 6,97 ha. Działka nr [...] o powierzchni 0,15 ha, która odpowiada w aktualnej ewidencji gruntów i budynków działce nr [...] o powierzchni 0,19 ha, została uwłaszczona na rzecz J. i M. małż. K.. Łączna powierzchnia uwłaszczonych gruntów wyniosła 7,27 ha. Na tej podstawie Spółka wywiodła, że M. S., dokonując w 1968 r. darowizny na rzecz S. S., posiadał jeszcze działkę nr [...], którą przekazał później M. i J. małż K.. Zatem ich następcy prawni na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego, są uprawnionymi do udziału we Wspólnocie Gruntowej.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr IGK- [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Organ odwoławczy uznał, że twierdzenie, jakoby M. S. przekazał działkę nr [...] w terminie późniejszym, nie ma potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych w niniejszej sprawie. Twierdzenie to pozostaje jednocześnie w sprzeczności z treścią protokołów ustalenia stanu posiadania gospodarstw, spisanych pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, z których jednoznacznie wynika, że M. S. przekazał gospodarstwo o powierzchni 7,27 ha w 1950 r. na rzecz córki - M. K., a gospodarstwo o powierzchni 6,97 ha w 1968 r. na rzecz wnuka - S. S..

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Starosta P., po rozpatrzeniu wniosku Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. z dnia [...] marca 2015 r., odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie M., gmina P., polegającej na aktualizacji wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi M. poprzez wpisanie A. D., K. K. i I. D. w miejsce M. S..

Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez Spółkę dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi Mosty L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Mając na względzie wytyczne organu odwoławczego wyrażone w ww. decyzji kasacyjnej Starosta P. w piśmie z [...] grudnia 2015 r. wezwał Spółkę dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. do sprecyzowania żądania zawartego w pismach z [...] marca 2015 r. i [...] maja 2015 r.

Zarząd Spółki w odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2016 r. poinformował, że przy piśmie z [...] marca 2015 r. jedynie przekazał do Starostwa Powiatowego w P. wniosek M. W. o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów i budynków i wpisanie jej w wykazie osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi M. w miejsce M. S., zaznaczając, że nie był to wniosek Zarządu. Zarząd Spółki dodatkowo podkreślił, że w piśmie z dnia [...] maja 2015 r. nie wnosił o wszczęcie postępowania administracyjnego, a jedynie ustosunkował się negatywnie do wniosku M. W..

W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. M. W. zwróciła się do Starosty [...], by zażądał od Wspólnoty Gruntowej wsi M. przedstawienia dokumentów potwierdzających, iż A. D., K. K. i I. D. uzyskały prawo do spadku po M. S..

Z kolei Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wniosła o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie zmian w operacie ewidencyjnym i wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów zgodnie z wykazem zatwierdzonym uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2011 r. ogólnego zebrania członków Spółki. Do wniosku dołączono zeznania 2 świadków, którzy oświadczyli, że M. S. darował córce M. K. działkę nr [...] o powierzchni 0,19 ha w 1969 r. oraz kopię nakazu płatniczego podatku za 1968 r., dowód ubezpieczenia, kopię zaświadczenia Urzędu Gminy P., a także wniosek A. D., K. K. i I. D. z dnia [...] marca 2016 r. o umorzenie ww. postępowania i wprowadzenie zmiany zgodnie z wykazem dostarczonym przez Spółkę dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M..

Decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...] Starosta P. odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków polegającej na aktualizacji wykazu uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi M. poprzez wpisanie A. D., K. K. i I. D. w miejsce M. S..

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał stanowisko, iż dokumenty przedstawione przez Spółkę dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. nie dają podstaw do wprowadzenia żądanej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 k.p.a. poprzez zignorowanie obowiązującego stanu prawnego wynikającego z prawomocnej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa we W. z dnia [...] kwietnia 1964 r. nr [...] Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia dowodu z zeznań świadków oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż M. S. przekazał córce M. K. działki rolne o powierzchni 7,24 ha w sytuacji, gdy jest to sprzeczne z rejestrem ewidencyjnym z 1963 r. W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez wprowadzenie żądanej zmiany w ewidencji gruntów, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia [...] czerwca 2016 r. (zaskarżoną w niniejszej sprawie) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego stwierdził, że Starosta P. prawidłowo ocenił materiał dowodowy w przedmiocie wykazania osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi M.. Jednocześnie podkreślił, że rolą Starosty, jako organu ewidencyjnego, nie jest rozstrzyganie sporów prawnych dotyczących nieruchomości, lecz jedynie wprowadzanie do ewidencji aktualnych informacji wynikających z dokumentów mających odpowiednią moc prawną (§ 47 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).

Organ odwoławczy ustalił na podstawie akt sprawy, że wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi M. oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów został zatwierdzony decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] kwietnia 1964 r. nr Zn.GU.IV- [...]/63 w przedmiocie ustalenia udziałów we wspólnocie gruntowej wsi M.. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] maja 1964 r. Integralną częścią powołanej decyzji jest "Wykaz uprawnionych do udziału w wspólnocie gruntowej wsi M.". W pozycji 20 wykazu figuruje S. M., obszar posiadanego gospodarstwa 7,12 ha i wielkość udziału we wspólnocie [...].

Na podstawie protokołu ustalenia stanu posiadania gospodarstwa sporządzonego w dniu [...] kwietnia 1976 r. ustalono, że M. S. przekazał w formie darowizny ustnej w 1950 r. córce M. K. gospodarstwo rolne o powierzchni 7,27 ha składające się z działek o numerach: [...]. Okoliczność tę M. S. potwierdził oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej. Na ww. działki został wydany na rzecz J. i M. małż. K., w trybie ustawy z dnia [...] października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, akt własności ziemi nr [...] Następnie na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego (akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...] listopada 1990 r.) opisane gospodarstwo rolne zostało przekazane na rzecz jej dzieci: A. D., I. D. i C. K.. Z kolei na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. I Wydział Cywilny z dnia [...] grudnia 2007 r., sygn. akt I Ns [...] oraz aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. udział po C. K. nabyła jego żona K. K..

Również z protokołu ustalenia stanu posiadania gospodarstwa z dnia [...] kwietnia 1976 r. – jak stwierdził organ drugiej instancji – wynika, że M. S. darował w 1968 r. wnukowi S. S. gospodarstwo rolne o powierzchni 6,97 ha składające się z działek o numerach: [...]. Na opisane działki został wydany akt własności ziemi nr GTR-U- [...] na rzecz S. S.. Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. P. I Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2008 r., sygn. akt I Ns [...] spadek po S. S. wraz z wchodzącym w jego skład gospodarstwem rolnym nabyła zaś siostra M. B. W. w całości.

Z powyższego wynika, że M. S. darował część gospodarstwa córce M. K. w 1950 r., a pozostałą część darował wnukowi S. K. w 1968 r. W ocenie organu odwoławczego twierdzenie, że M. S. przekazał działkę nr [...] w terminie późniejszym, nie ma potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych w niniejszej sprawie. Twierdzenie to jest w sprzeczności z treścią protokołów ustalenia stanu posiadania gospodarstw, spisanych pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, z których jednoznacznie wynika, że M. S. przekazał gospodarstwo o powierzchni 7,27 ha w 1950 r. na rzecz córki - M. K., a gospodarstwo o powierzchni 6,97 ha na rzecz wnuka - S. S. w 1968 r.

L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podkreślił, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w razie zbycia wszystkich gruntów gospodarstwa rolnego przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej udział w tej wspólnocie przechodzi na nabywcę tego gospodarstwa. W razie zbycia części gruntów określonych w ust. 1, udział we wspólnocie gruntowej zachowuje dotychczasowy właściciel, chyba że na podstawie umowy odstąpi swe uprawnienia nabywcy.

W ocenie organu z załączonych do akt dokumentów nie wynika, że M. S. darując córce część gospodarstwa, przekazał jej udziały we wspólnocie gruntowej. Na podstawie protokołów z ustalenia stanu posiadania ustalono, że pozostałą część gospodarstwa M. S. przekazał w 1968 r. na rzecz wnuka S. S., a więc zgodnie z przytoczonym przepisem udziały we wspólnocie gruntowej wsi M. przeszły na niego.

W konsekwencji – zdaniem organu odwoławczego – wniosek Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. o uaktualnienie wykazu uprawnionych do korzystania ze Wspólnoty Gruntowej wg listy przyjętej uchwałą nr [...], nie zasługuje na uwzględnienie. Uchwała ogólnego zebrania członków wspólnoty gruntowej nie stanowi jednocześnie - w świetle powołanych przepisów - podstawy do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.

W ocenie organu odwoławczego zarzut, że Starosta P. nie uwzględnił dowodu z dołączonych do akt sprawy oświadczeń, iż M. S. przekazał jedną z działek córce M. K. w 1969 r., nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, jeżeli dotyczy ono okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają znaczenie dla sprawy. Zdaniem organu okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zostały przedstawione w zgromadzonym materiale dowodowym. W szczególności z treści protokołów ustalenia stanu posiadania gospodarstwa sporządzonych w dniu [...] kwietnia 1976 r. jednoznacznie wynika, że M. S. darował córce M. K. gospodarstwo rolne o powierzchni 7,27 ha w 1950 r., a wnukowi S. S. gospodarstwo rolne o powierzchni 6,97 ha w 1968 r.

Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. w ustawowym terminie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na opisaną wyżej decyzję ostateczną L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wnosząc w skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji Spółka podniosła następujące zarzuty:

1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia tj.:

- art. 6 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i zignorowanie przez organy obu instancji obowiązującego stanu prawnego wynikającego z prawomocnej decyzji administracyjnej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa we W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1964 r., ustalającej wielkość udziałów poszczególnych członków Wspólnoty Gruntowej wsi M. i poczynienie własnych ustaleń w sposób sprzeczny z tą decyzją;

- naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej tj. art. 7 i art. 8 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutu określonego w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2016 r. dotyczącego błędnych ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji w przedmiocie uznania, że do darowizny poczynionej przez M. S. na rzecz córki M. K. w 1950 r. znajdzie zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w sytuacji, gdy M. K. nabyła przedmiotowy udział w sposób pierwotny z mocy samego prawa na zasadach określonych w art. 6 ww. ustawy;

- art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak podjęcia z urzędu czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności przez brak dopuszczenia dowodu z zeznań świadków celem ustalenia, kiedy M. S. przekazał umową darowizny działkę nr [...] (dawniej [...]), które to okoliczności mają kluczowe znaczenie dla oceny, kto jest uprawniony do udziału we Wspólnocie po M. S.;

- art. 78 § 2 kpa w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie dowodu z prywatnych oświadczeń świadków M. T. oraz M. K. w sytuacji, gdy treść tych oświadczeń ma kluczowe znaczenie dla oceny, kiedy działka o numerze ewidencyjnym [...] (dawniej nr [...]) została przekazana przez M. S. na rzecz M. K., a co za tym idzie, ma znaczenie dla oceny tej sprawy;

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji i mający wpływ na jej treść, polegający na:

- bezzasadnym uznaniu, że M. S. w 1950 r. przekazał córce M. K. działki rolne o powierzchni 7,27 ha w sytuacji, gdy powyższa konkluzja opiera się na prywatnym oświadczaniu i jest sprzeczna z obowiązującą decyzją administracyjną oraz opartym na niej rejestrze ewidencyjnym z 1963 r.;

- bezkrytycznym obdarzeniu walorem wiarygodności dokumentu w postaci protokołu ustalenia stanu władania z dnia 16 kwietnia 1976 r., a w szczególności uznanie za wiarygodne prywatnego oświadczenia M. S., pomimo jego wewnętrznej sprzeczności;

- bezzasadnym uznaniu, że do darowizny poczynionej przez M. S. na rzecz córki M. K. w 1950 r. znajdzie zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w sytuacji, gdy M. K. nabyła przedmiotowy udział w sposób pierwotny z mocy samego prawa na zasadach określonych w art. 6 ww. ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2016 r. odpowiadają prawu.

Na wstępie zaznaczyć należy, że stosownie do art. 20, 22 i 24 ustawy z dnia [...] maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm., dalej jako "p.g.k.") ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Jest zatem wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności. Tym samym ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Ewidencja powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego.

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zasady wymiany danych ewidencyjnych reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm., dalej jako "rozporządzenie"). Rozporządzenie to posługuje się kategorią aktualizacji operatu ewidencyjnego, która następuje z urzędu lub na wniosek, poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych – niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów, z których wynikają przedmiotowe zmiany (§ 45 ust. 1, § 46 ust. 1, § 47 ust. 1). Dokumenty, które mogą być podstawą zmienionego wpisu określa § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2. Są to m.in. akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, prawomocne orzeczenia sądowe, przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego opracowania geodezyjne i kartograficzne. Procedura aktualizacji ma więc charakter rejestrowy. Wprowadzane w jej trakcie zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Jest to zatem procedura sformalizowana w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu.

Podkreślić trzeba, że w przypadku wspólnot gruntowych wpisowi do ewidencji gruntów z urzędu podlegają, stosownie do dyspozycji art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 703 ze zm., dalej jako "u.z.w.g."), następujące dane: nazwa spółki i skład zarządu spółki oraz obszar wspólnoty i wykazy uprawnionych do korzystania z tej wspólnoty. Wszelkie późniejsze zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych, jak również zmiana statutu i zmiany w składzie osobowym zarządu, zgłasza do ewidencji zarząd spółki.

Mając na uwadze sformalizowany charakter procedury aktualizacji danych ewidencyjnych przyjąć należy, że obejmuje ona dwie sytuacje. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych, o których mowa w § 12 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia. W pojęciu aktualizacji mieścić się będzie również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, ale tylko takich, które mają charakter oczywistych - w świetle złożonych dokumentów - pomyłek (por. wyrok NSA z [...] maja 2008 r., sygn. akt I OSK [...], LEX nr 505313; wyrok WSA w Białymstoku z dnia [...] grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk [...], dostępny w CBOSA).

Przedstawione wyżej rozumienie pojęcia aktualizacji oraz techniczno–deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków, która jest wyłącznie systematycznie aktualizowanym zbiorem (rejestrem) informacji o gruntach, budynkach, lokalach i ich właścicielach, wykluczają dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze sporu o własność przed sądem powszechnym. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów.

Spór zawisły w niniejszej sprawie dotyczy żądania popartego przez Zarząd Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M., dotyczącego wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie M., gmina P., polegającej na aktualizacji wykazu uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi M. poprzez wpisanie w miejsce M. S. - A. D., K. K. i I. D.. Żądanie to spotkało się z odmową Starosty [...], utrzymaną następnie w mocy zaskarżoną decyzją L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Prawidłowość tego rozstrzygnięcia nie budzi zastrzeżeń Sądu, który w pełni podziela stanowisko organów obu instancji, iż zgromadzone w sprawie dokumenty nie pozwalają na uwzględnienie powyższego żądania, bowiem wykraczałoby to poza przedmiot postępowania aktualizacyjnego w wyżej przedstawionym rozumieniu.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wykaz osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi M. został zatwierdzony ostateczną decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] kwietnia 1964 r. nr Zn.GU.IV- [...]/63. Pod poz. 20 tego wykazu figuruje M. S., ze wskazaniem, iż posiada on gospodarstwo rolne o powierzchni 7,12 ha oraz udział we Wspólnocie Gruntowej wynoszący [...].

Organy ustaliły w oparciu o dokumentację uwłaszczeniową, w tym o zawarte w niej oświadczenie samego M. S., że przekazał on w formie darowizny ustnej w 1950 r. córce M. K. gospodarstwo rolne o powierzchni 7,27 ha składające się z działek o numerach: [...]. Z kolei w 1968 r. M. S. darował wnukowi S. S. gospodarstwo rolne o powierzchni 6,97 ha składające się z działek o numerach: [...]

Żądanie skarżącej Spółki zmierzające do wprowadzenia w powyższym wykazie zmiany polegającej na wpisaniu A. D., K. K. i I. D., jako uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi M., w miejsce M. S., opiera się na twierdzeniu, że darowizna dokonana przez M. S. w 1968 r. na rzecz wnuka S. S. (ani też darowizna z 1950 r. dokonana na rzecz córki M. K.), nie obejmowały posiadanej przez M. S. działki nr [...] (obecnie nr [...]) o powierzchni 0,15 ha. Strona skarżąca konsekwentnie stoi na stanowisku, że przedmiotowa nieruchomość została dopiero w 1969 r. – jako ostatnia częśćgospodarstwa rolnego posiadanego przez M. S. – przekazana w drodze darowizny na rzecz M. K. oraz jej męża J. K., a wobec tego, stosownie do art. 28 ust. 1 u.z.w.g. udział we Wspólnocie Gruntowej wsi M. przysługujący M. S. przysługuje obecnie następcom prawnym M. i J. małż. K., tj. A. D., K. K. i I. D. (kwestia następstwa prawnego wskazanych osób pozostaje przy tym poza sporem). Te wywody strony skarżącej stoją jednak w sprzeczności ze wskazaną wyżej dokumentacją uwłaszczeniową.

W ocenie Sądu organy ewidencyjne obu instancji zasadnie uznały, że powyższe twierdzenie nie znajduje oparcia w dokumentach, które mogłyby stanowić podstawę dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków, a jednocześnie jest konsekwentnie kwestionowane przez następczynię prawną S. S. – M. W., która tytuł prawny względem udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi M. po M. S. przypisuje sobie. Jak już wyżej wskazano, do dokumentów, które mogłaby skutkować dokonaniem żądanej zmiany, należą wyłącznie prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne oraz inne akty normatywne, spisane umowy i ugody w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub inne dokumenty posiadające moc dowodową dla ustalenia prawa własności (§ 12 rozporządzenia). W rozumieniu art. 22 ust. 3 p.g.k. chodzi nadto jedynie o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych przez stronę danych (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 1478/01, LEX nr 156384; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 1291/08, LEX nr 535968). Dokumenty przekazane przez skarżącą Spółkę Staroście P. wraz z wnioskiem o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wykazem zatwierdzonym uchwałą ogólnego zebrania członków Spółki nr [...] z dnia [...] października 2011 r., nie spełniają powyższych kryteriów.

Skarżąca Spółka dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej wsi M. swoje żądanie dokonania zmiany w ewidencji gruntów opiera bowiem na danych wynikających ze wskazanej wyżej decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] kwietnia 1964 r. określającej m.in. wielkość gospodarstwa rolnego M. S. i wielkość przysługujących mu udziałów we Wspólnocie Gruntowej. Jest to więc właśnie ten dokument, który stanowił podstawę istniejącego obecnie wpisu w ewidencji gruntów i budynków.

Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie faktycznie mamy do czynienia ze sporem pomiędzy następcami prawnymi M. i J. małż. K. a następczynią prawną S. S. o prawo własności do udziału [...] we Wspólnocie Gruntowej wsi M. po zmarłym M. S.. Rozstrzygnięcie tego sporu przekracza jednak ramy wyznaczone przepisami p.g.k. i rozporządzenia dla procedury aktualizacji ewidencji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wypowiadano pogląd, że rolą starosty, jako organu ewidencyjnego, nie jest rozstrzyganie sporów prawnych dotyczących nieruchomości, lecz jedynie wprowadzanie do ewidencji aktualnych informacji wynikających z dokumentów mających odpowiednią moc prawną (zob. np. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 448/12; wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt III SAB/Lu 26/10 – dostępne w CBOSA). Tak więc status prawny majątku po zmarłym członku wspólnoty gruntowej – M. S. nie mógł być ustalony przez organ ewidencyjny, lecz musi wynikać z odpowiednich dokumentów potwierdzających stan prawny.

W orzecznictwie wskazuje się nadto, że ustalenie stanu prawnego w sytuacjach spornych (a z taką mamy niewątpliwie do czynienia w sprawie niniejszej) należy do właściwości sądów powszechnych, a nie do organu ewidencyjnego (zob. wyrok NSA dnia 6 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 2099/00; wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 119/08, publ. ONSAiWSA 2010/2/26; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 1181/08; wyrok WSA w Białymstoku dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 272/10, wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 687/10 – dostępne w CBOSA).

W sprawie niniejszej organ ewidencyjny nie był zatem władny do wprowadzania zmian bez przedstawienia mu dokumentów wskazujących bezspornie na inny stan prawny niż w niej ujawniony. Taka regulacja prawna ma służyć ochronie praw podmiotowych, a także ochronie porządku prawnego związanego z obrotem i gospodarowaniem nieruchomościami, nie zaś ustalaniem tego stanu. Poprzez wprowadzenie zmian podmiotowych na podstawie dokonanej we własnym zakresie weryfikacji wcześniejszych dokumentów organ przekroczyłby swoje kompetencje, bowiem dokonałby ustalenia stanu prawnego. Tymczasem zadaniem organu ewidencyjnego jest czuwanie nad odzwierciedlaniem stanu prawnego, a nie jego tworzenie (por. cyt. wyżej wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 1181/08 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 119/09).

Z tego też względu zbędne jest odnoszenie się do zarzutów skargi i przedstawionych na ich poparcie argumentów i dowodów mających wykazać, że ostatnie części gospodarstwa M. S. (działka nr [...], obecnie nr [...]), została przekazana na rzecz córki M. K. i jej męża J. K. dopiero w 1969 r., co w świetle unormowania art. 28 ust. 1 u.z.w.g. przesądzałoby o nabyciu przez nich udziału M. S. we Wspólnocie Gruntowej wsi M.. W zarzutach tych chodzi bowiem o rozstrzygnięcie sporu prawnego, które to zadanie, jak wyżej wskazano, nie należy do organu ewidencyjnego. Wprawdzie w uzasadnieniach swoich decyzji organy obu instancji zdają się zajmować stanowisko w przedmiotowym sporze stwierdzając, że udziały we Wspólnocie Gruntowej M. S. przypadły jego wnukowi – S. S., czego czynić nie powinny, skoro chodzi o postępowanie ewidencyjne, jednakże ostatecznie decyzja odmawiająca wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w sytuacji istnienia sporu prawnego odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy Sąd, nie znajdując podstaw do wyeliminowania kontrolowanych decyzji organów administracji z obrotu prawnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.