Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 82/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Piwnicznej-Zdroju o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Piwnicznej-Zdroju a Prezydentem Miasta Białegostoku w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.S. o ustalenie prawa do zasiłku stałego wskazać Burmistrza Piwnicznej-Zdroju jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 10 kwietnia 2019 r. Burmistrz Piwnicznej-Zdroju, reprezentowany przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Piwnicznej-Zdroju wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Białegostoku poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Białegostoku jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku stałego.

W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że pismem z dnia 21.02.2019r., znak [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Białymstoku (powoływany dalej jako "MOPR w Białymstoku") przekazał wniosek A.S. o ustalenie prawa do zasiłku stałego datowany na dzień 15.02.2019 r. W ocenie organu przekazującego wnioskodawca jest osobą bezdomną, która ostatnie miejsce zameldowania posiadała na terenie Miasta i Gminy Piwniczna-Zdrój, co wyznacza właściwość tamtejszego Ośrodka Pomocy Społecznej w myśl art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s."

Burmistrz Piwnicznej-Zdroju argumentuje natomiast, że w jego ocenie zastosowanie znajduje ogólna przesłanka określona w art. 101 §1 u.p.s. Za powyższym stanowiskiem, zdaniem organu, przemawia w szczególności fakt, iż A.S. wyprowadził się ze stałego miejsca zamieszkania wiele lat temu, tj. ok 1994 r. w wieku 16 lat i od tego czasu nie utrzymywał żadnego kontaktu z rodziną. Formalnie został wymeldowany w dniu 8 czerwca 2015 r. Wnioskodawca po opuszczeniu Łomnicy-Zdroju zamieszkał w Białymstoku gdzie założył rodzinę oraz rozwiódł się. W tej sytuacji zdaniem organu, nawet pomimo braku stałego zameldowania na pobyt stały miejscem zamieszkania w świetle art. 25 k.c. jest Białystok.

W piśmie z 27 maja 2019 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek, Prezydent Miasta Białystok, reprezentowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Białymstoku przedstawił następujące rozważania mające uzasadnić fakt, iż gminą właściwą do rozparzenia sprawy jest gmina Piwniczna-Zdrój:

W dniu 15.02.2019 r. do MOPR w Białymstoku wpłynęło podanie A.S. o przyznanie zasiłku stałego. Ustalono, iż w/w jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., tj. na dzień złożenia wniosku przebywał jako osoba bezdomna w Hospicjum "[...]" przy ul. [...] Białystok i nie posiada adresu stałego zameldowania.

Ostatni adres zameldowania na stałe A.S. posiadał pod adresem[...] - w okresie od 7 stycznia 1978 r. do 8 czerwca 2015 r. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 i 2 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Z uwagi na powyższe, podanie A.S. o przyznanie zasiłku stałego, które wpłynęło do MOPR w Białymstoku w dniu 15 lutego 2019 r., zostało przekazane wraz z dokumentacją sprawy do Ośrodka Pomocy Społecznej w Piwnicznej-Zdroju. Nadto organ zauważył, iż uzasadniając wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Burmistrz Piwnicznej-Zdroju nie kwestionuje bezdomności, ani ostatniego adresu zameldowania na stałe A.S..

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 130 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny, jak stanowi art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", przy czym zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Piwnicznej-Zdroju a Prezydentem Miasta Białegostoku w przedmiocie rozpoznania wniosku A.S. o ustalenie prawa do zasiłku stałego. Wniosek jest dopuszczalny, gdyż w/w organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 pkt 8 u.p.s., osoba bezdomna oznacza osobę nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i nie zameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

W sprawie jest bezsporne, że A.S. jest osobą bezdomną. Był on ostatnio zameldowany na pobyt stały w [...], zaś ostatnim miejscem pobytu było Hospicjum [...]" przy ul. [...] Białystok, a następnie w Areszcie Śledczym w Białymstoku, ul. Kopernika 21 15-377 Białystok i nie posiada on adresu stałego zameldowania. Nie zamieszkuje zatem w lokalu mieszkalnym. Zgodnie z ww. przepisami i ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem w przypadku osoby bezdomnej nie ma mowy o miejscu zamieszkania. Tym samym nie bada się jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2007 r., I OW 109/06, z 4 lipca 2008 r., I OW 30/08, z 30 grudnia 2015, I OW 208/15 i z 19 kwietnia 2017 r., I OW 256/16). Dlatego o bezdomności nie świadczy posiadanie lub brak tytułu do własnego mieszkania, lecz kryteria przyjęte w art.6 pkt 8 u.p.s. Z tych też względów w przypadku osoby bezdomnej nie bada się jej zamiaru stałego pobytu, lecz tylko ustala się jej status. W związku z faktem, że niekwestionowanym przez organy ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy jest [...], Gmina Piwniczna-Zdrój, to organem właściwym do rozpoznania wniosku A.S. z dnia 15.02.2019r. o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego jest Burmistrz Piwnicznej-Zdrój.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.