Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1709/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 133 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 71b ust. 1, ust. 3, ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 6
journal: Dz.U. 2008 nr 88 poz 539
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jednolity.
article: art. 37 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 203 poz 1966
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
article: art. 2, art. 69
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... maja 2012 r. nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z ... maja 2012 r. nr ... Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję własną z ... stycznia 2012 r. zobowiązującą Powiat O. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości ... zł.

Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia ... października 2011 r. nr ... Minister Edukacji Narodowej wystąpił o zmniejszenie Powiatowi O. części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010. Minister Edukacji Narodowej wyjaśnił, że w wyniku błędnego wykazywania przez Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych w O. w systemie informacji oświatowej danych o liczbie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, zawyżona została o ... ucznia, liczba uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym przeliczona wagą P4 (jest ..., powinno być ...). Liczba uczniów przeliczeniowych dla Powiatu O. została zawyżona o ... . Wystąpienie Ministra Edukacji Narodowej było wynikiem kontroli Najwyższej Izby Kontroli Delegatury w K. przeprowadzonej w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat O. w zakresie gromadzenia danych o szkołach specjalnych w systemie informacji oświatowej.

W wystąpieniu pokontrolnym z dnia... maja 2011 r. nr ..., skierowanym do Starosty Powiatu O., Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w K. opisała nieprawidłowości w wykazywaniu przez Zespół Szkół Specjalnych w O.danych o uczniach ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, mające wpływ na wyliczenie należnej Powiatowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010. Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w K. wniosła o przekazanie do Ministra Edukacji Narodowej oraz do S. Kuratora Oświaty skorygowanej bazy danych oświatowych, uwzględniającej ustalenia kontroli przeprowadzonej w Zespole Szkół Specjalnych w O.

Pismem z dnia ... listopada 2011 r. Minister Finansów zawiadomił Zarząd Powiatu O., że zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przez Powiat O. części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Decyzją z ... stycznia 2012 r. nr ... Minister Finansów zobowiązał Powiat O. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości ... zł.

W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a.

W uzasadnieniu organ przywołał ustalony w sprawie stan faktyczny wskazując, iż w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. Szkoła Specjalna ... wchodząca w skład Zespołu Szkół Specjalnych w O. wykazała zawyżoną o ... ucznia liczbę uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym. Wykazany przez Szkołę uczeń według stanu na dzień 30 września 2009 r. nie posiadał orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym.

Organ wyjaśnił, iż Minister Edukacji Narodowej, dysponując bazą danych systemu informacji oświatowej, zweryfikowaną przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej, z dnia

22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756).

Algorytm przewidywał odrębną wagę P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących i słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.). Przy wadze P4 mogli być uwzględnieni jedynie wykazani w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym, posiadający orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego.

Minister Finansów wskazał, iż zgodnie z art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty kształcenie specjalne organizowane jest na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych. Na wniosek rodziców, zapewnienie odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniający rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego, należy do zadań starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (art. 71 b ust. 5 ww. ustawy).

Warunków do ujęcia w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 przy wadze P4, nie spełniali zatem uczniowie, którzy nie posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej wydanego z uwagi na niepełnosprawność wskazaną w opisie wagi.

Organ nie podzielił stanowiska Powiatu O, że opóźnienie w dostarczaniu przez rodziców orzeczeń narusza jedynie formalny charakter procedury wykazywania danych w systemie informacji oświatowej i opóźnienia te nie mogą stanowić podstawy do karania jednostki samorządu terytorialnego.

Minister Finansów podniósł, że część oświatowa subwencji ogólnej przekazywana jest bezpośrednio jednostce samorządu terytorialnego i stanowi jej dochód. W związku z tym w sytuacji bezpodstawnego uzyskania przez Powiat wyższej niż należna kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, na Powiecie ciąży obowiązek zwrotu nienależnej kwoty. Po ponownym przeliczeniu, tj. bez uwzględnienia ... ucznia przy wadze P4, część oświatowa subwencji ogólnej wynosi ... zł. Kwotę ... zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat O. na rok 2010, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, organ uznał za kwotę nienależną i podlegającą zwrotowi do budżetu państwa.

Jednocześnie odnosząc się do wniosku o odstąpienie od zobowiązywania Powiatu do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010, organ podkreślił, że decyzja w sprawie zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej nie ma charakteru uznaniowego. W przypadku wystąpienia ustawowych przesłanek, Minister Finansów jest zobligowany przepisami ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnej części oświatowej subwencji ogólnej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia ... lutego 2012 r. Powiat O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania, wskazując iż w toku prowadzonego postępowania nie uwzględniono złożonych przez niego wyjaśnień. Zdaniem Powiatu wysokość części oświatowej subwencji ogólnej przyznanej na 2010 rok była zgodna z liczbą uczniów wykazanych w bazie danych SIO przez dyrektora Zespołu Szkól Specjalnych w O. Dyrektor na podstawie całokształtu wiedzy placówki o sytuacji zdrowotnej jak też w odniesieniu do sytuacji rodzinnej ucznia niepełnosprawnego, który w okresie wcześniejszym był już ujęty w systemie kształcenia specjalnego oraz kierując się interesem społecznym i dobrem ciężko doświadczonego przez los dziecka posiadał przesłankę do zakwalifikowania go w poczet uczniów na kolejny rok szkolny (2009/2010) w swojej placówce. Ponadto Skarżący zarzucił, iż w związku z ujęciem ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w bazie danych SIO wg stanu na dzień 30 września, organ prowadzący nie skorzystał z kryterium podziału 0.6% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 z tytułu wzrostu zadań szkolnych polegającego na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych.

Decyzją z ... maja 2012 r. nr ..., Minister Finansów utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Akceptując ustalony stan faktyczny i prawny sprawy uznał, iż Powiat O. zasadnie został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w kwocie ... zł. Organ wskazał, iż Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych w O.nie posiadał uprawnień do ujmowania w systemie informacji oświatowej jako ucznia z upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym, ucznia, który nie posiadał orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej wydanego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym.

Organ wyjaśnił, iż część oświatowa subwencji ogólnej dzielona jest między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego z uwzględnieniem zakresu realizowanych przez te jednostki zadań. Zakres zadań oświatowych realizowanych przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego stanowiący podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 został określony m.in. na podstawie danych o liczbie uczniów wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2010, stanowiący załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756) przewidywał odrębną wagę P4, przy której mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r., którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego.

Organ wyjaśnił ponownie, iż zobowiązanie do zwrotu nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dokonane decyzją z dnia ... stycznia 2012 r., jest zgodne z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W sytuacji bezpodstawnego uzyskania przez Powiat wyższej niż należna kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, na Powiecie O. ciąży obowiązek zwrotu nienależnej kwoty. Nie jest więc zasadny zarzut Powiatu O. naruszenia przez Ministra Finansów art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Zdaniem organu decyzja nie narusza art. 7 Kpa. W interesie społecznym, a także w interesie mieszkańców Powiatu O. leży bowiem, żeby wielkość części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 dla Powiatu O., została ukształtowana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010., tj. na takich samych zasadach, które dotyczyły pozostałych jednostek samorządu terytorialnego realizujących zadania związane z kształceniem uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Minister Finansów wyjaśnił ponadto, że fakt, iż w związku z ujęciem uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w bazie systemu informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2009 r., Powiat nie korzystał ze środków 0,6% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 z tytułu wzrostu zadań szkolnych, nie może mieć znaczenia dla przedmiotowej sprawy.

W skardze z ... czerwca 2012 r. Powiat O. - dalej: Skarżący - wniósł m.in. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Finansów z dnia ... stycznia 2012 r. oraz dopuszczenie dowodów z dokumentów:

1. kserokopii pisma rodzica ucznia K.B. z ....08.2009 r.,

2. kserokopii orzeczenia nr ... z dnia ....02.2010 r. o potrzebie kształcenia specjalnego,

3. kserokopii zaświadczenia lekarskiego z ....03.2011 r.,

4. kserokopii orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ucznia K.B. z ....02.2004 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 80 poz. 526 z póź. zm.) poprzez nietrafne przyjęcie, że Powiat O. zobowiązany jest do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości ... zł.

2. przepisów postępowania art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu Postępowania Administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie przeprowadzenie prawidłowego postępowania dowodowego i wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o wyniki kontroli w Zespole Szkół Specjalnych w O. przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli Delegaturę w K. oraz wystąpienie Ministra Edukacji Narodowej.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że wysokość części oświatowej subwencji ogólnej przyznanej na 2010 r. była zgodna z liczbą uczniów wykazanych w bazie danych SIO przez Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych. Uczeń, którego umieszczenie w zbiorze SIO zakwestionowała NIK, przez cały okres na który została przyznana subwencja uczęszczał do szkoły i korzystał ze środków przyznanej subwencji. Dyrektor Zespołu Szkół Specjalnych na podstawie całokształtu posiadanych informacji o sytuacji zdrowotnej ucznia, kierując się dobrem ciężko doświadczonego przez los dziecka posiadał przesłankę do zakwalifikowania go w poczet uczniów na kolejny rok szkolny (2009/2010) w Zespole Szkół Specjalnych jako ucznia z upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym. Rodzice ucznia opóźnili jego badanie w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, stąd nastąpiło opóźnienie w uaktualnieniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w związku z upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym.

Ponadto skarżący podniósł, iż nie skorzystał z kryterium podziału 0,6% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 z tytułu wzrostu zadań szkolnych polegających na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych, czego Minister Finansów, ustalając wysokość kwoty części oświatowej subwencji ogólnej do zwrotu, nie wziął pod uwagę.

Jednocześnie w uzasadnieniu skargi podniesiono zarzuty naruszenia art. 2 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 69 Konstytucji RP stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przysposobienia do pracy oraz komunikacji społecznej. Powołany przepis wespół z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP prowadzi, zdaniem Skarżącego, do konkluzji, że w sytuacji zaistnienia przyczyn zdrowotnych uniemożliwiających dostarczenie aktualnego orzeczenia o upośledzeniu umysłowym w stopniu znacznym przez rodziców tego ucznia w terminie do 30 września 2009 r. i dostarczenie go w terminie późniejszym nie może prowadzić do uznania udzielonej części subwencji oświatowej na tegoż ucznia jako nienależnej i zobowiązania Powiatu O. do jej zwrotu.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania Powiat O. wskazał, iż organ nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, gdyż wydając zaskarżoną decyzję oparł się wyłącznie na wynikach kontroli NIK oraz wystąpieniu Ministra Edukacji Narodowej, nie wyjaśnił natomiast przyczyn uwzględnienia wskazanego ucznia w bazie danych SIO na dzień 30 września 2009 r. a także nie ustalił, iż ww. uczeń jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i z tego względu zasługuje na szczególną pomoc i traktowanie.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi.

Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że decyzja nie narusza prawa.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały w przedmiocie zobowiązania Powiatu O. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Podstawą ustalenia kwoty przypadającej do zwrotu było prawidłowe ustalenie kwoty części subwencji ogólnej, którą winien był otrzymać Powiat O., a następnie ustalenie różnicy między kwotą otrzymaną a kwotą należną.

Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organ orzekający i niekwestionowanego przez stronę skarżącą stanu faktycznego sprawy, w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. Szkoła Specjalna ..., wchodząca w skład Zespołu Szkół Specjalnych w O. wykazała ucznia, który według stanu na dzień 30 września 2009 r. nie posiadał orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym.

Ze zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów wynika również, że określone przepisami orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym zostało wydane dnia ... lutego 2010 r. Pismem z dnia ... sierpnia 2009 r. matka chłopca zwróciła się do Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych o przyjęcie jej syna do szkoły ..., wskazując, że jest w trakcie załatwiania nowego orzeczenia w Poradni i zobowiązała się je złożyć z początkiem roku szkolnego. Wskazała również, że jej syn jest uczniem tej szkoły od ... lat. (k. 55,56 akt adm.)

Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej należy w pierwszej kolejności przedstawić przepisy regulujące kwestie ustalania wysokości części oświatowej subwencji ogólnej przyznawanej z tytułu kształcenia dzieci i młodzieży niepełnosprawnej.

Stosownie do art. 71b ust.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.) kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie wymagającą stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i w specjalnych ośrodkach szkolno wychowawczych oraz specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także w ośrodkach umożliwiających dzieciom i młodzieży, upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami, realizację odpowiednio obowiązku przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.

Stosownie natomiast do art.71b ust.3 ustawy o systemie oświaty orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Art.71b ust.5 ww. ustawy zobowiązuje Starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego do zapewnia mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego.

Należy również wyjaśnić, że w okresie którego dotyczy rozpoznawana sprawa obowiązywała ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. Nr 49, poz.463 ze zm., dalej ustawa o SIO). Stosownie do art.4 ust.1 tej ustawy szkoły i placówki oświatowe prowadziły bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych określone w ustawie, między innymi zbiór danych o uczniach, słuchaczach, wychowankach i absolwentach. Zbiór ten, stosownie do art.3 ust.3 pkt 1 lit.h) ustawy o SIO powinien obejmować między innymi zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b ustawy o systemie oświaty, albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. Dane, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1, są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 marca i 30 września każdego roku (art.8.ust.1 ustawy o SIO).

Art.28 ust.6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (j.t. Dz.U. z 2008r. Nr 88, poz.539 ze zm.) zawiera delegację, zgodnie z którą Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego, określa, w drodze rozporządzenia, sposób podziału części oświatowej subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem w szczególności typów i rodzajów szkół i placówek prowadzonych przez te jednostki, stopni awansu zawodowego nauczycieli oraz liczby uczniów w tych szkołach i placówkach. W wykonaniu delegacji Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 22 grudnie 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz.U. Nr 235, poz.1588, dalej: rozporządzenie). Załącznik do rozporządzenia zawiera algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na 2010 rok.

Minister Edukacji Narodowej, dysponując bazą danych systemu informacji oświatowej, zweryfikowaną przez jednostki samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do ww. rozporządzenia. Algorytm przewidywał wagę P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących i słabosłyszących z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.).

Zasadniczym problemem, który należało rozstrzygnąć rozpoznając niniejszą sprawę, było ustalenie, czy podstawą do przyjęcia , że danemu uczniowi przysługuje waga P4 wystarczający jest fakt, iż uczeń ten jest obarczony niepełnosprawnością w postaci upośledzenia umysłowego w stopniu znacznym, czy też warunkiem niezbędnym do przypisania wagi P4 jest posiadanie przez ucznia orzeczenia o tej niepełnosprawności wydanego zgodnie z art.71b ust.3 ustawy o systemie oświaty.

Strona skarżąca prezentuje stanowisko, iż sam fakt, iż uczeń dotknięty jest niepełnosprawnością umysłową w stopniu znacznym, jeżeli nie budzi ona wątpliwości, powinien być podstawą do przyznania z tytułu jego nauczania subwencji ogólnej w wysokości przewidzianej dla uczniów z taką niepełnosprawnością – P4.

Sąd stwierdza, że stanowisko strony skarżącej jest nieprawidłowe. Przytoczone wyżej przepisy w sposób nie budzący wątpliwości wskazują, że podstawą przyznania subwencji w określonej wysokości jest posiadanie orzeczenia wydanego zgodnie z art.71b usta.3 ustawy o systemie oświaty. Wskazuje na to przepis art.71b ust.5 ustawy o systemie oświaty, który obliguje Starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka do zapewnia mu, na wniosek rodziców, odpowiedniej formy kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego, ale tylko w odniesieniu do dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Ponadto przepisy rozporządzenia w sposób wyraźny uzależniają przyznanie wagi P4 od posiadania orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3 ustawy o systemie oświaty.

Dlatego Dyrektor Szkoły/Zespołu Szkół nie był uprawniony do wprowadzenia do SIO informacji o uczniu z upośledzeniem umysłowym w stopniu znacznym, jeżeli nie dysponował najpóźniej w dniu 30 września danego roku, tj. w dacie aktualizacji i przekazywania danych do SIO orzeczeniem o takiej niepełnosprawności wydanym zgodnie z art.71b ust.3 ustawy o systemie oświaty.

Ponieważ Minister Edukacji Narodowej sporządza wykaz szkół i placówek prowadzonych/dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie danych wprowadzanych do SIO przez szkoły czy zespoły szkół i na podstawie tych danych wylicza kwotę części oświatowej subwencji ogólnej, wprowadzenie przez zespół szkół danych błędnych, bowiem nie wynikających z orzeczenia, o którym mowa w art.71b ust.3 ustawy o systemie oświaty, spowodowało ustalenie nieprawidłowej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.

Z wyżej wyłożonych przyczyn za prawidłowe należało uznać działanie Ministra Finansów, który ustalił, że tylko uczniowie wykazani w SIO posiadający na dzień 30 września 2009 r. orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej wydane z uwagi na określoną niepełnosprawność mogli zostać uwzględnieni przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy określonej wadze P4 i brak było podstaw do uwzględnienia przy kalkulacji ucznia, który takiego orzeczenia nie posiadał.

Ponieważ stosownie do art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz.U.Nr 203, poz.1966 ze zm.) w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy, Minister Finansów zobowiązał Powiat O. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości ... zł, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat O. na 2010 rok, a kwotą ustaloną w tym postępowaniu.

Wobec powyższych ustaleń za nieuzasadniony należy uznać zarzut niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni art. 37 ust.1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej w Zespole Szkół Specjalnych w O. przez Najwyższą Izbę Kontroli Delegaturę w K. oraz wystąpienie Ministra Edukacji Narodowej. Stosownie do art. 75§1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ prowadzący postępowanie może jako materiał dowodowy wykorzystać ustalenia faktyczne dokonane przez inny organ, jeżeli ustalenia te nie budzą wątpliwości. W rozpoznanej sprawie nie budzi wątpliwości, że jeden uczeń Zespołu Szkół Specjalnych nie posiadał dnia 30 września 2009 r. orzeczenia o niepełnosprawności – upośledzeniu umysłowym w stopniu znacznym wydanego zgodnie z art.71b ust.3 ustawy o systemie oświaty i pomimo tego został wykazany w SIO jako osoba posiadająca taką niepełnosprawność. Strona skarżąca tych okoliczności nie kwestionuje. Nieprawidłowości w przeprowadzeniu postępowania dowodowego mają polegać, w ocenie skarżącego, na niewyjaśnieniu dlaczego uczeń został uwzględniony w bazie SIO na dzień 30 września 2009 r., a także, że uczeń ten jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i z tego względu zasługuje na szczególną pomoc i traktowanie. Zarzut ten jest nieuzasadniony. Z akt sprawy wynika, że wskazany uczeń jest osobą niepełnosprawną, ciężko doświadczoną przez los, co jednak , jak wyżej wykazano nie jest podstawą do umieszczenia go w bazie SIO jako osoby z upośledzeniem umysłowy w stopniu znacznym, pomimo, iż taką niesprawnością jest dotknięty. Nie ma również dla rozstrzygnięcia tej sprawy znaczenia przyczyna , dla której uczeń ten, pomimo braku wymaganego przepisami orzeczenia, został umieszczony w bazie SIO jako dotknięty taką niepełnosprawnością.

Bez znaczenia dla ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej jest fakt nieskorzystania przez Powiat ze środków 0,6% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej za 2009 r.

Stosownie do załącznika (ust. 8 i 9) do ww. rozporządzenia w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2009 statystyczna liczba uczniów (Ur,i) łącznie z uzupełniającą liczbą uczniów (Uu,i), a także określone liczebności wychowanków albo dzieci i młodzieży uprawnionych lub korzystających (Uz,i), podlegają weryfikacji do aktualnego stanu wynikającego z danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2009 r. i dzień 10 października 2009 r., z uwzględnieniem korekty kwoty części oświatowej (SOi). Środki z korekty, o której mowa w ust. 8, są rozliczane w ramach 0,6 % rezerwy części oświatowej. Gdyby Powiat zgłosił uzasadnioną korektę w wyżej określonym zakresie zostałaby ona rozliczona w ramach 0,6% rezerwy oświatowej. Brak jest podstaw do zmiany kwoty nienależnie pobranej części oświatowej subwencji ogólnej w związku z nieskorzystaniem z ww. 0,6% rezerwy. W tym miejscu Sąd przypomina, że brakujące orzeczenie o upośledzeniu umysłowym ucznia w stopniu znacznym zostało wydane ... lutego 2010 r.

Za nieuzasadniony należy uznać również zarzut naruszenia przepisów art.2 i art. 69 Konstytucji RP. Należy zwrócić uwagę, że przedmiotem tego postępowania nie jest pozbawienie ucznia niepełnosprawnego możliwości uczęszczania do szkoły, ale kwestia obowiązku zwrotu części subwencji uzyskanej w wyniku nieprawidłowego umieszczenia w Systemie Informacji Oświatowej ucznia pomimo braku posiadania odpowiedniego orzeczenia.

Art.2 Konstytucji stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Wymaganie od podmiotu – Zespołu Szkół Specjalnych , że sporządzając informację, która jest podstawą do przyznania subwencji w określonej wysokości będzie postępował zgodnie z obowiązującymi przepisami – tj. wykaże w SIO uczniów niepełnosprawnych jeżeli będą posiadali w określonej dacie wymagane przepisami orzeczenie potwierdzające rodzaj niepełnosprawności nie może być uznane ani za naruszenie zasad demokratycznego państwa ani za naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej.

Art. 69 Konstytucji stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Jak wynika z omówionych wyżej przepisów uzyskanie subwencji w określonej wysokości uzależnione jest od posiadania orzeczenia określonego w art.71b ust.3 ustawy o systemie oświaty. Postępowanie zgodne z ustawą o systemie oświaty i w konsekwencji orzeczenie o obowiązku zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty jest zgodne z ustawą o systemie oświaty i nie narusza art.69 Konstytucji.

Z wyżej wyłożonych przyczyn Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a oddalił skargę.