Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1043/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: specjalista Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy skargę oddala.


UZASADNIENIE

We wniosku z 21 marca 2019r. W. K. – nazywany dalej "Skarżącym", zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie ich płatnikiem.

Decyzją z 25 czerwca 2019r. (znak: [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącemu umorzenia wspomnianych składek.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wyjaśnił, że Skarżący motywował swój wniosek złym stanem zdrowia oraz pozostałą do zapłatą kwoty należności, tj. [...] zł.

Ustalając stan faktyczny sprawy organ oparł się między innymi na zeznaniach podatkowych za 2018r., przedłożonej przez Skarżącego dokumentacji medycznej, oświadczeniu z 12 kwietnia 2019 r. o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, legitymacji KRUS, decyzji z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 30 kwietnia 2019 r. oraz pisma z 14 maja 2019 r. Ponadto organ korzystał z danych uzyskanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.

Na tej podstawie organ stwierdził, że źródłem dochodu Skarżącego jest świadczenie KRUS w wysokości [...] zł brutto, z którego po potrąceniach wypłacana jest kwota [...]zł. Zgodnie z danymi ujawnionymi w Kompleksowym Systemie Informacji żona Skarżącego, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, osiąga dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł oraz dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł netto. Tymczasem zgodnie ze złożonym przez Skarżącego oświadczeniem dochód ten wynosi [...] zł.

Z ustaleń organu miało również wynikać, że Skarżący jest właścicielem samochodów ciężarowych z 1995 r. i 1991 r., dwóch samochodów osobowych z 1978 r., naczepy ciężarowej z 1984 r. oraz współwłaścicielem samochodu osobowego z 1990 r. Skarżący miał być również właścicielem jednej nieruchomości oraz współwłaścicielem drugiej nieruchomości, a zgodnie z oświadczeniem Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1 ha.

Pośród rodzajów wydatków ponoszonych przez Skarżącego organ wymienił opłaty eksploatacyjne w kwocie [...]zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości [...] zł. Dodatkowo Skarżący uiszcza miesięczne raty z tytułu zobowiązań względem banków w wysokości [...] zł przy całkowitej kwocie zadłużenia w wysokości [...] zł.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 24 oraz art. 29 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300; dalej jako "u.s.u.s.") należności, których dotyczy sprawa, nie uległy przedawnieniu.

Wskazawszy na art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, jaką jest ich całkowita nieściągalność. Dalej zaś organ przedstawił przesłankę umorzenia należności pomimo braku jej całkowitej nieściągalności zawartą w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako "rozporządzenie) wydanego na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

W kontekście normatywnym wyznaczonym przez art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia organ doszedł do wniosku, że ponoszone przez Skarżącego opłaty za media nie są ani nadzwyczajnymi ani nieprzewidywalnymi wydatkami. Tego typu wydatki są bowiem ponoszone przez ogół społeczeństwa. Skarżący nie udowodnił również, aby nie starczało mu środków na zakup lekarstw i leczenie. Natomiast wydatki ponoszone w związku ze spłatą należności względem banków nie mają pierwszeństwa względem należności z tytułu składek.

Zestawiając łączną kwotę dochodów uzyskiwanych przez Skarżącego i jego żonę, tj. [...] zł z sumą wydatków, czyli kwotą [...]zł, organ doszedł do wniosku, że nawet jeżeli sytuacja Skarżącego jest trudna, nie nosi ona znamion ubóstwa. Rodzina Skarżącego posiada źródła dochodów, które zapewniają im zarówno możliwość zaspokojenia niezbędnych, jak i spłaty zadłużenia w dłuższym okresie.

Ponadto Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego i jakkolwiek zadeklarował, że nie osiąga z tego tytułu dochodu z informacji uzyskanych z Głównego Urzędu Statystycznego wynika, iż od 15 maja 2000 r. prowadzi działalność rolniczą. Natomiast z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w przypadku tergo typu uprawy, którą prowadzi Skarżący, przeciętny dochód z hektara w 2017 r. wynosił [...] zł.

Odnosząc się do kwestii stanu zdrowia organ dostrzegł, że Skarżący ma znaczne problemy zdrowotne, niemniej jednak choroba Skarżącego mogłaby stanowić przesłankę umorzenia należności tylko wówczas, gdy pozbawiałaby go możliwości uzyskania dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Tymczasem pobierane przez Skarżącego świadczenie rentowe jest prawnie chronione poprzez zawężenie zakresu potrąceń, co ma chronić dłużnika poprzez zapewnienie mu środków utrzymania.

W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącego podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarżący nie spełnia przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek, a ich opłacenie nie pozbawi Skarżącego i jego żony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tymczasem jego sytuacja majątkowa i zdrowotna przemawiają za zastosowaniem tych przepisów i umorzeniem zaległości z tytułu składek;

- § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że Skarżący nie spełnia przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek, ponieważ nie posiada zaległości w opłacaniu bieżących rachunków, jak również nie brakuje mu środków na zakup niezbędnych leków, gdyż nie okazał niezrealizowanych recept lekarskich, ani nie wykazał, że nie ma możliwości skorzystania z koniecznych płatnych badań. Z dyspozycji tego przepisu nie wynika jednak, że osoba ubiegająca się o umorzenie musi pozostawać w stanie skrajnego ubóstwa, bez możliwości funkcjonowania w społeczeństwie i zaspokajania najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.

W skardze podniesiono również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej jako "k.p.a."), poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, mające bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji.

Błędy w ustaleniu stanu faktycznego polegały na przyjęciu przez organ, że:

- żona Skarżącego osiąga dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł brutto (tj. [...] zł netto), podczas gdy jest ona zatrudniona na pół etatu, a jej dochód miesięczny to mniej więcej [...] zł netto;

- łączny dochód żony Skarżącego z tytułu świadczenia emerytalnego oraz wynagrodzenia za pracę wynosi [...] zł, podczas gdy wynosi on około [...] zł netto;

- Skarżący jest właścicielem samochodów ciężarowych z 1995 r. i 1991 r., dwóch samochodów osobowych z 1978 r., naczepy ciężarowej z 1984 r. oraz współwłaścicielem samochodu osobowego z 1990 r., chociaż Skarżący nie posiada żadnego z tych samochodów;

- stan zdrowia Skarżącego nie stanowi przesłanki umorzenia zaległości z tytułu składek;

- miesięczne wydatki Skarżącego oraz jego rodziny wynoszą [...] zł, podczas gdy kształtują się one na poziomie [...] zł miesięcznie;

- Skarżący zobowiązany był do wykazania, że posiada zaległości w dokonywaniu opłat.

Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pełnomocnik Skarżącego załączył do skargi dowody na wskazane wyżej okoliczności, wnosząc o ich przeprowadzenie.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1§1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz.2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm. dalej-p.p.s.a.). Ponadto, Sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 145§1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 247§1 O.p.). Nadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie oceniając pod tym kątem zaskarżoną przez stronę skarżącą decyzję organu odwoławczego, Sąd nie dopatrzył się wskazanych wyżej uchybień, a tym samym podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie.

Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w §3 ust. 1 Rozporządzenia z 31 lipca 2003r.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2)sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz.U. z 2017r. poz. 2344 ze zm.);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Według §3 ust. 1 Rozporządzenia z 31 lipca 2003r. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z ww. przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim, czyli na etapie uznania administracyjnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2002r. sygn. akt: III SA 830/00, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych nie może bowiem oznaczać dowolności działania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym.

Decyzje "związane" podlegają ocenie Sądu na zasadach ogólnych. Badana jest zgodność z prawem procesu stosowania prawa i wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, zarówno w aspekcie znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Obowiązki organu prowadzącego postępowanie dowodowe określają przepisy K.p.a., a w szczególności przepisy art. 7, art. 77§1 i art. 80 K.p.a. Stosownie do art. 7 K.p.a. organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie zaś z art. 77§1 K.p.a. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Wskazać bowiem należy, że Skarżący jest właścicielem i współwłaścicielem nieruchomości To oznacza, że wbrew twierdzeniom skargi Skarżący posiada majątek, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Wniosek organu, że nie zaszła żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, która daje organowi prawo do ewentualnego uwzględnienia wniosku, znajduje zatem pełne oparcie w ustaleniach faktycznych sprawy. Pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, Skarżący dysponuje majątkiem (nieruchomości oraz świadczenie z KRUS), z którego możliwe jest egzekwowanie należności.

Dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Jeśli zatem istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, to nie można stwierdzić ziszczenia się przesłanki całkowitej nieściągalności.

Przesłanki i granice dopuszczalności umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały unormowane przede wszystkim w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie, a odnoszące się do tzw. "całkowitej nieściągalności" należności składkowych, jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (por. wyrok NSA z 28 marca 2012r. sygn. akt: II GSK 266/11). Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Okoliczności podnoszone w skardze, a więc niskie dochody (obarczone koniecznością spłaty zaciągniętych kredytów) oraz problemy zdrowotne Skarżącego nie wyczerpują przesłanki "całkowitej nieściągalności", zwłaszcza wobec wszczęcia przez ZUS postępowania egzekucyjnego. A skoro tak, to z przyczyn określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. nie było możliwe umorzenie należności.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym, ZUS wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył również przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z §3 Rozporządzenia z 31 lipca 2003r.

Odnosząc się do prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazać przyjdzie, iż Skarżący prowadził działalność gospodarczą. Na dzień złożenia wniosku działalność gospodarcza była zawieszona, a Skarżący pobierał świadczenie z KRUS renta rolnicza (po potrąceniach [...] zł) nie korzystał natomiast z zasiłków z pomocy społecznej ani z innych form pomocy. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, która również otrzymuje emeryturę. Łączny dochód gospodarstwa domowego Skarżącego i jego żony wynosi [...] zł. Jak wskazał Skarżący, stałe wydatki związane z utrzymaniem w skali miesiąca zamykają się kwotą około [...] zł.

Skarżący nie wykazał, że jego trudna sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwia opłacanie należności, okoliczności te nie mają bowiem wpływu na wysokość pobieranego przez Skarżącego oraz jego żoną świadczenia emerytalnego. Ponadto Skarżący nie wykazał, aby wobec podnoszonej przez niego ciężkiej sytuacji finansowej ubiegał się o korzystanie z innych źródeł pomocy, takich jak np. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Wskazać przy tym należy, że choroba Skarżącego nie pozbawiają Skarżącego prawa do otrzymywania świadczenia rentowego a nie jest to jedyny dochód Skarżącego zważywszy, ze jego żona nie tylko jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę ale także otrzymuje świadczenia emerytalne z którego to możliwe jest opłacenie należności. Skarżący-co też należy odnotować jest właścicielem 1 hektarowego gospodarstwa rolnego z którego nie deklaruje przychodu i nie wskazuje przyczyn tego stanu rzeczy.

Skarżącego nie dotknęła również strata materialna spowodowana klęską żywiołową lub innym nadzwyczajnym wydarzeniem, zaś zadłużenie nie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Zaległości z tytułu należnych składek powstały wskutek ich nieopłacenia przez Skarżącego w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej.

Skarżący nie wykazał także zaistnienia pozostałych przesłanek z §3 ust. 1 Rozporządzenia z 31 lipca 2003r.

Sąd nie znalazł podstaw by kwestionować poczynione przez ZUS ustalenia i wyciągnięte na ich podstawie wnioski. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, organ dokonał szczegółowej oceny jego sytuacji. Wnioski organu są tym bardziej zasadne, że – jak wykazano to powyżej, wbrew twierdzeniom Skarżącego – istnieje możliwość poprawy jego sytuacji materialnej w określonej perspektywie czasowej.

Wymaga przy tym zaakcentowania, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanki umorzenia należności, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. W ramach prowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny władny jest jedynie do badania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie przeprowadzonego postępowania, dokonanych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowości zastosowanych do nich norm prawnych.

Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie odmowa udzielenia ulgi nie ma charakteru dowolnego. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest bowiem wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. W kwestii tej wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, który akcentował, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przykładowo, w wyroku z 28 stycznia 2011r., sygn. akt: II GSK 181/10, NSA stwierdził, że: "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych".

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania w zakresie zbadania przesłanek umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1- 3 u.s.u.s. oraz §3 Rozporządzenia z 31 lipca 2003r. ZUS prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie cały materiał dowodowy. Wydanie decyzji poprzedzone zostało, zgodnie z art. 77§1 K.p.a., postępowaniem zmierzającym do ustalenia aktualnej sytuacji Skarżącego, zaś ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów, jak i prawa materialnego. Organ wywiązał się też z nałożonego nań obowiązku poszanowania art. 11 K.p.a., wyjaśniając stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy. Nie doszło zatem do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego.

Podsumowując Sąd uznał, że ustalenia organu, jak również wywiedzione wnioski w sprawie odmowy udzielenia ulgi nie uchybiły przepisom prawa procesowego ani materialnego.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 106§3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślenia wymaga, że powyżej powołany przepis jest przepisem o charakterze wyjątkowym, co potwierdza obowiązująca w procedurze sądowoadministracyjnej zasada orzekania przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy. Nie może być podstawą kwestionowania ustaleń przyjętych przez organy i nie może służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106§3 p.p.s.a. jest jedynie ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń.

Ustosunkowując się do wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi to wskazać należy, że Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania tj. 25 czerwca 2019r. Zaskarżona decyzja nie zamyka Skarżącemu drogi do złożenia nowego wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w przypadku zmiany okoliczności faktycznych (np. niemożności wykonywania pracy, stwierdzenia konieczności stałej opieki nad członkiem rodziny, okoliczności dotyczące stanu zdrowia ujawnione w dokumentacji medycznej).

Mając na uwadze wszystkie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.