Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 684/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 81c ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 156  par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 179a, art. 145 par. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy dotyczącej robót budowlanych I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 684/20, II. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] r., nr [...], III. zasądza od Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz strony skarżącej G. G. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. na podstawie art. 81 c ust. 2 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) nakazał Zarządcy budynku, tj. G. Sp. z o.o. z siedzibą w G., działającemu na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. przedłożyć ekspertyzę budowlaną w zakresie stanu bezpieczeństwa użytkowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, sporządzoną przez osobę uprawnioną w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i aktualne zaświadczenie o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego w dwóch egzemplarzach, w terminie do dnia 10 czerwca 2020 r.

Jak wynika z treści uzasadnienia powyższego postanowienia, w dniu 31 stycznia 2020 r., w związku z pismem (z tej samej daty) złożonym przez zarządcę Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] – G. [...] Sp. z o.o. w G., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego użytkowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego przy ul. [...], na terenie działki nr [...] w obrębie geodezyjnym nr [...] miasta G..

W wyniku przeprowadzonych w dniu 24 lutego 2020 r. oględzin przedmiotowego budynku ustalono, że na poziomie parteru miejscowo występują poziome i ukośne spękania ścian zewnętrznych, w tym fundamentowych oraz słupa (filara) skrajnego żelbetonowego, postawionego na ostatniej kondygnacji od strony ulicy [...], w którym widnieją rozległe ubytki betonu, cegieł i skorodowane zbrojenie.

Jak wynika z archiwalnych dokumentów przedłożonych przez zarządcę budynku, na początku lat osiemdziesiątych był on remontowany, m.in. ocieplono elewację budynku, lecz z biegiem lat jego stan techniczny w dużym stopniu pogorszył się i nadal postępuje jego samoistna degradacja. Na zlecenie G. sporządzona została "Ekspertyza techniczna spękań ścian parteru i słupa żelbetowego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w G.", w następstwie której opracowany został system naprawczy budynku w dwóch etapach: I etap - wzmocnienie słupów i ścian nadziemia i II etap – naprawa posadowienia budynku.

Organ zaznaczył, że G. w G. pełni funkcję zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G., a w konsekwencji do jego zadań należy wykonywanie praw i obowiązków związanych z zarządzaniem nieruchomością wspólną i tym samym z mocy art. 17 ustawy o własności lokali ciąży na nim odpowiedzialność za zobowiązania nieruchomości wspólnej. Dodał, że obowiązek dostarczenia przedmiotowej oceny budowlanej, ma na celu rozszerzenie materiału dowodowego, dopiero w oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy, organ może podjąć rozstrzygnięcie merytoryczne – co do istoty sprawy, przy czym koszty oceny i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.

Na powyższe postanowienie pismem z dnia 4 maja 2020 r. zażalenie złożył pełnomocnik G. Sp. z o.o. z siedzibą w G., domagając się jego uchylenia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jednocześnie na podstawie art. 143 k.p.a. wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia do czasu rozpoznania niniejszego zażalenia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 81 c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (dalej jako "prawo budowlane") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie skarżącego za zarządcę obiektu budowlanego w rozumieniu przywołanego przepisu, a w konsekwencji nałożenie na niego obowiązku przedłożenia ekspertyzy budowlanej bez należytej podstawy prawnej.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że G. Sp. z o.o. zostało powołane do pełnienia zarządu Wspólnotą Mieszkaniową przy ul. [...] w G. i sprawowania zarządu nieruchomością wspólną. Tym samym skarżąca, na gruncie ustawy o własności lokali, sprawuje zarząd pośredni nad nieruchomością wspólną. Jest bowiem swoistym organem Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G., przy wykonywaniu zarządu działa w jej imieniu i na jej rachunek. Podkreślono, że Zarządca nie jest członkiem wspólnoty mieszkaniowej, w której wykonuje czynności zarządu, tym samym błędne jest powoływanie się przez organ I instancji na art. 17 ustawy o własności lokali, zgodnie z którym skarżąca miałaby odpowiadać za zobowiązania wspólnoty mieszkaniowej. W zażaleniu wskazano również, że skarżąca nie jest "zarządcą obiektu budowlanego" w rozumieniu art. 81 c prawa budowlanego, bowiem nie dysponuje ona prawem zarządzania obiektem, stanowiącym cudzą własność, w imieniu własnym z wyłączaniem właściciela. Wręcz przeciwnie - działa ona w imieniu właścicieli lokali (członków Wspólnoty mieszkaniowej) i na ich rachunek. Czynności z zakresu zarządu może zatem wykonywać wyłącznie w granicach środków posiadanych przez Wspólnotę, którymi może dysponować tylko zgodnie z wolą jej członków. Skarżąca nie może być zatem adresatem obowiązku nałożonego skarżonym postanowieniem. Rozstrzygnięciem to jest bowiem niewykonalne, ze względu na to, że Spółka nie ma możliwości wydatkowania środków Wspólnoty bez jej zgody.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu i nakazał przedłożenie ww. ekspertyzy budowlanej w terminie 30 dni od dnia doręczenia wskazanego postanowienia. W pozostałej części organ II instancji utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przesłanką niezbędną do nałożenia obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych oraz ekspertyz jest powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że stan techniczny budynku przy ul. [...] w G. jest niewłaściwy. Wskazał również, że nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy, nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego, ma zatem dowodowy charakter. Zdaniem organu odwoławczego bezsprzecznie G. Sp. z o.o. z siedzibą w G., pełni funkcję Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G., co potwierdza zapis w Księdze Wieczystej nr [...] oraz akt notarialny z dnia [...] marca 2001 r., Rep. A nr [...]. Organ podkreślił, że zgodnie z treścią art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, organ powiatowy miał możliwość uczynienia adresatem swojego postanowienia właściciela budynku lub zarządcę. Jako adresata postanowienia organ powiatowy wskazał Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej, formułując sentencję postanowienia jako nakazującą: "Zarządcy budynku, tj. G. Sp. z o.o. z siedzibą w G. przy ul. [...], [...], działającego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. wykonanie następujących czynności (...)". Powyższe oznacza, że zaskarżone postanowienie zostało skierowane do skarżącej jako do podmiotu reprezentującego Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] w G.; innymi słowy zostało skierowane do skarżącej, jako zarządu w rozumieniu art. 18 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali tej Wspólnoty Mieszkaniowej.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał, że adresat zaskarżonego postanowienia został określony prawidłowo. Zdaniem organu II instancji wypowiedzenie przez skarżącą umowy o zarządzanie nie ma znaczenia, gdyż okres wypowiedzenia jest dłuższy (trzymiesięczny) niż określony w zaskarżonym orzeczeniu czas do sporządzenia i przedstawienia nakazanej ekspertyzy. Koszty sporządzenia przedmiotowej ekspertyzy docelowo spoczywają na współwłaścicielach ww. budynku nr [...] przy ul. [...] w G., reprezentowanych przez Wspólnotę Mieszkaniową. Organ odwoławczy podkreślił, że jest oczywiste, że skarżąca Spółka obowiązek sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy budowlanej ma spełnić jako przedstawiciel Wspólnoty Mieszkaniowej na mocy łączącej ją z tą Wspólnotą umowy, nie zaś jako ona sama.

W skardze na to postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przez pełnomocnika G. Sp. z o.o. w G., strona wniosła o jego uchylenie w całości, jak również o uchylenie poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowadministacyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wnikliwego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenia co do charakteru prawnego stosunku wiążącego skarżącą ze Wspólnotą i przyjęcie, że skarżąca we własnym imieniu zarządza obiektem, którego dotyczy postępowanie,

2. przepisów postępowania w postaci art. 156 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 28 i art. 30 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca winna być stroną postępowania przed organem I instancji – w sytuacji gdy jako zarząd wspólnoty mieszkaniowej, skarżąca winna być traktowana jako przedstawiciel tej wspólnoty będącej stroną postępowania, względnie jako jej pełnomocnik – a w konsekwencji skierowanie postanowienia do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, a nadto podmiotu, który nie ma i nie będzie miał możliwości wykonania nałożonego na niego obowiązku,

3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 81c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane oraz art. 18 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu skarżącej za zarządcę obiektu budowlanego w rozumieniu przywoływanego przepisu i w konsekwencji nałożenie na niego obowiązku przedłożenia ekspertyzy budowlanej bez należytej podstawy prawnej, w sytuacji gdy skarżąca pełni funkcję zarządu Wspólnoty wyłonionego w trybie art. 18 ust. 1, a tym samym jest wyłącznie podmiotem upoważnionym do reprezentowania Wspólnoty na zewnątrz,

4. przepisów postępowania, tj. art. 124 § 2 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób, który nie wyjaśnia należycie podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego postanowienia, wewnętrznie sprzeczny i nie odnoszący się do zarzutów zawartych w zażaleniu, a tym samym nie pozwala na odtworzenie czy i dlaczego organ uznał je za niezasadne.

Jak wynika z treści uzasadnienia skargi, zdaniem skarżącej organ w żaden sposób nie uzasadnił dlaczego obowiązek został nałożony na skarżącą, która sama nie jest bezpośrednio stroną postępowania i nie posiada również realnej możliwości wykonania nałożonego obowiązku i która jest jedynie reprezentantem właściwego, w ocenie organu, adresata obowiązku tj. Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G..

W odpowiedzi na skargę Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie wniósł

o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Jak wynika z treści pisma z dnia [...] maja 2020 r. G. Sp. z o.o. wypowiedziało Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. umowę z dnia [...] marca 1998 r. o sprawowanie administracji nieruchomością wspólną, ze skutkiem na koniec kwartału kalendarzowego, tj. na dzień [...] września 2020 r.

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r. (sygn. akt II SA/Sz 648/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wskazując jako stronę skarżącą – Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w Goleniowie, oddalił skargę.

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność jego wyeliminowania z porządku prawnego. Podzielając argumentację skarżącej, zgodnie z którą adresatem obowiązku polegającego na przedłożeniu ekspertyzy budowlanej winna być Wspólnota nie zaś Spółka sprawująca jedynie zarząd nieruchomością wspólną na podstawie umowy z dnia 12 marca 1998 r. Sąd stwierdził, że brak jest jednak podstaw do uchylenia zaskarżonego jak i poprzedzającego je postanowienia bowiem w istocie ich adresatem jest właśnie wspomniana Wspólnota nie zaś skarżąca.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie G. Spółka z o.o. w G. faktycznie została potraktowana przez organ odwoławczy jako zarządca Wspólnoty – do której należy adresować podejmowane rozstrzygnięcia, nie zaś jako adresat rozstrzygnięcia. Co prawda sposób oznaczenia strony, na którą organ I instancji nałożył obowiązek przedstawienia ekspertyzy budowlanej faktycznie jest niejednoznaczny, zaś w uzasadnieniu postanowienia organu odwoławczego omawiana kwestia została przedstawiona w sposób enigmatyczny, jednak ostatecznie zawarto w nim wskazanie, z którego jednoznacznie wynika, że G. Sp. z o.o. w G. jest – zdaniem organu - jedynie przedstawicielem Wspólnoty Mieszkaniową przy ul. [...] w G. na mocy umowy łączącej te podmioty. Jednocześnie organ II instancji zwrócił uwagę powiatowemu organowi nadzoru budowlanego aby kontynuując przedmiotowe postępowanie – "adresował podejmowane rozstrzygnięcia administracyjne wprost do Wspólnoty Mieszkaniowej budynku nr [...] przy ul. [...] w G. (jak też w innych podobnych postępowaniach), co pozwoli na uniknięcie sytuacji, w których zarządca ma wątpliwości co do tego, czy obowiązkiem został obarczony on sam, czy też reprezentowana przez niego Wspólnota Mieszkaniowa".

W ocenie Sądu, powyższe wskazuje, że organ odwoławczy w istocie uznał za prawidłowego adresata nakazu przedłożenia ekspertyzy budowlanej Wspólnotę Mieszkaniową. Potwierdzeniem faktu, że również Wspólnota Mieszkaniowa budynku nr [...] przy ul. [...] w G. w taki właśnie sposób odczytała treść rozstrzygnięć wydanych w niniejszej sprawie jest chociażby okoliczność, że w dniu 22 lipca 2020 r., na jej zlecenie (w wykonaniu obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2020 r., częściowo zmienionym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2020 r.) została sporządzona "Ekspertyza budowlana w zakresie stanu bezpieczeństwa użytkowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego w G. przy ul. [...]".

Z tego względu należało uznać, że także w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 sierpnia 2020 r. błędnie oznaczono stronę skarżącą - jako G. Spółka z o.o. w G. pomimo, że wówczas Spółka ta jedynie reprezentowała Wspólnotę na podstawie wskazanej wyżej umowy z 12 marca 1998 r. W tej sytuacji, zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2020 r. zarządzenie to zmieniono, wskazując jako stronę skarżącą Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w G. .

Raz jeszcze Sąd podkreślił, że zobowiązanie nałożone postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. zostało już wykonane, przy czym – jak wynika z treści ekspertyzy z dnia [...] lipca 2020 r. – podmiotem zamawiającym tę ekspertyzę była Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] (wówczas jeszcze reprezentowana przez G. Sp. z o.o. w G. – na podstawie umowy z dnia 12 marca 1998 r.).

W piśmie z dnia 15 grudnia 2020 r. pełnomocnik G. Sp. z o.o. zawarł wniosek o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r.

Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił sporządzenia uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd wskazał, że Spółka w przedmiotowym postępowaniu reprezentowała jedynie Wspólnotę i nie była stroną tego postępowania. W dniu 17 lipca 2020 r. była uprawniona do wniesienia skargi do Sądu na postanowieni z dnia 18 czerwca 2020 r. bowiem była wówczas zarządcą Wspólnoty, jednak sytuacja ta uległa zmianie z dniem 30 września 2020 r. bowiem od tego momentu (z upływem okresu 3-miesięcznego wypowiedzenia właścicielom lokali – członkom Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. – umowy o sprawowanie administracji nieruchomością), Spółka nie może już reprezentować Wspólnoty.

W zażaleniu na to postanowienie, G. Spółka z o.o. w G. podniosła zarzut naruszenia art. 32 p.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że wspomniana Spółka nie jest stroną postępowania w sprawie II SA/Sz 684/20 zakończonego wydaniem wyroku z dnia 30 grudnia 2020 r, a w konsekwencji poprzez bezzasadną odmowę sporządzenia pisemnego uzasadnienia ww. wyroku na wniosek Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 maja 2021 r. (sygn. akt II OZ 220/21) uchylił powyższe postanowienie, wskazując, że z treści skargi wynika, iż Spółka wniosła skargę w imieniu własnym, skoro wskazywała na swój interes w zaskarżeniu postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. Sąd ten nie podzielił stanowiska Sądu I instancji, że Spółka nie posiada legitymacji do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku.

Mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcie, sporządzono i w dniu 7 czerwca 2021 r. doręczono pełnomocnikowi Spółki odpis uzasadnienia wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r. Zarządzeniem z dnia 8 września 2021 r. uchylono ponadto zarządzenia z dnia 3 grudnia 2020 r. o zmianie zarządzenia z 17 sierpnia 2020 r. (poprzez wskazanie jako strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. w miejsce reprezentującego tą Wspólnotę G. Sp. z o.o. w G.) oraz zmieniono zarządzenie z dnia 17 sierpnia 2020 r. w ten sposób, że wskazano uczestnika postępowania – Wspólnotę Mieszkaniową przy ul. [...] w G.

W skardze kasacyjnej od wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r., G. zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciło:

- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 32 i 134 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji nieważność postępowania wynikającą z pozbawienia skarżącej Spółki możliwości obrony swoich praw, wyrażającą się w bezzasadnej zmianie strony postępowania i rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym z pominięciem Spółki oraz wydaniu wyroku co do podmiotu niebędącego stroną postępowania w sprawie, a tym samym rozstrzygnięcie poza granicami sprawy,

- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 pkt 4 i 5 k.p.a. i w zw. z art. 28 i 30 § 3 k.p.a., poprzez niezastosowanie środka określonego w ustawie względem postanowienia dotkniętego wadą uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności, wynikającą z błędnego przyjęcia, że skarżąca winna być stroną postępowania administracyjnego – w sytuacji gdy jako zarząd wspólnoty mieszkaniowej, skarżąca winna być traktowana jako przedstawiciel tej wspólnoty, będącej bezpośrednio stroną postępowania, względnie jako jej pełnomocnik – a w konsekwencji skierowanie postanowienia do podmiotu niebędącego stroną w sprawie, a nadto podmiotu, który nie ma i nie będzie miał możliwości wykonania nałożonego na niego obowiązku – co obligowało Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, względnie jego uchylenia oraz stwierdzenia nieważności poprzedzającego je postanowienia organu I instancji,

- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 124 § i 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez niezastosowanie środka określonego w ustawie względem postanowienia dotkniętego wadliwością z punktu widzenia przywołanych przepisów k.p.a., polegającą na utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji obarczonego błędnym i nieprecyzyjnym oznaczeniem strony postępowania administracyjnego i niewyjaśnieniu w należyty sposób motywów faktycznych i prawnych, które legły u podstaw wydania orzeczenia, podczas gdy Sąd winien był w takim przypadku uchylić zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.,

- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie zastosował środka określonego w ustawie, w sytuacji w której zapadło ono z naruszeniem przepisów postępowania polegającym na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wnikliwego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenia co do charakteru prawnego stosunku wiążącego skarżącą z Wspólnotą i przyjęcie, że skarżąca we własnym imieniu zarządza obiektem, którego dotyczy postępowanie, w sytuacji, w której Spółka pełniła wyłącznie funkcję zarządu wspólnoty, a nadto stosunek ten wygasł z końcem września 2020 r. – co obligowało Sąd I instancji do uchylenia zaskarżonego postanowienia,

- naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., art. 81c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 18 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu skarżącej za zarządcę obiektu budowlanego w rozumieniu przywoływanego przepisu Prawa budowlanego a w konsekwencji nałożenie na Spółkę obowiązku przedłożenia ekspertyzy budowlanej bez należytej podstawy prawnej, w sytuacji gdy skarżąca pełni funkcję zarządu Wspólnoty wyłonionego w trybie art. 18 ust.1, a tym samym jest wyłącznie podmiotem upoważnionym do reprezentowania Wspólnoty na zewnątrz – co obligowało Sąd I instancji do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Wskazany przepis umożliwia wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu dokonanie autokontroli zaskarżonego wyroku lub postanowienia, od którego przysługuje skarga kasacyjna. Przy czym z woli ustawodawcy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i ponowne rozpoznanie sprawy może nastąpić wówczas, gdy sąd ten uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione lub w razie stwierdzenia przesłanek nieważności.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające autokontrolę gdyż podstawa skargi kasacyjnej w zakresie, o którym będzie mowa poniżej jest oczywiście usprawiedliwiona.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. Z. i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nakazujące Zarządcy budynku, tj. G. Sp. z o.o. z siedzibą w G., działającemu na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. przedłożenie ekspertyzy budowlanej w zakresie stanu bezpieczeństwa użytkowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego.

Sąd uznał, że powyższe określenie adresata decyzji wskazuje, iż w niniejszej sprawie G. Spółka z o.o. w G. faktycznie została potraktowana przez organ odwoławczy jako zarządca Wspólnoty – do której należy adresować podejmowane rozstrzygnięcia, nie zaś jako adresat rozstrzygnięcia. Z tego względu Sąd przyjął, że Spółka nie jest adresatem decyzji a zatem nie jest też stroną tego postępowania. Co za tym idzie, wskazał w wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r. jako stronę skarżącą Wspólnotę i odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku na wniosek Spółki przyjmując, że nie jest ona stroną postępowania.

Z takim poglądem Sądu nie zgodził się jednak Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 12 maja 2021 r. uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 stycznia 2021 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 3 grudnia 2020 r. Sąd ten jednoznacznie rozstrzygnął, że Spółka złożyła skargę we własnym imieniu i posiada legitymację do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku.

Mając na uwadze powyższe, należało, zdaniem Sądu, przyjąć, że stroną skarżącą jest Spółka, do niej też zaadresowane zostało postanowienie organu I instancji jak również ona złożyła zażalenie na to postanowienie. Wskazanie zatem jako skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. było wadliwe, a podstawa skargi kasacyjnej w tym zakresie jest oczywiście usprawiedliwiona.

Z uwagi na powyższe, Sąd, działając w trybie art. 179a p.p.s.a. uchylił w punkcie I sentencji wyrok z dnia 3 grudnia 2020 r. Powyższe nastąpiło po uprzednim zawiadomieniu (prawidłowo umocowanego) pełnomocnika strony skarżącej jak również uczestnika postępowania o terminie posiedzenia niejawnego, wyznaczonego celem rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Przystępując natomiast do ponownego rozpoznania sprawy, Sąd uznał, że skargę G. Spółki z o.o. w G. należy uznać za zasadną.

Na wstępie należy wyjaśnić, że materialnoprawną podstawą postanowienia nakładającego na stronę obowiązek wykonania ekspertyzy budowlanej w zakresie stanu bezpieczeństwa użytkowanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego był art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333), zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Z kolei w myśl art. 81c ust. 1 tej ustawy, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów:

1) związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego;

2) świadczących, że wyroby stosowane przy wykonywaniu robót budowlanych, a w szczególności wyroby budowlane, zostały wprowadzone do obrotu lub udostępnione na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi.

W badanej sprawie organ, po przeprowadzeniu oględzin obiektu w dniu

24 lutego 2020 r. jak również po zapoznaniu się z ekspertyzą techniczną z września 2018 r. (sporządzoną przez M. K.) stwierdził, że ocena ogólna budynku jest zła i należy przystąpić do jego naprawy. Nałożenie na stronę obowiązku dostarczenia przedmiotowej oceny budowlanej, ma na celu rozszerzenie materiału dowodowego, co pozwoli na podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy.

Strona skarżąca w zażaleniu na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2020 r. nie podniosła konkretnych argumentów co do samej zasadności nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy budowlanej. Wskazała jedynie, że "abstrahując od merytorycznej zasadności samego rozstrzygnięcia, tj. tego czy w istocie niezbędne jest pozyskanie kolejnej ekspertyzy co do stanu nieruchomości, zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 81c ust. 2 prawa budowlanego, polegającym na skierowaniu decyzji do podmiotu, który nie ma przymiotu strony w sprawie i nie może jej wykonać".

Podobnie w skardze na postanowienie organu II instancji, strona skoncentrowała się na wadliwym – jej zdaniem – przyjęciu przez organ, że G. Sp. z o.o. w G. winno być stroną postępowania podczas gdy prawidłowo podmiot ten powinien być traktowany jedynie jako zarząd wspólnoty mieszkaniowej będącej stroną postępowania, względnie jako jej pełnomocnik.

W ocenie Sądu, sposób oznaczenia strony, na którą organ I instancji nałożył obowiązek przedstawienia ekspertyzy budowlanej jest wadliwy.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że wydatki na remont i konserwację stanowią koszty zarządu nieruchomością wspólną (art. 14 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz.U. z 2020 r., poz. 1919). Wydatki na remont i konserwację części wspólnych budynku obciążają zatem wspólnotę mieszkaniową. Mając powyższe na uwadze, zasadne jest uczynienie adresatem obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej Wspólnoty, nie zaś reprezentującej ją jedynie Spółki.

Słusznie zatem podnosi strona, że adresatem obowiązku polegającego na przedłożeniu ekspertyzy budowlanej winna być Wspólnota nie zaś Spółka sprawująca jedynie zarząd nieruchomością wspólną na podstawie umowy z dnia 12 marca 1998 r.

Skoro organ I instancji wskazał jako adresata decyzji Spółkę, zatem jak słusznie podnosi skarżąca postanowienie zostało skierowane do podmiotu nie będącego stroną w sprawie co stanowi podstawę stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Podobnie sytuacja przedstawia się w wypadku rozstrzygnięcia organu odwoławczego, który wskazał jako stronę Spółkę i rozpoznał jej zażalenie. Także i w tym wypadku zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności postanowienia, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni powyższe uwagi.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt II sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono (w pkt III sentencji) na podstawie art. 179a oraz art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zaskarżone postanowienie należy do pierwszej z wymienionych kategorii, zatem dopuszczalne było rozpoznanie niniejszej skargi w postępowaniu uproszczonym i wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym.