Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 234/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: 2. ust. 1, art. 5 ust. 3, art. 13  ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, art. 77 § 1, art.  80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] 2017r. nr [...], znak [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 4 ust.2 i ust 3, art.5, art. 7, art.8, art. 10 ust. 1 i ust.2, art. 13, art 18, art. 20 ust. 1. art 21, art. 25. art. 27 ust 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 20l7r. poz.1851), Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U z 2017 r poz. 1465) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: "k.p.a."), Burmistrz Miasta i Gminy G. nad P. , po rozpoznaniu wniosku M. K. przyznał wnioskodawczyni świadczenia wychowawcze na dzieci: O. K., A. K., Z. K., W. K. w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde dziecko, na okres od 2017-10-01 do 2018-09-30 (pkt 1-4) oraz odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko S. K., na okres od 2017-10-01 do 2018-09-30.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że M. K. złożyła w dniu 16.08.2017 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko oraz na kolejne dzieci w wieku poniżej 18 roku życia. W takim przypadku powstał obowiązek zweryfikowania, czy w odniesieniu do rodziny osoby ubiegającej się o świadczenie spełnione zostało kryterium dochodowe. Rokiem bazowym przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na nowy okres zasiłkowy [...] jest rok 2016. Z posiadanych dokumentów wynika, iż Pani M. K. udzielono urlopu wychowawczego na okres od 01.11.2016 r. do 30.09.2019 r., co zgodnie z art. 2 pkt. 23 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci uznano za utratę dochodu. Aktualnie wnioskodawczyni nie posiada żadnego dochodu

Z posiadanej dokumentacji wynika również, iż mąż wnioskodawczyni D. K. jest zatrudniony od 01.07.2013 r, i w 2016 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł, który podzielony przez 12 miesięcy stanowi kwotę [...]zł miesięcznie.

Ponadto Państwo K. w 2016 r. posiadali dochód nieopodatkowany, na który składały się:

a) dochody z gospodarstwa rolnego (2.493,66 zł) - Państwo K. w okresie od 01.01.2016 r. do 30.11.2016 r. posiadali gospodarstwo rolne o powierzchni 1,0225 ha przel., natomiast w kwocie [...]zł;

b) alimenty na dzieci ([...] zł) przyznane aktem notarialnym (Repertorium A numer [...]) z dnia 04.04.2014 r., któremu nadano klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w K. (Sygn. akt [...]) z dnia 28.04.2014 r. Zgodnie z wymienionym aktem notarialnym zobowiązano P. D. K. do obowiązku alimentacyjnego - do płacenia na rzecz małoletnich: S. K., A. K., Z. K. i O. K. kwot po [...] zł miesięcznie na każde z nich. Zgodnie z zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia 26.10.2017 r postępowanie egzekucyjne w tej sprawie zostało umorzone z wniosku wierzycielki w dniu 16.11.2015 r, jednakże nadal istnieje w obrocie prawnym akt notarialny zasądzający alimenty na dzieci i zobowiązujący D. K. do ich płacenia Oznacza to, że M. K. w 2016 r. otrzymała alimenty w wysokości [...] zł. Alimenty te nie mogą zostać odliczone od dochodu męża. gdyż nie są świadczone na rzecz innych osób spoza rodziny;

c) zwrot z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci ([...] zł).

Organ wyjaśnił, że dochód nieopodatkowany również dzielimy przez 12 miesięcy

- [...] zł + [...] zł + [...] zł = [...] zł - dochód nieopodatkowany za 2016 r.,

- [...] zł : 12 miesięcy = [...] zł - miesięczny dochód nieopodatkowany za 2016 r.;

Uwzględniając miesięczny dochód D. K. z zatrudnienia za 2016 r. oraz miesięczny dochód nieopodatkowany miesięczny dochód netto rodziny za 2016 r. wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł). Kwota ta podzielona przez liczbę członków rodziny 7 osób daje kwotę [...]zł, która stanowi miesięczny dochód netto rodziny w przeliczeniu na osobę. Powyższa kwota przekracza ustawowe kryterium dochodowe - [...] zł, gdyż syn wnioskodawczyni A. K. posiada orzeczenie o niepełnosprawności, zatem świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko - S. K. - nie przysługuje.

Od powyższej decyzji M. K. złożyła odwołanie, kwestionując doliczenie do dochodu rodziny za 2016 r. alimentów w kwocie [...]zł. Skarżąca podniosła, że mąż w 2016 r. nie przekazał jej żadnej kwoty alimentów jakie zostały mu zasądzone. Podniosła, że sytuacja materialna rodziny jest bardzo trudna, koszty życia są wysokie, zamieszkują w domu, który został zlicytowany, a mąż otrzymuje wynagrodzenie w wysokości najniższej krajowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2018r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo zbadał sytuację materialną rodzinny odwołującej. W sprawie niniejszej do dochodu rodziny przyjęto dochody za 2016 rok. Złożyły się na nie: [...] zł - kwota ustalonych alimentów + [...] zł - kwota zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci + [...] zł - dochód z gospodarstwa rolnego. Tak wyliczone kwoty dały dochód [...] zł rocznie, co dało kwotę [...]zł miesięcznie + [...] zł = [...] zł : 7 osób = [...] zł miesięcznie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego. W przypadku pierwszego dziecka, prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium.

W ocenie Kolegium twierdzenia odwołującej w przedmiocie nieotrzymywania alimentów są niewiarygodne w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z którego wynika, iż odwołująca złożyła w dniu 16.11.2015 r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w tej sprawie. Kolegium podniosło, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie swojego oświadczenia w tym zakresie, a jednocześnie w obrocie prawnym nadal znajduje się akt notarialny zobowiązujący D. K. do płacenia alimentów w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie.

Zestawienie wyliczonej kwoty z ustalonym przez ustawodawcę kryterium dochodowym (800,00 zł) nie budzi wątpliwości, iż odwołująca przekroczyła to kryterium, w tej sytuacji organ administracji związany obowiązującymi przepisami prawa zobligowany był do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.

M. K. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżąca podniosła, że Kolegium uwzględniło tylko jej oświadczenie o nie otrzymaniu alimentów. Brakuje pisma od Komornika, w którym jest napisane, że żadne alimenty nie zostały jej przekazane. W decyzji nie jest również wzięte pod uwagę orzeczenie o niepełnosprawności syna A. , które dostarczyła do MGOPS. Ze względu na orzeczenie o niepełnosprawności kryterium dochodowe jej rodziny wynosi [...] zł, a nie [...] zł na osobę. Aby przekazać osobiście wszystkie dokumenty do SKO w K. wystąpiła po ponowne oświadczenie do komornika 26.01.2018r., które otrzymałam. Skarżąca podniosła, że są rodziną wielodzietną, która utrzymuje się z wynagrodzenia męża - tj. najniższa krajowa, oraz z zasiłku wychowawczego 500+ na 4 dzieci i zasiłku pielęgnacyjnego na syna A. . Nie są rodziną alkoholików ani rodziną patologiczną. Najstarsza córka dojeżdża do szkoły, co też jest związane z wydatkiem comiesięcznym. Nie mają własnego domu, ponieważ po licytacji ich gospodarstwa musieli się z niego wyprowadzić. Od grudnia 2017r. mieszkają w domu jej rodziców, który nie jest zupełnie wykończony. Starają się zapewnić dzieciom dobre warunki w miarę możliwości. Do skargi załączono zaświadczenie od komornika o nieotrzymanych alimentach oraz orzeczenie o niepełnosprawności syna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Pismem procesowym z dnia 18 czerwca 2018 r. ustanowiony w sprawie w ramach przyznanego skarżącej prawa pomocy pełnomocnik podtrzymał stanowisko zawarte w skardze. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik ponadto zarzucił naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na jej treść, tj.: - art. 3 pkt 1, 1a, pkt 2 i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, polegające na przyjęciu, że ustalona przez organ kwota alimentów w wysokości [...] zł stanowiła dochód rodziny skarżącej i w rezultacie uznanie, iż łączny dochód rodziny skarżącej po wliczeniu ww. kwoty wyniósł [...] zł, tj. [...] zł i wobec tego, że zasadnie odmówiono skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami na dzieci - S. K., A. K., O. K. i W. K. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego 674,00, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w 2016 r. skarżąca nie otrzymała na poczet renty alimentacyjnej na małoletnie dzieci żadnej kwoty bezpośrednio od zobowiązanego do ich alimentacji, jak również w drodze postępowania egzekucyjnego;

- art. 7 k.p.a., przejawiające się niedokładnym, pomijającym słuszny interes skarżącej wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy;

- art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

- art. 107 § 3 k.p.a., wyrażające się niewystarczającym wyjaśnieniem podstaw przesłanek utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy.

Pełnomocnik wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji.

Zdaniem pełnomocnika organ winien był dokonać interpretacji pojęcia dochodu uzyskanego z uwzględnieniem celu, jaki ustawodawca przypisał ustawie o świadczeniach rodzinnych. Celem tym jest przede wszystkim wsparcie rodzin pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Ustalenie dochodu rodziny, warunkującego przyznanie świadczeń, powinno być dokonywane przez organy w sposób odzwierciedlający rzeczywistą sytuację materialną jej członków.

W realiach sprawy organy administracji publicznej poprzestały właściwie na pobieżnej analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Przyjęcie przez organy, że skarżąca faktycznie otrzymała w 2016 roku alimenty na mał. dzieci jedynie na podstawie aktu notarialnego z dnia 4 kwietnia 2014 r. jest dalece niewystarczające. Takie stanowisko nie zostało też zasadnie uargumentowane i stanowić może wyłącznie domniemanie organów obu instancji. W niniejszej sprawie organy poprzestały jedynie na zwróceniu się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. - M. S. - o udzielenie informacji dotyczących m.in. tego, jaka była kwota otrzymanych przez ,skarżącą w 2016 r. alimentów, który to wniosek został oddalony. Nie uwzględniono przy tym w pełni zaświadczenia Komornika Sądowego, wydanego na wniosek skarżącej, w rzeczywistości odpowiadającego na zapytanie MGOPS w G. nad P. z którego wynika, że M. K. nie otrzymała w 2016 r. na poczet alimentów żadnej kwoty w drodze egzekucji. Skarżąca nie otrzymała też renty alimentacyjnej bezpośrednio od obowiązanego. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu mogącego potwierdzić ww. okoliczność.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej uzasadnienia decyzji wydanych w sprawie nie spełniają wymogów zawartych w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności Kolegium nie odniosło się do stanowiska skarżącej, które dotyczyło istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii.

Na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał zarzuty i ich uzasadnienie przedstawione w skardze i w piśmie procesowym. Skarżąca wyjaśnia, że w 2015 roku cofnęła wniosek egzekucyjny ponieważ pogodziła się z mężem. Wcześniej była z nim w konflikcie. W czasie gdy komornik prowadził egzekucję, to wyegzekwował jednorazowo ok. 34 tys. zł. Były to pieniądze, które mąż otrzymał z licytacji gospodarstwa, które było jego własnością. W 2016 roku, jak również do chwili obecnej, maż oprócz wynagrodzenia za pracę nie miał żadnych innych dochodów jak i majątku. Po zlicytowaniu gospodarstwa rolnego męża ziemię nabywca objął we władanie od razu, natomiast rodzina nadal mieszkała w domu mieszkalnym, ponieważ Gmina nie miała lokalu socjalnego mieszkalnego. Po licytacji nie płacili podatku rolnego, nie były wystawiane na nich nakazy płatnicze nie występowaliśmy i nie dostawali dotacji. Gospodarstwo sprzedano w dwóch turach Znajdujące się w aktach administracyjnych pismo UMG w G. nad P. z dnia 8 listopada 2017 r. zawiera informacje niezgodne z rzeczywistym stanem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 – j.t. ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – j.t.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego. Burmistrz odmówił skarżącej świadczenia wychowawczego na rzecz pierwszego dziecka, przyznano natomiast świadczenia wychowawcze na rzecz pozostałą czwórkę dzieci skarżącej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 3 ustawy

o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej w skrócie określanej: ustawą p.p.w.d.), przewidujący, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł., (jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, kryterium to zostało podniesione do kwoty [...]zł.). Ustawodawca uzależniając prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od spełnienia wskazanego wyżej kryterium dochodowego zawarł w ustawie definicje dochodu na osobę w rodzinie, dochodu uzyskanego, dochodu utraconego oraz odesłał w zakresie definicji "dochodu" do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Definicje te zostały zacytowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji istotne znaczenie mają definicje dochodu, dochodu na osobę w rodzinie oraz dochodu uzyskanego, ponieważ okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy był dochód rodziny skarżące, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, uzyskany w 2016 r. Skarżąca wniosła bowiem o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 01 października 2017 r. do 30 września 2018 r., a rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2016, przy czym prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (ust. 2).

Organy obu instancji przyjęły, że w roku 2016 dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł i przekroczył wyżej wskazane kryterium dochodowe wynoszące [...] zł na osobę w rodzinie przewidziane ustawą w przypadku pierwszego dziecka (nie będącego dzieckiem niepełnosprawnym). Na kwotę osiągniętego w 2016 dochodu rodziny złożyły się: 1) dochód z zatrudnienia męża skarżącej w kwocie [...]zł : 12 miesięcy = [...] zł miesięcznie, 2) dochody z gospodarstwa rolnego ([...] zł) – w tym zakresie organ przyjął, że Państwo K. w okresie od 01.01.2016 r. do 30.11.2016 r. posiadali gospodarstwo rolne o powierzchni 1,0225 ha przel., natomiast w okresie od 01.12.2016 r. do 31.12.2016 r. posiadali gospodarstwo o powierzchni: 0,3645 ha przel. 3) alimenty na dzieci w wysokości [...] zł/rok - przyznanych aktem notarialnym z dnia 04.04.2014 r. Organ uznał, że alimenty te nie mogą zostać odliczone od dochodu męża. gdyż nie są świadczone na rzecz innych osób spoza rodziny; 4) zwrot z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci ([...] zł).

W ocenie Sądu wyżej wskazane ustalenia budzą wątpliwości w odniesieniu do dwóch składników dochodu, tj. kwoty [...]zł z tytułu alimentów oraz kwoty [...]zł z tytułu dochodu z gospodarstwa rolnego.

Należy zatem zauważyć, że co do zasady kwoty uzyskanych alimentów są zaliczane do dochodu rodziny. W art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca zawarł bowiem odesłanie do definicji dochodu w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, alimenty na rzecz dzieci zaliczane są do dochodu. Warunkiem jednak uzasadniającym zaliczenie alimentów na rzecz dzieci jest ustalenie, że faktycznie zostały wypłacone, samo prawo do alimentów nie tworzy bowiem przychodu po stronie uprawnionego.

Organ pozyskał w toku postępowania oświadczenie skarżącej, że ojciec dzieci alimentów nie płaci oraz, że nie podjęła skutecznych działań zmierzających do wszczęcia ich egzekucji, ale okoliczności tych nie wyjaśnił. Z kolei organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do twierdzeń skarżącej w tym zakresie uznając, że dochód jej rodziny został obliczony prawidłowo. Tym samym organ nie odniósł się w ogóle do zarzutów skarżącej, która w odwołaniu kwestionowała taki sposób obliczenia dochodu podnosząc, że alimentów nie otrzymała. Rzeczą organu było zatem szczegółowe wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z jakich względów uznaje, że alimenty, co do których skarżąca konsekwentnie wywodziła, iż nie mogą stanowić dochodu, należało w dochodzie rodziny uwzględnić. Należy wskazać, że przepisy ustawy nie uzależniają uwzględnienia bądź nieuwzględnienia alimentów w dochodzie rodziny od tego, czy zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, ani od tego czy jest ono bezskuteczne. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się natomiast pogląd, iż do dochodu wliczane winny być kwoty alimentów faktycznie otrzymane, a nie kwoty, które co prawda zostały orzeczeniem sądu przyznane, ale których strona nie otrzymała. Taka wykładnia art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w związku z art. 3 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 28 listopada 20023 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", wynika chociażby z faktu, iż stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 200 – j.t. ze zm.), opodatkowaniu podlegają dochody faktycznie uzyskane. Wskazać w tym miejscu należy, że z mocy art. 21 ust. 1 pkt 127 lit. a) cytowanej ustawy, wolne od podatku dochodowego są alimenty na rzecz dzieci, które nie ukończyły 25 roku życia, oraz dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną. Wykładnia przytoczonych przepisów prowadzi zatem do wniosku, że alimenty na rzecz dzieci są wliczane do dochodu rodziny, jako dochód nieopodatkowany, ale skoro opodatkowaniu podlega dochód faktycznie osiągnięty, to również zwolnieniu z podatku podlega dochód, który zostały uzyskany, a nie dochód, który hipotetycznie mógł zostać uzyskany (por. wyroki WSA w Olsztynie z 20 października 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 853/15, WSA w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1297/16, dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Takiej wykładni sprzyja również konstrukcja przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i przepisów wykonawczych do tej ustawy, w których wymienia się dokumenty, za pomocą których strona ubiegająca się o przyznanie świadczenia może udowadniać swoją sytuację materialną. W art. 13 ust. 4 u.p.w.d. wskazano, że do wniosku dołącza się odpowiednio:

1) zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.) dotyczące każdego członka rodziny;

2) zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego, dotyczące członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, zawierające informacje odpowiednio o:

a) formie opłacanego podatku,

b) wysokości przychodu,

c) stawce podatku,

d) wysokości opłaconego podatku

- w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego;

3) zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego:

a) zaświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka,

b) prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację,

c) orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka,

d) inne dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do przyznania lub ustalenia wysokości świadczenia wychowawczego będącego przedmiotem wniosku.

Z kolei w § 5 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1465) wskazano, że ustalając prawo do świadczenia wychowawczego, poza odpowiednimi informacjami wskazanymi w § 2-4, uwzględnia się również odpowiednio dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem lub innym tytule wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd:

– zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, lub

– informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą.

W przytoczonych przepisach przewidziano zatem sposób dowodzenia przez stronę, iż przysługujące na rzecz dzieci alimenty nie są uiszczane w ogóle, bądź są uiszczane w niższej, aniżeli orzeczona wysokości. Brak jest jednak w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci takiej regulacji, która pozwalałaby na wliczenie do dochodu alimentów w pełnej wysokości, w przypadku nieprzedłożenia takiego zaświadczenia.

Nie ulega wątpliwości, że zaniechanie dochodzenia alimentów przez rodzica o niskich dochodach z jednej strony może świadczyć o działaniu na niekorzyść dziecka, z drugiej zaś strony rodzić uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości składanych w zakresie osiągniętego dochodu oświadczeń. Tym bardziej zatem zadaniem organu jest wnikliwe zbadanie sprawy i ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny, w przypadku, gdy rodzic dziecka ubiega się o przyznanie świadczenia, do którego prawo uzależnione jest od wysokości dochodu i nieprzekroczenia kryterium dochodowego określonego w ustawie.

W niniejszej sprawie nie zostało wyjaśnione na jakiej podstawie faktycznej ustalono, że skarżąca w 2016 r. otrzymała na dzieci alimenty we wskazanej wyżej kwocie, skoro sam organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że "uwzględniono kwotę zasądzonych alimentów, ponieważ w tym okresie egzekucja komornicza nie była prowadzona". Uwadze organów obu instancji uszło, że skarżąca w odwołaniu wskazała, że w 2016 r. nie otrzymała żadnej kwoty z tytułu zasądzonych alimentów. Z kolei na rozprawie skarżąca wyjaśniła, że utrzymuje się z wynagrodzenia męża otrzymującego wynagrodzenie w wysokości najniższej krajowej, oraz z zasiłku wychowawczego 500+ na 4 dzieci i zasiłku pielęgnacyjnego na syna A. . Oświadczyła, że alimentów przyznanych ugodą nie otrzymuje, a komornik jednorazowo przekazał jej w 2014 r. kwotę ok. [...] tys. zł. Były to pieniądze, które mąż otrzymał z licytacji gospodarstwa, które było jego własnością. W 2016 roku, jak również do chwili obecnej, maż oprócz wynagrodzenia za pracę nie miał żadnych innych dochodów jak i majątku.

Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że w przypadku, gdy obowiązek alimentacyjny spoczywa na osobie, której dochód jest wliczany do dochodu rodziny, alimenty świadczone na rzecz dzieci wchodzących w skład tej rodziny podlegają odliczeniu od dochodu zobowiązanego. Wynika to z literalnego brzmienia art. 3 pkt 1 u.ś.r., który stanowi, że od dochodu należy odliczyć kwoty alimentów świadczonych "na rzecz innych osób" – bez zawężenia ich do członków rodziny ubiegającej się o świadczenie lub nie. Nie modyfikuje tej zasady przepis § 15 Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466), zgodnie z którym w przypadku, gdy członek rodziny ma zobowiązania alimentacyjne na rzecz osoby spoza rodziny, od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów zapłaconych na rzecz tej osoby. W szczególności nie można z przepisu tego wywodzić a contrario, że w przypadku, gdy członek rodziny ma zobowiązanie alimentacyjne na rzecz osoby wchodzącej w skład tej samej rodziny, od jego dochodu nie odejmuje się kwoty alimentów. Omawiany przepis rozporządzenia odnosi się do klasycznej sytuacji, kiedy osoba zobowiązana świadczy alimenty na rzecz osób, których dochodu nie wlicza się do dochodów rodziny ubiegającej się o świadczenie rodzinne. Jest to, słusznie zresztą, podyktowane faktem, że faktyczny dochód zobowiązanego, który zasila budżet rodziny, jest mniejszy właśnie o kwotę płaconych alimentów na rzecz osób spoza rodziny. Zdaniem Sądu przepis ten nie wyklucza jednak odjęcia od dochodów członka rodziny kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych członków tej samej rodziny, których dochód dolicza się do dochodów rodziny. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do dwukrotnego ujęcia w dochodzie rodziny tej samej kwoty – kwoty alimentów uprawnionego członka rodziny i kwoty dochodu zobowiązanego członka rodziny, niepomniejszonego o świadczone alimenty.

Dalej wskazać należy, że skarżąca na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. podniosła, że gospodarstwo rolne – z którego dochody zostały doliczone do dochodu rodziny za rok 2016 r. – zostało sprzedane w dwóch licytacjach komorniczych (w listopadzie 2012 r. i w lutym 2013 r.), od tego czasu ani skarżąca ani jej mąż D. K. nie są właścicielami gospodarstwa rolnego, nie płacili podatku rolnego i nie występowali o dotacje. Wobec tego organy administracji powinny wyjaśnić, czy w 2016 r. mąż skarżącej faktycznie osiągał dochód z gospodarstwa rolnego oraz zweryfikować informacje zawarte w piśmie Urzędu Miasta i Gminy w Grabowie nad P. z dnia [...] 2017 r. znak [...] Sąd zauważa przy tym, że skarżąca w oświadczeniu o dochodzie nieopodatkowanym z dnia 16 sierpnia 2017 r. (ZSR-05) wykazała dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...]zł i organy nie miały podstaw do kwestionowania tego oświadczenia na etapie prowadzonego postępowania. Niemniej jednak skoro w postępowaniu przed Sądem skarżąca zakwestionowała fakt uzyskania dochodu z gospodarstwa rolnego, a wydane w sprawie decyzje polegają uchyleniu z powodów wadliwości omówionej wcześniej, to należy wyjaśnić również tę rozbieżność.

Brak wyjaśnienia wyżej wskazanych okoliczności dowodzi, że materiał dowodowy nie został wszechstronnie zebrany i w konsekwencji sprawa nie została należycie wyjaśniona, a zatem merytoryczne rozstrzygnięcie zapadło co najmniej przedwcześnie. Organ I instancji wydając, w oparciu o niepełny materiał dowodowy, rozstrzygniecie merytoryczne naruszył art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. Zauważyć też należy,

iż uzasadnienie decyzji nie odpowiada art. 107 § 3 K.p.a., ponieważ przytoczone w nich przepisy nie są powiązane z odpowiednimi ustaleniami i de facto nie wyjaśniają stronie, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej oraz w jaki sposób ustalono, że w 2014 r. dochód w rodzinie skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kryterium 800 zł, co również nie czyni zadość wyrażonej w art. 8 K.p.a. zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Organ odwoławczy uchybień tych nie usunął, a utrzymując w mocy wadliwą decyzję powtórzył błędy organu I instancji oraz naruszył art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Skoro bezbłędne ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie ma istotne znaczenie dla rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, to oczywiste jest, że wyżej opisane naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym jej rozpatrzeniu rzeczą organu będzie usuniecie braków materiału dowodowego i wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla merytorycznej oceny wniosku skarżącej dotyczącego przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko oraz wydanie rozstrzygnięcia odpowiedniego do tych ustaleń i ocen prawnych oraz wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji toku rozumowania organu w sposób zrozumiały dla strony. W ocenie sądu, za zasadne należy uznać zarzuty skargi kwestionujące zaskarżone orzeczenie z tego powodu, iż zostało ono oparte na niepełnym materiale dowodowym. Organy obu instancji nie poczyniły w tej sprawie żadnych własnych ustaleń w zakresie faktycznych dochodów rodziny. W szczególności organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, z jakich względów skarżąca, pomimo tego, że wystąpiła o nadanie aktowi notarialnemu klauzuli wykonalności, cofnęła wniosek o wszczęcie egzekucji. Organ nie podjął również działań zmierzających do uzyskania, bezpośrednio od zobowiązanego do alimentów ojca, informacji w przedmiocie tego, czy i w jakim zakresie w roku 2016 łożył na utrzymanie dzieci. Nie można również wykluczyć sytuacji, w której zaniechanie egzekucji w sytuacji, gdy ojciec dzieci nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, było konsekwencją szczególnych okoliczności, co z kolei powinno podlegać ocenie organu.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wyjaśnić, że Kolegium wadliwie przyjęło, że w przypadku jej rodziny skarżącej kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego wynosi [...] zł, bowiem z uwagi na niepełnosprawność jednego z dzieci skarżącej wynosi [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie, co prawidłowo przyjęto w decyzji organu I instancji.

Dlatego należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G. nad P. z dnia [...] 2017 r., nr [...], o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ponownie wyliczyć dochód rodziny skarżącej, uwzględniając wytyczne Sądu wskazane w niniejszym orzeczeniu.