Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 596/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28, art. 61 par. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązują organ administracji do powiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkich podmiotów, które mają w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Skoro zatem decyzja organu I instancji zostaje skierowana, chociażby wadliwie, do innej osoby fizycznej - której interes prawny jest możliwy w tej sprawie - to na skutek tego uzyskuje ona status strony postępowania i ma prawo do zaskarżania tej decyzji.

TEZY

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązują organ administracji do powiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkich podmiotów, które mają w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Skoro zatem decyzja organu I instancji zostaje skierowana, chociażby wadliwie, do innej osoby fizycznej - której interes prawny jest możliwy w tej sprawie - to na skutek tego uzyskuje ona status strony postępowania i ma prawo do zaskarżania tej decyzji.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2006 r. sprawy ze skargi G. S.-S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] kwietnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej G. S. – S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2005 roku nr [...] Starosta Powiatu B. orzekł o dokonaniu zmian w operacie ewidencji gruntów obrębu S., gm. S., polegających na wpisaniu w miejsce działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] o łącznej powierzchni [...] zapisanych na rzecz W. K. s. R. i N. działek oznaczonych numerami geodezyjnymi:

1. [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha – własność W. K. s. R. i N.,

2. [...] o powierzchni [...] ha – własność małżonkowie A. W.

s. H. i N. i B. H. W. c. B. i M.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniach [...] października 2004 roku

i [...] grudnia 2004 roku wpłynęły wnioski Państwa A. i B. H. W. oraz Pani A. P. - pełnomocnika Pana W. K., dotyczące wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu S., polegającej na wydzieleniu z działek oznaczonych numerami geod. [...], działki w kształcie trójkąta o podstawie od ul. P., która zgodnie z ustaleniami Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego w B., stanowi własność małżonków W.

Organ ustalił, iż z wyroków Sądu Rejonowego w B. sygn. akt

[...] z dnia [...] września 2000 roku i Sądu Okręgowego w B. sygn. akt

[...] z dnia [...] grudnia 2000 roku wynika, że przedmiotowa działka - powstała z przecięcia się dwóch granic wyznaczonych według dwóch wersji projektu podziału działki oznaczonej numerem geod. [...], dokonanego w 1993 roku przez Geodetę Uprawnionego S. B. w celu zniesienia współwłasności. Działka ta nie była przedmiotem transakcji kupna - sprzedaży zawartych w dniach [...] lipca 1994 roku pomiędzy Państwem W. a Panem K., ponieważ A. i B. małżonkowie W. nie przenieśli na W. K. własności do tej części gruntu. Wynikało to z faktu, iż podstawą zniesienia współwłasności był pierwszy szkic projektu podziału. Natomiast skutkiem zmiany przebiegu granicy pomiędzy działkami, dokonanej po zniesieniu współwłasności i przyjętej podczas wspomnianych transakcji kupna-sprzedaży, było błędne przekonanie stron, że W. K. nabył działki nr [...] w granicach wyznaczonych przez, oznaczone na szkicach biegłego sądowego J. G., punkty numer [...]

i [...]. Skoro jednak małżonkowie W. byli właścicielami nieruchomości

w granicach wyznaczonych przez punkty [...], to w/w transakcjami skutecznie zbyli nieruchomość w granicach wyznaczonych przez punkty [...].

Następnie organ podniósł, iż w grudniu 2004 roku Przedsiębiorstwo Usługowo - Handlowo - Produkcyjne "R." sp. z o.o. w B. sporządziło dokumentację geodezyjną, niezbędną do wprowadzenia stosownej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. W oparciu o w/w wyroki Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w B. oraz istniejącą dokumentację archiwalną wydzielono z działek oznaczonych numerami [...] o powierzchni łącznej [...] ha działkę ewidencyjną wyznaczoną, zgodnie ze szkicem biegłego sądowego J. G., przez punkty nr [...] (obecnie nr [...]) i nadano jej numer [...]. Po obliczeniu powierzchni przedmiotowej działki w oparciu

o współrzędne w/w punktów granicznych uzyskano wynik [...] ha.

Organ I instancji wskazał, iż na podstawie art. 61 i 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Jedn. tekst Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071) pismem nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 roku zawiadomiono strony postępowania oraz Panią G. A. S. (właścicielkę działki sąsiedniej, oznaczonej numerem geod. [...]) o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wprowadzenia przedmiotowej zmiany oraz o możliwości zapoznania się z zebranymi dokumentami i wniesienia uwag. Mając powyższe na uwadze w dniu [...] lutego 2005 roku stawiła się Pani H. M. - pełnomocnik G. A. S. – S. w celu zapoznania się z dokumentacją zebraną w sprawie i wskazała, że nie zgadza się z zaprezentowanym podziałem działek. W dniu [...] lutego 2005 roku przedstawiła też własny projekt podziału działki.

Odnosząc się do wniosków pani H. M. – pełnomocnik G. A. S. – S. organ podniósł, iż zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w B. sygn. akt [...] "skutki prawnorzeczowe umownego zniesienia współwłasności odnoszą się do działek wyodrębnionych w "pierwszym" projekcie podziału wykonanym przez S. B. i zatwierdzonym decyzją z [...] kwietnia 1993 roku" (decyzja Burmistrza S. Nr [...] ostateczna dnia [...] maja 1993 roku). W związku z powyższym zmiana koncepcji podziału działki oznaczonej numerem geod. [...] nie doprowadziła do powstania żadnych skutków prawnych. Zatem przyjmując ocenę prawną tych ustaleń dokonanych przez sąd należy stwierdzić, że małżonkowie W. nie przenieśli na Pana K. własności działki w kształcie trójkąta o podstawie od strony lasu, ponieważ zgodnie z pierwszą wersją projektu podziału stanowiła i stanowi obecnie własność Pani G. A. S. (tj. znajduje się w granicach działki nr [...]).

Ponadto organ nadmienił, iż zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000r. Nr 100, póz. 1086) "przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia". Wznowienia znaków granicznych może dokonać, na zlecenie i koszt zainteresowanych, geodeta uprawniony bądź też jednostka wykonawstwa geodezyjnego, która nabyła uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii.

Od powyższej decyzji Starosty B. pani H. M. – pełnomocnik G. A. S. – S. złożyła odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podała, iż działka państwa W. o numerze geodezyjnym [...] została przez Sąd Rejonowy wydzielona z działki [...], której właścicielką jest jej córka G. Al. S. – S., dlatego też również ona jest stroną postępowania.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. umorzył postępowanie odwoławcze. W jej uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania przed organem I instancji i wskazał, że o wszystkich czynnościach administracyjnych w niniejszej sprawie była zawiadamiana właściciela działki sąsiedniej nr [...] – G. A. S. – S.

Według organu odwoławczego przedmiotowa zmiana w operacie ewidencji gruntów m. S., gm. S. została wprowadzona zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w B. sygn. akt [...] z dnia [...] września 2000 r. i Sądu Okręgowego w B. sygn. akt [...]z dnia [...] grudnia 2000 r. Przedmiotowa działka powstała z przecięcia się dwóch granic, wyznaczonych z dwóch wersji projektu podziału działki nr [...], dokonanego przez geodetę uprawnionego w 1993 roku, celem zniesienia współwłasności.

Organ odwoławczy podkreślił również, iż ewidencja gruntów z założenia ustawodawcy powinna być jedynie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego nieruchomości, o którym to stanie prawnym przesądzają orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne lub inne dokumenty posiadające moc dowodową dla ustalenia prawa własności. Odwołanie zaś od decyzji organu I instancji służy tylko stronie. Pojęcie strony zaś określa przepis art. 28 kpa,

w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo każdy kto żąda dokonania czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Na podstawie powyższych okoliczności organ odwoławczy stwierdził, iż pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 kpa może być wyprowadzone tylko

z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia uprawnienia lub obowiązku. W związku z tym, że przedmiotowa zmiana została wprowadzona przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w B. i dotyczy własności działek W. K. oraz A. i B. H. W., pani G. A. S. jako właścicielka działki sąsiedniej w tym postępowaniu administracyjnym nie posiada przymiotu strony.

Na decyzję Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Geodezyjnego

i Kartograficznego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w B. złożyła pełnomocnik pani G. A. S. – S. – H. M.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła jej naruszenie art. 28 kpa przez niewłaściwe jego zastosowanie i odmówienie przyznania skarżącej przymiotu strony postępowania. Podkreśliła, iż przy nowym podziale działki [...] przez Sąd powstała nowa granica między działkami [...]. Granica ta nie była nigdy poprzednio wyznaczana, więc w dokumentach nie ma jej punktów granicznych na podstawie których można granicę wznowić.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego

i Kartograficznego w B. podtrzymując w całości argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wskazał jednocześnie, że przedmiotowa zmian w operacie ewidencji gruntów została wprowadzona przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w B. i dotyczy własności działek W. K. oraz A. i B.H. W., więc w tym postępowaniu administracyjnym pani G. S. – S., jako właścicielka sąsiedniej działki, nie posiada przymiotu strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jest jednolitym dla kraju systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach

i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami - art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.). Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, w ewidencji gruntów wskazuje się informacje dotyczące między innymi:

• położenia gruntów, ich granic i powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, a także oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty;

• właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby prawne lub fizyczne, w których władaniu znajdują się grunty

i budynki lub ich części.

Z kolei w myśl przepisów § 46 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów

i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek właścicieli lub użytkowników nieruchomości. Z urzędu wprowadza się w operacie ewidencyjnym zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego

i kartograficznego, które zawierają wykazy zmian danych ewidencyjnych.

W świetle przytoczonych przepisów rozpoznanie skargi wymagało dokonania oceny zgodności zaskarżonej decyzji z art. 138 § 1 pkt. 3 kpa, stanowiącym podstawę prawną wydania tej decyzji.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie na pierwszy plan wysuwają się kwestie proceduralne, co w zasadzie czyni bezprzedmiotową merytoryczną ocenę zarzutów skarżącej. Zaskarżona bowiem decyzja narusza przepisy prawa procesowego w sposób, który może mieć istotny wpływa na wynik sprawy. Z tego względu Sąd orzekający w sprawie niniejszej przede wszystkim obowiązany był rozważyć stwierdzone w postępowaniu uchybienia, powodujące umorzenie postępowania odwoławczego z uwagi na nie posiadanie przymiotu strony.

Art. 61 § 4 kpa stanowi, że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Zasady określone w art. 61 § 4 kpa i art. 28 kpa, zgodnie z którymi stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, obowiązują również w postępowaniu w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów.

W przedmiotowej sprawie w toku postępowania administracyjnego

o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów skarżąca pani G. S. – S. była przez organ I instancji zawiadamiana o wszystkich czynnościach, poczynając od zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego (k. 63 akt administracyjnych), a kończąc na wydanej decyzji w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów. Pełnomocnik skarżącej również zapoznawał się z przedłożoną do akt administracyjnych dokumentacją i przedłożył własne dokumenty.

Podkreślić przy tym należy, iż przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Jedn. tekst DZ.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm) zobowiązują organ administracji do powiadomienia o wszczęciu postępowaniu wszystkich podmiotów, które mają w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Organ administracji nie może poprzestać na twierdzeniach wnioskodawcy co do kręgu osób zainteresowanych w sprawie, ale jest zobowiązany dokonać z urzędu stosownych ustaleń. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów

o postępowaniu, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Przepisy cytowanej ustawy nie obligują ponadto do zawiadamiania o toczącym się postępowaniu innych podmiotów, które de facto nie są stronami postępowania lub przesyłania do ich wiadomości informacji o toczącym się postępowaniu.

Skoro zatem – jak w niniejszej sprawie decyzja I instancji skierowana została, chociażby wadliwie, do innej osoby fizycznej, to na skutek tego uzyskuje ona status strony (stroną w postępowaniu jest każdy, do kogo czynność organu administracji się odnosi) i mają one prawo do zaskarżenia tej decyzji (tak orzekł NSA w wyroku

z 19 stycznia 2001 roku sygn. akt I SA/Lu 1192/99 i z dnia 28 listopada 2002

IV SA 2868/00 publikowanym w Monitorze Prawniczym z 2003/2/51).

Osoba bowiem, do której skierowana została kwestionowana decyzja

w postępowaniu np. o stwierdzenie jej nieważności, jest stroną tego postępowania

i przeprowadzenie postępowania w takiej sprawie bez udziału tej osoby daje podstawę do wznowienia tego postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa (wyrok NSA w Warszawie z 2002.03.19, I SA 2141/00, LEX nr 81754).

W przedmiotowej sprawie ponadto o posiadaniu przez skarżącą przymiotu strony – poza faktem dostarczenia jej zaskarżonej decyzji – świadczy to, iż organ I instancji dokonał zmiany w operacie ewidencji gruntów zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w B. sygn. akt [...] z dnia [...] września 2000 r. i Sądu Okręgowego w B. sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. W wyrokach tych zaś stroną postępowania – powódką - była skarżąca. Nadto zarzuty skarżącej w zakresie zmian wynikających z przecięcia się dwóch granic, wyznaczonych z dwóch wersji projektu podziału działki nr [...], wskazują na to, iż w jakimś zakresie decyzja ta może dotyczyć własności skarżącej. Kwestii tej Sąd w żadnej mierze nie przesądza, bowiem uchybienia procesowe wykluczają merytoryczną ocenę zarzutów skarżącej, niemniej jednak organ ponownie rozpoznający sprawę winien je mieć na uwadze i ustosunkować się do nich.

Konsekwencją zatem stwierdzonego wyżej uchybienia – odmówienia stronie przymiotu postępowania i umorzenia postępowania - jest konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Dopiero rozpatrując ponownie sprawę z udziałem wszystkich stron postępowania, organ powinien ocenić zasadność żądań skarżącej, w tym ewentualnie ustalić czy nie sprowadzają się one do sporów właścicielskich, których organ ewidencyjny nie może samodzielnie rozpoznawać. Przez zmiany w ewidencji gruntów nie można bowiem udowadniać praw właścicielskich do nieruchomości. Takie działanie wykracza poza ramy postępowania ewidencyjnego

i narusza przepis § 46 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego

z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38,

poz. 454).

Stwierdzając naruszenie powyższych przepisów w niniejszej sprawie, Sąd na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. Rozpoznając ponowienie sprawę organy administracyjne zastosują się do wyrażonej w niniejszym wyroku oceny prawnej. O niewykonalności zaskarżonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.