Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1460/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję [...][...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Biura [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr[...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I., na podstawie art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora win oraz wdrożenia zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.: Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm.), w związku z art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz (WE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009 wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) Nr 1234/2007 oraz w związku z wszczętym z urzędu w dniu [...] kwietnia 2013 r. postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalania kwot nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ustalił M. M. kwotę nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na mocy Decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w I. w łącznej wysokości [...] zł i zobowiązał do jej zwrotu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ wskazał, że w dniu [...] maja 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w I. wpłynął wniosek M. M. o przyznanie płatności bezpośrednich na 2010 r.

Decyzją z [...] grudnia 2010 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. przyznał płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...] zł, która została w dniu [...] marca 2011 r. przekazana na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu [...] grudnia 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzając, iż powodem wszczęcia postępowania było podejrzenie przyznania płatności obszarowych do niewłaściwej powierzchni i w niewłaściwej wysokości.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził nieważność ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2010 r. nr [...].

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności na 2010 rok, organ I instancji wydał w dniu [...] października 2012 r. decyzję nr [...] przyznającą płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...] zł.

Mając powyższe na uwadze w dniu [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nadmiernie pobranych środków finansowych.

Przechodząc do uzasadnienia rozstrzygnięcia, organ I instancji zwrócił uwagę, że w sprawie przyznania środków wnioskodawcy doszło do nadmiernego ich pobrania. Decyzja o przyznaniu środków w kwocie [...] zł została wyeliminowana z obrotu prawnego. W kolejnej decyzji organ przyznał skarżącemu płatności w pomniejszonej wysokości w kwocie [...] zł. W konsekwencji organ stwierdził, że kwota nadmiernie pobranych środków wynosi [...] zł.

Art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. stanowi, że w przypadku wypłaty nadmiernej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu wraz z odsetkami. Przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Zgodnie z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nie ma zastosowania gdy:

• płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz

• błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W rozpatrywanej sprawie płatności wypłacone w dniu [...] marca 2011 r. na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. nie wynikały z pomyłki ARMiR, bowiem w dniu wydania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż M. M. przedeklarował powierzchnię PEG. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2010. Ustalenie nieprawidłowości dokonano w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 pkt 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeśli nastąpiły jakiekolwiek zmiany, szczególnie odnośnie do przeniesień uprawnień do płatności zgodnie z (WE) lub jeśli jakakolwiek informacja podana we wcześniej ustalonym formularzu, o którym mowa w ust. 2 i 3 jest błędna, przy składaniu wniosku rolnik wprowadza poprawki w formularzu. Jeśli poprawki dotyczą powierzchni działki referencyjnej, rolnik podaje zaktualizowaną powierzchnię każdej z odnośnych działek rolnych, a w stosownych przypadkach wskazuje nowe granice działki referencyjnej". Organ uznał, że producent rolny mógł wykryć błąd, co do faktycznej powierzchni użytkowanej rolniczo kwalifikującej się do objęcia płatnościami. W konsekwencji stwierdził, że M. M. zaniedbał tego obowiązku, zatem powołany przepis ma zastosowanie.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. zakwestionował rozstrzygnięcie organu I instancji, wskazując, że nie wiedział o toczącym się postępowaniu, gdyż zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczono A. N. A. N. nie był pełnomocnikiem procesowym strony, stąd doręczenie jemu jakichkolwiek dokumentów w tym decyzji naruszało prawo strony do osobistego udziału w postępowaniu. Odnosząc się do meritum, zarzucono brak rozważań w sposób należyty i bezstronny przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności. Skarżący nie dysponował specjalistycznym sprzętem do zmierzenia powierzchni a różnica powierzchni była niewielka.

Dyrektor K. – P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko zwrócił uwagę, że w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji był zobowiązany do ustalenia, czy odwołujący się pobrał nadmiernie środki publiczne.

Podkreślono, że ustalona kwota nadmiernie pobranych środków wynikała z ustalenia zawyżenia powierzchni deklarowanej w roku 2010, gdyż prawidłowe powierzchnie kwalifikowane do płatności zostały ostatecznie ustalone na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z dnia [...] października 2012 r. Strona nie złożyła odwołania od tej decyzji. Decyzja wydana została po ponownym przeprowadzeniu postępowania, wynikającym ze stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji. W wyniku tego postępowania stwierdzone zostały powierzchnie kwalifikowane do płatności i nowe kwoty należnej płatności.

Tym samym w ocenie organu odwoławczego, przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego nie są powierzchnie kwalifikowane do płatności a jedynie prawidłowość ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2010 rok.

Organ II instancji stwierdził ponadto, że kwota nadmiernie wypłaconych płatności wynosząca [...] zł została ustalona prawidłowo.

Organ II instancji podzielił i przyjął jako swoje, wywody organu I instancji w przedmiocie braku przesłanek do odstąpienia od ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności, określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 64). Organ podał, że zadaniem wnioskodawcy było wykonanie pomiaru użytkowanych gruntów przed złożeniem wniosku. Obowiązkiem zainteresowanego jest zachowanie wszelkiej staranności przy określaniu powierzchni kwalifikującej się do płatności. Własnoręcznym podpisem potwierdził on prawidłowość danych zawartych we wniosku. Wielkość działek była weryfikowana przez organy na etapie wydawania decyzji z [...] października 2012 r. Strona nie złożyła od niej odwołania, co oznacza, że nie miała żadnych zastrzeżeń dotyczących zawartych ustaleń. W tych okolicznościach nienależna płatność nie wynikała z winy organu.

W odniesieniu do braku pełnomocnictwa dla A. N. organ wskazał, że w złożonej [...] grudnia 2012 r. zmianie do wniosku o wpis do ewidencji producentów, skarżący upoważnił A. N. do reprezentowania go w sprawach prowadzonych przez ARiMR. Rozpoznawana sprawa należy do tego typu spraw. Nie jest prawdą twierdzenie, że strona nie wiedziała o toczącym się postępowaniu. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranej płatności zostało wysłane do skarżącego, które odebrał osobiście.

W skardze do sądu M. M. podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu dotyczące braku umocowania do działania w jego imieniu przez A. N. Organ nie rozróżnia upoważnienia w znaczeniu materialnym od pełnomocnictwa procesowego.

Skarżący ponownie zarzucił niewłaściwą wykładnię art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Interpretacja organu prowadzi do wniosku, że podanie określonych parametrów działki zawsze odbywa się na ryzyko wnioskodawcy. Gdy wnioskodawca dochował należytej staranności nie może być mowy o jego winie.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej powoływana jako "p.p.s.a."), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli zachodzą przyczyny stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, to sąd winien orzec o jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] przekazano skarżącemu płatności z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej za 2010 r. w kwocie [...] zł oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni upraw podstawowych w wysokości [...] zł. Wyżej wymienione płatności zostały w dniu [...] marca 2011 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Decyzja o przyznaniu płatności została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności, w wyniku wydania decyzji w dniu [...] grudnia 2011 r. Nr [...] przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T.

Decyzją z dnia [...] października 2012r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 przyznano stronie jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości [...] zł.

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do oceny, czy zaistniały w sprawie okoliczności uzasadniające wydanie decyzji ustalającej obowiązek zwrotu nadmiernie /nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości [...] zł.

Organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż zasadnym było wydanie decyzji ustalającej zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), art. 80 ust. 1,2,3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady WE Nr 1234/2007. Stosownie do tego przepisu, mającego zastosowanie w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Z regulacji art. 29 ustawy o Agencji wynika zatem, iż w przepisie jest mowa o dwóch rodzajach należności: kwocie nadmiernie pobranych środków publicznych i nienależnie pobranych środków publicznych. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest to kwota wypłaty nadwyżki - wypłaty kwoty ponad wartość wynikającą z ustawy. Kwota zaś nienależnie pobranych środków publicznych to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. W obu przypadkach świadczenie dokonane przez organ przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa.

Wypłata stronie kwoty [...] zł z tytułu płatności na rok 2010 była wypłatą świadczenia w nadmiernej wysokości, biorąc po uwagę to, iż płatność za ten rok przysługiwała stronie w niższej wysokości.

Należy jednak rozważyć, czy były podstawy do wyłączenia obowiązku zwrotu z uwagi na uregulowanie wynikające z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Stosownie do art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, lub innego organu, oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Niewątpliwie płatności dokonano wskutek błędu organu.

W przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności obowiązek zwrotu nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu należnych płatności została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Obowiązek zwrotu przy spełnieniu przesłanek z ustępu 3 art. 80 nie ma zastosowania, gdy decyzja nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Płatność nastąpiła [...] marca 2011 r.

Poza sporem pozostaje fakt, że płatność została dokonana w nadmiernej wysokości na skutek błędu organu.

Zgodnie z art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE.L.2009.30.16) dotyczącym systemu identyfikacji działek rolnych - System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10.000. Stosownie do art. 26 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65). Kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, odrzuca się wnioski o przyznanie pomocy, których dotyczy kontrola.

Powyższe przepisy znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie i służą potwierdzeniu błędu organu w związku z przyznaną płatnością. Nie ma bowiem wątpliwości, że organ zanim przyznał płatność dokonał pomiaru działek, celem określenia maksymalnej powierzchni uprawnionej do uzyskania płatności. Organ w wyniku kontroli dokonał weryfikacji zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności powierzchni działek i poczynił w tym zakresie własne ustalenia, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzając, że: "Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wynosiła [...] ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009".

Tak więc organ przed przyznaniem płatności dokonał nieprawidłowego pomiaru deklarowanych działek z naruszeniem art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 w związku z art. 26 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009.

Stwierdzenie nieważności decyzji pierwotnej o przyznaniu płatności na skutek kolejnej kontroli działek rolnych zadeklarowanych nie zwalnia organu administracji od odpowiedzialności za wcześniej popełniony błąd.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy ważne natomiast jest, czy zadeklarowana przez skarżącego powierzchnia działek rolnych była błędem zauważalnym w zwykłych okolicznościach.

Organ w swoich ustaleniach powinien szczegółowo wyjaśnić tę kwestię z uwagi na wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnej płatności uregulowane w art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (We) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina(Dz.U.UE.L.2009.316.65).

Zasadą bowiem jest, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki (art. 80 ust. 1 ww. Rozporządzenia).

W art. 80 ust. 3 przewidziano jednak wyłączenie obowiązku zwrotu nienależnych płatności. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Z treści powyższego przepisu wynika, że wyłączenie obowiązku zwrotu uzależnione zostało od warunków.

Po pierwsze została dokonana płatność spowodowana pomyłką organu. Po drugie błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie dokonana płatność w nadmiernej wysokości ewidentnie spowodowana została pomyłką organu, który przeprowadził przed dokonaniem płatności kontrolę zadeklarowanych powierzchni działek rolnych i w oparciu o własne pomiary określił ich powierzchnię na [...] ha. W tych okolicznościach pozostaje ocenić, czy organ dokonując pomiaru specjalistycznym sprzętem zgodnie z wymogami art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 w związku z art. 26 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 mógł popełnić pomyłkę i czy zatem błąd rolnika w zadeklarowanej powierzchni działek do przyznania płatności był możliwy do wykrycia przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Przy czym podkreślić należy, że organ korzystając ze specjalistycznego sprzętu nie dostrzegł pomyłki w pomiarach zadeklarowanej powierzchni działek, a dopatrzył się tej nieścisłości dopiero przy kolejnej kontroli.

Powyższe ustalenia są niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, który dopiero da odpowiedź, czy w sprawie znajduje zastosowanie ww. art. 80 ust. 3.

W ocenie Sądu błąd w płatnościach nadmiernie pobranych dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności.

Należyta staranność rolnika w przedmiotowej sprawie będzie miała wpływ na wyłączenie obowiązku zwrotu. Kolejnym warunkiem wynikającym z art. 80 ust. 3 jest taka kolej rzeczy, że w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanego z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Z ustaleń organu wynika, że pomiędzy wypłaceniem płatności a doręczeniem decyzji o odzyskaniu upłynęło więcej niż 12 miesięcy. Dodatkowo płatność miała miejsce w dniu [...] marca 2011 r. na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów, a decyzja ustalająca została wydana w dniu [...] czerwca 2013 r., a więc po upływie 12 miesięcy od płatności.

Z uwagi na powyższe możliwość wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznością jest istotną przesłanką do zastosowania akapitu pierwszego art. 80 ust. 3.

W ocenie Sądu, organ nie odniósł się jednak w przekonujący sposób do okoliczności braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Organ I instancji powołał się na konieczność znajomości przez beneficjenta ogólnych zasad przyznawania płatności, jako okoliczności wykluczających możliwość zastosowania wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności oraz fakt braku odwołania od decyzji przyznającej płatności we właściwej wysokości. Organ II instancji przyjął to stanowisko jako swoje. Ocena ta jest jednak niewystarczająca i niewłaściwa.

Skorzystanie z możliwości zaskarżenia decyzji jest przywilejem procesowym strony postępowania i nie może stanowić podstawy do wyciągnięcia ujemnych skutków nie tylko w sferze procesowej, lecz także materialnej. W żadnym przypadku rezygnacja z wniesienia odwołania nie może wpływać na uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych kwot. Jest to argument pozaprawny w odniesieniu do przesłanek określonych w art. 80 ust. 3 i 4 rozporządzenia a ponadto kłóci się z podstawowymi gwarancjami procesowymi strony.

Organ I instancji wskazał, iż rolnik ubiegający się o płatności otrzymuje informację o maksymalnym kwalifikowanym obszarze przypadającym na daną działkę referencyjną a także składa oświadczenie dotyczące świadomości warunków funkcjonowania systemów pomocy.

Świadomość i znajomość zasad funkcjonowania systemu nie przesądza o uznaniu, że popełnienie błędu dotyczącego powierzchni jest błędem, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez rolnika. Błąd ten musi odnosić się do sfery faktów dotyczących powierzchni, a nie wiedzy na temat funkcjonowania systemu wsparcia.

Ponadto "świadomość", na jaką powołuje się organ, mówiąc, że jej brak świadczy w sposób oczywisty o winie rolnika jest argumentem niedostatecznym, także w tym znaczeniu, że zasady które winien znać rolnik, powinien znać organ i właściwie je stosować, a przynajmniej podjąć szybkie działania zamierzające do eliminacji błędu.

Skoro organ jako profesjonalista, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem, zauważył błąd dopiero po roku i wystąpił o zwrot nadpłaty po 3 latach to mało przekonujące jest twierdzenie, że skarżący mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach.

Należy to odnieść zwłaszcza do wysokości kwoty nadmiernie pobranych płatności jako pochodnej różnicy zadeklarowanej powierzchni.

Strona złożyła wniosek [...] maja 2010 r. Wypłata płatności za 2010 r. została przekazana stronie w dniu [...] marca 2011 r. Decyzję o stwierdzeniu nieważności wydano [...] grudnia 2011 r. zaś decyzję o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych należności wydano [...] czerwca 2013 r.

Zestawienie wskazanych dat nie wpływa na pozytywną ocenę działalności organu.

Gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Upływ terminu 12 miesięcy od płatności do powiadomienia o decyzji o zwrocie, w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego, sprawia, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, pod warunkiem, że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji.

W tych okolicznościach, organ powinien raz jeszcze ocenić charakter błędu i wskazać, w sposób przekonujący, czy w zwykłych okolicznościach skarżący mógł błąd wykryć.

Sąd natomiast nie podziela zarzutu skarżącego odnośnie braku skuteczności ustanowienia A. N. pełnomocnikiem. Dokument uprawniający do działania A. N. został określony, jako pełnomocnictwo bez jakichkolwiek zastrzeżeń i ograniczeń. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że nawet ewentualne naruszenie procedury może stanowić podstawę uchylenia decyzji, ale tylko wtedy gdyby miało wpływ na jej treść. Skarżący natomiast skorzystał z wszelkich uprawnień procesowych (do wniesienia odwołania oraz skargi, zachowując ustawowe terminy na dokonanie tych czynności), a ponadto, nie wskazał na żadną okoliczność, która miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Chodzi o okoliczności, które zostały pominięte wskutek braku czynnego udziału skarżącego w postępowaniu.

Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego, że na etapie oceny decyzji w sprawie zwrotu nadmiernie pobranej płatności można kwestionować ustalenia w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej płatność czy wydanej ponownie decyzji z prawidłowo wyliczoną kwotą płatności, są to odrębne postępowania dotyczące badania innych okoliczności i odpowiednie zarzuty można formułować stosownie do rodzaju i zakresu rozpoznania sprawy.

Biorąc jednak pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza wcześniej powołany art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 wyroku.