Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 430/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. i R. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

E. B. i R. B. wnieśli skargę datowaną na dzień 29 lipca 2011 r. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...]. R. B. uzupełnił skargę pismem datowanym na dzień 9 sierpnia 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a

oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.

Z treści art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwanej dalej k.p.a.) wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego Kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach.

Takimi szczególnymi przepisami, ograniczającymi kognicję sądu administracyjnego, w przypadku decyzji wydawanych przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, są przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, która w art. 36 ust. 3 stanowi, że od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm., zwana dalej - K.p.c.) o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 stanowi zaś, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje w sprawach z zakresu podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Ponadto, należy zauważyć, że niezależnie od katalogu decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wymienionych w art. 36 ust. 1 pkt 1-9 ww. ustawy, organ ten wydaje również decyzje, o których mowa w art. 41 a (w przedmiocie przyznawania ulg w opłacaniu składek) i art. 55 (odnośnie przyznania w drodze wyjątku świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników, pomimo niespełnienia warunków do jego uzyskania) ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W przypadku tych dwóch kategorii spraw nie obowiązuje szczególny tryb odwoławczy z K.p.c. Przepis art. 52 ust. 1 stanowi bowiem, że w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto należy zauważyć, że art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm., zwana dalej: ustawą o.s.u.s.) stanowi, że od decyzji Zakładu (ZUS) przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach K.p.c. Właściwym w tych sprawach jest więc, podobnie jak na gruncie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.

Należy podkreślić, że takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10 Lex nr 738185). W uchwale tej Sąd Najwyższy przyjął, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o.s.u.s. w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Warto też podkreślić, że uchwale tej Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej.

W odniesieniu do decyzji wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych co do zasady właściwym jest zatem sąd powszechny, także w zakresie, w którym organ rentowy orzeka na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o.s.u.s. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2009r. sygn. akt I UK 109/09 Lex nr 550987; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1425/10, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1852/07, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1645/10).

Zauważyć należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o.s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Na rozstrzygnięcia wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w oparciu o art. 127 § 3 k.p.a., przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego, na podstawie przepisów p.p.s.a.

Mając na uwadze treść wyżej wymienionych przepisów, należy stwierdzić, że przedmiotowa sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu, nie dotycząca zaś przyznania lub odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku czy też umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie mieści się w katalogu spraw, o którym mowa w art. 83 ust. 4 ustawy o.s.u.s., dlatego też nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Jest to bowiem sprawa cywilna w znaczeniu formalnym, z mocy art. 36 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 1 K.p.c., która chociaż ze swej natury jest sprawą o charakterze administracyjnym, z woli ustawodawcy pozostaje poza zakresem właściwości sądownictwa administracyjnego. Od zaskarżonej decyzji służy więc odwołanie do sądu powszechnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, wnoszone w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji (art. 477 9 § 1 K.p.c.).

Na marginesie należy wskazać, że samo błędne pouczenie o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie kreuje prawa do zainicjowania sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.