Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 233/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 121, art. 188, art. 199a par. 3, art. 23
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (sprawozdawca), Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że w 2002r. R. K. - zwany dalej Skarżącym lub Stroną prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej Zakład [...] " B. " s. c. K. R. K. K. M. w zakresie: sprzedaż hurtowa paliw stałych, ciekłych, gazowych oraz produktów pochodnych, w której posiadał 50 % udziałów. Jako ewidencję księgową spółka prowadziła podatkową księgę przychodów i rozchodów. Skarżący w dniu 14 kwietnia 2003r. złożył w Urzędzie Skarbowym w P. zeznanie podatkowe PIT-36 o wysokości osiągniętych dochodów w roku podatkowym 2002, a następnie w dniu 17 lipca 2003r. złożył jego korektę, w której wykazał podatek należny 15.477,40 zł.

W okresie od 16 stycznia 2008r. do 11 kwietnia 2008r. pracownicy Urzędu Kontroli Skarbowej w W. przeprowadzili kontrolę skarbową, w zakresie rzetelność deklarowanych przez Skarżącego podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. W toku kontroli - w dniu 18 stycznia 2008r. Skarżący stwierdził, że dokumentacja księgowa za 2002r. dotycząca prowadzonej działalności gospodarczej została spalona w związku z upływem pięcioletniego terminu. Ponieważ zobowiązanie podatkowe za 2002r. nie przedawniło się - 5 letni okres przedawnienia dla podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. upływa z końcem 2008r. -Dyrektor Urząd Kontroli Skarbowej W. pismem z dnia 22 stycznia 2008r. zobowiązał Skarżącego do odtworzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz dowodów sprzedaży i zakupu za 2002r.

Pismem z dnia 22 lutego 2008r. Skarżący poinformował kontrolujących, że nie jest w stanie odtworzyć podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz dowodów sprzedaży i zakupu za 2002r.

Do akt w niniejszej sprawie włączono również: materiał dowodowy przekazany przez Komendę Główną Policji w P. Centralne Biuro Śledcze Wydział [...] Zarządu [...] w P., kserokopię "zestawienia transakcji na podstawie faktur" wystawionych przez Firmę [...] L. T. z/s w L. dla Zakładu [...] "B." s.c. K. R., K. K. z siedzibą w M. oraz wyciąg z decyzji Dyrektora

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

Urzędu Kontroli Skarbowej w P. [...] z dnia [...] listopada 2007r. wydanej dla Pana T. L. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r.

W oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w trakcie przeprowadzonej kontroli skarbowej ustalono, że Spółka Zakład [...] "B." niesłusznie ujęła po stronie kosztów kwotę 1.149.060,00 zł. udokumentowaną 29 fakturami VAT na zakup oleju napędowego od firmy [...] L. T. z/s w L.. Z ustaleń tych wynika, że transakcje pomiędzy Zakładem [...] "B." s.c. K. R., K. K. M., a firmą [...] L. T. z/s w L. nie miały w rzeczywistości miejsca, a wystawione faktury sprzedaży oleju napędowego nie odzwierciedlają czynności faktycznych Uwzględniając dane wynikające z zeznania podatkowego uzupełnione powyższymi ustaleniami kontroli, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 w kwocie 244.904,80zł., w miejsce wykazanego zobowiązania w kwocie 15.477,40.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 22 ust. 1, art.23 ust.1 pkt 1 lit.b, art.14 ust.1 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U.z 2000r., Nr 14, poz. 176 z późn.zm. dalej powoływanej jako u.p.d.o.f.),

2) naruszenie zasad postępowania podatkowego określonych w art. 121 i art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej - "o.p") zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i zasady nakazującej podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, poprzez sprzeczność ustaleń organu pierwszej instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i jego niewłaściwą ocenę.

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

W uzasadnieniu odwołania powyższe zarzuty uzasadniono tym, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. niewłaściwie ocenił stan faktyczny, zdaniem Strony nie do końca wyjaśniony.

Wnioski końcowe stwierdzające, że transakcje zawarte pomiędzy Zakładem [...] "B." s.c., K. R., K. K., M., a Firmą [...] L. T. z/s w L. nie miały w rzeczywistości miejsca, a wystawione faktury sprzedaży oleju napędowego nie odzwierciedlają czynności faktycznych i były w swej treści nieprawdziwe są błędne, ponieważ oparto je na protokołach przesłuchania podejrzanego z akt Centralnego Biura Śledczego KGP w P., które nie powinny stanowić dowodu w przedmiotowej sprawie, gdyż podejrzany nie miał obowiązku mówienia prawdy, tak jak musi to czynić świadek. Jednocześnie Skarżący ze swej strony potwierdza, że transakcje zakupu oleju napędowego w 2002r. od firmy [...] T. L. z/s w L. miały w rzeczywistości miejsce.

Ponadto zdaniem Strony w zeznaniach świadków: P. S. i T. L. występują liczne sprzeczności, które powinny dyskwalifikować ich moc dowodową, a przynajmniej wzbudzić czujność organów podatkowych. Ponadto kontrolujący dali wiarę wyjaśnieniom podejrzanych, a kwestionują zasadność i prawdziwość dokumentów w formie pisemnej, co w/g Strony świadczy o naruszeniu dyspozycji art. 191 Ordynacji podatkowej nakazującej przeprowadzenie przez organ podatkowy właściwej oceny materiału dowodowego. Strona podniosła, że jeżeliby przyjąć tezę organu podatkowego, że transakcje zakupu oleju nie miały w rzeczywistości miejsca i były dokumentowane fikcyjnymi fakturami, to jednocześnie faktury dokumentujące sprzedaż tego fikcyjnego oleju winny zostać uznane za nieistniejące i w związku z tym przychód winien być pomniejszony o co najmniej kwotę 1.149.060 zł. przyjmując, że sprzedaż nastąpiła w cenie zakupu.

Skarżący dodał, że spółka cywilna "B." była kilkakrotnie kontrolowana przez Urząd Kontroli Skarbowej za 2002r. i przeprowadzone w 2003r. kontrole nie wykazały większych uszczupleń podatkowych, nie stwierdzono w żadnym wypadku zawierania transakcji dla pozoru. Zdaniem Strony prowadzenie wielotygodniowych kontroli przez organy skarbowe w jednym roku podatkowym świadczy o negatywnym ustosunkowaniu się urzędników do podatnika i z dużym prawdopodobieństwem

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

można stwierdzić, że naruszono przy tym przepis art.83 ust.1 ustawy z 2 lipca 2004r.

o swobodzie działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie określenie podstawy opodatkowania w sposób przyjęty przez organ pierwszej instancji jest prawidłowe. Potwierdza to również orzecznictwo sądowoadministracyjne, i tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II FSK 12/05 z dnia 07.06.2005r. stwierdzono, że: "nawet w wypadku braku ksiąg podatkowych nie jest możliwe określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli istnieją dane niezbędne do jej określenia". Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt III SA 3375/00 z dnia 19.07.2002r oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt III SA 24/03 z dnia 28.05.2004r.

Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę zarzucając jej:

1) naruszenie art. 2 i art. 84 Konstytucji RP w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 187, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzestrzeganie zasad prowadzenia postępowania i gromadzenia dowodów przez organ I instancji, zaniechanie obowiązku wszechstronnego i obiektywnego wyjaśnienia sprawy, oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych i podjęcie decyzji z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, które podważa zaufanie do organów państwa,

2) naruszenie art. 199a Ordynacji podatkowej przez zaniechanie obowiązku wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia w 2002r. stosunków prawnych pomiędzy "B." K. R., K. K. sc i Firmą [...] L. T.,

3) naruszenie art. 23 § 2 w zw. z art. 193 § 4 i § 6 przez wadliwe zastosowanie w

sytuacji braku podatkowej księgi przychodów i rozchodów i niezastosowanie art. 23 §

1 pkt 1 Ordynacji podatkowej,

4) naruszenie art. 22 ust. 1 i art. 9 ust.1 i 2 u.p.d.o.f.przez pozbawienie Ryszarda

Kuspit prawa do zaliczenia w koszty uzyskania przychodu "B." sc za 2002r.

wydatków poniesionych na zakup oleju napędowego na łączną kwotę netto

1.149.060 zł. i jednocześnie nie kwestionowanie wykazanego przychodu z tytułu jego

sprzedaży.

Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o:

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenia organu pierwszej instancji,

zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych,

przyznanie skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od wniesionej skargi,

4) przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci:

- uzasadnienia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...]

listopada 2008r. Nr [...] na okoliczność, że organy podatkowe posłużyły się wybranymi protokołami przesłuchań T. L. i P. S.,

- wyniku kontroli Dyrektora UKS w W. z dnia [...] września 2003r. Nr [...] na okoliczność kompleksowej kontroli za 2002r, w [...] "B." sc. i nie stwierdzenia nieprawidłowości.

Ponadto Skarżący w uzasadnieniu skargi zarzucił organom podatkowym obu instancji naruszenie zasad postępowania podatkowego określonego w art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i w oparciu o wybiórczo dobrane dowody, z którymi wiążą się niekorzystne konsekwencje dla Skarżącego. Podniósł, że wnioski końcowe tj. stwierdzenie, iż transakcje zawarte pomiędzy Zakładem [...] "B." s.c., K. R., K. K., M., a Firmą [...] L.T. z/s w L. nie miały w rzeczywistości miejsca, a wystawione faktury sprzedaży oleju napędowego nie odzwierciedlają czynności faktycznych i były w swej treści nieprawdziwe - są błędne. Pełnomocnik Skarżącego zarzucił, że rozstrzygnięcie oparto na wyjaśnieniach i zeznaniach P. S. i T. L., które są ze sobą sprzeczne i przeczą zasadom logicznego myślenia, a organy podatkowe nie podjęły żadnych czynności mających na celu ich zweryfikowanie i wszechstronne wyjaśnienia. Podkreślił ponadto, że Zakład [...] "B." s.c. , K. R., K. K., M. była kontrolowana przez Urząd Kontroli Skarbowej za 2002, i nie stwierdzono rażących nieprawidłowości.

Ponadto Skarżący podniósł, iż skoro w przedmiotowej sprawie doszło do zakwestionowania jako nieistniejących zdarzeń prawnych jakim w 2002 r. była sprzedaż oleju napędowego na rzecz wspólników spółki cywilnej B., to zaniechanie obowiązku wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

nieistnienia stosunku prawnego, z którym wiążą się dla strony ujemne skutki podatkowe w postaci odrzucenia z kosztów uzyskania przychodu stanowi, o rażącym naruszeniu art. 199a § 3 o.p.

Skarżący podniósł również, iż brak ksiąg podatkowych w świetle art. 23 § 1 pkt 1 i § 3 o.p. stanowi przesłankę określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, a odstępując od tego organ wadliwie wskazał art. 23 § 2 o.p.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - określanej dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. W związku z tym, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, jak również naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności decyzji.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy organy podatkowe zasadnie zakwestionowały zakwalifikowane w Zakładzie [...] B. s.c. K. R., K. K., gdzie Skarżący był wspólnikiem, jako koszt uzyskania przychodu wydatki udokumentowane 29 fakturami

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

VAT poniesione na zakup oleju napędowego od Firmy [...] L. T. w L..

Zdaniem organów faktury te nie odzwierciedlały czynności faktycznych, gdyż zakup

oleju od wymienionej firmy nie miał w rzeczywistości miejsca.

Do akt sprawy włączone zostały materiały postępowania przygotowawczego w

sprawie karnej sygn [...] prowadzonej przez Wydział [...] Zarządu [...] CBŚ

Komendy Głównej Policji w P. tj.

- kserokopie protokołów przesłuchania w charakterze podejrzanych P.

S. oraz T. L.,

- kserokopię zestawienia transakcji na podstawie faktur wystawionych przez Firmę [...] L. T. z/s w L. dla Zakładu Handlowo - Usługowego "B." s.c. K. R., K. K. z siedzibą w M..

Z zeznań T. L. właściciela firmy- wystawcy faktur wynika, że firmie B. w rzeczywistości nie sprzedano żadnego litra paliwa, a faktury wytworzone były pod potrzeby właściciela firmy. Za "transakcje" te właściciel przelewał pieniądze na rachunek, a potem odbierał je z powrotem w połowie trasy w okolicach Konina lub osobiście w biurze w L. z potrąceniem prowizji dla wystawcy faktur.

Pieniądze dla właściciela B. zawożone były przez P. S. lub J. W..

Okoliczność przekazywania pieniędzy mężczyźnie o nazwisku K. potwierdził w złożonych zeznaniach P. S..

Należy podkreślić, że zeznania oskarżonych wskazują, że wystawianie fikcyjnych faktur przez firmę T. L. miało charakter zorganizowanego procederu i dotyczyło wielu przedsiębiorstw.

Również w trakcie przesłuchania w charakterze świadków w trakcie prowadzonego postępowania przez organ I instancji, T. L. potwierdził, iż z jego firmy do firmy Zakład [...] B. s.c. olej napędowy nie był sprzedawany, a P. S. oświadczył, iż przekazywał pieniądze Panu K. 3-4 razy.

W ocenie Sądu organy uprawnione były w świetle złożonych zeznań przyjąć, iż przedmiotowe faktury dokumentowały transakcje, które w rzeczywistości nie miały miejsca. Należy podkreślić, że ustalenia te potwierdza również znajdująca się w

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

aktach sprawy kopia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2007 r. określająca zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. T. N. - wystawcy kwestionowanych faktur, z której wynika iż transakcje sprzedaży oleju napędowego dla firmy dla Zakładu [...] "B." s.c. K. R., K. K. w rzeczywistości nie miały miejsca.

Odnośnie podniesionego zarzutu braku przesłuchania J. W., który również miał przekazywać pieniądze Skarżącemu, należy wskazać, że Skarżący nie składał w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka, a dopiero na etapie skargi podnosi jako zarzut brak przesłuchania tego świadka.

Natomiast odnośnie dowodu z rachunku bankowego T. L. organ nie był uprawniony w świetle art. 182 Ordynacji podatkowej do żądania informacji dotyczącej obrotów na rachunku, skoro nie był to rachunek strony postępowania.

Również złożona przez stronę wraz ze skargą jako dowód z dokumentu kopia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] listopada 2008 r. wskazująca, iż zarówno T. L. jak i P. S. podczas przesłuchania w Urzędzie Skarbowym w L. składali odmienne zeznania niż powołane powyżej, w ocenie Sądu nie może świadczyć o tym, że zeznania złożone zarówno w trakcie prowadzonego postępowania karnego, jak i potwierdzone w trakcie przesłuchania T. L. i P. S. w charakterze świadków w trakcie postępowania podatkowego prowadzonego w niniejszej sprawie są nieprawdziwe.

Złożony także wraz ze skargą jako dowód wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] września 2003 r. przeprowadzonej w 2003 r. w Zakładzie [...] "B." s.c. K. R., K. K. w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2002 r. potwierdza iż organ kontroli skarbowej nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie objętym kontrolą.

Jednakże w ocenie Sądu fakt nie stwierdzenia nieprawidłowości w trakcie kontroli skarbowej przeprowadzonej w 2003 r. w przedmiocie podatku VAT za 2002 r. nie stanowi przeszkody formalnej w zakresie dokonywania ustaleń w trakcie kontroli

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

i postępowania zakończonego decyzjami w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r.

W ocenie Sądu niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 121 o.p. zawierającego zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i art. 122 o.p. zawierającego zasadę prawdy obiektywnej.

Całokształt zebranego materiału dowodowego i jego ocena pozwalał organom podatkowym na stwierdzenie, że zakwestionowane sporne faktury nie potwierdzały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co w efekcie rodziło określone konsekwencje w zakresie prawa podatkowego.

Ocena materiału dowodowego w szczególności zeznań T. L. dokonana przez organy podatkowe, odmienna niż wynikałoby to z oczekiwań Strony nie stanowi naruszenia zasady wynikającej z art. 121 o.p.

Jednocześnie w ocenie Sądu organ nie naruszył obowiązku wynikającego z art. 187 o.p. w zakresie zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 188 o.p. Skarżący w skardze nie wskazuje jakie żądanie dotyczące przeprowadzenia dowodu nie zostało przeprowadzone, jak również z akt sprawy nie wynika, iż strona składała wniosek dowodowy, który przez organ nie został uwzględniony, co czyni postawiony zarzut za nieuzasadniony. Jednocześnie w ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie podatkowe zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, dokonując prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zgromadzone dowody zostały ocenione przez organ zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.) według własnego przekonania z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. W konsekwencji powyższego również zarzut naruszenia art. 2 i 84 Konstytucji RP należy uznać za niezasadny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej należy wskazać, że przepis ten obliguje organ do wystąpienie do sądu powszechnego w sytuacji wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, z którym związane są skutki podatkowe. Przepis ten reguluje uprawnienie organu podatkowego, który w procesie dochodzenia do ustaleń faktycznych nie jest w stanie usunąć występujących na tle zebranego w sprawie materiału dowodowego wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, z którym związek

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

mają skutki podatkowe. Jest zatem oczywiste, że owo uprawnienie, a z punktu widzenia zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 122 Ordynacji podatkowej - obowiązek wystąpienia na drogę postępowania przed sądem powszechnym występuje tylko w przypadku niemożności usunięcia występujących wątpliwości. Obowiązek taki zatem nie istnieje, gdy w świetle zebranego w toku postępowania podatkowego materiału dowodowego wątpliwości takie nie wystąpiły. Zdaniem Sądu, organy podatkowe dokonując rozstrzygnięcia w sprawie, z uwzględnieniem przedmiotu tej sprawy, niewątpliwie ustaliły, że zakwestionowane czynności kupna-sprzedaży, wynikające z zakwestionowanych faktur, nie stanowiły faktycznych czynności sprzedaży na rzecz strony skarżącej. Nie mając wątpliwości w tej kwestii prawidłowo organy podatkowe dokonały oceny braku istnienia między spółką Skarżącego a tym podmiotem rzeczywistych czynności, do czego są uprawnione m. in. w związku z art. 199a § 1 Ordynacji podatkowej. Zauważyć również należy, że przedmiotem ustalenia mogą być tylko prawa i stosunki prawne, a nie ustalenia faktyczne (por. B. Dauter w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2009, s. 740 - 741, wyrok NSA z dnia 14 marca 2008 r. sygn. akt I FSK 79/07). Do ustalenia stanu faktycznego obowiązany jest organ podatkowy (art. 122 Ordynacji podatkowej). Z tego też względu przepis art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej w niniejszej sprawie nie mógł być naruszony, gdyż nie miał zastosowania. Organy nie stwierdziły ani pozorności czynności prawnej, ani nie zachodziła wątpliwość co do istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego, podstawą rozstrzygnięcia było natomiast stwierdzenie, że faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji. Z tych też przyczyn zarzut naruszenia art. 199a Ordynacji podatkowej należało uznać za bezzasadny.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 23 § 2 w zw. z art. 193 § 4 i 6 o.p. poprzez odstąpienie od określenia podstawy opodatkowania drodze oszacowania w sytuacji braku ksiąg podatkowych należy wskazać, iż zgodnie z art.23 § 2 o.p. organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.

Jednocześnie należy wskazać na przepis art. 23 §1 o.p. w myśl, którego organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli:

1) brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia lub

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

2) dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania, lub

3) podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania.

Bezsporne jest w przedmiotowej sprawie, iż brak było ksiąg podatkowych spółki cywilnej B., gdyż jak oświadczył Skarżący dokumentacja księgowa za 2002 r. została spalona w związku z upływem w jego ocenie 5 letniego okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Ponadto Skarżący oświadczył, iż nie jest w stanie odtworzyć podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz dowodów sprzedaży i zakupu za 2002 r. W trakcie prowadzonego postępowania do akt sprawy włączono kopię protokołu kontroli przeprowadzonej w spółce Skarżącego w 2003 r. w zakresie prawidłowości rozliczenia z podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2002 r.

Jak wynika z treści protokołu badanie prawidłowości rozliczenia podatku VAT za 2002 r. oparto m.in. na dokumentach źródłowych dotyczących zakupu i sprzedaży oraz rejestrach zakupów i sprzedaży prowadzonych dla potrzeb podatku VAT. W protokole tym wyszczególnione były także faktury dotyczące zakupów oleju wystawione przez firmę T. L..

Jednocześnie należy wskazać, że w myśl art. 3 pkt 4 o.p. przez księgi podatkowe rozumie się ewidencje oraz rejestry, do których prowadzenia dla celów podatkowych na podstawie odrębnych przepisów obowiązani są podatnicy.

W związku z danymi zawartymi w protokole kontroli w podatku VAT za 2003 r. należy stwierdzić, że organ dysponował danymi wynikającymi z ksiąg podatkowych pozwalającymi na określenie podstawy opodatkowania.

Należy podkreślić, że zasadą jest dążenie do ustalenia rzeczywistej podstawy opodatkowania, zaś jej poszukiwanie w drodze szacunkowej jest odstępstwem, obarczonym ryzykiem odmienności od rzeczywistości, dopuszczalnym tylko wówczas, gdy stanu rzeczywistego nie da się odtworzyć. Wynika to wprost z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 o.p.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 2005 r. sygn. akt II FSK 12/05 stwierdził, że nawet w wypadku braku ksiąg podatkowych - jeżeli podatnik był obowiązany do ich prowadzenia - nie jest możliwe określenie podstawy

Sygn. akt III SA/Wa 233/09

opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli istnieją dane niezbędne do jej

określenia - art. 23 par. 1 a contrario.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego

Sądu Administracyjnego wyrażony w powołanym wyroku.

W ocenie Sądu skoro organ dysponował danymi wynikającymi z ewidencji

zakupów i sprzedaży to kwestionując kwoty wynikające z faktur dotyczących zakupu

oleju napędowego wystawionych przez firmę [...] T. L. był uprawniony

w oparciu o posiadane dane wynikające z ksiąg podatkowych pomniejszyć

wykazane w zeznaniu podatkowym o wysokości osiągniętych dochodów w 2002 r.

koszty uzyskania przychodów i określić podstawę

opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r.

Tym samym w ocenie Sądu należy uznać za bezzasadny zarzut naruszenia art. 23 §

2 o.p. w związku z art. 193 § 4 i 6 o.p. oraz art. 23 § 1 pkt 1 poprzez jego

niezastosowanie.

Odnosząc się do naruszenia przepisów prawa materialnego to należy podkreślić, że

aby określony wydatek mógł być w świetle art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f uznany jako koszt

podatkowy musi być faktycznie poniesiony przez podatnika. Tylko takie (faktycznie

poniesione) wydatki, mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Jak wskazano powyżej w świetle zebranego materiału dowodowego organy

podatkowe uprawnione były do stwierdzenia, iż wydatki dotyczące transakcji

zakupów oleju opałowego dokumentowane fakturami VAT wystawionymi przez firmę

[...] T. L. w rzeczywistości nie miały miejsca, a tym samym nie stanowią kosztu

uzyskania przychodu w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.

Zebrany materiał dowodowy w trakcie przeprowadzonego postępowania nie

uprawniał do kwestionowania przychodów spółki z tytułu sprzedaży oleju

napędowego, co pozwalało organowi podatkowemu na stwierdzenie, iż Spółka

uzyskiwała przychody ze sprzedaży towarów pochodzących z niewiadomego źródła.

W ocenie Sądu sam fakt zakwestionowania poniesionych wydatków na zakup

oleju opałowego, nie oznacza jednoczesnego obowiązku organów pomniejszenia

wykazanego przychodu, a tym samym zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 i 2 u.p.d.o.f.

należy uznać za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.