Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3251/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi E. K., W.J. i K.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz E. K., W. J. i K.G. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez A. G., N. G., N. K., L.T., F.G., L.K., A.P. i A.R. reprezentowanych przez adw. A.J. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez A.K. reprezentowaną przez r.pr. E.B. zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uchylił powyższe postanowienie w całości.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

W dniu 21 maja 2009 r. do Kolegium wpłynął wniosek adwokata A. J. - pełnomocnika A. G., N. G., N. K., L.T., F.G., L.K., A.P. i A.R. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] listopada 1952 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].

W dniu 30 czerwca 201 O r. do Kolegium wpłynęło pełnomocnictwo wystawione przez A.K. dla r.pr. E.B.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...] września 201 l r. stwierdziło, iż decyzja Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] listopada 1952 r. w zakresie lokali [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie można stwierdzić jej nieważności ze wzglądu na nieodwracalne skutki prawne, zaś w pozostałej części stwierdziło jej nieważność.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymało w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] września 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1406/12 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] września 201 l r. z uwagi na skierowanie decyzji do osób nieżyjących w dacie ich wydania.

W dniu 2 września 2013 r. do [...] Kolegium wpłynęły akty zgonu B.K. nr [...] oraz Z. K. nr [...].

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie nadzorcze wywołane wnioskiem adwokata A. J. - pełnomocnika A. G., N. G., N. K., L.T., F. G., L. K., A. P. i A. R. z dnia 21 maja 2009 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] listopada 1952 r. do czasu ustalenia następstwa prawnego po B.K.i Z. K., oraz na podstawie art. 100 § 1 pkt 1 k.p.a. wezwało wnioskodawców do wystąpienia do właściwego Sądu o ustalenie następstwa prawnego po wymienionych osobach w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia.

Na postanowienie to wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli: A. G., N. G., N. K., L.T., F.G., L.K., A.P. i A.R. reprezentowani przez adw. A. J. oraz A.K. reprezentowana przez r.pr. E.B., żądając uchylenia kwestionowanego postanowienia. Wnioski zostały wniesione z zachowaniem ustawowego terminu. We wniosku z dnia 26 września 2013 r. adw. A. J. podniósł, że z księgi wieczystej nr [...] wynika, iż właścicielem wyodrębnionego lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] jest J.K. (dz. II, podrubryka [...]), który nabył ją w drodze dziedziczenia po Z. K. i B. K.(wspomniane w KW akty poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] grudnia 2010 r.). W tej sytuacji brak jest podstaw do zawieszenia postępowania nadzorczego oraz do wezwania wnioskodawców do wystąpienia o ustalenie następstwa prawnego po wymienionych osobach. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 1 października 2013 r. A.K. reprezentowana przez r.pr. E. B. wskazała, że następstwo prawne po Z. K. i B. K. wynika z księgi wieczystej nr [...].

Rozpatrując zażalenie organ podniósł, że:

jednym z podstawowych obowiązków ciążących na organie prowadzącym postępowanie, jest ustalenie kręgu osób (podmiotów) uprawnionych do wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu w charakterze strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Stosownie do art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony przesądzają przepisy prawa materialnego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to konsekwencją rozpoznawania przez organ nadzoru nowej sprawy w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją, dlatego też dla wszystkich stron tego postępowania otwiera się następnie droga weryfikacji decyzji (po r. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2010 r. II OSK 176/09 LEX nr 597373; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2010 r. IV SA/Wa 1324/10, LEX nr 758750).

Stronami postępowania nadzorczego w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, oprócz następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości [...] są te wszystkie podmioty, którym przysługuje obecnie jakikolwiek prawnorzeczowy tytuł do przedmiotowej nieruchomości. Osobami tymi są: osoba bądź osoby zgłaszające roszczenia dekretowe bądź ich spadkobiercy (wnioskodawcy), właściciel gruntu, osoby będące użytkownikami wieczystymi gruntu, a w przypadku gruntu zabudowanego także właściciele lokali z którymi związane są odpowiednie udziały w użytkowaniu wieczystym gruntu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 121/10; LEX nr 673559)

W związku z powyższym stronami postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] listopada 1952 r. są nie tylko następcy prawni dawnych właścicieli hipotecznych nieruchomości, ale także właściciele wyodrębnionych lokali będący współużytkownikami wieczystymi gruntu pod budynkiem.

Wobec powyższego organ uznał, że ustalenie kręgu spadkobierców po zmarłych stronach postępowania stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Z treści art. 97 § 1 kpa wynika, że zawieszenie postępowania uzależnione jest od łącznego spełnienia trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia innej sprawy stanowiącej kwestię prejudycjalną przez inny organ lub sąd. Jeżeli chodzi o tę ostatnią przesłankę, to organ musi ustalić istnienie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym.

Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1406/12 stwierdził nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] września 201 l r. z uwagi na skierowanie tej decyzji do osób nieżyjących tj. Z. K. i B. K. Powyższe oznacza, że wymienione wyżej osoby, które zmarły przed dniem wydania obu orzeczeń Kolegium, nie mogły być ich stroną, bowiem z chwilą śmierci strony postępowania, w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien wziąć pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określić właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło postępowanie nadzorcze o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] listopada 1952 r. do czasu ustalenia następstwa prawnego po B. K. i Z. K.

Mając jednak na uwadze fakt, że następstwo prawne J.K. po Z.K. i B.K. wynika z księgi wieczystej nr [...], skład orzekający Kolegium uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Na postanowienie SKO w W. z dnia [...] października 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E.K., W.J. i K.G. wnosząc o jego uchylenie.

W uzasadnieniu podnieśli między innymi, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest nadal wadą nieważności postepowania gdyż zostało doręczone jednej ze stron tj. S.S., który od dawna nie żyje.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w dziale II księgi wieczystej [...] prowadzonej dla lokalu przy ul. [...], wpisani są D. S. i S. S., zaś przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie, adresowana do S. S., została zwrócona przez pocztę z adnotacją o jej niepodjęciu przez adresata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dalej "p.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

W toku prowadzonego postępowania sądowego, Sąd ustalił że zarzut skargi dotyczący doręczenia zaskarżonego postanowienia oraz decyzji z dnia [...] września 2011 r. i decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. osobie zmarłej jest zasadny. Z nadesłanego Sądowi przez Urząd Stanu Cywilnego Miasta W. przy piśmie z dnia 9 czerwca 2014 r. aktu zgonu nr [...] wynika bezspornie, że strona tego postępowania S. S. zmarł w dniu [...] sierpnia 1999 r. Zatem stroną zarówno postępowania przed organem I instancji, jak i postępowania odwoławczego była osoba nieżyjąca w dacie ich wydania. Osoba ta mimo iż nie żyła zarówno w dacie wydania postanowienia z dnia [...] września 2013 r. i postanowienia z dnia [...] października 2013 r. była adresatem obydwu tych orzeczeń administracyjnych.

Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji (postanowienia) ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wydawać aktu administracyjnego.

Skoro doszło do wydania rozstrzygnięć w stosunku do osoby zmarłej, to takie akty administracyjne obarczone są wadą nieważności i powinny być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływały skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 IV 1983 r. II SA 261/83, LEX nr 10693; z 14 XI 2001 r. I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 VII 2006 r. IV SA/Wa 1973/05, LEX nr 258282; wyrok NSA z 11 III 2008 r. I OSK 1959/06, LEX 505429, wyrok NSA z 6 VI 2012 r. I OSK 829/11, LEX 1216580, Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 – OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108). Wskazać należy, że nie ma istotnego znaczenia, czy organ administracji prowadząc postępowanie wiedział o śmierci strony, czy też takiej wiedzy nie posiadał.

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przede wszystkim prawidłowo ustali aktualny krąg stron postępowania, którym zapewni udział w tym postępowaniu i do których będzie kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.