Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2027/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2559/13 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. uchylił objętą skargą R. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oraz poprzedzającą ją decyzję Ł. Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r., stwierdził że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz orzekł o kosztach postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

w dniu 24 kwietnia 2012 r., pomiędzy miejscowością S. a Miejscowością R., na drodze powiatowej nr [...] o dopuszczalnych naciskach osi do 8 t, zatrzymano do kontroli czteroosiowy pojazd samochodowy należący do skarżącego, którym wykonywany był przewóz materiału sypkiego (piachu). W wyniku wstępnego ważenia pojazdu ustalono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – wykazana waga wynosiła 44.140 kg przy masie całkowitej pojazdu 32.000 kg. W celu ustalenia dokładnych danych oraz nacisków osi na drogę pojazd skierowano do punktu ważenia pojazdów w miejscowości P. przy drodze krajowej nr [...]. Ważenie przeprowadzono za pomocą dwóch wag typu SAW 10C/II z ważnością legalizacji ponownej do 31 lipca 2013 r., które wskazały naruszenia dopuszczalnych norm. Nacisk 15,5 t na podwójnej osi nie napędowej pojazdu przekroczono o 1,0 t, nacisk 27,6 t na podwójnej osi napędowej pojazdu przekroczono o 12,4 t zaś masa całkowita zespołu pojazdów 43,1 t została przekroczona o 11,1 t. Stwierdzono również brak u przewoźnika zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Z czynności tych sporządzono protokół kontroli, który został wraz w jego wynikami podpisany przez prowadzącego pojazd bez uwag.

W toku wszczętego postępowania skarżący wystąpił o przeprowadzenie dowodu z pomiaru nachylenia terenu na stanowisku do ważenia pojazdów w miejscowości P. oraz powołania biegłego w celu wypowiedzenia się co do możliwości ustalenia dwoma wagami SAW 10C/II nacisków osi wielokrotnych pojazdu, argumentując, że z informacji zawartych na stronie internetowej organu wynikało, iż w dniu 10 września 2009 r. stwierdzono zdewastowanie tego punktu. W związku z tym, zdaniem skarżącego, jego legalizacja z dnia 6 czerwca 2005 r. stała się nieważna, ponadto z instrukcji producenta użytych podczas kontroli wag, do skontrolowania nacisków osi potrójnej pojazdu wymagane było użycie sześciu wag, podczas gdy faktycznie użyto dwóch. W dniu 24 października 2012 r. w obecności pełnomocnika skarżącego dokonano oględzin kwestionowanego stanowiska do ważenia pojazdów. Uprawniony geodeta w tym samym dniu sporządził protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów oraz szkic pomiaru aktualnego stanu stanowiska.

Ł. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 19.860 zł, na którą składały się: przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu; przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla podwójnej osi pojazdu silnikowego przy odległościach pomiędzy osiami składowymi nie mniej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków powyżej 14,5 t do 15,5 t; przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległościach pomiędzy osiami składowymi nie mniej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 7,6 t, o sumie nacisków powyżej 17,2 t do 18,2 t oraz przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległościach pomiędzy osiami składowymi nie mniej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne, a maksymalny nacisk każdej z tych osi nie przekracza 7,6 t, za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 18,2 t.

Objętą skargą decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że wagi miały aktualne legalizacje ponowne o czym kierowca był poinformowany i nie zgłosił uwag w tym zakresie. Również nie zgłosił uwag odnośnie stanu stanowiska ważenia pojazdów. Organ wskazał, że przeprowadzona weryfikacja tego stanowiska przez uprawnionego geodetę potwierdziła spełnianie wymagań w zakresie spadków terenu. Ponadto pomiary ponowne stanowiska ważenia wykonano kilka miesięcy po kontroli, w związku z czym nie musiały odzwierciedlać stanu na dzień przeprowadzania kontroli. Odnośnie wag organ podał, że można ich było używać do jednoczesnego pomiaru wszystkich osi pojazdu lub etapowo do pomiaru poszczególnych osi przez zsumowanie wyników. Instrukcja producenta wskazywała na ważenie jednoczesne jednak nie wykluczała drugiego ze sposobów. Zdaniem organu odwoławczego wagi użyte do kontroli posiadały właściwe świadectwa homologacji zaś zasadniczym dokumentem stwierdzającym ich przydatność było świadectwo legalizacji ponownej, które wagi użyte do kontroli posiadały. W tym zakresie organ odwoławczy odrzucił wniosek skarżącego o powołanie biegłego.

Sąd I instancji uchylając decyzje obu organów stwierdził, że wydane zostały z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Za zasadny Sąd uznał bowiem zarzut dotyczący nieprawidłowego stanu stanowisk ważenia pojazdów w miejscowości P. (droga krajowa nr [...]), na którym przeprowadzono ważenie kontrolowanego pojazdu. Wskazał, że organ przeprowadził w dniu 24 października 2012 r. oględziny tego stanowiska, a więc tego samego na którym przeprowadzono kontrolę pojazdu skarżącego w dniu 24 kwietnia 2012 r. Oględziny wykonał geodeta uprawniony dokonując pomiarów i wykonując ponowny jego szkic oraz sporządzając drugi protokół z pomiaru pochylenia terenu na tym stanowisku. Sąd stwierdził, że dokumenty sporządzone przez uprawnionego geodetę w roku 2005 i w dniu 24 października 2012 r. nie były identyczne. Z protokołu pomiaru nachylenia terenu z roku 2005 wynikało bowiem, że stanowisko zostało usytuowane przy drodze krajowej nr [...] - kilometr 77+600, natomiast zgodnie z protokołem z dnia 24 października 2012 r. usytuowano go w miejscu oznaczonym jako kilometr 105+400. Spadki pomierzone w roku 2005 wynosiły natomiast - spadek podłużny 0,60% i spadek poprzeczny 0,31%, według pomiaru z dnia 24 października 2012 r. spadek podłużny to 0,59% a spadek poprzeczny 0,81%. W ocenie Sądu, choć oba spadki wykazane w protokołach pomiaru mieściły się w granicach procentowo dozwolonych, jednak wykazywały różnice, co do których organ administracji się nie odniósł, szczególnie w odniesieniu do przyczyn zaistniałych różnic i możliwości ich wpływu na wynik ważenia skontrolowanego pojazdu. Zabrakło również odniesienia się przez organ do kwestii różnicy w kilometrach usytuowania stanowiska ważenia.

Istotnym w ocenie Sądu I instancji był również stan stanowiska ważenia pojazdów. Ustalenia geodety z dnia 24 października 2012 r. wskazywały bowiem, że wnęki te były wyższe w stosunku do wskazanych w protokole z pomiaru terenu z roku 2005 wobec czego stanowisko to nie odpowiadało legalizacji dokonanej w 2005 r. Nie mogło, w ocenie Sądu, w tym zakresie być wystarczającą podstawą dla wyjaśnienia tej okoliczności stanowisko organu, że to stwierdzenie nie odzwierciedlało stanu tego stanowiska ważenia w dniu kontroli, bowiem od przeprowadzenia kontroli do powtórnego pomiaru tego stanowiska upłynęło kilka miesięcy. Sąd I instancji stwierdził, że stanowisko do ważenia pojazdów spełniało szczególną rolę w przypadku kontroli, wobec czego jeżeli różniło się od zalegalizowanego w 2005 r. to stwierdzenie organu odwoławczego o możliwości powstania zmian przez kilka miesięcy od dnia kontroli jest wyłącznie domniemaniem nie popartym żadnymi ustaleniami faktycznymi.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 oraz art. 200 w związku z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Skargą kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył orzeczenie Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd, że organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, gdyż wobec zarzutów skarżącego w przedmiocie braku aktualności pomiaru stanowiska do ważenia pojazdów z 2005 r. organ przeprowadził w dni 24 października 2012 r. oględziny stanowiska do ważenia pojazdów usytuowanego w miejscowości P. przy drodze krajowej nr [...], a więc tego samego, na którym przeprowadzono kontrolę pojazdu skarżącego w dniu 24 kwietnia 2012 r., podczas gdy działanie organu w zakresie przeprowadzenia ponownego pomiaru miejsca ważenia pojazdów było działaniem rutynowym, nie wymaganym przez przepisy i nie związanym z rzeczoną kontrolą, które miało za cel potwierdzenie, iż rzeczone miejsce nadal spełnia wszelkie wymagane parametry w zakresie spadków podłużnych jak i poprzecznych co zresztą potwierdził w całości protokół pomiaru z dnia 24 października 2012 r. natomiast obecny przy procedurze ważenia pojazdu strony kierowca nie wnosił żadnych zastrzeżeń w zakresie procedury ważenia i potwierdził jego wyniki podpisując protokół kontroli bez uwag, do czego odniesiono się także w uzasadnieniu skarżonej decyzji, przez co stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, zawierając przy tym uzasadnienie faktyczne i prawne rzetelnie wyjaśniając motywy zapadłego rozstrzygnięcia;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie odniósł się do przyczyn różnic w protokole pomiaru stanowiska ważenia pojazdów sporządzonym przez uprawnionego geodetę z dnia 24 października 2012 r. oraz protokole z 2005 r., podczas gdy organ wskazał, iż stanowisko zarówno przed kontrolą jak i po niej spełniało wymagania w zakresie spadków podłużnych i poprzecznych, a ponowny pomiar miejsca kontroli został dokonany już kilka miesięcy po kontroli, natomiast fakt, że oba protokoły zostały sporządzone z pomiaru miejsca będącego miejscem ważenia pojazdu skarżącego, tj. stanowiska ważenia pojazdów usytuowanego w miejscowości P. przy drodze krajowej nr [...], wprost wynika z ww. dokumentów jak i z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, a spadki zmierzone w 2005 r. wynosiły odpowiednio: spadek podłużny 0,60%" i "spadek poprzeczny 0,31%" z kolei wg. pomiaru z dnia 24 października 2012 r. "spadek podłużny wyniósł 0,59%" i "spadek poprzeczny 0,81%" jakie to różnice były nieznaczne i pozostały bez żadnego wpływu na wyniki pomiaru, co potwierdził sam Sąd I instancji przyjmując, że "oba spadki wskazane w obu protokołach mieszczą się w granicach procentowo dozwolonych", i jako takie stanowiły podstawę legalizacji miejsca dokonania wiarygodnych i rzetelnych pomiarów, stanowiących podstawę dla stwierdzenia naruszeń.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

R. B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

W niniejszej sprawie problemem jest prawidłowość postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, w wyniku którego ustalona została masa całkowita pojazdu oraz naciski na poszczególne osie. Skarżący od początku postępowania kwestionował zarówno przygotowanie miejsca ważenia, gdzie dokonano ważenia jego pojazdu, jak i sposób ważenia pojazdu czteroosiowego przy użyciu tylko dwóch wag typu SAW 10.

W sprawie jest niesporne, że stanowisko ważenia było sprawdzone przez geodetę uprawnionego w dniu 6 czerwca 2005 r. i uznane za prawidłowe. Po tej dacie, we wrześniu 2009 r. stanowisko to zostało zdewastowane, a następnie odbudowane, jednak po odbudowie nie było już sprawdzane przez geodetę, zaś w trakcie ważenia dnia 24 kwietnia 2012 r. pochylenie nawierzchni nie było weryfikowane za pomocą poziomic lub niwelatora posiadającego ważną legalizację, bowiem organ uznał, iż protokół pomiarów dokonanych przez geodetę w 2005 r. nadal jest dowodem na prawidłowość stanowiska ważenia. Pomiarów miejsca ważenia z udziałem geodety dokonano dopiero pół roku po kontroli pojazdu, tj. 24 października 2012 r. i ich wynik był inny niż w 2005 r., zaś głębokość wnęk fundamentowych była różna i nie odpowiadała wymogom. W takim stanie faktycznym zupełnie gołosłowne są ustalenia organu, że w okresie między datą ważenia (kwiecień 2012 r.), a datą sprawdzenia miejsca ważenia (październik 2012 r.) pozostało ono niezmienione, zaś różnice w spadkach terenu w stosunku do pomiarów w 2005 r. nie mają znaczenia. Jeżeli różnice te istotnie nie mają znaczenia, to wyjaśnienia tej kwestii powinny być zawarte w decyzji, zaś umieszczenie ich w skardze kasacyjnej jest spóźnione i nie sanuje braków uzasadnienia decyzji prowadzących do naruszenia art.107 § 3 k.p.a.

Co do prawidłowości samego procesu ważenia, mimo wniosku skarżącego, nie przeprowadzono dowodu z biegłego, który mógłby się wypowiedzieć, co do precyzji pomiaru pojazdu czteroosiowego przy użyciu tylko dwóch statycznych wag przenośnych umieszczonych w nierównych wnękach fundamentowych, a uzasadnienie decyzji kwestii tych nie wyjaśnia.

W tym stanie rzeczy zastrzeżenia Sądu I instancji, co do przeprowadzonego postępowania dowodowego były w pełni uzasadnione i trafnie Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a.

Należy podkreślić, że przyczyną uchylenia obu decyzji nie była oczywista omyłka pisarska w protokole ważenia co do miejsca ważenia, bowiem rzeczywiste miejsce ważenia nie było w sprawie sporne. Zatem wywody skargi kasacyjnej dotyczące tej kwestii są chybione, bowiem Sąd uchylił decyzje z innej przyczyny.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia. Protokół ważenia i załączniki do tego protokołu dokumentujące prawidłowość procesu ważenia (legalizacja użytych wag, protokół pomiaru miejsca ważenia, opis sposobu ważenia zgodny z instrukcją użycia wag) są dokumentami mającymi podstawowe znaczenie dowodowe, a podpisanie protokołu ważenia przez kierowcę nie zwalnia z ich zgromadzenia. Nie są więc usprawiedliwione zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania poprzez domaganie się przedstawienia przez organ takiej dokumentacji aktualnej w dacie ważenia. Wobec zgłaszanych w toku postępowania przez skarżącego konkretnych zastrzeżeń, co do miejsca ważenia, a w szczególności co do stanu wnęk fundamentowych, w których umieszcza się wagi, kwestie te wymagały szczegółowego wyjaśnienia w decyzjach. Ogólnikowe stwierdzenia organu dotyczące aktualnej legalizacji samych wag w ogóle tych wątpliwości nie wyjaśniają, bowiem zastrzeżenia nie dotyczą niesprawności wag tylko wadliwości procesu ważenia w konkretnym miejscu. Zasadnie zatem Sąd uznał, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., zaś zarzuty kasatora dotyczące tej kwestii są nieusprawiedliwione.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieusprawiedliwione, zatem działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.