Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 879/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 72 poz 802
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Irena Kamińska Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2139/06 w sprawie ze skargi M. U. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2139/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. U. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] nr Rz. D. 8/2004/I w przedmiocie: 1/ uznania skarżącego winnym zaniedbania obowiązków służbowych jako Kierownik Posterunku Celnego [...] w W. wynikających z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie celnej przez sprawowanie w sposób niewystarczający nadzoru służbowego nad prawidłowością odpraw celnych dokonywanych w Posterunku Celnym [...] i w Miejscach Uznanych T.-P. i J. w okresie od października 2000 r. do października 2001 r. oraz nad prawidłowością wykonania obowiązujących w tym zakresie poleceń, 2/ wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia.

Postępowanie dyscyplinarne wobec M. U. - młodszego aspiranta celnego Kierownika Posterunku [...] w W. wszczął Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem z dnia [...]. Pozostawało ono w związku z ustaleniami kontroli problemowej Departamentu Kontroli Wewnętrznej GUC przeprowadzonej w dniach 11 czerwca 2001 r. do 14 września 2001 r., wykazującej nieprawidłowości w sprawowaniu przez wymienionego nadzoru służbowego nad pracą podległych mu funkcjonariuszy. Postępowanie to zostało w dniu [...] stycznia 2002 r. zawieszone z powodu nieobecności funkcjonariusza w służbie (przebywającego na zwolnieniu lekarskim). Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w W. wszczął następne postępowanie dyscyplinarne wobec M. U., w związku z ustaleniami kontroli Działu Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego w W. zawartymi w protokole z dnia [...] listopada 2001 r., stwierdzającymi nieprawidłowości w sprawowaniu nadzoru służbowego nad pracą funkcjonariuszy celnych w miejscach Uznanych T.-P. i J. podległych pod Posterunek Celny [...]. Trzecie postępowanie wobec skarżącego zostało wszczęte w dniu [...] marca 2002 r. w związku z wynikami kontroli doraźnej z dnia [...] stycznia 2002 r., wykazującej brak z jego strony nadzoru służbowego nad funkcjonariuszami celnymi wykonującymi czynności służbowe związane z dopuszczeniem towaru do obrotu na polskim obszarze celnym.

W dniu [...] kwietnia 2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. podjął zawieszone w dniu [...] stycznia 2002 r. postępowanie dyscyplinarne oraz wszczęte wobec M. U. postępowania dyscyplinarne połączył do wspólnego prowadzenia.

Po kilkukrotnym rozpoznaniu sprawy przez organy, w związku z uwzględnianiem złożonych przez skarżącego odwołań, ostatecznie Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. orzeczeniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 62 ust. 1, art. 63 ust. 1 pkt 2, 64, 69 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 72, poz. 802 ze zm.) uznał M. U. winnym zaniedbania obowiązków służbowych wynikających z art. 32 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany z ostrzeżeniem. Dyrektor Izby Celnej w W. orzeczeniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w związku z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej utrzymał orzeczenie w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1481/05 uchylił oba orzeczenia uznając, że zostały one wydane z naruszeniem art. 443 k.p.k. w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej. Sąd wskazał, iż w świetle tych przepisów nie można przyjąć, że ustawodawca formułując w ustawie o Służbie Celnej zakaz reformationis in peius jedynie do postępowania odwoławczego, wyłączył ten zakaz w stosunku do postępowania przed organem pierwszej instancji, toczącym się ponownie po wydaniu orzeczenia kasacyjnego. Zaznaczył, że zakaz reformationis in peius w kodeksie postępowania karnego jest przewidziany zarówno, co do postępowania toczącego się po wydaniu decyzji kasacyjnej (przepis art. 443 k.p.k.), jak również do rozpoznania środka odwoławczego (art. 434 §1 k.p.k.). Sąd stwierdził, iż skoro wcześniejsze orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia [...], uznające funkcjonariusza celnego winnym zarzucanych mu czynów i wymierzające mu karę upomnienia, zostało skutecznie zaskarżone przez obwinionego, to zarówno zaskarżone orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] nr [...] wydane na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej jak i orzeczenie organu pierwszej instancji wymierzające karę nagany z ostrzeżeniem wydane - zostały z naruszeniem art. 443 k.p.k. w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, orzeczeniem dyscyplinarnym Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 62 ust. 1 art. 63 ust. 1 pkt 1, art. 64, art. 69 ustawy o Służbie Celnej oraz § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 156, poz. 1520 ze zm.), M. U. został uznany winnym zaniedbania obowiązków służbowych, jako Kierownik Posterunku Celnego [...] w W., wynikających z art. 32 ust.1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez sprawowanie w sposób niewystarczający nadzoru służbowego nad prawidłowością odpraw celnych dokonywanych w Posterunku Celnym [...] i w Miejscach Uznanych T.-P. i J. w okresie od października 2000 r. do października 2001 r. oraz nad prawidłowością wykonania obowiązujących w tym zakresie poleceń i wymierzył obwinionemu karę dyscyplinarną upomnienia.

Utrzymując orzeczenie dyscyplinarne w mocy Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie art. 437 § 1 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 79 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej podał, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 października 2005 r. odbyło się w dniu 26 czerwca 2006 r. posiedzenie dyscyplinarne, w trakcie którego Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wysłuchał sprawozdania rzecznika dyscyplinarnego oraz obszernych wyjaśnień obwinionego. W postępowaniu dyscyplinarnym ustalono, że podczas pełnienia przez M. U. obowiązków Kierownika Posterunku Celnego [...] w W. w okresie od października 2000 r. do października 2001 r. miało miejsce szereg nieprawidłowości świadczących o niewystarczającym nadzorze nad prawidłowością dokonywania odpraw celnych oraz nad prawidłowością wykonania obowiązujących w tym zakresie poleceń. Stwierdzone nieprawidłowości polegały na:

- ograniczaniu się do informowania kierownictwa urzędu celnego o występujących problemach kadrowych, bez monitowania w jakikolwiek sposób wniosków i składanych w tym zakresie próśb,

- niewłaściwym zarządzaniu kadrami,

- podejmowaniu działań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy celnych nieprawidłowo dokonujących odpraw dopiero w rezultacie ustaleń dokonywanych przez zewnętrzne komórki kontrolne,

- nie odsuwaniu od odpraw celnych funkcjonariuszy celnych odpowiedzialnych za powstanie istotnych nieprawidłowości przy dokonywaniu odpraw,

- nie eliminowaniu i lekceważeniu nieprawidłowości, do których zaistnienia przyczyniali się funkcjonariusze celni przy dokonywaniu odpraw celnych towarów "wrażliwych", pomimo ujawniania tych nieprawidłowości w trakcie kolejnych kontroli oraz

- przyjęciu zasady przeprowadzania wyłącznie częściowych rewizji towaru, pomimo obowiązujących w tym zakresie poleceń służbowych i decyzji, wydawanych przez Dyrektora Urzędu Celnego i Prezesa GUC.

Organ podniósł, że wykonywanie obowiązków na stanowisku kierownika posterunku celnego związane było z kierowaniem zespołem ludzkim. Kierownik posterunku sprawował nadzór i kontrolował prawidłowość wykonywania zadań przez podległych funkcjonariuszy celnych oraz ponosił odpowiedzialność służbową z tego tytułu. Dyrektor Izby Celnej ustalił, że w okresie kierowania przez skarżącego Posterunkiem Celnym [...], wobec wielu funkcjonariuszy celnych prowadzone były postępowania dyscyplinarne i wyjaśniające w związku z nieprawidłowościami dokonywanych odpraw celnych. Zdaniem organu, fakt iż postępowaniami tymi zostało objętych szereg odpraw, a nie jednostkowe sprawy, to świadczy to o niewłaściwie sprawowanym nadzorze funkcjonalnym. Organ zwrócił uwagę, że z karty zakresu obowiązków i uprawnień, przyjętej do wiadomości i stosowania w dniu 23 lutego 1998 r. wynika, że do obowiązków M. U. jako Kierownika Posterunku Celnego [...] należało organizowanie i sprawowanie wewnętrznej kontroli funkcjonalnej, w szczególności w zakresie prawidłowości i zgodności z przepisami wydawanych decyzji pod względem formalnym i merytorycznym oraz podejmowanie działań dla pełnego i prawidłowego naliczania i poboru należności celnych, opłat manipulacyjnych i opłat manipulacyjnych dodatkowych, przewidzianych odrębnymi przepisami. W ocenie organu w aktach postępowania dyscyplinarnego znajduje potwierdzenie zarzut, że działania podejmowane przez M. U. w związku ze stwierdzanymi przez kontrolę nieprawidłowościami miały charakter doraźny, nie były efektem własnych ustaleń i nie skutkowały wprowadzaniem istotnych zmian w organizacji pracy podległych funkcjonariuszy celnych. Fakt złożenia przez obwinionego wniosku do Dyrektora Urzędu Celnego w W. o wyciągnięcie konsekwencji służbowych wobec funkcjonariuszy celnych nieprawidłowo dokonujących odpraw celnych tkaniny podszewkowej dla przedsiębiorstwa [...], oceniono jako czynność obowiązkową określoną w pkt h karty zakresu obowiązków i uprawnień, która była czynnością najprostszą do wykonania. Wniosek ten nie został złożony w wyniku ustaleń dokonanych w ramach nadzoru, lecz w wyniku ustaleń kontroli. Zdaniem organu dyscyplinarnego, nieprawidłowości, jakie zaistniały przy dokonywaniu odpraw, o których M. U. powziął wiedzę, powinny były spowodować zmiany organizacyjne i kadrowe, takie choćby jak odsunięcie poszczególnych osób od dokonywania odpraw. Ponadto, uzyskanie wiedzy o zaniżaniu ilości towarów zgłaszanych do odprawy w Posterunku powinno skutkować podjęciem przynajmniej w niektórych przypadkach decyzji o przeprowadzaniu 100% rewizji zgłaszanych do odprawy towarów wrażliwych, z wykorzystaniem dostępnego zaplecza technicznego. Ukarany odstąpił w ogóle od przeprowadzenia 100% rewizji i powyższego zaniechania nie można tłumaczyć faktem częstej zmiany poleceń służbowych wydawanych przez Dyrektora Urzędu Celnego. Organ stwierdził, że w powyższych okolicznościach ocena zagrożeń związanych z zaniżaniem wartości celnej towaru i uszczupleniem należności celnych, pozostawała poza wszelką kontrolą. Ponadto nadzór sprawowany przez M. U. nad pracą funkcjonariuszy Posterunku Celnego [...] w W., w okresie od października 2000 r. do października 2001 r. był sprawowany w sposób niewystarczający, a dokonane w toku postępowania dyscyplinarnego ustalenia świadczą o lekceważącym stosunku skarżącego do ujawnianych przez Policję i kontrolę wewnętrzną nieprawidłowości. Organ wyjaśnił także, że obowiązki Kierownika Posterunku Celnego [...] w Oddziale Celnym [...] w W. M. U. powierzono z dniem 1 września 1997 r. W ocenianym okresie był już doświadczonym Kierownikiem Posterunku, legitymował się 3-letnim stażem pracy na zajmowanym stanowisku i 10-cio letnim stażem pracy w administracji celnej. Organ zwrócił uwagę, że w trakcie posiedzenia dyscyplinarnego w dniu [...] czerwca 2006 r., sam obwiniony wyjaśnił, iż nie czuje się wolny od winy i z perspektywy czasu widzi, że w niektórych przypadkach podjąłby inne decyzje. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów kodeksu postępowania karnego, dotyczącego obowiązku wyłączenia ze sprawy sędziego (art. 40) oraz stron postępowania (art. 47) organ wyjaśnił, że obecnie rozpatrująca sprawę A. N. nie brała wcześniej udziału i nie rozstrzygała jakiejkolwiek kwestii w ramach sprawy. Do rzecznika dyscyplinarnego i osoby prowadzącej postępowanie dyscyplinarne nie ma zastosowania przepis art. 40 § 1 pkt 5 k.p.k. nakazujący wyłączenie od udziału w sprawie osób, które wcześniej występowały w charakterze prokuratora, obrońcy, pełnomocnika, przedstawiciela ustawowego strony, bądź prowadziły postępowanie przygotowawcze. Organ, w związku z powyższym, za bezzasadny uznał zarzut brania udziału w obecnie prowadzonym postępowaniu J, K, jako prowadzącej postępowanie dyscyplinarne i rzecznika dyscyplinarnego M, Ć.

W skardze M. U. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia jak i poprzedzającego go orzeczenia Naczelnika Urzędu Celnego zarzucając naruszenie art. 2, 7, 45 ust. 1 Konstytucji RP; art. 15 ust. 1, 32 ust. 1 pkt 1 i 2, 33 ust. 1, 38 ust. 6, 52 ust. 1, 64 w związku z art. 63 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej oraz art. 2 § 1 ust. 2 i 4, art. 17 § 1 ust. 1, art. 92, art. 410, 438, 440 i 443 Kodeksu postępowania karnego. Wskazał także na uchybienie § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 kwietnia 2000 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 36, poz. 405 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę wyrokiem z dnia 19 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2139/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że stosownie do art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 72, poz. 802 ze zm.) funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. Kary dyscyplinarne zostały określone w art. 63 ust. 1 ustawy, a wśród nich upomnienie jest karą najłagodniejszą. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności do rzetelnego i bezstronnego, sprawnego i terminowego wykonywania zadań. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił całokształt okoliczności oraz zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy i w sposób właściwy wyeksponował w uzasadnieniu okoliczności, które zadecydowały o wymierzeniu kary upomnienia. Do obowiązków skarżącego, zgodnie z zakresem obowiązków, należało między innymi organizowanie i kierowanie całokształtem pracy zmiany, w tym zapewnienie właściwego wykorzystania czasu pracy funkcjonariuszy oraz dokonywanie podziału zadań wśród funkcjonariuszy, podejmowanie działań dla pełnego i prawidłowego naliczania i poboru należności celnych, opłat manipulacyjnych i opłat manipulacyjnych dodatkowych przewidzianych odrębnymi przepisami, dokonywanie powtórnych rewizji celnych. Sąd podzielił stanowisko organu, że M. U. w okresie od października 2000 r. do października 2001 r., pozostając na stanowisku Kierownika Posterunku Celnego [...], naruszył zasady dyscypliny służbowej poprzez nierzetelnie wykonywanie zadań powierzonych przez Dyrektora Urzędu Celnego, w szczególności polegających na nie sprawowaniu właściwego nadzoru służbowego nad prawidłowością odpraw celnych oraz wykonaniem obowiązujących w tym zakresie poleceń. Sąd podał, że fakt ten potwierdzają omówione w decyzji wyniki kontroli przeprowadzonej w podległej skarżącemu jednostce organizacyjnej przez funkcjonariuszy Działu Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego w W. w dniach od 8 lutego 2001 r. do 27 lutego 2001 r. oraz kontroli przeprowadzonej przez Departament Kontroli Wewnętrznej GUC w dniach 11 czerwca 2001 r. do 14 września 2001 r., a także kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Dział Kontroli Wewnętrznej Urzędu Celnego w W. w dniach od 5 września 2001 r. do 31 października 2001 r.

Sąd nie uwzględnił zarzutu skarżącego, że niewłaściwa organizacja pracy Posterunku powinna obciążać Naczelnika Oddziału Celnego, któremu podlegał Posterunek oraz Dyrektora Urzędu Celnego. Podał, iż na skarżącym jako Kierowniku tego Posterunku spoczywał obowiązek zapewnienia prawidłowej organizacji pracy i do jego zadań należało sprawowanie nadzoru nad podległymi mu funkcjonariuszami. Wykazanych przez organ uchybień w pełnieniu obowiązków służbowych przez skarżącego nie można było także usprawiedliwiać obciążeniem pracą gdyż, jak to ustalono w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, było to wywołane wadliwą organizacją pracy Posterunku, za którą był on odpowiedzialny. W ocenie Sądu, wymierzona skarżącemu kara upomnienia, będąca najniższą w katalogu kar przewidzianych w art. 63 ustawy o Służbie Celnej, była współmierna do przewinienia dyscyplinarnego, jakie popełnił. Nie miał też znaczenia fakt otrzymania przez M. U. nagrody za szczególne osiągnięcia w służbie, ponieważ dopiero po tej dacie (to jest 20 listopada 2001 r.), wszczęto postępowanie dyscyplinarne w sprawie braku nadzoru nad pracą funkcjonariuszy Posterunku [...] Celnego w W.

W skardze kasacyjnej M. U. wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 42 ust.2 Konstytucji RP; art.32 ust. 1 pkt 2, art. 62 ust. 2 oraz art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie celnej w zw. z art. 17 § 1 k.p.k. oraz art. 7 w zw. z art. 438 k.p.k. polegające na uznaniu przez Sąd twierdzeń organu o zasadności wymierzenia skarżącemu kary upomnienia. Skarżący wskazał także na naruszenia postępowania, w tym art. 106 § 3 ustawy w związku z art. 231 k.p.c. poprzez nie przeprowadzenie dowodów uzupełniających, niezbędnych dla prawidłowego oceny stanu sprawy. W uzasadnieniu M. U. wskazał, że Sąd uznając prawidłowość ustaleń przyjętych przez organy oparł się na wynikach przeprowadzonych kontroli. Skarżący nie podzielił jednak przyjętych w ten sposób wniosków. Podniósł, że Sąd nie rozważył okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego jak również pominął w swych rozważaniach istotne dla sprawy rzeczywiste ustalenia protokołów kontroli i nie dokonał ich oceny w aspekcie ich zgodności z treścią uzasadnień rozstrzygnięć dyscyplinarnych. Wskazał w szczególności, iż wynik kontroli przeprowadzonej w dniach 8 - 27 lutego 2001 r. sprowadził się do wniosków o odstąpieniu od wystąpienia pokontrolnego, w których wskazano, że Kierownik kontrolowanego Posterunku celnego podjął wystarczające działania w celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości. Tym samym organ prowadzący postępowanie kontrolne uznał, iż nie było uchybień w pracy kontrolowanej komórki, uzasadniających wyciągniecie jakichkolwiek konsekwencji wobec jej Kierownika. Skarżący podał też, że w opinii służbowej sporządzonej przez Naczelnika Oddziału Celnego (któremu podlegał Posterunek Celny [...]) w zakresie oceny pracy Posterunku stwierdzono, iż praca jak i sprawowanie nadzoru służbowego była wielokrotnie kontrolowana przez komórki wewnętrzne i zewnętrzne, które nie dopatrywały się uchybień, a drobne niedociągnięcia eliminowano (k-159-160 akt postępowania dyscyplinarnego). Odnosząc się do ustaleń kontroli przeprowadzonej przez Departament Kontroli Wewnętrznej GUC w dniach od 11 czerwca 2001 r. do 14 września 2001 r. M. U. podniósł, że nie został z nimi zapoznany, bowiem kontrola dotyczyła funkcjonowania całego urzędu celnego. Ustalenia co do braku reakcji skarżącego na niewłaściwe wykonywanie zadań przez funkcjonariuszy Posterunku Celnego [...] w ramach sprawowanego bieżącego nadzoru, były sprzeczne ze zgromadzonym materiałem sprawy. M. U. wskazał, że wnioski o wyciągnięcie konsekwencji służbowych wobec podległych mu funkcjonariuszy skierował do Dyrektora Urzędu Celnego przed rozpoczęciem pierwszej kontroli w dniu 8 grudnia 2000 r. oraz przed zakończeniem drugiej kontroli w dniu 5 lipca 2001 r. Ponadto skarżący wskazał, że okres objęty kontrolą przeprowadzoną w dniach w dniach od 5 września 2001 r. do 31 października 2001r. dotyczył miesięcy wakacyjnych, w których przebywał na urlopie wypoczynkowym, a obowiązki Kierownika Posterunku [...]sprawował jego zastępca K. P. W ocenie M. U. nie można było również uznać "wadliwej organizacji pracy posterunku" za podstawę do wymierzenia kary dyscyplinarnej, bowiem wymaga to odniesienia się do wzorców wynikających z przepisów lub wewnętrznych regulacji. Zdaniem skarżącego nie było regulacji określających organizację pracy posterunku. M. U. nie uznał także argumentacji, iż kara upomnienia, jako najniższa w katalogu kar dyscyplinarnych przewidzianych w art. 63 ustawy o Służbie celnej, jest współmierną do przewinienia dyscyplinarnego, które popełnił. Zaznaczył, że taka sama kara została mu wymierzona w pierwszym orzeczeniu dyscyplinarnym z dnia [...] opartym na znacznie obszerniejszej liście zarzutów. Ponadto skarżący nie zgodził się z poglądem Sądu, że przyznanie nagrody pieniężnej za szczególne osiągnięcia w służbie jest bez znaczenia dla prawidłowości wykonywanych zadań przez Skarżącego skoro przyznana została przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego (20 listopada 2001 r). M. U. podniósł, iż nagroda przyznana została za osiągnięcia w okresie, którego dotyczy postępowanie dyscyplinarne i co nie daje się pogodzić ze stawianymi zarzutami. Dodał również, iż organy w sprawie nie wzięto pod uwagę wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego (art. 7 k.p.k.).

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maca 2007 r. sygn. akt K/47/05 podkreślając, że w postępowaniu pozbawiony był możliwości reprezentacji przez profesjonalnego obrońcę przed organami dyscyplinarnymi. Zaznaczył, że Trybunał orzekł o niezgodności art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zdaniem M. U. zachodzi nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, o jakiej mowa w art. 186 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na poparcie zarzutu naruszenia art. 106 § 3 w zw. z § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 231 k.p.c. wskazał, iż błędnie przyjęto, że materiał dowodowy w sprawie był kompletny i nie wymagał uzupełnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 2, art. 31 ust. 3, art. 42 ust. 2 Konstytucji, które (w kontekście powołanego w skardze kasacyjnej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007 r. sygn. akt K 47/05, Dz. U. z 2007 r. Nr 57, poz. 390, publ. OTK-A 2007/3/27) skarżący powiązał z naruszeniem art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), a każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu (art. 42 ust. 2 Konstytucji). Jednocześnie ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Istotnie Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie celnej, zgodnie z którym obwiniony miał prawo korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy tylko spośród funkcjonariuszy celnych z powołanymi z art. 42 ust. 2 i art. 31 ust.3 Konstytucji. Nie oznacza to jednak, że wszelkie wcześniejsze orzeczenia dyscyplinarne (zapadłe przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego), przed wydaniem których obwinieni funkcjonariusze nie skorzystali z prawa do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ze względu na treść art. 71 ust. 1 ustawy o Służbie celnej, były wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. Byłoby to uzasadnione tylko w przypadku, jeżeli obwiniony wykazałby, że ze względu na ograniczenie wynikające z niekonstytucyjnego przepisu nie brał bez własnej winy udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: k.p.a.). Zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie celnej M. U. nie wskazał jednak w jaki sposób niekonstytucyjne wyłączenie możliwości ustanowienia w sprawie adwokata lub radcy prawnego mogło wpłynąć na ograniczenie możliwości jego działania w postępowaniu dyscyplinarnym, w szczególności nie podał jakie zarzuty lub wnioski mógłby podnieść, a zaniechał tego w skutek braku ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, ewentualnie w jakich czynnościach z tego powodu czynnie nie uczestniczył. Naczelny Sąd Administracyjny, związany zarzutami skargi kasacyjnej, nie mógł w tym zakresie czynić domniemań.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 62 ust. 2 ustawy o Służbie celnej. W skardze kasacyjnej nie wskazano na czym mogły polegać jego błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie. Przepis ten wyłączał od odpowiedzialności dyscyplinarnej Prezesa i wiceprezesów Głównego Urzędu Ceł i został uchylony z dniem 1 maja 2002 r. Nie koresponduje ona zatem w żadnym stopniu z materią sprawy.

Sąd nie mógł również uznać zarzutu naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusz celny jest obowiązany rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania. Stwierdzenie winy funkcjonariusza i zastosowanie kary dyscyplinarnej w odniesieniu do tego przepisu wymaga jednoznacznego ustalenia faktu naruszenia przez niego ciążących na nim obowiązków. Ustalenie takie musi być konkretne, to jest wskazywać precyzyjnie czas, miejsce i sposób naruszenia obowiązków, a także zawierać przyczyny, ze względu na które uznano je za wykonane nierzetelnie, nieobiektywnie, niesprawnie lub z uchybieniem terminów. Niezbędne jest także ustalenie, jakie zadania zostały funkcjonariuszowi powierzone, a w przypadku zarzutu nierzetelnego pełnienia służby, także wskazanie, do jakiego wzorca służby odniesiono taki zarzut.

W skardze kasacyjnej M. U. odniósł się kolejno do wszystkich zarzutów stawianych mu w orzeczeniu dyscyplinarnym, stwierdzając, że Sąd nie rozważył okoliczności przemawiających na jego korzyść, jak również pominął w uzasadnieniu istotne dla sprawy rzeczywiste ustalenia protokołów weryfikacji. Należy zauważyć zatem, iż w istocie skarżący nie uzasadnił na czym miały polegać błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie celnej. W wywodzie skargi kasacyjnej skoncentrował się natomiast na wykazaniu uchybień Sądu pierwszej instancji, nie wskazując jednakże jakie przepisy Sąd ten naruszył. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł argumentów M. U. uwzględnić, bowiem działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lut beż stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji. Koniecznym warunkiem uznania, iż strona powołuje się w skardze kasacyjnej na jedną z podstaw kasacji, jest wskazanie, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu, punktu) ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 382). Błędny jest również zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 i art. 438 ustawy Kodeks postępowania karnego. Sąd administracyjny nie stosuje bowiem przepisów procedury karnej. Prawidłowo formułując zarzut skarżący powinien wskazać w efekcie naruszenia jakich norm postępowania sądowoadministracyjnego nastąpiło - jego zdaniem - pominięcie wskazanych uchybień organów administracji. M. U. nie wskazał jednak takich przepisów, co uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznanie zarzutu.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 w zw. z art. 231 k.p.c. Zgodnie z tymi przepisami sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Do postępowania dowodowego w tym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Ze względu na charakter postępowania sądowoadministracyjnego, które obejmuje badanie legalności zaskarżonych aktów, a nie rozpoznawanie spraw co do istoty (por. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), przeprowadzenie dodatkowych dowodów następować może jedynie wyjątkowo, a dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu. Podnosząc zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 w zw. z art. 231 k.p.c. skarżący nie wskazał jednak jakich dowodów uzupełniających sąd nie przeprowadził i nie wskazał w jaki sposób pominięcie ich miało wpływ na wynik sprawy. Zatem, w świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a., uwzględnienie tego zarzutu przez Naczelny Sąd Administracyjny nie było możliwe.

Mając na względzie powyższe, skoro nie zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.