Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1967/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 17 ust 5 pkt 1 lit.b art 24 ust 2 art 27 ust 2 i  5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 18 sierpnia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 521/21 w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr S[...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 521/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. A. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z 22 kwietnia 2021 r., nr S[...], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz Skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten, podobnie jak i pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane poniżej, jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., reprezentowane przez radcę prawnego, wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w związku z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", zarzucono:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. 2020, poz. 111 ze zm., zwanej dalej u.ś.r.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na:

- nieuzasadnionym przyjęciu, że Skarżącej mogło zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja administracyjna przyznająca jej prawo do zasiłku dla opiekuna i Skarżąca to świadczenie pobierała;

- nieuzasadnionym przyjęciu, że dla dokonania wyboru przez Skarżącą świadczenia, o jakim jest mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., wystarczające jest oświadczenie o warunkowej rezygnacji z pobieranego dotychczas świadczenia dopiero z dniem wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

2) art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na gruncie przedmiotowej sprawy istniały podstawy do przyznania Skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 grudnia 2020 r. (to jest od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) do 28 lutego 2021 r. (to jest do miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję przyznającą skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna), pomimo że w okresie tym z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej Skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna i pobieranie tego świadczenia przez Skarżącą na gruncie przedmiotowej sprawy występowała negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez uznanie, że będąca przedmiotem skargi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z 2 kwietnia 2021 r., znak: S[...], w części odmawiającej Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. wydana została z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów u.ś.r. i w konsekwencji uchylenie jej w tym zakresie;

2) art. 151 p.p.s.a polegające na niezastosowaniu normy tego przepisu, pomimo że skarga jako nieuzasadniona winna zostać oddalona;

3) art. 153 p.p.s.a. poprzez brak wyrażenia w orzeczeniu wskazań co do dalszego postępowania, które byłyby jednoznaczne, tj. niewymagające i niedopuszczające domysłów czy też dodatkowych interpretacji.

Wskazując na powyższe, na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ewentualnie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Ponadto stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczono, że strona skarżąca kasacyjnie zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Strona przeciwna nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a.

Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to z zasady w pierwszej kolejności należy rozpoznać ten drugi z zarzutów, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Ta zasada nie ma bezwzględnego charakteru. Sposób interpretacji prawa materialnego wyznacza bowiem kierunek prowadzonego postępowania dowodowego i w konsekwencji dokonywanych ustaleń. Jeżeli źródłem wadliwego dokonania ustaleń w wyniku źle przeprowadzonego postępowania jest błędna wykładnia prawa materialnego, to Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności powinien ocenić zarzuty dokonania błędnej wykładni prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią natomiast konsekwencję zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Istota sporu w płaszczyźnie materialnoprawnej w rozpoznawanej sprawie dotyczy sposobu wykładni i stosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje to, że Skarżąca spełnia określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Różnica stanowisk prezentowanych przez skarżący kasacyjnie organ i Sąd I instancji, który uwzględnił skargę na decyzję SKO, dotyczy tego, czy istnieje prawna możliwość przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do czasu uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, to jest za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.

Przypomnieć należy, że Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu I instancji, istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy wyłącznie kwestii uprawnienia Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o przyznanie tego świadczenia, tj. od 1 grudnia 2020 r., a nie, jak ustaliło Kolegium - od 1 marca 2021 r., gdyż dopiero od tego dnia Skarżąca nie miała już ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna. Zdaniem Sądu I instancji Skarżąca wyboru świadczenia dokonała już 15 grudnia 2020 r., gdyż we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczyła, że dokonując wyboru świadczenia, wnosi o uprzednie uchylenie decyzji ustalającej prawo do zasiłku dla opiekuna ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, tj. 30 listopada 2020 r. Zatem, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie mogła zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął kompletny wniosek. Wobec jasnego brzmienia art. 24 ust. 2 u.ś.r. brak było podstaw do przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z późniejszą datą początkową, z uwagi na rezygnację przez nią z dotychczas pobieranego zasiłku dla opiekuna.

Sąd I instancji uznał zatem, że Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., z pominięciem treści przepisu art. 27 ust. 5 ustawy, przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna uzasadnia przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia dopiero od momentu, kiedy została wydana decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, a więc w rozważanym przypadku od 1 marca 2021 r.

Strona skarżąca kasacyjnie dokonuje wykładni tych przepisów odmiennej od przyjętej przez Sąd I instancji i wywodzi, że skoro Wójt Gminy R. decyzją z 15 marca 2021 r. uchylił wydaną przez ten organ decyzję przyznającą Skarżącej prawo do zasiłku dla opiekuna i z treści tej decyzji nie wynika, że decyzja została uchylona z mocą wsteczną, to w świetle powyższych przepisów nie jest dopuszczalne przyznanie je świadczenia pielęgnacyjnego za okres od złożenia wniosku do utraty prawa do zasiłku dla opiekuna. W konsekwencji skarżący kasacyjnie wywodzi, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, dopatrując się w działaniach organów naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Przepis art. 27 ust. 5 tej ustawy stanowi zaś, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Z kolei art. 24 ust. 2 u.ś.r. stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18, wyraził pogląd, zgodnie z którym nie zachodzi konieczność rezygnacji przez stronę z przyznanego jej świadczenia przed otrzymaniem od organu zapewnienia, że strona ta otrzyma drugie, wyższe świadczenie.

Sąd kasacyjny wskazuje, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle art. 27 ust. 5 u.ś.r. ugruntowało się stanowisko, że wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2852/20, a także wyroki NSA dotyczące zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury z: 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19; 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20; 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i sygn. akt I OSK 2006/20; 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2010/20; 24 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 2631/20; 22 października 2021 r., sygn. akt I OSK 690/21). Wyżej wskazane stanowisko, dotyczące wykładni art. 27 ust. 5 u.ś.r., podziela także Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

W uzasadnienia skargi kasacyjnej organ odwołuje się do przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i prezentuje stanowisko, że dopiero wyeliminowanie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego otwiera możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie może nastąpić od daty złożenia wniosku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Konflikt między wymienionymi wyżej przepisami należy wykładać w ten sposób, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Dokonanie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie oznacza konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń (por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18). Kwestia ta była przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i ostatecznie przyjęto, że sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) świadczenie wymienione w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Wola Skarżącej co do tego, jakie świadczenie chce pobierać (świadczenie pielęgnacyjne) i które jest dla niej bardziej korzystne, została przez nią wyrażona w sposób wystarczający we wniosku. Jest to zatem równoznaczne z warunkową zgodą na uchylenie albo zmianę decyzji odnoszącej się do pierwszego z wymienionych świadczeń. Fakt zatem pobierania przez Skarżącą świadczenia dla opiekuna w świetle oświadczenia o wyborze świadczenia korzystniejszego nie mógł stanowić przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia od daty złożenia wniosku. Jak wyjaśniono w wyroku NSA z 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2508/20, czy wyroku z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 2852/20, a który to pogląd znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie - w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia, wykluczającego możliwość przyznania świadczenia wnioskowanego, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest przy tym rzeczą bezsporną, że decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter decyzji konstytutywnych. Decyzje te wprawdzie - co do zasady - mają moc na przyszłość, ale nie wyklucza to jednak, że mogą one mieć również moc wsteczną. Każdy bowiem akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Można zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej zaś sytuacji decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. także wyrok NSA z 28 października 2009 r. sygn. akt II GSK 153/09).

Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu orzekającemu w niniejszej sprawie jest znana wykładnia i praktyka stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem na przyszłość (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje nielicznych wyjątków, przy czym jednym z nich jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Zatem co do zasady decyzje uchylające wydawane są z mocą ex nunc, ale nie można pominąć, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. Dotyczyć to może przede wszystkim sytuacji, w których zastosowanie takiego skutku odbędzie się z korzyścią dla zainteresowanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 993/12; 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1129/12; 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 980/13; 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2257/16; 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2508/20).

W rezultacie, powyższe oznacza, że decyzja, mocą której skrócono okres, na który przyznano świadczenie uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., może zostać wydana z mocą wsteczną, co umożliwi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. - od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zauważyć również należy, że skoro decyzja taka może być wydana z mocą wsteczną, to nie ma podstaw do twierdzenia, że za wniosek złożony z prawidłowo wypełnionymi dokumentami należy uznać wyłącznie taki wniosek, w którym wnioskodawca powołuje się na fakt wydania takiej decyzji lub wniosek, do którego została dołączona taka decyzja.

W konsekwencji oznacza to, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, że naruszał prawo przedstawiony przez organ odwoławczy pogląd, że przeszkoda prawna do przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przestała istnieć dopiero na skutek uchylenia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna.

Powyższe prowadziło więc do wniosku, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., nie były trafne. Sąd I instancji prawidłowo zatem uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie 2 dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką na okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. i zalecił przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnienie powyższej wykładni.

Skoro zarzuty naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie są zasadne, to w konsekwencji nie można uznać za zasadne zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez brak wyrażenia w orzeczeniu wskazań co do dalszego postępowania, które byłyby jednoznaczne, tj. niewymagające i niedopuszczające domysłów czy też dodatkowych interpretacji, stwierdzić należy, że to na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który zagwarantuje realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynika z momentu złożenia stosownego wniosku. Sąd I instancji wskazał na konieczność podjęcia przez organ takich działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń. Wskazał przy tym przykładowo na możliwe dalsze sposoby postępowania organu. Sąd I instancji tym samym wskazując pożądany rezultat działań organu nie ograniczył swobody organu w zakresie sposobu osiągnięcia powyższego celu i nie narzucił treści rozstrzygnięcia organu. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono argumentacji wykazującej niezgodność sformułowanych w taki sposób wytycznych co do dalszego postępowania z normą zawartą w art. 153 p.p.s.a.

Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zatem niezasadne.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.