Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 31/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 2094
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej także: "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540; dalej: "Ordynacja podatkowa" lub "Op") w zw. z art. 91 oraz art. 2 ust. 3 i ust. 4, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2094 zm.; dalej: "ugh" lub "ustawa o grach hazardowych") oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.

- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325)

w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie sygn. akt VIII SA/Wa 677/20 - po rozpatrzeniu odwołania T. M.(dalej także: "skarżący", "strona"), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. (dalej także: "organ I instancji" lub "Naczelnik MUCS") z [...] lutego 2020 r. nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...]zł.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu [...] czerwca 2019 r. funkcjonariusze M. Urzędu Celno-Skarbowego w W., wykonując czynności służbowe, ujawnili w lokalu J. P. przy ul. S. [...] w R. automat do gry bez nazwy i bez numeru, który był aktywny i gotowy do prowadzenia gier. Jego cechy zewnętrzne wskazywały,

iż jest to urządzenie typu hazardowego.

Funkcjonariusze przeprowadzili oględziny zewnętrzne ww. automatu opisane

w protokole oględzin, eksperyment procesowy w celu sprawdzenia czy gry na tym urządzeniu mają charakter gier losowych opisane w protokole eksperymentu procesowego oraz dokonali zatrzymania i przewiezienia urządzenia do [...] Referatu Kontroli Celno-Skarbowej w R. MUCS w W..

Organ I instancji wskazał, iż właścicielem lokalu i urządzającym gry na ww. automacie jest skarżący, prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą "T. M. – J. P.", który nie posiada stosownego zezwolenia na urządzanie na nim gier określonego w ustawie o grach hazardowych. Naczelnik MUCS wskazał, iż wyniki przeprowadzonego eksperymentu gry na zatrzymanym automacie dowodzą losowego charakteru gier, wyjaśniają także sposób uzyskiwania wygranych

i ograniczenia rozgrywania gier. Wynik gry na tym urządzeniu nie zależy od zręczności grającego, gdyż elementem zręczności jest naciśnięcie przycisku START, co daje impuls do rozpoczęcia gry, to jest obracania się bębnów z symbolami. Zatrzymanie bębnów następuje samoistnie bez udziału gracza. Organ I instancji wskazał także,

iż skarżący był dysponentem odpowiedzialnym za eksploatację zainstalowanego w ww. lokalu automatu, na którym urządzano gry hazardowe. Powyższe potwierdza umowa współpracy zawarta w dniu [...] czerwca 2019 r. pomiędzy J. P. T. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod adresem ul. S. [...], [...]R. a firmą H.-U. S.-T. W. S., [...]R., ul. Ś. [...] lok. [...], gdzie skarżący występuje w roli właściciela/najemcy lokalu. W oparciu o postanowienia tej umowy, zeznania skarżącego i świadka Naczelnik MUCS uznał, że skarżący jako posiadacz samoistny lokalu jest odpowiedzialny za urządzanie w tym miejscu gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, odbywających się poza miejscem do tego wyznaczonym

(tj. kasynem gry). Naczelnik MUCS uznał zatem, że skarżący jest osobą urządzającą gry hazardowe na automatach poza kasynem gry i decyzją z [...] lutego 2020r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...]zł, powołując się między innymi na art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. a) ugh.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] lipca 2020 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Natomiast WSA, w wyniku rozpatrzenia skargi na tą decyzję, wyrokiem z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 677/20 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora IAS z 27 lipca 2020 r.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy przyjmując, że skarżący podlega karze pieniężnej jako samoistny posiadacz lokalu, w którym była prowadzona działalność gastronomiczna i w którym ujawniono niezarejestrowany automat do gier nie dokonał ustaleń, które w sposób niewątpliwy stanowiłyby o tym, że skarżący w dacie kontroli był samoistnym posiadaczem tego lokalu. Nie wskazano w szczególności jakie dokumenty lub okoliczności o tym świadczą.

Sąd za bezsporne uznał przy tym, że skarżący prowadzi w lokalu przy

ul. S. [...] w R. działalność gospodarczą (sprzedaż piwa

i przekąsek do piwa), co stanowi działalność gastronomiczną. Zdaniem Sądu, nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh wymaga niewątpliwego wykazania, że przesłanka samoistnego posiadania lokalu ma miejsce. Tymczasem z akt sprawy nie wynika jaki skarżący posiada tytuł do tego lokalu, czy jest właścicielem tego lokalu

i jednocześnie jego posiadaczem, co niewątpliwie stanowiłoby o istnieniu przesłanki samoistnego posiadania, czy też wprawdzie nie legitymuje się tytułem własności, ale lokalem faktycznie włada jak właściciel. Takich informacji akta administracyjne nie zawierają i okoliczność ta nie została przez organ odwoławczy wyjaśniona. Tymczasem posiadanie zależne lokalu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh stanowi odrębną

i samodzielną podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Przesłanki posiadania samoistnego lub zależnego nie stanowią zatem okoliczności nieistotnych, albowiem decydują o zastosowaniu prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wydanie zaskarżonej decyzji przy dotychczasowym stanie ustaleń z zastosowaniem art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh mogło zatem nastąpić z naruszeniem ww. przepisu prawa.

Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego wskazującego na wypełnienie przesłanek z art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 4 ugh, z jednoczesnym wskazaniem, iż gry na spornym urządzeniu są grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym)

o wygrane pieniężne lub rzeczowe, zawierającymi element losowości. W ocenie Sądu powyższa ocenę potwierdzają ustalenia kontroli. Gracz nie był w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jak również nie miał wpływu na odpowiednie ustawienie bębnów. Zatem rezultat gry był nieprzewidywalny dla grającego, a tym samym gra miała charakter losowy, zawierając jednocześnie element losowości. Gry pozwalały na uzyskanie wygranych rzeczowych, w postaci punktów oraz wygranych pieniężnych. Ponadto automat był niezarejestrowany i znajdował się w lokalu, w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna. Zatem stan faktyczny sprawy uprawniał organy do stosowania w sprawie przepisów ustawy o grach hazardowych i poddania ocenie poprzez pryzmat przepisów tej ustawy. Okoliczności wskazujące na wypełnienie przesłanek wynikających z art. 2 ust. 3 ugh wynikają z protokołu eksperymentu procesowego z dnia [...] czerwca 2019 r. Z protokołu tego wynika, iż eksperyment przeprowadzono w lokalu użytkowym przy ul. S. [...] w R.

w godzinach od 13.00 do 13.05. Z zeznań skarżącego złożonych podczas przesłuchania, które rozpoczęto w tym samym dniu o godz. 13.30 wynika, iż skarżący był obecny przy przeprowadzaniu eksperymentu. Zeznał bowiem, iż widział eksperyment przeprowadzany w barze. Nie ulega zatem wątpliwości, iż urządzenie na którym przeprowadzano eksperyment jest urządzeniem zatrzymanym w barze, skarżący był obecny przy przeprowadzaniu eksperymentu, którego wyniki doprowadziły do wniosku, iż gry na tym urządzeniu wypełniają przesłanki z art. 2 ust. 3 ugh, a samo urządzenie jest automatem w rozumieniu tej ustawy. Brak numeru identyfikacyjnego urządzenia nie ma zatem wpływu na prawidłowość ustaleń w tym zakresie.

Zdaniem Sądu nałożenie kary pieniężnej na urządzającego gry hazardowe na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh, stanowiącym o podleganiu karze posiadacza samoistnego wskazanego w tym punkcie lokalu wymaga dokonania dodatkowych ustaleń.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd nakazał uwzględnić powyższe wywody i kierując się przedstawioną wykładnią przepisów prawa ustalić istnienie po stronie skarżącego przesłanki posiadania lokalu, w którym ujawniono sporny automat

i rodzaju tego posiadania, pozwalającego na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia

w sprawie, w tym zależnie od wyników tych ustaleń zastosowanie prawidłowej podstawy prawnej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania oraz w związku z powołanym wyrokiem WSA, DIAS powołaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją

z [...] listopada 2021r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji, wskazując na treść art. 153 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2019 r., poz. 2325 stwierdził na wstępie, że wydając zaskarżoną decyzję Naczelnik M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia m.in., art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych. Nałożył zatem na stronę karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych na automatach do gier bez koncesji, zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia. Natomiast,

w ocenie DIAS kara pieniężna w wysokości wskazanej w decyzji organu I instancji powinna zostać nałożona na stronę jako na posiadacza samoistnego lokalu w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier. Podkreślił bowiem, że [...] kwietnia

2017 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018r., poz. 165), wprowadzona ustawą z dnia 15 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

z 2017r., poz. 88), która określa warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych, gier w karty i gier na automatach. Przywołał następnie art. 15j ust. 1 i art. 23a ust. 1 – 2 ugh.

Stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że posiadaczem samoistnym lokalu nie będącego przedmiotem posiadania zależnego, w którym [...] czerwca 2019 r. podczas kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celno-skarbowych znajdował się jeden niezarejestrowany automat do gier, i w którym była prowadzona działalność gastronomiczna była strona. W tym świetle zauważył, że znowelizowany z dniem [...] kwietnia 2017 r. art. 89 ustawy określa podmioty podlegające karze pieniężnej oraz wysokość kary pieniężnej, w tym

w ust. 1 pkt 4 wskazuje na posiadacza samoistnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego.

Zatem, w ocenie DIAS wystarczy, żeby w lokalu znajdującym się w posiadaniu samoistnym nie będącym przedmiotem posiadania zależnego ujawniony został niezarejestrowany automat do gier hazardowych, aby na posiadacza samoistnego takiego lokalu mogła zostać nałożona kara pieniężna. Osoba taka jest bowiem ukarana nie tyle za urządzanie gier na automatach, a za posiadanie samoistne lokalu, w którym taki automat zostanie ujawniony. Dla nałożenia ewentualnej sankcji nie mają znaczenia kwestie własnościowe dotyczące automatów do gier. Nie ma więc znaczenia, czy urządzenie jest własnością posiadacza lokalu, jest przedmiotem dzierżawy czy też prawa do niego przysługują podmiotowi trzeciemu. Dla nałożenia kary wystarczające jest, by niezarejestrowany automat do gier znajdował się w danym lokalu.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że strona

w dniu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celno-skarbowych tj. [...] czerwca 2019 r. była posiadaczem samoistnym lokalu mieszczącego się przy ul. S.[...] w R., który nie był przedmiotem posiadania zależnego. Świadczą o tym dowody w postaci protokołów przesłuchania: w charakterze świadka - skarżącego, B. M. (matka strony), treść umowy o współpracy zawartej [...] czerwca 2019r. pomiędzy J. P. T. M. prowadzącym działalność gospodarczą pod adresem ul. S. [...], [...].R. (dalej zwaną Właścicielem Lokalu)

a firmą H.-U. S.-T. W. S. (zwana dalej Firmą) oraz wydruk aktualnej treści Księgi Wieczystej (nr [...] z [...] października

2021 r.), z którego wynika, że skarżący jest właścicielem lokalu niemieszkalnego przy ul. S. [...] w R..

Organ odwoławczy wskazał również, że ustawodawca nie zdefiniował w ustawie o grach hazardowych pojęć posiadacza zależnego oraz posiadacza samoistnego. Instytucja posiadania, w tym posiadania samoistnego i posiadania zależnego, należy bowiem do sfery uregulowań prawa cywilnego (zob. art. 336 i art. 337 ustawy z dnia

23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny). W świetle treści tych przepisów DIAS wskazał,

że posiadanie stanowi formę władania rzeczą, w której decydujący jest element faktyczny związku podmiotu prawa z rzeczą. Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Podkreślił przy tym,

że strona nie kwestionuje faktu, że przedmiotowy lokal jest jej własnością, a zatem przyjąć należało, że jest posiadaczem samoistnym tego lokalu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że jak ustalono w sprawie w posiadaniu samoistnym strony znajdował się w dniu kontroli, tj. [...] czerwca 2019r., lokal mieszczący się przy ul. S. [...] w R., w którym prowadzona była działalność gastronomiczna i gdzie ujawniono niezarejestrowany automat do gier. Dlatego też, stronę należało ukarać nie za urządzanie gier hazardowych na automatach do gier bez koncesji, zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia, jak to uczynił organ

I instancji, a za posiadanie samoistne lokalu, w którym ujawniono przedmiotowy automat. Taką bowiem możliwość daje znowelizowany art. 89 ustawy o grach hazardowych. Przy czym stwierdził, że fakt powołania błędnej podstawy prawnej

w decyzji organu I instancji nie stanowi podstawy do uchylenia tej decyzji. Jest to bowiem błąd, który mógł zostać wyeliminowany w decyzji organu odwoławczego.

Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2019 r. funkcjonariusze M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. w lokalu J.-P. przy ul. S. [...] w R., w wyniku przeprowadzonej kontroli przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych, ujawnili niezarejestrowany automat do gier bez nazwy i bez numeru. Opisane w protokole oględziny zewnętrzne wskazywały na uzasadnione podejrzenie, ze mógł to być automat do gier w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh. Strona nie prowadziła jednak działalności na podstawie ustawy o grach hazardowych, tj. nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach ani innego zezwolenia albo koncesji, o której mowa w tej ustawie.

Następnie, Dyrektor IAS przywołał treść przepisów art. 3, art. 23, art. 6 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 3, 4 i 5 ugh. Z brzmienia tych przepisów wywiódł, że na gruncie ustawy o grach hazardowych, ocenie występowania elementów definicji gry na automacie winna być poddana wyłącznie pojedyncza gra. Nie można bowiem stwierdzić o cechach gry w przypadku badania procesów zachodzących na danym urządzeniu w innym odcinku czasu, niż ten, w którym występuje sama gra. Wspólnymi elementami pojedynczej gry na automatach, które można wywieść z przepisów art. 2 ust. 3-5 ustawy o grach hazardowych, jest poddanie ryzyku stawki za udział w jednej grze zawierającej co najmniej element losowości

i uzyskanie rozstrzygnięcia jej wyniku (wygranej lub przegranej w sensie samego rozstrzygnięcia wyniku, niekoniecznie już wygranej pieniężnej w sensie fizycznym lub wygranej rzeczowej w sensie ustawowym). Jedna gra wiąże się więc z jedną stawką

i jednym rozstrzygnięciem jej wyniku (poddaniem ryzyku stawki w grze), a każde następne postawienie kolejnej stawki rozpoczyna nową grę. Powyższe ramy określają zakres pojedynczej gry na automatach.

Wskazał następnie, iż w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że sporny automat jest urządzeniem elektronicznym (komputerowym). Z oględzin zewnętrznych wynika, że posiadał m.in. monitory, panele sterujące grami, zasilany był energią elektryczną. Spełniony został zatem jeden z warunków definicji gier na automatach, zarówno w rozumieniu art. 2 ust. 3, jak również art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, tj. gra jest rozgrywana na urządzeniach elektronicznych, w tym komputerowych.

Za bezsporne organ odwoławczy uznał, że gry organizowane były w celach komercyjnych. Podniósł, iż z akt sprawy wynika, że przedmiotowy automat udostępniony były publicznie w lokalu J. P. przy ul. S. [...]

w R.. Przedmiotowy automat posiadał wrzutniki monet, akceptory banknotów

i rynienkę na wygrane, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty pieniędzy. Wszystko powyższe świadczy o komercyjnym charakterze gier prowadzonych na tych automatach. Spełniony został zatem kolejny warunek definicji gier na automatach wynikający z art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych, tj. gra jest organizowana w celach komercyjnych.

Powołując się na słownikowe znaczenie zwrotów "element", " charakter", "losowy", poglądy zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2012 r.

w sprawie V KK 420/11 oraz zapisy protokołu z eksperymentu procesowego z dnia 25 czerwca 2019 r., organ odwoławczy wskazał, iż zostały spełnione przesłanki z art. 2 ust. 3 ugh, albowiem gry na spornym urządzeniu są grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym) o wygrane rzeczowe (w postaci wygranych punktów kredytowych pozwalających na prowadzenie dalszych gier bez kolejnego wykupowania punktów), zawierającymi element losowości. Z opisu przebiegu gier na spornym automacie wynika bowiem, że nie można w pożądany sposób wpłynąć na rezultat gry, dokonując swoich czynności w warunkach standardowych dla potencjalnego gracza. Wynik gry nie zależy bowiem od gracza, ale od programu gry (przypadku). Aktywność (zręczność) gracza ma wpływ jedynie na rozpoczęcie gry. Stwierdzenie to przesądza o zasadniczym charakterze (właściwości) tych gier. Jeżeli bowiem wynik gry jest niezależny od gracza, ponieważ zależy od losowego wytypowania symboli przez program gry, to należy przyjąć, że czynnikiem o przeważającym wpływie na wynik gry jest losowość (przypadek) i kształtuje się powyżej 50%. W związku z powyższym inne czynniki, takie jak np. zręczność, nie mogą mieć decydującego wpływu na wynik gry, co przesądza, że gra nie zawiera wyłącznie elementu losowości, ale gra ma charakter losowy. Podniósł, iż przeprowadzający gry kontrolne funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej nie mógł w pożądany sposób wpłynąć na wynik gry, dokonując swoich czynności w warunkach standardowych dla potencjalnego gracza.

Dokonując zatem wykładni użytego w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych sformułowania "gra ma charakter losowy", Dyrektor IAS podzielił stanowisko Sądu Najwyższego w powołanym wyżej wyroku, zgodnie z którym nieprzewidywalność należy oceniać według warunków standardowych, w jakich znajduje się grający, a nie przez pryzmat warunków szczególnych (atypowych). Wykładnia użytego w art. 2 ust. 5 ustawy o grach hazardowych określenia "charakter losowy" pozwala twierdzić, że odnosi się ono nie tylko do sytuacji, w której wynik gry zależy od przypadku, ale także do sytuacji, w której wynik gry jest nieprzewidywalny dla gracza, choć nie jest obiektywnie przypadkowy, gdyż powstał jako pochodna zaprogramowania urządzenia w określony sposób. Tak więc nieprzewidywalność wyniku gry, brak pewności co do tego, jaki wynik padnie, wobec niemożności przewidzenia procesów zachodzących in concreto

w danym urządzeniu, pozostaje immanentną cechą tego rodzaju gry na automacie.

Reasumując powtórzył, że skoro w realiach niniejszej sprawy ustalono, że posiadaczem samoistnym lokalu, w którym była prowadzona działalność gastronomiczna, i w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier - jest skarżący - to znaczy, że wystąpiły podstawy do nałożenia na niego kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh. W obecnym stanie prawnym wystarczy, żeby w lokalu znajdującym się w posiadaniu samoistnym ujawniony został niezarejestrowany automat do gier hazardowych, aby na posiadacza samoistnego takiego lokalu mogła zostać nałożona kara pieniężna. Osoba taka jest bowiem ukarana nie tyle za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, a za posiadanie samoistne lokalu,

w którym taki automat zostanie ujawniony.

Wskazał, że w niniejszej sprawie, w należącym do skarżącego, będącego posiadaczem samoistnym lokalu przy ul. S. [...], w R. ujawniono niezarejestrowany automat do gier hazardowych. O tym, że automat ten był automatem do gier hazardowych, który działał i na którym urządzane były gry świadczą chociażby zeznania strony, złożone do protokołu z [...] czerwca 2019r., z których wynika, że na automacie prowadzone były gry. Świadczy o tym również fakt, że po wejściu do lokalu funkcjonariusze celno-skarbowi widzieli włączony i działający automat do gier.

Z akt sprawy wynika także, że ujawniony w sprawie automat był automatem do gier, na którym urządzane były gry o charakterze losowym, który jednakże nie figurował w bazie danych M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. jako legalny automat. Automat ten nie posiadał numeru identyfikacyjnego i rejestracyjnego wymaganych stosownymi przepisami, a skarżący, który posiadał przedmiotowy automat nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 15j ust. 1 ustawy o grach hazardowych, tj. uprawnionym do jego posiadania.

Tym samym, zarzuty odwołania uznał za niezasadne (zob. str. 16 – 22 zaskarżonej decyzji).

Końcowo zauważył, że [...] lipca 2021r. (w sprawie [...]) sporządzono akt oskarżenia przeciwko W. S. oraz skarżącemu podejrzanym o przestępstwo skarbowe określone w art. 107 § 1 kks.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc

o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, pełnomocnik skarżącego zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji przez przyjęcie, że:

- gra na zatrzymanym automacie zawierała element losowości,

- urządzenie opisane w uzasadnieniu decyzji jest tym samym urządzeniem, które [...] czerwca 2019 r. zatrzymano w lokalu J. P., mimo że brak numeru indywidulanego uniemożliwia przyjęcie takiego założenia,

- skarżący urządzał gry na automatach (w rozumieniu ugh) oraz, że działał

z zamiarem naruszenia prawa i ze świadomością odpowiedzialności z art. 207 § 1 Op, podczas gdy w rzeczywistości wszystkimi sprawami związanymi z prowadzeniem baru, zajmowała się pani B. M., która w swoich zeznaniach przyznała powyższą okoliczność.

Pełnomocnik wystąpił nadto o dopuszczenie dowodów: z okazania skarżącemu i B. M. urządzenia, które było poddane badaniom przez funkcjonariuszy Służby Celno - Skarbowej oraz biegłego - celem dokonania rozpoznania i złożenia oświadczeń: czy okazane urządzenie jest czy nie jest tym urządzeniem, które [...] czerwca 2019 r. zostało zatrzymane przez funkcjonariuszy Urzędu Celno – Skarbowego oraz

z przesłuchania skarżącego i B. M. na okoliczności dotyczące określenia osoby prowadzącej pub i podejmującej wszelkie decyzje - oraz rozpoznania - względnie nie rozpoznania okazanego im automatu.

Zdaniem pełnomocnika, zaskarżona decyzja poza powtórzeniem argumentów

z poprzedniej decyzji, nie zawiera żadnych nowych argumentów. Powtarza natomiast argumentację uzasadnienia poprzedniej decyzji ignorując powody, dla których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił poprzednią decyzję.

Wywiódł, że przyjęte za podstawę decyzji ustalenia faktyczne nie dają podstaw do uznania, że gra na automacie zawierała element losowości. W szczególności, gdy skarżący nie brał udziału w przeprowadzonym przez funkcjonariuszy eksperymencie,

a nie wykazano też że eksperyment ten wykonany został na sprzęcie zatrzymanym

w lokalu skarżącego. Jedynym kryterium nie budzącym wątpliwości jest sprawdzenie tzw. płyty logicznej urządzenia, czego jednak nie dokonano. W ocenie skarżącego nawet gdyby takie badanie wykonano, nie zostałaby rozwiana wątpliwość co do identyfikacji automatu, który jest przedmiotem oznaczonym co do tożsamości. Jedynym kryterium stwierdzenia tożsamości urządzenia jest jego indywidualny numer, który odróżnia to urządzenie od innych urządzeń. Wiele urządzeń chociaż wygląda tak samo nie jest automatami do gier w rozumieniu ugh, gdyż nie posiadają elementu losowości

w prowadzonych grach. Te gry, wyłącznie zręcznościowe, polegają wówczas na np. trafianiu do celu, względnie na wywoływaniu ruchu kolorowych obrazów lub figur – bez elementu losowości i bez możliwości uzyskania jakiejkolwiek "wygranej". O elemencie losowości nie świadczy także komercyjny charakter prowadzonych gier. Dowodem na to, iż mamy do czynienia ze sprzętem nie posiadającym elementu losowości jest umowa zawarta między skarżącym a firmą dostarczającą maszyny do gier

(k. [...] uzasadnienia zaskarżonej decyzji), w którym mówi się o "...odbiorze stawek za wykupiony przez klientów Lokalu czas gry...". Nie ma więc mowy o wygranych, tylko

o wykupionym czasie zabawy. Tym samym, bezcelowe jest dopuszczenie dowodu

z opinii biegłego, skoro brak jest możliwości potwierdzenia, który z przechowywanych

w magazynie automatów został zatrzymany w lokalu skarżącego.

Z ostrożności poniósł, że skarżący jest właścicielem lokalu tylko formalnie, gdyż rzeczywistą właścicielką jest jego matka (B. M.), której skomplikowana sytuacja rodzinna sprawiła, że nieruchomość została nabyta na nazwisko jej syna. Jednakże prowadzenie baru oraz wszelkie związane z tym decyzje (w tym także decyzja

o zawarciu umowy z właścicielem urządzeń rozrywkowych) były podejmowane przez nią.

W odpowiedzi na skargę DIAS, wniósł o oddalenie skargi oraz oddalenie wniosków dowodowych.

Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania sądowoadministarcyjnego do czasu wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w R. Wydział II Karny w sprawie sygn. akt II K [...] toczącej się przeciwko skarżącemu. W sprawie tej ujawniono, że skarżący nie podejmował żadnych decyzji i nie podpisywał jakichkolwiek dokumentów i był jedynie "figurantem" przedmiotowej umowy. Skarżący w tym postępowaniu potwierdził swoją rolę, a także jego matka przyznała, że była rzeczywistą stroną umowy i podejmowała decyzje. Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii biegłego grafologa, która dotychczas nie wpłynęła.

Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie skarżący przyłączył się do wniosku pełnomocnika o zawieszenie postępowania. Wniósł jednocześnie o odroczenie rozprawy z uwagi na nieobecność pełnomocnika wskazując, iż nie zna przyczyn tej nieobecności.

Sąd, na podstawie art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "ppsa") oddalił wniosek o odroczenie rozprawy, z uwagi na brak przesłanek do jej odroczenia wskazanych w tym przepisie. Zgodnie bowiem z art. 109 ppsa rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Sąd oddalił również wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ppsa oraz na podstawie art. 106 § 3 ppsa oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze. Postanowienia ogłoszono.

Skarżący obecny na rozprawie oświadczył, że jest właścicielem lokalu, w którym przeprowadzono kontrolę, w toku której ujawniono sporny automat. Natomiast jego matka jest osoba decyzyjną i nadzoruje prowadzenie jego działalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. Nr 2021, poz. 137), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować

z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego

w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie

z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

W okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje także art. 153 ppsa. Zgodnie z jego treścią ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazania w tym miejscu wymaga, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja DIAS została wydana w związku

z prawomocnym wyrokiem Sądu z 22 kwietnia 2021r., sygn. akt VIII SA/Wa 677/20, uchylającym wydaną uprzednio w tej sprawie decyzję organu odwoławczego.

Tym samym zarówno Sąd, jak i organ odwoławczy, zobowiązane są do zastosowania treści art. 153 ppsawe wskazanym wyżej brzmieniu.

Przypomnieć w tym względzie zatem należy, że WSA w ww. wyroku uznał, że organ odwoławczy wskazując, iż skarżący podlega karze pieniężnej jako samoistny posiadacz lokalu, w którym była prowadzona działalność gastronomiczna i w którym ujawniono niezarejestrowany automat do gier nie dokonał ustaleń, które w sposób niewątpliwy stanowiłyby o tym, że skarżący w dacie kontroli był samoistnym posiadaczem tego lokalu. Z akt sprawy nie wynikało w szczególności, jaki skarżący posiada tytuł do tego lokalu, czy jest właścicielem tego lokalu i jednocześnie jego posiadaczem. Sąd podzielił jednocześnie ocenę organu odwoławczego wskazującą na wypełnienie przesłanek z art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 4 ugh, z której wynika, iż gry na spornym urządzeniu są grami na urządzeniu elektronicznym (komputerowym)

o wygrane pieniężne lub rzeczowe, zawierającymi element losowości. Uznał, iż brak jest podstaw do odmówienia temu twierdzeniu słuszności, co potwierdzają ustalenia kontroli. Gracz nie był bowiem w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jak również nie miał wpływu na odpowiednie ustawienie bębnów. Zatem rezultat gry był nieprzewidywalny dla grającego, a tym samym gra miała charakter losowy, zawierając jednocześnie element losowości. Gry pozwalały na uzyskanie wygranych rzeczowych, w postaci punktów oraz wygranych pieniężnych. Wskazał także, iż automat był niezarejestrowany i znajdował się w lokalu, w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, co sprawia, że stan faktyczny sprawy uprawniał organy do stosowania w sprawie przepisów ustawy o grach hazardowych i poddania ocenie poprzez pryzmat przepisów tej ustawy. Podniósł, iż okoliczności wskazujące na wypełnienie przesłanek wynikających z art. 2 ust. 3 ugh wynikają z protokołu eksperymentu procesowego z dnia [...] czerwca 2019 r. Z protokołu tego wynika, iż eksperyment przeprowadzono w lokalu użytkowym przy ul. S. [...] w R. w godzinach od 13.00 do 13.05.

Z zeznań skarżącego złożonych podczas przesłuchania, które rozpoczęto w tym samym dniu o godz. 13.30 wynika, iż skarżący był obecny przy przeprowadzaniu eksperymentu. Zeznał bowiem, iż widział eksperyment przeprowadzany w barze. Sąd uznał zatem, iż nie ulega wątpliwości, że urządzenie, na którym przeprowadzano eksperyment jest urządzeniem zatrzymanym w barze, skarżący był obecny przy przeprowadzaniu eksperymentu, którego wyniki doprowadziły do wniosku, iż gry na tym urządzeniu wypełniają przesłanki z art. 2 ust. 3 ugh, a samo urządzenie jest automatem w rozumieniu tej ustawy. Dodał, iż brak numeru identyfikacyjnego urządzenia nie ma zatem wpływu na prawidłowość ustaleń w tym zakresie. Z uwagi na zastosowanie

w sprawie art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh, za bezprzedmiotowy Sąd uznał zarzut błędu ustaleń faktycznych, iż skarżący był urządzającym gry na automatach.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy został zobowiązany przez Sąd do ustalenia istnienia po stronie skarżącego przesłanki posiadania lokalu,

w którym ujawniono sporny automat i rodzaju tego posiadania, pozwalającego na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, w tym zależnie od wyników tych ustaleń zastosowanie prawidłowej podstawy prawnej.

Przystępując do kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji stwierdzić należy, że organ odwoławczy zastosował się do wskazań Sądu wynikających z powołanego wyżej wyroku. Tym samym nie naruszył treści art. 153 ppsa.

Podkreślić również trzeba, że na obecnym etapie postępowania sądowego kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest wyłącznie wystąpienie przesłanek

do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh.

W ocenie organu odwoławczego prawidłową podstawą do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej jest art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh, a nie jak to wskazał organ

I instancji art. 89 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Organ odwoławczy ustalił bowiem, iż

z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że lokal mieszczący się przy ul. S. [...] w R. w dniu kontroli, to jest [...] czerwca 2019 r., w którym była prowadzona działalność gastronomiczna i gdzie ujawniono niezarejestrowany automat do gier znajdował się w posiadaniu samoistnym skarżącego, co wypełnia przesłanki z art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh. Gry prowadzone na spornym automacie wypełniały definicje gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh.

Skarżący kwestionuje zaś prawidłowość ustaleń faktycznych, w których przyjęto, iż gra na zatrzymanym automacie zawiera element losowości oraz, że urządzenie opisane w uzasadnieniu decyzji jest tym samym urządzeniem, które dnia [...] czerwca 2019 r. zatrzymano w lokalu J.-P. albowiem brak indywidualnego numeru identyfikacyjnego uniemożliwia przyjęcie takiego założenia. Zaskarżonej decyzji autor skargi zarzucił także przyjęcie, że skarżący urządzał gry na automatach w rozumieniu ugh oraz działał z zamiarem naruszenia prawa i ze świadomością odpowiedzialności

z art. 207 § 1 Op, podczas gdy wszystkimi sprawami związanymi z prowadzeniem baru zajmowała się B. M..

Zauważyć zatem wypada, iż w większości zarzuty skargi dotyczą kwestii, które podlegały ocenie podczas rozpoznania sprawy toczącej się pod sygnaturą VIII SA/Wa 677/20 tut. Sądu, który to wyrok jest prawomocny i od którego to wyroku strona skarżąca nie wniosła skargi kasacyjnej.

Odnosząc się zaś do kwestii istotnej dla rozstrzygnięcia, jaką jest prawidłowość zastosowania w sprawie art. 89 ust.1 pkt 4 ugh wskazać należy, iż dniem [...] kwietnia 2017 r. została wprowadzona zmiana przepisów u.g.h., m.in. poprzez rozszerzenie katalogu podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy. Podmiotami tymi stali się (m.in.): osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu, czy też podmiot faktycznie władający lokalem. Potrzebę dokonania takich zmian przedstawiono w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustawy, zawartym w druku nr 795 z dnia [...] sierpnia 2016 r. Wskazano w nim właśnie, że: "Projekt przewiduje rozszerzenie katalogu podmiotów podlegających karze pieniężnej za naruszenie przepisów regulujących rynek gier hazardowych. Katalog ten został rozszerzony o podmioty urządzające gry hazardowe z naruszeniem udzielonej koncesji lub zezwolenia, właściciela lokalu, podmiot posiadający tytuł prawny do lokalu lub podmiot faktycznie władający lokalem,

w którym organizowane są nielegalne gry hazardowe, (...) podmioty kierujące działalnością gastronomiczną, handlową lub usługową w lokalu, w którym znajdują się automaty do gier (...)". W uzasadnieniu zmian wyjaśniono też, że rozszerzenie katalogu podmiotów którym będzie można nałożyć administracyjną karę pieniężną jest podyktowane tym, iż: "Liczne przypadki czerpania przez posiadacza lokalu korzyści finansowych z urządzanych w nim gier na automatach skłoniły projektodawcę do wprowadzenia powyższej zmiany. Z jednej strony przepis przewiduje karanie osób bezpośrednio zaangażowanych w nielegalne organizowanie gier na automatach,

a z drugiej strony nie przewiduje automatycznej odpowiedzialności osób posiadających tytuł prawmy lokalu. Wskazać przy tym należy, że np. właściciel lokalu oddanego

w posiadanie zależne będzie podlegał karze w przypadku zaangażowania w urządzanie nielegalnych gier na automatach".

Powyższe potwierdza, że zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie możliwości automatycznego nałożenia administracyjnej kary pieniężnej m.in. na podmiot faktycznie władający lokalem, w którym zastano automaty do gier, pod warunkiem, że władający lokalem prowadzi w nim działalność gastronomiczną, handlową lub usługową. W tym przypadku, zdaniem Sądu nie ciąży już na organach obowiązek dowodzenia "urządzania" gier na automatach.

Z brzmienia art. 89 ust. 1 pkt 4 i art. 89 ust. 4 pkt 3 ugh wynika, iż wypełnienie przesłanki samoistnego posiadania lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego, stanowi samodzielną podstawę do nałożenia kary pieniężnej w kwocie [...] tys. zł od każdego automatu.

Zauważyć jednocześnie należy, iż osobną podstawę prawną do nałożenia kary pieniężnej stanowi art. 89 ust. 1 pkt 3 ugh dotyczący posiadacza zależnego lokalu.

Ustawodawca nie zdefiniował jednak w ustawie o grach hazardowych pojęć posiadacza zależnego, posiadacza samoistnego oraz pojęcia lokalu.

Instytucja posiadania (samoistnego i zależnego) należy do sfery uregulowań prawa cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 t.j., dalej: "kc") posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Posiadanie samoistne rzeczy polega na faktycznym wykonywaniu w stosunku do niej wszelkich uprawnień, które składają się na treść prawa własności, a zatem, co do zasady, przynależą właścicielowi (art. 336 kc). Oznacza to, że ten, kto jest posiadaczem samoistnym rzeczy powinien być przez otoczenie postrzegany jako jej właściciel. Dla samoistnego posiadania rzeczy konieczne jest zatem sprawowanie nad nią faktycznego władztwa (corpus) oraz zamiar władania nią dla siebie (cum animo rem sibi habendi).

Posiadacz zależny natomiast włada rzeczą w zakresie innego prawa niż własność, dlatego czynnik woli (animus) stanowi kryterium, które pozwala odróżnić posiadanie samoistne od posiadania zależnego.

Do prawidłowego odkodowania znaczenia słowa lokal, użytego w przepisie art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh należy sięgnąć zarówno do leksykalnej jego definicji jak również uwzględnić znaczenie tego słowa, jakie zostało nadane mu przez ustawodawcę. Wprawdzie pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie o grach hazardowych, niemniej jednak można je odnaleźć w szeregu innych aktów prawnych.

Słowo lokal, według znaczenia jakie zostało mu nadane w języku potocznym oznacza tyle co "mieszkanie lub inne pomieszczenie użytkowe" (definicja zawarta

w Słowniku Języka Polskiego, PWN).

Jeżeli chodzi o regulacje normatywne to definicję lokalu znajdujemy w ustawie

z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy

i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1234 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy lokalem jest lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

Pojęciem lokalu ustawodawca posługuje się także, choć nie definiuje go,

w przepisach Kodeksu cywilnego. W szczególności uwagę zwrócić trzeba na regulacje dotyczące najmu lokali mieszkalnych i lokali o innym przeznaczeniu (art. 680-692 kc). Doktryna podnosi, iż lokalami w znaczeniu Kodeksu cywilnego są także inne pomieszczenia. Są nimi wszelkie przestrzenie wydzielone ścianami w obiekcie budowlanym, przy czym obiekt ten nie musi być trwale z gruntem związany (np. lokalem może być pomieszczenie w kiosku czy baraku umieszczonym na gruncie). Lokalem wedle Kodeksu cywilnego może być też pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, np. znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych (Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Osajda, Warszawa 2017).

Niewątpliwe z powyższego wynika, że ustawodawca nie wprowadził jednolitej definicji lokalu. Niemniej jednak mając na względzie zarówno leksykalne znaczenie tego słowa, jak również przywołane definicje legalne można pokusić się o wskazanie takich cech, które pozwolą odkodować jego znaczenie. W ocenie Sądu pojęcie lokalu oznaczać będzie pomieszczenie, które zostało w wyraźny sposób wydzielone za pomocą stałych przegród (ścian) przeznaczone jednocześnie do pobytu osób w celach mieszkalnych lub związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Przepis art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh wskazuje, że co do zasady podmiotem odpowiedzialnym za wskazane w przepisie czyny jest posiadacz samoistny lokalu, chyba że wykaże on, iż lokal stał się przedmiotem posiadania zależnego. W takim przypadku odpowiedzialność "zostaje przeniesiona" na posiadacza zależnego lokalu.

Z literalnego brzmienia przepisu wynika przy tym, że dla "zwolnienia" posiadacza samoistnego z odpowiedzialności na podstawie wspomnianej regulacji konieczne jest, aby przedmiotem posiadania zależnego przez podmiot trzeci był cały lokal, nie zaś jego część (np. określona w m2 powierzchnia części lokalu). Przeniesienie posiadania do części lokalu (rozumianego jako wydzielone części powierzchni) nie będzie skutkowało "przesunięciem" ciężaru odpowiedzialności na posiadaczy zależnych lokalu.

Należy także zwrócić uwagę, że używając pojęcia lokal w przepisach ugh ustawodawca dookreślił, że przepisy te dotyczą "lokalu, w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa". Lokal o jakim mowa w przepisie art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh nie traci charakteru wyodrębnionego fizycznie miejsca, w którym prowadzona jest ww. działalność gospodarcza, w sytuacji, gdy korzystając z zasady swobody umów podmiot uprawniony do dysponowania lokalem udostępni (wynajmie) fragment jego powierzchni innej osobie do używania. Gdy uprawnienie do dysponowania lokalem wynika z jego samoistnego posiadania, taki posiadacz lokalu

w ww. sytuacji nie traci posiadania tego lokalu. Zgodnie bowiem z art. 336 kc, posiadanie jest "władaniem rzeczą", a takie władanie przejawia się w podejmowaniu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje rzecz (lokal) jako pozostającą

w jego sferze swobodnej dyspozycji (por. wyrok WSA w Szczecinie

z 4 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 5/20). Podnajęcie części powierzchni lokalu nie powoduje zatem, że pomieszczenie to staje się samodzielnym lokalem, nad którym samoistny posiadacz traci to posiadanie.

Odnosząc powyższe do ustaleń faktycznych niniejszej sprawy, uzupełnionych przez DIAS w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym zgodnie

z wytycznymi Sądu, wskazać należy, że w sprawie wykazane zostało, że strona w dniu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celno-skarbowych tj. [...] czerwca 2019 r. była posiadaczem samoistnym lokalu mieszczącego się przy ul. S. [...] w R., który nie był przedmiotem posiadania zależnego. Z wydruku aktualnej treści Księgi Wieczystej (nr [...]) wynika, że skarżący jest właścicielem lokalu niemieszkalnego przy ul. S. [...] w R.. Z dołączonego do akt podatkowych wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dot. skarżącego wynika, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą T. M. – J. P. z miejscem jej wykonywania w R. przy

ul. S., pełnomocnikiem skarżącego jako przedsiębiorcy, posiadającym szeroki zakres umocowania jest B. M.. O oddaniu w posiadanie zależne lokalu (jego części) nie stanowi umowa o współpracy z dnia [...] czerwca 2019 r., na podstawie której zostało wstawione do lokalu urządzenie do gier. Stanu samoistnego posiadania lokalu nie uchyla też wskazywana przez skarżącego aktywność B. M.

w sprawach związanych z prowadzeniem baru. B. M. jako pełnomocnik skarżącego mogła działać w granicach swojego umocowania, a działanie to nawet jeśli miało miejsce z przekroczeniem zakresu umocowania, pozostawało bez wpływu na fakt, iż to skarżący jako właściciel lokalu i przedsiębiorca prowadzący w nim działalność gastronomiczną był jego samoistnym posiadaczem.

Tym samym, będąc związanym dokonaną przez Sąd w wyroku w sprawie

VIII SA/Wa 677/20 wykładnią wskazać trzeba, że z art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh wynika, że co do zasady podmiotem odpowiedzialnym za wskazane w przepisie czyny jest posiadacz samoistny lokalu, chyba że wykaże on, iż lokal stał się przedmiotem posiadania zależnego. Tymczasem w sprawie niniejszej wykazano, że skarżący był posiadaczem samoistnym przedmiotowego lokalu w dacie kontroli i jest to nadal aktualne.

Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika także, iż w lokalu, prowadzona była działalność gastronomiczna, jak również znajdował się w nim niezarejestrowany automat do gier. Z ustaleń orzekających w sprawie organów, które zostały podzielone przez Sąd orzekający w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 677/20 wynika także, że ujawniony w sprawie automat był automatem do gier, na którym urządzane były gry wypełniające przesłanki art. 2 ust. 3 ugh.

Ustalenia te są zatem wystarczające do zastosowania w sprawie treści art. 89 ust. 1 pkt 4 ugh.

Zdaniem Sadu, organy działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa

i podjęły niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu. Zebrany materiał jest kompletny, a jego ocena jest wszechstronna i przekonująca, czym spełniono wymóg z art. 187 § 1 Op. Dodać w tym względzie należy, że w nauce prawa zwraca się uwagę na konieczność dołożenia starań, aby swobodna ocena dowodów nie przekształciła się w samowolę. Dlatego też musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Regułami tymi są:

- opieranie się na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa (np. pomoc prawna);

- dokonywanie oceny w oparciu o wszechstronną analizę całokształtu materiału dowodowego;

- dokonywanie przez organ oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja Podatkowa. Komentarz 2014, Oficyna Wydawnicza Unimex Wrocław, str. 847).

W omawianej sprawie organy zastosowały się do powyższych reguł. W sprawie tej, wbrew twierdzeniom skargi, zebrano wyczerpujący materiał dowodowy niezbędny do jej rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów skargi ubocznie podkreślić należy, że właściwy organ prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ugh jest uprawniony do czynienia ustaleń co do charakteru danej gry. Wskazując na możliwość ustalenia w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej, czy

w danym stanie faktycznym gra jest grą na automacie w rozumieniu przepisów ugh, nie można pominąć unormowań zawartych w art. 64 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 768

z późn. zm.; dalej jako: ukas). W orzecznictwie NSA nie budzi wątpliwości, że niewątpliwie funkcjonariuszom celno-skarbowym przysługuje samodzielne uprawnienie do przeprowadzenia eksperymentu wynikające z ukas. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 14 ukas, w ramach kontroli celno-skarbowej przysługuje uprawnienie do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie lub gry na innym urządzeniu. Stwierdzenie w lokalu urządzenia elektronicznego, wyglądem przypominjącego automat do gier znanych z kasyn gry, posiadającego ekrany, włączonego do sieci i gotowego do gry, które nie posiadało nazwy ani numeru indentyfikacyjnego, stanowiło uzasadniony przypadek dla przeprowadzenia eksperymentu, o którym mowa. Ustawodawca nie wprowadza żadnych dodatkowych wymogów formalnych w zakresie posiadanych kompetencji do sprawdzenia działania urządzeń do gier i przeprowadzania na nich stosownych doświadczeń. Dlatego też organ był uprawniony do poczynienia ustaleń na podstawie dowodu z eksperymentu przeprowadzonego podczas czynności kontrolnych. Bezpośredni eksperyment przeprowadzony na kontrolowanym urządzeniu może niejednokrotnie znacznie lepiej odzwierciedlić jego stan i cechy. W związku z tym uzasadnione jest niezwłoczne podjęcie działań, które mają na celu zabezpieczenie dowodów przed ich utratą oraz bezpośrednie skonfrontowanie ich wyników z materiałem pozyskanym od osobowych źródeł dowodowych w postaci zeznań świadków obecnych na miejscu zdarzenia. Powyższe sprawia jednocześnie, iż nie ulega wątpliwości, że oceną w sprawie objęte jest urządzenie, które znajdowało się w lokalu, którego skarżący jest samoistnym posiadaczem. Eksperyment, którego wyniku skarżący skutecznie nie podważył, dotyczył funkcjonowania urządzenia w chwili jego zatrzymania. Odnosił się zatem do jego rzeczywistego funkcjonowania w określonym czasie i miejscu.

Kwestie powyższe zostały jednak już ocenione w wydanym uprzednio

w niniejszej sprawie wyroku Sądu i oceną tą zarówno organy, jak i Sąd są związane. Skarżący natomiast nie wykazał wystąpienia ewentualnych przyczyn odstąpienia od tej oceny.

Sąd nie uwzględnił zgłoszonych przez stronę skarżącą wniosków dowodowych z uwagi na treść art. 106 § 3 ppsa. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu Sąd może

z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgłoszone wnioski dowodowe nie zasługiwały zatem na uwzględnienie, jako że możliwe jest przeprowadzenie jedynie dowodu z dokumentów.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministarcyjnego. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ppsa sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Rozstrzygniecie w niniejszej sprawie nie jest uzależnione od wyniku toczącego się postępowania karnego przeciwko skarżącemu. Czym innym jest bowiem ewentualna odpowiedzialność karna, a czym innym odpowiedzialność administracyjna, która była przedmiotem niniejszej sprawy i ustalenia niezbędne do jej rozstrzygnięcia były wystarczające.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił, orzekając jak w wyroku.