Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3715/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] czerwca 2021 r. uznał R. F. z dniem [...].06.2021 r. za osobę bezrobotną oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku.

R. F. odwołał się od wymienionej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej. W odwołaniu wskazał, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o uznanie za osobę bezrobotną składki zostały opłacone za 7 miesięcy, a za 5 miesięcy, decyzją ZUS został zwolniony

z obowiązku ich uiszczania. Zwolnienie z konieczności opłacania składek nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zgodnie zaś z art. 31zr

i 31 zs w takim przypadku składki traktuje się jako opłacone. Do odwołania dołączył wydruki pism z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia: [...].04.2020 r., [...].06.2020 r., [...].06.2020 r., [...].01.2021 r., [...].02.2021 r. oraz wydruki potwierdzeń wykonania przelewu.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), zwanej dalej k.p.a., art. 10 ust. 2 pkt 4

i ust. 7 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2021 r. poz. 1100, z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania prawa do zasiłku.

W uzasadnieniu organ przytoczył art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...). Wskazał, że przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Wojewoda Stwierdził, że suma okresów uprawniających do zasiłku, o których mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...), na przestrzeni 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji R. F. w Urzędzie Pracy [...], jest krótsza niż 365 dni. Okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji to okres od [...].12.2019 r. do [...].06.2021 r.

Do okresu uprawniającego do zasiłku został zaliczony okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od [...].12.2019 r. tj. od pierwszego dnia badanego okresu 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji do [...].02.2020 r. oraz od [...].06.2020 r. do [...].10.2020 r. ponieważ z zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...].05.2021 r. wynika, że za te okresy wymieniony opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności,

z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2 ustawy o promocji, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wobec powyższego R. F. udokumentował 219 dni z wymaganych 365 dni zaliczanych do okresów uprawniających do zasiłku

co oznacza, że prawo do zasiłku nie może zostać przyznane.

Do okresu uprawniającego do zasiłku organ odwoławczy nie zaliczył okresu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od [...].03.2020 r. do [...].05.2020 r. oraz okresu od [...].11.2020 r. do [...].12.2020 r., ponieważ jak wynika z zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...].05.2021 r. wymieniony za te okresy był zwolniony z opłacana należności z tytułu składek w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą z dnia 2 marca 2020 r.

Wojewoda podał, że zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit.d ustawy o promocji zatrudnienia (...) aby dany okres prowadzenia przez bezrobotnego pozarolniczej działalności gospodarczej mógł zostać zaliczonych do okresu uprawniającego do zasiłku za okres ten muszą zostać opłacone należne składki. Przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. uznają, że składki z których przedsiębiorąca został zwolniony należy uznać za opłacone. Organ zauważył jednak, że w myśl art. 31 zs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. składki, z opłacania których dana osoba została zwolniona traktuje się jako składki opłacone jeżeli przepisy uzależniają prawo lub wysokość świadczeń z ubezpieczeń społecznych od opłacenia składek. Świadczenia z ubezpieczeń społecznych to np. zasiłek chorobowy, zasiłek macierzyński, świadczenie rehabilitacyjne.

Zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 26 ustawy o promocji zatrudnienia (...) środki Funduszu Pracy przeznacza się na finansowanie zasiłków, o których mowa w art. 71. Innymi słowy zasiłki dla bezrobotnych są finansowane z Funduszu Pracy, co oznacza że nie są traktowane jako świadczenia z ubezpieczeń społecznych. W związku z powyższym okresy prowadzenia działalności gospodarczej, za które bezrobotnych został zwolniony z opłacania składek w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie mogą zostać zaliczone do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych. Przywołany w odwołaniu art. 31zr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie ma wpływu na wynik sprawy ponieważ dotyczy tego, że informacja o zwolnieniu z opłacania składek jest ewidencjonowana na koncie ubezpieczonego oraz tego, że płatnika składek, który złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek, do dnia rozpatrzenia tego wniosku uważa się za niezalegającego w opłacaniu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres wskazany w tym wniosku.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit.d ustawy o promocji zatrudnienia (...) okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej może zostać zaliczony do okresu uprawniającego do zasiłku pod warunkiem, że w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni bezrobotny opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Powyższe oznacza, że prawo do zasiłku uzależnione jest od faktycznego opłacania składek, a nie ich późniejszego opłacenia, zawarcia z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych układu ratalnego lub zwolnienia z ich opłacania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. W sytuacji gdy składki nie były odprowadzane w przedziale 18 miesięcy przed rejestracją przez okres co najmniej 365 dni, nie ma podstaw do przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ odwoławczy wskazał, że gdyby ustawodawca chciał umożliwić przyznanie prawa do zasiłku osobom, które były zwolnione z opłacania składek z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. to wówczas zmieniłby obowiązujące przepisy. Podał, że należy zauważyć, iż ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. o dodatku solidarnościowym przyznawanym w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom COVID-19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 1068) do okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych został dodany nowy okres tj. okres "zatrudnienia z wynagrodzeniem poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie w przypadku osób, którym na podstawie art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, 567, 568, 695 i 875) obniżono wymiar czasu pracy skutkujący obniżeniem wysokości wynagrodzenia poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę, jeżeli przed wskazanym obniżeniem wymiaru czasu pracy osiągały miesięcznie wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę". Ustawodawca pomimo wprowadzenia zwolnienia z opłacania składek nie zdecydował się na nowelizację ustawy o promocji w tym zakresie, co należy uznać za działanie celowe, w szczególności że również w zakresie innych ulg np. "małego ZUS-u" czy preferencyjnego ZUS-u przez pierwsze 24 miesiące prowadzenia działalności" ustawodawca nie dokonał nowelizacji ustawy.

W ocenie Wojewody [...] organ I instancji prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny w niniejszej sprawie, zastosował właściwe przepisy oraz dokonał ich poprawnej interpretacji.

Podkreślił, że przepis art. 71 ww. ustawy ma charakter bezwzględnie obowiązujący oraz musi być interpretowany i stosowany w sposób ścisły, nie dając organom administracji publicznej uprawnień do uznaniowego rozstrzygania w zakresie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. stała się przedmiotem skargi R. F., reprezentowanego przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik zaskarżając wymienioną decyzję w całości, tj. w zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do zasiłku, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji w zakresie obejmującym odmowę przyznania prawa do zasiłku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucił naruszenie:

- art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia (...) poprzez stwierdzenie,

że za składki opłacone nie można uznać tych składek, od zapłacenia których skarżący został zwolniony na mocy decyzji organu rentowego, a przez to - poprzez odmowę ustalenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych na rzecz skarżącego;

- art. 31zs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. poprzez uznanie, że zakres jego stosowania należy ograniczyć wyłącznie do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu i nie znajduje on zastosowania do innych świadczeń, których przyznanie jest zależne od faktu opłacania składek z tytułu ubezpieczenia społecznego;

- art. 31zr ustawy z dnia 2 marca 2020 r., dotyczącego ewidencjonowania składek (z tytułu ubezpieczenia społecznego, od zapłaty których skarżący został zwolniony) jako opłaconych poprzez uznanie, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Powołując się na art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia (...) wskazał, że przepis ten powetuje się na zobowiązanie do odprowadzania składek i może stanowić podstawę odmowy przyznania zasiłku wobec nieopłacania składek - wyłącznie w takiej sytuacji, gdy zainteresowany ma obowiązek opłacania składek i z tego obowiązku się nie wywiązuje (co dotyczy sytuacji obowiązku odprowadzania składek we własnym zakresie, jako prowadzący działalność gospodarczą). Pełnomocnik wskazał, że "sankcją" uchylania się od obowiązków fiskalnych pozostaje wtedy brak możliwości ubiegania się o świadczenia, wypłacane przez Urząd Pracy. Podniósł, że nie sposób jednak stosować takiej "sankcji" wtedy, gdy ubezpieczony nie miał obowiązku uiszczenia składki, ponieważ w związku z decyzją ZUS został zwolniony z konieczności zapłacenia składek. Ubezpieczony nie uchylał się zatem od uiszczania należnych płatności – skarżący nie miał takiego obowiązku we wskazywanych okresach (otrzymał decyzje) i nie płacił składek, bo nie był do tego zobowiązany. Takie postępowanie skarżącego było zgodne z przepisami i nie było bezpodstawne. Pełnomocnik wskazał, że z jednej strony skarżący został (leganie, a więc zgodnie z przepisami) zwolniony z konieczności uiszczania składek, a kiedy jednak zastosował się do decyzji ZUS i składek nie zapłacił, spotkał z "sankcją" za takie postępowanie w postaci odmowy ustalenia prawa do zasiłku. Pełnomocnik stwierdził, że działanie Wojewody [...] (a wcześniej - Prezydenta m. st. Warszawy) jest również niezgodne z celem i sensem wprowadzenia przez ustawodawcę pomocy finansowej dla osób prowadzących działalność gospodarczą, w związku z ich trudną sytuacją w okresie pandemii COVID-19. Odnosząc się do stwierdzenia Wojewody, że przepis art. 31 zs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem zasiłek dla bezrobotnych nie stanowi świadczenia z ubezpieczenia społecznego pełnomocnik skarżącego wskazał, że wyłączenie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z zakresu świadczeń o których mowa w art. 31zs ust. 1 tej ustawy nie ma uzasadnienia. Podniósł m.in., że prawo do zasiłku ujmowane jest jako jedno ze świadczeń wynikających z zabezpieczenia społecznego. Zdaniem pełnomocnika przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r., w szczególności art. 31zr i art. 31zs uzasadniały przekonanie, że generalnie okresy zwolnienia od składek są traktowane przez ustawodawcę tak jak okresy opłacenia składek. To zaś pozwalało mieć przekonanie, że skorzystanie z pomocy państwa na mocy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie będzie skutkować zastosowaniem wobec nich "sankcji" w postaci odmowy udzielania świadczeń.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że w ocenie skarżącego zastosowana przez organ odwoławczy wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji dotyczy tylko sytuacji kiedy istnieje zobowiązanie do odprowadzania składek, co oznacza że nie dotyczy sytuacji gdy ubezpieczony był zwolniony z opłacania składek na podstawie decyzji ZUS. Wojewoda [...] podniósł, że nie podziela powyższego stanowiska. Zgodnie z art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. zwolnienie z opłacania składek następuje na wniosek ich płatnika. Powyższe oznacza, że skarżący skorzystał z uprawnienia przewidzianego przez przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. i sam wystąpił z wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek a nie, że został z nich zwolniony "odgórnie" przez ustawodawcę. Należy zauważyć, że również inne przepisy przewidują dla przedsiębiorców skorzystanie z umorzenia, odraczania terminu płatności lub rozkładania należności z tytułu składek na raty. Zgodnie z art. 28 i 29 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.), należne składki mogą być umarzane na wniosek płatnika lub z urzędu oraz ich zapłata może zostać odroczona lub mogą rozstać rozłożone na raty na wniosek płatnika. W takim przypadku okresy prowadzenia działalności gospodarczej za które ubezpieczony, w oparciu o przepisy ustawy o systemie społecznych, był zwolniony z opłacania składek poprzez ich umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności również nie są zaliczane do okresu uprawniającego do zasiłku. Organ wskazał też, że osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą może korzystać z szeregu innych ulg związanych z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne.

Do najpopularniejszych należy tzw. "preferencyjny ZUS" i "mały ZUS". Wskazane ulgi są prawem przedsiębiorcy i w każdej chwili przedsiębiorca może z tego prawa zrezygnować lub od początku opłacać składki od wyższej podstawy. Korzystając zaś z możliwości opłacania niższych składek przedsiębiorca musi się liczyć z możliwością nie otrzymania prawa do zasiłku dla bezrobotnych w przypadku rejestracji w urzędzie pracy lub też otrzymana niższych świadczeń jak np. zasiłek chorobowy. Wobec powyższego brak jest podstaw do zróżnicowania sytuacji osób, które skorzystały z możliwości zwolnienia z opłacania składek w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. z tymi, które skorzystały z możliwości ulg w opłacaniu składek przewidzianych przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym bardziej z osobami, które składki opłacały. Organ przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1057/06 i wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1036/07.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2021 r. podtrzymał skargę i podniesioną argumentację. Wskazał nadto m.in., że pomoc na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. jest pomocą czasową, ograniczoną do czasu pandemii. Pełnomocnik wskazał, że jest to pomoc nadzwyczajna, ponieważ okoliczności były nadzwyczajne, wymagały też szybkiej reakcji ze strony ustawodawcy. Pomoc ta była skierowana do przedsiębiorców, którzy nagle, wobec konieczności zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej i lockdownu, odnotowali gwałtowny spadek przychodów i znaleźli się w trudnej sytuacji materialnej. Pełnomocnik wskazał też, że instytucja zwolnienia ze składek na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie jest tożsama jak instytucje pomocy ubezpieczonym obowiązujące na podstawie ustawy o systemowej. Pełnomocnik raz jeszcze wskazał, że do przedsiębiorcy, który skorzystał ze zwolnienia na mocy ustawy z dnia 2 marca 2020 r., znajduje zastosowanie w szczególności przepis art. 31zr, zgodnie z którym składkę ewidencjonuje się jako składkę wpłaconą.

Pismem procesowym z dnia [...] lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Wskazał m.in. na wolę ustawodawcy wynikającą z ustawy z dnia 2 marca 2020 r., a zarazem konieczność, wynikającą z sytuacji pandemicznej, aby przeciwdziałać lawinowej likwidacji działalności gospodarczych, tzw. "firm jednoosobowych" oraz aby udzielić pomocy publicznej finansowej osobom, które całkowicie bez swojej w tym winy musiały zaprzestać działalności i znalazły

się niespodziewanie w trudnej sytuacji majątkowej i życiowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie podlegała uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...), prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli: nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych (pkt 1); oraz w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni: opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę (d). Przepis art. 71 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia określa jakie okresy nadto zalicza się do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2 ustawy.

Warunkiem, od którego spełnienia zależy nabycie zasiłku, jest zatem m.in. opłacanie w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W sprawie niniejszej jest bezsporne, że okres 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień rejestracji to okres od [...].12.2019 r. do [...].06.2021 r. Organ zaliczył skarżącemu, jako okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne,

o których mowa wyżej, okres od [...].12.2019 do [...].02.2020 r. oraz od [...].06.2020 r. do [...].10.2020 r. ponieważ z zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

z [...].05.2021 r. wynika, że za te okresy skarżący opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...), przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Organ stwierdził, że skarżący udokumentował 219 dni

z wymaganych 365 dni.

Organ nie uwzględnił natomiast do wymaganego okresu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne okresu od [...].03.2020 r. do [...].05.2020 r. oraz od [...].11.2020 r. do [...].12.2020 r.

W sprawie jest bezsporne, że za te okresy skarżący był zwolniony z opłacana należności z tytułu składek w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

Zgodnie z art. 31 zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Zgodnie z art. 31 ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

Zgodnie z art. 30zo ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany

w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. 2a. Na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2, za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i: 1) przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie

z opłacania składek, był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz 2) dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie

z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł. 2b. Na wniosek płatnika składek będącego przedsiębiorcą, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres od dnia 1 kwietnia 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r" jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r.

i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek

o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1: 1) nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. albo 2) był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. oraz dochód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek

o zwolnienie z opłacania składek, nie był wyższy niż 7000 zł.

Stosownie zaś do art. 31 zs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., w przypadku osób prowadzących pozarolnicza działalność i osób z nimi współpracujących oraz duchownych, jeżeli przepisy uzależniają prawo lub wysokość świadczeń z ubezpieczeń społecznych od opłacenia składek, składki na ubezpieczenia społeczne, o których mowa w art. 31zo, zwolnione z obowiązku ich opłacania traktuje się jak składki opłacone.

Zgodzić należało się z organem, że z art. 31zs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. wynika, że składki, z opłacania których osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą została zwolniona, traktuje się jak składki opłacone wówczas, gdy przepisy uzależniają prawo lub wysokość świadczeń z ubezpieczeń społecznych od opłacania składek. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że mowa jest w nim

o uzyskiwaniu prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego (lub ustalania jego wysokości).

Prawidłowo przyjął Wojewoda, że okresy (od [...].03.2020 r. do [...].05.2020 r. oraz od [...].11.2020 r. do [...].12.2020 r.), za które skarżący nie opłacał składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, nie podlegają zaliczeniu do wymaganych 365 dni, od których zależy nabycie prawa do zasiłku przysługującego bezrobotnemu.

Przepis art. 31zs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nakazuje traktowanie składek jako opłaconych, ale jedynie dla potrzeb zachowania ciągłości ubezpieczenia społecznego. Pomimo braku wpłat składek do ZUS, ubezpieczeni zachowują w ten sposób prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, które jest uzależnione od opłacenia składek. Składki za nich opłaca natomiast Fundusz Przeciwdziałania COVID-19 (v. wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt I SA/Bk 57/21, Lex LEX nr 3186637.

Zgodnie z art. 31zw. ust. 1 skutki finansowe w wysokości zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, o których mowa w art. 31zo, są finansowane ze środków Funduszu, o którym mowa w art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, lub w formie dotacji z budżetu państwa.

Prawidłowo organ wskazał, że zgodnie z art. 108 ust. 1 pkt 26 ustawy o promocji zatrudnienia (...) środki Funduszu Pracy przeznacza się na finansowanie zasiłków,

o których mowa w art. 71. Zasadnie stwierdził tym samym, że zasiłki dla bezrobotnych nie są traktowane jak świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Nie ma w świetle powyższego podstaw do przyjęcia, że zwolnienie skarżącego od obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa

w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. warunkuje przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnego. Zwolnienie, o którym mowa warunkuje bowiem jedynie prawo do świadczenia z ubezpieczeń społecznych (jego wysokość).

Ustawodawca, wbrew twierdzeniom skargi, nie przyznał osobie, która,

na podstawie art. 31zo uzyskała zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, prawa do uzyskania zasiłku dla osoby bezrobotnej (uzależnionego od opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy).

Ustaleń tych nie zmienia brzmienie art. 31zr ustawy z dnia 2 marca 2020 r., na który to przepis powołano się w skardze. Zgodnie z tym przepisem,

informacja o składkach na ubezpieczenie emerytalne osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących oraz duchownych, zwolnionych z obowiązku ich opłacania, ewidencjonowana jest na koncie ubezpieczonego, o którym mowa w art. 40 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jako składka wpłacona (ust. 1). Stosownie do ust. 3, płatnika składek, który złożył wniosek

o zwolnienie z opłacania składek, do dnia rozpatrzenia tego wniosku uważa się za niezalegającego w opłacaniu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres wskazany w tym wniosku.

Zwolnienie ze składek (płatnika - osoby prowadzącej działalność gospodarczą), dzięki dopisaniu wartości tożsamej ze składkami na koncie ubezpieczonego,

nie wyłącza okresu nieopłaconych składek ze stażu ubezpieczeniowego oraz wpływa na wysokość zgromadzonego kapitału emerytalnego. Jest to zatem okres ubezpieczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Okres ten podlega więc uwzględnieniu przy uznaniu prawa i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych (M. Pogonowski, "Zwolnienie z obowiązku opłacenia składek na podstawie tarczy antykryzysowej na tle poprzednio obowiązujących rozwiązań dotyczących umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne.", PiZS 2020/10/36-41, publ. LEX).

W ocenie Sądu, zasadnie organ przyjął, że na gruncie art. 31zs ust. 1 ustawy

z dnia 2 marca 2020 r., pomimo braku wpłat składek do ZUS, ubezpieczeni zachowują prawo do świadczeń, ale jedynie z ubezpieczenia społecznego.

Nietrafnie skarżący, brak uwzględnienia tego okresu (okresu zwolnienia

z obowiązku opłacania składek) na potrzeby ustalania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, traktuje jako "sankcję". Podkreślenia wymaga, że przepisy regulujące kwestie zwolnienia ze składek przewidziane w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. wprowadzone zostały w celu utrzymania funkcjonowania m.in. firm jednoosobowych, na co zwrócił uwagę także pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2022 r. Z art. 31zs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie wynika, aby celem tej regulacji było zapewnienie przez ustawodawcę osobom prowadzącym pozarolniczą działalność prawa do zasiłku, o którym mowa w art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia (...).

W stanie faktycznym tej sprawy brak było podstaw do zrównania na gruncie

art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia (...) opłacania składek na ubezpieczenia społeczne ze skutkami zwolnienia z obowiązku opłacania tych składek, o którym mowa w art. 31zs w zw. z art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r., albowiem ustawodawca wyraźnie wskazał w tym przepisie na skutek w postaci zachowania prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Trafnie organ wskazał jednocześnie, że przepis art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia (...) ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że nie daje organom administracji publicznej uprawnień do uznaniowego rozstrzygania w zakresie zasiłku przyznawanego bezrobotnym.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie

art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku.