Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 902/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom powstałym w wyniku zmiany stanu wód na gruncie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia

[...] października 2017 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] nakładającą w oparciu o art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz.1121), na M. A. B. obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w postaci przepustu na działce nr geod. [...], położonej w miejscowości Ł. zlokalizowanego w sposób pokazany na załączniku graficznym (pkt 1) i odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionego gruntu na działce o nr geod. [...].

Zaskarżona decyzja wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. A. D. i P. D. (powoływani dalej jako "Skarżący") zwrócili się do Wójta Gminy K. z informacją, że wykonane na działce o nr geod. [...] będącej własnością M. i M. A. B. prace ziemne zakłóciły naturalny przepływ wody, w związku z tym konieczne jest zbadanie ewentualnego wpływu powstałej zmiany na grunty sąsiednie, tj. należące do nich działki o nr geod. [...] i [...] i nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Pierwszą wydaną w sprawie decyzją z dnia 19 czerwca 2015 r. Wójt Gminy K. nakazał M. A. B. oraz M. B. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom poprzez zebranie nawiezionego gruntu z terenu działek nr geod. [...] i [...] i założenie przepustu melioracyjnego (pkt 1 sentencji) oraz odmówił przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionego gruntu z działek o nr geod. [...], [...] i [...] (pkt 2 sentencji). W wyniku rozpatrzenia odwołania A. M. D. SKO w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję, a sprawę przekazał organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolejną wydaną w kontrolowanym postępowaniu - decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] organ I instancji odmówił przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionego gruntu z działki o nr geod. [...]. Powyższe rozstrzygnięcie ponownie zaskarżyli do SKO A. M. D. oraz P. D. i SKO w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] po raz drugi uchyliło wydane rozstrzygnięcie.

Trzecia decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] grudnia 2016 r. oznaczona jako [...] odmawiająca przywrócenia stanu poprzedniego na działce o nr geod. [...] lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, po jej zaskarżeniu do SKO w S., została decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...] uchylona w całości, a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Po rozpatrzeniu sprawy po raz kolejny Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...]:

1. nakazał M. A. B. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w postaci wykonania na należącej do niego działce nr geod. [...], przepustu z rury o przekroju 40 cm, usytuowanego przy najniższym miejscu działki nr geod. [...] i dalej przez działkę nr [...] w miejscu określonym na załączniku graficznym,

2. odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionego gruntu z działki nr geod. [...].

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji powołał się na brzmienie art. 29 ust. 1 i ust. 3 Prawa wodnego wyjaśniając, że do ich zastosowania niezbędne jest łączne zaistnienie dwóch przesłanek: 1) zdarzeń wywołanych przez właściciela gruntu, powodujących zmianę naturalnych stosunków wodnych oraz 2) powstanie skutków tych zdarzeń w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie.

Dalej organ poinformował, że w dniach 12 września 2014 r., 13 stycznia 2015 r., 26 sierpnia 2016 r. oraz 10, 17 i 24 marca 2017 r. przeprowadził oględziny działki o nr geod. [...] i działek sąsiednich o nr geod. [...] oraz powołał biegłego z zakresu melioracji, który w kwietniu 2015 r. opracował pisemną opinię na temat stosunków wodnych na przedmiotowym gruncie, uzupełnioną o opracowanie sporządzone w październiku 2016 r. i następne w czerwcu 2017 r. W trakcie tych wszystkich oględzin organ ustalił, że). Powołując się na ustalenia zebrane w toku oględzin oraz sporządzone w ramach postępowania opracowanie biegłego organ pierwszej instancji ustalił, że M. B., będący współwłaścicielem działki o nr geod. [...] leżącej pomiędzy działkami o nr geod. [...] należącymi do Skarżących, podwyższył teren swojej nieruchomości (nawiózł kruszywo zmieszane z gliną), co zakłóciło swobodny przepływ wody opadowej, odbywający się zgodnie z naturalnym spadkiem terenu z działki nr [...] poprzez działkę nr [...] i następnie działkę nr [...] aż do rowu łączącego jezioro Ł. i D. W tych okolicznościach stwierdził że ziściła się pierwsza przesłanka opisana w art. 29 Prawa wodnego. Dokonując z kolei analizy drugiej przesłanki ustawowej, dotyczącej związku pomiędzy zmianą stanu wody, a szkodą Wójt Gminy K. uznał, że w niniejszej sprawie szkodą dla gruntów stanowiących własność Skarżących może być szkoda w postaci braku swobodnej cyrkulacji wody pomiędzy działkami nr [...] i [...], a w konsekwencji większe nawodnienie części działki nr [...] kosztem działki nr [...], co potwierdziły ustalenia dokonane w trakcie oględzin. W celu zatem przywrócenia cyrkulacji wody, jaka miała miejsce przed dokonanym naruszeniem stosunków wodnych, organ pierwszej instancji zaproponował wykonanie przez M. A. B. przepustu z rurą o średnicy 40 cm, przeprowadzającego wodę z działki nr [...] na działkę [...], co zapewni usunięcie wszelkich szkód. Za niezasadne organ uznał z kolei nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego, ponieważ działka nr [...] zapewnia jedyny dojazd do innych nieruchomości (działek nr [...]).

Od powyższej decyzji odwołała się A. M. D. zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5, 6 i 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z § 4 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz 6 Uchwały Nr XII/94/15 Sejmiku Województwa P. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze S. " z dnia 22 czerwca 2015 r. na skutek odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego przez M. A. B., poprzez zebranie nawiezionego gruntu z działki nr [...], podczas gdy w świetle przywołanych regulacji: (-) obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych, zaś wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze uchwały sejmiku województwa, która określa jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów oraz zakazy właściwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego części, wynikające z potrzeb jego ochrony, (-) na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze S. " zakazuje się wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przecisztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych, (-) na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze S. " zakazuje się dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka, (-) na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze S. " zakazuje się likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno-błotnych, (-) działania podjęte przez M. A. B., polegające na podwyższeniu terenu swojej nieruchomości poprzez nawiezienie kruszywa zmieszanego z gliną, stanowią niewątpliwie prace ziemne trwale zniekształcające rzeźbę terenu, powodując jednocześnie zmianę stosunków wodnych, której istota polega na zakłóceniu swobodnego przepływu wody opadowej, odbywającego się dotychczas zgodnie z naturalnym spadkiem terenu z działki nr 42/10 poprzez działkę nr [...]i następnie działkę nr [...] do znajdującego się tam rowu, naturalnego obniżenia podmokłego obszaru łączącego dwa jeziora.

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez dokonanie całkowicie dowolnego, nie znajdującego odzwierciedlenia w materiale dowodowym niniejszej sprawy ustalenia, polegającego na błędnym przyjęciu przez organ I instancji, iż "w ocenie organu, ze względu na konieczność zapewnienia dojazdu do innych nieruchomości, dla których jest to jedyna droga dojazdowa, przywrócenie stanu poprzedniego byłoby niezasadne", podczas gdy: (-) organ I instancji zaniechał zbadania czy bez doprowadzenia do zmiany stosunków wodnych, tj. przed wykonaniem nasypu przez M. B., niemożliwe było przejście, czy też przejazd na sąsiednie nieruchomości oraz czy wykorzystana technologia wykonania drogi była jedyną umożliwiającą taki przechód lub przejazd, (-) jak wynika z treści ksiąg wieczystych nr [...], prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości przez Sąd Rejonowy w A. VIII Zamiejscowy Wydział ksiąg Wieczystych z siedzibą w S., zarówno działki stanowiące nieruchomości Skarżącej, oznaczone nr [...] jak również działki sąsiednie, stanowiące nieruchomość M. A. B. oraz M. B., oznaczone m.in. następującymi numerami: [...] stanowią nieruchomości o charakterze rolnym oraz nie są przeznaczone do wykorzystywania w celach budowlanych lub mieszkalno - rekreacyjnych, ze względu na ich położenie w obrębie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze S. ", co jednocześnie przesądza o braku konieczności modernizacji drogi dojazdowej do w/w nieruchomości, poprzez nawiezienie kruszywa zmieszanego z gliną, celem podniesienia oraz utwardzenia istniejącego dotychczas przejazdu, (-) przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ustanowienie służebności drogi koniecznej, a jedynie ocena czy spowodowanie przez właściciela danego gruntu zmiany stanu wody na tym gruncie, szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, co bezsprzecznie zachodzi w realiach przedmiotowej sprawy, implikując konieczność przywrócenia stanu poprzedniego,

3) naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., w związku z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wydanej w niniejszej sprawie decyzji, mającej charakter decyzji uznaniowej, przy czym zarzucane naruszenie polega na niedostatecznym i lakonicznym uzasadnieniu wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, polegającego na nałożeniu obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oraz odmowie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego, jak również na nie ustosunkowaniu się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał i omówił przepisy ustawy Prawo wodne, a także wskazał, że w sprawie bezspornym jest, że M. A. B., będący współwłaścicielem (razem z żoną M. B.) działki nr ewid. [...] leżącej pomiędzy działkami nr [...] należącymi do A. M. D. i P. F. D. w miejscowości Ł., podwyższył teren swojej nieruchomości - nawiózł kruszywo zmieszane z gliną, a podwyższenie terenu działki środkowej spowodowało zmiany stanu wody na tej działce i na działkach z nią sąsiadujących z obu stron. Powołując się z kolei na protokoły z dokonanych w sprawie oględzin oraz opracowania stanowiące uzupełnienie sporządzonej w sprawie opinii biegłego SKO ustaliło, że działki nr [...] stanowią użytki rolne, leśne i nieużytki, działka nr [...] jest użytkowana jako pastwisko, zaś działka nr [...] wzdłuż działki nr [...] nie jest w ogóle użytkowana, jest porośnięta krzewami. Działka nr [...] ma z kolei przeznaczenie rolne i stanowi tzw. drogę konieczną dla działek położonych nad jeziorem D., a teren wszystkich działek jest grząski i podmokły. Bezspornie ustalony stan faktyczny rozpatrywanej sprawy potwierdził, zdaniem SKO, potrzebę wydania decyzji przewidzianej w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Przy czym Wójt Gminy K. zasadnie wybrał drugą możliwość nakazując w zaskarżonej decyzji M. A. B. wykonanie przepustu na swoim gruncie o określonych parametrach i w określonym miejscu (wskazanym na załączniku graficznym), odmawiając jednocześnie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionego gruntu z działki nr geod.[...]. Po pierwsze, na wykonanie przepustu wskazał powołany biegły w pisemnym opracowaniu sporządzonym w kwietniu 2015 r. jako najbardziej właściwe rozwiązanie i podtrzymał to zdanie w opinii uzupełniającej sporządzonej w czerwcu 2017 r. Po drugie, wykonanie określonego w zaskarżonej decyzji przepustu na działce nr geod. []...] zagwarantuje swobodny przepływ wody powierzchniowej między działkami nr geod. [...], a więc doprowadzi do sytuacji pożądanej przez Skarżącą; pan B. - współwłaściciel działki nr geod.[...], którego działanie spowodowało naruszenie stosunków wodnych na trzech działkach, zaaprobował stanowisko biegłego i nakaz, jaki został do niego skierowany w zaskarżonej decyzji. SKO nie podzieliło jednocześnie zarzutu odwołania jakoby zaskarżona decyzja stała też w sprzeczności z zakazami, jakie obowiązują na Obszarze Chronionego Krajobrazu "Pojezierze S. ", w granicach którego leży przedmiotowa działka, przez co naruszała art. 23 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5,6 i 7 ustawy o ochronie przyrody w związku z § 4 ust. 1 pkt 4 uchwały dotyczącej obszaru chronionego krajobrazu. Zdaniem organu odwoławczego przewidziany ww. przepisami zakaz nie może być automatycznie utożsamiany z jakimkolwiek rodzajem ingerencji człowieka w rzeźbę terenu na swojej nieruchomości i nie obejmuje, ani nawiezienia gruntu na swoją nieruchomość, ani wykonania na niej przepustu.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł pełnomocnik skarżącej A. M. D. zarzucając jej:

1. art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące odmową nakazania przywrócenia stanu poprzedniego - czego domagała się skarżąca i nakazaniem wykonania urządzeń zapobiegających szkodom - co zaaprobował M. A. B.,

2. art. 23 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5,6 i 7 ustawy o ochronie przyrody w związku z § 4 ust. 1 pkt 4,5 i 6 uchwały Nr XII/94/15 Sejmiku Województwa P. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze S. " z dnia 22 czerwca 2015 r. na skutek odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego przez M. A. B. przy jednoczesnym, bezzasadnym przyjęciu, że takie rozstrzygnięcie nie pozostaje w sprzeczności z obowiązującym na terenie chronionym zakazem wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, zakazem likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno - błotnych, zakazem zmiany stosunków wodnych,

3. art. 107 § 1 w związku z art. 107 § 3 K.p.a., w związku z art. 39 ust. 3 Prawa wodnego, jak również art. 8 i 11 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, mającej charakter uznaniowy.

W obszernym uzasadnieniu skargi jej autor powtórzył argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy K., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zobowiązanie SKO w S. do wydania w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, decyzji co do istoty sprawy, nakazującej M. A. B. oraz M. B. przywrócenie stanu poprzedniego poprzez (-) zebranie nawiezionego gruntu z działki o nr ewid. [...] oraz z działek o nr ewid. [...] i [...], (-) usunięcie desek zabezpieczających przed osuwaniem się nawiezionego gruntu z działki o nr ewid. [...] na działki o nr ewid. [...]położone w Ł. w gminie K.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem, co wynika z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz.1369 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a..). Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).

W świetle powołanych kryteriów wniesiona skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego.

Kontroli legalności w niniejszym postępowaniu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2017r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 17 sierpnia 2017r. nakładającą na M. A. B. obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w postaci przepustu na działce nr geod. [...], położonej w miejscowości Łopuchowo zlokalizowanego w sposób pokazany na załączniku graficznym (pkt 1) i odmawiającą nakazania przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionego gruntu na działce o nr geod. [...] Materialnoprawną podstawą kwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.), który w ust. 1 stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: (1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; (2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Zgodnie z art. 29 ust. 2 Prawa wodnego na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z kolei, jak stanowi art. 29 ust. 3 tej ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Z powyższych przepisów wynika, że celem postepowania prowadzonego, tak jak w niniejszej sprawie, w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest ustalenie, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, czy zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Z dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wynika, że aktualizacja uprawnienia organu do nałożenia na właściciela gruntu obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom następuje, gdy spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: 1) doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie, 2) zmiana ta spowoduje szkodę na gruntach sąsiednich. Między zmianą stosunków wodnych na gruncie a szkodliwym jej wpływem na grunty sąsiednie winien zachodzić adekwatny (typowy, przeciętny) związek przyczynowy (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 609/08).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu organy rozstrzygające sprawę w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe, w toku którego zgromadziły bogaty materiał dowodowy potwierdzający wystąpienie okoliczności faktycznych, które uzasadniały zastosowanie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W sprawie bezsporne jest, bowiem że M. A. B., będący współwłaścicielem (razem z żoną M. B.) działki nr ewid. [...] położonej pomiędzy działkami nr [...] należącymi do Skarżącej i P. F. D. w miejscowości Ł., podwyższył teren swojej nieruchomości poprzez nawiezienie kruszywa zmieszanego z gliną. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w treści protokołów z oględzin (uzupełnionych dokumentacją fotograficzną) przeprowadzonych w dniach: 12 września 2014 r., 13 stycznia 2015 r., 26 sierpnia 2016 r., 10 marca, 17 marca i 24 marca 2017 r. oraz w pisemnej opinii biegłego z zakresu melioracji, sporządzonej w kwietniu 2016 r. i opracowania stanowiącego uzupełnienie wyżej powołanej opinii biegłego. Poza sporem pozostaje również fakt, że podwyższenie terenu działki Pana B. spowodowało zmiany stanu wody nie tylko na jego działce, ale i na działkach z nią sąsiadujących z obu stron. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że kontrolowane postępowanie i rozstrzygnięcie zapadło po wcześniejszym trzykrotnym rozpoznaniu tej sprawy przez organy administracji w administracyjnym toku instancji. W trakcie tych postępowań organy gromadziły materiał dowodowy zgodnie ze wskazaniami Kolegium, w efekcie czego zebrano wystarczające dowody potwierdzające zarówno dokonanie zmian stosunków wodnych na działce nr [...] przez Pana B., jak też wpływ tych zmian na szkodę w gruntach sąsiednich, tj. działkach o nr [...] należących do Skarżącej i P. F. D.

Tak ustalony stan faktyczny nie budzi zastrzeżeń żadnej ze stron toczącego się postępowania. Tym samym zasadnie - zdaniem Sądu - wydano decyzję na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Spór, który pojawił się na tle rozpoznawanej sprawy dotyczy natomiast obowiązku, jaki nałożony został zaskarżoną decyzją. W ocenie Skarżącej organ winien nakazać Panu B. przywrócenie stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionego gruntu z działki o nr ewid. [...], podczas gdy organy za wystarczające do rozwiązania zaistniałego stanu na gruncie uznały wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci przepustu na działce nr geod. [...]. W ocenie Sądu w tak zakreślonym sporze rację należy przyznać organom.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zawarte w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego sformułowanie "lub" wskazuje, iż to od uznania organu zależy, czy strona zostanie zobowiązana do przywrócenia stanu poprzedniego, czy też do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustawodawca wskazał bowiem dwa rozwiązania tj. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom, nie preferując żadnego z tych rozwiązań, pozostawiając wybór uznaniu organu administracyjnego. Wybrane rozwiązanie, powinno zapewnić skuteczne rozwiązanie problemu, ale też nie powinno w sposób zbędny obciążać właściciela, który dokonał zmiany stanu wody na gruncie. Organ w celu usunięcia szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na nieruchomości sąsiednie, winien nakazać w decyzji taki sposób zapobieżenia szkodom, jaki w okolicznościach danej sprawy będzie najskuteczniejszy i najprostszy do wykonania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 539/10, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie takim skutecznym i wystarczającym rozwiązaniem problemu zaistniałego w związku z naruszeniem stosunków wodnych było nakazanie, jak uczyniły to organy w zaskarżonej decyzji, wykonania urządzenia zapobiegającego szkodom w postaci przepustu na działce nr geod. [...] z jednoczesną odmową nakazania przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionego gruntu. Takie rozwiązanie w postaci przepustu zostało zaproponowane przez powołanego w toku postępowania – biegłego, który w pisemnym opracowaniu sporządzonym w kwietniu 2015 r. uznał jej jako najbardziej właściwe i podtrzymał to zdanie w opinii uzupełniającej sporządzonej w czerwcu 2017 r. Zdaniem biegłego wykonanie określonego w zaskarżonej decyzji przepustu na działce nr geod. [...] zagwarantuje swobodny przepływ wody powierzchniowej między działkami nr geod.[...] , a więc – jak słusznie podkreślił organ odwoławczy - doprowadzi do sytuacji pożądanej przez Skarżącą. Nie bez znaczenia dla trafności przyjętego rozwiązania jest fakt, iż Pan B. - współwłaściciel działki nr geod. [...], którego działanie spowodowało naruszenie stosunków wodnych na trzech działkach, zaaprobował stanowisko biegłego i nakaz, jaki został do niego skierowany w zaskarżonej decyzji. Stan zaś, w którym strona postępowania administracyjnego nie sprzeciwia się obowiązkowi wynikającemu z decyzji do niej skierowanej, jest wręcz stanem pożądanym. Ponadto na takie rozwiązanie pierwotnie zgodziła się sama Skarżąca, co potwierdza protokół z oględzin z dnia 12 września 2014 r., uznając je wówczas za wystarczające.

W zaistniałych okolicznościach, należy podzielić stanowisko organu, że przewidziane zaskarżoną decyzją rozwiązanie w postaci wykonania przepustu na działce o nr [...] jest optymalne i doprowadzi do usunięcia szkodliwego wpływu zmiany stanu wody na nieruchomości sąsiednie należące m.in. do Skarżącej. Nie ma zatem potrzeby, jak oczekiwałby tego Skarżąca, nakazywania przywrócenia stanu poprzedniego poprzez zebranie nawiezionego gruntu z działki o nr [...]. Orzeczona zaś w tym zakresie odmowa nie narusza też, wbrew zarzutom skargi, przepisów art. 23 ust. 1 i 2 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5, 6 i 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1 pkt 4, 5 i 6 uchwały nr XII/94/15 Sejmiku Województwa Podlaskiego w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze S. " (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2015 r., poz. 2122).

Przepis art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody określa bowiem jedynie cele i sposób tworzenia obszaru chronionego krajobrazu. Wskazuje, że taki obszar tworzony jest uchwałą sejmiku wojewódzkiego w celu zachowania cech charakterystycznych krajobrazu wyróżniającego się zróżnicowanymi ekosystemami, wartościowymi ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Z kolei przepis art. 24 ust. 1 tej ustawy zawiera ogólny katalog zakazów (dziewięć pozycji), jakie mogą być wprowadzone na obszarze chronionego krajobrazu. Z woli ustawodawcy wymienione w powyższym przepisie zakazy obowiązują na właściwym obszarze dopiero wówczas, gdy zostaną ujęte w uchwale sejmiku wojewódzkiego. Sejmik Województwa P. w dniu 22 czerwca 2015 r. podjął uchwałę nr XII/94/15 w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Sejneńskie" (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2015 r., poz. 2122), przewidując w § 4 ust. 1 siedem zakazów, które obowiązują w granicach obszaru objętego ochroną prawną. Wśród nich znajduje się co prawda zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych (pkt 4), zakaz dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wykorzystanie użytków rolnych i leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka (pkt 5) i zakaz likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i obszarów wodno - błotnych. Tym niemniej, jak słusznie stwierdziło SKO w zaskrzonej decyzji, są to zakazy o dużym stopniu ogólności i niedopuszczalna jest ich rozszerzająca interpretacja. W konsekwencji nieuzasadniony jest zarzut jakoby treść zaskarżonej decyzji stała w sprzeczności z powyższymi zakazami, w szczególności z zakazem wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu. Zakaz ten nie może być bowiem automatycznie utożsamiany z jakimkolwiek rodzajem ingerencji człowieka w rzeźbę terenu na swojej nieruchomości i nie obejmuje ani nawiezienia gruntu na swoją nieruchomość, ani wykonania na niej przepustu.

W niniejszej sprawie nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie nie doszło też do naruszenia zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i stanowiącej jej uzupełnienie zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.).

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały także należycie zinterpretowane i użyte. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.