Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 429/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2009-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 67a, art 120, art 187, art 190
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz (spr.),, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego K. O. w Ł. z dnia 21 [...] 2008 r., nr[...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za 2005 rok wraz z należnymi odsetkami 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu radcy prawnego P. M. kwotę brutto 219.60 zł (słownie: dwieście dziewiętnaście złotych sześćdziesiąt groszy), w tym VAT 39,60 zł (słownie: trzydzieści dziewięć złotych sześćdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 30 stycznia 2006 r. E. S., zwany dalej Skarżącym, zwrócił się do Wójta Gminy K. o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za 2005 rok. Wskazał, iż w orzeczeniu z 19 września 2005 r. lekarz rzeczoznawca Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego uznał go za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. W związku z powyższym był on zmuszony do wynajmowania pracowników w okresie nasilenia prac polowych, z czym wiążą się nakłady finansowe. Ponadto - z uwagi na warunki atmosferyczne - plony, które uzyskiwał z gospodarstwa rolnego znacznie się zmniejszyły, a jednocześnie znacznie wzrosły cen środków do produkcji rolnej. Z tych powodów nie jest on w stanie uiścić zaległości podatkowej za 2005 r.

Po rozpoznaniu sprawy decyzją z [...] marca 2006 r. nr [....] organ pierwszej instancji odmówił Skarżącemu umorzenia zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za 2005 r. w kwocie 1094,30 wraz z należnymi odsetkami w wysokości 94 zł. W uzasadnieniu stwierdził, że organ podatkowy może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. W ocenie Wójta Gminy K. o tego rodzaju przesłance "ważnego interesu" można mówić, np. w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, spowodowanych zdarzeniem losowym (np. powódź, pożar, kradzież lub inne zdarzenie uznane za wyjątkowe). Organ stwierdził, że z "ważnym interesem" możemy mieć do czynienia również wówczas, gdy podatnik znalazł się

w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub której nie mógł zapobiec, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej.

Odnosząc się do okoliczności podniesionych przez Skarżącego we wniosku

o umorzenie zaległości, organ podatkowy stanowczo stwierdził, że nie odgrywają one istotnego znaczenia i nie mają wpływu na treść merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Faktem jest, że podatnik, aby uzyskać większe dochody, musi ponieść pewne wydatki. Wiążą się z tym również nakłady związane

z wynajęciem pracowników, celem uniknięcia strat w produkcji rolnej. Organ podniósł jednak, że w ubiegłym roku umorzył E. S. jedną ratę zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za 2004 r., co wiązało się z wypadkiem przy pracy, któremu wnioskodawca uległ w 2005 r. Dodał, że podatnik dotychczas nie uregulował zobowiązania podatkowego w pozostałej części za 2004 r. i w podaniu z 30 stycznia 2006 r. wskazał na podobne argumenty, które znowu miałyby uzasadnić konieczność umorzenia zaległości podatkowej za kolejny, 2005 r. Ponadto organ wziął pod uwagę ogólną sytuację gospodarczą rolników gminy K., która w większości przypadków jest równie trudna jak Skarżącego.

Powyższa decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] czerwca 2006 r.

nr [....]. Od decyzji organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł Skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 8 maja 2007 r. wydanym w sprawie I SA/Bk 314/06 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w Ł. Sąd wskazał, iż organy podatkowe nie wyjaśniły, jaka jest aktualna sytuacja majątkowa podatnika, w tym jakie uzyskuje

on dochody i jakie ma wydatki, co w rezultacie mogłoby pozwolić na ocenę jego zdolności płatniczych. Nie wyjaśniono ponadto, jakie podatnik miał wydatki, będące drugim, równie istotnym elementem jego sytuacji majątkowej. Ponadto szereg zawartych w tej decyzji argumentów to ustalenia poczynione przed wydaniem decyzji z dnia

[...] czerwca 2005 r. Nr [....] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za 2004 r., które mogły być już nieaktualne.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania Skarżącego organ odwoławczy postanowił uchylić w całości zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę organowi

I instancji do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, gdyż uznano, iż zachodzi potrzeba ustalenia sytuacji majątkowej Skarżącego z uwzględnieniem jego aktualnych przychodów i wydatków.

Rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji pismem Nr [...] z dnia 4 grudnia 2007 r. poinformował stronę o prawie zapoznania się z całością zebranego w tej sprawie materiału dowodowego w terminie 7 dni od daty otrzymania powyższego pisma a następnie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2007 r. wezwał stronę do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia oświadczeń dotyczących jego sytuacji majątkowej, a w szczególności uzyskanych w roku 2006 dochodów z gospodarstwa rolnego oraz złożenia decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. M. o przyznanych płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 oraz poinformował Skarżącego o zamiarze przeprowadzenia oględzin tego gospodarstwa rolnego w terminie określonym odrębnym pismem.

W odpowiedzi na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji Skarżący nadesłał 6 kopii dokumentów, z których treści w trzech wypadkach wynika upadek trzech cielaków i jednego byka padniętych w okresie od 28 kwietnia 2007 r.

do dnia 29 września 2007 r. oraz jedno postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. Nr [....] w sprawie ustalenia kosztów niezbędnych do celowego przeprowadzenia egzekucji w łącznej kwocie 2179,02 zł, które obciążają Skarżącego oraz dwa wezwania Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. o potrącenie z renty lub emerytury Skarżącego kwoty 3178,29 zł. - przy wezwaniu Nr [...] z dnia 17 stycznia 2007 r. i kwoty 1448,72 zł. - przy wezwaniu Nr [...] z dnia 9 marca 2007 r. Ponadto Skarżący przedłożył dowód opłaty dla Urzędu Gminy w K. kwoty 1094,30 zł. Opłaty dokonano 23 sierpnia 2006 r.

W odpowiedzi na postanowienie organu I instancji z dnia 19 grudnia 2007 r. strona pismem z dnia 3 stycznia 2008 r. poinformowała Wójta Gminy K., iż bezpośrednie Opłaty rolne dla gospodarstwa rolnego wyniosły 16305,05 zł. Dochód z całego gospodarstwa rolnego za rok 2006 wyniósł 35000,00 zł. wliczając w to kwotę dopłaty bezpośredniej na to gospodarstwo. Natomiast wydatki za ten rok wyniosły 36900,00 zł. Są to kompleksowe wydatki na utrzymanie całego gospodarstwa i jego osoby. Do złej sytuacji majątkowej gospodarstwa rolnego Skarżącego w latach 2006 - 2007 przyczynił się wypadek rolniczy, któremu uległa strona w dniu 25 listopada 2005 r.

i katastrofalna susza panująca na tamtym terenie, a także prowadzenie gospodarstwa rolnego tylko przez samego podatnika oraz posiadanie budynków gospodarczych niedostosowanych do prowadzenia hodowli zwierząt, jak też kłopoty z użytkowaniem gruntów rolnych położonych we wsi Ż. W., które stanowią współwłasność jego

i rodziny M.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w Z. poinformowała Wójta Gminy K., iż Skarżący w roku 2006 nie osiągnął dochodu

z tytułu pobranej renty rolniczej gdyż prawo do renty nabył od dnia 28 grudnia 2006 r.

Od 1 stycznia 2008 r. renta ta wynosi brutto 531,14 zł.

Organ podatkowy pierwszej instancji wielokrotnie podejmował próbę ustalenia terminu oględzin, który odpowiadałby również samemu podatnikowi. W zawiadomieniu

z dnia 10 stycznia 2008 r. Wójt Gminy K. ustalił termin oględzin na dzień 05 lutego 2008 r. Podatnik w swoim piśmie z dnia 01 lutego 2008 r. wniósł o zmianę ww. terminu,

z uwagi na wcześniej umówioną wizytę u lekarza specjalisty. Wniosek ten został uwzględniony w piśmie z dnia 04 lutego 2008 r. Wójt Gminy K. powiadomił o nowym terminie

oględzin, tj. 5 marca 2008 r. Jednocześnie organ ten zwrócił się z prośbą o ewentualne wskazanie innego terminu oględzin przez podatnika, jednakże nie później niż na 12 marca 2008 r. Następnie, Skarżący w swoim piśmie z dnia 07 marca 2008 r. wniósł o pominięcie dowodu z oględzin gospodarstwa rolnego. Wniosek ten nie został jednak uwzględniony, o czym Wójt Gminy K. powiadomił podatnika w piśmie z dnia 17 marca 2008 r. Następny wyznaczony termin oględzin, tj. 08 kwietnia 2008 r., o godz. 9.00 również nie doszedł do skutku, gdyż Skarżący telefonicznie, w dniu 08 kwietnia 2008 r. o godz. 8.15 powiadomił urząd o swoim wyjściu z domu w celu załatwienia spraw Próbę dokonania oględzin podjęto także w dniu 15 kwietnia 2008 r. W konsekwencji oględziny gospodarstwa rolnego strony nie doszły do skutku.

Zamiast umożliwienia przeprowadzenia oględzin strona dołączyła jeszcze jeden dokument potwierdzający padnięcie w dniu 9 kwietnia 2008 r. jednego byka. W hodowli pozostało jeszcze 8 sztuk bydła. Dokument o padnięciu tego byka przekazano dla Wójta jako załącznik do oświadczenia strony z dnia 30 kwietnia 2008 r. w którym podano, iż renta rolnika strony wynosi tylko 360,00 zł.

Po analizie całości zgromadzonych dokumentów Wójt Gminy K. swoją decyzją Nr[....] z dnia [...]. maja 2008 r. odmówił Skarżącemu umorzenia zaległości podatkowej z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego za 2005 r. w kwocie 1094,30 zł. wraz z należnymi odsetkami w wysokości 373,00 zł.

Swoje stanowisko organ I instancji uzasadnił tym, iż strona posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 23,5 ha. W 2005 r. podatnik osiągnął dochód

z produkcji rolnej w wysokości 7837,83 zł. z tytułu sprzedaży zbóż, 1615,99 zł. z tytułu sprzedaży ziemniaków, 5083,00 zł z tytułu sprzedaży mleka. Strona od Syndyka Masy Upadłościowej GS "S. Ch." uzyskała kwotę 19000,00 zł. Strona

w 2005 r. nie składała wniosku o przyznanie dopłaty bezpośredniej. Z powyższego tytułu w 2004 r. strona uzyskała 17500,00 zł. Natomiast za rok 2006 dopłata bezpośrednia wyniosła 16305,05 zł. Jeżeli chodzi o wydatki strony, to z oświadczenia podatnika wynika, iż posiada zaległość w opłacie składek Gminnej Spółki Wodnej w kwocie około 2500,00 zł. Zalega z opłatą pięciu postępowań sądowych w kwocie 1300,00 zł. Przeciw tej osobie prowadzone jest także komornicze postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z.,

co zwiększa obciążenie podatnika. Podatnik podał także, iż w dniu 25 listopada 2005 r. uległ on wypadkowi rolniczemu co przyczyniło się do zwiększenia wydatków w jego gospodarstwie rolnym, bo sam prowadzi swoje gospodarstwo rolne. Dodatkowo podatnik podał także, iż ze względu na niefunkcjonalność budynków gospodarczych zdechły mu trzy cielaki. Straty w 2006 r. poczyniła także susza panująca na tym terenie.

Dochód rolnika za rok 2006 wyniósł 35000,00 zł. Natomiast łączne wydatki wyniosły 36900,00 zł. Z powyższych powodów - w opinii organu podatkowego - zapłacenie podatku za rok 2005 w kwocie 1094,30 zł. nie powinno powodować znacznego uszczerbku

w gospodarstwie rolnym podatnika.

Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący wnosząc odwołanie

do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.

Organ odwoławczy decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy, czemu dał wyraz w decyzji z dnia [....] sierpnia 2008 r. Nr [...].

Na decyzję organu odwoławczego Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W swojej skardze do Sądu skarżący zarzuca skarżonej decyzji naruszenie:

1) art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U.

z 2005 r. Nr 8 poz.60 z późn. zm.) poprzez odmowę umorzenia zaległości podatkowej, gdy stan faktyczny upoważniał organ podatkowy do podjęcia decyzji

o umorzeniu zaległości podatkowej,

2) naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez dowolną i wybiorczą ocenę zebranych dowodów i faktów powszechnie znanych,

3) błędną wykładnię art. 190 § 2 Ordynacji podatkowej polegającą na tym, iż oba organy nakładają na stronę przymus osobistej obecności przy przeprowadzenia dowodu, a nie przyjęcia poglądu, że strona "ma prawo" uczestniczenia

w przeprowadzeniu takiego dowodu.

4) wadliwego przeprowadzenia postępowania przez Wójta Gminy K., który postanowieniem z dnia 4 grudnia 2007 r. [....] wezwał podatnika

do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co oznacza zakończenie postępowania a następnie powiadomił go pisemnie w sprawie oględzin.

Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji obu organów i przekazania sprawy Wójtowi Gminy K. do ponownego rozpatrzenia.

W skardze wskazano, iż organy podatkowe nie uwzględniły trudnej sytuacji podatnika, a w szczególności faktu samotnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, choroby i długotrwałej niezdolności do pracy co miało wpływ na dochody

z gospodarstwa. Nie uwzględniono także długotrwałej suszy. W opinii Skarżącego organ odwoławczy pominął wzrost cen paliwa, wzrost kosztów pracy, co w sytuacji konieczności wynajmowania pracowników zwiększa wydatki.

W odpowiedzi na skargę SKO w Ł. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

- Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo

ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną

w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego,

który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów

i wniosków skargi.

Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, a także prawa procesowego, w sposób który mógłby istotnie wpłynąć na wynik sprawy, co upoważniałoby Sąd do uchylenia badanej decyzji

w całości albo w części w oparciu o powołany powyżej przepis art. 145 § 1

pkt 1 p.p.s.a.

Podstawą materialnoprawną badanej decyzji jest przepis art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) stanowiący, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki

za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Z przepisu tego wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ podatkowy może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi podatkowej jest prawem,

a nie obowiązkiem organów podatkowych. W konsekwencji, jeżeli nawet zaistnieją przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć należnych kwot.

Nie ma definicji legalnej uznania administracyjnego. Zdefiniowania uznania administracyjnego podjęli się natomiast niektórzy przedstawiciele doktryny prawa administracyjnego. Ogólnie rzecz ujmując uznanie administracyjne należy łączyć

z przyznaniem organowi administracyjnemu możliwości kształtowania sytuacji prawnej adresatowi normy za pośrednictwem określonych czynności prawnych, zwłaszcza aktu administracyjnego. Pozostawienie przez normę prawną organowi administracyjnemu wyboru konsekwencji prawnych zaistnienia określonego stanu faktycznego, objętego hipotezą tejże normy stanowi istotę uznania administracyjnego (M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983, s. 63). Według J. Zimmermanna uznanie administracyjne polega na przyznaniu organom administracji publicznej możliwości dokonania wyboru dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę,

a równowartościowych prawnie rozwiązań, przy czym wybór ten nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale jest ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie (J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 116).

Uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Kontrola sądu sprowadza się w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego

i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy.

Mając na uwadze powyższe rozważania należy dojść do wniosku,

że zaskarżona decyzja nie zapadła w ramach uznania administracyjnego.

Z uzasadnienia decyzji obu instancji wynika bowiem wyraźnie, że organy podatkowe nie stwierdziły istnienia którejkolwiek z dyrektyw kierunkowych wyboru, określonych w art. 67a Ordynacji podatkowej, jakimi są, po pierwsze, ważny interes podatnika oraz, po drugie, interes publiczny. Skoro tak to nie można w opisanej sprawie

w ogóle rozważać o uznaniu administracyjnym w ścisłym tego pojęcia znaczeniu.

Organy podatkowe w niniejszej sprawie nie tyle orzekały w ramach uznania administracyjnego, co stosowały (w tym również dokonywały interpretacji) przepisy prawa zawierające pojęcia nieostre, jakimi są niewątpliwie "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Uznanie administracyjne odróżnić natomiast należy

od procesu interpretacji pojęć nieostrych, z którym wiąże się pewien luz w działaniu administracji podatkowej - a ściślej rzecz ujmując - w procesie wykładni prawa. Nie jest to jednak luz decyzyjny, który jest cechą uznania administracyjnego. Dokonując wykładni wskazanych wyżej pojęć nieostrych zauważyć należy, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Z tego względu ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Generalnie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika, i że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, i które

są niezależne od sposobu jego postępowania.

W najnowszym orzecznictwie pojawiają się jednak opinie, iż z treści przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie da wywieść się wniosku, że o ważnym interesie podatnika można mówić tylko w przypadku zdarzeń nadzwyczajnych, których podatnik nie mógł przewidzieć i którym nie mógł zapobiec (wyrok WSA

z 2006.08.29, sygn. akt III SA/Wa 497/05). Nie negując wskazanego stanowiska podkreślić jednak należy, że następstwem jego akceptacji jest wzrost znaczenia czynnego udziału strony w postępowaniu w przedmiocie przyznania preferencji podatkowych.

O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości podatkowej. Podkreślić jednak należy, że owe zobiektywizowane kryteria są najlepiej znane samemu wnioskodawcy. Ważnego interesu podatnika nie można natomiast utożsamiać subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej.

Podkreślić zatem należy, że na podatniku, który ubiega się o przyznanie ulgi

w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, spoczywa obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione

są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1999 r., III SA 7580/98, Lex Polonica Maxima oraz S. Presnarowicz, Ulgi i zwolnienia uznaniowe w Ordynacji podatkowej, Warszawa 2001, s. 111).

W opinii Sądu ustalenie istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika jest możliwe dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego uwzględniającego całokształt okoliczności związanych z sytuacją wnioskodawcy, w tym

w szczególności odnoszących się do stanu kondycji gospodarczej i ekonomicznej podatnika. Przesłanki tej nie można natomiast wywodzić z pojedynczych okoliczności mających negatywny wpływ na podatnika, które eksponował skarżący w toku postępowania podatkowego. Trudno także uznać za okoliczności przemawiające

za zastosowaniem preferencji podatkowej obiektywnych faktów gospodarczych związanych ze wzrostem cen surowców produkcji rolnej i kosztów produkcji. Okoliczności te jako że mają charakter obiektywny, dotykają każdego producenta rolnego. Fakty te – w opinii Sądu - bez odniesienia się do ogólnej sytuacji Skarżącego, nie mogą być brane jako okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika.

W toku postępowania organy podatkowe przeprowadziły z urzędu postępowanie dowodowe, w którym podjęto czynności celem ustalenia stanu faktycznego. Organ podatkowy wezwał Skarżącego do przedłożenia oświadczeń

o jego sytuacji majątkowej, w szczególności o wysokości dochodów uzyskanych

z działalności rolniczej oraz przedłożenia decyzji dotyczących przyznanych płatności bezpośrednich. Organowi pierwszej instancji nie udało się natomiast przeprowadzić oględzin gospodarstwa rolnego Skarżącego, a to z uwagi na jego postawę w toku postępowania. Próby podjęcia wskazanej czynności dowodowej były w niniejszej sprawie w opinii sądu jak najbardziej uzasadnione z uwagi na treść art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W żadnym wypadku działań podjętych przez organ podatkowy pierwszej instancji nie sposób oceniać jako dokonanych z naruszeniem art. 190 § 2 Ordynacji podatkowej.

W następstwie tak ustalonego stanu faktycznego, z uwzględnieniem argumentacji Skarżącego wyrażonej w pismach procesowych, dokonując wykładni pojęcia "ważnego interesu podatnika", organ podatkowy był uprawniony

do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie nie występuje wskazany interes.

Nie można zgodzić się z zarzutem podniesionym na rozprawie, jakoby

w zaskarżonej decyzji były błędy dotyczące powierzchni użytków gospodarstwa rolnego. Otóż w swojej decyzji organ odwoławczy wskazał ogólną powierzchnię gospodarstwa rolnego Skarżącego, wynoszącą 23,5 ha bez szczegółowego wskazania użytków i nieużytków rolnych (str. 5 zaskarżonej decyzji).

Ażeby organ podatkowy mógł podjąć decyzję w sprawie umorzenia zaległości podatkowej musi mieć także na uwadze interes publiczny, który przemawia

za przyznaniem preferencji podatkowej. Jest to bowiem kolejna, druga dyrektyw kierunkowa wyboru. Dostrzec jednakże należy, że tan sam interes publiczny wymagaj również, by zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany. Interes publiczny, będący przesłanką umorzenia zaległości podatkowej, winien być rozumiany jako dyrektywa nakazująca mieć

na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (bądź określonej społeczności) takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu, korekta jego błędnych decyzji itp. (zob. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2007, s. 468). W przedmiotowej sprawie tak rozumiany interes społeczny nie zaistniał,

na co również zwróciły uwagę organy podatkowe i czemu dały wyraz w uzasadnieniu decyzji.

W dalszej kolejności należy wskazać, iż nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika Skarżącego odwołującą się faktu przyznania Skarżącemu pomocy prawnej, w tym w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Otóż instytucja pomocy prawnej służyć ma na wypełnieniu zagwarantowanego w Konstytucji prawa sądu (art.45 ust. 1 Konstytucji RP). W kontekście zasady powszechności opodatkowania uregulowanej w art. 84 Konstytucji RP, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego nie może zatem determinować organów podatkowych w przyznaniu podatnikowi ulgi w spłacie podatków. Nie stanowi także punktu odniesienia przy weryfikacji przez Sąd decyzji wydawanych przez organy podatkowe. Rozstrzygnięcie dotyczące ulgi uznaniowej w spłacie podatku w każdym przypadku jest autonomiczną decyzją organu prowadzącego postępowanie w konkretnej sprawie.

Mając powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że organ odwoławczy,

jak i organ pierwszej instancji, podejmując zaskarżoną decyzję dokonał poprawnej wykładni pojęć będących kierunkowymi dyrektywami wyboru, określonymi w art. 67a Ordynacji podatkowej. Nie stanowi także wady procesowej, która mogłaby mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wezwanie podatnika pismem z dnia 4.12.2007 r. do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

Zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy nie naruszono również wskazanych w skardze ogólnych zasad postępowania podatkowego zawartych w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Analizując, czy zachodzi w sprawie ważny interes podatnika lub interes publiczny, organ podatkowy prawidłowo uznał, że okoliczności wskazane

przez skarżącego we wniosku i w odwołaniu, a także przedłożone w toku postępowania, są niewystarczające do przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej, albowiem nie są okolicznościami wyróżniającymi sytuację skarżącego od sytuacji innych podatników.

Podkreślić należy, że niepowodzenia związane z prowadzeniem

samotnie gospodarstwa rolnego nie mogą w każdym przypadku skutkować obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowej. Musi bowiem przede wszystkim wystąpić ważny interes podatnika lub interes publiczny. To w szeroko ujętym interesie podatnika leży współdziałanie z organem w toku postępowania podatkowego, którego przedmiotem jest orzeczenie o preferencji podatkowej. Wykazanie istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika daje podstawę

do ewentualnego zastosowania preferencji podatkowej. Uniemożliwienie natomiast przez podatnika przeprowadzenia postępowania dowodowego pomimo wielokrotnych prób organu podatkowego, w opisanej sprawie skutkowało tym, że organ ten nie mógł ustalić stanu faktycznego i stwierdzić, czy zaistniał ważny interes podatnika.

Wymaga także podkreślenia, że wszelkie odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania muszą być uzasadnione szczególnymi względami

i to nawet gdy sytuacja podatnika jest niewątpliwie trudna i wymagająca podjęcia szeregu działań, nie zawsze dla niego korzystnych. Takich zaś względów skarżący - w ocenie Sądu - nie wskazał.

Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku,

na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.