Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 556/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 2, 3 i 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 30 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2019 roku sprawy ze skargi E. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a; 3b i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300; dalej jako: "u.s.u.s.") oraz w związku z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 dalej jako : "rozporządzenie"), odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 47 649,29 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres 04/2013-05/2016 w łącznej kwocie 33 804,43 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 02/2013-09/2013, 02/2014-07/2014, 01/2015-05/2016 w łącznej kwocie 11 025,81 zł,

c) Fundusz Pracy - za okres 04/2013-05/2016 w łącznej kwocie 2 819,05 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że E. D. prowadziła działalność gospodarczą jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 22.12.2012 r. (ZUS ZFA) do 27.06.2016 r. (ZUF ZWPA) pod nazwą A W związku z niewywiązaniem się z obowiązku opłacania składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na jej koncie powstały zaległości.

Pismem z 29.10.2018 r. E. D. zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległości z ubezpieczeń społecznych w całości, wskazując, iż nie jest w stanie ponieść tak wysokich kosztów. Poinformowała, że dług nie powstał z jej winy. W grudniu 2012 r. zakupiła 100 procent udziałów spółki A, a księgowa zgłosiła ją do ZUS jako pracownika zatrudnionego na 1 etat. Oznajmiła, że składki opłacała regularnie, a ZUS zorientował się, że jest ona źle zgłoszona do ubezpieczeń społecznych dopiero jak zaszła w ciążę i zaczęto jej wypłacać zasiłek chorobowy. Podniosła, że mimo, iż miała umowę o pracę i regularnie odprowadzała składki na ubezpieczenia społeczne odmówiono jej zasiłku chorobowego, macierzyńskiego oraz nakazano zwrot pobranego zasiłku chorobowego. Dodała, że obecnie ZUS żąda, aby opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne za okres kiedy posiadała 100 procent udziałów spółki A jako jej jedyny wspólnik. Poinformowała, że nie jest w stanie ponieść takich kosztów, gdyż od czerwca 2016 r. nie jest właścicielem spółki A. Obecnie jej sytuacja finansowa jest zła, została skierowana z Urzędu Pracy na staż, po odbyciu którego pracodawca zatrudnił ją na ½ etatu. Oznajmiła, że jej miesięczne dochody łącznie z zasiłkami z GOPS wynoszą ok. 2 000 zł, ma na utrzymaniu dwoje dzieci 10 lat i 2,5 roku. Poinformowała, że gdy odmówiono jej wypłaty zasiłku macierzyńskiego nie była w stanie spłacać zobowiązań finansowych przez co popadła w długi, które teraz spłaca u komornika. Często musi wyliczać pieniądze nawet na codzienne zakupy niezbędne do utrzymania. Oświadczyła, że obecnie jest jej ciężko zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe swoje i rodziny, a jeśli dojdzie jeszcze zobowiązanie wobec ZUS będzie to już nie możliwe. Poinformowała również, że nie ma środków na spłatę nienależnie pobranego zasiłku, gdyż nie ma już tych pieniędzy, wydała je na potrzeby rodziny (żywność, leki, środki czystości). Zobowiązała się do przedłożenia wszystkiej dokumentacji finansowej oraz do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Poinformowała, że czuje się pokrzywdzona, ponieważ musi jeszcze raz zapłacić składki, które według niej były odprowadzone, jako od pracownika spółki A, a pomimo tego i tak nie mogła skorzystać z zasiłku chorobowego i macierzyńskiego.

W złożonym oświadczeniu majątkowym E. D. dodatkowo wyjaśniła, że pracowała do grudnia 2018 r. Aktualnie poszukuje pracy, ale z uwagi na to, że mieszka w małej miejscowości i nie posiada środka transportu, a połączenia autobusowe są bardzo ograniczone ma trudności w jej znalezieniu. Poinformowała również, że zamieszkuje w domu, który należy do jej matki, ponieważ nie stać ją na zamieszkanie w innym miejscu. Dodała, że dom w każdej chwili może zostać zabrany mamie z uwagi na dużą wartość należności na hipotece. Oznajmiła, że miesięczne dochody czasami nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych rodziny (np. gdy zachoruje dziecko). W przypadku konieczności spłaty należności musiałaby wybierać pomiędzy zakupem podstawowych produktów zaspokajających potrzeby rodziny a spłatą zobowiązań. Dodała również, że zobowiązanie wobec ZUS (nienależnie pobrany zasiłek chorobowy) nie zostało przez nią uregulowane. Podniosła kwestię podlegania ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w związku z czym, w dniu [...]. została wydana decyzja przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. Inspektorat w Z. Z wydaną decyzją nie zgodziła się i pismem z dnia 21.04.2018 r. złożyła do Sądu Okręgowego w Ł. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odwołanie, który wyrokiem z dnia 11.10.2018 r. sygn. akt VIII U 1105/18 Sąd oddalił.

Zakład ustalił, że na dzień 23.06.2016 r. pod wcześniejszym nazwiskiem W. wnioskodawczyni posiadała 17 500 udziałów o łącznej wartości 875 000 zł w A Sp. z o.o. NIP: [...]

Pismem z dnia 28.01.2019 r. I Oddział ZUS w Ł. zawiadomił wnioskodawczynię o wszczęciu postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, informując również o możliwości złożenia dokumentów obrazujących sytuację materialną, zdrowotną, a także dokumentów potwierdzających okoliczności podnoszone przez nią we wniosku o umorzenie.

W toku postępowania o umorzenie należności z tytułu składek E. D. przedłożyła następujące dokumenty:

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 12.02.2019 r.,

- decyzję Starosty [...] z dnia [...]

- upomnienie ZUS I O/Ł. z dnia 08.01.2019 r.,

- pismo ZUS I O/Ł. z dnia 18.04.2018 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał własnych ustaleń na podstawie poniższych danych:

- informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów,

- informacji z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych,

- decyzji ZUS nr [...]

- odwołania z dnia 21.04.2018 r. od decyzji ZUS I O/Ł. Inspektorat w Z.

- wyroku Sądu Okręgowego w Ł., sygn. akt VIII U 1105/18 z dnia 11.10.2018 r.,

-informacji z Krajowego Rejestru Sądowego.

Zawiadomieniem z 08.03.2019 r. wnioskodawczyni została poinformowana, że zostało zakończone postępowanie wyjaśniające prowadzone w sprawie umorzenia należności z tytułu składek oraz o tym, że przysługuje jej prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Z tego prawa wnioskodawczyni nie skorzystała.

W ocenie organu analiza dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wykazała, że E. D. prowadziła działalność gospodarczą jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 22.12.2012 r. (ZUS ZFA) do 27.06.2016 r. (ZUF ZWPA) pod nazwą A SP. Z O.O. Poinformowała, że jest mężatką (co zostało potwierdzone w trakcie toczącego się postępowania), prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem – D. D., który nie posiada dochodu oraz dwójką małoletnich dzieci. Jej małżonek figuruje w bazie danych KSI ZUS od 08.08.2017 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Oświadczyła, że nie pracuje zarobkowo, posiada dochód z tytułu alimentów w kwocie 200 zł. Oznajmiła, że nie pobiera świadczenia z Urzędu Pracy, do akt sprawy załączyła decyzję Starosty [...], z której wynika, że została uznana za osobę bezrobotną z dniem 24.01.2019 r. bez prawa do zasiłku, informacje te zostały potwierdzone w bazie danych KSI ZUS. Ponadto poinformowała, że pobiera zasiłek z pomocy społecznej w kwocie

1 219 zł (tj. świadczenie 500+ i zasiłek rodzinny), nie korzystała z innych form wsparcia.

Z ustaleń Zakładu wiadomo, że pod adresem wskazanym przez E. D. zamieszkuje również jej matka, która posiada własne źródło dochodu. W oświadczeniu majątkowym E. D. wykazała, że ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 500 zł, w tym z tytułu: opłat eksploatacyjnych - 300 zł, innych - 200 zł. Do akt sprawy wnioskodawczyni nie załączyła dokumentów potwierdzających ponoszone koszty. Poinformowała, że posiada zobowiązania pieniężne w ZUS z tytułu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2 400 zł, miesięcznie 100 zł. Oświadczyła, że zobowiązanie spłacane jest w formie egzekucji prowadzonej przez Komornika M. D. oraz w formie układu ratalnego w wysokości 200 zł miesięcznie. Oznajmiła, że nie posiada majątku ruchomego, nieruchomości, jest właścicielką rachunku bankowego - stan środków na rachunku wynosi 0 zł oraz innych składników mienia ruchomego o łącznej wartości 1 200 zł (telewizora i lodówki). Wnioskodawczyni nie posiada pojazdów, jest współwłaścicielką nieruchomości gruntowej (w części 3/8) o nr [...] położonej w gminie O., miejscowość S.- jest to działka gruntowa zabudowana domem letniskowym o pow. 0,1198 ha. Na nieruchomości ustanowiona jest hipoteka na rzecz Banku Spółdzielczego w O. Oddział w P. w kwocie 84 tys. zł.

Organ ustalił również, że w sprawie E.D. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS, które jest częściowo skuteczne, na przestrzeni ostatnich 6 miesięcy nastąpiła wpłata egzekucyjna w kwocie 230 zł.

Należności z tytułu składek figurujące na koncie płatnika są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Na zawieszenie biegu terminu przedawnienia wpłynęło wszczęcie - w miesiącu 04/2014 roku - postępowania egzekucyjnego nadal prowadzonego przez Dyrektora O/ZUS oraz postępowanie dotyczące ustalenia obowiązku podlegania przez wnioskodawczynię ubezpieczeniom społecznym jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie powołała sytuacji zdrowotnej zarówno własnej jak i członków rodziny. Wnioskodawczyni nie wskazała także podstawy prawnej, w oparciu o którą ZUS ma rozpatrzyć wniosek, w związku z tym został on rozpoznany w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w jej sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300).

W pierwszej kolejności organ odwoławczy, powołując treść art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. wskazał, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie ww. przepisów. W stosunku do działalności E.D. nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b, nie zachodzą w stosunku do jej zadłużenia. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Zobowiązanie wnioskodawczyni jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również w jej sytuacji nie ma zastosowania.

Organ wskazał dalej, że E. D. nie prowadzi działalności gospodarczej. Jest współwłaścicielką nieruchomości. W stosunku do jej zadłużenia prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził jednak dotychczas braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Na tym etapie nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Na tej podstawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6. Organ powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 15.12.2009 r. (sygn. V SA/Wa 969/09) wskazał, że postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przestanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Z tych powodów nie zachodzą wobec wnioskodawczyni przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to w ocenie organu pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3. ustawy o s.u.s.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odnosząc się z kolei do ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) wskazał, że zawarte w tych przepisach przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie jest zarezerwowane dla sytuacji nadzwyczajnych (wyjątkowych, krytycznych), gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań (zarówno w formie jednorazowej spłaty, jak też w formie wpłat dokonywanych w dłuższym okresie, np. w ramach umowy ratalnej lub przymusowego dochodzenia należności), a także nie ma perspektywy poprawy i zmiany tej sytuacji. Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia należności w oparciu o zapisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. W ocenie Zakładu okoliczności w nim wymienione (pkt 1-3) w niniejszej sprawie nie zachodzą. Organ wskazał również, że nie zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. E. D. nie powołała również swojej sytuacji zdrowotnej. Nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia, a także żadnego dokumentu stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy orzeczoną na stałe, które świadczyłoby o trwałym wykluczeniu jej z rynku pracy. Nie wspomniała również o konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Nie udowodniła zatem w ocenie organu, że istnieją przeszkody w świadczeniu pracy - ze względu na jej trudności zdrowotne (bądź członka rodziny), które uniemożliwiają zarobkowanie, a tym samym uzyskiwanie środków na spłatę zadłużenia wobec Zakładu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykluczył również możliwość umorzenia należności z tytułu składek ze względu na trudną sytuację finansową wnioskodawczyni, która w przypadku spłaty przez nią zadłużenia pozbawiłaby rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia). Z informacji uzyskanych od E. D. wynika, że posiada miesięczne dochody w wysokości ok. 1 419 zł, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem oraz dwójką małoletnich dzieci. W oświadczeniu majątkowym zaznaczyła, że ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 500 zł, spłaca zobowiązania pieniężne w wysokości 200 zł. Z ustaleń własnych Zakładu wiadomo, że pod adresem wskazanym przez wnioskodawczynię zamieszkuje również jej matka, która posiada własne źródło dochodu, zatem przypuszczalnie partycypuje w kosztach utrzymania - sama wnioskodawczyni poinformowała, że obecnie zamieszkuje w domu, który należy do jej mamy. Ponadto organ zaznaczył, że E. D. jest osobą młodą - w wieku największej aktywności zawodowej, nie udowodniła ona żadnych problemów zdrowotnych uniemożliwiających lub w znacznym stopniu ograniczających jej możliwość zdobycia środków na spłatę zadłużenia. Figuruje jako osoba bezrobotna zarejestrowana w PUP, co świadczy o gotowości do podjęcia pracy. Organ zauważył, że formalny status osoby bezrobotnej daje możliwość otrzymania pomocy w celu uzyskania zatrudnienia, przygotowania zawodowego osób dorosłych, a także możliwość skorzystania z różnych aktywnych form przeciwdziałaniu bezrobociu (m.in. roboty publiczne, prace interwencyjne, prace społecznie użyteczne).

Organ odnosząc się do podniesionej przez wnioskodawczynię trudnej sytuacji finansowej, wskazał, że poza świadczeniami związanymi z rodzicielstwem E. D. nie korzysta z pomocy społecznej. Zatem w ocenie Zakładu otrzymywane przez nią środki są wystarczające, aby zapewnić utrzymanie rodzinie.

ZUS wskazał również, że w przypadku trudności w jednorazowym uregulowaniu należności wobec ZUS ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość udzielenia ulgi w formie układu ratalnego. W ramach udzielonej ulgi istnieje możliwość dostosowania warunków spłaty do sytuacji materialnej wnioskodawczyni, umożliwiając tym samym regulowanie zobowiązania, przy jednoczesnym zapewnieniu środków utrzymania.

W stosunku do zadłużenia E. D. jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zawiesza bieg terminu przedawnienia, a tym samym wydłuża okres możliwości dochodzenia należności, zatem podjęcie decyzji o ich umorzeniu na obecnym etapie byłoby przedwczesne. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu. Na tym etapie postępowania ZUS nie może jednoznacznie wykluczyć, że w przyszłości wnioskodawczyni nie będzie osiągała dochodów z tytułu pracy zarobkowej. Wiek E. D. pozwala na aktywność zawodową i uzyskanie dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia. Organ wskazał, że wnioskodawczyni zaznaczyła, że obecnie poszukuje pracy. Sam brak środków finansowych nie przesądza o możliwości umorzenia zaległości z tytułu składek, gdyż nawet w sytuacji gdy wnioskodawczyni nie posiada środków na zaspokojenie należności, istnienie zaległości nie zmienia jej sytuacji majątkowo-rodzinnej, a jedynie wpływa na brak możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Nie istnieją też, opisane w treści rozporządzenia, szczególne okoliczności przemawiające za natychmiastowym uwolnieniem E. D. od ciążącej na niej zaległości.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w uzasadnieniu wniosku organ powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie z 24.10.2017 r., sygn. akt I SA/RZ 592/17 zaznaczył, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia - które wnioskodawczyni powołała - ocenie podlega wyłącznie jej sytuacja w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzeniu.

Organ podkreślił także, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych we właściwej wysokości, w tym należności z tytułu składek. Nie bez znaczenia w ocenie organu pozostaje również fakt, że w okresie powstania zaległości wnioskodawczyni posiadała udziały w spółce A Sp. z o.o. NIP: [...] o łącznej wartości 875 000 zł, zatem po sprzedaży posiadanych udziałów dysponowała środkami finansowymi, które mogły zostać przeznaczone na pokrycie zaległych składek ZUS. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że zapłata należności spowoduje konieczność sięgnięcia przez wnioskodawczynię do środków ze strony państwa (otrzymanie zasiłków z pomocy społecznej), ponieważ nie będzie ona w stanie zaspokoić swoich potrzeb materialnych, zwłaszcza, że obecnie pomimo powoływanej przez E. D. trudnej sytuacji finansowej nie korzysta z pomocy społecznej poza świadczeniami związanymi z rodzicielstwem. Wiek wnioskodawczyni pozwala na aktywność zawodową i uzyskanie dochodów, co pozwoliłoby na spłatę zadłużenia wobec ZUS, np. w formie zawartego z ZUS układu ratalnego na dogodnych dla niej warunkach. Ponadto jest ona współwłaścicielką nieruchomości. Wobec E. D. toczy się także postępowanie egzekucyjne, które nie zostało zakończone.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada żadnych przelewów, ani środków pieniężnych na koncie, zaś kwota 230 zł ściągnięta tytułem wpłaty egzekucyjnej należała do jej mamy, która jest współwłaścicielką konta. Skarżąca podniosła, że opłacenie należności pozbawiłoby ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie jest w stanie spłacić swojego zadłużenia ani w całości, ani w chwili obecnej na raty. Nie pozwala jej na to jej sytuacja materialna – nie byłaby w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb swoich dzieci. Ponadto skarżąca wskazała, że nie czuje się winna zaistniałej sytuacji, gdyż dług nie powstał z jej winy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] odmawiająca E. D. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 47.649,29 zł.

Na wstępie wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." lub "ustawa" ustalona została zasada, w myśl której należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 ustawy i zachodzą, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Podkreślić należy, że wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Z treści cyt. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przejść do rozważania dalszych okoliczności, które będą uzasadniały umorzenie zadłużenia, bądź odmowę umorzenia.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm zawartych w art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

Podkreślić należy, że wskazane powyżej przepisy określają wyłącznie uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast, co należy mocno wyartykułować, kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie ZUS w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3, bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór konsekwencji prawnej, to drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne swojego wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, ani materialnego, skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje wyczerpująco na przesłanki, jakimi kierował się Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawiając E.D.umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

Podkreślić należy, iż płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Trzeba przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 kwietnia 2019 roku, I SA/Gd 358/19, Lex numer 2653212). Ponadto przy ocenie spełnienia przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości, organ powinien brać pod uwagę także, czy istnieją po stronie osoby składającej wniosek okoliczności świadczące o możliwości zmiany sytuacji majątkowej.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ dostatecznie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ uwzględnił wszystkie okoliczności podane przez skarżącą oraz okoliczności wynikające z danych będących w posiadaniu organu.

Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że organ przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia wszystkie twierdzenia skarżącej dotyczące jej sytuacji materialnej i ponoszonych wydatków, jak również miał na uwadze jej sytuację zdrowotną. Organ szczegółowo przedstawił ustalenia, na których oparł swoje wnioski o braku podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy będący podstawą rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. Podnoszone zaś przez skarżącą okoliczności dotyczące przyczyny powstania zadłużenia oraz braku jej winy w powstaniu długu nie miały wpływu na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Przy badaniu przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia, nie ma znaczenia kwestia ustalenia, z jakich przyczyn skarżący składek nie opłacał, lecz istotna jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego,

w kontekście możliwości spłaty zaległości z tytułu składek. Przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione nie zostały przewidziane, jako samodzielna przesłanka umorzenia należności (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2051/13).

W ocenie Sądu wnioski, które organ wyprowadził z informacji przedstawionych przez stronę w oświadczeniu i dokumentach są trafne. Organ analizując stan faktyczny słusznie stwierdził, że brak jest podstaw do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W stosunku do działalności E. D. nie było bowiem prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b, nie zachodzą w stosunku do jej zadłużenia. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Zobowiązanie wnioskodawczyni jest wyższe, niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a w sytuacji skarżącej także nie ma zastosowania.

Należało zgodzić się również z organem, że na tym etapie nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jak wynika z ustaleń ZUS w stosunku do skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS, które jest częściowo skuteczne – na przestrzeni ostatnich 6 miesięcy nastąpiła wpłata egzekucyjna w kwocie 230 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził dotychczas braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Na tej podstawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 ustawy. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela pogląd WSA w Warszawie wyrażony w wyroku z 15.12.2009 r. (sygn. V SA/Wa 969/09), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przestanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Tym samym organ trafnie stwierdził, że z tych powodów nie zachodzą wobec skarżącej przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Sąd zgadza się zatem z organem co do niewystąpienia w rozpoznawanej sprawie całkowitej nieściągalności, o której mowa w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Kwestią, która pozostaje do rozważenia jest przewidziana w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. możliwość umorzenia w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy prowadzi do wniosku o braku podstaw do umorzenia należności w oparciu o zapisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. Organ trafnie wskazał, że nie zaszły w niniejszej sprawie przesłanki umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. E. D. nie powołała również swojej sytuacji zdrowotnej. Nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia, a także żadnego dokumentu stwierdzającego całkowitą i trwałą niezdolność do pracy orzeczoną na stałe, które świadczyłoby o trwałym wykluczeniu jej z rynku pracy. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika także informacja o konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. W tych okolicznościach ZUS trafnie stwierdził, że skarżąca nie udowodniła, iż istnieją przeszkody w świadczeniu pracy ze względu na jej trudności zdrowotne (bądź członka rodziny), które uniemożliwiają zarobkowanie, a tym samym uzyskiwanie środków na spłatę zadłużenia wobec Zakładu.

Zdaniem Sądu również sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadniała możliwości umorzenia należności z tytułu składek (§ 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia). Z ustaleń poczynionych przez organ, w szczególności informacji uzyskanych od E. D. wynika, że posiada ona miesięczne dochody w wysokości ok. 1 419 zł. Ponadto prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem oraz dwójką małoletnich dzieci. Z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości gruntowej (w części 3/8) położonej w gminie O., miejscowości S.– jest to działka gruntowa zabudowana domem letniskowym o pow. 0,1198 ha. W oświadczeniu majątkowym zaznaczyła, że ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie 500 zł, spłaca zobowiązania pieniężne w wysokości 200 zł. Skarżąca mieszka również z matką, która posiada własne źródło dochodu, zatem – jak trafnie uznał organ - przypuszczalnie partycypuje w kosztach utrzymania. Ponadto jak słusznie uznał organ E. D. jest osobą młodą, w wieku największej aktywności zawodowej, nie udowodniła ona żadnych problemów zdrowotnych uniemożliwiających lub w znacznym stopniu ograniczających jej możliwość zdobycia środków na spłatę zadłużenia. Figuruje jako osoba bezrobotna zarejestrowana w PUP, co niewątpliwie świadczy o gotowości do podjęcia pracy. Należało zgodzić się z organem, że formalny status osoby bezrobotnej daje możliwość otrzymania pomocy w celu uzyskania zatrudnienia, przygotowania zawodowego osób dorosłych, a także możliwość skorzystania z różnych aktywnych form przeciwdziałaniu bezrobociu (m.in. roboty publiczne, prace interwencyjne, prace społecznie użyteczne).

W tym miejscu przypomnieć trzeba, iż umorzenie należności jest definitywną rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania, w związku z powyższym taka decyzja musi być podejmowana bardzo rozważnie. Organ zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze zobowiązanego, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności wskazują, że skarżąca takim potencjałem na przyszłość dysponuje.

Rację ma również ZUS wskazując, że korzystanie z ubezpieczenia zdrowotnego (leczenie się w publicznych placówkach służby zdrowia) i jednoczesne nieregulowanie zaległości w odprowadzaniu składek, narusza interes społeczny i uderza w solidarność ubezpieczonych, albowiem osoba z jednej strony korzysta ze świadczeń, a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu, z którego mają korzystać pozostali. Jak wynika również z akt sprawy poza świadczeniami związanymi z rodzicielstwem E. D. nie korzysta z pomocy społecznej, co oznacza, że otrzymywane przez nią środki są wystarczające dla zapewnienia utrzymania rodziny. Uwadze organu nie umknął przy tym fakt, że w okresie powstania zaległości wnioskodawczyni posiadała udziały w spółce z o.o. A o łącznej wartości 875 000 zł, zatem po sprzedaży posiadanych udziałów dysponowała środkami finansowymi, które mogły zostać przeznaczone na pokrycie zaległych składek ZUS.

W tych okolicznościach organ prawidłowo stwierdził, że umorzenie zaległości, naruszałoby interes publiczny poprzez przyznanie nieuzasadnionej preferencji osobie zobowiązanej względem innych podmiotów gospodarczych, które ponosiły ciążące na nich obowiązki wynikające z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Podkreślić trzeba, że skarżąca ma również możliwość zawarcia z ZUS umowy ratalnej w celu spłaty zaległości i ustalenia składki stosownie do aktualnych możliwości płatniczych. Skarżąca powinien wziąć pod uwagę, że rata może zostać określona w bardzo niskiej wysokości, tak aby nie wpływać negatywnie na całość budżetu domowego.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych uznać należy, że organ administracji nie naruszył prawa uznając, iż skarżąca nie wykazała, aby opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sposób określenia przesłanek pozwalających na umorzenie takich należności wskazuje, że prawodawca dopuścił możliwość wykorzystania tego instrumentu prawnego w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Sąd podziela stanowisko przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc pojęciem niedookreślonym. Zgodnie jednak z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak możliwości zaspokojenia takich potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb życiowych. Nie każda bowiem potrzeba, to potrzeba niezbędna. Wskazać przy tym należy, że nadanie treści pojęciu "uzasadnionego przypadku" w odniesieniu do konkretnej, indywidualnej sytuacji musi uwzględniać nie tylko interes zobowiązanego z tytułu składek, ale również interes publiczny. Rzeczą skarżącej było wykazać, czego nie uczyniła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ skutkowałoby to zbyt ciężkimi i dotkliwymi skutkami dla skarżącej i jej rodziny.

Końcowo należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 60/10 NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności należy stwierdzić, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać także należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyroki: WSA z 10.04.2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, WSA z 24.01.2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z 28.01.2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Dodać warto, że zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie, po wydaniu wyroku przez sąd może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2018 roku, I GSK 2171/18, Lex numer 2597346). Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest natomiast zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

a.l.