Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 562/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 pkt 5,  art. 25, art. 230
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 107 § 4, art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 140, art. 78 § 1, art. 151 §  1 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 20, art.  22
journal: Dz.U. 2017 poz 1161
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kierunku rekultywacji we wznowionym postępowaniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "Kolegium") uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] w części dotyczącej pkt 2.1. i 2.3. i w tym zakresie orzekło o:

2.1. odmowie ustalenia leśnego kierunku rekultywacji dla nieruchomości gruntowych o łącznej powierzchni 0,0260 ha, oznaczonych w ewidencji gruntów jako część działek:

-nr 221/1 o powierzchni 0,0214 ha,

-nr 219 o powierzchni 0,0046 ha,

wskazanych na załączniku graficznym nr 1 do decyzji, położonych w miejscowości [...], przez które przebiega okresowy ciek wodny - bez nazwy, uchodzący do dopływu do [...], znajdujący się w granicach obszaru górniczego, którego początek znajduje się na działce nr 221/1, w południowo-zachodniej jej części, opadając delikatnie w dół i biegnie w kierunku działki nr 219 wzdłuż granicy działki nr 219 z działką nr 810, przepływa przez działkę nr 810, następnie nr 208/2, nr 186 i dalej w kierunku północno-zachodnim poza teren zakładu górniczego.

2.3. zobowiązaniu A. B., zwanego dalej "przedsiębiorcą", do wykonania rekultywacji gruntów zajętych pod tereny górnicze eksploatacji kambryjskich piaskowców kwarcytowych [...]o łącznej powierzchni 26,8340 ha, powstałych na nieruchomościach oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 202, 203, 204, 205/1, 205/2, 206, 207, 208/1, 209, 216,£ 221/1, 222/2, 223, 224, 211/5, 212/1, 213, 214/1, 214/2, 215, położonych w miejscowości [...] [...],

- w pozostałym zakresie utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją ostateczną z dnia 14 października 2016r. Starosta [...]:

- zobowiązał przedsiębiorcę m.in. do wykonania rekultywacji gruntów zajętych pod tereny górnicze eksploatacji kambryjskich piaskowców kwarcytowych [...]o łącznej powierzchni 26,86 ha, powstałych na nieruchomościach oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 202, 203, 204, 205/1, 205/2, 206, 207, 208/1, 209, 216, 219, 220/1, 220/2, 221/1, 222/2, 223, 224, 211/5, 212/1, 213, 214/1, 214/2, 215 położonych w miejscowości [...] [...];

- odmówił ustalenia leśnego kierunku rekultywacji dla gruntów nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 185, 186 i 810 o łącznej powierzchni 1,54 ha położonych w miejscowości [...], gmina [...], które nie zostały przeznaczone pod działalność górniczą w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy [...] 2 Etap, obejmujący obszar wydobycia kopaliny ze złoża "[...]".

Wskutek przeprowadzenia przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej kontroli gospodarowania wodami przez A. B. ustalono istnienie w granicach obszaru górniczego [...]cieku wodnego – który należało uwzględnić w postępowaniu związanym z ustaleniem kierunku rekultywacji gruntów nieruchomości stanowiących tereny eksploatacji złoża "[...]", zakończonym wydaniem ww. decyzji.

Mając na uwadze powyższe postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną.

Decyzją z dnia [...], zapadłą w wyniku wznowienia ww. postępowania, Starosta [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 150 § 1 K.p.a. oraz art. 20, art. 22 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017r. poz. 1161):

1. uchylił w całości ww. decyzję własną z dnia 14.10.2016r.

2. i orzekł w to miejsce w następujący sposób:

2.1. odmówić ustalenia leśnego kierunku rekultywacji dla gruntów nieruchomości o łącznej powierzchni 0,0309 ha, oznaczonych w ewidencji gruntów jako część działek:

nr 221/1 o powierzchni 0,0214 ha,

nr 219 o powierzchni 0,0046 ha,

nr 208/2 o powierzchni 0,0049 ha,

wskazanych na załączniku graficznym nr 1 do decyzji, położonych w miejscowości [...] gmina [...], przez które przebiega okresowy ciek wodny - bez nazwy, uchodzący do dopływu do [...], znajdujący się w granicach obszaru górniczego, który nie może być przeznaczony pod działalność górniczą, gdyż zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017r. poz. 1566) zabrania się niszczenia lub uszkadzania brzegów śródlądowych wód powierzchniowych, pod groźbą sankcji karnych, a zatem dla tego terenu nie jest wymagane ustalenie kierunku rekultywacji; powyższą powierzchnię wyliczono na podstawie mapy podziału hydrograficznego Polski pozyskanej z Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, obliczając długości cieku na poszczególnych działkach i jego średnią szerokości tj. 1 m, przyjętą po przeprowadzeniu oględzin na przedmiotowych działkach; ciek ten początek bierze na działce nr 221/1, w południowo-zachodniej jej części, opadając delikatnie w dół i biegnie w kierunku działki nr 219 wzdłuż granicy działki nr 219 z działką nr 810, przepływa przez działkę nr 810, następnie nr 208/2, nr 186 i dalej w kierunku północno-zachodnim poza teren zakładu górniczego;

2.2. odmówił ustalenia leśnego kierunku rekultywacji dla gruntów nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 185, 186 i 810 o łącznej powierzchni 1,54 ha położonych w miejscowości [...] gmina [...] – które nie zostały przeznaczone pod działalność górniczą w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy [...] 2 Etap, obejmujący obszar wydobycia kopaliny ze złoża "[...]";

2.3. zobowiązał przedsiębiorcę do wykonania rekultywacji gruntów zajętych pod tereny górnicze eksploatacji kambryjskich piaskowców kwarcytowych [...]o łącznej powierzchni 26,8291 ha, powstałych na nieruchomościach oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 202, 203, 204, 205/1, 205/2, 206, 207, 208/1, 209, 216, 219, 220/1, 220/2, 221/1, 222/2, 223, 224, 211/5, 212/1, 213, 214/1, 214/2,215 położonych w miejscowości [...] [...], zastrzegając że rekultywację należy wykonać w trzech etapach:

- I etap - rekultywacja techniczna, która będzie miała na celu niwelacje i wyrównanie terenu oraz odpowiednie ukształtowanie zwałowiska "zachodniego" oraz skarp i spągu wyrobiska,

- II etap - rekultywacja biologiczna, która będzie polegać na wykonaniu wszelkich zabiegów technicznych i nawożenia; do tych zabiegów wykorzystany zostanie humus złożony w ekranie buforowym poprzez rozścielenie jego warstwy na spągu wyrobiska oraz na złagodzeniu tymże humusem skarp wyrobiska,

- III etap - zagospodarowanie właściwe, która polegać będzie na zasadzeniu drzew i krzewów w dostosowaniu do warunków terenowych;

2.3.1. tymczasowe zwałowisko "wschodnie" zlokalizowane na nieruchomościach oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 222/2, 223, 224, położone w miejscowości [...] o łącznej planowanej powierzchni 2,15 ha, wykorzystać do rekultywacji spągu wyrobiska końcowego i jego skarp poprzez przemieszczenie nadkładu zgromadzonego na zwałowisku do wyrobiska końcowego oraz na jego skarpy w celu odpowiedniego ich wyprofilowania;

2.3.2. obejmując rekultywacją obiekt unieszkodliwiania odpadów - zwałowisko "zachodnie", zlokalizowane na nieruchomościach oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 202, 215, 216 położone w miejscowości [...] o łącznej planowanej powierzchni 4,90 ha, poprzez odpowiednie wyprofilowanie wierzchowiny i zboczy zwałowiska jak również zabezpieczenie wierzchowiny oraz zboczy obiektu przed erozją, a także wykonanie rekultywacji biologicznej, w ramach której wykonane zostaną zabiegi agrotechniczne oraz obsiew zwałowiska mieszanką traw i roślin motylkowych. Po rekultywacji biologicznej zagospodarować obiekt unieszkodliwiania odpadów - zwałowisko "zachodnie" poprzez jego zalesienie;

2.3.3. przy czym wykonywanie prac rekultywacyjnych należy rozpocząć od zwałowiska "zachodniego", niezwłocznie po zakończeniu składowania na nim utworów nadkładowych i przerostów płonnych, następnie rekultywacją objąć spąg wyrobiska końcowego oraz jego skarpy z wykorzystaniem nadkładu złożonego na tymczasowym zwałowisku "wschodnim", w następnej kolejności objąć rekultywacją tereny przyległe do wyrobiska i zwałowiska "zachodniego" wraz z zakładem przeróbczym i ekranem buforowym;

2.4. ustalił leśny kierunek rekultywacji dla nieruchomości szczegółowo opisanych w pkt 2.3. decyzji;

2.5. z zastrzeżeniem, że wykonanie prac rekultywacyjnych terenów opisanych w pkt 2.3. decyzji nastąpi w terminie 5 lat od zakończenia eksploatacji, nie później niż do dnia 27 kwietnia 2035r.;

2.6. po zaprzestaniu prowadzenia działalności wydobywczej i wykonaniu prac rekultywacyjnych na terenie opisanym w pkt 2.3. niniejszej decyzji zobowiązał inwestora do powiadomienia tut. Starosty o powyższych faktach;

2.7. przy czym uznanie rekultywacji za zakończoną stanowić będzie podstawę do wygaszenia niniejszej decyzji;

2.8. nałożył obowiązek zawiadamiania Starosty [...] w terminie do dnia 28 lutego każdego roku o powstałych w ubiegłym roku zmianach w zakresie gruntów podlegających rekultywacji.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł A. B., zarzucając organowi I instancji naruszenie:

- art. 7, 8, 80 K.p.a. oraz art. 16 pkt 5, art. 16 pkt 16, art. 230 Prawa wodnego poprzez uznanie, że przez ww. kopalnię przepływa ciek – podczas gdy nie jest to ciek, tylko naturalne obniżenie terenu, a podstawą do kwestionowanych ustaleń był Atlas Hydrograficzny, z którego dane mogły wyłącznie stanowić uzupełnienie ustaleń organów, nie zaś zastępować te ustalenia;

- art. 25 "nowej" ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne – poprzez wskazanie tego przepisu w sentencji decyzji – podczas gdy jej autor miał prawdopodobnie na myśli art. 25 "starej" ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne;

- art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 oraz 150 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne wznowienie postępowania pomimo braku spełnienia ustawowych przesłanek.

Kolegium, wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 opisaną na wstępie decyzję, wskazał że organ I instancji bez podstawy objął działkę nr 208/2 przedmiotem swojego orzekania, tym bardziej że w pkt 2.3. decyzji działka nr 208/2 nie jest objęta rekultywacją. Z wniosku o ustalenie kierunku rekultywacji, jak również z projektu rekultywacji wynika bowiem, że działka nr 208/2 nie miała być objęta rekultywacją. W konsekwencji wyeliminowano działki z pkt 2.1 decyzji, co w rezultacie spowodowało również konieczność zmiany powierzchni rekultywacji w pkt 2.3 decyzji. Natomiast co do zasady, rozstrzygnięcia zawarte w pkt 2.1. i pkt 2.3. decyzji były prawidłowe, gdyż biorąc pod uwagę brzmienie art. 230 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne – który zakazuje uszkadzania brzegów śródlądowych wód powierzchniowych – niedopuszczalne jest dokonanie rekultywacji tej części nieruchomości która jest zajęta na ciek wodny.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazano, że wszczęcie przedmiotowego postępowania nastąpiło z urzędu – pomimo tego że w postanowieniu z dnia 19 kwietnia 2017r. nie wskazano wprost, że postępowanie jest wszczęte z urzędu. W aktach sprawy brak jest także wniosku strony o wszczęcie postępowania wznowieniowego. Ponadto skarżący nie wykazał, że decyzja w przedmiocie rekultywacji jest niezgodna z projektem zagospodarowania złoża, czy też planem ruchu kopalni, a Kolegium badając akta sprawy, takiej niezgodności nie dostrzegło.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. B., zarzucając organom obu instancji naruszenie:

1. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych czynności, w tym zmierzających do przeprowadzenia postępowania dowodowego w odpowiednim zakresie, polegające na zaniechaniu dokonania ustaleń czy przez kopalnię [...] przepływa ciek czy też jest to naturalne obniżenie terenu odprowadzające wody opadowe;

2. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. poprzez nie przeprowadzenie oględzin lub wszelkich niezbędnych czynności w tzw. okresie suchym zmierzających do wskazania w sposób niebudzący wątpliwości kwestii rzekomego cieku, okresów jego występowania oraz nie wzięcie pod uwagę raportu oddziaływania na środowisko z lutego 2009r., gdzie z badań wynika, że złoże [...]jest nie zawodnione, przy jednoczesnym uznaniu danych zawartych w atlasie hydrograficznym oraz na jego podstawie wydaniu decyzji;

3. art. 77 K.p.a. poprzez nie odniesienie się przez organ odwoławczy do wskazanych w odwołaniu zarzutów wskazujących na nienależyte przeprowadzenie postępowania dowodowego;

4. art. 107 § 4 K.p.a. poprzez pominięcie w treści uzasadnienia decyzji części zarzutów powołanych przez strony w odwołaniu, a w konsekwencji nieodwołanie się do treści stawianych decyzji organu I instancji zarzutów;

5. art. 25 "nowej" ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawa wodnego, który stanowi o wodach przejściowych "Wodami przejściowymi są wody powierzchniowe znajdujące się w ujściach rzek lub w pobliżu ujść rzek, które z uwagi na bliskość wód słonych wykazują częściowe zasolenie, pozostając w zasięgu znaczących wpływów wód słodkich, oraz morskie wody wewnętrzne Zatoki Gdańskiej" poprzez wskazanie tego przepisu w sentencji decyzji - podczas gdy autor decyzji miał prawdopodobnie na myśli art. 25 "starej" ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawa wodnego, który stanowi "Zabrania się niszczenia lub uszkadzania brzegów śródlądowych wód powierzchniowych, tworzących brzeg wody budowli lub murów niebędących urządzeniami wodnymi oraz gruntów pod śródlądowymi wodami powierzchniowymi";

6. art. 140, art. 75 § 1 w zw. z 78 § 1 K.p.a. poprzez niedołączenie, pominięcie wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania w przedmiocie obowiązku ograniczenia oddziaływania na środowisko wywołanych prowadzoną działalnością górniczą w zakresie eksploatacji złoża piaskowców kwarcytowych ze złoża [...] toczącego się przed Starostą Powiatowym w Opatowie zakończonym decyzją z dnia 20 lipca 2017r., uchyloną następnie decyzją Kolegium z dnia 27 grudnia 2017r. – na okoliczność braku ustalenia charakteru spornego naturalnego obniżenia terenu - "cieku" i brak przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w ww. aktach w szczególności protokołu z dnia 6 kwietnia 2017r. i raportu oddziaływania na środowisko;

7. art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 oraz 150 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne wznowienie postępowania pomimo braku spełnienia ustawowych przesłanek.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji .

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Kolegium, którą:

I. uchylono decyzję organu I instancji w części dotyczącej pkt 2.1. (odmowa ustalenia leśnego kierunku rekultywacji dla określonych działek) i pkt 2.3. (zobowiązanie przedsiębiorcy do wykonania rekultywacji gruntów zajętych pod tereny górnicze na określonych działkach) i w tym zakresie rozstrzygnięto o:

2.1. odmowie ustalenia leśnego kierunku rekultywacji dla nieruchomości gruntowych o łącznej powierzchni 0,0260 ha, oznaczonych w ewidencji gruntów jako część działek:

- nr 221/1 o powierzchni 0,0214 ha,

- nr 219 o powierzchni 0,0046 ha,

2.3. zobowiązaniu przedsiębiorcy, do wykonania rekultywacji gruntów zajętych pod tereny górnicze eksploatacji kambryjskich piaskowców kwarcytowych [...]o łącznej powierzchni 26,8340 ha, powstałych na nieruchomościach oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 202, 203, 204, 205/1, 205/2, 206, 207, 208/1, 209, 216,£ 221/1, 222/2, 223, 224, 211/5, 212/1, 213, 214/1, 214/2, 215, położonych w miejscowości [...] [...],

II. w pozostałym zakresie utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, wydaną w przedmiocie ustalenia kierunku rekultywacji we wznowionym postępowaniu, dotyczącą:

- 1. uchylenia decyzji ostatecznej Starosty [...];

- 2.2. odmowy ustalenia leśnego kierunku rekultywacji dla gruntów nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 185, 186 i 810 o łącznej powierzchni 1,54 ha położonych w miejscowości [...] gmina [...] – które nie zostały przeznaczone pod działalność górniczą w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy [...] 2 Etap, obejmujący obszar wydobycia kopaliny ze złoża "[...]";

- 2.3 szczegółowych uwarunkowań rekultywacji z określeniem jej trzech etapów (zdanie drugie);

- 2.3.1 określenia wykorzystania tymczasowego zwałowiska "wschodniego";

- 2.3.2. objęcia rekultywacją zwałowisko "zachodniego" z określeniem jej warunków;

- 2.3.3. określenia kolejności wykonywania ww. prac;

- 2.4. ustalenia leśnego kierunku rekultywacji dla nieruchomości szczegółowo opisanych w pkt 2.3. decyzji;

2.5. z zastrzeżeniem terminu wykonania prac rekultywacyjnych - w 5 lat od zakończenia eksploatacji, nie później niż do dnia 27 kwietnia 2035r.;

2.6. zobowiązania inwestora do powiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności wydobywczej i wykonaniu prac rekultywacyjnych;

2.7. przy czym uznanie rekultywacji za zakończoną stanowić będzie podstawę do wygaszenia niniejszej decyzji;

2.8. nałożenia obowiązku zawiadamiania w terminie do dnia 28 lutego każdego roku o powstałych w ubiegłym roku zmianach w zakresie gruntów podlegających rekultywacji.

Podstawę materialnoprawną ww. rozstrzygnięcia stanowiły regulacje ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017r. poz. 1161), a mianowicie:

- art. 20, dotyczący obowiązku rekultywacji gruntów, zgodnie z którym:

1. Osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt.

2. Rekultywacji na cele rolnicze gruntów położonych, w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na obszarach rolniczej przestrzeni produkcyjnej, zdewastowanych lub zdegradowanych przez nieustalone osoby, w wyniku klęsk żywiołowych lub ruchów masowych ziemi, dokonuje właściwy organ wymieniony w art. 5, przy wykorzystaniu środków budżetu województwa, o których mowa w art. 22b ust. 1, a rekultywacji gruntów leśnych i gruntów przeznaczonych do zalesienia - przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu państwa, na zasadach określonych w przepisach o lasach.

2a. Rekultywacji na cele inne niż wymienione w ust. 2 pozostałych gruntów zdewastowanych lub zdegradowanych przez nieustalone osoby, w wyniku klęsk żywiołowych lub ruchów masowych ziemi, dokonuje właściwy organ wymieniony w art. 5, przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu państwa lub środków osób zainteresowanych prowadzeniem działalności na zrekultywowanych gruntach.

3. Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej.

4. Rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności.

5. Jeżeli działalność przemysłowa powodująca obowiązek rekultywacji gruntów prowadzona jest przez kilka osób, obowiązek ten ciąży na każdej z nich, odpowiednio do zakresu działalności powodującej potrzebę rekultywacji.

6. W przypadku zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji gruntów, w drodze decyzji właściwego organu wymienionego w art. 5, następuje przekazanie praw i obowiązków wynikających z wcześniej wydanych decyzji.

- art. 22, zgodnie z którym:

1. Decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają:

1) stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5;

2) osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów;

3) kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów;

4) uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną.

2. W sprawach, o których mowa w ust. 1, decyzje wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii:

1) dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego - w odniesieniu do działalności górniczej;

2) dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych lub dyrektora parku narodowego - w odniesieniu do gruntów o projektowanym leśnym kierunku rekultywacji;

3) wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

3. Osoby obowiązane do rekultywacji gruntów zawiadamiają organ, o którym mowa w ust. 2, w terminie do dnia 28 lutego każdego roku o powstałych w ubiegłym roku zmianach w zakresie gruntów podlegających rekultywacji

Z kolei stosownie do art. 230 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017r. poz. 1566) – którego treść należy przytoczyć zarówno w kontekście wznowienia, jak i wydania zaskarżonej decyzji merytoryczno-reformatoryjnej – zakazuje się niszczenia lub uszkadzania brzegów śródlądowych wód powierzchniowych, brzegów wód morskich oraz budowli, w tym murów, niebędących urządzeniami wodnymi, tworzących brzeg, a także gruntów pokrytych śródlądowymi wodami powierzchniowymi.

Jest to o tyle istotne, że regulacje te determinują zakres prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania, odnośnie którego skarżący podnosi szereg zarzutów.

Z zestawienia treści cyt. przepisów wynika, że podlegające ochronie obszary cieków wodnych należy pozostawić w stanie nienaruszonym – w związku z czym brak podstaw do objęcia tych terenów ustalaniem kierunku rekultywacji przewidzianych w cyt. przepisach ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Jakkolwiek przedstawionej w sposób generalny przedmiotowej konkluzji skarżący nie kwestionuje, to jego sprzeciw wywołują konkretne ustalenia organów obu instancji o tym, że przez tereny objęte jego wnioskiem przepływa ciek wodny śródlądowy. W tym zakresie strona prezentuje pogląd, że jest to jedynie naturalne obniżenie terenu odprowadzające wody opadowe, wobec czego teren zajęty przez ten ciek o łącznej powierzchni 309 m2 nie podlega wyłączeniu z ustalenia kierunku rekultywacji.

Z przedstawionym stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić.

Jak wynika bowiem z lektury akt administracyjnych, w szczególności z pism Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej :

1. z dnia 24 stycznia 2017r. "eksploatacja kopaliny (piasków kwarcytowych) w miejscowości [...] odbywa się na podstawie koncesji Marszałka Województwa z dnia 2 grudnia 2010r., a płynący w bezpośrednim sąsiedztwie zakładu górniczego potok, zgodnie z udostępnionymi materiałami graficznymi, w odcinku źródłowym planowany jest w miarę postępu eksploatacji do likwidacji, gdyż znajduje się w granicach obszaru górniczej (w dniu kontroli ciek prawdopodobnie był jeszcze poza zasięgiem robót). Ustalono, że potok ten (uchodzący do dopływu z [...]) w dokumentach nazywany bywa zamienni "naturalnym obniżeniem terenu" lub "strumieniem okresowym", pomimo, że oznaczony je zarówno na Mapie Podziału Hydrograficznego Polski, jak też mapach topograficznych tego terenu. Dla wydobywania kopaliny przeprowadzona została ocena oddziaływania środowisko, ale naszym zdaniem nie przeanalizowano w niej planowanej, częściowej likwidacji cieku. W ramach tego postępowania opracowany został raport o oddziaływani przedsięwzięcia na środowisko, w którym co prawda nadmieniono, że "z terenu złoża spływają okresowe strumyki" i Jednym z nich jest strumień okresowy, którego koryto stanów najniższa część opisanego wąwozu" oraz że "przez złoże przebiega dział wodny IV-go rzędu rozdzielający dopływy rz. [...]" (pkt 3.1 raportu), jednak wnioski końcowe tego dokumentu jednoznacznie wskazują, że wydobycie piaskowców będzie prowadzone w warstwie suchej i nie będzie oddziaływać na wody powierzchniowe i podziemne. Natomiast w samej decyzji Wójta Gminy [...] o środowiskowych uwarunkowaniach, znalazł się zapis, że "planowana inwestycja nie pogorszy stanu czystości środowiska gruntowo - wodnego". Pominięcie wpływu likwidacji źródłowego odcinka cieku wodnego na środowisko jest niezrozumiałe (jego okresowość nie ma przy tym znaczenia względem klasyfikacji jako cieku naturalnego, przyjętej w art. 9 ust. 1 pkt 1c Prawa wodnego), zważywszy, że na załączonej do raportu mapie lokalizacyjnej, potok płynący przez obszar i teren górniczy został wyraźnie oznaczony. [...] Potok ten nie został również uwzględniony w wydanej przez Starostę [...] decyzji rekultywacyjnej dla terenu kopalni, która nie przewiduje uregulowania stosunków wodnych oraz na mapie z lokalizacją obszaru projektowanej rekultywacji, stanowiącej załącznik do wniosku o wydanie wspomnianej decyzji. [...] Dodatkowym zagadnieniem jest stwierdzony podczas kontroli fakt zanieczyszczenia przedmiotowego potoku na skutek wydobywania kopaliny. Zmętnienie wody zostało zaobserwowane na wylocie z przepustu, biegnącego pod drogą transportową do kopalni oraz na dalszych odcinkach cieku. Zaznaczyć należy, że Pan A. B. nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie wód opadowych z terenu obejmującego eksploatację złoża jak i przyległy zakład przeróbczy [...]. Właściciel kopalni oświadczył, że wykonane w wyrobisku kopalni rząpie (w celu gromadzenia zbierającej się wody opadowej), nie posiada odpływu, jednak w czasie kontroli nie udało się tego potwierdzić, bo Kontrolujący nie mieli możliwości dotarcia do granicy prowadzanej eksploatacji, gdzie zlokalizowana była zewnętrzna krawędź rząpia. Przesłane jednak przez Starostwo Powiatowe zdjęcia z czasów budowy rząpia, stanowią dowód, że odpływ z tego urządzenia jest możliwy, gdyż na jego końcu znajduje się niewielka grodzą ziemno - kamienna, umożliwiająca przesączanie się wody. W naszej ocenie stan zanieczyszczenia cieku w sytuacji braku odpływu z rząpia może wynikać z wypłukiwania przez jego wody części mineralnych. Zaznaczamy przy tym, że na etapie uzyskiwania koncesji, nie przewidziano konieczności odwodnienia zakładu górniczego w zakresie odprowadzenia wód opadowych (k. 113);

2. z dnia 21 lutego 2017r. (wraz z załącznikami w postaci wycinku ortofotomapy z zaznaczonym ciekiem bez nazwy, jak również wydruku arkusza mapy rastrowej – w sąsiedztwie zakładu górniczego [...]występuje ciek wodny bez nazwy (k. 119-117)

3. z dnia 8 marca 2017r. – w decyzji (ostatecznej) Starosty [...] z dnia 14 października 2016r., ustalającej kierunek rekultywacji gruntów terenów górniczych eksploatacji piaskowców [...] nie uwzględniono istnienia cieku wodnego oraz nie przewidziano w niej uregulowania stosunków wodnych (k. 122).

Przechodząc do omówienia wznowienia postępowania administracyjnego – w wyniku którego doszło do wydania decyzji z dnia 15.06.2018r. oraz z dnia 31.01.2018r. – należy wskazać, że jest to instytucja procesowa stwarzająca prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 K.p.a. Stanowi ono odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Ratio legis istnienia tej instytucji wynika z faktu, że po podjęciu decyzji ostatecznej może wyjść na jaw wadliwość postępowania, w którym orzeczenie takie zapadło, albo też mogą pojawić się okoliczności podważające znaczenie przesłanek, na których oparto rozstrzygnięcie sprawy.

W niniejszej sprawie postępowanie, zakończone ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 14 października 2016r., ustalającą kierunek rekultywacji gruntów terenów górniczych eksploatacji piaskowców "[...]", zostało wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W tym zakresie organ I instancji prawidłowo powołał się na ww. kontrolę Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, zwracając uwagę na konieczność ustalenia, czy teren wnioskowany do rekultywacji może być – ze względu na występowanie w tym obszarze cieku wodnego – objęty decyzją wydaną w tym przedmiocie. Tym samym, wbrew zarzutom podniesionym w pkt 7 skargi, postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017r. (k. 129 ) prawidłowo wznowiono postępowanie, zakończone decyzją ostateczną, ustalającą kierunek rekultywacji gruntów terenów górniczych – w której nie uwzględniono istnienia przedmiotowego cieku wodnego. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że wszczęcie przedmiotowego postępowania nastąpiło z urzędu (pomimo że w ww. postanowieniu nie wskazano tego expressis verbis), zwłaszcza że aktach sprawy brak jest stosownego wniosku strony w tym zakresie. Podkreślenia zarazem wymaga, że już samo wystąpienie przesłanek z art. 145 § 1 zobowiązuje organ do wznowienia postępowania bez względu na to, czy miały one wpływ na treść decyzji. Natomiast stopień, zakres, jak i skutki ewentualnego wpływu nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów na treść danej decyzji podlegają ocenie organu dopiero po wznowieniu postępowania.

W tym miejscu, niezależnie od wskazanych w przytoczonych wyżej w poz. 1-3 informacji Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, wskazać trzeba, że występowanie spornego cieku wodnego bez nazwy na działkach nr 221/1, 810, 208/2, 186 i dalej poza terenem zakładu potwierdziły przeprowadzone w dniu 22 listopada 2017r. (z udziałem przedsiębiorcy), już po wznowieniu postępowania, oględziny pracowników organu I instancji, w trakcie których ustalono że płyną tędy wody spływające z okolicznych wzniesień oraz wody opadowe, a ciek jest ukształtowany w naturalnym obniżeniu terenu tworzącym wąwóz (k. 186-188). W tym zakresie organ I instancji odwołał się ponadto do dopuszczonych jako dowód (k. 148) mapy topograficznej, jak i geologiczno-gospodarczej, na których istnieje ciek wodny w obszarze prowadzonej eksploatacji kopalni "[...]". Podobnie w uchwale nr XXXVI/148/2016 Rady Gminy [...] z dnia 17 października 2016r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar obrębu [...] (który to teren sąsiaduje z miejscowością [...] i z terenem górniczym) jest wkreślony przedmiotowy ciek wodny. Powyższe, jak zauważył organ, znajduje również odzwierciedlenie w operacie wodnoprawnym na odwodnienie złoża piaskowców kwarcytowych "[...]", w którym wskazano że w terenie, na którym przedsiębiorca prowadzi eksploatację występuje "bezimienny, okresowy ciek wodny prowadzący wody do dopływu z [...]" i do tego cieku chce odprowadzać wody opadowe i roztopowe z powierzchni wyrobiska.

Uwzględniając powyższe należy podzielić stanowisko Kolegium o tym, że w niniejszej sprawie – ze względu na treść art. 230 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne – niedopuszczalne jest dokonanie rekultywacji tej części nieruchomości, która jest zajęta na ciek wodny. Przepis ten zakazuje bowiem uszkadzania brzegów śródlądowych wód powierzchniowych. Nie mógł odnieść skutku zarzut skargi o naruszeniu art. 25 "nowej" ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawa wodnego (powołanego przez organ I instancji, odpowiadającego treścią art. 25 poprzednio obowiązującego Prawa wodnego, podobnego do art. 230 ustawy z dnia 20 lipca 2017r.), gdyż w wydanej decyzji merytoryczno-reformatoryjnej organu odwoławczego uchylono rozstrzygnięcie Starosty [...] w tym zakresie i powołano w sposób prawidłowy art. 230 obecnie obowiązującego Prawa wodnego. Nie budzi również wątpliwości prawidłowość uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która – wbrew argumentom strony – spełnia wszelkie wymogi z art. 107 § 4 K.p.a. Skutku nie mogły również odnieść twierdzenia skarżącego o braku przeprowadzenia oględzin w tzw. okresie suchym, okresowym występowaniu spornego cieku, czy też jego pochodzeniu z wód roztopowych lub opadowych, gdyż zgodnie z art. 16 pkt 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawa wodnego przez cieki naturalne rozumie się przez to rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami.

Podobnie za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 140, art. 78 § 1 K.p.a. Podkreślenia wymaga przy tym, że wznowione postępowania ma ściśle określone granice, wyznaczone treścią decyzji ostatecznej oraz podstawą wznowienia. Jak wynika z akt administracyjnych w toku tego postępowania organy administracji publicznej podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Jednocześnie w sposób właściwy wywiązały się z wymogu dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy (art. 77 § 1 K.p.a.). Zebrany materiał dowodowy, wyczerpująco omówiony w uzasadnieniu decyzji – obejmujący własne ustalenia (m.in. oględziny) oraz szereg informacji uzyskanych od innych organów (w tym mapy z zaznaczonym przebiegiem cieku) – był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie nie mógł odnieść skutku zarzut skarżącego o naruszeniu art. 75 § 1 K.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W konsekwencji w niniejszej sprawie prawidłowo uchylono decyzję ostateczną Starosty [...] (pkt 1 decyzji organu I instancji, utrzymany w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem) – w której nie uwzględniono ujawnionego przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej cieku wodnego, obejmując rekultywacją ww. działki nr 221/1 i 219, przez które przepływa. Zgodnie bowiem z powołanym w podstawie prawnej wydanej po wznowieniu postepowania decyzji Starosty [...] art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Przechodząc natomiast do formalnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji merytoryczno-reformatoryjnej – art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. – wskazać trzeba, że zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie miała miejsce pierwsza z określonych w cyt. regulacji sytuacji. Jak słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy, Starosta [...] w sposób wadliwy – bez podstawy – objął przedmiotem swojego rozstrzygnięcia również działkę nr 208/2, tym bardziej że w pkt 2.3. decyzji z dnia 31 stycznia 2018r. działka nr 208/2 nie została objęta rekultywacją. W tym zakresie Kolegium trafnie wskazało, że z wniosku o ustalenie kierunku rekultywacji, jak również z projektu rekultywacji wynika, że działka nr 208/2 nie była objęta ich zakresem. W konsekwencji organ II instancji prawidłowo wyeliminował tę działkę z pkt 2.1 decyzji, orzekając ponownie w zakresie odmowy ustalenia leśnego kierunku rekultywacji jedynie dla nieruchomości gruntowych oznaczonych w ewidencji gruntów jako część działek nr 221/1 oraz nr 219 o łącznej powierzchni 0,0260 ha – przez które przebiega sporny ciek. W rezultacie przyjęcia powyższego założenia doszło również do zmiany łącznej powierzchni rekultywacji – wobec czego zasadnie zreformowano również pkt 2.3 decyzji organu I instancji w tym przedmiocie. Co się zaś tyczy utrzymania w mocy decyzji z dnia 31 stycznia 2018r. – w pozostałym zakresie – to kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia również i w tym zakresie jest pozytywna. Szczegółowe ustalenia zawarte w poz. 2.2, 2.3-2.8 decyzji z dnia 31 stycznia 2018r. (co do których skarżący nie wysuwał umotywowanych zarzutów) odpowiadają bowiem odpowiednim regulacjom zawartym w art. 22 ust. 1, 3 ustawy.

Mając na uwadze, że Kolegium prawidłowo ustaliło stan faktyczny niniejszej sprawy – w zakreślonych ramach podstawy wznowienia – a następnie w sposób niewadliwy dokonało jego subsumpcji do ustalonych w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych przesłanek ustalenia kierunku rekultywacji, brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.