Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 445/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2006-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a, ust. 1 pkt 1, art.  5 ust. 1 pkt 2 lit.a
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 21.
journal: Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art.194.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi Z i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Morynia z dnia 11 stycznia 2006r. nr FB.3110-44/2006, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z i M. D. są współwłaścicielami na prawach wspólności małżeńskiej nieruchomości położonej w P., przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...] o pow. [...] W informacji w sprawie podatku od nieruchomości [...] na 2004 r. podatniczka wykazała grunty o pow. [...] budynek mieszkalny o pow. [...] w tym kondygnacji o wys. od [...] m do [...] m o pow. [...] pozostałe budynki o pow. [...] garaż o pow. [...] oraz budynek gospodarczy o pow. [...]

Decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 2,3,4,5,6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), uchwały [...] Rady Miejskiej w M. z dnia [...] w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego Nr 121, poz. 2249), Burmistrz Gminy M. ustalił Z.i M. D. podatek od nieruchomości za 2004 r. w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że podatnicy nie zamieszkują stale w budynku stanowiącym przedmiot opodatkowania, a zatem nie zaspokaja on podstawowych potrzeb mieszkaniowych podatników. Nie jest to zatem budynek mieszkalny i podlega opodatkowaniu według wyższej stawki przewidzianej dla budynków letniskowych. Powołał się przy tym na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym FPK 17/01 z 12.04.2002 r., FPK 2/02 z 01.07.2002 r., FPK 3/02 z 01.07.2002 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji wniesiono o jej uchylenie. Strony podniosły, iż przedmiotowy budynek nie jest domem letniskowym – wybudowany został na podstawie pozwolenia na budowę domu mieszkalnego z 1993 r., który został oddany do użytkowania jako budynek mieszkalny jednorodzinny w 1995. Oboje podatnicy mają ponadto obywatelstwo polskie, a Z.D. zameldowana jest w P. na pobyt stały. O tym, że zamieszkują w przedmiotowym budynku cały rok ma świadczyć m. in. fakt nadania numeru porządkowego budynku oraz ubezpieczenie nieruchomości w zakładzie ubezpieczeń.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] nr[...] , uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało ją organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że organ pierwszej instancji nie ustalił, czy opodatkowana nieruchomość służy podatnikom do zaspokajania ich podstawowych potrzeb a dowody przeprowadzone przez organ pierwszej instancji uznał za niewystarczające w tym zakresie i wymagające uzupełnienia w tym przesłuchanie podatników na okoliczność miejsca zameldowania, posiadania innych nieruchomości, zatrudnienia, rozliczania się z podatku dochodowego, posiadania dzieci, uczęszczania do szkoły/przedszkola.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Gminy M. , decyzją z dnia [...] nr [...] , ponownie ustalił Z. i M. D. podatek od nieruchomości za 2004 r. w kwocie [...] zł, uzasadniając decyzję w ten sposób, iż podatnicy nie rozliczają się ze swoich dochodów w Urzędzie Skarbowym, nie figurują w ewidencji osób ubezpieczonych w placówce terenowej KRUS w C. ani w Inspektoracie ZUS w G, nie są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w G., nie korzystają też z usług Ośrodka Pomocy Społecznej w G.. Pełnoletni syn jest zameldowany w przedmiotowej nieruchomości od [...] . przesłuchanie sąsiadów nie wniosło nic nowego, zatem zdaniem organu sam fakt zameldowania nie przesądza o zamieszkiwaniu stosownie do art. 25 kodeksu cywilnego.

Podatnicy, odwołując się od powyższej decyzji, wskazali, iż fakt, że nie figurują w rejestrze bezrobotnych oraz że nie płacą składek na ubezpieczenie społeczne nie stanowi podstawy do określenia charakteru przedmiotowej nieruchomości.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] . nr [...] , uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało ją organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając, iż w toku postępowania wyjaśniającego nie zebrano wystarczającego materiału dowodowego, do ustalenia, czy podatnicy stale zamieszkują w przedmiotowym budynku a nadto dopuszczono się naruszenia art. 190 Ordynacji podatkowej nie informując strony o dowodzie z zeznań świadka.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art.2, 3, 4, 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), § 1 pkt 1 lit. c, pkt 2 lit e tiret 1 i 2 uchwały [...] Rady Miejskiej w M. z dnia [...] w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego Nr 121, poz. 2249), Burmistrz Gminy M.ustalił Z. i M. D. podatek od nieruchomości za 2004 r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podniósł, iż budynek stanowiący przedmiot opodatkowania nie służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych stron i bliskich im osób stosownie do art. 25 kodeksu cywilnego, zatem budynek ten powinien podlegać opodatkowaniu wyższą stawką podatku od nieruchomości przewidzianą dla domów letniskowych. Formalna zdolność nieruchomości do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych nie może być zdaniem organu, utożsamiana z faktem rzeczywistego zaspokajania potrzeb. Organ wskazał, że z przesłuchania świadków jednoznacznie nie wynika, czy małżonkowie zamieszkują na stałe, nie potrafili bowiem wskazać miejsca ich pracy. Organ przyjął, że o czasowym przebywaniu podatnika przesądza także fakt nie rozliczania się z uzyskanych dochodów przez Urzędem Skarbowym, miejscowo właściwym dla mieszków P. stosownie do art. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto ustalono, że Zenon D. jest współwłaścicielem w udziale [...] nieruchomości położonej w S.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. D. zarzuciła, że opodatkowany budynek nie jest domem letniskowym, lecz budynkiem mieszkalnym, o czym mają świadczyć dowody przedłożone w toku postępowania podatkowego, tj. dokumenty dotyczące wydatków związanych z utrzymaniem domu m. in. na zakup opału, fotokopia dowodu rejestracyjnego samochodu, oświadczenie o posiadaniu dwóch psów, za które opłacany jest podatek w gminie Moryń, lista osób, które poświadczyły, że podatniczka mieszka na stałe pod wskazanym adresem a także oświadczenie, że podatniczka jest członkiem stowarzyszenia C. P. i że nie posiada żadnych innych nieruchomości oraz że mąż podatniczki jest zameldowany w S. ze względu na chorą matkę, która tam mieszka.

Decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że opodatkowana nieruchomość nie stanowi ośrodka interesów majątkowych i rodzinnych podatników, a zatem zgodnie z powołaną linią orzecznictwa, powinna podlegać opodatkowaniu wyższą stawką podatku od nieruchomości przewidzianą dla domów letniskowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik podatników zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa tj. art. 10 i art. 77 kpa poprzez przyjęcie, że budynek mieszkalny stanowiący ich własność należy dla celów ustalenia wysokości podatku od nieruchomości zakwalifikować jako budynek letniskowy a nie budynek mieszkalny. Wskazał m. in., że czas przebywania w przedmiotowym budynku nie przesądza o zmianie jego przeznaczenia, podkreślając przy tym, że został on wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę jako budynek mieszkalny. Ponadto, organy podatkowe nie odniosły się do twierdzeń podatników, że czas przebywania podatników w budynku ma faktycznie charakter trwały.

W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosło o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Wobec bezspornego stanu faktycznego a sprowadzającego się do ustaleń, że Z. D. zameldowana jest w P. na pobyt stały, małżonkowie ponoszą wydatki związane z utrzymaniem domu, posiadają dwa psy, za które opłacany jest podatek w gminie M., nie rozliczają się z dochodów przed Urzędem Skarbowym, a przedmiotowy budynek mieszkalny wolnostojący, oddany został do użytku jako budynek mieszkalny i został nadany mu numer porządkowy, kwestią sporną jest kwalifikacja podatkowa budynku znajdującego się na terenie opodatkowanej nieruchomości. Jeżeli bowiem budynek ten jest budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, z 2002 r., poz. 84 ze zm.) to podlega opodatkowaniu stawkami podatku od nieruchomości stosownie do § 1 ust. 2 lit. a uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia [...] w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości, natomiast w przypadku, gdy budynek ten jest budynkiem letniskowym, wówczas zgodnie z § 1 ust. 2 lit. e tiret 2 ww uchwały podlega opodatkowaniu wyższą stawką podatku od nieruchomości w wysokości [...] zł za 1 m2 powierzchni użytkowej.

Wobec braku definicji budynku mieszkalnego w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, należy poszukiwać znaczenia tego pojęcia poprzez wykładnię systemową, w innych unormowaniach prawnych oraz poprzez wykładnię językową regułę słownikową w dostępnych słownikach języka polskiego. Aktualne akty prawne rangi ustawowej nie zawierają wprost definicji "budynku mieszkalnego". Pojęciem tym posługuje się normodawca w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14.12.1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, stwierdzając, że ilekroć jest mowa o budynku mieszkalnym – to rozumie się przez to budynek wielorodzinny, dom mieszkalny zawierający nie więcej niż 4 mieszkania, dom jednorodzinny oraz dom mieszkalny w zabudowie zagrodowej. Również niewiele wyjaśnia pojęcie budynków mieszkalnych rodzinnych stałego zamieszkania określone w Klasyfikacji Obiektów Budowlanych pod symbolem 11.

Natomiast w Słowniku języka polskiego pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1979, t. II, s. 162, oraz w Słowniku współczesnego języka polskiego, Warszawa 1996, s. 518 wskazuje się, iż pod określeniem budynek mieszkalny, należy m.in. rozumieć budynek służący, przeznaczony, nadający się do mieszkania, zamieszkiwania. Także w doktrynie prawa podatkowego za budynek mieszkalny przyjęło się uważać całość pomieszczeń, mieszczących się w bryle budynku, związanych z szeroko pojętą funkcją zamieszkiwania.

Bezspornie przywołane definicje budynku mieszkalnego wskazują, że główny nacisk kładziony jest na spełnianie przez te budynki funkcji mieszkalnych.

W art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. Nr 100, z 2000 r., poz. 1086 ze zm.) stwierdzono m.in., że podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. W ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej na podstawie rozporządzenia z 29 marca 2001 r. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454), powinny być, zatem zawarte dane niezbędne do określenia rodzaju budynku, w tym również budynku mieszkalnego. W związku z tym, jeżeli dany budynek figuruje w ewidencji budynków, łatwo można ustalić, jaki jest to rodzaj budynku, w razie wątpliwości, co do rodzaju budynku, organ winien wystąpić ze stosownym zapytaniem do właściwego wydziału urzędu gminy. O ile w gminie nie zostały jeszcze utworzone ewidencje budynków, funkcjonują jedynie ewidencje gruntów, w których zawarte są informacje dotyczące nieruchomości gruntowych, nie zwalnia to jednak organu podatkowego od wystąpienia w razie wątpliwości, co do rodzaju budynku, ze stosownym zapytaniem do właściwego wydziału urzędu gminy. Uzyskanie takiej informacji jest, konieczną przesłanką ustalenia w postępowaniu podatkowym niezbędnych danych dla prawidłowego opodatkowania budynku. Gdy właściwy wydział geodezyjno-kartograficzny nie dysponuje informacjami dotyczącymi danego budynku, organ podatkowy powinien dotrzeć do dokumentacji budowlanej danego budynku - decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projektu budowlanego, pozwolenia na budowę, decyzji o dopuszczeniu budynku do użytkowania itp., gdzie znajduje się, dokonane przez uprawniony organ, precyzyjne określenie rodzaju budynku. Dokumentacja budowlana jest w takim przypadku właściwa do określenia rodzaju budynku na potrzeby opodatkowania, co wynika pośrednio z jego definicji zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z nią, budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, a więc obiekt, którego zasady wznoszenia i eksploatacji określone są w ustawie Prawo budowlane, gdzie jest również uregulowany tryb wydawania tych decyzji. W decyzjach tych wyraźnie określony jest rodzaj wznoszonego, czy też oddanego do użytku obiektu.

W analizowanej sprawie ten sposób ustalenia rodzaju budynku został przez organy podatkowe bezzasadnie odrzucony. Organy rozstrzygnęły problem określenia rodzaju budynku, bez uciekania się do informacji zawartych w zasobie geodezyjno-katograficznym czy przedstawionej przez skarżącego dokumentacji budowlanej, tworząc odmienne od zawartego w powołanym art. 1 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, kryterium ustalenia rodzaju budynku tj. faktycznego wykorzystywania na cele mieszkalne. Zdaniem Sądu organ podatkowy, nie ma podstaw do kwestionowania określenia rodzaju budynku zawartego w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o dopuszczeniu budynku do użytkowania. Decyzje te są bezspornie w rozumieniu art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1991 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), dokumentem urzędowym, które to dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

W rozstrzyganej sprawie z dokumentacji przedstawionej przez skarżących w trakcie postępowania podatkowego nie wynika żadna wątpliwość co do funkcji budynku położonego w Przyjezierzu, na taką też wątpliwość nie wskazały organy prowadzące postępowanie. Nie można też tak jak uczyniły to organy przenosić a contrario i to wprost rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanych orzeczeniach z uwagi na to, iż inny był stan faktyczny sprawy – sąd rozważał bowiem możliwość opodatkowania budynku letniskowego w sytuacji gdy strona zaspokaja potrzeby mieszkaniowe w budynku mieszkalnym opodatkowanym według stawki przewidzianej dla takiego rodzaju budynków.

Uznając zatem, zarzuty skargi za uzasadnione, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego orzeczono po myśli art. 200 wymienionej wyżej ustawy.