Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 479/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2010-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 124 ust. 1 -3
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
article: art. 19 ust. 2, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 51 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego D.Z. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr 0243-2010-0000002038 z dnia 24 lutego 2010r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił, że w dniu 9 czerwca 2009r. K. M. złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2009. We wniosku zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej (JPO) cztery działki rolne oznaczone literami A, B, C i D, o łącznej powierzchni 3,83 ha, położone na pięciu działkach ewidencyjnych w obrębach S. L., S. P., w gminie S. oraz w obrębie K., w gminie S. (powiat s., województwo). W dniu 8 lipca 2009 r. do wniosku zostały dołączone cztery załączniki graficzne oraz karta informacyjna.

W dniu 11 sierpnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w S. wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień w zakresie powierzchni działki rolnej D zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr 899. Wezwanie to nie zostało podjęte w terminie, a strona nie złożyła wyjaśnień.

Przeprowadzona w dniu 22 września 2009r. kontrola na miejscu

w gospodarstwie rolnym K. M. wykazała nieprawidłowości na działkach rolnych A, B i D. W trakcie kontroli na miejscu stwierdzono, iż działki B i D nie były użytkowane rolniczo (kod DR18). Ponadto na działce rolnej A o zadeklarowanej powierzchni 1,09 ha, stwierdzono powierzchnię 0,93 ha, pozostałą część działki stanowiły zadrzewienia i zakrzaczenia. Producent nie został powiadomiony o kontroli oraz nie był obecny w trakcie przeprowadzania czynności kontrolnych, a raport został mu przekazany przesyłką poleconą w dniu 28 września 2009r.

Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR

w Kielcach wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.), Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326), Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004r. str. 1, ze zm.), Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003

i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004r. str. 18 ze zm.), Rozporządzenie Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające Rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/2007 oraz uchylające Rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30, z 31.01.2009r., str. 16).

Organ odwoławczy powołując treść art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stwierdził, że określenie "na wniosek" oznacza, iż organ związany jest bezpośrednio zakresem wniosku, a rozstrzygnięcie wydawane jest w oparciu o zawarte we wniosku dane.

Bezspornym w sprawie jest, że w dniu 9 czerwca 2009r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 w zakresie jednolitej płatności obszarowej (JPO). Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ww. ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku,

w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia Nr 1973/2004 (1 ha), a wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Organ wyjaśnił, że utrzymanie gruntów rolnych zgodnie z normami w przypadku łąk

i pastwisk oznacza - stosownie do treści § 1 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306, ze zm.) - grunty rolne, które nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, za wyjątkiem tych drzew i krzewów, które nie podlegają wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody lub mają znaczenie dla ochrony wód i gleb lub też krzewy te nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa wart. 1 pkt 1.

W myśl art. 23 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. W oparciu o art. 24 ust. 1 lit c Rozporządzenia Nr 796/2004 kontrole administracyjne opisane w art. 23 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, między innymi dzięki kontrolom krzyżowym. Kontrole te dotyczą zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi w jednym wniosku, a działkami odniesienia w systemie identyfikacji działek rolnych, oraz weryfikują kwalifikacje do pomocy określonych terenów jako takich. W przypadku stwierdzenia zawyżenia deklaracji powierzchni użytkowanej rolniczo stosowane są zmniejszenia lub wykluczenia zgodnie z art. 51 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

Dalej organ II instancji podał, że w myśl art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, za wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie odpowiednio z art. 93 i 99 Rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Art. 51 ust. 2 Rozporządzenia (WE) Nr 796/2004 stanowi, że jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa Rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. W przedmiotowej sprawie K. M. ubiegała się o jednolitą płatność obszarową do działek rolnych o łącznej powierzchni 3,83 ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu stwierdzono, iż powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej- (JPO) wynosi 1,57 ha. Różnica między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią kwalifikującą się do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 2,26 ha, co przekracza pułap 50 % powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli administracyjnej.

Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, skutkuje odmową przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2009 oraz nałożeniem sankcji w wysokości 1145,77 zł, odpowiadającej iloczynowi różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną ( 3,83 ha minus 1,57 ha) oraz kwoty 506,98 zł ( stawka płatności za 1 hektar), która będzie potrącana z płatności przysługujących na podstawie wniosku z kolejnego roku (maksymalnie trzech lat).

Wskazał, że podstawę do wydania decyzji stanowiły ustalenia poczynione w trakcie kontroli z dnia 22 września 2009r. Ponieważ strona nie została poinformowana o zamiarze przeprowadzenia kontroli, organ powołał się na art. 23a ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, w myśl którego kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zawiadomienie o kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Ponadto zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 23 a ust. 1 Rozporządzenia Nr 796/2004. W myśl art. 28 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, z każdej kontroli na miejscu sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonych kontroli. Raport taki wykazuje w szczególności skontrolowane programy pomocy i wnioski. W przypadku gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, w myśl art. 31 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r., może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu (informacja taka została zawarta na stronie 4 raportu). W przedmiotowej sprawie K. M. nie skorzystała z prawa do wniesienia zastrzeżeń do raportu z kontroli na miejscu, przekazanego w dniu 28 września 2009r.

Ponadto organ II instancji podkreślił, iż obowiązkiem rolnika jest wypełnienie wniosku przy dołożeniu należytej staranności. To wnioskodawca dysponuje wiedzą

o powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo oraz decyduje o treści składanego wniosku. K. M. własnoręcznym podpisem na formularzu wniosku oświadczyła, iż zna zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Zatem już w dacie składania wniosku, powinna wskazać tylko te grunty rolne, które spełniają warunki do przyznania płatności tj. są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Organ podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż na działkach B i D znajduje się powierzchnia nieużytkowana rolniczo. Ponadto kontrola na miejscu oparta była na danych zgłoszonych we wniosku z dnia 9 czerwca 2009r., a pomiary dokonywane były na podstawie obszarów zaznaczonych na załącznikach graficznych złożonych wraz z formularzem wniosku.

Odnosząc się do odwołania Dyrektor wskazał, że stwierdzony stan zagospodarowania działek rolnych zgłoszonych do płatności nie spełniał warunków, na jakich takie płatności są przyznawane. Jednak sankcje nie miałyby zastosowania, gdyby strona poinformowała organ z własnej inicjatywy o tym, że wniosek jest nieprawidłowy, gdyż wówczas miałby zastosowanie art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Wnioskodawczyni jednak nie poinformowała Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w Kielcach o tym, że wniosek zawiera nieprawidłowości lub też, że zdezaktualizował się od dnia jego złożenia.

W skardze na powyższą decyzje K. M. wniosła o dokonanie przez organ II instancji autokorekty, z uwagi na przyjęty błędny stan faktyczny. Wskazała, że w czasie kontroli nie mogła złożyć wyjaśnień, bo nie była o niej powiadomiona, ale złożyła je na piśmie w odwołaniu od decyzji. Podała, że sądziła, że na zwrot płatności ma czas do dnia otrzymania decyzji. Skarżąca zarzuciła, że sankcja jest niewspółmierna do rzekomego przewinienia, tym bardziej że działki 1081 i 1082 utrzymuje w ugorze, raz lub 2 razy uprawiając glebogryzarkę lub kosząc. Zabiegu tego dokonała również w 2009r. Jest to grunt niezrekultywowany, po badaniach archeologicznych i poza dodatkowymi opryskami herbicydami zaprzestała od kilku lat upraw innych roślin, sporadycznie tylko siejąc rzepak lub peluszkę na zaoranie.

W uzupełnieniu powyższej skargi pełnomocnik skarżącej, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucił naruszenie: art. 7 kpa w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach oraz art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, w zw. z art. 124 ust. 1-3 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych norm.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 124 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria lub Rumunia, objętego systemem JPO stanowi część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003r. były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji, oraz w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Z kolei "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe, oraz ogródki przydomowe, określone przez Komisję dla celów statystycznych. Jak stanowi ust. 2 tego artykułu, do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane

w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r., z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, działki, o których mowa w pierwszym akapicie, znajdują się w posiadaniu rolnika w dniu ustalonym przez państwo członkowskie, nie później niż w dniu ustalonym w tym państwie w celu zmiany wniosku o pomoc.

Pełnomocnik zarzucił, że w decyzji nie przedstawiono logicznego wywodu pozwalającego na wysnucie wniosku, iż ustalenia poczynione we wrześniu 2009r. odzwierciedlają stan faktyczny w terenie również na relewantną dla sprawy datę 30 czerwca 2003r. Następnie powołując się na art. 3 ustawy o płatnościach stwierdził, że pomimo przerzucenia na osobę ubiegającą się o płatność ciężaru dowodu

w zakresie okoliczności, które rodzą dla niej korzystne skutki prawne, to obowiązek udowodnienia tych faktów nie może być pojmowany jako niczym nieograniczona, absolutna powinność przedstawiania dowodów, aż do momentu uzyskania ich akceptacji przez organ. Wyważenie relacji między obowiązkiem ustalenia prawdy materialnej, a ciężarem dowodu obciążającego stronę prowadzić musi do wniosku, że na organie nadal spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na tyle, aby można było wydać prawidłowe rozstrzygnięcie.

Dalej pełnomocnik podał, że analiza akt sprawy i podanych przez organ motywów rozstrzygnięcia przeprowadzona pod kątem wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 i 11 kpa prowadzi do wniosku, iż organy nie wyjaśniły w wyczerpujący sposób stanu faktycznego, a w szczególności nie przedstawiły okoliczności ani logicznych wywodów uprawniających do wnioskowania, iż stan stwierdzony na działkach rolnych oznaczonych jako B i D był tożsamy z występującym w dniu 30 czerwca 2003r. Podkreślił, iż kontrola przeprowadzona na miejscu w dniu 22 września 2009r. odzwierciedla sytuację w terenie z dnia przeprowadzenia kontroli.

Z kontroli tej sporządzono raport, który następnie doręczono stronie, na str. 3 tego raportu, w rubryce dotyczącej działki rolnej B wskazano jedynie, iż zastosowano wobec tej działki kody DR 18 oraz DR 37 z opisem: "dz. rol. porośnięta wieloletnią czciną i chwastami, występują krzaki i kilka orzechów, nieprowadzona jest działalność rolnicza". Podobnie w rubryce dotyczącej działki rolnej D opisano, iż nie jest prowadzona działalność rolnicza, a na tej działce znajdują się drzewa samosiejki. Ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii szkicu sporządzonego przez kontrolerów również nie wynika stan ustalony w terenie, gdyż umieszczone na nim znaki graficzne nie zostały objaśnione, nie zaznaczono też, który teren w istocie został skontrolowany, który obejmuje ww. roślinność. Autor skargi podkreślił, iż

w raporcie nie wskazano, jakie okoliczności i fakty pozwalają wnioskować, iż taki stan trwał także 30 czerwca 2003r. Organ nie odniósł zatem przesłanek dotyczących sytuacji na gruntach o tożsamym stanie faktycznym w ww. dacie. Organy, zdaniem pełnomocnika, nie odniosły się do okoliczności od kiedy posiadane przez skarżącą działki stanowią nieużytki, co w konsekwencji skutkuje brakiem oceny tego aspektu dla ustalenia stanu istniejącego na gruntach w okresie wymaganym przez prawo. Dlatego pełnomocnik uznał, że rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem normy wynikającej z treści art. 124 ust. 1-3 rozporządzenia 73/2009 nastąpiło przy nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego. Organ nie stwierdził, że stan faktyczny istniejący w czasie kontroli w 2009r. istniał również w dniu 30 czerwca 2003r. Obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do podania wszelkich znanych mu okoliczności dotyczących stanu faktycznego w czerwcu 2003r., a także podjęcie

z urzędu dalszych czynności zmierzających do ustalenia tego stanu w tej właśnie dacie, w tym działań zmierzających do wyjaśnienia rozbieżności z ustaleniami wcześniejszych kontroli. Ustalenie stanu zgłoszonych do płatności działek rolnych B i D w kontekście zdefiniowanego prawnie wymogu utrzymania jej w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. wymagało przeprowadzenia szczegółowej oceny stanu faktycznego w tym okresie. W tym celu organ winien uwzględnić oświadczenia samego producenta rolnego jak i podjęcia z urzędu innych niezbędnych czynności dowodowych. Wynik tych czynności winien jednoznacznie wykazywać brak zachowania dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003r.

Następnie, powołując się na treść § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych norm pełnomocnik wskazał, że w zaskarżonej decyzji nie znajduje się żadna ocena drzew i krzewów na posiadanych przez skarżącą gruntach (w raporcie kontrolnym wskazano, że takowe występują) jako tych, które w kontekście § 4 ww. rozporządzenia są dopuszczalne i (kwalifikujące) dany grunt do płatności.

Reasumując pełnomocnik stwierdził, że w sprawie nie zgromadzono wystarczającego materiału dowodowego i nie przeprowadzono właściwej oceny już zgromadzonego materiału, która pozwoliłaby na wyprowadzenie wniosku o braku utrzymywania całej działki rolnej w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. lub charakteru zadrzewienia na gruntach skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się natomiast do zarzutów zgłoszonych w piśmie procesowym pełnomocnik organu oświadczył, że nie jest przez organ kwestionowane, że grunty na datę 30 czerwca 2003r. były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle złożonego wniosku z dnia 8 czerwca 2009r. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na rok 2009r. prawidłowo organ ustalił, że K. M. wystąpiła o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2009r. do czterech działek rolnych, oznaczonych literami A, B, C i D, o łącznej powierzchni 3,83 hektara. We wniosku wskazała, że działce rolnej oznaczonej literą A odpowiadają działki ewidencyjne nr 1081 o pow. 0,52ha oraz nr 1082 o pow. 0, 57ha, działce rolnej oznaczonej literą B odpowiada działka ewidencyjna nr 1140 o pow. 0,40 ha, działce oznaczonej literą C odpowiada działka ewidencyjna nr 392 o pow. 0,64ha, zaś działce oznaczonej literą D odpowiada działka ewidencyjna nr 899 o pow. 1,70ha.

W oparciu o raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 22 września 2009r. na miejscu i dołączonej do niego dokumentacji, organ ustalił, że na działkach oznaczonych literami B i D nie jest prowadzona żadna działalność rolnicza, zaś odnośnie działki rolnej A powierzchnia stwierdzona wynosi 0, 93 ha, przy zadeklarowanej powierzchni 1,09ha. W świetle znajdujących się w aktach dowodów w postaci raportu z czynności oraz dokumentacji fotograficznej, przedstawiającej te działki, prawidłowość ustaleń organów, iż działki rolne oznaczone literami B i D, którym odpowiadają działki ewidencyjne nr 1140 i 899, nie są użytkowane rolniczo od kilku lat, a co za tym idzie nie były utrzymywane zgodnie z normami również w 2009r., nie może budzić żadnych wątpliwości. Również jeśli chodzi o "powierzchnię stwierdzoną" działki rolnej A, a więc powierzchnię gruntów tej działki utrzymywanych zgodnie z normami, w świetle wyżej opisanych dowodów znajdujących się w aktach, prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń nie budzi wątpliwości. Na podkreślenie w tym miejscu zasługuje to, iż skarżąca nie kwestionowała wyników tej kontroli w toku postępowania przed organami ani też nie kwestionuje ich w skardze. W odwołaniu od decyzji organu I instancji K. M. napisała:" ..podnoszę, że nie złożyłam wniosku o rezygnacji z dopłat do działki 1140 i 899,(co niniejszym czynię), ponieważ w wyniku kontroli nie objęto działki dopłatą więc było to bezprzedmiotowe". Następnie skarżąca wyjaśnia przyczyny objęcia tych działek wnioskiem o dopłatę (co nastąpiło na skutek korzystania przez nią przy wypełnianiu wniosku z wydruków wniosku z 2008r.). Odnośnie powierzchni pozostałych działek w odwołaniu skarżąca powołała się na swoją niewiedzę, wynikającą ze złych stosunków ze współwłaścicielami. Również w skardze K. M. nie kwestionuje ustaleń, iż nie użytkuje rolniczo wszystkich zgłoszonych do dopłat działek, a jedynie podniosła, iż sądziła, że ma czas do cofnięcia wniosku w tej części do dnia otrzymania decyzji. Dalej wskazała, że działki 1081 i 1082, które utrzymuje w ugorze, raz lub dwa razy w roku uprawia glebogryzarką lub poprzez ich koszenie i takiego zabiegu dokonała również w 2009r. Zauważyć jednak należy, iż te działki wchodzą w skład działki rolnej oznaczonej literą A, co do której organ uznał, że jej znaczna część, a mianowicie o pow. 0,97ha, jest utrzymywana zgodnie z normami.

Reasumując stwierdzić należy, iż ustalenie organu, że na zgłoszoną do dopłat za 2009r. powierzchnię 3,83ha, tylko powierzchnia wynosząca 1,57 była w 2009r. utrzymywana zgodnie z normami, jest prawidłowe. Ustalenie to nie jest kwestionowane przez K. M. ani też zdaje się nie być kwestionowane przez jej pełnomocnika, co wynika zarówno ze stanowiska, jakie zajął na rozprawie przed sądem, jak i pośrednio z zawartych w piśmie z dnia wywodów.

Ze skargi sporządzonej przez K. M. oraz złożonego przez nią wcześniej odwołania wynika, iż jej zdaniem nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji za zawyżenie powierzchni gruntów, z których domagała się dopłat, z uwagi na to, że nie miała zamiaru wyłudzić nienależnych jej dopłat i że organ powinien uwzględnić cofnięcie przez nią wniosku odnośnie działek 1140 i 899, co uczyniła w odwołaniu. Z kolei ze złożonego przez jej pełnomocnika pisma procesowego wynika, że jego zdaniem zaskarżona decyzja powinna być uchylona z uwagi na niewyjaśnienie przez organ, czy zgłoszone do dopłat działki były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r., jak tego wymaga art. 124 ust. 1- 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Odnośnie pierwszego z zarzutów wskazać należy, iż zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy wniosek o przyznanie dopłat, w decyzji w sprawie przyznania płatności obszarowej określa się również zmniejszenia płatności obszarowych w tym także w kolejnych latach, jeżeli zmniejszenia te wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, a więc między innymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r,. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004r. str. 18 ze zm., Dz. U. UE Polskie wydanie specjalne rozdz. 3, t.44, str. 243 ze zm.). Zgodnie z art. 51 ust. 2 Rozporządzenia nr 796/2004 jeśli dla całkowitego ustalonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, zgodnie z tytułem IV rozdziały 6, 9 i 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2993, obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3 -5 tego rozporządzenia o więcej niż 30 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50ust. 3 – 5 tego rozporządzenia zostanie cofnięta na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych.

Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa Rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. W niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, o jakiej mowa w ostatnim powołany przepisie, bowiem różnica miedzy zadeklarowanym obszarem ( 3,83 ha), a obszarem ustalonym (1,57 ha) przekracza 50%. Organ dokonując zmniejszenia płatności uwzględnił to, iż skarżąca nie zawyżyła celowo powierzchni zadeklarowanej. W przeciwnym bowiem razie zastosowałby przepis art. 53 tego samego rozporządzenia. Zgodnie z art. 68 ust. 2 obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Tymczasem w niniejszej sprawie po raz pierwszy skarżąca poinformowała organ, że złożony przez nią wniosek jest nieprawidłowy, dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a więc już po tym, jak została przez ten organ poinformowana o nieprawidłowościach wniosku. Dlatego też podniesiony w skardze zarzut nie mógł odnieść skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji.

Co się zaś tyczy zarzutów, zawartych w piśmie procesowym z 28 października 2010r. i podtrzymanych na rozprawie przed sądem przez pełnomocnika skarżącej, to są one nieuzasadnione z następujących powodów.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni niemniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek przyznanie tej płatności;

2a) przestrzegał wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożony został

wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z powyższego artykułu wynika w sposób jednoznaczny, że rolnikowi przysługuje płatność wówczas, gdy spełnia wszystkie wymienione w nim wymogi. Jeżeli nie spełnia jednej z nich, płatności nie może otrzymać.

Jak już była o tym mowa na wstępie uzasadnienia, z zadeklarowanego przez skarżącą do płatności obszaru 3,83 ha, tylko grunty rolne o pow. 1,57 w dacie przeprowadzonej we wrześniu 2009r. kontroli były rolniczo użytkowane, czyli utrzymywane zgodnie z normami. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż w myśl art. 2 wyżej powołanej ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. użyte w tej ustawie określenie "normy" oznacza normy w rozumieniu art. 2 pkt 33 rozporządzenia nr 796/2004r., a z kolei zgodnie z tym ostatnim przepisem określenie "normy" oznacza normy określone przez Państwa Członkowskie zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 oraz załącznikiem IV do tego rozporządzenia, jak również zobowiązania w odniesieniu do trwałych użytków zielonych określonych w art. 4 tego rozporządzenia. Takie normy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm ( Dz. U Nr46 za 2007r. poz. 306 ze zm.). Działki oznaczone we wniosku literami B i D nie spełniają powyższych norm, skoro są one porośnięte wieloletnią trzciną, chwastami, krzakami, drzewami co świadczy o tym, że co najmniej od początku 2009r. nie była na nich prowadzona żadna działalność rolnicza. To samo dotyczy części działki rolnej oznaczonej lit. A, której ukształtowanie wyklucza prowadzenie takiej działalności. W tej sytuacji bez znaczenia dla prawidłowego rozpoznania wniosku o przyznanie płatności pozostawała okoliczność, czy działki te były utrzymywane zgodnie z normami (czy też raczej zgodnie z użytym w art. 143b ust. 4 rozporządzenia (WE ) nr 11782/2003 określeniem "w dobrej kulturze rolnej"), w dniu 30 czerwca 2003r. Skoro nie były utrzymywane zgodnie z tymi normami przez cały rok 2009r., którego dotyczył wniosek o przyznanie płatności, okoliczność ta była wystarczająca do odmowy uwzględnienia wniosku oraz nałożenia sankcji. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, iż dla przyznania płatności nie jest wystarczające samo posiadanie gruntów, które były użytkowane rolniczo i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dacie 30 czerwca 2003r., o czym mowa w art. 143b ust. 4 w zw. z ust. 5, ( w tym miejscu dodatkowo zauważyć należy, iż powołane przez pełnomocnika skarżącej przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009r. nie mają zastosowania do płatności za 2009r.), ale konieczne jest także między innymi ich utrzymywanie zgodnie z normami w całym roku kalendarzowym, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Tymczasem ze stanowiska zawartego w piśmie procesowym zdaje się wynikać, że jego autor tego nie dostrzega uważając, iż wystarczające jest spełnienie przesłanki wymienionej we wstępnej części art. 7 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007r., w którym mowa o gruntach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003. Jedynie na marginesie wskazać należy, iż gdyby w czasie kontroli zostało ustalone, że w dniu 30 czerwca 2003r. grunty te nie były utrzymywane w dobrej kulturze, wówczas użyto by kodu DR10 oznaczającego, że cała działka nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r. Tymczasem odnośnie działek B i D użyto kodu DR18, oznaczającego "na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej".

Reasumując zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a przy jej wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Dlatego też skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Na podstawie art. 250 tej samej ustawy oraz § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.) Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego koszty nieopłaconej pomocy w wysokości 292,80zł, na które składa się opłata oraz VAT.