Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 1039/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Radom sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi małoletniego R. G. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez W. D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej R. G. sumę pieniężną w kwocie 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej R. G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 1 marca 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 29.03.2021 r.) jest przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie z wniosku małoletniego R. G. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Jak wynika z akt administracyjny 8 marca 2018 r. R. G., urodzony [...]2009 r. (dalej: strona, skarżący) reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego M. G. (ojciec) złożył w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce wraz dokumentami.

Pismem z 29 maja 2019 r. Wojewoda poinformował przedstawicieli ustawowych strony (D. S. i M. G.), że przewidywany termin zakończenia postępowania to 29 sierpnia 2019 r. i na podstawie art. 50 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r, poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a.) wezwał do uzupełnienia, w terminie 14 od otrzymania wezwania, dokumentów (tj.: odpisu aktu urodzenia strony sporządzonego w języku o., dokumentów potwierdzających posiadanie stabilnego źródła dochodu dla całego gospodarstwa domowego, potwierdzenie posiadania przez stronę aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego obejmującego planowany okres pobytu oraz decyzji udzielającej zezwolenia na pobyt czasowy rodzicom strony niezwłocznie po ich otrzymaniu). Dokumenty uzupełniono 5 lipca 2019 r.

Pismem z 17 października Wojewoda poinformował przedstawicieli ustawowych strony o przedłużeniu postępowania do 15 listopada 2019 r. w związku z koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności o decyzję pobytową M. G. oraz potwierdzenie posiadania przez małoletnią stronę ubezpieczenia zdrowotnego, aktu urodzenia strony w oryginalnej wersji językowej, umowy najmu zawartej na czas po 30 października 2019 r. Wezwanie doręczono 30 października 2019 r. Dokumenty uzupełniono 8 listopada 2019 r.

Pismem z 20 czerwca 2020 r. (wpływ do organu administracji) pełnomocnik strony wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie z wniosku strony o udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Pismem z 10 lutego 2021 r. pełnomocnik strony wniósł ponaglenie na niezałatwienie wniosku o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy (pismo przesłane droga elektroniczną). Zarzucił, że od 8 marca 2018 r. do dnia wniesienia ponaglenie Wojewoda nie rozpoznał wniosku strony, brak w tym zakresie rozstrzygnięcia. W ocenie strony Wojewoda dopuścił się kwalifikowanej przewlekłości w niniejszej sprawie przez pozostawanie bezczynnym przez tak długi okres.

Pismem z 1 marca 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 29.03.2021 r.) pełnomocnik strony wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania: art. 6, art. 7, art. 7a, 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 K.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.

Tak formułując zarzuty pełnomocnik strony wniosła o:

1) zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi,

2) dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga,

3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej P.p.s.a.) w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 7 P.p.s.a.,

4) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg

norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, ż wniosek przedstawiciel ustawowy strony złożył 8 marca 2018 r., termin rozpoznania wniosku wyznaczony przez Wojewodę upłynął 29 sierpnia 2019 r. Wnioski pobytowe dzieci do 13 roku życia nie podlegają weryfikacji ze strony Straży Granicznej, Policji i ABW. W związku z tym sprawy tego typu należą do spraw prostych. W dniu 10 lutego 2021 r. pełnomocnik strony wniósł ponaglenie. Akta sprawy są kompletne, a mimo to Wojewoda Dolnośląski wbrew zasadom generalnym wskazanym w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie podejmuje ustawowych działań. Wojewoda Dolnośląski zignorował ponaglenie i nawet nie przekazał go wraz z kopią akt sprawy do organu nadrzędnego. Nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ administracji, będąc przewlekłym, w sposób rażący narusza prawo. Takie postępowanie narusza zasadę praworządności, zaufania do organów administracji publicznej, zasadę prawdy obiektywnej, zasadę informowania stron. Skarżący jest tak zdezorientowany, że nie wie czego się spodziewać. Nawet jeśli przez ten cały okres czasu prowadzone jest postępowanie wyjaśniające to organ administracji nie przedstawił jakie są to czynności i kiedy sprawa zostanie załatwiona. Strona wyczerpała tryb administracyjny postępowania, złożone ponaglenie nie doprowadziło do wydania decyzji. Przedłużające się postępowanie w sprawie o pobyt czasowy narusza swobodę poruszania się skarżącego oraz utrudnia załatwianie jakichkolwiek czynności życia codziennego. Swoboda poruszania się wynika zarówno z Konstytucji, jak i prawa międzynarodowego i unijnego. Cudzoziemiec jest przerażony i odarty z godności. W sposób niezawiniony ponosi negatywne konsekwencje przewlekłości postępowania zasadny jest zatem wniosek o przyznanie sumy pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o oddalenie skargi, zapewniając, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tutejszym Urzędzie przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz ilość wniosków cudzoziemców nie są okolicznościami niemającymi znaczenia w sprawie, w szczególności dla oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym kontekście przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. Takim okolicznościami faktycznymi usprawiedliwiającymi zwłokę w rozpoznaniu wniosku strony, zdaniem Wojewody, jest właśnie znaczna ilość spraw i braki kadrowe. Z tych powodów uważa, że nie ma podstaw do uznania, iż miała miejsce przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Wojewoda podkreśla, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. jest tylko jednym z dwóch środków, które może zastosować sąd w związku z bezczynnością lub przewlekłym działaniem organu administracji. Wybór w tym zakresie winien być uwarunkowany celami skargi na bezczynność lub przewlekłość którymi są zwalczanie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania oraz zapobieganie bezczynności i przewlekłości w przyszłości. Take cele realizuje w pierwszej kolejności grywana, a dopiero gdy sąd uzna że dla realizacji tych celów nałożenie grzywny nie jest wystarczające suma pieniężna. Jedocześnie organ zastrzegł, że zasądzenie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W niniejszej sprawie, zdaniem Wojewody, uwzględniając wskazane trudności organu administracji, nie ma podstaw ani do nałożenia grzywny ani do zasądzenia od organu sumy pieniężnej.

Z akt administracyjnych, przekazanych wraz ze skargą, wynika także, że pismami z 26 kwietnia 2021 r. Wojewoda:

- przekazał ponaglenie strony z dnia 10.02.2021 r. (wpływ do organu) do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, uznając je za uzasadnione oraz

- wezwał przedstawicieli ustawowych strony, na podstawie art. 50 K.p.a., do uzupełnienia dokumentów w terminie 14 dni od otrzymania wezwania (tj. złożenia potwierdzenia, że małoletni ma zapewnione na terytorium Polski miejsce zamieszkania, decyzji pobytowej M. G.) pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie posiadanych dowodów oraz wyznaczył nowy termin rozpoznania wniosku na 25 czerwca 2021 r.

Do dnia rozpoznania przez Sąd skargi brak informacji od Wojewody Dolnośląskiego o zakończeniu postępowania w sprawie z wniosku skarżącego w wydania zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że strona skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniesiono w dniu 10.02.2021 r.). Stosownie zatem do art. 52 § 1 P.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. – uwzględnia skargę

i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.

Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.).

W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).

Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).

Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami

w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

(t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy). Wymóg konsultacji z ww. organami nie dotyczy składającego wniosek, który w dniu złożenia wniosku nie ukończył 13 lat (art. 109 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając brak obowiązku konsultacji z Policja, Strażą Graniczną i ABW z uwagi na wiek strony w dniu złożenia wniosku (data urodzenia wnioskodawcy to [...]2009 r. wniosek złożony w dniu 8.03.2018 r.) wniosek strony winien być rozpoznany w terminie miesiąca od dnia otrzymania jego wpływu do organu administracji. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku skarżącego mimo upływu 32 miesięcy od daty złożenia przez Stronę wniosku, tj. od 8.03.2018 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do 29.03.2021 r.). Wskazany okres 32 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Nie obejmuje także okresu oczekiwania przez organ administracji na uzupełnienie braków wniosku (od 29 maja do 5 lipca 2019 r. oraz od 17 października do 8 listopada 2019 r.). Jakkolwiek w toku postępowania Wojewoda dwukrotnie wzywał stronę do uzupełnienia dokumentów w sprawie i wyznaczał terminy zakończenia postępowania to nie podejmował dalszych czynności niezwłocznie po uzupełnieniu przez stronę dokumentów. Od 8 listopada 2019 r. (ostatnie uzupełnienie dokumentów) Wojewoda nie podejmował w sprawie żadnych czynności, mimo wniesienia przez stronę 20 czerwca 2020 r. wniosku o wszczęcie postępowania. Wojewoda w tym okresie nie informował też strony o przewidywanym terminie zakończenia postępowania mimo bezskutecznego upływu 15 listopada 2019 r. wcześniej wyznaczonego terminu zakończenia postępowania. Kolejne czynności w sprawie (tj. wezwanie do uzupełnienia dokumentów, wyznaczenie terminu zakończenia postępowania na 25 czerwca 2021 r. i przekazanie ponaglenie do Urzędu do Spraw Cudzoziemców) Wojewoda podjął dopiero po wniesieniu skargi do tut. Sądu na przewlekłość postępowania. Sąd badając bezczynność organu administracji, czy przewlekłe działanie takiego organu dokonuje oceny na dzień wniesienia skargi do Sądu, zatem fakt podjęcia czynności po wniesieniu przez stronę skargi nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku strony przez 32 miesiące, a podejmowane w tym okresie czynności nie miały charakteru kompleksowego i były podejmowane w dużych odstępach czasu, należy stwierdzić, że naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji prowadził postępowanie z wniosku strony w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.) o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.

Uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, a także brak zorganizowania prowadzonego postępowanie, tj. brak szczegółowej analizy złożonych przez stronę dokumentów i występujących w tym zakresie braków i podejmowanie czynność w dużych odstępach czasu, Sąd uznał że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie zakończył postępowanie przez 32 miesiące. Podejmowane w toku postępowania czynności miały charakter nieefektywny, mimo uzupełniania przez stronę, na wezwanie organu, dokumentów nie podejmowano kolejnych czynności niezwłocznie po uzupełnieniu dokumentów, a od 8 listopada 2019 r. (ostatnie uzupełnienie dokumentów) Wojewoda nie podejmował już żadnych czynności w sprawie, mimo pism kierowanych przez stronę (wniosek o wszczęcie postępowanie i ponaglenie) aż do wniesienie przez stronę skargi do tut. Sądu na przewlekłość postępowanie. Wojewoda od 15 listopada 2019 r. nie informował też strony nowym terminie zakończenia postępowania, z uchybieniem terminu przekazał też ponaglenie strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, tj. dopiero po wniesieniu skargi do Sądu. Oznacza to, że ignorował Stronę przez w sumie przez 32 miesięcy od dnia złożenia wniosku. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd nie ma wątpliwości, że organ administracji w sposób rażący naruszył prawo strony skarżącej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz zasady postępowania, w tym zasadę szybkości postępowania, zasadę zaufania, zasadę informowania, a także prawo do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (ponaglenie).

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi stron, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.

Na wniosek strony skarżącej Sąd przyznał sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 2.700 zł z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej strony w sposób dostateczny zrekompensuje stronie skarżącej trudności i krzywdy związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku i ignorowaniem praw strony w toku postępowania. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości w art. 154 §7 P.p.s.a. w realiach sprawy jest zbyt wygórowane.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).