Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1039/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Z. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w wyniku rozpatrzenia zażalenia Z. K. na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2012 r., o numerze [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, postanowieniem z dnia [...] marca 2012r. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.

Orzeczenie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., Prezydent W., działając w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ulicy [...], złożonego w dniu [...] lutego 1960 r. przez A. K.

W uzasadnieniu organ wskazał, że z zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w W., z dnia [...] maja 1990 r. zgodnego ze stanem wykazu hipotecznego księgi wieczystej oznaczonej "Nieruchomość w W. Nr [...]" tytuł własności tej nieruchomości uregulowany jest jawnym wpisem na imię A. K. i C. vel R. F. w równych częściach niepodzielnie. Jednocześnie organ stwierdził, iż wobec konieczności zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu spadkobiercom współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości zasadnym jest zawieszenie z urzędu toczącego się postępowania w sprawie oraz zobowiązanie Z. K. do dostarczenia organowi prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej współwłaścicielce nieruchomości oraz jej nieżyjących następcach prawnych.

Zażalenie na powyższe postanowienie Z.K. wniosła w dniu [...] stycznia 2012 r.. W treści zażalenia strona podniosła, że mieszkanie C. zostało sprzedane, jak również , że nie stać jej na dawanie ogłoszeń .

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia Kolegium wskazało na treść art. 97 § 1 pkt 4 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza z urzędu postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W ocenie organu kwestia ustalenia spadkobierców C. jest elementem koniecznym dla dalszego prawidłowego prowadzenia postępowania w sprawie a uzyskanie postanowień spadkowych , które ujawnią krąg uczestników postępowania nie należy do właściwości organów administracji publicznej.

Odnosząc się do argumentów zażalenia wymienionych przez Z. K. Kolegium wskazało, że w przypadku wykazania przez nią rzeczywistej niemożności dotarcia do dokumentów żądanych przez organ, rozważy podjęcie zawieszonego postępowania oraz ustanowienie kuratora dla strony nieobecnej, dla której z przyczyn obiektywnych nie istnieje możliwość ustalenia następców prawnych, w drodze dostarczenia stosownych dokumentów świadczących o następstwie prawnym. Nie zmienia to jednak faktu, iż na obecnym etapie sprawy postanowienie podjęte przez organ jest prawidłowe.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi Z. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżąca niosła o:

1. uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji w całości,

2. określenie na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), że postanowienie nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz postanowienie w sprawie o nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. nie mogą by wykonane w całości;

3. zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

Skarżąca wniosła ponadto o przeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi, na okoliczności wskazane w treści skargi, w szczególności na okoliczność ,że skarżąca próbowała dotrzeć do dokumentów żądanych przez organ oraz , że nie ma możliwości dotarcia do powyższych dokumentów dotyczących spadkobierców po C., a tym samym brak jest podstaw do zawieszenia postępowania z powyższej przyczyny. Wskazała , że przeprowadzenie powyższego dowodu jest niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Ostatecznie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie i w efekcie bezpodstawne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do zawieszenia postępowania z uwagi na fakt, iż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia przez inny organ lub sąd tj. z uwagi na konieczność przedstawienia przez skarżącą prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po C. - dawnej współwłaścicielce nieruchomości podczas gdy organ administracji publicznej winien był wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej bowiem skarżąca wskazywała, iż nie ma możliwości dotarcia do dokumentów żądanych przez organ;

2. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieokreślenie w treści uzasadnienia postanowienia faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów na których się oparł, a także przyczyn z których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom;

3. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz nierozpatrzenie w powyższy sposób materiału dowodowego, a także nie dokonanie oceny ważnych dla sprawy okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego;

4. art. 34 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie zwrócenie się przez organ do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej pomimo wcześniejszego poinformowania skarżącej, iż organ podejmie takie czynności oraz wskazania przez skarżącą iż nie ma możliwości dotarcia do dokumentów dotyczących następców prawnych dawnej właścicielki nieruchomości;

5. art. 12 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, tj. nie załatwienie niniejszej sprawy wnikliwie i szybko, pomimo faktu, iż wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]został złożony w dniu [...] lutego 1960 r. oraz niezastosowanie najprostszych środków do załatwienia sprawy, tj. nie zwrócenie się do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora, pomimo wcześniejszego poinformowania skarżącej iż sprawa zostanie załatwiona w powyższy sposób, a tym samym naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu obszernie omówione zostały argumenty na poparcie zarzutów skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Mając na uwadze treść art.106 § 3 ppsa Sąd przeprowadził dowód z dokumentów dołączonych do skargi :

- zaświadczenia Sądu Rejonowego dla W. w W. , sygn.akt [...].

-pisma od Polskiego Czerwonego Krzyża z dnia [...] grudnia 2000 r;

- pisma od Żydowskiego Instytutu Historycznego z dnia [...] grudnia 2000 r;

- pisma od Archiwum Państwowego W. z dnia [...] grudnia 2000 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W sprawie niniejszej podstawą zawieszenia postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej był przepis art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Natomiast art. 100 § 1 k.p.a stanowi, że organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyn określonych w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.

Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie , współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U Nr 50, poz. 279) byli A. K. i C. w równych częściach niepodzielnie.

W niniejszej sprawie został ustalony krąg spadkobierców po A. K., natomiast nie zostało wyjaśnione czy C. żyje i jaki ma ewentualnie adres zamieszkania, czy też osoba ta zmarła.

Dokumentem uprawniającym organ administracji publicznej do uznania osoby fizycznej za zmarłą jest odpis aktu zgonu wydany przez właściwy Urząd Stanu Cywilnego. W przypadku stwierdzenia, wymaganym prawem dokumentem, że strona postępowania administracyjnego zmarła, obligatoryjne staje się ustalenie jej spadkobierców. Wówczas to brak postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych współwłaścicielach nieruchomości uprawnia organ do zawieszenia postępowania w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w toku prowadzonego postępowania nie uzyskało żadnej informacji co do losów C., w szczególności takich, które uprawniałyby organ do uznania jej za osobę zmarłą, a w dalszej kolejności do zawieszenia postępowania w sprawie. Należy stwierdzić, że dopóki organ nie dysponuje aktem zgonu strony (osoby fizycznej) lub prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu jej zgonu, czy też o uznaniu ją za zmarłą , dopóty zachodzi konieczność ustanowienia kuratora dla osoby nieobecnej.

Zważyć bowiem należy na przepis art. 34 § 1 k.p.a., który stanowi, iż organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Pierwszym obowiązkiem kuratora ustanowionego przez sąd opiekuńczy jest ustalenie miejsca pobytu osoby, do reprezentowania której został on powołany. Wskazana regulacja winna mieć pierwszoplanowe zastosowanie w niniejszej sprawie . Dopiero natomiast uzyskanie przez organ odpisu aktu zgonu osoby nieobecnej lub prawomocnego orzeczenia sądu o stwierdzeniu jej zgonu, bądź uznaniu jej za zmarłą i brak prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku uprawniałoby Kolegium do zawieszenia postępowania z powodu braku następców prawnych byłej współwłaścicielki nieruchomości.

Mając wskazane okoliczności na uwadze Sąd uznał, że treść dołączonych do skargi dokumentów pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.

W świetle powyższego zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4. k.p.a. i zobowiązanie skarżącej na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. do przedłożenia prawomocnego postanowienia spadkowego po C. oraz jej następcach prawnych jest co najmniej przedwczesne i narusza przepisy art. 7, 8, 77 § 1, 80, 97 § 1 pkt 4 i 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznając, że naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.