Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 854/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał,, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]lutego 2003 r.; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Z.M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]marca 2006r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2003 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskiej B. pod nazwa "K.", gmina B.

W uzasadnieniu decyzji wskazano na spełnienie przesłanek z art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 57, poz. 321), ponieważ majątek ziemski "K.", nie podpadał pod przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3,. Poz. 13), a został faktycznie rozparcelowany przed dniem 1 sierpnia 1945 r. Obszar o pow. 42,75 ha został rozparcelowany na rzecz 16 nabywców małorolnych gospodarzy. Natomiast obszar o pow. 42,241 ha, jako lasy, przeszedł na rzecz Skarbu Państwa na podstawie odrębnego dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82), z mocy samego prawa, bez wydawania w tym względzie jakichkolwiek aktów administracyjnych o charakterze deklaratoryjnym, dlatego spór co do takiego przejścia może być rozstrzygnięty przed sądem powszechnym, w trybie powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.

W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożonej przez Z. M. - spadkobiercę byłych właścicieli majątku ziemskiego "K.", zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 §3 kpa mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]lutego 2006 r.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organy orzekające nie wskazały dowodów potwierdzających faktyczne rozparcelowanie majątku ziemskiego przed dniem 1 sierpnia 1945 r. Z posiadanych przez skarżącą dokumentów wynika, iż parcelacja następowała sukcesywnie przed 15 września 1946 r., ale organy nie ustaliły, kiedy faktycznie została zakończona. Parcelacji nie poddano natomiast siedliska o pow. [...] ha i łąki o nieustalonej powierzchni, ponieważ ta część majątku została wydzierżawiona przez byłą właścicielkę. Powierzchnia zaś lasów, na datę wejścia w życie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, wynosiła tylko [...] ha, a nie [...]ha, jak podał organ nadzoru.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W orzeczeniu Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953 r., wydanym na podstawie art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 57, poz. 321), postanowiono o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej B. pod nazwą k., gminy B., pow. B. o obszarze [...] ha, stanowiącej własność M. Z. i ks. J. K. W skład podanej powierzchni wchodziły: grunty orne [...]ha, siedlisko [...]ha, łąki [...]ha, pastwiska [...]ha, lasy [...]ha, drogi i rowy [...]ha.

Zgodnie z art. 1 pkt 4 powołanego dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa, na cele reformy rolnej oraz osadnictwa mogą być przejęte nieruchomości ziemskie niepodpadające pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), które w toku przeprowadzania reformy rolnej zostały w terminie do dnia 1 sierpnia 1945 r. faktycznie rozparcelowane.

Z odpisu Wykazu rozrachunkowego nabywców działek z rozparcelowanej nieruchomości ziemskiej B. (k 68-69 archiwalnych akt administracyjnych) wynika, że 15 nabywców weszło w posiadanie działek wydzielonych z omawianego majątku ziemskiego przed 1 sierpnia 1945 r. w ogólnym areale [...]ha, natomiast kolejny nabywca wszedł w posiadanie części wydzielonej z majątku B. o pow. [...]ha dopiero w dniu 24 października 1949 r. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Ziemskiego w B. z dnia 22 stycznia 1947 r. wynika zaś, iż areał o pow. [...]ha, stanowiący grunty leśne i nieużytki, został przekazany protokolarnie Dyrekcji Lasów Państwowych w dniu 1 grudnia 1945 r. (k 24 i 59 archiwalnych akt administracyjnych). Ponadto, areał o pow. [...]ha ozn. działką nr [...], według odpisu z aktu notarialnego z dnia [...] marca 1939 r. [...] oraz rejestru pomiarowego na wyciągu z planu scalenia gruntów wsi B. (k 29-30 i 109 archiwalnych akt administracyjnych), stanowiący siedlisko (obejmujące również drogi i rowy), nie uległ parcelacji, co podano w treści orzeczenia z dnia [...]czerwca 1953 r. Z pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia 11 sierpnia 1954 r. skierowanego do Prezydium WRN w B. (k 88 archiwalnych akt administracyjnych) wynika przy tym, iż siedlisko to było dzierżawione przez Z.B. (vel T.) od 1928 r.

Oznacza to, iż z całej nieruchomości ziemskiej B. k., przed 1 sierpnia 1945 r., uległo rozparcelowaniu jedynie [...]ha. Część o pow. [...]ha została rozparcelowana po dniu 1 sierpnia 1945 r. Część o pow. [...], jako siedlisko, nie została poddana parcelacji. Również część o pow. [...]ha, jako przekazana Dyrekcji Lasów Państwowych, nie mogła być uznana za rozparcelowaną. Przekazanie bowiem części nieruchomości ziemskiej Dyrekcji Lasów Państwowych nie stanowiło jej parcelacji na cele określone w dekrecie z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, jak tego wymaga treść art. 1 pkt 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa.

W zaskarżonej decyzji organ nadzoru nie ocenił, jakie znaczenie mają powyższe okoliczności, dla oceny legalności kwestionowanego przez skarżącą orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...]czerwca 1953 r. W szczególności brak jest w zaskarżonej decyzji oceny, czy przy wydawaniu orzeczenia z dnia [...]czerwca 1953 r., organ orzekający zachował wszystkie wymogi wynikające z art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Skoro bowiem omawiane okoliczności wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego, i były znane organowi przy wydawaniu orzeczenia z dnia [...]czerwca 1953 r., to organ nadzoru, prowadząc postępowanie w trybie art. 156 i nast. kpa, zobowiązany jest do oceny ich charakteru w kontekście przesłanek nieważności decyzji administracyjnej - określonych w art. 156 §1 kpa.

Ocena Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażona w zaskarżonej decyzji, o zgodności orzeczenia Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953 r. z przepisami dekretu, na podstawie którego wydano to orzeczenie, nie uwzględnia powołanych okoliczności, przez co zaskarżona decyzja narusza art. 7 i art. 77 §1 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia sprawy.

Z naruszeniem art. 107 §3 kpa, organ nadzoru nie skonstatował również swoich ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, o przejęciu z nieruchomości ziemskiej areału leśnego na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Skoro bowiem za podstawę przejęcia nieruchomości ziemskiej w orzeczeniu z dnia [...]czerwca 1953 r. podano jedynie art. 1 pkt 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Natomiast w zaskarżonej decyzji organ nadzoru przyjął, iż areał leśny przeszedł na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, który - jak stwierdzono w zaskarżonej decyzji - nie stanowił podstawy do wydawania jakichkolwiek rozstrzygnięć administracyjnych w tym względzie, to w wyniku takiego ustalenia, organ nadzoru powinien był dać wyraz w zaskarżonej decyzji ocenie dopuszczalności wydania orzeczenia z dnia [...] czerwca 1953 r. wobec areału leśnego, na podstawie dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa.

W świetle powyższego, ocena orzeczenia z dnia [...] czerwca 1953 r., dokonana przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej decyzji, nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ nadzoru uwzględni okoliczności wskazane w uzasadnieniu wyroku, oraz aktualny stan prawny nieruchomości wywodzących się z nieruchomości ziemskiej B. k.