Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 624/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 16
journal: Dz.U. 2017 poz 1161
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.) sędzia WSA Anita Wielopolska Protokolant: st. spec. Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] w [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2021 r., [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów leśnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO" albo "Organ"), po rozpatrzeniu odwołania związku wyznaniowego Świadkowie [...] w Polsce (dalej "Związek") od decyzji Marszałka Województwa [...] (dalej "Marszałka") z dnia [...] października 2020 r. nr [...] znak [...], orzekającej o odmowie umorzenia opłaty rocznej za rok 2020, ustalonej decyzją Prezydenta. W. (dalej "Prezydenta") z [...] października 2015 r. nr [...] znak [...] z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów rolnych o powierzchni 0,2695 ha w związku z budową budynku zboru Związku z salą wykładową, zapleczem socjalnym i infrastrukturą techniczną – utrzymało decyzję Marszałka w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej, przedstawia się następująco:

1. Pismem datowanym na 7 maja 2020 r. Związek wniósł do Prezydenta o zwrócenie się do Marszałka, w trybie przewidzianym w art.12 ust.16 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (wówczas tj. Dz.U. z 2017 r., poz.1161), dalej "u.o.g.r.l.", o umorzenie opłaty rocznej za rok 2020 w wysokości 7.069,12 zł (dalej "(sporna) opłata"), ustalonej decyzją Prezydenta z [...] października 2015 r. nr [...] znak [...], zezwalającą na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntów rolnych klasy IIIb o powierzchni 0,2695 ha wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, położonych w obrębie 3-13-06 w Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy w rejonie ulicy [...], stanowiących część działek o nr ew. [...], [...] i [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], przeznaczone pod budowę budynku zboru Związku z salą wykładową, zapleczem socjalnym i infrastrukturą techniczną (dalej odpowiednio "decyzja Prezydenta" albo "decyzja o wyłączeniu" oraz "(wyłączony/przedmiotowy) grunt/nieruchomość").

W uzasadnieniu wniosku Związek wskazał w szczególności, co następuje:

(-) przedmiotowy grunt, objęty następnie decyzją o wyłączeniu, został nabyty przez Związek na podstawie aktów notarialnych z dnia [...] stycznia 2015 r., na potrzeby realizacji celów statutowych Związku;

(-) decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] Prezydent zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku zboru;

(-) wzniesiony obiekt służy zaspokajaniu potrzeb religijnych społeczności w obszarze lokalnym, służąc tym samym realizacji celów statutowych Związku i stanowiąc obiekt użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego;

(-) sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości stanowi realizację uprawnień kościołów i innych związków wyznaniowych, potwierdzonych w art.19 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (wówczas t.j. Dz.U. z 2017 r., poz.1153), dalej "u.g.w.s.w.";

(-) w dacie wydania decyzji Prezydenta o wyłączeniu Związek nie posiadał na terenie Dzielnicy Wawer nieruchomości niepodlegającej ochronie gruntów rolnych i leśnych, na której można było zrealizować przedsięwzięcie zrealizowane na nieruchomości objętej obecnie wnioskiem.

2. Pismem z dnia 3 czerwca 2020 r., skierowanym do Marszałka, Prezydent wniósł o umorzenie spornej opłaty na podstawie art.12 ust.16 u.o.g.r.l.

3. Marszałek przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie. W ramach powyższego, celu ustalenia, czy w sprawie wystąpiła przesłanka do umorzenia w postaci braku możliwości realizacji inwestycji na gruntach nieobjętych ochroną, dwukrotnie wystąpił do Związku o udzielenie wyjaśnień. Stosownie do powyższego:

3.1. Pismem z dnia 19 czerwca 2020 r. Marszałek wezwał Związek w szczególności do wskazania:

(-) czy Związek dysponuje innymi gruntami na terenie [...] , które nie wymagają wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej a jednocześnie umożliwiają realizację zadań statutowych Związku oraz

(-) czy w dacie zakupu nieruchomości przez Związek w związku z realizacją inwestycji na terenie m.st. Warszawy dostępne były inne nieruchomości, nie wymagające wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczych, na których możliwa była realizacja zadań statutowych Związku.

3.2. Ustosunkowując się do w/w wezwania w piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2020 r. Związek zajął następujące stanowisko:

(i) Wymagany przepisem brak możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną należy odnosić do braku możliwości realizacji inwestycji na danym obszarze lokalnym, którym to obszarem w niniejszej sprawie nie jest cała [...] a wyłącznie [...] (Związek przywołał w tym kontekście ocenę wyrażoną przez tut. Sąd w sprawie IV SA/Wa 255/19);

(ii) Przy dokonywaniu ustaleń na okoliczność w/w braku możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną nie uwzględnia się stanu sprzed wydania decyzji wyłączającej (również w nawiązaniu do w/w wyroku);

(iii) Mając na uwadze w/w kryteria stwierdzić należy, iż w dacie wydania decyzji Prezydenta o wyłączeniu Związek był właścicielem – w obszarze lokalnym, stanowiącym [...] – wyłącznie nieruchomości objętej tą decyzją, nie posiadając na tym obszarze żadnych innych gruntów, nie objętych ochroną;

(iv) Związek nie posiada informacji co do dostępności nieruchomości nieobjętych ochroną na całym obszarze W.;

(v) Art.12 ust.16 u.o.g.r.l. nie nakłada na podmiot planujący realizację inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego obowiązku uprzedniego przeprowadzenia analizy rynku nieruchomości na danym obszarze lokalnym, wykazującej brak nieruchomości nieobjętych ochroną.

3.3. Pismem z dnia 21 lipca 2020 r. Marszałek wezwał Związek do:

(-) wskazania i udokumentowania kwoty zakupu nieruchomości lub przedłożenia umowy sprzedaży,

(-) przedłożenia kosztorysu powykonawczego lub powykonawczego zestawienia kosztów inwestycji,

(-) wskazania inwestycji realizowanych przez Związek w 2020 r. na potrzeby celów statutowych (liczby inwestycji, szacunkowych kosztów),

(-) wskazania kryteriów wyboru i zakupu przedmiotowych nieruchomości pod realizację w/w inwestycji,

- udokumentowania innych okoliczności, które mogą przemawiać za udzieleniem wnioskowanego umorzenia.

3.4. Odnosząc się do w/w wezwania pismem z dnia 10 sierpnia 2020 r., Związek wskazał w szczególności, iż: (-) zakres wymaganych przez Marszałka danych i informacji wykracza poza zakres regulacji art.12 ust.16 u.o.g.r.l., (-) organ nie uzasadnił potrzeby uzyskania tychże danych i informacji, (-) sytuacja finansowa podmiotu ubiegającego się o umorzenie płatności na zasadzie art.12 ust.16 u.o.g.r.l. nie ma wpływu na zasadność umorzenia (przepis wiąże tę zasadność wyłącznie z przedmiotem inwestycji, nie zaś z określonymi cechami inwestora), (-) badanie sytuacji finansowej wnioskodawcy umorzenia nie zostało uwzględnione w zamkniętym katalogu przesłanek umorzenia.

4. Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Marszałek odmówił umorzenia spornej opłaty rocznej za rok 2020, stwierdzając niespełnienie się w sprawie ustawowej przesłanki do umorzenia w postaci konieczności wykazania, iż inwestycja nie mogła zostać zrealizowana na gruncie objętym ochroną.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał w szczególności, co następuje:

"Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż przedmiotowy wniosek nie spełnia wymogu określonego tiretem 5 dotyczącym wykazania braku możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. (...)

Odnosząc się do ww. kwestii [Związek] wskazał jedynie, że "w dniu wydania decyzji w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej Związek był właścicielem jedynie ww. nieruchomości w obszarze lokalnym ([...]), i nie posiadał w tym obszarze innych nieruchomości, które nie wymagały wyłączenia z produkcji rolniczej (gruntami nieobjętymi ochroną) i umożliwiałyby realizację inwestycji (...)".

W ocenie organu I instancji powyższa argumentacja jest niewystarczająca do uzasadnienia przedmiotowego zagadnienia. Podkreślić należy, że [Związek] na podstawie umowy sprzedaży (Akt Notarialny Repertorium A Nr [...] z [...] stycznia 2015 r.) nabył przedmiotowe nieruchomości w celu realizacji zadań statutowych Związku. Tym samym brak argumentacji dotyczącej wyboru lokalizacji przedmiotowej inwestycji, uniemożliwiło organowi I instancji ocenę, iż nie było możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.

Ponadto Strona nie wykazała powodów zawężenia realizacji inwestycji tylko do [...] stanowiącej obszar lokalny. Wskazano natomiast, że obszar działania Zboru nie zawsze pokrywa się z podziałem administracyjnym (pismo z 10 sierpnia 2020 r.).

Podkreślić należy, że nieruchomości na których finalizowana jest inwestycja zlokalizowane są w bliskim sąsiedztwie [...] W. i [...] W. Ponadto z podziału administracyjnego (podziału terytorialnego) [...] W. wynika, że [...] W. stanowi powierzchniowo największą [...] W.

Wobec powyższego brak inicjatywy Strony do przedłożenia dowodu wskazującego jakimi kryteriami kierował się Związek podczas wyboru i zakupu nieruchomości w związku z realizacją zamierzonej inwestycji, uniemożliwiło organowi I instancji wyjaśnienie stanu faktycznego.

Dodatkowo wskazać należy, że organ I instancji nie neguje wyboru lokalizacji inwestycji na cele statutowe [Związek], jedynie bada przesłanki warunkujące możliwość uzyskania wnioskowanej ulgi.".

5. Pismem z dnia 20 października 2020 r. Związek wniósł do SKO odwołanie od decyzji Marszałka.

III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie SKO rozpatrzyło odwołanie Związku od decyzji Marszałka, utrzymując tę decyzję w mocy.

W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia odwoławczego Organ wskazał w szczególności, co następuje:

(i) Trafnie uznał Marszałek, iż w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek do umorzenia płatności spośród przewidzianych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. w postaci wykazania przez Związek braku możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Organowi I instancji nie można zatem zarzucić błędnej wykładni, czy też niewłaściwego zastosowania powołanego przepisu w zakresie, w jakim przewiduje on konieczność wykazania przez wnioskodawcę braku możliwości realizacji inwestycji na gruncie nie objętym ochroną.

Zaznaczyć przy tym należy, iż art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. winien być wykładany w sposób precyzyjny, a ustanowiony tym przepisem wyjątek winien być interpretowany wąsko a nawet zawężająco. Wynika to z ogólnej zasady nierozszerzania wyjątków, którym niewątpliwie jest umorzenie opłat, ale wiąże się też z faktem, że opłaty uzyskane przez gminę z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej służą realizowaniu przez gminę zadań, także mających charakter użyteczności publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.01.2010 r. sygn. akt II OSK 138/09, z dnia 11 stycznia 2005 r. sygn. akt OSK 1001/04).

(ii) Ustosunkowując się w postępowaniu przed organem I instancji do kwestii ewentualnego braku możliwości realizacji przedmiotowej inwestycji na gruncie nie objętym ochroną, Związek wskazał jedynie, że "w dniu wydania decyzji w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej Związek był właścicielem jedynie ww. nieruchomości w obszarze lokalnym ([...]), i nie posiadał w tym obszarze innych nieruchomości, które nie wymagały wyłączenia z produkcji rolniczej (gruntami nieobjętymi ochroną) i umożliwiałyby realizację inwestycji (...)".

Trafnie uznał Marszałek w/w wyjaśnienia za niewystarczające do wykazania spełnienia się ustawowej przesłanki do umorzenia opłaty. Należy odnotować w tym kontekście, co następuje:

(iii) Związek nabył przedmiotowe nieruchomości w celu realizacji własnych zadań statutowych w postaci budowy budynku zboru z salą wykładową, zapleczem socjalnym i infrastrukturą techniczną.

Związek nie wskazał powodów zawężenia realizacji inwestycji tylko do [...] W., stanowiącej obszar lokalny. Wskazano natomiast, że obszar działania zboru nie zawsze pokrywa się z podziałem administracyjnym (pismo z 10 sierpnia 2020 r.). Nieruchomość, na której realizowana jest inwestycja, znajduje się w bliskim sąsiedztwie [...] W. i [...] [...] W. Ponadto z podziału administracyjnego (podziału terytorialnego) [...] W. wynika, że [...] W. stanowi powierzchniowo największą [...] W.

Nieprzedstawienie przez Związek w toku postępowania przed organem I instancji uzasadnienia wyboru lokalizacji przedmiotowej inwestycji (tj. kryteriów, którymi Związek kierował się podczas wyboru i zakupu nieruchomości) uniemożliwiło Marszałkowi dokonanie oceny, czy istniała możliwość zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Stwierdzić zatem należy, iż Związek, podobnie jak i wnioskodawca, nie wskazali jakichkolwiek okoliczności, uniemożliwiających nabycie w tym czasie innych gruntów, nieobjętych ochroną.

(iv) Przyjęcie takiej wykładni art.12 ust. 16 u.o.g.r.l., która ograniczałaby ocenę spełnienia przesłanki braku możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną, wyłącznie do ustalania, czy w posiadaniu inwestora znajduje się inny grunt, nieobjęty ochroną, nie znajduje potwierdzenia w treści samego przepisu.

Prawidłowa wykładnia art.12 ust. 16 u.o.g.r.l., opierająca się na podejściu celowościowym i systemowym, obliguje bowiem do przyjmowania, iż spełnienie w/w ustawowego wymogu winno być badane również z uwzględnieniem okoliczności nabywania nieruchomości przez danego inwestora. W sytuacji, w której inwestor nabywa konkretną nieruchomość dla realizacji celu statutowego, może on zatem wykazać, iż nie miał możliwości nabycia innej nieruchomości, spełniającej wymagania dla realizacji powziętego zamierzenia, np. poprzez brak dostępności takich gruntów w obszarze, w którym dana inwestycja powinna być realizowana, czy z uwagi na inne szczególne okoliczności, choćby gospodarcze. Tego rodzaju okoliczności Związek nie powołał pomimo posiadania ku temu nieskrępowanej możliwości.

Argumentacja wniosku i odwołania wskazuje na to, iż zakup przedmiotowej nieruchomości przez Związek nie został poprzedzony analizą możliwości kupna innych gruntów, nie wymagających wyłączenia z produkcji rolnej.

(v) Stwierdzić należy, iż Marszałek dokonał wszechstronnej analizy stanu faktycznego sprawy, wydając na jej podstawie prawidłowe rozstrzygnięcie. W tym zakresie wskazać należy na: (-) analizę potencjału [...] (jej wielkości), (-) podejmowanie działań celem ustalenia kryteriów nabycia nieruchomości, czy też (-) ocenę wpływu poniesienia przez Związek nakładów finansowych w związku z budową budynku zboru z salą wykładową, zapleczem socjalnym i infrastrukturą techniczną na przesłanki umorzenia opłaty. Organ I instancji dokonał również prawidłowego badania i oceny braku interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, o którym mowa w art. 7 k.p.a. w kontekście przesłanek umorzenia ww. opłaty.

(vi) Powołany w odwołaniu wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 255/19, zapadły w sprawie o umorzenie analogicznej opłaty rocznej za 2018 r., należnej z tytułu wyłączenia z produkcji rolnej tej samej nieruchomości przez Związek, nie jest prawomocny i podlega obecnie kontroli instancyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ustalenia w/w wyroku nie determinują zatem wyniku sprawy rozpatrywanej obecnie.

IV. Pismem z dnia 29 marca 2021 r. Związek wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą SKO, podnosząc przeciwko temu aktowi zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, t.j.:

a) art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przedmiotowa inwestycja nie spełnia wszystkich przesłanek, uzasadniających umorzenie opłaty z uwagi na fakt, że zdaniem zarówno organu I jak i II instancji nie zostało wykazane, iż nie było możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

a) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w związku z zaistniałym uznaniem administracyjnym;

b) art. 80 i 81a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanie rozstrzygnięcia z całkowitym pominięciem dyrektywy nakazującej uwzględnić słuszny interes strony;

c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom powołanym przez stronę;

d) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz niedokonanie przez organ odwoławczy własnych analiz, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu w/w zarzutów wskazano w szczególności, co następuje:

Ad. 1a)

Konstytucyjna wolność sumienia i wyznania realizuje się między innymi poprzez stworzenie realnej gwarancji swobody wypełniania przez kościoły i inne związki wyznaniowe funkcji religijnych, co rodzi obowiązek poszanowania metod uzewnętrzniania — indywidualnie lub zbiorowo - danej religii, jak i środków utrzymania wspólnoty religijnej, w tym wspólnych spotkań (zob. art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.g.w.s.w.). Zgodnie z art.19 u.g.w.s.w. kościoły i inne związki wyznaniowe mogą nabywać majątek ruchomy oraz zarządzać nim, realizować inwestycje sakralne oraz organizować i publicznie sprawować kult. Wskazane gwarancje wolności wyznania wypływają z wyrażonej w art. 25 ust. 2 Konstytucji RP swobody wyrażania w życiu publicznym przekonań religijnych.

Z treści art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. nie wynika konieczność wykazywania przez wnioskodawcę "okoliczności, które uzasadniałyby brak możliwości nabycia (...) innych, nieobjętych ochroną gruntów" lub wykazania, że inwestor "nie miał możliwości nabycia innej nieruchomości, spełniającej wymagania dla realizacji powziętego zamierzenia, np. poprzez brak dostępności takich gruntów na obszarze, w którym dana inwestycja powinna być realizowana". Takie podejście prowadzi do wniosku, że na etapie poszukiwania działek pod zabudowę użyteczności publicznej, inwestor musi przeprowadzić bliżej nieokreślony proces złożonego wyszukiwania nieruchomości pozwalający uznać, że "nie było możliwości" zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną i dopiero wtedy wystąpić z wnioskiem o przyznanie ulgi przewidzianej w u.o.g.r.l. Nadal jednak pozostawałoby szereg niewyjaśnionych okoliczności - (i) na czym konkretnie miałby polegać ten proces "wyszukiwania", (ii) jak długo ten proces miałby trwać, (iii) ile nieruchomości miałoby być zweryfikowanych, (iv) co w sytuacji, w której inwestor postanowił zmienić przeznaczenie działki już po jej nabyciu, które nastąpiło w odległej przeszłości. Jednak ani w przepisach u.o.g.r.l. ani w przepisach wykonawczych ustawodawca nie przewidział takiego trybu. Przyjęcie zresztą takich założeń jest zawsze kwestią subiektywnej oceny, a nie obiektywnego podejścia do realizacji celów wynikających z ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. To organ I stopnia nałożył na Związek obowiązek wykazania kolejnych przesłanek i przedstawienia dowodów, a w rezultacie wydał decyzję odmawiającą uwzględnienia wniosku o umorzenie opłaty. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy organ II stopnia.

Tymczasem w piśmie z dnia 6 lipca 2020 roku Związek wskazał, że w roku 2015 oraz w dniu wydania decyzji w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej Związek w obszarze lokalnym ([...]) był właścicielem jedynie nieruchomości objętej wnioskiem i nie posiadał w tym obszarze innych nieruchomości, które nie wymagałyby wyłączenia z produkcji rolniczej (grunty nieobjęte ochroną) i umożliwiały realizację inwestycji polegającej na budowie budynku zboru Związku wraz z infrastrukturą techniczną, zaspokajającego potrzeby miejscowej społeczności na terenie [...].

Nabycie każdej działki przez Związek następuje wyłącznie na realizację celów statutowych Związku. Tymi zaś, zgodnie ze statutem są: dawanie świadectwa o imieniu, słowie oraz zwierzchnictwie [...], a także ogłaszanie ewangelii o Królestwie Bożym pod rządami Jezusa Chrystusa (art. 6 Statutu). Dla realizacji ww. celu Związek w szczególności prowadzi biblijną działalność edukacyjną, organizując bezpłatne szkolenia, kursy, wykłady, publiczne zebrania (...) oraz stara się podnosić poziom umysłowy i moralny mężczyzn, kobiet i dzieci przez chrześcijańską działalność misyjną, w tym przez prowadzenie bezpłatnych studiów biblijnych oraz objaśnianie zagadnień naukowych, historycznych, społecznych i literackich mających związek z Biblią (art. 7 ust 2 i 3 Statutu). Wspomniana działalność Związku nie ogranicza się jedynie do członków tej społeczności. Biblia oraz oparte na niej publikacje nieodpłatnie udostępniane są szerokiemu gronu odbiorców. Świadkowie Jehowy na całym świecie włączają się również w akcje niesienia pomocy ofiarom klęsk żywiołowych i kataklizmów. Pomagają nie tylko swoim współwyznawcom, ale też innym osobom, które ucierpiały np. w wyniku powodzi, trzęsień ziemi czy huraganów. W październiku 2019 roku Najwyższy Sąd Administracyjny Szwecji potwierdził, że Świadkowie [...] są wyznaniem, które działa na rzecz społeczeństwa, wobec czego jako ugrupowanie religijne "przyczyniające się do utrzymywania i umacniania fundamentalnych wartości, na których opiera się społeczeństwo" oraz "które są stabilne i prowadzą aktywną działalność w społeczeństwie" może korzystać z pewnych środków budżetowych .

W wyroku z dnia 11 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie I SA/Lu 291/18 stwierdził, że "wykładnia i zastosowanie art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie może pozostawać w oderwaniu od współczesnych uwarunkowań gospodarczych realizacji zadań użyteczności publicznej, które w tym przypadku związane są z powszechnością motoryzacji i usprawnieniem organizacji ludzkiego, w tym również w zakresie wykonywania kultu religijnego z zastosowaniem współczesnych, powszechnie używanych środków komunikacji Dlatego też wykonywanie zadań użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego polega m.in. na tym, by obiekty te były łatwo dostępne w stosunkowo niedalekiej odległości od miejsc zamieszkania osób z nich korzystających.

Ad. 2a)

Celem ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest ich należyta ochrona. Jednak ustawodawca przewidział zarówno możliwość wyłączania gruntów z produkcji rolnej, jak i umarzania opłat rocznych z tytułu wyłączenia na rzecz inwestycji o charakterze użyteczności publicznej. W przedmiotowej sprawie ochrona ustała w momencie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, zaś nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło przed wydaniem tej decyzji.

Art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. nie daje podstaw do tego, aby organ mógł nakładać na stronę konieczność badania przesłanki braku możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną w czasie sprzed wydania decyzji, bowiem taka istniałaby zawsze. Czyniłoby to wyjątek przewidziany w ustawie bezcelowym.

Podczas wydania decyzji w przedmiotowym postępowaniu naruszone zostały również przesłanki wynikające z art. 7 i art. 77 kpa. W dniu 3 czerwca 2020 roku zgodnie z przepisem art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. Naczelnik Wydziału Mienia Skarbu Państwa w Biurze Mienia Miasta i Skarbu Państwa Urzędu [...], po pozytywnym zaopiniowaniu wniosku Związku, zwróciła się z wnioskiem o umorzenie opłaty za rok 2020 wobec związku wyznaniowego Świadkowie Jehowy w Polsce. Zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji nie zwróciły uwagi na fakt, że składając taki wniosek, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego niewątpliwie uznał, że inwestycja, której wniosek dotyczy, spełnia przesłanki art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l., tj. nie mogła zostać zrealizowana na gruntach nieobjętych ochroną, gdyż zgodnie z oświadczeniem Związku nie posiada on innych nieruchomości w tym obszarze lokalnym. Zgodnie z orzecznictwem "wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega (...) na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2011 r., V SA/Wa 718/11).

W literaturze przedmiotu wskazano, że istnieje domniemanie załatwienia sprawy w sposób pozytywny dla strony (J. Łętowski, Glosa do wyroku NSA z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, OSPiKA 1982, nr 1-2, poz. 22). Organ działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest — zgodnie z art. 7 kpa — załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (wyrok z dnia 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, OSPiKA 1982/1-2, poz. 22).

Ad. 2b)

Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 marca 2019 r. II SA/O1 163/19: "przez korzyść strony należy rozumieć optymalne dla niej rozwiązanie prawne spośród tych, które zarysowały się w trakcie wykładni przepisu. O tym, który wynik wykładni jest korzystny (a w razie kilku potencjalnie odpowiadających interesom strony sposobów interpretacji przepisów - najbardziej korzystny), powinno decydować stanowisko strony, wynikające z treści jej żądania lub wskazane w toku postępowania, nie zaś dowolna ocena organu."

Skoro po uzupełnieniu materiału dowodowego przez Związek, organ I instancji nadal miał wątpliwości co do stanu faktycznego, nie powinien tych wątpliwości rozstrzygać na niekorzyść strony. Ponadto SKO nie wezwało strony do złożenia jakichkolwiek wyjaśnień, opierając się wyłącznie na ustaleniach organu I instancji. Oba organy przyjęły wykładnię przepisu art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. niekorzystną dla Związku.

Okolicznością istotną w sprawie jest fakt, że Związek na obszarze lokalnym dzielnicy Wawer nie posiadał żadnych innych nieruchomości. Biorąc pod uwagę fakt, że obiekty z zakresu kultu religijnego powinny być zlokalizowane w sposób dogodny dla miejscowej społeczności, nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem, iż mieszkańcy całej [...] mieliby korzystać wyłącznie z jednego miejsca kultu religijnego na całym jej obszarze albo byliby zmuszeni przemieszczać się z [...] do [...].

Ad. 2c)

Zaskarżona decyzja narusza art.107 ust.3 k.p.a. ze względu na brak szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Organ II instancji jedynie przychylił się do decyzji organu I instancji i powielił podane przez organ I instancji argumenty, nie odnosząc się jednocześnie do zarzutów odwołania wskazanych przez Związek. Zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji poprzestał jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że Związek nie wykazał, że nie było możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Jednocześnie nie wskazano jakiego rodzaju "dowodu" żądają organy ponad okoliczności już wskazane przez Związek, a które organy nie zaakceptowały. Wobec faktu, że Związek nie jest właścicielem innych nieruchomości na terenie dzielnicy [...] poza objętą przedmiotowym postępowaniem, nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem, że Związek miał tym samym możliwość zrealizowania inwestycji z zakresu kultu religijnego na gruncie nieobjętym ochroną.

Dodatkowo organ II instancji podzielając stanowisko organu I instancji, wskazał, że przy spełnieniu przesłanek ustawowych wskazanych w art. 12 ust. 16 u.o.g.r.l. ostateczna decyzja w zakresie udzielenia ulgi należy do organu orzekającego. Uznanie administracyjne nie może jednak przerodzić się w uznanie dowolne. W uzasadnieniu wyroku z dnia NSA z dnia 13 lutego 1997 roku, sygn. akt V SA 246/96 stwierdzono: "Należy jednak zauważyć, że uznanie to — będąc pewną ściśle określoną sferą swobody pozostawionej przez ustawę — nie oznacza prawa organu do dowolnego działania. Wprost przeciwnie, w sytuacji, kiedy mamy do czynienia z ‘uznaniem administracyjnym’, obowiązki organu orzekającego w zakresie postępowania dowodowego śą poważniejsze niż w przypadku ustawowego związania organu" (E. Iserzon w Komentarzu do k.p.a., Warszawa 1967).

Ad. 2d)

Organ II instancji nie wskazał, w jaki sposób strona mogłaby uzasadnić, że nie było możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Zamiast tego podzielił stanowisko organu I instancji i zaniechał podjęcia własnych ustaleń w zakresie okoliczności wyłączających uwzględnienie wniosku.

Organy obu instancji poprzestały na stwierdzeniu, że Związek nie wykazał, że nie było możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Jednocześnie nie uwzględniono faktu, że Związek nie posiadał i nie posiada innych nieruchomości na terenie [...] umożliwiających realizację inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego.

V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 15 kwietnia 2021 r., SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U z 2019, poz. 2167). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325, zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.

Zgodnie z art.15 zzs4 ust.2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz.374) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, uregulowanym w art.12 ust.16 u.o.g.r.l., było umorzenie przez marszałka województwa (właściwego w tym zakresie w odniesieniu do gruntów rolnych), na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, całości opłaty rocznej (za dany rok) z tytułu uzyskania zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej - w przypadku, w którym wyłączenie to nastąpiło w celu realizacji inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego.

Trafnie uznały organy obu instancji, iż w sprawie nie została spełniona ustawowa przesłanka, warunkująca dopuszczalność uwzględnienia wniosku o umorzenie spornej opłaty rocznej za 2020 r., obciążającej Związek z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej (na podstawie wcześniejszej decyzji Prezydenta, wydanej na podstawie art.11 u.o.g.r.l.) gruntu objętego postępowaniem, mającego służyć realizacji inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego, w postaci wykazania braku możliwości zrealizowania tego rodzaju inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.

2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:

2.1. W odniesieniu do funkcji decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji rolnej lub leśnej:

Wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie (art.11 ust.1 u.o.g.r.l.).

"Pojęcie "wyłączenia z produkcji" zdefiniowane zostało w przepisie art. 4 pkt 11 u.o.g.r. i oznacza "rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów". Wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która w świetle przepisu art. 11 ust. 1 nastąpić może tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie. W przeciwnym wypadku wyłączenie z produkcji narusza przepisy ustawy o ochronie gruntów." – por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 157/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem cbois.nsa.gov.pl (dalej jako "CBOSA").

2.2. W odniesieniu do obowiązku uiszczenia przez adresata zezwolenia należności i opłat rocznych:

Osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji (art.12 ust.1 u.o.g.r.l.).

Ilekroć w ustawie jest mowa o opłacie rocznej - rozumie się przez to opłatę roczną z tytułu użytkowania na cele nierolnicze lub nieleśne gruntów wyłączonych z produkcji, w wysokości 10% należności, uiszczaną: w razie trwałego wyłączenia - przez lat 10, a w przypadku nietrwałego wyłączenia - przez okres tego wyłączenia, nie dłużej jednak niż przez 20 lat od chwili wyłączenia tych gruntów z produkcji (art.4 pkt 13 u.o.g.r.l.).

2.3. W odniesieniu do przeznaczenia środków uiszczanych w ramach należności i opłat rocznych:

Dochodami budżetu województwa związanymi z wyłączaniem z produkcji gruntów rolnych są pobierane na podstawie ustawy: (...) opłaty roczne (art.22b ust.1 pkt 2 u.o.g.r.l.).

Ze środków budżetu województwa, w zakresie ustalonym w ustawie, finansowane są ochrona, rekultywacja i poprawa jakości gruntów rolnych oraz wypłata odszkodowań przewidzianych ustawą, w szczególności: (...) – art.22c ust.1 pkt 1 – 11 u.o.g.r.l.

Jak podnosi się w piśmiennictwie (por. Daria Danecka, Wojciech Radecki "Ochrona gruntów rolnych i leśnych. Komentarz", wyd. V WKP 2021 - komentarz, stan prawny: 15 sierpnia 2021 r., inne wydania): "Przed wejściem w życie ustawy z 27.08.2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 305 ze zm.) dochody z tytułu wyłączania gruntów rolnych z produkcji przypadały Funduszowi Ochrony Gruntów Rolnych. Ustawą z 27.08.2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) zlikwidowano Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych, uchylono przepisy rozdziału 6 u.o.g.r.l., zatytułowanego właśnie "Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych" (art. 23–25), a w miejsce uchylonych przepisów dodano art. 22b i art. 22c nowego rozdziału 5a. (...) Ustawa z 8.03.2013 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 503) dodała w art. 22b ust. 1 pkt 5 oraz ust. 3 i 4. Dzięki tym zmianom przesądzono, że dochody budżetu województwa związane z wyłączeniem z produkcji gruntów rolnych są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu ustawy o finansach publicznych (ust. 3). Wcześniej w tym względzie istniały rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie.(...)".

2.4. W odniesieniu do trybu i zasad umarzania należności i opłat rocznych:

Na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego marszałek województwa - w odniesieniu do gruntów rolnych, dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych - w odniesieniu do gruntów leśnych, a w odniesieniu do obszarów wchodzących w skład parków narodowych - dyrektor parku mogą umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych, a w odniesieniu do gruntów leśnych również jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, oraz dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza, jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną (art.12 ust.16 u.o.g.r.l.).

"W art. 12 ust. 16 ustawy z 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych wprowadzono dopuszczalność umorzenia całości lub części należności i opłat rocznych ustanawiając przesłanki: - po pierwsze, w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, - po drugie, inwestycja ta służy zaspokojeniu lokalnej społeczności, - po trzecie obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha, - po czwarte nie ma możliwości zrealizowania inwestycji w gruncie nie objętym ochroną." – por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2669/16.

3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy przedstawia się następująco:

3.1. Związek jest adresatem ostatecznej decyzji Prezydenta z 2015 r., zezwalającej na podstawie art.11 ust.1 u.o.g.r.l. na wyłączenie przedmiotowego gruntu o powierzchni 0,2695 ha z produkcji rolnej. Wystąpienie przez Związek o udzielenie w/w zezwolenia nastąpiło w związku z zamiarem zrealizowania na przedmiotowym gruncie inwestycji, polegającej na budowie budynku zboru z salą wykładową, zapleczem socjalnym i infrastrukturą techniczną. Inwestycja ta została zrealizowana przez Związek na podstawie stosownej decyzji Prezydenta z 2017 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę (decyzją z dnia 25 września 2018 r. nr IVOT/222/U/2018 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] W. pozwolił na użytkowanie obiektu).

W pkt III zezwolenia ustalono opłatę roczną z tytułu użytkowania gruntu na cele nierolnicze, wynoszącą 7.069,12 zł, płatną przez okres 10 lat od 2016 r. do 2025 r. w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku.

3.2. Związek domaga się umorzenia opłaty rocznej za 2020 r., wywodząc, iż w jego sytuacji zostały spełnione wszystkie konieczne przesłanki, przewidziane w art.12 ust.16 u.o.g.r.l. Organy obu instancji uznały natomiast, iż w sprawie nie została wykazana przesłanka w postaci braku możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną.

Ocena organów opiera się na argumentacji, iż: (-) Związek nie wykazał w oparciu o stosowną szczegółową analizę, iż dokonując w 2015 r. zakupu nieruchomości na potrzeby planowanej inwestycji, nie miał możliwości zakupu gruntu nieobjętego ochroną, (-) Związek nie wykazał, iż przedmiotowa inwestycja musiała być zrealizowana właśnie w [...], nie zaś w innych częściach W., w których mogło dojść do tej realizacji na gruntach nieobjętych ochroną.

Związek podnosi natomiast w szczególności, iż: (-) przepisy u.o.g.r.l. nie upoważniają organów do żądania od podmiotu ubiegającego się o umorzenie opłaty rocznej wyjawienia kryteriów, jakimi kierował się przy dokonywaniu zakupu gruntu, objętego następnie decyzją o wyłączeniu, (-) wystarczającą przesłanką do udzielenia Związkowi żądanego umorzenia jest to, iż na obszarze Dzielnicy [...] posiadał on jedynie przedmiotowy grunt, wymagający wyłączenia z produkcji rolniczej, na którym zrealizował inwestycję, służącą realizacji celów statutowych związku wyznaniowego, chronionych przepisami u.g.s.w.

3.3. Odnotować należy, iż nieprawomocnym wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 255/19, tut. Sąd uwzględnił skargę Związku na decyzję SKO z dnia [...] września 2018 r. nr [...], wydaną w przedmiocie umorzenia opłaty rocznej, należnej z tytułu wyłączenia tego samego gruntu, natomiast za inny okres (rok 2018 r.), w efekcie uchylając decyzję SKO oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...].

Kwestionując legalność decyzji organów obu instancji, Sąd stwierdził konieczność wyjaśnienia szeregu okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Stosownie do powyższego:

1) Sąd stwierdził konieczność poczynienia przez organy jednoznacznych ustaleń co do granic właściwego w sprawie obszaru lokalnego, wyznaczającego terytorialne kryterium dla dokonania oceny historycznej możliwości realizacji planowanego przedsięwzięcia przez Związek na gruntach nieobjętych ochroną.

Sąd stwierdził przy tym, iż: (-) za tego rodzaju obszar lokalny nie można uznać na gruncie niniejszej sprawy całego obszaru [...] W. (z uwagi na jego znaczny rozmiar), (-) co do zasady obszar lokalny nie musi się pokrywać z granicami jednostki samorządu terytorialnego, (-) brak jest podstaw do przyjęcia a priori, iż do zaspokojenia na terenie Warszawy potrzeb religijnych Świadków Jehowy niezbędne jest funkcjonowanie co najmniej jednego zboru tego wyznania w każdej [...] Miasta, (-) ustalenie, czy tak jest w kontekście [...] (tj., czy realizacja przedmiotowego zboru przez Związek na terenie tej dzielnicy była niezbędna do zaspokojenia lokalnych potrzeb wyznawców) wymaga przeanalizowania zasięgu działania zborów, funkcjonujących już w okolicy).

2) Sąd zajął także stanowisko co do ustalenia właściwego momentu, na który należy oceniać zaistnienie braku możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. Zdaniem Sądu art.12 ust.16 u.o.g.r.l. nie daje podstaw do dokonywania ustaleń faktycznych w tym zakresie według stanu poprzedzającego wydanie decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji i ustalenie z tego tytułu opłat. "Zatem w rozpatrywanej sprawie obowiązkiem organu było zbadanie, czy w chwili wydania decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej i ustaleniu opłaty z tego tytułu, skarżący był w posiadaniu gruntów, nieobjętych ochroną, mając na uwadze, że inwestycja ma służyć potrzebom lokalnej społeczności.".

3) Sąd wskazał następnie, iż: "W wyniku uwzględnienia skargi przedmiotowa sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez organy administracji, które - mając na uwadze art. 153 p.p.s.a. - winny uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Wskazania co do dalszego postępowania w tej sprawie wynikają wprost z treści uzasadnienia, w szczególności do wykładni przepisu art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu zbadania czy skarżący dysponował nieruchomościami w chwili wyłączenia gruntów i ustalenia opłaty, niepodlegającymi ochronie na obszarze lokalnym. Sąd na obecnym etapie, nie przesądzając kwestii spełnienia przesłanek dających podstawę umorzenia wskazuje jednocześnie, że nawet w przypadku gdy organ stwierdzi, że przesłanki te zostały spełnione, nie ma obowiązku umorzenia opłaty rocznej. W takim przypadku jest natomiast zobowiązany do racjonalnego wyważenia interesu podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty i interesu publicznego. Wydanie decyzji musi zatem zostać poprzedzone wyjaśnieniem całokształtu okoliczności sprawy w sposób umożliwiający dokonanie oceny między innymi sytuacji dochodowej i majątkowej podmiotu obciążonego obowiązkiem ponoszenia opłat, a także innych okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie żądania ich umorzenia.".

Jak już zaznaczono, w/w wyrok tut. Sądu jest nieprawomocny albowiem jest on obecnie przedmiotem kontroli instancyjnej przez NSA. Odnotować należy, iż oceny sformułowane w powołanym wyroku nie miały formalnej mocy wiążącej w sprawie niniejszej, co upoważniało Sąd orzekający obecnie do dokonania w niej niezależnej kontroli legalności decyzji SKO i Marszałka. Rozpoznając obecnie skargę Związku co do istoty, Sąd przyjął również, iż sama rodzajowa tożsamość obu spraw (tj. skargi na decyzje wydane w przedmiocie umorzenia opłaty rocznej, należnej za różne okresy) nie stanowi okoliczności uzasadniającej zawieszenie sprawy obecnie rozpatrywanej, na zasadzie art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do czasu zakończenia przez NSA kontroli instancyjnej wyroku zapadłego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 255/19.

3.4. Zasadnicze znacznie w rozpatrywanej sprawie ma ustalenie prawidłowej wykładni art.12 ust.16 u.o.g.r.l., w tym w szczególności ustalenie zakresu znaczeniowego fragmentu hipotezy tego przepisu w brzmieniu: "i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną". Sąd przedstawia w tym zakresie następujące stanowisko:

(i) W pierwszej kolejności odnotować należy, iż instytucja wyłączenia gruntu z produkcji rolnej lub leśnej, uregulowana w art.11 u.o.g.r.l., stanowi kolejny etap, warunkujący dopuszczalność przystąpienia przez inwestora do legalnego zagospodarowania tego gruntu na cele nierolnicze lub nieleśne. Sama zatem okoliczność, iż dany grunt rolny lub leśny został przeznaczony w planie miejscowym na cele nierolnicze lub nieleśne, a w braku planu i przy spełnieniu warunków z art.61 ust.1 pkt 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, iż dla danego gruntu rolnego lub leśnego została wydana decyzja, ustalająca warunki zabudowy, nie prowadzi jeszcze do utraty przez ten grunt statusu gruntu rolnego lub leśnego.

Ograniczając dalej rozważania do kwestii gruntów rolnych wskazać należy, co następuje:

(ii) Generalną zasadą rządzącą wyłączaniem gruntów z produkcji rolniczej, w tym także, co należy wyraźnie podkreślić, wyłączaniem gruntów w celu realizacji inwestycji o charakterze szeroko rozumianej użyteczności publicznej, jest swoistego rodzaju odpłatność tego wyłączenia, wyrażająca się obowiązkiem uiszczenia przez adresata stosownego zezwolenia (wydanego na podstawie art.11 u.o.g.r.l.) należności i opłat rocznych (art.12 ust.1 u.o.g.r.l.).

Ustawodawca przewidział zatem swoistego rodzaju ekwiwalent za zezwolenie beneficjentowi zezwolenia na rozpoczęcie użytkowania gruntu rolnego na cele nierolne, obiektywnie prowadzące do zmniejszenia powierzchni gruntów rolnych, a zatem gruntów co do zasady objętych reżimem ochronnym. Obciążenie adresata zezwolenia w/w obowiązkiem, w tym także obciążenie nim adresata zezwolenia udzielonego w celu realizacji inwestycji o charakterze użyteczności publicznej, nie stanowi zatem bezprawnego naruszenia interesu prawnego tego pomiotu.

(iii) Przewidziane w art.12 ust.16 u.o.g.r.l. umorzenie w/w obciążeń finansowych ma w tej sytuacji charakter wyjątku od wspomnianej zasady, w związku z czym, w myśl ogólnej dyrektywy wykładni przepisów prawa, iż wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae), ustawowe przesłanki umorzenia muszą być wykładane w sposób ścisły, a ewentualne wątpliwości co do wykładni art.12 ust.16 u.o.g.r.l. muszą być rozstrzygane w taki sposób, który nie doprowadzi do usankcjonowania nieuzasadnionego, czy też nadmiernego odstępstwa od stosowania zasady.

Uznać w tej sytuacji należy, iż rozstrzyganie ewentualnych wątpliwości związanych z wykładnią art.12 ust.16 u.o.g.r.l. nie może prowadzić do:

(-) wywodzenia istnienia takich podstaw do dokonania umorzenia, które w oczywisty sposób nie znajdowałyby uzasadnienia w hierarchii dóbr prawnie chronionych przez przepisy u.o.g.r.l., powodując tym samym nieuzasadniony uszczerbek w systemie ochrony gruntów rolnych i leśnych (którego istotnym składnikiem jest w/w swoista odpłatność wyłączania gruntów z produkcji rolnej lub leśnej, zapewniająca środki na prowadzenie przez organy szeregu działań, związanych ze w/w ochroną),

(-) wykładania tych elementów treści przepisu, w których określono warunki uzyskania umorzenia, w sposób nadający tym warunkom de facto charakter pozorny.

(iv) W art.12 ust.16 u.o.g.r.l. ustawodawca dopuścił zatem możliwość umarzania należności i opłat rocznych w przypadku inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu oświaty i wychowania, kultury, kultu religijnego oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej, jeżeli inwestycja ta służy zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności (oraz inwestycji dotyczącej powiększenia lub założenia cmentarza) jeżeli obszar gruntu podlegający wyłączeniu nie przekracza 1 ha.

Co jednakże istotne ustawodawca nie stanął na stanowisku, iż zasadność umorzenia wynika z samego szczególnego charakteru i funkcji inwestycji, zaspakajającej przecież potrzeby lokalnej społeczności z zakresu użyteczności publicznej (w obszarach w przepisie wskazanych), uznając za konieczne zastrzeżenie w tym kontekście dodatkowego warunku (poza ustanowieniem limitu powierzchniowego) w postaci niemożności zrealizowania w/w inwestycji na gruncie nie objętym ochroną. O ile zatem przepisy u.o.g.r.l. nie uzależniają dopuszczalności samego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej (na podstawie decyzji opartej na art.11 ust.1 ustawy) od konieczności wykazania, iż planowanego na tej nieruchomości przedsięwzięcia nie można zrealizować na gruntach niechronionych, o tyle umorzenie należnego z tego tytułu swoistego ekwiwalentu pieniężnego, obciążającego adresata zezwolenia, już takie uwarunkowanie obejmuje.

Podsumowując powyższe, stwierdzić należy, iż sama ta okoliczność, iż:

(-) adresatem decyzji, o której mowa w art.11 u.o.g.r.l., zezwalającej na wyłączenie gruntu z produkcji rolnej, jest podmiot posiadający status kościoła lub związku wyznaniowego,

(-) zezwolenie zostało uzyskane przez adresata w celu realizacji inwestycji o charakterze użyteczności publicznej z zakresu kultu religijnego, służącej zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności,

- nie stanowi samodzielnej przesłanki do uzyskania umorzenia zobowiązań na zasadzie art.12 ust.16 u.o.g.r.l.

(v) Nie ulega wątpliwości, iż użyte w przepisie sformułowanie "i nie ma możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną" nie jest dostatecznie precyzyjne, a ustawodawca nie zamieścił stosownej definicji legalnej, wyjaśniającej co należałoby przez ów "brak możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną" rozumieć. Uznać jednakże należy, iż lakoniczność przedmiotowej regulacji, mogąca w pewnych stanach faktycznych utrudniać jej stosowanie, nie stanowi przeszkody do odczytania istoty treści normatywnej, wynikającej z tego fragmentu art.12 ust.16 u.o.g.r.l., zwłaszcza w zestawieniu z konstrukcją całego przepisu. Wykładnia ta musi przy tym uwzględniać ujęcie systemowe, tj. mieć na uwadze, iż naczelną przesłanką u.o.g.r.l. jest promowanie ograniczanie przeznaczania gruntów rolnych na cele nierolnicze.

Analiza tego rodzaju musi prowadzić do logicznego wniosku, iż w sytuacji, w której w art.12 ust.16 u.o.g.r.l. ustawodawca nie zdecydował się na udzielenie generalnej ulgi (w postaci automatycznego umorzenia płatności) adresatom decyzji o wyłączeniu, którzy na wyłączonym gruncie (nie przekraczającym określonych limitów powierzchniowych) zrealizowali inwestycje o charakterze użyteczności publicznej, służące zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności, pomimo tego, iż dla wprowadzenia tego rodzaju generalnej ulgi co do zasady mógłby poszukiwać przekonującego uzasadnienia np. w postaci potrzeby promocji inwestycji służących dobru wspólnemu, uzależniając w to miejsce dopuszczalność umorzenia od stwierdzenia braku możliwości zrealizowania inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną, przyjąć należy, iż stosowanie instytucji umorzenia zostało przez ustawodawcę świadomie i celowo zarezerwowane tylko do takich wyjątkowych sytuacji, w których realizacja inwestycji o charakterze użyteczności publicznej właśnie na gruncie, który wymagał wyłączenia z produkcji rolnej, była koniecznością, tj. dla lokalizacji tej nie było realnej alternatywy.

(vi) Konsekwentnie przyjąć należy, iż wspomniana bezalternatywność musi mieć charakter obiektywny, tj. polegać na faktycznym braku możliwości zrealizowania na obszarze lokalnym określonej inwestycji o charakterze użyteczności publicznej na gruncie nieobjętym ochroną. Przesłanki tego rodzaju wystąpią bezspornie w szczególności w sytuacji, w której:

(-) na obszarze lokalnym nie ma takich gruntów nieobjętych ochroną, które mogłyby być zagospodarowane na cele inwestycyjne,

(-) na obszarze lokalnym znajdują się wprawdzie grunty inwestycyjne, nieobjęte ochroną, niemniej z uwagi na szczególne cechy planowanego przedsięwzięcia, takie jak np. jego znaczne rozmiary, czy też inne specyficzne wymagania (np. terenowe, budowlane, geologiczne, konstrukcyjne, bezpieczeństwa, itd.), ewentualnie z uwagi na konieczność (celowość) zrealizowania przedsięwzięcia nie w lokalizacji wybranej dowolnie a w lokalizacji ściśle określonej, (tj. np. w przypadku realizacji inwestycji, mającej stanowić uzupełnienie zabudowy już istniejącej, czy też w przypadku realizacji inwestycji, lokalizowanej z uwzględnieniem miejsca zamieszkania przyszłych użytkowników, czy też wymogów obsługi komunikacyjnej, transportu, itd.) – przedsięwzięcie to może być zrealizowana tylko w oparciu o grunty objęte ochroną.

Przyjęcie w tym zakresie kryteriów wyłącznie subiektywnych, całkowicie abstrahujących od uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego na obszarze lokalnym, tj. od tego, czy na obszarze tym istnieją nieruchomości nieobjęte ochroną, na których inwestycja mogła zostać zrealizowana, i oparcie się w tym zakresie na koncepcji jedynie względnego braku możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną (t.j. faktu, iż na obszarze lokalnym adresat zezwolenia posiadał wyłącznie nieruchomość albo nieruchomości, wymagające wyłączenia z produkcji rolnej), nie znajdowałoby w tej sytuacji jakiegokolwiek aksjologicznego uzasadnienia. Powyższe prowadziłoby do przyznania adresatowi zezwolenia nieproporcjonalnego i arbitralnego wpływu na ukształtowanie zasadniczej przesłanki, decydującej o uzyskaniu zwolnienia od istotnego obowiązku administracyjno – prawnego, ciążącego na adresatach decyzji o wyłączeniu.

(vii) Przyjęcie odmiennej perspektywy musiałoby prowadzić do wniosku, iż podstawy do umorzenia przewidzianego w art.12 ust.16 u.o.g.r.l. wystąpiłyby także i w takiej hipotetycznej sytuacji (Sąd nie stwierdza przy tym, iż właśnie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie), w której:

(-) na danym obszarze lokalnym występuje duża ilość (potwierdzona stosownymi analizami lokalnego rynku nieruchomości) niezabudowanych gruntów budowlanych, oferowanych do sprzedaży, na których można byłoby zrealizować inwestycję, o której mowa w art.12 ust.16 u.o.g.r.l.,

(-) podmiot zainteresowany realizacją takiej inwestycji, mając nieskrępowaną możliwość zakupu w/w gruntu, nabywa jednakże grunt rolny, wymagający wyłączenia z produkcji rolniczej (kierując się np. niższą ceną takiego gruntu w stosunku do gruntów budowlanych) i to np. w sytuacji, w której w najbliższej okolicy grunty rolne, wymagające wyłączenia z produkcji rolniczej, stanowią zdecydowaną mniejszość w stosunku do niezbudowanych gruntów budowlanych, na których można byłoby zrealizować inwestycję, o której mowa w art.12 ust.16 u.o.g.r.l. (hipotetycznie mogłoby zatem chodzić o sytuację, w której w/w podmiot nabywa jedyny grunt rolny tego rodzaju, znajdujący się w danej części obszaru lokalnego, w sytuacji, w której w pobliżu tego gruntu znajduje się kilka, czy nawet kilkanaście niezabudowanych działek budowlanych, na których można byłoby zrealizować inwestycję, o której mowa w art.12 ust.16 u.o.g.r.l.),

(-) w/w podmiot uzyskuje wyłączenie nabytego gruntu z produkcji rolniczej a następnie realizuje na nim inwestycję, o której mowa w art.12 ust.16 u.o.g.r.l.,

(-) w/w grunt stanowi jedyną nieruchomość nabywcy na obszarze lokalnym.

Nie można uznać, aby udzielanie umorzenia przewidzianego w art.12 ust.16 u.o.g.r.l. w tego rodzaju stanach faktycznych było intencją ustawodawcy. Oczywistym jest bowiem, iż dokonane w ten sposób uszczuplenie zasobu gruntów rolnych, aczkolwiek całkowicie legalne (tj. objęte stosowną decyzją wyłączającą grunt z produkcji rolnej) nie wyniknęło z braku rozwiązania alternatywnego, tj. nie kolidującego z systemem ochrony gruntów rolnych, a wyniknęło wyłącznie z kalkulacji ekonomicznej inwestora (wprawdzie zrozumiałej z punktu widzenia optymalizacji gospodarowania zasobami, niemniej w oczywisty sposób nie stanowiącej priorytetu na gruncie u.o.g.r.l.).

(viii) Przyjąć w tej sytuacji należy, iż umorzenie na podstawie art.12 ust.16 u.o.g.r.l. należności publicznoprawnych z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej znajduje zastosowanie wyłącznie w takiej sytuacji, w której na obszarze lokalnym zachodzi potrzeba realizacji inwestycji o charakterze użyteczności publicznej, zaspakajające potrzeby lokalnej społeczności, niemniej z przyczyn obiektywnych, t.j. niezależnych od inwestora, nie ma możliwości realizacji tej inwestycji na gruncie nieobjętym reżimem ochrony gruntów rolnej, tak iż jedynym uzasadnionym wyjściem pozostaje sięgnięcie na cele inwestycyjne po grunt objęty takim reżimem, co pociąga za sobą obowiązek przeprowadzenia stosownej procedury wyłączeniowej, prowadzącej z kolei do nałożenia na inwestora (adresata decyzji o wyłączeniu) obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, o których mowa w art.12 ust.1 u.o.g.r.l.

Ratio legis umorzenia takich należności miałoby być w tej sytuacji zwolnienie inwestora - adresata decyzji o wyłączeniu z obowiązku uiszczenia w/w należności, motywowane tym, iż wyłączenie na cele użyteczności publicznej gruntu z produkcji rolnej, prowadzące do nałożenia w/w obowiązku, zostało wprawdzie dokonane na wniosek inwestora, niemniej działającego w warunkach swoistego przymusu, wywołanego obiektywnym brakiem możliwości realizacji inwestycji na gruncie nie wymagającym wyłączenia. Chodzi zatem o udzielenie inwestorowi ulgi w uiszczaniu takiej należności publicznej, której nie ponosiłby wówczas, gdyby miał możliwość realizacji planowanej inwestycji na gruncie niewymagającym wyłączenia z produkcji rolniczej.

3.5. Ocena materiału dowodowego sprawy, uwzględniająca w/w kryteria, prowadzi do jednoznacznego wniosku o braku podstaw do przyjęcia, iż inwestycja, którą Związek zrealizował na gruncie wyłączonym z produkcji rolniczej stosowną decyzją Prezydenta, jest inwestycją, której co do zasady nie można było zrealizować na gruncie nieobjętym ochroną z uwagi na występowanie obiektywnych, nieusuwalnych i istotnych przeszkód do takiej realizacji, omówionych wcześniej. Argumentacja Związku, podniesiona na tę okoliczność w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, a następnie podtrzymana w skardze, sprowadza się do stwierdzenia, iż: (-) w dacie wyłączenia terenu przyszłej inwestycji z produkcji rolniczej Związek nie posiadał na obszarze lokalnym innej nieruchomości, w tym w szczególności nieruchomości nieobjętej ochroną gruntów rolnych, (-) grunt wyłączony z produkcji rolniczej został wykorzystany na cele statutowe Związku, objęte ustawowymi gwarancjami swobody sumienia i wyznania. Pomimo posiadania ku temu nieskrępowanej możliwości Związek nie podjął zatem na żadnym etapie sprawy próby wykazania, iż wybór terenu inwestycji wynikał z szczególnych wymagań planowanego przedsięwzięcia, których nie można było spełnić przy wykorzystaniu gruntów nieobjętych ochroną, czy też, że gruntów tego rodzaju, mających charakter inwestycyjny, w obszarze lokalnym nie było. W świetle wcześniejszych obszernych rozważań stwierdzić należy, iż okoliczności powołane przez Związek co do zasady nie mogły prowadzić do spełnienia się spornej przesłanki umorzenia. Powyższe przesądza o trafności rozstrzygnięć organów obu instancji, wydanych w niniejszej sprawie.

Odnotować przy tym należy, iż ocena ta znajduje potwierdzenie niezależnie od sposobu wyznaczenia w niniejszej sprawie granic obszaru lokalnego, tj. nawet przy przyjęciu w tym zakresie wariantu dla Związku najkorzystniejszego, ograniczającego wspomniany obszar do [...].

Co do zasady zatem nie można zatem podzielić stanowiska skargi, iż w sprawie doszło do szeregu wskazanych w skardze naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego.

W szczególności w sprawie nie doszło do przekroczenia przez organy granic uznania administracyjnego. Odnotować należy, iż stadium rozstrzygania sprawy administracyjnej, opartej na takim uznaniu, w którym organ przystępuje do wykonania wynikających z uznania kompetencji (chodzi tu o swobodę organu w sposobie rozstrzygania sprawy, przyznaną w sposób wyraźny w danym przepisie kompetencyjnym, polegającą na tym, iż w razie spełnienia się ustawowych przesłanek, warunkujących uzyskanie określonego uprawnienia administracyjnego, organ jedynie "może" nie zaś jest bezwzględnie zobowiązany uwzględnić żądanie strony) otwiera się dopiero po jednoznacznym ustaleniu przez organ, iż wszystkie wspomniane ustawowe przesłanki uzyskania określonego uprawnienia administracyjnego przez stronę zostały spełnione. Dopiero w takiej sytuacji przed organem otwiera się wybór, wynikający z przyznanego danym przepisem szczególnym uznania administracyjnego, co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Organ rozstrzyga wtedy zatem, czy w następstwie wypełnienia się hipotezy przepisu, kształtującej przedmiot sprawy, żądanie strony należy uwzględnić, czy też z uwagi na inne istotne okoliczności, które muszą zostać ujawnione w uzasadnieniu, żądanie to należy rozpatrzeć odmownie. W oczywisty sposób do tego rodzaju fazy rozstrzygania nie dochodzi w sytuacji, w której w sprawie nie zostaje spełniona co najmniej jedna ze wskazanych w przepisie obligatoryjnych przesłanek do nabycia przez stronę prawa. Okoliczność ta obliguje bowiem organ do rozpatrzenia żądania odmownie. Tego rodzaju sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, w której przesłanką do odmowy umorzenia opłaty nie było to, iż pomimo spełnienia się w sprawie wszystkich przesłanek z art.12 ust.16 u.o.g.r.l. organy dostrzegły, odwołując się w tym zakresie do przysługującego im uznania administracyjnego, inne okoliczności, uzasadniające odmowę udzielenia umorzenia, ale właśnie to, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art.12 ust.16 u.o.g.r.l. (które to stanowisko jest słuszne).

W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Z tej racji Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.