Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1473/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: par. 36
journal: Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Monika Nowicka Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K. Z. i Z. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu odwołania K. Z. i Z. Z., decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w K. o nr ewid. [...], obręb [...] o pow. [...] ha, oraz uchylił decyzję w części dotyczącej waloryzacji wypłaty (pkt. 4) i dokonania wpisu nabytych praw w księdze wieczystej (pkt.6).

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] ustalił lokalizację drogi krajowej dla inwestycji polegającej na rozbudowie ulicy [...] w K. na odcinku od ul. [...] do granic miasta, w ciągu drogi krajowej nr [...], do parametrów drogi GP m. in. na nieruchomości o nr ewid. [...]. W związku z powyższym właściciele przedmiotowej nieruchomości K. Z. i Z. Z., pismem z dnia 15 listopada 2005 r. otrzymali ofertę Miejskiego Zarządu Dróg w K. (działającego w imieniu Prezydenta Miasta K.) dotyczącą zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej działki za łączną kwotę [...] zł., którą odrzucili. Ponowną ofertę odstąpienia prawa własności MZD w K. złożył K. i Z. Z. w dniu 15 maja 2007 r. oferując kwotę [...] zł. Wobec braku zgody na zawarcie umowy Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w K., pismem z dnia 16 lipca 2007 r. wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania w trybie art. 15 ust. 1 ustawy 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych w brzmieniu wprowadzonym ustawą z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie ustawy o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 112, poz. 767) - w celu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda [...] pismem z dnia 3 sierpnia 2007 r. wyznaczył stronom termin do zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości do dnia 24 sierpnia 2007 r., a po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu pismem dnia 21 września 2007 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego.

Na potrzeby postępowania Wojewoda [...] zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie wyceny nieruchomości. W operacie z dnia 20 listopada 2007 r. rzeczoznawca A. N. oszacowała wartość nieruchomości na łączną kwotę [...] zł. (w tym wartość samego gruntu na kwotę [...] zł).

W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 14 stycznia 2008 r. K. i Z. Z. zakwestionowali wartość wyceny nieruchomości, odmawiając jednocześnie podpisania protokołu rozprawy.

W związku z powyższym Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r nr [...];

1) orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność K. i Z. małż. Z., położonej w K., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], o pow. [...] ha, przeznaczonej na pasy drogowe w związku z realizacją inwestycji polegającej na rozbudowie ul. [...] w K. na odcinku od ul. [...] do granicy miasta, w ciągu drogi krajowej nr [...], do parametrów drogi GP,

2) ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz K. i Z. małż. Z.,

3) zobowiązał Prezydenta Miasta K., w imieniu którego działał Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w K. do wypłaty ustalonego w punkcie 2 odszkodowania, jednorazowo w terminie 14 dni, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu,

4) stwierdził, że waloryzacja odszkodowania zostanie dokonana w oparciu o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych na dzień zapłaty;

5) określił termin wydania nieruchomości Prezydentowi Miasta K. na dzień przypadający po upływie 30 dni od dnia doręczenia decyzji właścicielom;

6) stwierdził, że decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu nabytych praw w księdze wieczystej.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli K. i Z. Z. zarzucając wojewodzie zbyt małą wycenę gruntu oraz żądając przesunięcia o minimum 1 metr linii rozgraniczającej pas drogowy.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w K. o nr ewid. nr [...], oraz uchylił decyzję w części dotyczącej waloryzacji wypłaty (pkt. 4) i dokonania wpisu nabytych praw w księdze wieczystej (pkt.6).

W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury wskazał że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte i przeprowadzone prawidłowo.

Dla potrzeb postępowania administracyjnego został sporządzony operat szacunkowy określający wartość łączną wartość wywłaszczanej nieruchomości na kwotę [...] zł i w tej wysokości Wojewoda [...] przyznał odszkodowanie.

Analiza sporządzonego operatu nie wykazała zaistnienia nieprawidłowości, które mogłyby skutkować nieuznaniem tego dowodu z opinii biegłego.

Organ podkreślił, że zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i zasad sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109) przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym przeanalizował 12 umów transakcji kupna – sprzedaży działek gruntowych, niezabudowanych, wydzielonych pod nowe drogi publiczne, albo poszerzenie dróg istniejących w okresie od marca 2006 r. do sierpnia 2007 r., co zdaniem organu odpowiada wymogom określonym w ww. przepisach.

Odnośnie podniesionego przez strony zarzutu dotyczącego przesunięcia linii rozgraniczającej pas drogowy organ wskazał, że przedmiotowa sprawa nie może być rozpatrywana w niniejszym postępowaniu wywłaszczeniowym, gdyż wyznaczenie linii rozgraniczających należy do odrębnego postępowania jakim jest postępowanie w sprawie ustalenia lokalizacji drogi.

Organ uznał zatem, że Wojewoda [...] prawidłowo przeprowadził postępowanie wywłaszczeniowe i ustalił odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia.

Odnosząc się do pkt. 4 i 6 decyzji pierwszoinstancyjnej, Minister Infrastruktury wskazał, na brak podstaw prawnych do rozstrzygania w decyzji o obowiązku waloryzacji ustalonego odszkodowania oraz o podstawie do wpisu nabytych praw do księgi wieczystej, gdyż obowiązki te wynikają wprost z przepisów prawa.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2008 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Z. Z. i K. Z. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili nieprawidłową wycenę nieruchomości gruntowej, wskazując, że rzeczoznawca majątkowy nie wziął pod uwagę, iż na ich nieruchomości prowadzona jest działalność gospodarcza. Nadmienili, że pozostali mieszkańcy prowadzący działalność gospodarczą uzyskali [...] zł. za 1 m2 wywłaszczonego gruntu.

Ponadto skarżący podnieśli zarzut nieuwzględnienia ich wniosku w sprawie przesunięcia linii rozgraniczającej pas drogowy.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w rozpoznanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, jak również prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80 poz. 721 ze zm), w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2006 roku. W sprawach nieuregulowanych w tej ustawie, zgodnie z art. 23, stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.). Przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku wprowadziły szczególny tryb pozyskiwania przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Szczególny charakter ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku, wyrażony nie tylko w jej tytule, ale wynikający z całości uregulowań, których intencją jest stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku w brzmieniu obowiązującym do dnia 16 grudnia 2006 roku -wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych pod pasy drogowe, następuje na wniosek GDDKiA, po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia umowy, o której mowa w art. 13 ust. 1, wyznaczonego przez wojewodę na piśmie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu tych nieruchomości. Termin ten nie może być krótszy niż 30 dni od dnia otrzymania przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości pisemnej oferty GDDKiA dotyczącej zawarcia umowy.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, ustawa ma zastosowanie także do dróg w miastach na prawach powiatu, finansowanych z budżetów tych miast, z tym że uprawnienia, obowiązki i zadania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, w odniesieniu do tych dróg, wykonuje właściwy zarządca drogi. W przedmiotowej sprawie uprawnienia, obowiązki i zadania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wykonuje Prezydent Miasta K. działający przez pełnomocnika, którym jest Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w K..

Stosownie zaś do treści art. 16 ust. 1 i 2 tej ustawy postępowanie wywłaszczeniowe wszczyna, na wniosek i wydaje decyzje w jego toku wojewoda. Decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami określonymi w przepisach odrębnych określa termin wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali lub innych pomieszczeń. Termin ten nie może być krótszy niż 30 dni od dnia doręczenia decyzji właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości. Według zaś art. 18 ust. 1 i 2 tej ustawy wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wartość nieruchomości oceniają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wskazane wyżej wymogi zostały spełnione. Z akt wynika bowiem, że wywłaszczenie niezabudowanej, zagospodarowanej działki nr [...] nastąpiło na cel publiczny – rozbudowę ulicy [...] w K. na odcinku od ul. [...] do granic miasta w ciągu drogi krajowej nr [...], co wynika z ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 roku o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej dla inwestycji polegającej na rozbudowie ulicy [...] w K. na odcinku od ul. [...] do granic miasta, w ciągu drogi krajowej nr [...], do parametrów drogi GP. W decyzji tej powyższa lokalizacja została przewidziana m. in. na przedmiotowej działce nr [...] o pow. [...] ha. Miejski Zarząd Dróg w K. przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego przedstawił współwłaścicielom przedmiotowej działki ofertę nabycia nieruchomości w drodze umowy (pisma z dnia 15 listopada 2005 r. i z dnia 15 maja 2007 roku), a po bezskutecznym upływie do zawarcia umowy (pismo Wojewody [...] z dnia 3 sierpnia 2007 roku, w którym wyznaczono jako ostateczny termin zawarcia umowy na dzień 24 sierpnia 2007 r.), organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do działki nr [...] o pow. [...] ha (zawiadomienie z dnia 21 września 2007 roku). W dniu 20 listopada 2007 roku, po przeprowadzeniu w dniu 8 listopada 2007 roku wizji lokalnej, rzeczoznawca majątkowy A. N. sporządziła wycenę nieruchomości.

W dniu 14 stycznia 2008 roku Wojewoda [...] przeprowadził rozprawę z udziałem właścicieli działki Z. i K. Z., w trakcie którego skarżący sprzeciwili się sprzedaży nieruchomości po zaoferowanej cenie i odmówili podpisania protokołu rozprawy.

W ocenie Sądu należy uznać za prawidłowe stanowisko organów, że w niniejszej sprawie wycenę nieruchomości przeprowadzono zgodnie z wymogami art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku szacując grunt przeznaczony pod drogi publiczne, w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej, a więc z zachowaniem reguł określonych w art. 154 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i zasad sporządzania operatu szacunkowego. Zgodnie z § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych i zajętych pod drogi publiczne rzeczoznawca zastosował podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Rzeczoznawca do porównań przyjął - z rynku właściwego ze względu na położenie szacowanej nieruchomości tj. ul [...] – dwanaście nieruchomości podobnych (niezabudowanych zagospodarowanych i niezagospodarowanych) nabywanych pod drogi publiczne, które były przedmiotem obrotu rynkowego w latach 2006 – 2007, dla których były znane ceny transakcyjne i warunki zawarcia transakcji. Podkreślić należy, że błędne jest stanowisko skarżących, że przedmiotowa nieruchomość została oszacowana jako grunt przeznaczony pod drogi publiczne, a w rzeczywistości jest to działka wykorzystywana na cele związane z działalnością gospodarczą. Jak już wyżej wskazano, wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Zasady wyceny zostały zatem zachowane, gdyż w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej działka nr [...] była przeznaczona pod drogę publiczną zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej i mogła być wyceniona jedynie jako nieruchomość przeznaczona pod drogę publiczną.

Należy również zauważyć również, że cena 1 m2 powierzchni gruntu ustalona została na kwotę [...] zł., która jest wyższa od średniej ceny nabywanych działek, których ceny kształtują się w granicach [...] zł/m2 – [...] zł/m2. Należy przy tym zaznaczyć, że wybór metody i techniki szacowania należy do rzeczoznawcy majątkowego, co nie oznacza, że rzeczoznawca działa tu w sposób dowolny. Wybór podejścia i metod szacowania nieruchomości rzeczoznawca obowiązany jest uzasadnić, co uczyniono w przedmiotowej sprawie, bowiem uwzględniono jej rodzaj, położenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, jej stan i przeznaczenie.

W ocenie Sądu twierdzenie przez stronę skarżącą, iż wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego jest zaniżona nie zostało poparte alternatywnym operatem szacunkowym, a więc nie przedstawiono merytorycznych podstaw podnoszonych zarzutów. Wobec braku dowodów przeciwnych sporządzony w omawianej sprawie operat szacunkowy z dnia 20 listopada 2007 r. spełnia warunki wynikające z powołanych wyżej przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżących kwestii przesunięcia linii rozgraniczającej pas drogowy o 1 metr, Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że przedmiotowa sprawa nie może być rozpatrywana w niniejszym postępowaniu wywłaszczeniowym, gdyż wyznaczenie linii rozgraniczających należy do odrębnego postępowania jakim jest postępowanie w sprawie ustalenia lokalizacji drogi.

Zdaniem Sądu, mając na uwadze powyżej omówione okoliczności, zaskarżona decyzja, jak również decyzja Wojewody [...] są zgodne z prawem, zaś w toku postępowania organy obydwu instancji stosowały prawidłowo przepisy procedury administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.