Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 512/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 230 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 114 ust. 1, art. 141, art. 136
journal: Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Barbara Iwańśka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. S. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2008 r., sprecyzowanym kolejnymi pismami z dnia [...] kwietnia 2008 r. i [...] maja 2008 r., J.S., działając przez swojego pełnomocnika - adwokata M.S. wystąpił z wnioskiem do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o wypłatę zaległego uposażenia za okres od [...] lipca 2002 r. (dzień zwolnienia funkcjonariusza ABW ze służby) do [...] sierpnia 2004 r. (data poprzedzająca dzień podjęcia obowiązków służbowych w związku z przywróceniem do służby) wraz z odsetkami. Powyższe żądanie oparł w związku z wydaniem nieważnego - w jego ocenie rozkazu personalnego Szefa ABW nr [...] z dnia [...] czerwca 2002r. Zdaniem wnioskującego, skoro przedmiotowy rozkaz był nieważny, nie mógł wywoływać skutków prawnych, tym samym J.S. był bezprawnie pozbawiony uposażenia w w/w okresie. Szef ABW wydając nieważny rozkaz o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, zobowiązał J.S. do "fizycznego nieprzychodzenia do pracy". Zgodnie bowiem z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 45/02 z dnia 12 maja 2004 r. stwierdzającym niezgodność z Konstytucją RP przepisów na podstawie których J.S. został zwolniony ze służby, okres pozostawania funkcjonariusza ABW w służbie w 2002 roku powinien być co najmniej 6 miesięcy dłuższy. Powyższe potwierdza również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydany w sprawie W.S., innego funkcjonariusza ABW w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1986/07.

Szef ABW działając na podstawie art. 114 ust. 1-2 i art. 121 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm., dalej jako ustawa o ABW oraz AW) decyzją podjętą w dniu [...] maja 2008 r. nr [...] odmówił wypłaty J.S. uposażenia za okres od [...] lipca 2002 do [...] sierpnia 2004 roku wraz z odsetkami. Organ wskazał, że konsekwencją uznania przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu prawnego nie jest nieważność "ex lege" wydanych na ich podstawie rozstrzygnięć, a jedynie możliwość ich wzruszenia. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie J.S., stanowił podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie zwolnienia go ze służby. W wyniku wznowienia postępowania nie doszło jednak do stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego z [...] czerwca 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego, a jedynie do jego uchylenia, czego konsekwencją było pozbawienie przedmiotowego rozkazu mocy wiążącej na przyszłość ze skutkiem "ex nunc". Tak więc, w okresie od [...] lipca 2002 r. do [...] sierpnia 2004 r. stosunek służbowy J.S. nie istniał, brak jest tym samym podstaw do wypłaty za ten okres uposażenia, tym bardziej, że nie zgłaszał on gotowości do pełnienia służby, ani w sposób wyraźny, ani dorozumiany. Tak więc, prawo do uposażenia wnioskującego zgodnie z art. 121 ust. 3 ustawy o ABW i AW wygasło z dniem [...] lipca 2002 r. W wyniku przywrócenia do służby, J.S. został mianowany i ponownie podjął obowiązki służbowe w dniu [...] sierpnia 2004 r. i z tą dopiero chwilą jego uprawnienie do pobierania uposażenia powstało na nowo. Zasadności swojego żądania, J.S. nie może również opierać na wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2008 r. o sygn. akt II SA/Wa 1986/07, wydanym w sprawie innego funkcjonariusza, na który powołuje się jego pełnomocnik we wniosku o wypłatę uposażenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu, wiąże bowiem jedynie w konkretnej sprawie sąd i organ. Pogląd sądu wyrażony w uzasadnieniu jego wyroku nie jest wiążący we wszystkich tego typu sprawach, co potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Pełnomocnik J.S. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wnosząc o uchylenie w/w decyzji Szefa ABW i przyznanie wynagrodzenia za okres objęty żądaniem. Podniósł, że z uwagi na fakt, iż rozkaz o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza był dotknięty wadą nieważności, stosunek służbowy J.S. nadal trwał, a wraz z nim przysługiwało mu prawo do uposażenia. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, nie ma znaczenia w sprawie niezgłoszenie przez funkcjonariusza gotowości do pełnienia służby w okresie od [...] lipca 2002 do [...] sierpnia 2004 r., ani też fakt pozostawania w innym stosunku pracy, bowiem J.S. zastosował się do treści rozkazu personalnego. Szef ABW wydając niezgodny z prawem rozkaz dotyczący zwolnienia ze służby, nie chciał aby funkcjonariusz wykonywał jakiekolwiek zadania i tak właśnie zorganizował mu pracę. Tym samym zezwolił J.S. na wykonywanie zajęcia zarobkowego poza służbą. Nadto, J.S. gotowość do pełnienia służby deklarował w sposób ustny.

Szef ABW, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zmianami, dalej jako kpa ) oraz art. 114 ust. 1-2, art. 121 ust. 3 i art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymał w mocy swoją decyzję wydaną w I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność aktu prawnego nie powoduje z mocy samego prawa nieważności indywidualnych rozstrzygnięć, a daje jedynie podstawę do wznowienia postępowania. Nie znajdują więc żadnego uzasadnienia twierdzenia pełnomocnika J.S., że z mocy samego prawa, wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował nieważność rozkazu zwalniającego funkcjonariusza ze służby. Rozkaz z [...] czerwca 2002 r. do dnia jego uchylenia wywoływał więc skutki prawne, a to oznacza, że brak jest podstaw do żądania przez J.S. wypłaty jakichkolwiek świadczeń za okres od [...] lipca 2002 do [...] sierpnia 2004 r. Zgodnie bowiem z art. 114 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe, zaś na podstawie art. 121 ust. 3 w/w ustawy wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa.

W konkluzji swojego rozstrzygnięcia, Szef ABW podniósł, że nawet przyjęcie za prawidłową nie wiążącej w niniejszej sprawie wykładni WSA w Warszawie w zawartej w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1986/07, dotyczącym innego funkcjonariusza ABW, nie daje jednak J.S. prawa do wypłaty uposażenia za okres od [...] sierpnia 2002 do [...] grudnia 2002 r. z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Zgodnie z w/w wyrokiem WSA w Warszawie podstawę do roszczenia za okres 5 miesięcy 2002 roku stanowi orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego K 45/02 opublikowane w Dz. U. Nr 109, poz. 1159 w dniu 12 maja 2004 r. Data publikacji tego wyroku wyznacza datę wymagalności roszczenia, od której należy liczyć termin przedawnienia, o którym mowa w art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW. Zgodnie z tym przepisem, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Tak więc, 3 letni termin przedawnienia o którym mowa w w/w przepisie upłynął 12 maja 2007 r. Z dniem następnym, roszczenie J.S. przekształciło się w roszczenie naturalne, od którego spełnienia wierzyciel może się uchylić.

Pełnomocnik J.S. pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. złożył skargę na powyższe decyzje Szefa ABW, wnosząc o ich uchylenie w całości lub stwierdzenie ich nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił im naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, art. 114 ust. 1-2, art. 121 ust. 3 i art. 122 ust. 1 oraz art. 50 ust. 1, art. 230 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 114 ust. 1 w związku z art. 115 i w związku z art. 118 ust. 1 i art. 228 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW a także art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik J.S. wskazał, że Szef ABW winien w sprawie z urzędu wszcząć postępowanie i zakończyć je wydaniem decyzji zgodnej z żądaniem strony i obowiązującymi przepisami prawa. Organ z urzędu posiada bowiem wiedzę w zakresie oceny nielegalności podjętych działań Szefa ABW w roku 2002 i z następnych lat, zna również wykładnię organów wymiaru sprawiedliwości w zakresie błędnie zastosowanych przepisów i błędnych decyzji w podobnych sprawach. Żądanie wypłacenia należności dla skarżącego za okres 6 miesięcy 2002 roku jest zaś niewątpliwe wobec jednoznacznej linii orzeczniczej WSA w Warszawie i NSA. Wypłata tych świadczeń winna już dawno nastąpić ze względów prawnych, moralnych i etycznych. Prawo do uposażenia dla funkcjonariusza ABW wynika z ustawy ( ex lege ), a nie z decyzji organu, jak to błędnie interpretuje Szef ABW. W związku z powyższym, organ przekroczył swoje uprawnienia i wydał nieważne decyzje odmawiające skarżącemu prawo do uposażenia. Należy uznać decyzję z 2002 roku w przedmiocie zwolnienia ze służby za nieważną, ze względu na rażące naruszenie prawa przy jej wydawaniu związane z wydaniem jej bez podstawy prawnej. Organ niewłaściwie dokonał wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r., sygn. akt K 45/02 stwierdzającej niekonstytucyjność przepisów art. 230 ust. 1 pkt. 2 i 7 ustawy o ABW oraz AW, które to przepisy stanowiły podstawę do rozwiązania stosunku służbowego ze skarżącym. Skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które działa ex tunc, była utrata mocy wiążącej art. 230 ust. 1 pkt. 2 i 7 ustawy o ABW i AW. Oznacza to, że stosunek pracy ze skarżącym ustał ( o ile ustał ) co najmniej nie w terminie jednego miesiąca od daty zapoznania się funkcjonariusza z treścią rozkazu ( art. 230 ust. 4 w/w ustawy ) tj. 29 lipca 2002 r., lecz w terminie określonym w art. 60 ust. 4 tej ustawy, tj. po upływie 6 miesięcy od daty jej wejścia w życie. Ten 6 miesięczny okres ochronny upływał zatem [...] grudnia 2002 roku i to dopiero z tym dniem stał się skuteczny rozkaz personalny o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego i zwolnieniu ze służby. Z powodu w/w okoliczności rozkaz Szefa ABW z 2002 roku był zdaniem pełnomocnika skarżącego nieważny i nie mógł wywoływać skutków prawnych, zwolnienie ze służby bowiem nie nastąpiło, a podstawy faktyczne prawne tej decyzji okazały się fikcją. W tych okolicznościach J.S. został bez swojego udziału pozbawiony decyzjami administracyjnymi możliwości wpływu na swoją sytuację, zarówno w zakresie wykonywania konkretnych działań, jak i co do miejsca świadczenia pracy. Może to oznaczać także, że za zgodą i wiedzą Szefa ABW właśnie w taki sposób ( nie przychodząc do pracy ) skarżący jako funkcjonariusz miał świadczyć służbę w ABW i w taki sposób miał realizować zadania jako podwładny.

W konkluzji skargi wskazano, że Szef ABW powinien również ustalić dla J.S. prawo do wypłaty uposażenia i dokonać jej za okres od [...] maja 2004 r. ( dzień publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ) do dnia [...] sierpnia 2004 r. Odnosząc się do podniesionego przez organ zarzutu przedawnienia z art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, pełnomocnik skarżącego podniósł, że kwestia ta ma jedynie znaczenie procesowe – jako takie. Tym samym, Szef ABW nie kwestionuje zasadności prawnej żądania i obowiązku zapłaty, nie dokonuje jednak wypłaty uposażenia ze względów proceduralnych. Twierdzenia organu w tych okolicznościach, zdaniem pełnomocnika skarżącego, to oczywiste uznanie żądania strony co do zasady zgodnie z art. 122 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW. Przedawnienie mogłoby bowiem nastąpić w sytuacji, gdyby organ wydał decyzję co do należności uposażenia lub gdyby nie kwestionował czasu pozostawania w służbie J.S. Nadto, mogłoby mieć miejsce, gdyby w zakresie tak niesprzecznego czasu zatrudnienia, skarżący w okresie 3 lat od wymagalności tego uposażenia – właśnie tego uposażenia by nie pobrał.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że roszczenie o wypłatę uposażenia jako roszczenie o charakterze pieniężnym, zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW uległo przedawnieniu, bowiem J.S. złożył swój wniosek dopiero w dniu [...] marca 2008 roku. W związku z powyższym, organ nie miał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. W ocenie organu nie zaistniały również okoliczności przerywające bieg przedawnienia. J.S. nie podejmował bowiem żadnych czynności, które byłyby przedsięwzięte bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia roszczenia, a zatem nie podejmował czynności, które przerywałyby bieg przedawnienia. Pierwszą czynnością skarżącego, działającego zresztą przez profesjonalnego pełnomocnika, podjętą w celu uzyskania wypłaty zaległego uposażenia, było złożenie wniosku dopiero w 2008 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Przy czym chodzi tu o takie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga rozpatrywana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w wyniku zwolnienia J.S. ze służby w ABW z dniem [...] lipca 2002 r. z zastosowaniem przez organ jednomiesięcznego zamiast sześciomiesięcznego okresu ochronnego, nadal po w/w dniu istniał jego stosunek służbowy. Kolejną sporną kwestią pozostaje, czy skarżącemu przysługuje prawo do uposażenia za okres od dnia tego zwolnienia przez okres kolejnych 5 miesięcy. Sporne jest także, czy przysługuje mu prawo do uposażenia za okres od dnia 12 maja 2004 r. ( dzień publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego ) do dnia poprzedzającego dzień podjęcia przez niego obowiązków służbowych, tj. [...] sierpnia 2004 roku.

Na wstępie należy zauważyć, że w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego z dniem [...] lipca 2002 r., skarżącemu wypłacono uposażenie do dnia [...] lipca 2002 r. Zgodnie bowiem z art. 121 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Tym samym, do rozstrzygnięcia w kwestii ewentualnie przysługującego skarżącemu "zaległego" uposażenia pozostaje okres od dnia [...] sierpnia 2002 r.

Za zasadny w niniejszej sprawie należy uznać zarzut organu dotyczący upływu terminu przedawnienia do wypłaty uposażenia za okres od [...] sierpnia 2002 r. do [...] grudnia 2002r. Sąd podziela bowiem pogląd organu, że podstawę do roszczenia skarżącego za okres 5 miesięcy 2002 roku stanowi orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego K 45/02 opublikowane w Dz. U. Nr 109, poz. 1159 w dniu 12 maja 2004 r. Data publikacji tego wyroku wyznacza datę wymagalności roszczenia, od której należy liczyć termin przedawnienia, o którym mowa w art. 122 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW. Zgodnie z tym przepisem, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Tak więc, 3 letni termin przedawnienia o którym mowa w w/w przepisie upłynął 12 maja 2007 r. Z dniem następnym, roszczenie J.S. przekształciło się w roszczenie naturalne, od którego spełnienia wierzyciel może się uchylić. Wniosek zaś o wypłatę uposażenia skarżący złożył dopiero w dniu [...] marca 2008 r. Jak zaś wynika z akt administracyjnych przekazanych Sądowi, skarżący nie podejmował wcześniej żadnych czynności przed szefem właściwej Agencji lub kierownikiem jednostki organizacyjnej tej Agencji, które byłyby przedsięwzięte bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia roszczenia albo zaspokojenia roszczenia, czyli takich, które przerywałyby bieg przedawnienia. Nie zaistniała więc, przesłanka z art. 122 ust. 3 pkt. 1 ustawy o ABW oraz AW. Za nietrafny należy uznać również zarzut zawarty w skardze, że doszło do oczywistego uznania przez organ żądania strony co do zasady zgodnie z art. 122 ust. 3 w/w ustawy, tj. uznania roszczenia które przerywa bieg przedawnienia.

Podstawą prawną zwolnienia skarżącego ze służby rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2002 roku nr [...] były przepisy art. 230 ust. 1 pkt. 2 oraz ust. 4 ustawy o ABW oraz AW. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt. 45/02 rozstrzygnął szereg kwestii dotyczących przepisów w/w ustawy, stanowiąc między innymi, że jej art. 230 ust. 1 w zakresie, w jakim przewiduje na podstawie pkt. 2 możliwość wypowiedzenia funkcjonariuszowi stosunku służbowego, jest niezgodny z art. 7 i 60 Konstytucji RP. Skutkiem powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego była utrata mocy wiążącej art. 230 ust. 1 pkt 2 i 7 ustawy o ABW i AW. Nie oznacza to jednak, że rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] o rozwiązaniu ze skarżącym stosunku służbowego przez wypowiedzenie nie wywołał skutków prawnych w postaci ustania stosunku służbowego. Stosunek ten ustał, jednakże nie w terminie jednego miesiąca od daty zapoznania funkcjonariusza z treścią rozkazu (art. 230 ust. 4 ustawy o ABW i AW), lecz w terminie określonym w art. 60 ust. 4 ustawy o ABW i AW, to jest po upływie sześciu miesięcy od daty wejścia w życie ustawy o ABW. Powyższe potwierdza również przywoływany przez pełnomocnika skarżącego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydany w sprawie W.S., innego funkcjonariusza ABW w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1986/07.

Jak wywiódł Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku, wypowiedzenie stosunku służby lub złożenie propozycji nowych warunków służby na podstawie art. 230 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW wiąże się ze zniesieniem Urzędu Ochrony Państwa i utworzeniem w to miejsce dwóch Agencji. Zniesienie UOP jest zmianą organizacyjną, a nie strukturalną i w ocenie Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi podstawy uzasadniającej wyłączenie stosowania przepisów ochronnych, w stosunku do niektórych funkcjonariuszy ABW i AW. Zatem należy przyjąć, iż przez reorganizację jednostki Agencji, o której mowa w art. 230 ust. 4 ustawy o ABW i AW, rozumieć należy likwidację poprzednika ABW tzn. Urzędu Ochrony Państwa. Konsekwentnie zatem, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło w trybie art. 230 ust. 1 pkt 2 ustawy o ABW i AW, to rozwiązanie stosunku służbowego nie mogło nastąpić wcześniej niż po upływie sześciu miesięcy od dnia likwidacji UOP. Ponieważ instytucja ta została zniesiona na mocy art. 221 ustawy o ABW i AW, to chwilą, w której rozpoczął swój bieg sześciomiesięczny okres ochronny przewidziany w art. 60 ust. 4, jest dzień wejścia w życie wskazanej ustawy tj. 29 czerwca 2002 r. Tak więc sześciomiesięczny okres ochrony funkcjonariuszy UOP, którzy z chwilą wejścia w życie ustawy o ABW stali się funkcjonariuszami ABW, zwalnianych we wskazanym trybie, upływał zatem 29 grudnia 2002 r. i to z tym dniem skuteczny stał się rozkaz personalny Szefa ABW z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego i zwolnieniu ze służby. Takie stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 96/06.

Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż jego stosunek służbowy w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie ustał w ogóle, a rozkaz Szefa ABW z dnia [...] czerwca 2002 r. był nieważny i nie wywoływał skutków prawnych. Należy wyjaśnić, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nie był przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji Szefa ABW nr [...] z [...] czerwca 2002 r., w przedmiocie zwolnienia J.S. ze służby w ABW, lecz wyłącznie podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145a kpa. Innymi słowy, decyzję dotkniętą wadą nieważności, wymogi pewności obrotu prawnego, nakazują wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, natomiast wzruszenie decyzji w trybie wznowienia postępowania powoduje przerwanie skutku prawnego takiej decyzji dopiero od momentu wycofania jej z obrotu prawnego. Wzruszenie rozkazu zwolnieniowego w trybie wznowieniowym w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wywołuje skutki na przyszłość. Jednakże, by skutki te mogły wystąpić konieczna jest inicjatywa strony, która spowoduje uruchomienie procedury wznowieniowej. Do czasu jego wzruszenia rozkaz personalny z 2002 roku wywoływał więc skutki w postaci zwolnienia ze służby ze wszelkimi tego konsekwencjami.

Wskazać również należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego samo przez się nie przywraca funkcjonariusza do służby, stwierdza jedynie niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego zwolniono funkcjonariusza ze służby. Tym samym, nie jest zasadne żądanie zawarte w skardze dotyczące ustalenia prawa do wypłaty uposażenia od dnia [...] maja 2004 r. ( dzień publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 45/02 ).

Zgodnie z brzmieniem art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

Potwierdzeniem powołanej normy konstytucyjnej na gruncie przepisów regulujących postępowanie administracyjne jest art. 145a § 1 kpa, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

Na skutek wniosku o wznowienie postępowania wniesionego przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2004 r. Szef ABW wznowił postępowanie, a następnie rozkazem personalnym nr [...], z dnia [...] lipca 2004 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt. 2 kpa w związku z art. 145a kpa, uchylił w całości rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Nadto, na podstawie art. 50 ust. 1 i 3 ustawy o ABW oraz AW mianował J.S. na stanowisko służbowe.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, dla oceny prawa skarżącego do uposażenia nie ma znaczenia, czy stosunek służbowy został reaktywowany po uchyleniu rozkazu w przedmiocie zwolnienia przez Szefa ABW, czy też stosunek nie ustał po zwolnieniu. Z samego bowiem pozostawania funkcjonariusza w stosunku służbowym prawo do uposażenia nie powstaje.

Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie (ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 121 ust. 3 tej ustawy, prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Natomiast art. 141 ustawy daje podstawy do zawieszenia uposażenia w przypadku gdy funkcjonariusz opuścił miejsce służby, pozostaje poza nim lub nie podejmuje służby.

Z zacytowanych przepisów wynika, że samo podejmowanie służby należy rozumieć jako zespół różnorodnych czynności i działań wykonywanych przez funkcjonariusza związanych z jego zadaniami, jak również gotowość do podejmowania tych czynności i zadań. Tak więc, podejmowanie służby jest nie tylko wykonywaniem różnych czynności i zadań, ale także pozostawaniem w gotowości do ich wykonania. Fakt tej gotowości musi być znany Agencji. Bezspornym jest, że od daty zwolnienia skarżącego, zaprzestał on wykonywania na rzecz Agencji jakichkolwiek czynności i zadań. Należy zatem rozważyć, czy mimo to pozostawał on w jakiejkolwiek formie gotowości wobec Agencji i czy w jakikolwiek sposób zamanifestował wobec Agencji swoją gotowość do wykonywania na jej rzecz zadań. Po zwolnieniu ze służby, J.S. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, następnie od dnia [...] lipca do [...] sierpnia 2003r. był zatrudniony na podstawie umowy na czas nie określony w Cukierni "[...]", zaś od [...] sierpnia podjął pracę na podstawie umowy zawartej na czas określony ( do dnia [...] grudnia 2005 r. ) w RSM "[...]" w R. Przesłuchany w dniu [...] lipca 2004 r. oświadczył, że obowiązki służbowe może ponownie objąć za 2 tygodnie z uwagi na obowiązujący go z w/w pracodawcą okres wypowiedzenia. Ponownie skarżący objął obowiązki służbowe dopiero w dniu [...] sierpnia 2004 r.

Podkreślić również należy, że treść art. 114 ust. 1 ustawy ABW oraz AW, nie może być rozumiana w ten sposób, że sam fakt mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe powoduje obowiązek wypłaty uposażenia w oderwaniu od wykonywania przez niego powierzonych mu zadań, czy obowiązków albo w oderwaniu od gotowości do podejmowania służby.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA 94/01 (Lex nr 53775), uznając, że: "Pozostawanie funkcjonariusza Straży Granicznej w stosunku służby nie rodzi prawa do uposażenia", dokonał m.in. wykładni przepisów art. 103 i art. 130 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 ze zm.), których treść jest identyczna z treścią odpowiednio art. 114 i 141 ustawy o ABW oraz AW. Wskazany art. 141 ustawy o ABW oraz AW, wymieniając przesłanki zawieszenia funkcjonariuszowi prawa do uposażenia, wyraźnie wskazuje na związek pomiędzy prawem do jego otrzymywania, a wykonywaniem obowiązków służbowych.

O wspomnianym związku świadczy również treść art. 136 ustawy o ABW oraz AW, wedle którego w razie choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych oraz w okresie pozostawania w dyspozycji Szefa ABW, funkcjonariusz otrzymuje uposażenie. Jedynie bowiem w takich przypadkach, pomimo niepodejmowania i niewykonywania obowiązków służbowych, prawo do otrzymywania uposażenia przysługuje. Warto wskazać, że podobne stanowisko, co do kwestii wypłaty uposażenia funkcjonariuszom ABW przywróconym do służby po stwierdzeniu wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2004 r. o sygn. akt K 45/02 niekonstytucyjności przepisów, stanowiących podstawę prawną wydanych w 2002 r. rozkazów personalnych Szefa ABW, zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1044/06 i wyroku z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 902/06. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela natomiast argumentacji skarżącego, że za zgodą i wiedzą Szefa ABW świadczył on służbę i realizował zadania jako podwładny nie przychodząc do pracy.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.