Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 543/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 § 2, art. 61
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. Z. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] znak [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz D. Z. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. kwotę [...]zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 543/21

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia D. spółki z o.o. w [...] (strona, skarżący, zobowiązany) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z [...] czerwca 2021 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu wskazano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wystawił na D. spółkę o.o. w [...] tytuły wykonawcze o numerach: [...] należności w składkach na ubezpieczenie społeczne za maj, czerwiec, wrzesień i październik 2017 r., [...] należności w składce na ubezpieczenie zdrowotne za maj, czerwiec, wrzesień i październik 2017 r., [...] należności w składce na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj, czerwiec, wrzesień i październik 2017 r., [...] -obejmujący należności w składkach na ubezpieczenie społeczne za listopad i grudzień 2017 r., [...] należności w składce na ubezpieczenie zdrowotne za listopad i grudzień 2017 r., [...] -obejmujący należności w składce na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad i grudzień 2017 r., [...] dodatkową opłatę wynikającą z decyzji z [...].02.2018 r. nr [...] za nieopłacenie składek na ubezpieczenia społeczne, [...] dodatkową opłatę wynikającą z decyzji z [...].02.2018 r. nr [...] za nieopłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne, [...] dodatkową opłatę wynikającą z decyzji z [...].02.2018 r. nr [...] za nieopłacenie składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

W celu realizacji należności wynikających z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] Dyrektor Oddziału ZUS zawiadomieniami z 1 lutego 2018 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego spółki w [...] S.A. w [...]. Odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały przesłane na adres siedziby spółki [...], ul. [...] i doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 19 lutego 2018 r. Bank zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków.

Zawiadomieniami z 19 marca 2018 r. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego spółki w [...] S.A. w [...]. Odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone spółce w dniu 26 marca 2018 r. Bank zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków.

Z kolei realizując należności wynikające z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] Dyrektor Oddziału ZUS dokonał zajęcia rachunku bankowego spółki w [...] S.A. w [...] na podstawie zawiadomień z 4 lipca 2018 r. Odpisy zawiadomień o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały przesłane na adres siedziby spółki i doręczone w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 23 lipca 2018 r. Bank zawiadomił o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji.

Pismami z 22 marca i 22 maja 2018 r. [...] zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia spowodowanej zbiegiem egzekucji. Wobec tego Dyrektor Oddziału ZUS w [...] przekazał adnotację do tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] celem łącznego prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] w dniu 21 października 2020 r. postanowił o zakończeniu łącznego prowadzenia egzekucji do rachunku bankowego w [...].

Następnie wierzyciel przy piśmie z 22 czerwca 2020 r. przekazał Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] dalsze tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] z wnioskiem o prowadzenie egzekucji ze środka, do którego nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS. Pismem z 7 maja 2021 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomił o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszego tytułu wykonawczego.

Pismem z 22 marca 2021 r. reprezentujący spółkę członek zarządu - J. W. wniósł o umorzenie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z 15 kwietnia 2021 r. Dyrektor Oddziału ZUS w [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, jednak po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 15 czerwca 2021 r. uchylił to rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie administracyjne prowadzone wobec J. W. .

Ostatecznie, po przeprowadzeniu postępowania wobec spółki, Dyrektor Oddziału ZUS postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], od [...] do [...] oraz od [...] do [...]

W zażaleniu spółka wskazała, że w dniu 28 stycznia 2021 r. dokonano wpłaty w kwocie [...]zł na zaległości w składkach od czerwca do października 2017 r. i za styczeń 2018 r. Wpłaty tej dokonała osoba trzecia, zaś ZUS rozliczył ją jak element egzekucji zobowiązanej spółki. W ocenie Spółki działanie takie było nieprawidłowe, gdyż ZUS nie miał prawa zaliczyć spłaty osoby trzeciej inaczej niż wskazywano w przelewie. Wpłata winna spowodować, że należności główne wynikające z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostały w całości uregulowane, natomiast do zapłaty pozostały odsetki w wysokości [...] zł oraz koszty upomnień [...] zł. Skarżący podniósł też, że na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] oraz od [...] do [...] nie prowadzono egzekucji. Stwierdził, że kwota [...]zł z tytułu kosztów egzekucyjnych nie należy się organowi, bo nie miał najmniejszej zasługi ani udziału w ściągnięciu należności głównej. Skoro zaległe składki zostały wpłacone dobrowolnie to koszty egzekucyjne są nienależne.

Spółka wskazała, że zostały spełnione przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, gdyż spółka nie ma ani majątku, ani dochodu, z którego możliwa jest dalsza egzekucja. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada środków na jej prowadzenie. Wspólnicy nie mają dalszej woli prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ odwoławczy wskazał, że do oceny sprawy stosować należy przepis art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed zmiany ustawy, która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020 r. (ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 z późn. zm.).

Według organu, występując z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego spółka powołała się na krótki okres prowadzenia działalności oraz brak majątku, co sprowadza się do przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej. Natomiast w złożonym zażaleniu wskazuje na dokonaną w dniu 28 stycznia 2021 r. wpłatę, która w ocenie spółki spowodowała wygaśnięcie dochodzonych należności tj. na przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej.

Organ ustalił, że w dniu 28 stycznia 2021 r. z rachunku bankowego, którego współwłaścicielem jest J. W. (wspólnik spółki D. ) dokonano wpłaty w kwocie [...]zł, w której tytule wskazano "za D. Sp. z o.o." Wpłata ta została rozliczona zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1831). Wpłata ta pokryła w całości należności z tytułu składek za maj, czerwiec i wrzesień 2017 r. oraz częściowo za październik 2017 r. wynikające z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], a także koszty upomnienia wynikające z tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...] i w części z tytułu wykonawczego [...] Łącznie na składki na ubezpieczenia społeczne rozliczono kwotę [...]zł, na ubezpieczenie zdrowotne [...] zł, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych [...] zł, koszty egzekucyjne [...] zł, koszty upomnienia [...] zł oraz odsetki [...] zł. Do wyegzekwowania pozostały wynikające z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] należności za październik 2017 r. w wysokości należności głównych [...] zł (ubezpieczenia społeczne), [...] zł (ubezpieczenie zdrowotne), [...] zł (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) oraz należności wynikające z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] (składki, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne).

W tej sytuacji organ wskazał, że dokonana w dniu 28 stycznia 2021 r. wpłata nie spowodowała wygaśnięcia wszystkich dochodzonych od spółki zaległości.

Organ podważył twierdzenie skarżącego, że na dzień 31 grudnia 2020 r. nie prowadzono wobec spółki egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...]

Organ nie stwierdził, wystąpienia przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a. obligujących do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Co zaś się tyczy przesłanki fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego unormowanego w art. 59 § 2 u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Przesłanka ta może być zrealizowana wyłącznie w sytuacji, gdy pomimo podjętych działań w zakresie ustalenia składników majątkowych zobowiązanego celem przeprowadzenia skutecznej i efektywnej egzekucji należności objętych tytułem wykonawczym, brak jest majątku i dochodu dłużnika podlegającego egzekucji, bądź też majątek ten nie pozwala na zaspokojenie dochodzonych należności, zaś dalsza kontynuacja egzekucji prowadzić będzie tylko do generowania kolejnych dodatkowych kosztów egzekucyjnych, których wyegzekwowanie od zobowiązanego nie będzie możliwe. Z akt przedmiotowej sprawy wynika natomiast, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował wobec spółki środki egzekucyjne tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Bank poinformował wprawdzie o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków, jednak w ocenie organu sytuacja ta może ulec zmianie, w razie pojawienia się środków na rachunku. Ponadto istnieją inne składnika majątkowe spółki np. udziały, z których możliwa jest egzekucja.

Organ podkreślił irrelewantność twierdzeń na temat trudnej sytuacji życiowej wspólników spółki dla oceny postępowania egzekucyjnego. Podkreślił też, że oceny prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych dokonuje się po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Wtedy też spółka będzie mogła kwestionować wysokość pobranych w toku postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych, występując ze stosownym wnioskiem o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W skardze na powyższe postanowienie D. spółka z o.o. w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] czerwca 2021 r. Zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 8 i 9 O.p. przez fakt, że bezpodstawnie odmówiono umorzenia postępowania i wadliwie zaliczono wpłatę, wbrew treści art. 67 a,b,c ustawy.

Nadto według skarżącej spółki obrażono art. 44 § 1, 2, 3, 4 k.p.a. przez przyjęcie fikcji doręczenia sprzecznie z wymogami tej normy, podczas gdy pod adresem nadania przesyłki nie ma ani biura, ani skrzynki pocztowej, ani też mieszkania adresata lub innego pomieszczenia, pod którym wykonywał swoje czynności zawodowe. Nie jest to też wejście na posesję adresata jak tego wymaga wskazana norma prawna. Posesja nigdy nie należała do spółki, a jedynie była jej okresowo użyczona, co organowi znane było z urzędu.

Skarżąca podniosła, że na dziewięć tytułów wykonawczych wymienionych w postanowieniu nie otrzymała aż sześciu, nie otrzymała też poprzedzających je upomnień. Dotyczy to tytułów: [...] (składki ZUS za ubezpieczenia społeczne za listopad i grudzień 2017 r.), [...] (składki zdrowotne za listopad i grudzień 2017 r.), [...] (składki na Fundusz Pracy i FGŚP za listopad i grudzień 2017 r.), [...] (opłata z tytułu decyzji z 6 lutego 2018 r. nr [...] za nieopłacenie składek społecznych), [...] (opłatę z 6 lutego 2018 r. z tytułu decyzji nr [...] za nieopłacone składki zdrowotne), [...] (opłata dodatkowa z decyzji z 6 lutego 2018 r. nr [...]).

Skarżąca zakwestionowała prawidłowość doręczeń zastępczych tych przesyłek. Wskazała m.in., że prawdopodobnie zbyt krótko były one dostępne do odbioru w placówce pocztowej. Zostały nadane 6 lutego 2018 r, a za datę doręczenia zastępczego przyjęto 19 lutego 2018 r. Podniosła też, że 31 stycznia 2018 r spółka wyprowadziła się z pomieszczeń przy Z. [...] i od tej daty nie dysponowała skrzynką pocztową, aby pobrać z niej awizo. Od początku czerwca 2018 r obiekt uprzedniej siedziby spółki był już w posiadaniu nowego nabywcy (akt przyrzeczenia sprzedaży). W żądnym ze wskazanych terminów: 6 luty, 26 marca i 23 lipca 2018 r. spółka nie mogła zatem odebrać przesyłek.

W dniu 28 stycznia 2021 r wszelkie zaległości, które wskazał na dzień 31 stycznia 2020 r. organ, zostały zapłacone. Wpłata osób trzecich została wadliwie rozliczona i zaliczona wbrew ich intencji na należności uboczne.

W odpowiedzi na skargę organ poparł stanowisko prezentowane w postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi.

Sprawa została skierowana do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Szereg zarzutów skargi, jak słusznie wskazano w postanowieniu, pozostaje co prawda bez istoty dla rozstrzygnięcia sprawy (dotyczy to np. twierdzeń przedstawiciela spółki o własnych trudnościach rodzinnych i materialnych), niemniej jednak - w ocenie Sądu – organ nie rozpoznał w sposób należyty istoty sprawy.

Przedmiotem kontroli jest postanowienie organu nadzorczego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek w tym przedmiocie spółka argumentowała w szczególności brakiem majątku, który mógłby stanowić podstawę skutecznej egzekucji. Podstawę prawną wniosku stanowił zatem przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jak słusznie zauważył organ, wskazany przepis winien zostać zastosowany w sprawie w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), bowiem postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w 2018 r., a zatem przed dniem wejścia w życie nowej ustawy.

Użycie przez ustawodawcę w cytowanym powyżej przepisie zwrotu "może być umorzone" oznacza, iż rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. ma charakter uznaniowy. Generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Organ egzekucyjny jest zobowiązany do zastosowania wszelkich środków przewidzianych w ustawie, by ten cel zrealizować. Zasadniczo nie jest też w tym zakresie ograniczony terminem (w tymczasem trwania samego postępowania egzekucyjnego). Powyższe oznacza, że wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o powołany przepis wymaga każdorazowej oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty postępowania egzekucyjnego nie przewyższą kwoty możliwej do wyegzekwowania. Oznacza to, że zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz że stan ten ma charakter trwały, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, umorzenie możliwe jest wówczas, gdy w ogóle nie można ustalić jakiegokolwiek majątku zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 169/10).

W niniejszej sprawie organy wskazały, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na obecnym etapie byłoby przedwczesne. Egzekwowana kwota uległa znacznemu zmniejszeniu z uwagi na dokonaną w toku postępowania wpłatę przez osoby drugie. Organ podkreślił, że na zajętym rachunku bankowym do tej pory nie pojawiła się wprawdzie kwota, którą można byłoby przeznaczyć na egzekwowaną należność, niemniej nie jest wykluczone, że w przyszłości zajęcie to okaże się efektywne. Stwierdził też, że nadal istnieje możliwość egzekwowania należności z udziałów w spółce.

W ocenie Sądu, na obecnym etapie sprawy nie sposób zgodzić się z powyższym stwierdzeniem organów: egzekucyjnego i nadzoru, mając na uwadze wynikające z akt fakty. Wynika z nich bowiem, że spółka nie prowadzi już działalności gospodarczej, nie uzyskuje zatem przychodów, zaś organ nie ustalił, iżby posiadała wierzytelności pieniężne, które mogłyby zasilić w realnym okresie rachunek bankowy. Należy też podnieść, że organ (Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...]) czasowo prowadzący egzekucję administracyjną na podstawie dalszych tytułów wykonawczych ZUS, w dniu 7 maja 2021 r. zawiadomił o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszych tytułów wykonawczych [...], [...] i [...] W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że brak jest możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji wobec spółki D. w oparciu o wskazane tytuły, nie udało się ustalić składników majątku spółki umożliwiających skuteczne prowadzenie tego postępowania. Organ podkreślił, że skarżąca złożyła ostatnią deklarację VAT-7 za marzec 2018 r., a z dniem 10 września 2019 r. spółka została wykreślona z rejestru podatników VAT. Ostatni wykazany dochód spółka uzyskała w 2017 r. Pod adresem wskazanym w KRS nie prowadzi ona działalności gospodarczej, od 20 stycznia 2020r. ponownie wpisano w tym rejestrze jej zawieszenie (wcześniej działalność była zawieszona w okresie od 28 lutego 2018 r. do 6 lutego 2019 r.).

Jak wyjaśnił w pismach w toku postępowania dotyczącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prezes zarządu i wspólnik spółki, spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i w najbliższym czasie nie planuje jej podjęcia (wspólnicy zmienili swoje plany życiowe). Nie posiada żadnego majątku, ani środków pieniężnych i wierzytelności. Siedziba spółki została fizycznie zlikwidowana, a znajdowała się ona w wynajmowanym (lub użyczonym) obiekcie.

W ocenie Sądu, organ nie tylko nie przeanalizował dostępnych w aktach sprawy danych, ale też nie dokonał żadnych własnych ustaleń w przedmiocie majątku zobowiązanej. Z akt sprawy nie wynika, iżby organ egzekucyjny podejmował jakiekolwiek starania zmierzające do wyjawienia majątku, które doprowadziłyby do wniosków odmiennych niż wskazane przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] w zawiadomieniu o zakończeniu egzekucji z 7 maja 2021 r. W sprawie nie ustalono, czy wobec spółki prowadzone jest postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne. A podkreślenia wymaga, że pierwsze zajęcia w toku postępowania egzekucyjnego zostały dokonane jeszcze w 2018 r. i od tego czasu – poza dobrowolną wpłatą w dniu 28 stycznia 2021 r. – nie wyegzekwowano żadnej części należności. Dokonana wpłata pochodzi od drugiego ze wspólników spółki (J. W. ) oraz osoby drugiej, nie związanej ze spółką. Była to wpłata dobrowolna, nie wynikająca z obowiązku dokonania dopłat do kapitału spółki przez wspólników. Okoliczność ta nie może zatem stanowić argumentu wspierającego stanowisko organu o realności czynności egzekucyjnych wobec spółki.

Zupełnie niezrozumiałe jest też stwierdzenie organu, że skuteczną egzekucję wobec spółki można prowadzić z jej udziałów. Udziały te należą przecież do wspólników spółki – osób fizycznych, którzy nie są zobowiązanymi w niniejszym postępowaniu i to nie przeciwko nim wystawiono tytuły wykonawcze.

W tych realiach, nie pogłębionych analizą i ustaleniami faktycznymi organu, nie można stanowczo stwierdzić, tak jak uważa to obecnie organ, że nie zachodzi przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Jakkolwiek umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. jest prawem organu i należy do jego uznania, to jednak decyzja ta nie może być dowolna i pozostawać w całkowitym oderwaniu od stanu rzeczywistego sprawy. Możliwość działania organu na podstawie wskazanego upoważnienia ustawowego nakłada na organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności indywidualnych sprawy w celu jej prawidłowego rozstrzygnięcia, wyboru optymalnego rozwiązania, poprzedzonego dokładną analizą i oceną faktów w świetle obowiązującego prawa, których logiczną konsekwencją będzie podjęta w sprawie decyzja co do podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że organ jest zobowiązany w takim postępowaniu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jego ramach do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Niezbędne jest zatem uprzednie przeprowadzenie przez organ kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się lub nie uzyska kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne. Organ w tym względzie winien kierować się celem postępowania egzekucyjnego, a w jego ramach uwzględniać interes wierzyciela, który w konsekwencji bezzasadnie prowadzonej egzekucji poniesie jej koszty (w tym wypadku koszty te obciążą de facto Skarb Państwa).

Tymczasem w toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny nie ustalił majątku znajdującego się w posiadaniu skarżącej, z którego mógłby zrealizować należności objęte tytułami wykonawczymi będącymi podstawą prowadzonej egzekucji. Z uwagi natomiast na brak jakiegokolwiek majątku nadającego się do egzekucji oraz nieuzyskiwanie przez skarżącą dochodów, w toku postępowania egzekucyjnego niemożliwe jest co do zasady dalsze stosowanie przez organ egzekucyjny efektywnych środków egzekucyjnych, prowadzących do zaspokojenia dochodzonych należności. Należy przy tym mieć na względzie i to, że zgodnie z art. 61 u.p.e.a. w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 ustawy wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

Organ naruszył zatem w niniejszej sprawie w sposób istotny przepisy postępowania, tj. art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a).

W pozostałym zakresie zarzuty skargi pozostają nieuzasadnione. W szczególności brak jest podstawy do uznania, że organ naruszył przepisy art. 59 § 1 pkt 8 i 9 u.p.e.a., bowiem nie były one podstawą rozstrzygnięcia, a i z obiektywnych względów podstawy takiej stanowić nie mogły, bowiem wierzyciel nie podejmował w sprawie egzekucyjnej żadnych czynności – nie wnosił ani o zawieszenie, a tym bardziej o podjęcie tego postępowania, nie od niego też pochodzi wniosek o umorzenie postępowania. Wskazane przepisy są zatem całkowicie nieadekwatne do badanego stanu faktycznego.

Jak już wskazano powyżej, sytuacja materialna i rodzinna wspólników, czy członków zarządu spółki kapitałowej, wobec której jest prowadzona egzekucja, nie wpływa na ocenę nieściągalności, bowiem postępowanie prowadzone jest z majątku spółki, nie zaś z majątku osobistego jej wspólników lub członków organu zarządczego. Nie jest też uzasadniony wniosek skarżącej, że dokonana w toku postępowania egzekucyjnego wpłata spowodowała, że egzekwowany obowiązek został wykonany w całości. Kwestia sposobu zaliczania wpłat dokonywanych nawet przez osoby niezobowiązane do takiego świadczenia, działające w imieniu i na rzecz zobowiązanego, podlega określonym w przepisach zasadach, szczegółowo określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 1831 ze zm.). Oznacza to tym samym, że wskazanie tytułu wpłaty zawarte w dyspozycji przelewu nie było dla organu egzekucyjnego wiążące. Tym samym organ, dokonując właściwego zaliczenia wpłat, równocześnie wykazał, że nie istnieje obligatoryjna podstawa umorzenia postępowania z art. 59 § 1 pkt 1 lub 2 u.p.e.a., bowiem obowiązek objęty tytułami wykonawczymi nie wygasł w całości przez wskazaną zapłatę. Trzeba przy tym dodać, że zapłata miała miejsce w toku prowadzonej egzekucji, a zatem dokonana wpłata powoduje zaspokojenie wierzyciela w części i nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu wskazanych przepisów (także w części, w której wierzyciel został zaspokojony, a koszty egzekucyjne pokryte). Nawet bowiem całościowa spłata zaległości wraz z odsetkami i kosztami w toku trwającej egzekucji do takiego skutku nie prowadzi. W takim wypadku postępowanie egzekucyjne podlega po prostu zakończeniu z uwagi na zrealizowanie jego celu.

Brak jest również podstawy do uznania, że tytuły wykonawcze oraz upomnienia nie zostały skutecznie doręczone spółce, a tym samym istnieje podstawa do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Twierdzenia jej przedstawiciela o likwidacji siedziby i o braku tytułu własności do tej nieruchomości ma znaczenie jedynie o tyle, o ile organ pozostaje w obowiązku ustalenia stanu majątkowego spółki w celu oceny przesłanki umorzenia z art. 59 § 2 u.p.e.a. W zakresie natomiast adresu spółki wiążące pozostają zapisy Krajowego Rejestru Sądowego. Osoby prawne, do których stosuje się przepisy ustawy z 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, są obowiązane we wniosku o wpis do rejestru wskazać nie tylko siedzibę, lecz także adres, co wynika z art. 38 pkt 1 lit. c) u.k.r.s. Należy domniemywać, że siedziba i adres osoby prawnej wpisanej do rejestru jest adresem prawdziwym (art. 17 ust. 1 u.k.r.s.). Jeśli spółka rzeczywiście nie działa pod ujawnionym w tym rejestrze adresem, jej rzeczą jako profesjonalisty w obrocie (ale też rzeczą jej wspólników, gdy spółka zawiesiła działalność) jest po pierwsze dokonanie zmian wpisów w KRS, ale też takie zorganizowanie obrotu pocztowego, by przesyłki do niej kierowane mogły zostać skutecznie doręczone. Nie wystarczy w tym względzie samo stwierdzenie, że listonosz miał lub powinien mieć wiedzę, że spółka pod wskazanym adresem nie działa (nie było tam tabliczki informacyjnej, ani skrzynki listowej opisanej jako należąca do spółki, a w lokalu nie było osób czynnych), skoro we właściwym urzędzie pocztowym przedstawiciele podmiotu nie dokonali stosownych dyspozycji o przekazywaniu przesyłek lub ich składaniu w skrzynce pocztowej. Brak tytułu własności do nieruchomości nie powoduje, że w lokalu, do którego przysługuje spółce inne prawo (najem, dzierżawa, użyczenie), nie może być prowadzona działalność gospodarcza, a lokal nie może stanowić siedziby spółki, w której ta wykonuje czynności statutowe. Utrata uprawnienia do użytkowania lokalu powinna skutkować, jak już wskazano, dokonaniem przeniesienia siedziby i ujawnieniem tego faktu w rejestrze.

Analiza akt sprawy prowadzi też do przekonania, że zarzut dotyczący naruszenia art. 44 § 1, 2, 3 i 4 k.p.a. poprzez wadliwą awizację przesyłek zawierających upomnienia i tytuły wykonawcze nie jest uzasadniony. W ocenie Sądu, organ egzekucyjny każdorazowo wywiązywał się z obowiązków, o jakich mowa. Wbrew stanowisku skarżącego, awizacja przesyłek oraz wskazywany termin ich doręczenia (w drodze fikcji) zostały przyjęte w sposób właściwy. Zgodnie bowiem z art. 44 § 2 k.p.a. pierwsza awizacja obejmuje każdorazowo termin 7 dni – w tym czasie adresat miał prawo odebrać przesyłkę z placówki pocztowej, o czym był stosownie pouczany. Jeśli zaś tego w tym terminie nie uczynił, dokonywano kolejnej awizacji (na 7 dni). Jeśli i w tym terminie nie doszło do odbioru przesyłki przez adresata, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 tego przepisu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Oznacza to, że za dzień doręczenia uważa się dzień, w którym upływa 14 dzień liczony od pierwszej awizacji. Przesyłki, w których fikcję doręczenia przyjmowano w dniu 19 lutego 2018 r. zostały awizowane po raz pierwszy każdorazowo 5 lutego 2018 r. (nie zaś 6 lutego, jak to wskazuje skarżący). Dotyczą one też innych przesyłek niż wskazywane w skardze (k. 6 – przesyłka zawierająca upomnienia wystawione w dniu 1 lutego 2018 r. – k. 4 i 5 akt; k. 26-27 – zawiadomienie o zajęciu z dnia 1 lutego 2018 r.). Decyzja z dnia 6 lutego 2018 r. została natomiast doręczona w trybie zastępczym w dniu 20 lutego 2018 r. i pokwitowana osobiście przez prezesa zarządu spółki (k. 8). Tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...] (k. 53-56 akt) wystawione zostały dopiero 4 lipca 2018 r. i doręczone w dniu 24 lipca 2018 r. (k.58 akt sprawy).

Organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony także z innych przyczyn, dla których zobowiązany byłby z mocy art. 59 § 1 u.p.e.a. do umorzenia postępowania, a stanowisko w tym przedmiocie nie zostało w sprawie podważone i znajduje akceptację Sądu.

Należy przyznać rację organowi, który wskazał też skarżącej, że koszty egzekucyjne co do wysokości i zasady obciążenia nimi strony, mogą być kwestionowane w odrębnym postępowaniu. W toku trwającej egzekucji organ, z mocy art. 64 § 1 u.p.e.a. pobiera opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. Obowiązek uiszczenia opłat powstaje w wypadku zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności - z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności (w tym wypadku bankowi prowadzącemu rachunek spółki) zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a.), zaś obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej, o której z kolei mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 64 § 10 u.p.e.a.). Należy też podkreślić, w kontekście zarzutów strony, że zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych (w tym wypadku – po zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego spółki) nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych (art. 64 § 8 u.p.e.a.).

Z omawianych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, którego zadaniem – jako organu pierwszej instancji - będzie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w znacznej części. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni bowiem powyższą wykładnię oraz uzupełni stosownie stwierdzone braki w zakresie dowodów, ustaleń stanu faktycznego oraz dokona całościowej oceny sprawy z punktu widzenia przesłanki umorzenia postępowania wskazanej w art. 59 § 2 u.p.e.a, zważając w szczególności na cel prowadzenia tego postępowania.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z treścią art. 209 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 2 in fine p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej z tego tytułu kwotę składa się zapłacony przez nią wpis od skargi w kwocie [...]zł.