Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 156/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 144, art. 151
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski v, Protokolant Anna Wojtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za II kwartał 2005 I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej we W.kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. orzeka, że postanowienie wymienione w pkt I nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. określił Spółce z o. o. w likwidacji A. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za II kwartał 2005r.

W dniu [...] do organu podatkowego I instancji wpłynęło odwołanie z dnia [...] od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Odwołanie o tej samej treści ( datowane [...] ) zostało także przesłane do Urzędu Skarbowego W. [...] ( data wpływu do organu urzędu -[...])

Przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej kierowana do Spółki z o. o. w likwidacji A. została doręczona przez pocztę na adres widniejący w aktach rejestrowych Spółki tj. ul. [...],[...] W. Przesyłkę odebrała w dniu [...] pani D..

Odwołanie od wskazanej decyzji wniesione zostało przez Spółkę z o. o. w likwidacji [...] dopiero [...] ( data złożenia w organie I instancji).

Strona składając odwołanie wniosła przy tym o przywrócenie terminu do jego złożenia, kwestionując prawidłowość doręczenia i wywodząc, że doręczenia dokonano do rąk osoby nieupoważnionej, a także wskazując, że organ poinformował ją, iż postępowanie zostanie zakończone dopiero w dniu [...]

Dyrektor Izby Skarbowej we W. postanowieniem nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, i w związku z tym zaskarżonym postanowieniem stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik zarzucał naruszenie art. 228 § 1 w związku 162 § 1 Ordynacji podatkowej .

W ocenie Skarżącej nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu zarzucającym jej niedbałość i brak uprawdopodobnienia winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania . W ocenie Skarżącej o niedbałości można by było mówić w sytuacji, gdyby organ podatkowy wskazał, że sprawa zostanie załatwiona do dnia [...], a likwidator w tym czasie interesował się postępowaniem. Tymczasem, pomimo wyraźnie wskazanego w postanowieniu terminu wydania decyzji na dzień [...], Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał decyzję w dniu [...] ( niezgodnie ze swoim postanowieniem), i doręczył Spółce (osobie nieuprawnionej do odbioru korespondencji) w trakcie pobytu likwidatora poza granicami kraju. Osoba która odebrała korespondencję ( osoba nieuprawniona) przekazała ją Skarżącej [...] tj. w czasie gdy termin do wniesienia odwołania już minął. W tej w ocenie Skarżącej nie można obarczać jej winą za nie wniesienie odwołania w terminie.

Niezależnie od powyższego Skarżąca podtrzymała zarzut doręczenia decyzji osobie nieupoważnionej, zatrudnionej w innym podmiocie gospodarczym. tj Pani A. D.- pracownikowi firmy A. K. W. z/s we W. (działalność gospodarcza osoby fizycznej), który akurat znajdował się pod adresem spółki. Osoba ta nie była pracownikiem spółki (spółka nie zatrudnia żadnych pracowników). Osoba ta nie miała żadnych upoważnień do odbierania korespondencji spółki, nie dysponowała również pieczątką spółki, którą mogła potwierdzić otrzymanie korespondencji.

W ocenie Skarżącej tylko dysponowanie pieczęcią pracodawcy może wskazywać, że dana osoba jest uprawniona do odbioru korespondencji. Natomiast Pani A. D. nie była pracownikiem Skarżącej, ani też nie poświadczyła odbioru pieczątką firmową.

W odpowiedzi na skargę dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wywodząc, że okoliczności podnoszone przez skarżącą były przedmiotem badania w toku postępowania w sprawie przywrócenie terminu i w tej kwestii podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu.

W związku z zarzutami Skarżącej odnośnie doręczenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z [...] nr [...] osobie nieupoważnionej organ wskazał, iż fakt doręczenia decyzji w dniu [...] w siedzibie Skarżącej A. D. wynika ze znajdującego się w aktach sprawy "potwierdzeniu odbioru" jest bezsporny. Odnosząc się do argumentacji skarżącej organ poddał w wątpliwość, czy Skarżąca dysponowała w trakcie prowadzonego postępowania pieczątką firmową, pomimo przypisywania jej kluczowego znaczenia dla uznania skuteczności odbioru korespondencji. Na jej brak - wskazują odręczne adnotacje likwidatora o treści - "brak pieczęci firmowej" a także brak pieczęci zarówno na rozpatrywanym wniosku jak i odwołaniu. Dlatego powoływanie się na orzecznictwo odnoszące się do domniemania uprawnienia do odbioru korespondencji z uwagi na władztwo nad firmową pieczęcią- w ocenie organu- nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy.

Organ podkreślił, że korespondencje w toku całego postępowania kierowaną na adres Skarżącej z oznaczonym adresatem treści "A. Sp. z o.o. w likwidacji ul. T. [...],[...] W. odbierała A. D. o czy świadczą zapisy na zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Wskazał, że A. D. potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej min. decyzję dotyczącą podatku od towarów i usług opatrzyła pieczęcią zawierającą dane podmiotu tożsamego zdanymi (nazwa, adres) Skarżącej, co czyniła też wcześniej.

W ocenie organu żaden przepis nie nakłada na organy podatkowe (podmioty doręczające) obowiązku badania prawidłowości zastosowanej pieczęci lub badania numeru NIP, ograniczając się do nakazu doręczenia "na adres siedziby" do rąk osoby upoważnionej. Ponieważ z materiałów sprawy wynika, że pani A. D., odbierając korespondencję kierowaną do Skarżącej, zachowywała się jak osoba upoważniona do jej odbioru, nawet opatrując zwrotne potwierdzenia odbioru pieczątką zawierające dane bardzo zbliżone do danych adresata przesyłki, należało uznać doręczenie za prawidłowe.

Pozostała argumentacja organu dotyczyły zasadności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa.

Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza prawo.

Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, że termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia [...], a wobec tego, że nie został on przywrócony, upłyną w dniu [...]. Tymczasem dla oceny czy termin został zachowany kluczowe znaczenie ma określenie jego daty początkowej. W ocenie sądu ta okoliczność nie została należycie w sprawie wyjaśniona.

Wbrew stanowisku prezentowanemu przez Dyrektora Izby Skarbowej obowiązki organu w zakresie doręczeń nie sprowadzają się do "skierowania przesyłki na właściwy adres". "Artykuł 144 o.p. wyraża zasadę oficjalności w zakresie doręczania pism. Z uwagi na to, że organ podatkowy jest "gospodarzem" postępowania, to wyłącznie na nim - z urzędu - spoczywa obowiązek doręczania wszelkich pism kierowanych zarówno do strony, jak i do innych uczestników postępowania. Adresat nie musi zatem zabiegać o doręczenie mu pisma. Nie może on również ponosić negatywnych konsekwencji płynących z wadliwego doręczenia pisma. W literaturze powszechnie przyjmuje się, iż przepisy o doręczaniu pism mają charakter gwarancyjny. Oznacza to, że tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodne z zasadami określonymi w przepisach Ordynacji podatkowej, uzależnia skuteczność czynności podejmowanych przez organ." (wyrok wsa w Białymstoku z 21 .01.2009 sygn. akt I SA/Bk 534/08 LEX nr 477376).

W myśl postanowień art. 151 o.p., który ma zastosowanie, gdy tak jak w omawianej sprawie adresatem pisma jest osoba prawna, pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Aby doręczenie uznać za skuteczne spełnione muszą być oba warunki łącznie, to znaczy;

- przesyłka musi być doręczona w lokalu siedziby lub miejsca prowadzenia działalności

- odebrać ją musi osoba upoważniona.

We wniosku o przywrócenie terminu strona zakwestionowała spełnienie tego drugiego warunku, podnosząc, że osoba odbierająca korespondencję nie była pracownikiem skarżącej. Natomiast ze znajdującej się w aktach kserokopii zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że osoba odbierająca korespondencję posłużyła się pieczątką podmiotu o nazwie A. i zawierającą NIP o końcówce [...], a więc o nazwie i oznaczeniu innym niż skarżąca, co wskazuje na doręczenie przesyłki innemu podmiotowi. "W sytuacji, gdy w tym samym budynku mieszczą się dwie firmy, doręczenie musi być dokonane do rąk osoby reprezentującej firmę-adresata, chyba że firma ta wyraźnie upoważni kancelarię firmy sąsiedniej do przyjmowania jej korespondencji" (wyrok wsa w Warszawie z 23.11.2005 sygn. akt III SA/Wa 2569/05 LEX nr 198843) "O naruszeniu przez dyrektora izby skarbowej art. 151 ordynacji podatkowej, poprzez jego błędną wykładnię, świadczy uznanie, że decyzja doręczona do rąk osoby niebędącej adresatem w sprawie, która dysponowała firmową pieczątką nagłówkową skarżącej spółki, została skutecznie doręczona spółce. Pokwitowanie odbioru decyzji przez inny podmiot prawny (jego pracownika), który ma siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności w tym samym budynku, nie stanowi skutecznego doręczenia pisma." (wyrok wsa w Białymstoku z 03.12.2008 sygn. akt I SA/Bk 415/08 )Wspólnota 2009/3/42). W tej sytuacji organ nie może poprzestać na domniemywaniu iż osoba posiada upoważnienie do odbioru korespondencji, tylko na tej podstawie, że wcześniej korespondencję odbierała. Podkreślić należy, że niekwestionowanie przez skarżącą prawidłowości doręczeń w toku wcześniejszego postępowania nie przesądza o tym, że doręczenia te były prawidłowe. Doręczenie dokonane do rąk osoby nieupoważnionej może być również skuteczne, jeśli zostanie ustalone, że ostatecznie adresat korespondencję otrzymał.

Wobec tego w ponownym postępowaniu organ winien przede wszystkim ustalić – na podstawie stosownych dowodów- czy odbiorca przesyłki dysponował upoważnieniem do jej odbioru, a jeśli nie to w jakiej dacie przesyłka rzeczywiście do skarżącej dotarła. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na ustalenie czy został zachowany termin do wniesienia odwołania.

Wskazać należy, że organ podjął działania w celu wyjaśnienia tej kwestii, zwracając się do skarżącej o wyjaśnienie kto jest upoważniony do odbioru korespondencji w jej imieniu, jednakże złożone wyjaśnienia w treści zaskarżonego postanowienia całkowicie pominął.

Reasumując, wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej naruszył przepisy o postępowaniu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik spraw, czo – zgodnie z powołanym wyżej art. 145 § 1 pkt 1 c upsa uzasadnia jego uchylenie.

Zgodnie z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wypadku uchylenia akt Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka czy i w jakim zakresie może on być wykonywany,

Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). W tej sprawie poniesione przez skarżącą koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi.