Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 936/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6304 Zwolnienia celne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi D.P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia z należności celnych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239, art. 201 § 1 pkt 2, art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 t.j.) po rozpatrzeniu zażalenia D.P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. odmawiające zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. w sprawie zasadności zwolnienia z należności celnych przywozowych towaru, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. dokonanego przez Agencję Celną A. w imieniu D.P., towar w postaci samochodu osobowego P. nr VIN [...] oraz M. nr VIN [...], objęty został procedurą dopuszczenia do obrotu oraz zwolniony z należności celnych i podatkowych pod warunkiem nieodstępowania przez okres 12 miesięcy.

Pismem z dnia 4 sierpnia 2011 r. Departament Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier powiadomił Dyrektora Izby Celnej w W. o uzyskaniu informacji od zagranicznych władz dotyczących zatrzymania do kontroli na terenie [...] w dniu 28 marca 2011 r. pojazdu P. nr rej. [...] (nr VIN [...]). Wskazano, iż pojazdem kierowała W. L., która wyjaśniła, iż pojazd pożyczyła od ojca przebywającego w Polsce.

Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie zasadności zwolnienia z należności celnych przywozowych ww. towaru (P. oraz M.) oraz w zakresie przestrzegania warunków przedmiotowego zwolnienia.

Na skutek postępowania wszczętego zawiadomieniem z dnia 4 stycznia 2012 r o popełnieniu przestępstwa przez M.L. na szkodę D.P., polegającego m.in. na przywłaszczeniu powierzonego mu samochodu P. nr rej. [...], Sąd Okręgowy w W. w dniu 9 lipca 2012 r. na podstawie art. 438 pkt 1 i 2) kpk uchylił postanowienie umarzające śledztwo sygn. akt [...] i skierował ponownie sprawę do Prokuratury celem kontynuowania postępowania przygotowawczego.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. powiadomił stronę o zakończeniu postępowania oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego.

Pismem z dnia [...] września 2012 r. pełnomocnik D.P. zwrócił się m.in. o zawieszenie prowadzonego postępowania do czasu zakończenia ww. postępowania karnego w sprawie przywłaszczenia powierzonego mienia znacznej wartości na szkodę M.S. i D.P. (sygn. akt [...]). W uzasadnieniu pisma wyjaśniono, iż w przedmiotowej sprawie zasadne jest zawieszenie postępowania zawisłego przed Naczelnikiem Urzędu Celnego [...] w W. do czasu zakończenia sprawy karnej w sprawie przywłaszczenia powierzonego mienia znacznej wartości na szkodę ww. osób, które na obecnym etapie postępowania toczy się przed Prokuratorem Rejonowym W. pod sygn. akt [...]. Wyjaśniono tutaj, iż w dniu 4 stycznia 2010 r. pełnomocnik D.P. i M.S. zawiadomił organy ścigania o popełnieniu przez M.L. na szkodę ww. osób przestępstwa polegającego m.in. na przywłaszczeniu w bliżej nieustalonej dacie po 21 października 2010 r. powierzonego mu samochodu marki P. o nr rej. [...] (art. 284 § 2 kpk). W następstwie tego zawiadomienia Prokurator Rejonowy W. wszczął śledztwo w tej sprawie. W ocenie strony wnioskującej materiały postępowania zawisłego przed Prokuraturą Rejonową W. w W. sygn. akt [...] mają kluczowe znaczenie dla oceny zachowania D.P. w toku postępowań prowadzonych na podstawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa i innych.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. odmówił zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu ww. postanowieniem z [...] października 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, iż z materiału dowodowego zebranego w sprawie bezspornie wynika, że naruszony został warunek nieodstępowania, pod jakim samochód marki P. został zwolniony z należności celnych. W ocenie organu przywłaszczenie pojazdu przez M.L. po dniu 21 października 2010 r. pozostaje bez wpływu na fakt użyczenia samochodu przez Stronę w okresie obowiązywania zakazu odstępowania określonego w ww. zgłoszeniu celnym.

Pismem z dnia 14 listopada 2012 r. D.P. wniósł zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji. W treści zażalenia podniósł, iż w sprawie zachodzi sytuacja opisana w art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja Podatkowa, uzasadniająca zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Odnosząc się do zarzutów strony wnoszącej zażalenie wyjaśniono m.in., iż z zeznań strony wnika, że w dniu 4 października 2010 r. a wiec jeszcze w czasie obowiązywania warunku nieodstępowania samochodu, pełnomocnik strony wystąpił do M.L. z żądaniem niezwłocznego zwrotu pojazdu, jednak samochód w wyznaczonym terminie nie został zwrócony. W ocenie organu istotne jest tutaj, iż D.P. użyczył przedmiotowego pojazdu M.L. w czasie obowiązywania warunku nieodstępowania naruszając tym samym art. 8 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych. Wyjaśniono przy tym, iż przywłaszczenie przedmiotowego samochodu, które nastąpiło później pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

W skardze z [...] lutego 2013 r. na ww. rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej w W., D.P. zwrócił się o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja Podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo Celne poprzez błędne przyjęcie, że prowadzone przez Prokuraturę Rejonową W. w W. śledztwo w sprawie przywłaszczenia przez M.L. mienia znacznej wartości na szkodę M.S. i D.P. (Sygn. akt [...]) nie stanowi zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygnięcie uzależnia właściwe rozpatrzenie sprawy i wydania decyzji w niniejszym postępowaniu. Nadto zarzucono naruszenie art. 123 § 1 i art. 200 ustawy Ordynacja Podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo Celne poprzez naruszenie zapewnienia stronie prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, polegającego na wydaniu ostatecznego postanowienia mimo braku upływu terminu na wypowiedzenie się przez stronę.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., iż przedmiotowy pojazd wbrew ustaleniom organu nie został M.L. użyczony przez skarżącego, lecz doszło tutaj do zaboru tego pojazdu bez zgody właściciela.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 punkt 2 Ordynacji podatkowej. Skarga dąży do wykazania, że istniały takie przesłanki, z racji wystąpienia zagadnienia wstępnego wynikającego z toczącego się przed Prokuraturą Rejonową postępowania w sprawie przywłaszczenia przez M.L. mienia znacznej wartości (pojazdów stanowiących postawę wszczęcia postępowania w sprawie zasadności zwolnienia skarżącego z należności celnych przywozowych). Organ stoi na stanowisku, że wskazana przesłanka zawieszenia postępowania nie wystąpiła.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że zgodnie z treścią przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 68 poz. 622 - stan prawny przedmiotowej sprawy) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

Zgodnie natomiast z treścią powoływanego przez stronę skarżącą przepisu art. 201 § 1 punkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis ten (zgodnie z art. 235 O.p.) znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed organami odwoławczymi. Obligatoryjne zawieszenie postępowania ma miejsce wyłącznie w przypadkach określonych w art. 201 § 1 O.p. (albo w ustawach szczególnych). W sytuacji zaistnienia zdarzenia lub stanu wymienionego w tym przepisie organ (odwoławczy) zawiesza postępowanie wydając odpowiednie postanowienie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. uzależnione jest od wystąpienia czterech istotnych elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego:

1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego,

2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu,

3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy,

4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Przy czym przez "zagadnienie wstępne" należy rozumieć zagadnienie, którego rozstrzygnięcie, przez inny organ lub sąd, jest niezbędne dla rozpatrzenia i wydania decyzji w konkretnej, toczącej się sprawie (np. gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej). Jeżeli "zagadnienie wstępne" wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego. Zatem zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy podatkowej. Zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy podatkowej nie można zatem utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści (por. wyrok NSA z dnia 8.11. 2011 r., sygn. akt II FSK 1916/11, wyrok WSA w Gliwicach sygn. akt I SA/GI 1282/10).

W ocenie Sądu trafnie w zaskarżonej decyzji organ doszedł do wniosku, że brak było w sprawie przesłanek do zastosowania art. 201 § 1 punkt 2 O.p., z uwagi na brak zależności między toczącym się przed organem celnym (podatkowym) postępowaniem dotyczącym zasadności zwolnienia z należności celnych przywozowych, a toczącym się przed Prokuraturą Rejonową postępowaniem przygotowawczym (sygn. akt [...]). Słusznie uznano, że nie występuje tutaj zagadnienie wstępne obligujące organ do zawieszenia postępowania. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego wynika, że po sprowadzeniu pojazdu samochodu marki P., D.P. użyczył ten samochód M.L. i dopiero 4 października 2010 r. wystąpił do M.L. z żądaniem niezwłocznego zwrotu użyczonego pojazdu (patrz. okoliczności przyznane przez stronę skarżąca w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem Okręgowym w W. Sygn. akt [...]). Mając zatem na uwadze, że przedmiotowy pojazd jako mienie osobiste ujęty został w zgłoszeniu celnym [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. i zwolniony przez organ celny z podatku akcyzowego pod warunkiem nie odstępowania przez okres 12 miesięcy tj. od 18 stycznia 2011 r. do 18 stycznia 2012 r. - uznać należy, iż na tamtym etap postępowania organ zasadnie wszczął i prowadził postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy użyczenie ww. samochodu nastąpiło w czasie obowiązywania zastrzeżonego warunku. Wbrew twierdzeniom skargi nie można zatem uznać, iż mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia z bezpośrednim związkiem pomiędzy powoływanym postępowaniem przygotowawczym w sprawie karnej M.L. a postępowaniem dotyczącym należności celnych przywozowych prowadzonym przeciwko D.P. Dyrektor Izby Celnej odmawiając zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie nie naruszył zatem prawa w zarzucanym tutaj zakresie.

Odnosząc się do zarzutów skargi jakoby przedmiotowy pojazd wbrew twierdzeniom organu nigdy nie został użyczony M.L. w związku z czym nie można tutaj uznać, iż okoliczność zaboru mienia pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność skarżącego z tytułu naruszenia warunku określonego w przepisie art. 8 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych, wskazać należy, iż zebrany materiał dowodowy nie potwierdza zarzutów skargi w tym przedmiocie, choć oczywiście okoliczność ta stanowić będzie przedmiot wyjaśnień podejmowanych przed organami ścigania. W świetle treści postanowienia Sądu Okręgowego w W. (Sygn. akt [...]) nie ulega jednak wątpliwości, iż w toku postępowania wszczętego zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa z dnia 4 stycznia 2012 r. skarżący w odniesieniu do spornego pojazdu wskazywał na przywłaszczenie powierzonej rzeczy ruchomej. Jednocześnie podkreślić należy, iż z treści uzasadnienia ww. postanowienia Sądu Okręgowego oraz z treści pisma z dnia 6 września 2012 r. skierowanego do organu I instancji wynika, iż do powierzenia pojazdu doszło przed dniem 4 października 2010 r., kiedy to skarżący zwrócił się o jego zwrot. Tym samym powoływana w skardze okoliczność zaboru mienia bez jego uprzedniego powierzenia stoi w sprzeczności z wcześniejszymi oświadczeniami samej strony skarżącej, a na obecnym etapie postępowania podatkowego nie można było uznać, iż okoliczność ta uniemożliwia prowadzenie tego postępowania. Pamiętać tutaj należy, że z zagadnieniem wstępnym, zwanym też kwestią wstępną lub prejudycjalną, mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji podatkowej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd. Jeżeli "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania w przedmiocie należności celnych (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., I SA/Łd 970/03, niepubl.). Tym samym prowadzone postępowanie karne, nie przesądza o potrzebie zawieszenia postępowania w przedmiocie określenia należności celnych przywozowych. Wynik takiego postępowania np. skazanie oskarżonego w przypadku ewentualnego przyznania racji strony skarżącej stwarzać będzie możliwość wzruszenia ewentualnej decyzji administracyjnej w nadzwyczajnym trybie - wznowienia postępowania, jednakże sam fakt prowadzenia postępowania karnego nie obliguje organu admistracyjnego do zawieszenia postępowania. W ocenie Sądu ustalenia dowodowe dochodzenia karnego nie stanowią więc zagadnienia wstępnego w przedmiotowej sprawie, co nie wyklucza co do zasady możliwości wykorzystania w procedurze administracyjnej dowodów pozyskanych w postępowaniu karnym.

Odnosząc się natomiast do drugiego zarzutu powoływanego w skardze wskazać należy, iż także w tym zakresie zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd w pełni podzielił tutaj stanowisko organu przedstawione w sprawie. Wyjaśnić tutaj należy, iż w dniu [...] grudnia 2012 r. organ wydał postanowienie informujące o siedmiodniowym terminie do zajęcia stanowiska w sprawie. Postanowienie to doręczone zostało skarżącemu dniu 4 stycznia 2013 r., zatem siedmiodniowy termin do zajęcia stanowiska w sprawie upłynął w dniu 11 stycznia 2013 r. Zarówno pełnomocnik skarżącego jak i on sam nie zapoznali się z aktami sprawy w zakreślonym terminie. Dopiero po upływie kolejnych 3 dni Dyrektor Izby Celnej wydał ostateczne postanowienie w sprawie. Wystąpienie zatem po upływie ww. terminu 7 dni na zajęcie stanowiska w sprawie z pismem wyjaśniającym (data nadania 10 stycznia 2013 r.) nie może zostać uznane jako wykazujące naruszenie przepisu art. 200 § 1 O.p. Skarżący miał bowiem zapewniony ustawowy czas na przegląd akt sprawy a organ w chwili wydania decyzji dysponował wystarczającym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Nadto złożony przez skarżącego wniosek o przesłuchanie świadków na wskazywane okoliczności również pozostawał bez znaczenia dla oceny sprawy.

Reasumując powyższe, w ocenie Sądu wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie w postępowaniu dotyczącym należności celnych z tytułu importu nie jest uzależnione od wcześniejszego zakończenia postępowania karnego w sprawie przywłaszczenia przedmiotowego samochodu. Tym samym brak jest w sprawie przesłanek do zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa skutkujących uwzględnieniem skargi.

Z tych względów, skoro zarzuty skargi okazały się niezasadne Sąd orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.