Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 561/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a-i, art. 10a, art. 22 ust. 2 i 2a
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi P.O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z [...]r. znak [...], nakładającą na skarżącego P. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PPHU "A" karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika, nałożonych ustawą z 9 marca 2017r. r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 859) - określana dalej jako SENT.

W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy.

Stwierdził, że [...] r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego zespołem pojazdów należącym do skarżącego w zakresie przestrzegania SENT.

W oparciu o ustalenia dokonane podczas przeprowadzonej kontroli Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. wszczął z urzędu wobec strony postępowanie w sprawie wymiaru kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy SENT, które zakończył decyzją z [...] r. znak [...] wymierzającą stronie karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika, polegających na:

1) zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu realizującego przewóz towaru objętego zgłoszeniem o numerze [...] zgodnie z art. 10a ustawy SENT - kara w kwocie [...] zł;

uzupełnieniu zgłoszenia o numerze [...] o dane, o

których mowa w art. 5 ust.4 pkt 1 lit. a do i ustawy SENT - kara w kwocie [...] zł.

Rozpoznając sprawę ponownie na skutek odwołania skarżącego od ww. decyzji, zaskarżoną decyzją z [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Na wstępie zwrócił uwagę, iż na mocy przepisów ustawy z 15 czerwca 2018r. (Dz.U. z 2018r. poz.1539) w ustawie SENT z mocą obowiązującą od 1 października 2018r. wprowadzono przepisy pozwalające na dokonywanie monitorowania przewozu przy pomocy systemu geolokalizacyjnego.

Ponieważ kontrola drogowa miała miejsce [...] r. znajdują one zastosowanie w sprawie.

Przedmiotem przewozu poddanego kontroli było [...] kg oleju słonecznikowego surowego, klasyfikowanego do pozycji CN 1512, który zgodnie z §1 pkt 1 lit. a obowiązującego w dniu kontroli rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z 20 lipca 2018r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz.U. z 2018r. poz. 1427), podlega systemowi monitorowania drogowego, jeżeli masa brutto przesyłki towarów przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. Zgłoszenie widniało w systemie jako tranzytowe (rodzaj zgłoszenia [...]), towar przewożony był z [...]. Z okazanego do kontroli Tranzytowego Dokumentu Towarzyszącego wynikało, że procedura tranzytu została zamknięta w Oddziale Celnym w R. [...] r., a jego weryfikacja potwierdziła zamknięcie procedury tranzytu w tym dniu o godz. [...].

Przewożony towar objęty był procedurą dopuszczenia do obrotu, co wynikało z dokumentu PWD i zostało potwierdzone przez Służbę Dyżurnego Koordynatora. W związku z objęciem towaru procedurą importową - kod 40 (dopuszczenie do obrotu z jednoczesnym wprowadzeniem towaru na rynek krajowy), w celu dalszego kontynuowania transportu towaru, który dostarczony miał być do odbiorcy w [...], podmiotem zobowiązanym do przesłania zgłoszenia do rejestru zgłoszeń SENT, uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia i przekazania tego numeru przewoźnikowi przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju, był zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT podmiot wysyłający, tj. "B" sp. z o.o. z siedzibą w W.

W trakcie czynności kontrolnych, około godz. [...] przewoźnik towaru czyli skarżący podał za pośrednictwem kierowcy numer nowego zgłoszenia SENT, tj. [...], dokonanego przez ww. podmiot wysyłający. W zgłoszeniu wpisano dane dotyczące podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, którym była spółka "C" s.r.o. z siedzibą w [...], natomiast brak było danych dotyczących przewoźnika towaru.

Kotrolujący stwierdzili także, że zgłoszenie - poza brakiem danych dotyczących przewoźnika – zawiera następujące nieprawidłowości:

pole informacje dotyczące przewozu towarów - brak było danych w rubryce data rozpoczęcia przewozu towaru oraz planowana data zakończenia przewozu towaru;

pole dokumenty przewozowe towarzyszące przesyłce - brak danych;

brak danych o miejscu wyjazdu z terytorium Polski;

brak numeru urządzenia/lokalizatora GPS oraz brak widocznej pozycji GPS przejazdu, które wynikało z niedokonania aktualizacji przez przewoźnika.

O godzinie [...] przewoźnik dokonał modyfikacji zgłoszenia uzupełniając je o dane, które powinien on wskazać. O godzinie [...] rozpoczęto przesłuchanie kierowcy, który wyjaśnił, że w dniu poprzednim (tj. [...] r.) przed przekroczeniem granicy z Polską włączył urządzenie geolokalizatora. Przewóz towaru rozpoczął około [...]. Urządzenie nie sygnalizowało przerwy w pracy lub awarii. W trakcie przewozu zmienił się numer zgłoszenia SENT, według którego miał kontynuować dalszą jazdę w kierunku [...]. Jak się okazało, przewoźnik nie dokonał aktualizacji w zgłoszeniu, o czym kierowca nie wiedział, a co za tym idzie nie był świadomy, że jego geolokalizator nie jest skonfigurowany z nowym zgłoszeniem i nie jest widoczny dla kontrolujących w aktualnym zgłoszeniu. Przesłuchiwany dodał również że podczas rozmowy telefonicznej ze swoim szefem dowiedział się, że firma z W. nie wysłała maila z informacją o nowym zgłoszeniu SENT, dlatego nie zostały w nim wypełnione te pola, które winien wypełnić przewoźnik i dlatego jechał "na starym zgłoszeniu SENT".

Szczegółowe ustalenia z przeprowadzonej kontroli zawarto w protokole kontroli z [...] r. Organ II instancji wyjaśnił, że w przypadku przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju podmiot wysyłający jest obowiązany, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Przewoźnik jest natomiast obowiązany przed rozpoczęciem przewozu uzupełnić zgłoszenie o dane wymienione w art. 5 ust. 4 ustawy SENT, tj.:

dane przewoźnika obejmujące:

imię i nazwisko albo nazwę,

adres zamieszkania albo siedziby;

numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej;

numery rejestracyjne środka transportu;

datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru;

planowaną datę zakończenia przewozu towaru;

numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948), o ile są wymagane;

dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju, albo numer identyfikacyjny miejsca, o którym mowa w art. 16b ust.3 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym;

numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi;

numer lokalizatora albo numer urządzenia.

Zgodnie z art. 10a ustawy SENT, przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Przewoźnik jest zobowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator. Obowiązek wyposażenia środka transportu w lokalizator nie dotyczy sytuacji, gdy dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji.

Nadto, w świetle postanowień art. 10 b pkt 1 lit. a, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany włączyć lokalizator przed rozpoczęciem przewozu towaru - w przypadku towaru, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a w przypadku kilku miejsc załadunku na terytorium kraju z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru z pierwszego miejsca załadunku na terytorium kraju oraz wyłączyć lokalizator nie wcześniej niż z chwilą dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju, a w przypadku kilku miejsc dostarczenia towaru na terytorium kraju z chwilą dostarczenia towaru do ostatniego miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju lub zakończenia przewozu na terytorium kraju (art. 10 b pkt 2 ww. ustawy).

Przepis art. 22 ust. 2 ustawy SENT przewiduje, że w przypadku (gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

W art. 22 wprowadzono ust. 2a, zgodnie z którym w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Odstępuje się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru (art. 22 ust. 2b ustawy SENT).

Z akt sprawy, a w szczególności z protokołu kontroli oraz załączonych do niego dokumentów wynika, że przewoźnik realizował przewóz w oparciu o zgłoszenie SENT, które widniało w systemie SENT jako zgłoszenie tranzytowe. Kontrolę rozpoczęto o godzinie [...]. Z dokumentów okazanych do kontroli wynikało, że procedura tranzytu została zakończona w Oddziale Celnym w R. [...] r. o godzinie [...], a towar objęty został procedurą dopuszczenia do obrotu z jednoczesnym wprowadzeniem na rynek krajowy. W celu dokonaniu wywozu towaru do [...] koniecznym było zatem dokonanie zgłoszenia w systemie SENT , o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy (przewóz towaru rozpoczynający się na terytorium kraju). W trakcie kontroli około godziny [...] przewoźnik podał za pośrednictwem kierowcy nr nowego zgłoszenia SENT o numerze referencyjnym [...], które dokonane zostało przez podmiot wysyłający, tj. "B" sp. z o.o. z siedzibą w W., zgodnie z trybem przewidzianym w ww. przepisie prawa. W ramach prowadzonych czynności kontrolnych polegających na sprawdzeniu zgodności danych zgłoszonych w systemie SENT ze stanem faktycznym zawartych w ww. zgłoszeniu kontrolujący stwierdzili, że pola przewidziane do uzupełnienia przez przewoźnika pozostały puste. Brak było także widocznej pozycji GPS przejazdu środka transportu.

W trakcie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji skarżący poinformował pismem z [...] r., że zgłoszenie SENT o numerze [...] wraz z kluczem dostępu otrzymał od podmiotu wysyłającego [...] r. o godzinie [...]. Jego obowiązkiem było zatem uzupełnić uzyskane zgłoszenie o dane, o których mowa w art. 5 ust.4 ustawy SENT, w tym także nr lokalizatora oraz zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, objętego tym zgłoszeniem.

Skoro tego nie uczynił, konsekwencją jest nałożenie kary pieniężnej za oba naruszenia w łącznej wysokości [...] zł na podstawie art. 22 ust. 2 i ust. 2a ustawy, przy czym nie ma znaczenia czy niedopełnienie obowiązków wynikało z celowego działania, zaniechania, czy niedbalstwa.

Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 następuje wówczas, jeżeli wynikało ono z niedostępności rejestru - (art. 22 ust. 2b ustawy SENT). Z akt sprawy wynika, iż od godziny [...] [...] r. do [...] r. do godziny [...], a więc momentu rozpoczęcia kontroli przewozu drogowego, nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych. Wobec powyższego uznał, że brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2b ustawy.

Organ II instancji podkreślił, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie stwierdzenia ich naruszenia, uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej.

Rozpatrując kwestię odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynikającej z ustawy SENT Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, iż zgodnie z jej art. 22 ust. 3, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 - 2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3, który przewiduje, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

nie stanowi pomocy publicznej albo

stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W przypadku stwierdzenia przez organ zaistnienia którejkolwiek z ww. przesłanek (tj. ważnego interes przewoźnika lub interesu publicznego), organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej pod warunkiem, że odstąpienie to spełnia warunki określone w art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Organ powinien zatem ustalić w pierwszej kolejności, czy za przyznaniem ulgi przemawia ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, przy czym obowiązek wykazania swego ważnego interesu w uzyskaniu ulgi spoczywa na podatniku. Równocześnie organ podatkowy winien mieć na uwadze interes publiczny, co oznacza dbanie o to, aby podmioty przestrzegały stosowania przepisów prawa, a odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym.

W toku postępowania strona nie wnosiła o odstąpienie od wymierzenia kary z powołaniem się na swój ważny interes.

Natomiast Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. działając z urzędu, w oparciu o informacje uzyskane od właściwych dla strony: organu podatkowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" ani "interesu publicznego" uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Dodatkowo podniósł, że "udzielenie ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w niniejszej sprawie byłoby w rzeczywistości usankcjonowaniem niewłaściwych działań powstałych w toku prowadzonej działalności gospodarczej."

W trakcie postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zwrócił się do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie dodatkowych/aktualnych informacji pozwalających ustalić sytuację finansową strony.

Organ odwoławczy zauważył, że okoliczności, które zaistniały w niniejszej sprawie, nie są wystarczające do uznania ich za spełniające przesłanki przepisu "ważnego interesu strony", bowiem nie mieszczą się one w zakresie nadzwyczajnych okoliczności. Zaistniały stan faktyczny bez wątpienia nie jest skutkiem ponadprzeciętnych i losowych zdarzeń, nie stanowi o wystąpieniu sytuacji wyjątkowej, na którą odwołujący się nie miał wpływu i której nie mógł przewidzieć. Sam skarżący ani w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, ani też w postępowaniu odwoławczym nie przedłożył żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie oceny aktualnej sytuacji finansowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, nie wykazał także żadnych przesłanek wskazujących na istnienie jego ważnego interesu przemawiąjącego za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Organ dokonał zatem oceny ważnego interesu strony w kontekście jej sytuacji finansowej oraz skutków ekonomicznych z urzędu i uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Z uzyskanych przez organ informacji wynika, że strona posiada nieuregulowane zobowiązania podatkowe, natomiast zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne zostały spłacone. Natomiast nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowy osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi ze względu na "ważny interes strony", bądź "interes publiczny". Odwołujący się nie wskazał na jakiekolwiek trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań oraz na to, jak wysokość kary wpłynie na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Nie złożył nawet wniosku w tym zakresie. Nie wskazał z jakich powodów powstały posiadane przez niego zadłużenia w spłacie zobowiązań podatkowych. Pomimo ich posiadania strona nie utraciła możliwości zarobkowania, posiada liczny tabor samochodowy umożliwiający prowadzenie działalności gospodarczej i osiąganie dochodu z tej działalności. Nadto strona dysponuje majątkiem trwałym, który niewątpliwie stanowi źródło jej utrzymania, lecz może być również gwarantem zapłaty wymierzonej kary, podobnie jak posiadane przez nią nieruchomości.

Odnośnie interesu publicznego organ stwierdził, że przy wykładni tego pojęcia należy uwzględniać wartości wspólne dla całego społeczeństwa – sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Interes ten zachodzi wówczas, gdy zapłata należności spowoduje sięganie przez podatnika do środków budżetowych, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło.

Podniósł, że [...] r., a zatem krótko przed zaistniałymi zdarzeniami, skarżący dopuścił się podobnego uchybienia. W toku kontroli prowadzonej przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno-Skarbowego stwierdzono, że lokalizator GPS nie przekazywał danych aktualnych, lecz sprzed ponad [...] godzin. Powyższe wynika z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] r. znak [...] o czym przewoźnik posiada wiedzę i co nie wymaga udowodnienia. Wymierzenie kary nastąpiło zatem w ramach powrotu do działań zabronionych, a więc ma charakter represyjny.

W kwestii naruszenia zasady proporcjonalności stwierdził, że aby analizować stan faktyczny pod tym kątem, musiałyby zaistnieć dodatkowe przesłanki, które by to uzasadniały, np. brak winy po stronie przewoźnika, jego błąd spowodowany przyczyną zewnętrzną, co nie zaistniało. Nadto stwierdził, że sama ustawa SENT zasady tej nie narusza, gdyż przewiduje kary pieniężne w odmiennej wysokości za różne uchybienia.

W skardze na to orzeczenie skarżący zarzucił naruszenie:

a) art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.], zwana dalej: "OrdPU" i wyrażonych w tych przepisach zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego oraz zasady oficjalności postępowania dowodowego przy dokonywaniu interpretacji pojęcia "interesu publicznego", którym to pojęciem posługuje się art. 22 ust. 3 SENT, wskazując go jako podstawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej,

b) art. 22 ust. ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 SENT poprzez błędną ich wykładnię, w szczególności w zakresie interpretacji pojęcia "interes publiczny", użytego w art. 22 ust. 3 ustawy, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 OrdPU oraz zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny,

c) art. 122 OrdPU poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ I instancji do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, a dodatkowo zinterpretowanie stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony;

d) art. 124 OrdPU poprzez brak wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, które przemawiały za nałożeniem kary pieniężnej;

e) art. 187 § 1 i art. 191 OrdPU polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, jego dowolnej i zbyt swobodnej ocenie;

f) art. 210 § 1 pkt 4 OrdPU poprzez brak wskazania podstawy prawnej w osnowie decyzji;

g) art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 OrdPU poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł:

1. na podstawie art. 61 § 2 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji I instancji przez organ, a w przypadku przekazania skargi do sądu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji;

2. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

3. na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całość decyzji organów obu instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

4. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniósł, że organ nie rozpatrzył niniejszej sprawy w zakresie oceny przesłanek odstąpienia od nałożenia kary w tym konkretnym przypadku w sposób wyczerpujący i wszechstronny. Podniósł, że w przypadku przesłanki "interesu publicznego" organ winien działać z urzędu. Natomiast epidemia covid wpłynęła na spadek popytu na usługi transportowe a w konsekwencji pogorszenie sytuacji finansowej podmiotów działających w tym obszarze. Zdaniem strony nie sposób zarzucić, aby skarżący dopuścił się naruszenia ustawy, które groziłoby bezpieczeństwu obrotu i narażało Skarb Państwa na uszczuplenie bądź w jakikolwiek inny sposób było społecznie szkodliwe. Przedłożona w trakcie kontroli dokumentacja wskazywała, iż realizowany przewóz nie wiązał się z jakimkolwiek ryzykiem uszczupleń wpływów do budżetu Państwa. Nałożona kara pieniężna jest rażąco wygórowana i niewspółmierna do rodzaju obiektywnie niezawinionego przez stronę uchybienia. Organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie wskazał żadnych przesłanek, nie przedstawił żadnych okoliczności ani dowodów wskazujących na zasadność nałożonej kary. Dlatego też sposób postępowania organu wydającego decyzję pozostaje w sprzeczności również z normą zawartą w art. 124 OrdPU. Podniósł też, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak wskazania podstawy prawnej w osnowie decyzji i niedostateczne jej uzasadnienie (art. 210 § 1 pkt 6 O.p.). Nie można zaś wykluczyć, że niedostatecznie staranne sporządzenie przez organ I instancji oraz organ odwoławczy uzasadnienia decyzji, jest rezultatem niedostatecznie starannego przeprowadzenia procesu stosowania prawa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W piśmie procesowym strona podtrzymała twierdzenia skargi. Podniosła, że ustawa SENT ma stanowić narzędzie walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu tzw. towarami "wrażliwymi", bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, czyli ma służyć "uszczelnieniu" systemu podatkowego. Zatem stwierdzone przez organ drobne uchybienie formalne, nie powinno skutkować nałożeniem na stronę dolegliwej kary pieniężnej i wniósł, aby Sąd przeanalizował sprawę szczególnie pod kątem przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał prezentowane stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sprawowana jest w oparciu

o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w kwocie [...] zł z dwóch tytułów: nieuzupełnienia zgłoszenia do systemu monitorowania drogowego przewozu towarów polegającego na pominięciu danych przewidzianych w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a- i ustawy z 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 2332) – dalej powoływana jako SENT oraz niezapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych stosownie do art. 10a ust. 1 tej ustawy.

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy SENT, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu argumentowano, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe ma być dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Oceniono je jednakże jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe", należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

Ustawa SENT w zależności od rodzaju przewozu zawiera odrębne regulacje, zamieszczone w osobnych jednostkach redakcyjnych. I tak, art. 5 dotyczy przewozu towaru rozpoczynającego się na terytorium kraju. Znajduje on zastosowanie w sprawie, gdyż olej słonecznikowy objęty został procedurą importu i dopuszczenia do obrotu na terenie kraju, zatem kolejny etap przewozu – wywóz do [...] - traktowany jest jako rozpoczynający się na terenie kraju.

Stosownie do art. 5 ust. 4 SENT, w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1 (tj. rozpoczynającego się na terytorium kraju – przyp. Sądu), przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru:

1) po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o:

a)dane przewoźnika obejmujące:

–imię i nazwisko albo nazwę,

–adres zamieszkania albo siedziby,

b) numer identyfikacji podatkowej przewoźnika albo numer, za pomocą którego przewoźnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od towarów i usług albo podatku od wartości dodanej,

c) numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a,

d) datę faktycznego rozpoczęcia przewozu towaru,

e) planowaną datę zakończenia przewozu towaru,

f) numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200, z późn. zm.), o ile są wymagane,

g) dane adresowe miejsca dostarczenia towaru albo miejsce zakończenia przewozu na terytorium kraju,

h) numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi,

i) numer lokalizatora albo numer urządzenia.

Natomiast zgodnie z art. 10a SENT:

1. Przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.

2. Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator.

3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji.

Konsekwencje naruszeń powołanych przepisów określa art. 22 SENT.

W ust. 2 i 2a stanowi on odpowiednio:

2. W przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

2a. W przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Odnosząc treść cytowanych przepisów do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kar w nich określonych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przewoźnik nie dopełnił żadnego z tych obowiązków, ani określonego w art. 5 ust. 4, ani w art. 10a SENT, nie wskazał też, aby było to wynikiem szczególnych okoliczności, w tym niedostępnością rejestru przyjmującego zgłoszenia. Nadto, strona nie kwestionowała ustaleń, z których wynikało, że obowiązków tych nie dopełniła. Wskazuje to, że nałożenie kar na stronę było zasadne.

W skardze strona zarzuciła wprawdzie organowi naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy oraz art. 187 §1 i art. 191 Ordynacji podatkowej polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, jego dowolnej i zbyt swobodnej ocenie, jednak sama nie złożyła żadnych wniosków dowodowych na etapie postępowania administracyjnego, ani w żaden sposób nie uzasadniła na czym konkretnie miały polegać uchybienia organu w zakresie postępowania dowodowego – jakich dowodów nie przeprowadził, jakie błędne wnioski wyprowadził z tych przeprowadzonych. Wobec powyższego uznać należy, że zarzuty naruszenia prawa procesowego wskazujące na wady postępowania dowodowego i oceny dowodów są gołosłowne, a w takim przypadku należy je uznać za nieuzasadnione.

Wobec powyższego zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych określonych w art. 22 ust. 2 i 2a SENT. Tak zresztą postrzega go sama strona wnosząc w piśmie procesowym, aby Sąd przeanalizował sprawę szczególnie pod kątem przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary.

Stosownie do art. 22 ust. 3 SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Zgodnie zaś z ust. 1 pkt 2 i 2a:

2. W przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

2a. W przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Przy wykładni pojęcia "interes publiczny" na gruncie art. 22 ust. 3 SENT nie można stracić z pola widzenia celu, jaki przyświecał ustawodawcy we wprowadzeniu ustawy SENT.

Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów, o czym była już mowa powyżej.

Celem tym nie jest zaś zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy SENT, jednak w tej grupie skarżący się nie mieści. W szczególności nie jest tak, jak twierdzi strona w skardze, że doszło do "obiektywnie niezawinionego uchybienia" oraz "drobnego uchybienia formalnego" (str. 5 skargi).

Pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy zauważyć należy, że skala uchybień, jakich dopuściła się strona przy realizacji spornego przewozu wskazuje, że zniweczyła ona praktycznie cel ustawy. Strona nie wypełniła zgłoszenia SENT w zakresie wszystkich danych wymaganych w art. 5 ust. 4 pkt 1 w przypadku transportu rozpoczynającego się na terytorium kraju, w tym danych przewoźnika, daty i miejsca rozpoczęcia i zakończenia przewozu, numeru lokalizatora i innych. Nadto przewoźnik nie zapewnił przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, przez co był on niewidoczny dla służb kontrolnych. Brak tych danych praktycznie uniemożliwiał organom Państwa wykonanie jakiegokolwiek nadzoru nad przewozem, a zatem niweczył cel ustawy. Trudno zatem takie uchybienia oceniać w kategorii drobnych i formalnych, skoro wywołały jak najbardziej materialne skutki. Nie można tez podzielić poglądu strony co do tego, że były obiektywnie niezawinione. Z akt sprawy wynika, że procedura tranzytu została zakończona w tym dniu o godzinie [...], a podmiot wysyłający, spółka z W. przesłała stronie zgłoszenie SENT wraz z kluczem dostępu [...] r. już o godzinie [...]. Zatem strona miała wystarczająco dużo czasu na uzupełnienie SENT w zakresie informacji, jakie obciążały ją jako przewoźnika. Nie sposób zatem dopatrzyć się – i nie wskazuje tego także skarżący – jakimi przyczynami było spowodowane nieuzupełnienie zgłoszenia, skoro miały to być przyczyny "obiektywnie niezawinione".

W skardze i piśmie procesowym strona odwołała się do wyroku NSA o sygn. II GSK 220/20, gdzie Sąd stwierdził, że "przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących [...] Organ, oceniając, czy zaistniała przesłanka "interesu publicznego", powinien rozważyć, czy nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w okolicznościach sprawy realizuje cel ustawy SENT, czy wymierzona jej kara pieniężna narusza wywodzoną z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu, czy w interesie publicznym jest nakładanie na skarżącą dotkliwej kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuściła się, uchybienia które usunęła w możliwie najszybszym czasie."

Co do zasady Sąd orzekający podziela ten pogląd, jednak na gruncie stanu faktycznego tej sprawy stwierdza, że analiza wskazanych w wyroku NSA przesłanek potwierdza zasadność nieodstąpienia od nałożenia kary.

Zauważyć bowiem należy, że nie zachodzi tu "drobne uchybienie formalne", lecz wykonywanie przewozu z zupełnym lekceważeniem obowiązków ciążących na przewoźniku. Jest to zatem okoliczność, która raczej przemawia za zasadnością nałożenia kary, niż za odstąpieniem od niej. Strona nie wskazała również na żadne szczególne przyczyny, które spowodowały, że obiektywnie nie była w stanie wywiązać się ze swych obowiązków wynikających z SENT. Odnośnie realizacji celów ustawy o SENT wskazać także należy na fakt, że na skarżącego została już nałożona kara za naruszenie jej przepisów, a mimo to dopuścił się kolejnego. W toku kontroli prowadzonej przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] r. stwierdzono, że lokalizator GPS nie przekazywał danych aktualnych, lecz sprzed ponad [...] godzin. Powyższe wynika z decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] r. znak [...], co podniósł w decyzji organ II instancji, a czego strona nie zakwestionowała.

Również ta okoliczność wskazuje na prawidłowość oceny organów obu instancji co do tego, że nie zachodzi interes publiczny w odstąpieniu od wymierzenia kary. Wydaje się, że jest wręcz przeciwnie – skoro pomimo wymierzenia poprzedniej kary strona dopuściła się kolejnego naruszenia oznacza to, że prowadzi działalność gospodarczą z lekceważeniem przepisów, jakimi jest regulowana, a w takim przypadku konieczne jest podjęcie działań dyscyplinujących.

Co do usunięcia uchybień w najkrótszym możliwym terminie Sąd zauważa, że przewoźnik uzupełnił zgłoszenie SENT o numerze referencyjnym [...] dopiero w trakcie trwania kontroli, kiedy fakt naruszenia ustawy został już ujawniony. Również tych ustaleń strona nie kwestionuje.

Również kwestia zasady proporcjonalności stała się przedmiotem analizy organu w decyzji II instancji, gdzie organ zasadnie zauważył, że gdyby uznać za naruszenie tej zasady nałożenie kary w sytuacji tak istotnych uchybień jak te, których dopuścił się skarżący, a które wprost wpisują się w hipotezę przepisu ustawy, to oznaczało by to, że cała ustawa ją narusza, a to by przeczyło racjonalności ustawodawcy. Wszak w takim przypadku tym bardziej naruszałyby ją kary za uchybienia mniejszej wagi, zatem zasada proporcjonalności stałaby na przeszkodzie wymierzeniu kary właściwie w każdym przypadku. Taka wykładnia zasady proporcjonalności byłaby oczywiście błędna i nielogiczna. Wreszcie zauważyć należy, że ustawa różnicuje wysokość kar za poszczególne naruszenia, co również wskazuje, że ustawodawca miał na względzie powiązanie dolegliwości kar z ciężarem naruszenia.

Oceniając natomiast stanowisko organów z puntu widzenia ważnego interesu przewoźnika, należy mieć na uwadze, że nie może tu chodzić o naturalne dążenie każdej racjonalnie działającej jednostki do zminimalizowania wysokości obciążenia finansowego, gdyż tak rozumiany interes zachodziłby w każdym przypadku. W takim zaś razie interes ten musi być jakoś zawężony. Zdaniem Sądu okolicznościami stanowiącymi ważny interes przewoźnika mogą być: znaczne pogorszenie jego sytuacji ekonomicznej, zdarzenia losowe, taka sytuacja ekonomiczna, która rodzi obawy, że zapłata kary może zagrozić istnieniu przedsiębiorstwa strony lub egzystencji osób od niego zależnych.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w toku postępowania strona nie wykazała swego ważnego interesu, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary. Możliwość skorzystania z ulgi na podstawie tegoż przepisu (w zakresie ważnego interesu przewoźnika) uzależniona jest w głównej mierze od inicjatywny strony postępowania. To przewoźnik powinien wykazać, że jego dobrze rozumiany interes przemawia za odstąpieniem od wymierzenia kary pieniężnej. Natomiast skarżący nie wykazał zasadności odstąpienia od wymierzenia kary z powołaniem się na swój ważny interes. To organy poddały tę przesłankę ocenie z urzędu i również nie dopatrzyły się jej istnienia. Skarżący posiada tabor samochodowy liczący [...] pojazdów, ma także dwie nieruchomości, z żadnych ustaleń nie wynika, aby któraś z ww. okoliczności uzasadniających istnienie ważnego interesu a dot. sytuacji ekonomicznej zachodziła w przypadku strony.

Zatem Sąd podzielił ocenę organów co do tego, że taki ważny interes strony w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.

W skardze strona sformułowała zarzut niewskazania przepisów stanowiących podstawę wymierzenia kary w osnowie decyzji oraz brak jej uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Odnośnie tego zauważyć należy, że zgodnie z art. 210 § 1 O.p. decyzja zawiera:

1)oznaczenie organu podatkowego;

2)datę jej wydania;

3)oznaczenie strony;

4)powołanie podstawy prawnej;

5)rozstrzygnięcie;

6)uzasadnienie faktyczne i prawne;

7)pouczenie o trybie odwoławczym - jeżeli od decyzji służy odwołanie;

8)podpis osoby upoważnionej, z podaniem jej imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego, a jeżeli decyzja została wydana w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany albo podpis osobisty.

Powołany przepis stanowi, jakie elementy rozstrzygnięcie organu powinno zawierać, ale nie precyzuje, w jakiej jego części winny się one znaleźć i jeśli te składowe są, brak jest podstaw do kwestionowania zgodności decyzji z prawem. Natomiast w przedmiotowej sprawie w uzasadnieniu decyzji, (które jest jej istotną częścią składową) organ odwoławczy przytoczył przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, dokonał obszernego i wyczerpującego ich omówienia, ale także odniósł je do ustalonego stanu faktycznego, który także został przedstawiony. Wobec powyższego zarzuty w tym zakresie Sąd również uznał za nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.