Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 163/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1 i 3, art. 29 ust. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
article: art. 72 § 1, art. 78 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędziowie WSA Grzegorz Panek, WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant sekr. sąd. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odsetek od zwróconej kwoty nienależnie pobranych płatności 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej J.O. kwotę 2098 (dwa tysiące dziewięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. O. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie (dalej Agencji) z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], którą utrzymano decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] października 2018 roku, nr [...] o odmowie wypłaty odsetek.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu [...] marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzją nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora POR Agencji z dnia [...] maja 2015 r. nr [...], ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 31 413,60 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, rozpoznając skargę wyrokiem z dnia 21 września 2015 roku sygn. akt. I SA/Rz 642/15 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora POR Agencji oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lipca 2017 r. sygn. akt. II GSK 3698/15 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora POR Agencji. W związku z tym wyrokiem Kierownik Biura Powiatowego Agencji w dniu [...] września 2018 r. decyzją nr [...] umorzył w całości postępowanie w sprawie ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Decyzja ta stała się ostateczna.

W międzyczasie, w dniach [...] - [...] czerwca 2015 roku Prezes Agencji w związku z powstałymi wobec skarżącej zobowiązaniami działając na podstawie art. 31 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2137 ze zm., dalej: ustawa o Agencji) dokonał potrącenia kwoty w łącznej wysokości 31 720,81 zł.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. do Agencji w W. wpłynęło pismo skarżącej z wezwaniem do zapłaty kwoty potrąconej na mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2015 roku wraz z ustawowymi odsetkami w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania.

W wykonaniu powyższego na rachunek bankowy skarżącej w dniu [...] maja 2018 r. została wpłacona kwota w wysokości 31 720,81 zł z tytułu potrąconej należności. Jednocześnie Departament Zarządzania Należnościami Agencji w W. zajął stanowisko, że brak jest podstaw do naliczenia oprocentowania.

W dniu [...] sierpnia 2018 r. do Agencji w W. wpłynęło pismo skarżącej, stanowiące wniosek o wydanie decyzji w sprawie oprocentowania kwoty 31 720,81 zł zwróconej w dniu [...] maja 2018 r. tytułem nadpłaty.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] odmówił skarżącej wypłaty odsetek od w/w kwoty.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła przede wszystkim naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 72 § 1 i art. 78 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2126 z późn. zm., dalej: Ordynacja podatkowa),w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji traktujące o nadpłacie, które winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie.

Dyrektor POR Agencji opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ zauważył, że wprawdzie zgodnie z art. 29 ust 7 ustawy o Agencji do należności o których mowa w ust. 1 w/w artykułu stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, jednak w niniejszej sprawie potrącenie zostało dokonane w oparciu o art. 31 ust. 1 ustawy o Agencji, a nie zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w przepisach Ordynacji podatkowej. Tym samym w myśl organu odwoławczego nie może być mowy o dokonanej nadpłacie w myśl Ordynacji podatkowej, a konsekwencji nie ma możliwości wypłacenia odsetek od tej nadpłaty.

Zauważył organ, że w związku z uchyleniem decyzji, którą ustalono obowiązek zwrotu, nastąpiło cofnięcie dokonanego w dniach [...] -[...] czerwca 2015 r. potrącenia, a tym samym Agencja zobowiązana została do zwrotu kwoty potrąconej, a więc nie kwoty nadpłaty o której mowa w Ordynacji podatkowej. Zwrot potrąconej należności należy traktować, zdaniem organu, jako realizację płatności ustalonych w decyzjach przyznających płatności. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie może być mowy o dokonanej nadpłacie, a co najwyżej o niedotrzymaniu terminu na wypłatę przyznanych w decyzji środków finansowych. Zatem roszczenia o wypłatę odsetek powinny nastąpić w oparciu o przepisy określające terminy wypłaty tych środków w ramach prawa regulujące powyższe programy pomocowe, z których powstały uprawnienia.

Następnie organ przytoczył akty prawa krajowego oraz unijnego dotyczące poszczególnych płatności, w tym § 26 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 z późn. zm.) - obowiązującego w dacie wydania decyzji, wywodząc, że z tych przepisów wynikają wyłącznie graniczne terminy na wypłatę środków przyznanych w decyzjach, natomiast w przepisach tych nie wskazano jakie konsekwencje ponosi Agencja w przypadku nie dotrzymania tych terminów. Zaznaczył przy tym, że przepisy te w opisanych wyżej przypadkach nie odsyłają do stosowania innych przepisów prawa.

Powołał się także organ odwoławczy na art. 359 § 1 Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm.), gdzie wskazano, że odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu. Przepis ten określa zatem według organu trzy źródła płatności odsetek i są to: czynności prawne, przepisy ustawy oraz orzeczenia sądu lub decyzja innego właściwego organu. Zdaniem organu powołane powyżej przepisy prawa regulujące zasady przyznawania płatności bezpośrednich, ONW i rolnośrodowiskowe określają jedynie ramy czasowe płatności kwot wynikających z decyzji i nie wskazują na możliwości przyznania odsetek, w sytuacji wystąpienia opóźnienia w zapłacie.

Podkreślił przy tym organ, że wyrażone przez niego stanowisko potwierdza Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Wydział I Cywilny w wyroku z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt. I ACa 53/14.

W skardze do tut. Sądu skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1. Naruszenie art 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm, dalej: k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, która została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego i przepisów O.p..

2. Naruszenie art. 8 § 1 i 107 § 3 k.p.a. przez istotne braki uzasadnienia decyzji, które nie pozwalają na jej merytoryczną kontrolę, a także nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, które to uzasadnienie w zasadzie ogranicza się do niepełnego opisu stanu faktycznego z pominięciem dotychczas prowadzonej korespondencji między stroną a organem w okresie od [...] kwietnia 2018 r. aż do [...] sierpnia 2018 r. oraz wybiórczym cytowaniem przepisów prawa, które nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, wyłącznie celem zajęcia korzystnego dla organu stanowiska, z jednoczesnym bezpodstawnym uchylaniem się od wypłaty należnego oprocentowania, ponadto organ powołuje się na wyroki sądów powszechnych, które to wyroki są niedostępne, nieopublikowane i strona nie może zapoznać się z ich treścią, ponadto wyroki zapadły na kanwie spraw cywilnych, a sprawa o zwrot oprocentowania na podstawie Ordynacji podatkowej jest sprawą administracyjną, co skutkuje brakiem możliwości merytorycznej kontroli prawidłowości przebiegu procesu postępowania administracyjnego i wydania decyzji.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

3. Naruszenie art. 77 § 4 oraz 78 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżącej nie przysługuje oprocentowanie nadpłaty w wysokości 31.720,81 zł, która to nadpłata powstała jedynie w związku z dokonanym przez Prezesa Agencji w dniu [...] czerwca 2015r. bezpodstawnym potrąceniem należności (na podstawie decyzji następnie uchylonych w toku instancji), a więc z przyczyn nieleżących po stronie skarżącej, podczas gdy w rzeczywistości, biorąc pod uwagę w szczególności brzmienie art. 77 § 4 oraz 78 § 1 i § 3 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie uchylonej decyzji lub decyzji, której nieważność stwierdzono podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki wraz z należnym oprocentowaniem, co w konsekwencji doprowadziło do mylnych ustaleń dokonanych przez organ skutkujących wydaniem decyzji odmawiającej wypłaty odsetek, które są należne z mocy samego prawa.

4. Naruszenie art. 72 § 1 pkt w zw. z art. 77 § 4 oraz 78 § 1 i 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji mylne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy ordynacji, podczas gdy w rzeczywistości zwrot nadpłaty, wbrew mylnym twierdzeniom organu nastąpił na podstawie art. 77 § 4 Ordynacji podatkowej, która to nadpłata podlega oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych od dnia powstania nadpłaty, tj. od dnia [...] czerwca 2015 r. do dnia zapłaty, tj. [...] maja 2018 r.,

5. Naruszenie art. 72 § 1 oraz art. 78 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji poprzez ich błędne zastosowanie a w konsekwencji uznanie, że nadpłata jaka powstała w wyniku bezpodstawnego potrącenia dokonanego przez Prezesa Agencji nie nosi znamion nadpłaty od której przysługuje oprocentowanie, podczas gdy zgodnie z art. 78 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, każda nadpłata (poza nadpłatami w wysokości mniejszej aniżeli dwukrotność kosztów upomnienia w postępowaniu administracyjnym) jest oprocentowana w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę, o których mowa w art, 56 § 1, pobieranych od zaległości podatkowych, co doprowadziło do wydania decyzji o odmowie oprocentowania nadpłaty, która to decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego.

6. Naruszenie art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji mylne przyjęcie, że potrącona kwota nie stanowi nadpłaty, podczas gdy zgodnie z art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jako, że potrącenie jest formą zapłaty podatku, tj. sposobem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej i od tego dnia, zgodnie z art. 78 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej, nadpłata podlega oprocentowaniu.

Wywodząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor POR Agencji wniósł o jej nieuwzględnienie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018, poz. 1302, ze zm.; dalej: ustawa p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..

W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli przedmiotowej skargi w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Zasadniczy spór pomiędzy stronami sprowadza się do kwestii, jak należy traktować zwrot nienależnej kwoty ustalonej pierwotnie tytułem nienależnie pobranych przez beneficjenta płatności na podstawie wadliwej decyzji w przedmiocie zwrotu wydanej na podstawie art. 29 ust 1 ustawy o Agencji.

Wpierw przytoczyć trzeba treść art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, zgodnie z którym do należności, o których mowa w ust. 1 (ustalona w decyzji kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w ramach płatności pomocowych), stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa:

1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni;

2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie.

Jako kluczowe jawi się tutaj sformułowanie "odpowiednio". Odwołując się do ogólnie przyjętego w orzecznictwie i w doktrynie pojmowania zasad "odpowiedniego" stosowania przepisów, wskazać należy, że takie odesłanie oznacza, że niektóre z nich znajdują zastosowanie wprost, bez żadnych modyfikacji i zabiegów adaptacyjnych, inne tylko pośrednio, a więc z uwzględnieniem konstrukcji, istoty i odrębności postępowania, w którym znajdują zastosowanie, a jeszcze inne w ogóle nie będą mogły być wykorzystane. Stosowanie "odpowiednie" oznacza w szczególności niezbędną adaptację (i ewentualnie zmianę niektórych elementów) normy do zasadniczych celów i form danego postępowania, jak również pełne uwzględnienie charakteru i celu danego postępowania oraz wynikających stąd różnic w stosunku do uregulowań, które mają być zastosowane (zob. postanowienie SN z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV CZ 153/1, LEX nr 1250770, wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt I GSK 2583/18).

Dział III Ordynacji podatkowej traktuje ogólnie o zobowiązaniu podatkowym, podczas gdy ustawa o Agencji w art. 29 mówi o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z art. 59 § 1 ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa m.in. wskutek zapłaty lub potrącenia. Z kolei realizacja ustalonego decyzją obowiązku zwrotu nienależnie (nadmiernie) pobranych płatności następuje, zgodnie z treścią art. 31 ust 3 ustawy o Agencji, poprzez zapłatę przez zobowiązanego ustalonej w decyzji kwoty, a jeżeli to nie nastąpi w terminie określonym w decyzji, poprzez potrącenie na podstawie art. 31 ust 1 lub 2 ustawy o Agencji, z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach tych funduszy oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy.

Wskazane powyżej porównanie nie wykazuje szczególnych odmienności, które nakazywałyby odmienne traktowanie obowiązku zwrotu nienależnie (nadmiernie) pobranych płatności. Instytucja potrącenia, jako forma wygaśnięcia tego obowiązku nie wykazuje także zasadniczych odmienności od potrącenia, które prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. W obu ustawach to jest w Ordynacji podatkowej i ustawie o Agencji, określone zostało potrącenie jako forma wygaśnięcia zobowiązania uregulowana w art. 498 § 1 i 2 k.c.. W porównywanych ustawach nie są określane przesłanki i skutki potrącenia, lecz te wynikają z przywołanego art. 498 § 1 i 2 k.k.. Jest to wprawdzie forma realizacji obowiązku ustalanego w decyzji, preferowana na gruncie ustawy o Agencji, o ile oczywiście dłużnik sam nie zwróci orzeczonych należności publicznych, co jednak wiąże się ze specyfiką i różnorodnością płatności wypłacanych przez agencję płatniczą, które mają charakter cykliczny, ponawialny, w ramach kolejnych rocznych kampanii. W każdym wypadku dochodzonej przez Agencję należności publicznoprawnej przy potrąceniu dokonywanym przez jej prezesa, dochodzonemu obowiązkowi zwrotu przeciwstawiana jest wymagalna i niesporna wierzytelność dłużnika, co w konsekwencji zwalnia go z obowiązku zapłaty, ale też pozbawia możliwości dysponowania środkami wynikającymi z przysługującej mu wymagalnej wierzytelności.

Zdaniem Sądu całkowicie nieuprawnione jest stanowisko organu, jakoby roszczenia związane z niesłusznie zrealizowanym obowiązkiem zwrotu przyznanych płatności powinny być analizowane w oparciu o przepisy określające terminy wypłaty tych środków w ramach prawa regulującego programy pomocowe, z których wynikają uprawnienia do przyznania płatności pomocowych. Rzecz w tym, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z przyznaniem płatności, lecz z obowiązkiem zwrotu przyznanych i wypłaconych już beneficjentowi płatności, ustalanym w szczególnym trybie przewidzianym w ustawie o Agencji, do którego stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w tym także te traktujące o nadpłacie. W tym postępowaniu nie mają już zastosowania przepisy dotyczące zasad przyznawania tych płatności. Świadczy o tym dobitnie okoliczność, że to z zapisów Ordynacji podatkowej, zmodyfikowanych regulacją ustawy o Agencji (art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 29 ust 7 pkt 1 ustawy o Agencji) wynika termin zwrotu (płatności) nienależnie (nadmiernie) pobranych środków. To także na podstawie Ordynacji podatkowej organy Agencji domagają się od dłużnika odsetek za zwłokę ( art. 51 § 1 w zw. z art. 54 § 3 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 29 ust 7 pkt 1 ustawy o Agencji). Niekonsekwentnie zatem organy Agencji, które swoje uprawnienia związane z dochodzoną należnością kształtują w oparciu o regulacje Ordynacji podatkowej, tego samego odmawiają skarżącej w odniesieniu do konsekwencji pobrania takich należności na podstawie wadliwej decyzji, a więc nienależnie.

Tak więc argumentacja organu odwoławczego, u podstaw której leży przekonanie, że sposób wyegzekwowania obowiązku zwrotu w niniejszej sprawie to jest przez potrącenie uregulowane w ustawie o Agencji, a nie w ustawie Ordynacja podatkowa, obarczona jest wadliwością natury logicznej. Ta argumentacja nie uwzględnia także tego, że do wygaśnięcia obowiązku zwrotu nienależnie (nadmiernie) pobranych płatności może dojść także w drodze zapłaty sensu stricte przez samego dłużnika. A po drugie, co ważniejsze, w Ordynacji podatkowej nie została uregulowana instytucja potrącenia, tylko jest wymieniona jako jeden ze sposobów wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Jak podkreślono wyżej, chodzi o cywilistyczną instytucję potrącenia, a ustawa o Agencji precyzuje jedynie jakiego rodzaju wierzytelności mogą być przedstawione do potrącenia, co wynika ze specyfiki działania organów Agencji także jako agencji płatniczej.

Dołączone do akt sprawy orzeczenia sądów powszechnych dotyczą diametralnie odmiennej sytuacji, aniżeli zachodzi w kontrolowanej sprawie, to jest gdy następuje opóźnienie w wypłacie przez organy Agencji płatności na dofinasowanie gospodarstw rolnych, a więc nie odnoszą się one do opóźnienia zwrotu środków pomocowych niesłusznie nie wypłaconych uprawnionemu lub niesłusznie przez niego wpłaconych.

Jak to wskazano powyżej, z mocy art. 29 ust 7 ustawy o Agencji, do kwot nienależnie (nadmiernie) pobranych płatności, a więc także do ustalania konsekwencji błędnego orzeczenia ich zwrotu, mają odpowiednie zastosowanie, z pewnymi wyłączeniami, przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Dział ten obejmuje także rozdział 9 zatytułowany "Nadpłata". W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przyjmuje się, że nadpłatę stanowi wpłata podatku, gdy nie istnieje zobowiązanie podatkowe, z którego wynikałby obowiązek dokonania tej wpłaty, jak i wpłata przewyższająca kwotę istniejącego zobowiązania (por. np wyrok NSA z 19 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2545/15). Jako jeden z klasycznych przypadków nadpłaty określa się stan, w którym podatnik świadczył kwotę pieniężną, mimo, że nie jest do tego zobowiązany lub gdy w chwili dokonania świadczenia istniał wprawdzie tytuł prawny, lecz został następnie uchylony. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie mamy do czynienia z takim klasycznym przypadkiem powstania nadpłaty zdefiniowanej w art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, która to instytucja ma zastosowanie w niniejszej sprawie z mocy art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji.

Jak wyżej wskazano, zapłata tej kwoty pieniężnej, w tym wypadku wynikającej z wadliwej jak się okazało decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności, wyeliminowanej następnie z obiegu prawnego, może nastąpić poprzez wpłatę przez dłużnika orzeczonej kwoty, bądź, tak jak w niniejszej sprawie, poprzez potrącenie tej kwoty z niespornej i wymagalnej wierzytelności dłużnika. W każdym wypadku prowadzi to do sytuacji, że dłużnik jest pozbawiony możliwości korzystania z należnych mu środków, co stanowi właśnie istotę nadpłaty.

Biorąc pod uwagę stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego, które w oczywisty sposób miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu związany będzie stanowiskiem Sądu, że kwota zwrócona skarżącej w dniu [...] sierpnia 2018 r., w związku z uchyleniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji, obowiązkiem tego organu będzie określenie, czy w związku z tym skarżącej należy się oprocentowanie, a jeżeli tak to za jaki okres, bo dotychczas w tej kwestii organy się nie wypowiadały. W ocenie Sądu nie było konieczności uchylania także decyzji organu I instancji, gdyż organ odwoławczy dysponuje instrumentami prawnymi tak co do wydania decyzji kasacyjnej jak i reformacyjnej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. policzając w zasądzonej kwocie uiszczony wpis (298 zł) oraz należne wynagrodzenie fachowego pełnomocnika – radcy prawnego(1800 zł).