Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 59/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-03-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2, art 245 par 3, art 243 par 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

I SA/Go 59/12 POSTANOWIENIE Dnia 28 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Skupień po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od wynagrodzeń wypłacanych na podstawie umów o dzieło w okresie od stycznia do września 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skargą z dnia [...] grudnia 2011r. M.M., reprezentowany przez doradcę podatkowego T.Z., zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] uchylającą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w całości i stwierdzającą nadpłatę w podatku dochodowym z tytułu odsetek za zwłokę w łącznej wysokości 967,00 zł.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 lutego 2012 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.696 zł., w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi.

Na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie, zarzucając mu naruszenie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2003 r., Nr 221, poz. 2193) poprzez błędne określenie wartości przedmiotu zaskarżenia i tym samym wpisu stosunkowego. Jednocześnie wniesiono o uchylenie przedmiotowego zarządzenia.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 lutego 2012 r. uchylono zaskarżone zarządzenie oraz wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.715 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 2 marca 2012 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący jest rolnikiem prowadzącym Gospodarstwo Ogrodnicze. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i trójką uczących się dzieci. Ponosi koszty związane ze spłatą dwóch układów ratalnych zawartych z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w łącznej wysokości ok. 48.000,00 zł. miesięcznie. Skarżący podał, że łączne obciążenie z tytułu kosztów sądowych wynosi z 5.071,00 zł, tymczasem jego dochody ze względu na charakter prowadzonej działalności (uprawa warzyw) są nieregularne oraz zależą od wielu czynników. W zakresie majątku wskazał, iż posiada nieruchomość rolną o powierzchni 68,2313 ha zabudowaną szklarniami obciążoną hipoteką umowną kaucyjną na rzecz banku [...] oraz [...] S.A. na łączna kwotę 56.330.000,00 zł.; samochód [...] o wartości 50.000,00 zł wykorzystywany w prowadzonej działalności gospodarczej; maszyny i urządzenia do ochrony i uprawy roślin. Oświadczył także, że uzyskuje miesięczny dochód - ustalony na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 10 listopada 2011 r. w sprawie norm szacunkowych dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej - w wysokości 75.626,13 zł. brutto. Skarżący wskazał, że jego żona – B.M. nie otrzymuje dochodów.

Do przedmiotowego wniosku załączono decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011 r. oraz [...] lutego 2012 r., w których orzeczono o udzieleniu pomocy w ramach de minimis w sektorze produkcji rolnej poprzez rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zarządzeniem Sędziego z dnia 5 marca 2012 r. (data wezwania 6 marca 2012 r.) wezwano pełnomocnika skarżącego do przedłożenia dodatkowo: wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez B.M. rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, kopii złożonych deklaracji w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące, oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania wraz z dokumentami potwierdzającymi te wydatki, oświadczenia o wysokości przyznanych dopłat do produkcji rolnej z uwzględnieniem terminu ich wypłaty, w terminie siedmiu dni, pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy jedynie w oparciu o treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Pismem procesowym z dnia [...] marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przesunięcie wyznaczonego terminu do przedłożenia wyżej wskazanych dokumentów do dnia 20 marca 2012 r., bowiem nie udało mu się zgromadzić wszystkich wymaganych dokumentów.

Zgodnie z powyższym wnioskiem, zarządzeniem Sędziego z dnia 13 marca 2012 r., przedłużono termin do przedłożenia wskazanych dokumentów do dnia 20 marca 2012 r. Jednocześnie wezwano pełnomocnika skarżącego (data wezwania 14 marca 2012 r.) do przedłożenia, w terminie siedmiu dni, oświadczenia czy i o jakiej wartości B.M. posiada nieruchomości (dom, mieszkanie, nieruchomość rolną lub inne), zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe itp.) oraz przedmioty o wartości powyżej 3000 euro, pod rygorem wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy jedynie w oparciu o treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 14 marca 2012 r.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego poinformował tutejszy Sąd, że miesięczny koszt utrzymania rodziny M.M. wynosi ok. 5.000,00 zł, jednakże nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających te koszty.

Wskazał również, że skarżący w 2011 roku otrzymał dopłaty do produkcji rolnej na łączną kwotę 482.851,94 zł, jednakże są to dopłaty do produkcji rolnej które służą dofinansowaniu poniesionych strat. Nadto poinformował, że między M. i B. małżonkami M. istnieje ustrój wspólności małżeńskiej, zatem majątek wskazany w oświadczeniu objęty jest wspólnością łączną.

Do niniejszego pisma pełnomocnik skarżącego załączył kserokopie deklaracji VAT za listopad i grudzień 2011 r. oraz styczeń 2012 r. Dostawa towarów oraz świadczenie usług według deklaracji VAT kształtowała się następująco: w listopadzie 2011 r. – 507.426 zł, grudniu 2011 r. – 25.901 zł, styczniu 2012 r. – 39.686. Jednocześnie deklarowano nabycie towarów i usług: w listopadzie 2011 r. o łącznej wartości netto 630.735 zł, grudniu 2011 r. – 1.689.648 zł, styczniu 2012 r. – 839.584 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania,

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania.

Zgodnie z regulacją art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zwolnienie od kosztów sądowych dopuszczalne jest wówczas, gdy z porównania sytuacji majątkowej strony z wysokością obciążających ją kosztów wynikałoby, że pokrycie kosztów sądowych z majątku strony jest niemożliwe, a jednocześnie strona nie posiada możliwości zgromadzenia środków niezbędnych na sfinansowanie kosztów sądowych.

Dokonując powyższego zestawienia Sąd uznał, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślić należy, że skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, nie ustosunkował się w pełni do wezwań z dni [...] marca 2012 r., zobowiązujących go do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń co powoduje, że przedmiotowy wniosek został rozpatrzony jedynie w oparciu o treść dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Skarżący wskazał, że jego budżet domowy obciąża spłata dwóch układów ratalnych zawartych z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w łącznej kwocie 48.000,00 zł miesięcznie. Nadto ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości 5.000,00 zł. Jednocześnie oświadczył, że uzyskuje z działalności rolniczej miesięczny dochód w wysokości 75.626,13 zł. Biorąc zatem pod uwagę koszty oraz dochody, na które skarżący wskazał - zdaniem Sądu - nie ma zagrożenia, by poniesienie kosztu wpisu w niniejszej sprawie, skutkowało uszczerbkiem w finansach koniecznych dla utrzymania rodziny skarżącego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższe zestawienie pozwala przyjąć, iż skarżący jest w stanie uiścić przedmiotowy wpis od skargi. Ponadto, nie bez znaczenia pozostaje okoliczność otrzymania przez skarżącego w 2011 r. dopłat do produkcji rolnej w wysokości 482.851,94 zł. i chociaż - jak twierdzi skarżący - jest to forma dofinansowania prowadzonej działalności, to jednak jest to realny dochód, który skarżący uzyskał, a zatem nie jest on bez znaczenia w kontekście analizy sytuacji finansowej skarżącego. Za możliwością uiszczenia przez M.M. należnego w niniejszej sprawie wpisu przemawia również analiza złożonych przez niego deklaracji VAT, z których wynika, że skarżący nabywa towary i usługi na kwoty znacznie przewyższające wysokość wpisu.

W przedmiotowym wniosku skarżący wskazał, iż posiada jedynie nieruchomość rolną o powierzchni 68, 2313 ha zabudowaną szklarniami, obciążoną hipoteką kaucyjną umowną na rzecz banków. Wskazać należy, że skarżący bez odpowiedzi pozostawił wezwanie o oświadczenie jakie nieruchomości posiada jego żona. Pełnomocnik skarżącego oświadczył jedynie, że między małżonkami istnienie ustrój wspólności majątkowej, zatem majątek wskazany we wniosku objęty jest wspólnością łączną. Z drugiej strony z przestawionej przez skarżącego decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2012 r. wynika, że skarżący zamieszkuje z rodziną w budynku mieszkalno – biurowym położonym w [...] (strona 6 decyzji). Podkreślić należy, że ustalenie organu w zakresie m.in. posiadanych przez skarżącego nieruchomości zostały dokonane w oparciu o informacje przedstawione przez niego samego. W świetle powyższego nie można uznać oświadczenia M.M., w zakresie posiadanych nieruchomości, za w pełni wiarygodne. Brak spójności w zakresie złożonych oświadczeń w tym zakresie, przy braku określenia charakteru tytułu prawnego do nieruchomości, w której z rodziną zamieszkuje powoduje, iż Sąd nie może uznać za wyczerpujące oświadczenia skarżącego złożonego we wniosku PPF. Wskazać również należy, że okoliczność obciążenia nieruchomości hipoteką nie przemawia za złą sytuacją finansową podmiotu. Jest bowiem jedynie formą zabezpieczenia wierzytelności, nie zaś symptomem złej kondycji finansowej podatnika.

Skarżący wskazując na ruchomości podał, że posiada samochód marki [...] o wartości ok. 50.000 zł, maszyny oraz urządzenia do ochrony i uprawy roślin. Tymczasem z załączonej do przedmiotowego wniosku decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2012 r. wynika, że w złożonym przed organem oświadczeniu z [...] listopada 2011 r. skarżący wskazał, iż posiada jeszcze inne pojazdy samochodowe wolne od obciążeń, a przede wszystkim maszyny rolnicze o znacznej wartości np. rozrzutnik, czy też przyczepę samonaładowawczą (strona 7 decyzji). Posiadanie przez skarżącego licznych ruchomości pozwala osiągnąć potencjalne korzyści m.in. poprzez ich zbycie. Jest to poza tym sprzęt, który może być wykorzystywany w celach zarobkowych. Ponadto, skoro jest w posiadaniu tak licznego sprzętu mechanicznego, to należy przyjąć, iż posiada również środki na jego utrzymanie oraz eksploatację.

Za przyznaniem prawa pomocy nie przemawia również, zdaniem Sądu, okoliczność zainicjowania przez skarżącego kilku spraw oraz łączna wysokość wpisów z tego tytułu. Stanowisko tut. Sądu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie m.in. Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 23 stycznia 2006 r. (sygn. akt I FZ 679/05) stwierdził, iż argument dotyczący ilości postępowań i związana z tym łączna wysokość wpisów nie może przemawiać za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy. Każda bowiem z tych spraw jest rozpatrywana oddzielnie, od każdej pobiera się innej wysokości wpis.

Podkreślić również należy, że skarżący będąc wezwany do przestawienia posiadanych przez siebie oraz żonę wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące nie ustosunkował się do wezwania, co w zasadniczy sposób utrudnia Sądowi możliwość ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 P.p.s.a. ma ten bowiem skutek, że sąd nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

Mając na uwadze z jednej strony wysokość obciążeń finansowych skarżącego w przedmiotowym postępowaniu z drugiej zaś szeroko rozumiane możliwości finansowe, a zarazem istniejące niejasności, które wobec braku pełnej odpowiedzi na wezwania z dni [...] marca 2012 r. nie mogą zostać wyjaśnione, Sąd doszedł do przekonania, że skarżący jest w stanie ponieść koszt należnego w przedmiotowej sprawie wpisu sądowego, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny.

Z tych też względów, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.