Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2502/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 9, art. 41
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 34/18 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 34/18, oddalił skargę J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

J. G. wystąpił w dniu 29 września 2017 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, zakup węgla do ogrzania domu zimą, na ocieplenie i remont częściowo spróchniałego i załamanego sufitu, na wymianę dwóch nieszczelnych i spróchniałych okien, na zakup ubrania i butów na zimę, na wymianę starej aluminiowej instalacji elektrycznej powodującej zwarcia, na dojazdy do gabinetu rehabilitacyjnego, na wykup leków i okularów, na dojazdy do lekarzy specjalistów, w tym zlecone badania przez sąd do lekarzy biegłych sądowych w Łomży oraz lekarza rodzinnego. Wniosek argumentował bardzo trudną sytuacją materialną i zdrowotną, której obecnie nie jest w stanie przezwyciężyć.

Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego zasiłku celowego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że złożony wniosek jest kolejną prośbą o przyznanie zasiłku celowego w powyższym zakresie. Poprzednie wnioski były załatwiane negatywnie z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, warunkującego spełnienie wnioskowanego żądania. Obecnie sytuacja dochodowa skarżącego nie uległa zmianie. Dochód skarżącego, pochodzący z gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,7475 ha przeliczeniowego w miesiącu sierpniu 2017 r. (miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) wyniósł 791,28 zł, a po pomniejszeniu go o składkę KRUS - 131,00 zł - stanowi 660,28 zł i przekracza o 26,28 zł kwotę ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, uprawniającą do otrzymywania zasiłków celowych z pomocy społecznej, która wynosi 634,00 zł.

Jednocześnie organ wskazał, że nie stwierdził w sytuacji strony wnioskującej przesłanek do udzielenia specjalnego zasiłku celowego w myśl art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu trudności z zaspokojeniem podstawowych potrzeb wnioskodawcy nie są skutkiem wystąpienia nieprzewidzianych, nadzwyczajnych i wyjątkowych okoliczności.

Na powyższą decyzję J. G. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży. Wskazał, że dochód z gospodarstwa utracił z powodu niezdolności do pracy. Podniósł, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, finansowej i zdrowotnej, a wręcz tragicznej, czego nie uwzględnia Ośrodek Pomocy Społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży decyzją z dnia [...] grudnia 2017r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie przedstawił swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną oraz przywołał przepisy Konstytucji RP. Podał, że nie jest prawdą, że nie robi nic, aby poprawić swoją sytuacje materialną. Przeciwnie, aby ją zmienić hoduje jednego byka i zwiększył hodowlę. Pomimo jego wysiłków w dążeniu do polepszenia złej sytuacji finansowej, materialnej i zdrowotnej (trzykrotny pobyt w sanatorium) od marca 2016 r. pomoc nie jest mu udzielana.

W piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji, dodatkowo wskazując na naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 11, 77 i 80 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 41 ustawy o pomocy społecznej, poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie, co wyraziło się w przekroczeniu granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu pisma zwróciła uwagę na trudną sytuację materialną i zdrowotną skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości prezentowane w sprawie stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. oddalił skargę uznając, że organy administracji obu instancji prawidłowo przyjęły, że dochód skarżącego z miesiąca sierpnia 2017 r., tj. miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, przekroczył kwotę ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, gdyż wyniósł kwotę 660,28 złotych. Wobec tego, skoro prawidłowo wyliczona kwota dochodu jest wyższa od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej o 26,28 zł, Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy nie miały podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku celowego w powyższym zakresie.

W odniesieniu do zarzutów skargi kwestionujących sposób wyliczania dochodu z gospodarstwa rolnego Sąd wskazał, że zawarta w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej regulacja dotycząca sposobu obliczania dochodu gospodarstwa rolnego ma charakter bezwzględnie wiążący zarówno dla organów administracji, jak i dla sądów. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Sąd zaznaczył, że dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydujący jest bowiem tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie. Sąd podkreślił, że taka wykładnia analizowanego art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej była wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Zdaniem Sądu I instancji organy obu instancji zasadnie również uznały, że nie zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu niezależnego od dochodu, specjalnego zasiłku celowego, przewidzianego art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o rozpoznane sprawy na rozprawie. Wniesiono także o zasądzenie kosztów zastępstwa przed NSA dla radcy prawnego z urzędu, które to koszty nie zostały opłacone w całości, ani w części – w maksymalnej wysokości wynikającej z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. z 2008r. Nr 115 poz. 728 ze zm.) mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, a w przypadku odwołującego się, który od ponad roku jest na zwolnieniach lekarskich, orzeczono stopień niepełnosprawności zatem istnieje przeszkoda, której na chwilę obecną nie jest w stanie przezwyciężyć,

b) poprzez błędną wykładnię art. 41 ustawy o pomocy społecznej i jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, iż specjalny zasiłek celowy bez względu na kryterium dochodowe odwołującemu nie przysługuje, pomimo wielomiesięcznego zwolnienia lekarskiego, co można uznać za szczególnie uzasadnione okoliczności, co wyrażało się w przekroczeniu granic uznania administracyjnego,

c) art. 8 ust. 3 oraz art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w zw. z w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.), poprzez błędną wykładnię polegającą na wyliczeniu dochodu odwołującego się przysługującego mu z gospodarstwa rolnego oraz dodanie zaległego zasiłku chorobowego i sporadycznej sprzedaży tucznika, podczas gdy dochód odwołującego się składał się wyłącznie z zasiłku chorobowego w wysokości 10 zł za 1 dzień okazyjnej sprzedaży tucznika (średnio 300 zł), zatem podczas choroby, odwołujący się "jest niezdolny do pracy" w gospodarstwie rolnym co jest równoznaczne z przeszkodą w osiągnięciu dochodu z tego gospodarstwa w okresie, w którym przysługuje zasiłek chorobowy, zatem odwołującemu się uprawnionemu do zasiłku chorobowego należy uwzględnić w dochodzie wyłącznie zasiłek chorobowy oraz ewentualnie sprzedaż tucznika z pominięciem utraconego dochodu, jaki uzyskałby z pracy w gospodarstwie rolnym, gdyby nie zachorował,

d) art. 11 ust. 3, art. 15 pkt 1, art. 16 ust. 1 i 2, art.17 ust. 1 pkt 5, art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej, poprzez niezastosowanie, które to przepisy określają zakres potrzeb niezbędnych do egzystencji.

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej, art. 8 k.p.a., poprzez naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów publicznych, art. 11 k.p.a., poprzez naruszenie zasady przekonywania, art. 77 k.p.a., poprzez naruszenia zasady oficjalności postępowania dowodowego, a także art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący ze względu na stan zdrowia jest niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym, zatem Sąd powinien w jego dochodzie uwzględnić wyłącznie zasiłek chorobowy i sprzedaż ewentualnie tuczników z pominięciem utraconego dochodu, jaki uzyskałby z pracy w gospodarstwie rolnym, gdyby nie zachorował. Wskazano, że zasiłek chorobowy za każdy dzień niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wynosi 10,00 zł (kwota ta obowiązuje od 24 czerwca 2009 r.). Skarżący otrzymując zatem 300 zł miesięcznie w żaden sposób nie przekroczył dochodu, który byłby podstawą do wypłaty zasiłku celowego, który dla niego wynosi 634 zł.

Skarżący kasacyjnie wskazał, że doktryna prawnicza podaje, iż jeśli rolnik nie z własnej woli zostaje czasowo pozbawiony możliwości pracy w gospodarstwie rolnym, to nie można twierdzić, że w tym okresie grunty gospodarstwa przynosiły mu dochód związany z posiadaniem gospodarstwa, wynikający z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej.

Podniesiono ponadto, że przesłanką wydania decyzji o przyznaniu zasiłku chorobowego jest urzędowo stwierdzony fakt utraty zdolności do pracy w rolnictwie, a więc okoliczność, z którą bezspornie wiąże się utrata zdolności do uzyskiwania dochodu z pracy w gospodarstwie rolnym. Ustawodawca wyłączył zatem względem chorego rolnika źródło dochodu określone w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art.8 ust.3 oraz art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej ( powoływanej dalej, jako "u.p.s.") w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w brzmieniu tych przepisów obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł. Natomiast w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Zauważyć należy, że wyliczenie z art. 8 ust. 3 u.p.s. ma charakter zamknięty. Nie zostały w nim wymienione dochody z posiadanego gospodarstwa rolnego jako niepodlegające wliczeniu do dochodu, co przesądza, że co do zasady takie dochody powinny zostać uwzględnione w dochodzie.

Z kolei w art.8 ust.4 ustawodawca wskazał, jakich dochodów nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust.3, a mianowicie:

1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;

2) zasiłku celowego;

3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

4) wartości świadczenia w naturze

5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;

5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych;

6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;

7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka.

Stosownie zaś do art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 288 zł. (§ 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot pieniężnych z pomocy społecznej, Dz.U. poz.1058)

Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie art. 8 ust. 9 u.p.s. zakłada swego rodzaju fikcję prawną, tzn. nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przeliczenia dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć. Z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest zatem okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Uznać zatem należy, że powołany przepis dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny. Przyjąć zatem należy, że każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził. Chodzi tu zatem o sytuację, w której strona faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne lub gdy nie osiąga żadnych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego, choć ma faktyczną możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania z niego środków utrzymania, bądź w inny sposób uzyskiwania z niego dochodów. Konkluzja taka znajduje potwierdzenie na gruncie wykładni systemowej. Jedna z powszechnie przyjmowanych reguł wykładni systemowej mówi bowiem, że znaczenie interpretowanej normy należy ustalić w ten sposób, by było ono jak najbardziej harmonijne w stosunku do innych norm części systemu prawa, do którego interpretowana norma należy. Skoro zaś celem ustawy o pomocy społecznej jest wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, to ocena możliwości tych osób w tym zakresie powinna być oparta o dochody tych osób. Art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz.U. tj. 2013, poz. 1403) stanowi jedynie, że zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który wskutek choroby jest niezdolny do pracy nieprzerwanie przez co najmniej 30 dni.

Nie negując trudnej sytuacji życiowej i osobistej skarżącego należy stwierdzić, że argumentacja skargi kasacyjnej nie może odnieść zamierzonego skutku wobec regulacji ustawowych i kryterium legalności, jakie obowiązuje sąd administracyjny. Przypomnieć należy, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 6 maja 2008 r. sygn. akt K 18/05 (OTK-A 2008 Nr 4, poz. 56) orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.

Brak było zatem podstaw do wyłączenia z dochodu strony skarżącej dochodu z gospodarstwa rolnego obliczonego na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy nie jest uprawiana, dochód ustala się tak samo biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Tak stanowią bowiem przepisy uchwalone przez ustawodawcę, do których stosowania obowiązane są tak organy pomocy społecznej, jak również sąd administracyjny.

Nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art.2, art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z przepisów tych wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Podkreślić jednak należy, że decyzje wydawane w przedmiocie pomocy społecznej mają charakter uznaniowy. Uznaniowość nie oznacza co prawda dowolności w rozstrzygnięciu organu, nie oznacza jednak również, że organ ma obowiązek spełnienia wszelkich żądań beneficjentów. Organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia.

Wobec tego stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy, skoro skarżący jako właściciel nieruchomości rolnej o powierzchni 7,05 ha uzyskuje z niej dochód miesięczny wyliczony na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy pomocy społecznej, to zasadnie uznano, że wlicza się on do dochodu skarżącego. Nie są więc trafne zarzuty naruszenia w niniejszej sprawie art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s., jak również zarzut naruszenia art. 8 ust. 3 u.p.s. i art.8 ust.9 u.p.s. w zw. z art.14 ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 41 u.p.s. wskazać należy, że "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w tym przepisie uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Oznacza to, że art. 41 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do powstania sytuacji, w której wnioskodawca uczyni z pomocy społecznej swoje stałe źródło utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości.

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, a organom obu instancji nie można było przypisać zarzutu dowolności w orzekaniu, co trafnie ocenił Sąd I instancji. Materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją został zebrany w sposób wyczerpujący i należycie oceniony. W niczym zatem nie został naruszony art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienia decyzji obu instancji w sposób właściwy wyjaśniają stanowisko organów i przesłanki, jakimi się kierowały się one przy wydawaniu decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Orzeczenie nie obejmuje rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej w ramach prawa pomocy, które są przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 – 261 p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika udzielającego pomocy prawnej z urzędu orzeknie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku.