Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1992/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Monika Nowicka WSA Maria Tarnowska Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi W.N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz W.N. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] odmawiająca uchylenia decyzji Naczelnika W. z [...] stycznia 1973 r. nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], składającej się z działek o nr [...] i [...].

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że ostateczną decyzją Naczelnika W. z dnia [...] stycznia 1973 r. znak: [...] została wywłaszczona nieruchomość o pow. [...] m2, składająca się z dwóch działek – [...] o pow. [...] m2 oraz [...] o pow. [...] m2, położona w W. przy ul. [...], uregulowana w księdze hipotecznej "[...]", w związku z przeznaczeniem jej, zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z [...].03.1971 r., pod budowę [...].

Pismem z dnia 11 grudnia 2006 r. W. N. oraz M.N. zwrócili się z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją Naczelnika W. z dnia [...] stycznia 1973 r. Wnioskodawcy jako podstawę wznowienia postępowania w omawianej sprawie podali, w piśmie z dnia 14 marca 2007 r., art. 145 § 1 pkt. 4 kpa.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], znak: [...], odmówił uchylenia decyzji Naczelnika W. z dnia [...] stycznia 1973 r., znak: [...].

Od decyzji Prezydenta W. z dnia [..] lipca 2008 r. nr [...] strony złożyły odwołanie.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W swej decyzji z [...].04.2008 r. organ odwoławczy wskazał, że jego zdaniem w przedmiotowej sprawie "[...] nastąpiło naruszenie prawa w postaci braku strony w postępowaniu [...]" wywłaszczeniowym, co miało skutkować wydaniem decyzji z naruszeniem prawa.

Rozpatrując ponownie sprawę zwrotu przedmiotowej nieruchomości organ pierwszej instancji decyzją Nr [...] z [...].08.2008 r. ponownie odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej, wskazując jako podstawę takiej decyzji dwie przesłanki. Prezydent W. jako pierwszą przesłankę wskazał to, że organ wywłaszczający prowadząc postępowanie wywłaszczeniowe dołożył wszelkich starań aby decyzja została skierowana do osoby będącej stroną a gdy te starania nie odniosły skutku przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w sposób opisany w art. 45 kpa (obecnie art. 49 kpa).

Prezydent W. zauważył również, że na podstawie art. 10 dekretu z 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z dnia 15 lutego 1955 r. nr 6, poz. 32) na osobach, w których władaniu znajdują się grunty i budynki obowiązani byli zgłaszać zmianę danych objętych ewidencją, w tym danych osobowych aktualnego właściciela lub współwłaściciela nieruchomości, najpóźniej w ciągu 4 tygodni od powstania tych zmian. W związku z powyżej wskazanym nakazem prawnym, niewypełnionym przez uprawnioną do aktualizacji danych M.N. , organ pierwszej instancji uznał, że strona z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Nieuczestniczenie w postępowaniu, które stanowi podstawę wznowienia, musi nastąpić bez winy strony. Brak winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych albo nie mogła w nich brać udziału z powodu od niej niezawinionych. Nie jest przy tym wymagane, aby winę w tym zakresie ponosili inni uczestnicy postępowania lub organ administracyjny.

Z przesłanych wraz z odwołaniem akt wywłaszczeniowych wynika, iż Naczelnik W. nie ustalił miejsca zamieszkania właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Strona została zawiadomiona o opisanej powyżej decyzji z [...].01.1973 r. znak:[...] w sposób przewidziany w art. 45 ówcześnie obowiązującego kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, pozostawia się w aktach sprawy, o czym wywiesza się obwieszczenie na okres czternastu dni w biurze gromadzkiej rady narodowej (prezydium miejskiej, dzielnicowej rady narodowej, rady narodowej osiedla). Pisma te uważa się za doręczone w ostatnim dniu okresu, na który wywieszono obwieszczenie.

Jak wskazują postanowienia o nabyciu spadku po byłych właścicielach wywłaszczonej nieruchomości, S.S. zmarł w 1940 r. a F.S. zmarła w 1947 r., po których z mocy ustawy do całości spadku miała prawo M.N.. Powyższe oznacza, że już od 1947 roku spadkobierczyni miała prawo, a z cała pewnością od wejścia w życie dekretu o ewidencji gruntów i budynków z 1955 r. także obowiązek, zaktualizować dane dotyczące osoby oraz adresu zamieszkania właściciela nieruchomości. Spadkobierczyni powyższego nie dopełniła, przez co organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe nie miał możliwości jej zawiadomić o prowadzonym postępowaniu administracyjnym w stosunku do jej własności.

W ocenie organu odwoławczego powyższe wskazuje, że strona nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych z powodu nie dokonania nałożonych przez prawo obowiązków a więc z własnej winy.

W związku z powyższym orzeczenie przez organ pierwszej instancji o odmowie uchylenia decyzji Naczelnika W. z dnia [...] stycznia 1973 r. organ ten uznał za prawidłowe.

W skardze na decyzję Wojewody [...] W.N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, uzupełnionej pismem pełnomocnika skarżącego adw. L.Z. z dnia 15 marca 2010 r. (k-30-32), skarżący podniósł, że nie jest trafne stanowisko organu o zawinieniu M.N. w odniesieniu do braku udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy nie dołożył należytej staranności żeby uzyskać informację o właścicielach wywłaszczonej nieruchomości – małżonkach S. i ich spadkobiercy M.N..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zaskarżona decyja Wojewody [...] jak i decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją Naczelnika W. z [...] stycznia 1973 r., którą wywłaszczono opisaną w niej nieruchomość, Prezydent W. decyzją z [...] lipca 2008 r. odmówił uchylenia tej decyzji. W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta W. Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2008 r. uchylił decyzję organu I instancji przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w sprawie wywłaszczeniowej nastąpiło naruszenie prawa w postaci braku udziału strony w postępowaniu co znaczyło, że z naruszeniem art. 7 kpa nie rozważono jej słusznego interesu. Organ ten stwierdził również, że w sytuacji wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, gdy nie miała ona wpływu na podjęcie rozstrzygnięcia, organ obwiązany jest wydać decyzję w trybie art. 151 § 2 kpa, a więc nie uchylając decyzji dotychczasowej stwierdzić, że została wydana z naruszeniem prawa. Jednocześnie w tejże decyzji powinien stwierdzić, że nie uchyla decyzji dotychczasowej ponieważ musiałby wydać taką samą decyzję jak dotychczasowa (art. 146 § 2 kpa). Ponieważ zaskarżona decyzja organu I instancji nie uwzględnia tych okoliczności organ odwoławczy uznał ją z tego powodu za wadliwą i uchylił przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpatrując sprawę w trybie wznowienia postępowania organ I instancji w ogóle nie uwzględnił powyższych wskazań zawartych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego i orzekł odmiennie z pominięciem tych wskazań. Ponownie nie uznał, że brak udziału spadkobierczyni wywłaszczonych właścicieli F. i S. małż. S., którzy w dacie wywłaszczenia już od dawna nie żyli, w postępowaniu wywłaszczeniowym była zawiniona przez stronę – córkę zmarłych właścicieli M.N., a organ wywłaszczeniowy dołożył wszelkich możliwych starań aby decyzja została skierowana do osoby będącej stroną. Również organ I instancji nie wydał decyzji w oparciu o art. 151 § 2 kpa, jak to wskazał organ odwoławczy, ale na podstawie art. 146 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa (postanowienie Prezydenta W. z [...].08.2009 r., nr [...] o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z [...].08.2008 r.). Organ odwoławczy utrzymał w mocy tą decyzję zupełnie odchodząc od swojego stanowiska zaprezentowanego w tej sprawie w uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2008 r. i bez żadnego wskazania dlaczego tak radykalnie zmienił swój pogląd w tej sprawie. Należy więc stwierdzić, że zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem art. 138 § 2 zd. 2 kpa. a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rodzaje rozstrzygnięć jakie mogą zapaść po przeprowadzeniu postępowania na skutek wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną określa art. 151 kpa. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji, co stanowi art. 151 § 2 kpa. Skoro organ I instancji powołał jako podstawę prawną swojej decyzji art. 146 § 2 kpa to winien wydać rozstrzygnięcie zgodne z treścią art. 151 § 2 kpa czyli stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa natomiast organ odmówił uchylenia kontrolowania decyzji, a takie rozstrzygnięcie uzasadnia zastosowanie art. 151 § 1 pkt. 1 kpa. Tak więc rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest sprzeczne z powołaną podstawą prawną tej decyzji co wskazuje, że zapadło ono z naruszeniem art. 151 § 2 kpa a co również nie zostało dostrzeżone przez organ odwoławczy, który taką wadliwą decyzję utrzymał w mocy przez co wydał decyzję naruszającą prawo.

Wskazane wyżej wady decyzji organów obu instancji uzasadniają więc ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko zaprezentowane przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2008 r., nr [...] i wyda rozstrzygnięcie zgodne w treści z przyjęta podstawą prawną.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła jak w sentencji wyroku.