Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2072/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77  par. 1, 80, 156  par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 232  par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c,  art. 135, 152 i 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto P. i Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi solidarnie na rzecz Gminy Miasto P. i Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., po rozpatrzeniu wniosków Miasta P., Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P. oraz [...] sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Minister wskazał na następujące okoliczności sprawy.

Z. D., K. T. i S. S. wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z [...] czerwca 1965 r. w części dotyczącej parcel nr [...] (Z. D.), nr [...] (K. T.) oraz nr [...] (S. S.).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2012 r., wydaną po rozpatrzeniu powyższych wniosków, odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] czerwca 1965 r. w kwestionowanej części. Po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 marca 2013 r., I SA/Wa 1462/12, po rozpoznaniu sprawy ze skarg K. T., S. S. i Z. D., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2012 r.

Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] czerwca 1965 r. w części dotyczącej:

1) parceli nr [...] o powierzchni [...] zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wyk. [...] k. [...];

2) parceli [...] nr [...] o powierzchni [...] zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wyk. [...] k. [...];

3) parceli [...] o powierzchni [...] zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wyk. [...] k. [...].

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili: Miasto P. i Skarb Państwa - Prezydent Miasta P. oraz [...] sp. z o.o.

Po rozpatrzeniu tych wniosków wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał przy tym, że zarówno Skarb Państwa i Miasto P., jak i [...] sp. z o.o., nie wskazali, w jakiej części skarżą decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. Porównanie obecnego i dawnego stanu prawnego prowadzi do wniosku, że każda z parcel stanowi przedmiot własności (użytkowania wieczystego) choćby jednego ze skarżących. Innymi słowy, każdy z podmiotów składających wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ma interes prawny do zaskarżenia decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. w określonej części, a suma tych interesów prawnych składa się na całość decyzji.

Złożone w niniejszej sprawie wnioski o stwierdzenie nieważności dotyczą orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] czerwca 1965 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "[...]" w P., przy ul. [...]. Podstawą wydania kwestionowanego orzeczenia był § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Zgodnie z § 75a ust. 2 rozporządzenia zatwierdzając protokół zdawczo-odbiorczy właściwy minister rozpatrzy zgłoszone uwagi i zarzuty i ustali w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, które składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo-odbiorczym stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą lub zostają przejęte wraz z nim na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. Zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy jest integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. W niniejszej sprawie orzeczenie zatwierdzające jest więc integralną częścią orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedsiębiorstwa "[...]", wydanego na podstawie art. 3 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.), zwanej dalej "ustawą nacjonalizacyjną".

W protokole zdawczo-odbiorczym "[...]" z dnia [...] czerwca 1950 r. stwierdzono, że w skład majątku przedsiębiorstwa wchodzą jako istotne składniki majątkowe wskazane tam parcele, należące do gminy miasta P. i osób fizycznych. Następnie Minister Przemysłu Spożywczego i Skupu orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1965 r.: w punkcie [...] ustalił, że składniki majątkowe objęte tym protokołem stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą na własność Państwa; w punkcie [...] zatwierdził protokół zdawczo-odbiorczy.

Rozpatrywana sprawa dotyczy stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia w części dotyczącej przejęcia na własność parcel należących do osób fizycznych: parceli [...] o powierzchni [...], należącej do F. L. i zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wyk. [...] k. [...] (wniosek K. T.), parceli [...] o powierzchni [...], należącej do J. i M. G. i zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wyk. [...] k. [...] (wniosek Z. D.) oraz parceli [...] o powierzchni [...] należącej do J. i K. S. i zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...] wyk. [...] k. [...] (wniosek S. S.).

Zgodnie z § 75 ust. 2 rozporządzenia protokołem zdawczo-odbiorczym mogły zostać objęte składniki majątkowe innego przedsiębiorstwa lub stanowiące własność osoby nie podpadającej pod przepis art. 2 ust. 1 i 3 ustawy (tj. stanowiące własność osoby nieniemieckiej), jeśli zostały włączone do składników majątkowych przejmowanego przedsiębiorstwa przed dniem wejścia w życie ustawy. Właściciele tych składników majątkowych otrzymywali odszkodowanie i mogli brać udział w sporządzaniu protokołu zdawczo-odbiorczego (ust. 3 i 4 powołanego paragrafu).

Oceniając legalność kwestionowanego orzeczenia Minister miał na uwadze wydany w niniejszej sprawie wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r. zawierający ocenę prawną, która wiąże Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – p.p.s.a. W wyroku tym Sąd podzielił stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r. (sygn. akt I OPS 2/07) i nakazał Ministrowi jego uwzględnienie. Zgodnie z powołaną uchwałą przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy, nie obejmowało własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej. W uchwale wyrażono także pogląd, że § 75 ust. 2 i 3 rozporządzenia ewidentnie przekracza zakres upoważnienia udzielonego w ustawie nacjonalizacyjnej, zaś akty stosowania prawa wydane na tej podstawie są nieważne, w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powołana uchwała dotyczyła przedsiębiorstw przejmowanych na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej (tzw. przedsiębiorstwa poniemieckie), jednakże WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 marca 2013 r. wskazał, że z uwagi na pełną analogię regulacji dotyczących przejęcia pozostałych przedsiębiorstw ma ona zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, gdzie podstawą przejęcia był art. 3 ustawy nacjonalizacyjnej.

Poza sporem pozostaje, że parcele [...],[...] oraz [...] włączone do przedsiębiorstwa "[...]" pozostawały własnością osób trzecich. Wynika to ze znajdujących się w aktach sprawy odpisów ksiąg wieczystych, aktów notarialnych, a także z samego kwestionowanego orzeczenia. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze uchwałę NSA z dnia 5 listopada 2007 r., Minister stwierdził, że przepisy prawa nie dawały podstaw do przejęcia wymienionych parcel wraz z nacjonalizowanym przedsiębiorstwem. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem przedstawionym we wnioskach Skarbu Państwa i Miasta P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, jakoby przejęciu podlegały wszystkie składniki majątkowe niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa, niezależnie od tego, czyją były własnością. Pogląd taki bywał wyrażany przez judykaturę przed podjęciem przez NSA uchwały z dnia 5 listopada 2007 r., jednakże jego przyjęcie byłoby równoznaczne z naruszeniem przez organ administracji art. 153 p.p.s.a., ponieważ orzekający w niniejszej sprawie WSA w Warszawie jednoznacznie wskazał, że orzeczenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] czerwca 1965 r. zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy obejmujący parcele [...],[...] oraz [...] i stwierdzające, że jako część składowa przedsiębiorstwa przeszły one na własność Państwa, zostało we wskazanej części wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W przypadku ujawnienia każdej ciężkiej wady uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji organ prowadzący postępowanie nadzorcze zobowiązany jest, stosownie do dyspozycji art. 156 § 2 k.p.a., ocenić, czy kontrolowana decyzja wywarła nieodwracalne skutki prawne. Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 28 marca 2013 r., skutek prawnorzeczowy w odniesieniu do spornych parcel wywiera nie orzeczenie nacjonalizacyjne Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r., ale dopiero oceniane orzeczenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] czerwca 1965 r. Jednocześnie WSA zobowiązał organ orzekający w niniejszej sprawie do ustalenia aktualnego stanu prawnego. W związku z tym zauważyć trzeba, że:

- parcela [...] o powierzchni [...] odpowiada działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P. oraz działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz będącej przedmiotem współużytkowania wieczystego przysługującego spółce [...] sp. z o.o. i osobom fizycznym;

- parcela nr [...] o powierzchni [...] odpowiada działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Miasta P. i oddanej w użytkowanie wieczyste spółce [...][...] sp. z o.o. oraz działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P.;

- parcela nr [...] o powierzchni [...] odpowiada działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz będącej przedmiotem współużytkowania wieczystego przysługującego spółce [...] sp. z o.o. i osobom fizycznym.

Wobec powyższego podkreślić trzeba, że późniejsza komunalizacja, ustanowienie użytkowania wieczystego i obrót tym prawem – wykraczają poza skutki prawne orzeczenia z 1965 r., a zatem wymienione zdarzenia prawne pozostają bez znaczenia dla oceny występowania przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się, że skutki prawne wywołane nie przez decyzję nacjonalizacyjną, ale przez późniejsze zdarzenia, nie mogą stanowić podstawy do oceny, że tym samym decyzja nacjonalizacyjna wydana z rażącym naruszeniem prawa wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Skutki prawne wywołane przez późniejszą decyzję dotyczącą tego samego przedmiotu, którego dotyczyła decyzja wcześniejsza, nie mogą być bowiem automatycznie utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez wcześniejszą decyzję. Nie jest trafny pogląd, że już sama możliwość rozporządzania nieruchomością w następstwie wydania decyzji o przejściu nieruchomości na własność Państwa jest skutkiem prawnym tej decyzji, którego organ administracji nie może odwrócić własnym działaniem, a więc "nieodwracalnym skutkiem prawnym" w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem, że nieodwracalny skutek prawny wywołany określoną decyzją następuje wtedy, gdy w wyniku samego tylko stwierdzenia jej nieważności nie zostanie przywrócony poprzedni stan prawny. Skutkiem samego tylko stwierdzenia nieważności decyzji nie musi być odzyskanie własności nieruchomości przez jej poprzedniego właściciela. Nie chodzi więc o "odwracalność" skutków prawnych w ogóle, ale przede wszystkim o "odwrócenie" skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością, w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 20 marca 2000 r., sygn. akt OPS 14/99). Pogląd ten – w odniesieniu do decyzji w sprawie nacjonalizacji przemysłu – pozostaje aktualny (wyrok NSA z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 327/07).

Niezasadne są więc zarzuty [...] sp. z.o.o., która we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dowodzi, że kwestionowane orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne. Argumentacja ta opiera się w zdecydowanej większości na orzeczeniach sprzed 2000 r. (tj. sprzed wydania przywołanej uchwały, która ma ogólną moc wiążącą zgodnie z art. 269 p.p.s.a.). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ramach niniejszego postępowania może oceniać jedynie kwestionowane orzeczenie, zaś badanie umowy przenoszącej prawo użytkowania wieczystego, która to umowa – zdaniem skarżącego – świadczy o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych, oznaczałoby wkroczenie we właściwość sądu powszechnego mającego wyłączną kompetencję do oceny, czy nabycie prawa nastąpiło w warunkach rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Tym samym orzeczenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu w części dotyczącej parcel [...],[...] oraz [...] nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, brak jest więc przeszkód do stwierdzenia jego nieważności w tym zakresie.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Gmina Miasto P. i Skarb Państwa – Prezydent Miasta P. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przepis art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej prawidłowo odczytany wraz z § 75 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, prowadził wyłącznie do takiego wniosku, że przejęcie przedsiębiorstwa na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej obejmowało wszystkie składniki niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, niezależnie od tego czyją stanowiły własność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 14 maja 1998 r., IV SA 628/98, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2011 r., I OSK 1145/10 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2001 r., I CKN 1350/98). Z akt archiwalnych wynika bowiem, że włączenie parcel do przedsiębiorstwa powiązane było z wykreśleniem dotychczasowych właścicieli z ksiąg wieczystych. Po zakończeniu II wojny światowej czynności te zostały unieważnione (jako dokonane przez okupacyjne władze niemieckie) zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, a do ksiąg wieczystych wpisano ponownie jako właścicieli osoby fizyczne. Strona wnioskująca o ponowne rozpoznanie uważa, że unieważnienie wpisów dokonanych przez okupanta niemieckiego nie mogło zmienić faktu, że określone składniki majątkowe zostały w czasie II wojny światowej włączone do przedsiębiorstwa. Ponowne wpisanie osób fizycznych jako właścicieli parcel objętych niniejszym postępowaniem nie mogło wyłączyć tych nieruchomości od umieszczenia ich w protokole zdawczo - odbiorczym, ponieważ przejęciu podlegały wszystkie składniki majątkowe niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa, niezależnie od tego czyją były własnością i czy osobom trzecim przysługiwały do nich prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.

Uczestnicy postępowania: K. T. oraz Z. D. reprezentowani przez pełnomocników w pismach procesowych odpowiednio z dnia [...] października 2014 r. i z dnia [...] grudnia 2014 r. wnieśli o oddalenie skargi, odwołując się do poglądu wyrażonego w wyroku WSA z dnia 28 marca 2013 r., I SA/Wa 1462/12, w kontekście art. 153 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu, ale z zupełnie innych powodów, niż zarzuty w niej podniesione. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zarzuty podniesione w skardze należy uznać za nieuzasadnione, gdyż w istocie rzeczy stanowią polemikę z oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 marca 2013 r., I SA/Wa 1462/12. W wyroku tym WSA przesądził, że "Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy fundamentalne znaczenie ma uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r. sygn. akt I OPS 2/07 (ONSAiWSA 2008/1 poz. 5). W uchwale stwierdzono jednoznacznie, że przejęcie przez Skarb Państwa przedsiębiorstwa, w myśl przepisów ustawy o nacjonalizacji przemysłu, nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, o ile stanowiła ona własność osoby trzeciej. (...) organ administracji orzekając w sprawie dokonał wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, iż orzeczenie wydane w myśl § 75a rozporządzenia z 1947 roku, którym zatwierdzono protokół-zdawczo odbiorczy, w którego treści wskazano na przejęcie na rzecz Skarbu Państwa mienia osoby trzeciej włączonego do przedsiębiorstwa podlegającego nacjonalizacji, nie było dotknięte wadą nieważności w stosownym zakresie. W sprawie niniejszej nie jest w ogóle sporne, iż przedmiotowe parcele, na dzień wejścia w życie ustawy o nacjonalizacji przemysłu, istotnie stanowiły mienie osób trzecich. (...) W tej sprawie oczywistym jest wydanie orzeczenia z dnia 1 czerwca 1965 r. z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a."

Sąd w niniejszym składzie podzielając ten pogląd dodatkowo jest nim związany, stosownie do art. 153 p.p.s.a., ponieważ zawiera on ocenę prawną na gruncie przepisów stanowiących podstawę rozstrzygania również w obecnym postępowaniu.

Jednakże w powołanym wyroku z dnia 28 marca 2013 r. WSA wskazał dodatkowo, że "W ponownym postępowaniu istotne znaczenie będzie miało ustalenie aktualnego stanu prawnego spornych parcel w celu oceny tego stanu przez pryzmat art. 156 § 2 K.p.a." I ta ocena, dotycząca skutków prawnych, jakie wywołała decyzja z dnia 1 czerwca 1965 r. w odniesieniu do zakresu rozstrzygnięcia nadzorczego, zdaniem sądu w obecnym składzie, została dokonana przez organ nadzoru niewłaściwie, z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a.

Organ nadzoru ustalił bowiem, że:

- parcela [...] o powierzchni [...] odpowiada działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P. oraz działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz będącej przedmiotem współużytkowania wieczystego przysługującego spółce [...] sp. z o.o. i osobom fizycznym;

- parcela nr [...] o powierzchni [...] odpowiada działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Miasta P. i oddanej w użytkowanie wieczyste spółce [...][...] sp. z o.o. oraz działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta P.;

- parcela nr [...] o powierzchni [...] odpowiada działce nr [...] o powierzchni [...] ha (KW nr [...]) stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz będącej przedmiotem współużytkowania wieczystego przysługującego spółce [...] i osobom fizycznym.

Z powyższego wynika, że obecny stan prawny działek wchodzących w skład dawnych parcel nie jest jednorodny, a organ nadzoru skutki, jakie mogło wywołać orzeczenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] czerwca 1965 r. ocenił jednolicie, w stosunku do wszystkich aktualnych działek.

Powtórzyć w związku z tym należy to, co stwierdził WSA w wyroku z dnia 28 marca 2013 r., mianowicie, że w przedmiotowej sprawie skutku prawnorzeczowego w odniesieniu do spornych parcel nie wywiera orzeczenie nacjonalizacyjne Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r., ale dopiero powołane orzeczenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] czerwca 1965 r. (dalej: decyzja z [...] czerwca 1965 r.). Stwierdzenie nieważności tej ostatniej decyzji ze skutkiem ex tunc, w zakresie, w jakim jest ona wadliwa, może wywierać różne skutki, w zależności od tego, jakie czynności prawne lub akty administracyjne ukształtowały obecny stan prawny nieruchomości odpowiadających dawnym parcelom.

Tam, gdzie właścicielem gruntu pozostaje Skarb Państwa, ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 1965 r. (ze skutkiem ex tunc) prowadziłoby do restytucji własności na rzecz spadkobierców byłych właścicieli. Według ustaleń organu nadzoru dotyczy to obecnych działek o numerach: [...] wchodzącej w skład dawnej parceli nr [...] ; [...] wchodzącej w skład dawnej parceli nr [...]. W tych przypadkach nie występują nieodwracalne skutki prawne i stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 1965 r. w odniesieniu do tych działek byłoby możliwe.

Nie będzie to jednak możliwe, jeśli nieruchomość gruntowa stanowiąca własność Skarbu Państwa została oddana w użytkowanie wieczyste w drodze czynności cywilnoprawnej. Użytkowanie wieczyste może bowiem istnieć tylko na własności publicznej (art. 232 § 1 k.c.). Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ nadzoru, stan, gdzie istnieje własność Skarbu Państwa w stosunku do gruntu i ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz innych podmiotów dotyczy działek o obecnych numerach: [...], wchodzącej w skład dawnej parceli nr [...];[...] odpowiadającej dawnej parceli nr [...]. Jeśli organ ustali, że użytkowanie wieczyste w tych przypadkach ustanowione zostało w drodze czynności cywilnoprawnej, której skutków organ w ramach własnych kompetencji nie może odwrócić, to mimo własności Skarbu Państwa do gruntu, skutek decyzji z dnia [...] czerwca 1965 r. będzie dla działek nr [...]i nr [...] nieodwracalny, z uwagi na normę z art. 232 § 1 k.c. Jeśli zaś okazałoby się, że użytkowanie wieczyste powstało na skutek aktu administracyjnego, to organ rozważy, czy w takim wypadku użytkowanie wieczyste jest stanem nieodwracalnym, a jeśli tak, czy jest to bezpośredni skutek decyzji z dnia [...] czerwca 1965 r., czy też skutek późniejszego aktu administracyjnego, kreującego użytkowanie wieczyste.

Jeszcze inna sytuacja występuje w odniesieniu do działki nr [...] (wchodzącej w skład dawnej parceli nr [...]) stanowiącej, według ustaleń organu nadzoru, własność Miasta P. i oddanej w użytkowanie wieczyste spółce [...][...] sp. z o.o. W tym przypadku organ nadzoru musi ustalić, w jakim trybie Miasto P. stało się właścicielem tej nieruchomości gruntowej oraz jak i kiedy doszło do ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz [...][...] sp. z o.o. Dopiero takie ustalenia pozwolą na ocenę skutków, jakie wywołała decyzja z dnia [...] czerwca 1965 r. w odniesieniu do działki nr [...].

Ponieważ obecny stan prawny działek wchodzących w skład dawnych parcel o numerach [...],[...] i [...] nie jest jednolity, to i ocena skutków prawnych, jakie wywołała decyzja z dnia [...] czerwca 1965 r. nie może być "zbiorcza i jednorodna", jak uczynił to organ nadzoru w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej. W tej sytuacji sąd, nawet jeśli w stosunku do niektórych obecnych działek wchodzących w skład dawnych parcel, nie dostrzega przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 1965 r., to nie mógł w tym zakresie oddalić skargi, gdyż decyzja organu nadzoru orzekała jednolicie, posługując się numeracją dawnych parcel, a nie aktualną numeracją działek im odpowiadających. Dlatego też sąd zmuszony był uchylić obydwie decyzje wydane przez organ nadzoru, w celu właściwej oceny skutków prawnych, jakie wywołała decyzja z dnia [...] czerwca 1965 r. Dotychczasowa ocena organu nadzoru w tym zakresie nie realizowała bowiem właściwie wskazań, co do dalszego postępowania wynikających z wyroku WSA z dnia 28 marca 2013 r., czym naruszony został art. 153 p.p.s.a., a także art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (właściwe wyjaśnienie sprawy i ocena zgromadzonego materiału dowodowego) w zw. z art. 156 § 2 k.p.a., w odniesieniu do oceny nieodwracalności skutków, jakie wywołała decyzja z dnia [...] czerwca 1965 r. Wszystko to miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe rozważania, co do skutków prawnych, jakie mogła wywołać decyzja z dnia [...] czerwca 1965 r. organ nadzoru weźmie pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.