Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 931/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 i 5
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: § 3 ust. 1 pkt 1  3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Protokolant stażysta Karolina Arkita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2018r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 5 września 2017r. S.M. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

Wskazując na trudną sytuację finansową podniósł, że z uwagi na wiek (67 lat), stan zdrowia oraz stan majątkowy nie jest w stanie spłacić zaległego zadłużenia. Wskazał, iż sprawuje opiekę nad przewlekle chorą matką (88 lat), co uniemożliwia opłacenie należności z tytułu składek. Jak podał, został podwójnie ukarany przez ZUS, ponieważ do świadczenia emerytalnego ZUS nie zaliczył mu około dziesięciu przepracowanych lat, a jednocześnie z tego świadczenia potrącane są zaległe należności składkowe.

Do wniosku S. M. załączył oświadczenie matki – B.M. z dnia 3 września 2017 r., dokumentację medyczną dotyczącą stanu zdrowia Jego i matki, kserokopię dowodu opłacenia składki z tytułu polisy ubezpieczeniowej, wydruk potwierdzający wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego oraz oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym.

Pismem z dnia 19 września 2017r. Zakład wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dokumentów związanych z leczeniem i aktualnym stanem zdrowia, aktualnych dokumentów potwierdzających dodatkowe zadłużenie skarżącego z tytułu innych zobowiązań (np. zaległych opłat, zaciągniętych kredytów), dokumentów dotyczących opłat związanych z utrzymaniem domu oraz bieżących wydatków, oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych przez wszystkie osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.

Zobowiązany nie odpowiedział na wezwanie i nie przedłożył wskazanej przez organ dokumentacji.

Decyzją z "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu:

1) składek na ubezpieczenia społeczne za okres od października 2003 do sierpnia 2010 roku, na łączną kwotę 87.115,30 zł,

2) składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2003 do sierpnia 2010roku, w łącznej wysokości 31.536,81 zł,

3) Funduszu Pracy za okres od listopada 2007 do lutego 2009r. i od sierpnia 2009 do czerwca 2010r., w łącznej kwocie 2.185,61 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ podniósł, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778, ze zm.), dalej jako: "u.s.u.s.". Zakład stwierdził, iż w sprawie nie stwierdzono całkowitej nieściągalności należności

z tytułu składek, a tym samym brak jest podstaw do jej umorzenia. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono bowiem, że skarżący osiąga dochód ze świadczenia emerytalnego, które może być przedmiotem egzekucji. Organ wskazał, iż źródłem utrzymania zobowiązanego jest emerytura w kwocie brutto 1.459,91 zł, z której po uwzględnieniu potrącenia egzekucyjnego na rzecz ZUS w wysokości 364,97 zł, pozostaje zobowiązanemu kwota 860,55 zł netto. Wysokość stałych miesięcznych zobowiązań ponoszonych przez wnioskodawcę wynosi 400,00 zł, na które składają się wydatki związane z leczeniem - 150,00 zł oraz koszty partycypacji w prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z matką tj. 250,00 zł. Ponadto Zakład ustalił, iż zobowiązany nie figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg Wieczystych jako właściciel majątku nieruchomego. Nie figuruje również w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą, a ostatnie zeznanie podatkowe PIT-37 złożył za 2016 r., wykazując dochód w wysokości 11.647,61 zł. Na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż wnioskodawca nie posiada pojazdów mechanicznych. Z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, iż zobowiązany nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej ani rodzinnych. Ustalono również, że świadczenie emerytalne pobierane jest od 30 kwietnia 2016 r.

Odnosząc się do przesłanek umorzenia określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie", organ wskazał, że możliwość umorzenia przedmiotowych należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, następuje w sytuacji, gdy osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić ciążących na niej należności, ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego. Mając to na uwadze Zakład podniósł, iż zobowiązany zamieszkuje u matki B.M., która zgodnie z wyjaśnieniami wnioskodawcy, z uwagi na wiek i stan zdrowia wymaga jego stałej opieki. Z oświadczenia B. M. z dnia 03 września 2017 r. wynika, że skarżący partycypuje w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego dokładając do niego kwotę 250,00 zł miesięcznie. W świetle dokumentacji medycznej załączonej do wniosku o umorzenie, u wnioskodawcy zdiagnozowano schorzenia kręgosłupa odcinka szyjnego oraz lędźwiowego, nadciśnienie tętnicze oraz hipercholesterolernię. Dokumentacja medyczna matki oraz zaświadczenia lekarskie potwierdzają natomiast, że wymaga ona stałej opieki osób trzecich. Zakład ustalił, iż źródłem utrzymania zobowiązanego jest świadczenie emerytalne po potrąceniu egzekucyjnym w kwocie 860,55 zł. Z kolei, wysokość świadczenia emerytalnego jego matki wynosi 1.432,39 zł miesięcznie netto. Skarżący ponosi koszty związane z leczeniem w wysokości 150,00 zł miesięcznie oraz zamieszkiwaniem u matki - 250,00 zł miesięcznie.

Biorąc pod uwagę badania Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych w zakresie określania poziomu potrzeb bytowych i konsumpcyjnych oraz wysokość minimum socjalnego na marzec 2017r. w gospodarstwie dwuosobowym emeryckim (1.849,38 zł miesięcznie), Zakład stwierdził, że wysokość dochodu zobowiązanego i jego matki, tj. około 2.292,00 zł, przewyższa ustalone minimum socjalne.

W ocenie organu, nie można stwierdzić, iż wnioskodawca znalazł się w sytuacji majątkowej uzasadniającej umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji rodziny, a w szczególności nie wykazał, iż trudności mają charakter stały

i pogłębiający się. Nie wystąpiła więc przesłanka określona w § 3 pkt 1 rozporządzenia.

Z uwagi na fakt, iż zobowiązany nie prowadzi działalności gospodarczej nie zaistniała też przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Nie zaistniała ponadto przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Zakład stwierdził, że dla uznania wystąpienia przesłanki (przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności), muszą być udowodnione łącznie dwie okoliczności, czyli niemożność uzyskiwania dochodu przy jednoczesnym złym stanie zdrowia. Organ wskazał, że skarżący osiąga dochód z tytułu emerytury niezależnie od stanu zdrowia. Stan zdrowia zobowiązanego oraz konieczność sprawowania opieki nad matką niewątpliwie mogą mieć wprawdzie wpływ na ograniczenie możliwości uzyskania dodatkowego dochodu, jednak to na zobowiązanym ciążył obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia. Biorąc to pod uwagę organ zwrócił uwagę, że pismem z dnia 19 września 2017r. wezwano zobowiązanego do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną i finansową, jak również sytuację osób, z którymi zamieszkuje i gospodaruje, jednak pomimo skutecznie doręczonej korespondencji skarżący na wezwanie nie odpowiedział. Dlatego nie można stwierdzić, iż w przypadku wnioskodawcy zaistniały przesłanki określone w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. przemawiające za umorzeniem należności z tytułu składek.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, strona nie skorzystała z prawa do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, który wydał decyzję i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na podstawie znowelizowanego z dniem 1 czerwca 2017r., art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej zwanej "p.p.s.a..

W skardze wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając jej:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

1) § 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że dla uznania wystąpienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia musi być udowodnione łącznie niemożność uzyskiwania dochodu, przy jednoczesnym złym stanie zdrowia, podczas gdy każda z przesłanek stanowi samodzielną podstawę umorzenia,

2) art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a, 3b w zw. z art. 32 u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, poprzez niewłaściwe zastosowanie i odmowę umorzenia należności z tytułu składek.

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu aktualnej sytuacji materialnej skarżącego, a także nierozważenie, czy istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia bez pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb skarżącego,

2) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką, a w konsekwencji skumulowanie otrzymywanych dochodów

z tytułu otrzymywanych świadczeń emerytalnych, podczas gdy prowadzone są dwa gospodarstwa domowe, w których każdy ponosi odrębne koszty utrzymania,

3) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a., polegające na nieprzesłuchaniu

w charakterze strony skarżącego na okoliczność wyjaśnienia aktualnej sytuacji materialnej, stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, podczas gdy pozostały niewyjaśnione fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a które organ przyjął dokonując domniemań sprzecznych z istniejącym materiałem dowodowym,

4) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego polegające na pominięciu dokumentacji medycznej skarżącego i jego matki, których to organ nie podważał, jednak nie wziął pod uwagę,

5) art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a., poprzez brak wskazania przyczyn dla których organ pomimo, iż stwierdził wystąpienie przesłanek określonych w ustawie

i rozporządzeniu, odmówił umorzenia należności z tytułu składek,

6) art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez nierozważenie słusznego interesu skarżącego oraz danie prymatu interesowi społecznemu.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jego bardzo trudna sytuacja materialna, zdrowotna oraz rodzinna wypełnia ustawowe przesłanki określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.. Jak podał, jest osobą starszą, schorowaną, nie posiada żadnego majątku. Dodatkowo sprawuje opiekę nad przewlekle chorą 88 letnią matką, która wymaga stałej opieki. Stwierdził, że spłata zobowiązania na sumę 120.837,72 zł, przy świadczeniu emerytalnym w wysokości 1.094,94 zł netto, jest całkowicie nierealna. Organ nie podważając okoliczności związanych ze stanem zdrowia skarżącego i jego matki, nie wziął tego pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Jak podniesiono w skardze, w przypadku decyzji uznaniowych uzasadnienie decyzji ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Szczególnie rozstrzygnięcia "negatywne" winny być przekonywująco i jasno uzasadnione, czego zabrakło w niniejszej sprawie, gdzie organ uznając zaistnienie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, odmówił jednak przyznania ulgi. Powoływanie się zaś jedynie na uznaniowy charakter decyzji, przy braku rozważenia ważnego interesu strony, należy uznać za obarczone dowolnością, co potwierdza aktualna linia orzecznictwa NSA. Zdaniem strony, w niniejszej sprawie organ nie uzasadnił zaistnienia ważnego interesu publicznego, przemawiającego za odmową uwzględnienia umotywowanego wniosku. Brak odniesienia powyższego do tego, że ze względu na stan majątkowy i zdrowotny skarżący nie jest w stanie opłacić należności z tytułu zaległych składek, ponieważ pozbawiłoby go to niezbędnych środków do życia, podważa i czyni iluzoryczną, instytucję umorzenia przedmiotowych należności.

Skarżący zarzucił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niepełny, w wyniku czego błędnie ustalono stan faktyczny, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", którą odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy. Taka forma działania organów administracji publicznej sprowadza się zaś do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola sądowa decyzji o charakterze uznaniowym polega na zbadaniu, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności (p. wyrok NSA z 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; wyrok NSA z 13 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 272/97).

W tym miejscu konieczne jest przypomnienie treści regulacji stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 cyt. wyżej rozporządzenia M. G. P. P. i S. z dnia 31 lipca 2003r.. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z treści cyt. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przejść do rozważania dalszych okoliczności, które będą uzasadniały umorzenie zadłużenia, bądź odmowę umorzenia.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Jak wynika z treści powołanych przepisów, wystąpienie sytuacji faktycznej, mieszczącej się w kategorii przypadków nimi przewidzianych, daje ZUS jedynie możliwość umorzenia zaległości w opłacaniu składek, skorzystanie z której pozostawione zostało z woli ustawodawcy, uznaniu administracyjnemu organu.

W rozpatrywanej sprawie Zakład uznał, że w jej stanie faktycznym nie zachodzi wymieniony w art. 28 u.s.u.s. przypadek całkowitej nieściągalności zobowiązania z majątku zobowiązanego. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tego stanowiska, skoro jak ustalono, skarżący pobiera od 30 kwietnia 2016r. świadczenie emerytalne, objęte postępowaniem egzekucyjnym w zakresie i granicach prawa. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano zaś zajęcia tego świadczenia (przyznanego w wysokości 1.459,91 zł brutto) na kwotę 364,97 zł. Powyższe powoduje, że choć niewątpliwie w okolicznościach sprawy wyegzekwowanie znacznej kwoty należności z tytułu zaległych składek (ponad 120.000,00 zł), będzie znacznie utrudnione, to jednak nie można zarzucić organowi, iż naruszył powołany przepis stwierdzając, że stan całkowitej nieściągalności w tym przypadku nie zaistniał, a co za tym idzie, że przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., nie wystąpiła.

Wyrażone w powyższym zakresie stanowisko organu nie budzi tym samym zastrzeżeń i mieści się w ramach uznania administracyjnego.

W niniejszej sprawie zachodziły również podstawy do uznania przez Zakład, iż nie zachodzą wobec skarżącego przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Podkreślić należy, że w ich kontekście szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy, przy czym to strona w treści wniesionego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania, powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. ZUS w toku postępowania powinien natomiast wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. Oczywisty jest jednak fakt, że w toku takiego postępowania to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". To wnioskodawca bowiem, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o zaistniałych przeszkodach w spłacie zadłużenia.

W dotychczasowym orzecznictwie zwraca się uwagę, że w ramach obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego organ powinien zażądać od wnioskodawcy przedstawienia posiadanych przez niego dokumentów, szczególnie gdy strona, nie znając przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, może nie mieć wiedzy, jakie dowody są istotne w sprawie. Ponadto jeśli organ administracji uznaje za niewystarczające informacje złożone przez stronę w wyniku wykonania wezwania, powinien skierować kolejne wezwanie, wskazując przy tym konkretnie dokumenty, które w jego przekonaniu mają znaczenie w sprawie. Nie sposób bowiem przyjąć, aby w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych, to Zakład był obarczony obowiązkiem zbierania dowodów na okoliczność istnienia wspomnianych przesłanek w sytuacji, gdy strona pomimo wezwania nie przedłoży istotnych dla rozstrzygnięcia dowodów. W świetle bowiem przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to wnioskodawca powinien wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną, nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek ZUS, oznacza to, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy (wyroki NSA: z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z dnia 13 marca 2014 r., sygn. II GSK 31/13; z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11, opubl. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wynika to przede wszystkim z faktu, że to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (p. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 149/11).

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że w zakresie przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia organ orzekający w niniejszej sprawie przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy. Z akt wynika, że pismem z dnia 19 września 2017 roku wezwał wnioskodawcę do przedstawienia w terminie 14 dni dodatkowych dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody i wydatki. Stronę poinformowano jednocześnie o jej prawach i obowiązkach oraz o tym, że przed wydaniem decyzji przeprowadzone zostanie postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie obecnej sytuacji finansowej i rodzinnej wnioskodawcy oraz zweryfikowanie załączonych do wniosku dokumentów i złożonych wyjaśnień.

Pomimo prawidłowego wezwania, skarżący nie udzielił odpowiedzi, nie przedłożył wskazanych dokumentów oraz nie poinformował o przyczynie braku udziału w postępowaniu. Analizę i ocenę okoliczności sprawy organ oparł więc na dokumentacji dołączonej do wniosku, w świetle której źródłem utrzymania wnioskodawcy jest emerytura, która po potrąceniu egzekucyjnym wynosi 860,55 zł. Koszty związane z leczeniem stanowi kwota 150,00 zł miesięcznie, zaś w związku z zamieszkiwaniem u matki, S. M. wydaje miesięcznie 250,00 zł. Wysokość świadczenia emerytalnego B. M. wynosi 1.432,39 zł miesięcznie netto. Matka skarżącego wymaga stałej opieki osób trzecich. W świetle dołączonych zaświadczeń lekarskich zdiagnozowano u S. M. schorzenia kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze oraz hipercholesterolernię.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena powyższego wniosku wraz z dołączoną do niego dokumentacją, nie budzi zastrzeżeń. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie strona, której umożliwiono czynny udział w postępowaniu wyjaśniającym, bez podania przyczyny z tego prawa nie skorzystała. Brak aktywności w celu wykazania organowi, iż rzeczywiście zachodzą w jej sytuacji podstawy do umorzenia należności, zasadnie stanowił podstawę dokonanej przez organ w ramach uznania administracyjnego, oceny danych zawartych we wniosku i jego załącznikach i odmowy umorzenia zaległości.

W tym stanie rzeczy, wbrew zarzutom strony skarżącej, brak jest podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 86 i art. 107 k.p.a.. Powołane zaś w skardze orzeczenia Sądów, w świetle których pominięcie przez organ dowodu skutkuje powstaniem wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością ustalonego stanu faktycznego (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Lu 507/95; wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 565/12), nie mają charakteru wiążącego, jako oparte na ustaleniach faktycznych w indywidualnych sprawach.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a..