Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1419/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, 8, 24 par. 1 pkt 1, 77, 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 144
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska – Matusiak Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2116/15 w sprawie ze skargi T.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 r. ( sygn. akt I SA/Wa 2116/15), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Nieruchomość warszawska położona przy dawnej [...], oznaczona nr hip. [...], stanowiąca własność J.P., została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) dalej: "dekret warszawski". Obecnie stanowi ona własność Miasta st. Warszawy i wchodzi w skład obrębu [...], stanowiąc działki nr [...] ( niezabudowana, ujawniona w KW nr [...]) i nr [...] (zabudowana i obciążona prawem użytkowania wieczystego ustanowionym na rzecz osób ﬁzycznych, uregulowanym w KW nr [...]).

Pismem z dnia 29 września 2003 r., T.P. - następca prawny dawnego właściciela wystąpił o przyznanie odszkodowania za w/w nieruchomość, a następnie pismem z dnia 7 listopada 2011 r., wniosek swój zmodyfikował w ten sposób, że w miejsce odszkodowania zażądał "zwrotu nieruchomości w naturze" w tej części, w której "nie została jeszcze wyprzedana".

Decyzją z dnia 30 stycznia 2013 r. nr [...] – działając w ramach związania prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 1701/07) – Prezydent m. st. Warszawy odmówił przyznania T.P. odszkodowania za opisaną na wstępie dawną nieruchomość warszawską - w części stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr 30 z obrębu. 7-01-15, podnosząc, że w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 20101 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) dalej: "u.g.n."

Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia 30 stycznia 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu stanowiska organ wojewódzki omówił przesłanki warunkujące przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. i wyjaśnił, że objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę nastąpiło w tym przypadku w dniu 16 sierpnia 1948 r. (data ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy) zaś orzeczeniem z dnia 22 marca 1951 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy odmówiło dawnemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej, przedwojennej nieruchomości, stwierdzając jednocześnie, że wszystkie budynki i fragmenty murów, które na niej się znajdowały przeszły na własność Skarbu Państwa.

Oceniając spełnienie pierwszej z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., Wojewoda Mazowiecki podzielił stanowisko Prezydenta Miasta st. Warszawy, iż nieruchomość, położona przy Al. [...] oznaczona nr hip. [...], mogła być - przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. - przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Pojęcie "dom jednorodzinny" winno bowiem być rozumiane w takim znaczeniu, jakie mu wówczas nadawano, to jest jako: budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni, czy liczby pomieszczeń, a które to kryteria wprowadzono dopiero w późniejszym okresie. Brak wymienienia w Ogólnym Planie Zabudowania m. st. Warszawy z dnia 11 sierpnia 1931 r. budownictwa jednorodzinnego nie wykluczało zaś - samo przez się - możliwości zabudowy danego obszaru budownictwem jednorodzinnym, a tym samym i przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości pod takie budownictwo. Zgodnie przy tym z Ogólnym Planem Zabudowania m. st. Warszawy, zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., nieruchomość położona przy Al. [...], oznaczona nr hip. [...] znajdowała się w streﬁe IVa, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 4 kondygnacjach oraz 50% powierzchni zabudowania.

Natomiast przechodząc do oceny drugiej z przesłanek wskazanych w art. 215 ust. 2 u.g.n., Wojewoda Mazowiecki wyjaśnił, że wprawdzie przez faktyczne władanie należało rozumieć nie tylko efektywne korzystanie z nieruchomości, ale także możliwość takiego korzystania, choćby władający nieruchomością nie czynił z niej użytku, to jednak - zgodnie z przekazaną przez Archiwum Państwowe m. st. Warszawy książką meldunkową budynku położonego przy Al. [...] - przedmiotowa nieruchomość, jeszcze przed II Wojną Światową była zajmowana przez wiele rodzin a ostatnią datą wpisu lokatorów w powyższej książce był dzień 10 października 1950 r. W opinii Wojewody, fakt ten stanowił więc wiarygodny dowód na to, że dawny właściciel utracił faktyczną możliwość władania powyższym budynkiem. Ponadto, orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia 22 marca 1951 r., nr [...], odmówiono dawnemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości hipotecznej i jednocześnie stwierdzono, że wszystkie budynki i fragmenty murów, znajdujące się na omawianym gruncie, przeszły na własność Skarbu Państwa. Następstwem tego Komisja, delegowana przez Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie, protokołem z dnia 31 marca 1951 r., dokonała oględzin budynków usytuowanych na przedmiotowej nieruchomości i przekazała je w zarząd i administrację Zarządowi Nieruchomości w m. st. Warszawie. Zdaniem Wojewody, w tym momencie nastąpiła zatem faktyczna utrata możliwości władania przez byłego właściciela przedmiotowym gruntem a wobec tego nie było w tym przypadku możliwe ustalenie odszkodowania na rzecz T.P., gdyż faktyczna utrata możności władania przedmiotową nieruchomością przez byłego właściciela nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej w odwołaniu kwestii pominięcia w decyzji działki nr [...], Wojewoda Mazowiecki przypomniał, że ze względu na fakt, iż odwołujący się w piśmie z dnia 7 listopada 2011 r. zmienił treść wniosku to postępowanie o odszkodowanie dotyczyło jedynie działki nr [...] (działka nr [...] objęta została bowiem roszczeniem o jej zwrot a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie miało nastąpić w odrębnym postępowaniu).

Na wyżej przedstawioną decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 listopada 2013 r. T.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie była ona uzasadniona.

Na wstępie Sąd przypomniał stan faktyczny sprawy, zwracając uwagę, że nie było kwestią sporną, iż przedmiotowy grunt mógł być - w sensie planistycznym - przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne zwłaszcza, że sporna nieruchomość położona była na terenie Dzielnicy Żoliborz, która to dzielnica przed wybuchem II Wojny Światowej była zabudowana w znacznej części willami i domami jednorodzinnymi. Sporne natomiast w sprawie było spełnienie drugiej przesłanki zawartej w art. 215 ust. 2 u.g.n.

Sąd wyjaśnił więc, że z planu sytuacyjnego nieruchomości gruntowej hip. Nr [...], stanowiącego wyrys z mapy miasta ark [...] z roku 1928 wynikało, że przedmiotowy grunt był już wówczas zabudowany budynkiem. W uzasadnieniu decyzji z dnia 16 stycznia 1976 r. nr [...] wskazano, że budynek położony przy Al. [...] znajduje się w eksploatacji od 1926 r. Treść dołączonej zaś do pisma Archiwum Państwowego m. st. Warszawy z dnia 25 sierpnia 2009 r. wierzytelnej fotokopii budynku przy Al. [...] wskazywała, że nieruchomość J.P. w 1937 r. była zabudowana domem mieszkalnym typu willowego. Następnie Sąd podniósł, że z materiałów Biura Odbudowy Stolicy z lat 1945-1946, przekazanych przez Archiwum Państwowe m. st. Warszawy przy pismach z dnia 25 lutego 2004 r. i z dnia 2 marca 2009 r. wynikało, że przy Al. [...] znajdował się budynek mieszkalny 3-kondygnacyjny i sklep. Sklep był w stanie dobrym a budynek mieszkalny - w 50% zburzony ( 1 i 2 kondygnacja były spalone). Kategoria zniszczeń V (budynek spalony w dużym %, lecz nie całkowicie) i VII (budynek zniszczony całkowicie), natomiast garaż 1-kondygnacyjny kategoria zniszczeń – I (budynek nieuszkodzony). Na fakt częściowego zniszczenia willi w czasie Powstania Warszawskiego wskazywał także T.P. (kopia pisma T.P. z dnia 20 lutego 2013 r. przekazana przez Marszałka Województwa Mazowieckiego przy piśmie z dnia 19 marca 2013 r.).

Ponadto Sąd wskazał, że z karty pt. "Rejestracja Nieruchomości", obejmującej rejestrację terenu nieruchomości w dniu 3 listopada 1948 r. wynikało, że na nieruchomości znajdował się budynek mieszkalny, frontowy, murowany 3 -kondygnacyjny (kondygnacje nadziemne) oraz garaż użytkowany jako komórka – oba budynki użytkowane w ¼ części. Budynek frontowy uznano wówczas za zburzony (kategoria zniszczeń – IV, co oznaczało, że budynek był częściowo uszkodzony wg oznaczenia do tablic zniszczeń Warszawy). Treść karty – jak kontynuował Sąd - świadczyła też o tym, że oba budynki zostały odbudowane w części w 1945 r. przez prywatnych lokatorów. Dalsza jego zaś odbudowa miała miejsce w latach 50-tych XX w. W piśmie z dnia 7 lipca 1992 r. Urząd Dzielnicy – Gminy Warszawa Żoliborz poinformował bowiem, że budynek usytuowany na przedmiotowym gruncie został obudowany ze zniszczeń wojennych przez Biuro Odbudowy Stolicy. Jednocześnie – jak podkreślił Sąd - porównanie Planu sytuacyjnego nieruchomości gruntowej z dnia 20 marca 1950 r. (wykonanego na podstawie wyrysu z mapy z 1928 r.), Planu sytuacyjnego nieruchomości, sporządzonego jako wyrys z mapy miasta 2N2W1, według stanu z września 1954 r. i wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 7 kwietnia 1976 r., dowodziło, że kształt budynku (widok z góry) uległ zmianie w okresie między 1950 r. a 1954 r.

Analizując spełnienie drugiej przesłanki, zawartej w art. 215 ust. 2 u.g.n., Sąd wyjaśnił, że J.P. w 1940 r. opuścił Polskę i do śmierci przebywał w Anglii (kopia pisma T.P. z dnia 20 lutego 2013 r. przekazana przez Marszałka Województwa Mazowieckiego przy piśmie z dnia 19 marca 2013 r.). Z dokumentu noszącego datę 20 marca 1950 r. wynikało zaś, że w czasie okupacji siostra J.P. – H.W. zamieszkiwała na nieruchomości przy ul. [...], a w dniu 25 września 1946 r. J.P. upoważnił siostrę do dysponowania sporną nieruchomością, w tym do jej wydzierżawienia. Następnie zatem, jak wywodził Sąd, H.W. weszła w posiadanie wspomnianej nieruchomości (zaświadczenie z dnia 6 listopada 1947 r.) We wniosku z dnia 19 grudnia 1949 r. siostra J.P., działając jako jego pełnomocnik, wskazała na zamiar odbudowy domu według planu zatwierdzonego przez Wydział Odbudowy. Znajdujący się w aktach sprawy Plan Odbudowy domu mieszkalnego przy ul. [...] z daty 4 kwietnia 1950 r. obejmował planowane od 1 czerwca 1950 do października 1951 r. prace, polegające m. in. na odbudowie murów, przykryciu dachem, całkowitym remoncie i wykończeniu i oddaniu domu do użytku mieszkańcom. W związku z tym, pismem z dnia 5 kwietnia 1950 r., H.W. wystąpiła do Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy o wydanie promesy (pozwolenia na odbudowę domu przy ul. [...]), ale w piśmie z dnia 22 kwietnia 1950 r. Zarząd Miejski m. st. Warszawy wskazał, że sporna nieruchomość znajduje się już pod zarządem tut. Przedsiębiorstwa i następnie, orzeczeniem z dnia 27 czerwca 1950 r., Prezydent m. st. Warszawy odmówił H.W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, a orzeczeniem z dnia 22 marca 1951 r., Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie odmówiło J.P. przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. W treści tego orzeczenia wskazano przy tym, że przejęcie budynków na własność Skarbu Państwa nastąpi w dniu 31 marca 1951 r. W dniu tym sporządzony zatem został opis budynków, usytuowanych na posesji przy Al. [...], na podstawie rejestracji nieruchomości, dokonanej w dniu [...] listopada 1948 r., podczas której stwierdzono, że na posesji znajduje się budynek mieszkalny, frontowy murowany 3-kondygnacyjny i oficyna prawa (komórka), murowana 1-kondygnacyjna, oba budynki częściowo odbudowane w 1945 r. W tej samej dacie został także sporządzony protokół objęcia w posiadanie przez Skarb Państwa budynków przy Al. [...], a która to czynność odbyła się w obecności przedstawiciela Zarządu Nieruchomości Miejskich. Pełnomocnik J.P. – H.W. nie stawiła się bowiem. Następnie Sąd podał także, że z pisma Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia [...] kwietnia 1951 r. wynikało, że sporny grunt winien być odbudowany na podstawie umowy ze Spółdzielnią Pracy Inżynierów i Mistrzów Budowlanych a z uzasadnienia decyzji z dnia 12 listopada 1977 r. nr [...] - że budynek położony na spornym gruncie został oddany do eksploatacji w 1955 r.

Poza tym Sąd nadmienił, że w dniu 19 lipca 1957 r. w Wielkiej Brytanii zmarł J.P. a spadek po nim odziedziczyły dzieci: T.P. i J.W. z domu P. oraz żona – Z.P. Skarżący wraz z matką i siostrą całą okupację ukrywali się a po wojnie osiedlili się we Wrocławiu (kopia pisma T.P. z dnia 20 lutego 2013 r. przekazana przez Marszałka Województwa Mazowieckiego przy piśmie z dnia 19 marca 2013 r.). Z wierzytelnej natomiast kopii domowej książki meldunkowej, założonej w 1935 r. dla adresu Al. [...] wynikało, że w domu mieszkalnym, zlokalizowanym na przedmiotowej nieruchomości, były kwaterowane na zamieszkanie osoby w lokalach: nr: 1 (w latach 1935-1942), nr 2 (w latach 1935-1951), nr 3 (w latach 1935-1945), nr 4 (w latach 1937-1939) i nr 5 (w latach 1935-1950).

Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów skarżącego, dotyczących wydania rozstrzygnięcia na podstawie kserokopii dokumentów Zarządu Budynków Komunalnych Administracji Żoliborz, Sąd podzielił wprawdzie pogląd, iż kopie dokumentów urzędowych nie miały waloru dowodowego, ale pozostałe jednak dowody, znajdujące się w aktach sprawy, w sposób wystarczający potwierdzały fakt utraty przez następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości możliwości faktycznego nią władania przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

Ponadto, w ocenie Sądu, nie był także zasadny zarzut w którym podnoszono, że książka meldunkowa prowadzona dla posesji położonej przy Al. [...] dotyczyła innej nieruchomości. Stanowiska skarżącego nie potwierdzał bowiem żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów, natomiast to, że budynek jednorodzinny typu willowego funkcjonował w rzeczywistości jako dom wielorodzinny nie wykluczał, zdaniem Sądu, faktu, iż w części był on równolegle wykorzystywany na potrzeby rodziny J.P. Podawany w skardze opis stanu budynku z 1939 r. nie mógł być zaś dowodem wskazującym na to, że Wojewoda Mazowiecki powoływał się na dokumenty dotyczące innej nieruchomości, gdyż w niniejszej sprawie istotne znaczenie miał charakter budynku w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego (21 listopada 1945 r.) a w tym czasie budynek ten funkcjonował jako budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe kilku rodzin. Sąd podkreślił przy tym, że skarżący twierdził wprawdzie, iż w czasie okupacji w przedmiotowym budynku zamieszkiwała rodzina J.P., ale – jak wyżej wskazano - z domowej książki meldunkowej wynikało jednocześnie, że w tym czasie budynek zamieszkiwały także i inne rodziny. W sierpniu 1945 r. na zamieszkanie zgłosiła się rodzina S. (lokal nr 3), w czerwcu 1945 r. biuro meldunkowe pokwitowało fakt zamieszkiwania rodziny M. (lokal nr 2). Z karty rejestracji nieruchomości wynikało ponadto, że w 1945 r. budynek został w części odbudowany przez prywatnych lokatorów. Zatem, wbrew temu co twierdził skarżący, zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzały, że po roku 1945 w przedmiotowym budynku zamieszkiwała tylko H.W. z rodziną. Z domowej książki meldunkowej wynikało jedynie, że H.W. (mąż H.W.) zamieszkiwał w lokalu nr 4 od 1939 r., lecz zmarł on i w 1941 r. został wymeldowany. H.W. zgłosiła się zaś na zamieszkanie w dniu 6 grudnia 1939 r., ale następnie została wymeldowana z lokalu nr 4 w dniu 4 października 1944 r. Fakty te korespondowały więc z treścią pisma, datowanego na dzień 20 marca 1950 r., a z której wynikało, że H.W. oświadczyła, iż zamieszkiwała w przedmiotowym budynku w czasie okupacji. Z pełnomocnictwa zaś datowanego na dzień 25 września 1946 r. wynikało, że H.W. zamieszkiwała w Warszawie przy ul. F. Była ona zatem wprawdzie umocowana do dysponowania nieruchomością, ale fakt ten nie był równoznaczny z zamieszkiwaniem na tej posesji. Ponadto – jak wywodził Sąd - podawany przez skarżącego fakt opłacania przez J.P. w latach 40-tych podatków i opłat ubezpieczeniowych dotyczących spornej nieruchomości nie miał również istotnego znaczenia dla sprawy, ponieważ - zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 u.g.n. - istotne było to, czy "przeddekretowy" właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni mieli faktyczną możliwość władania gruntem (działką) w dniu 5 kwietnia 1958 r., a następnie, czy po tej dacie tę możliwość utracili.

Odnosząc się natomiast do podnoszonego w skardze zarzutu, dotyczącego art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., Sąd podzielił stanowisko T.P., że w niniejszej sprawie Prezydent m. st. Warszawy nie rozważył wprawdzie w sposób dokładny i wszechstronny, czy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do jego wyłączenia od udziału w niniejszym postępowaniu a zatem w tym zakresie organ I instancji niewątpliwie uchybił wytycznym, zawartym w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 1701/07) i przez to uchybił przepisowi art. 153 p.p.s.a. ale uchybienie to nie miało jednak w tym przypadku istotnego wpływu na wynik sprawy. Trafnie bowiem – jak podkreślił Sąd - Prezydent m. st. Warszawy wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że był właściwy do procedowania w niniejszej sprawie, a co wynikało z przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 215 ust. 2 i art. 4 pkt 9b1 u.g.n. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w najnowszym orzecznictwie sądowym odchodzi się od uniwersalnego stosowania poglądu wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r. ( sygn. akt OPS 1/03), a w której to uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Następstwem przy tym tej uchwały była nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 22 października 2007 r. (Dz. U. Nr 173, poz. 1218), którą zmieniono art. 142 tej ustawy i w ust. 2 otrzymał on brzmienie: w sprawach, o których mowa w ust. 1 (dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, zwrotu odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz rozliczeń z tytułu zwrotu), w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta naprawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I k.p.a. W ocenie Sądu, oznaczało to zatem, że tylko w tych, konkretnie wskazanych kategoriach spraw, prezydent pełniący jednocześnie funkcje starosty (a taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie) podlega wyłączeniu. Niniejsza sprawa dotyczyła natomiast ustalenia odszkodowania, które nie było wymienione w w/w przepisie wśród spraw, w których organ podlegał wyłączeniu. W art. 129 ust. 5 u.g.n. wskazano zaś, że starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu. Wyłączenie organu nie jest zostało tu zatem przewidziane, a więc w sprawach o ustalenie odszkodowania prezydent sprawujący funkcję starosty nie podlegał wyłączeniu (por. postanowienie NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2642/14; wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2754/13; wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 397/14).

Co do zaś podnoszonej w sprawie kwestii przekroczenia terminu załatwienia sprawy o zwrot części nieruchomości położonej w Warszawie przy dawnej Al. [...], Sąd stwierdził, że w tym zakresie skarżącemu przysługiwały środki prawne w postaci zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, a w dalszej kolejności skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W rezultacie Sąd przyjął, że wskazywane w skardze zarzuty naruszenia przez Wojewodę Mazowieckiego przepisów art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. oraz przez Prezydenta m. st. Warszawy przepisów art. 7, 8, 24 § 1 pkt 1, art. 76 i art. 77 k.p.a. nie mogły doprowadzić do uwzględnienia skargi.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, T.P. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1.art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - polegające na nieuwzględnieniu skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 listopada 2013 r. nr [...], w sytuacji, w której decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 77, 80 oraz 24 § 1 pkt 1 k.p.a.,

2. art. 151 p.p.s.a. - poprzez niezasadne oddalenie skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 listopada 2013 r. nr 2104/2013, w sytuacji, w której decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 77, 80 oraz 24 § 1 pkt 1 k.p.a.,

3. art. 144 p.p.s.a. - poprzez dokonanie oceny prawnej odmiennej od przedstawionej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1701/07 wydanym w niniejszej sprawie;

II. prawa materialnego, to jest: art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której w niniejszej sprawie zostały spełnione wszelkie przesłanki uzasadniające jego zastosowanie.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 listopada 2013 r. nr [...] i decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 30 stycznia 2013 r. nr [...], ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie- wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, a które okazały się nieuzasadnione.

W analizowanym przypadku skarga kasacyjna została wprawdzie oparta na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego i istotnym naruszeniu przepisów postępowania, ale podstawowe znaczenie miały w tym wypadku zarzuty procesowe. Zarzut prawnomaterialny zarzucał bowiem Sądowi Wojewódzkiego niezastosowanie art. 215 ust. 2 u.g.n. a więc był związany i uzależniony od ustaleń faktycznych dokonanych w tej sprawie.

Odnosząc się zatem do zarzutów procesowych wskazać trzeba, że całkowicie niezrozumiały był zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 144 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym – od podpisania sentencji wyroku. Powyższy przepis wskazuje zatem jedynie moment, od którego sąd jest związany treścią wydanego wyroku a zatem moment, od którego nie jest możliwa zmiana wyroku. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby Sąd Wojewódzki po wydaniu zaskarżonego wyroku (co miało miejsce w dniu 17 lutego 2016 r.) wyrok ten zmienił. Mając zaś na uwadze argumentację, zawarta w skardze kasacyjnej, a towarzyszącą temu zarzutowi, wyjaśnić należy, kwestie związania oceną prawną, wydanego wcześniej przez sąd wyroku, określa art. 153 p.p.s.a. a przepis ten nie został objęty zarzutami skargi kasacyjnej.

Nie można się również zgodzić z pozostałymi zarzutami. W szczególności dotyczy to zarzutu opartego na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 24 § 1 pkt 1k.p.a. Wprawdzie bowiem orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r. ( sygn. akt OPS 1/03) wypracowało pogląd, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, będącej własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. i pogląd ten został następnie przyjęty przez ustawodawcę (art. 142 ust. 2 znowelizowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 22 października 2007 r. (Dz. U. Nr 173, poz. 1218), ale powyższa nowelizacja oraz sama uchwała dotyczyły jedynie postępowania o zwrot wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości. Skład orzekający stoi zaś na stanowisku, że kwestia właściwości organu jest zagadnieniem proceduralnym a przepisy procesowe generalnie muszą być interpretowane ściśle. Nigdy też kwestia właściwości Prezydenta m. st. Warszawy, działającego jako starosta, a orzekającego w postępowaniach o odszkodowanie, prowadzone obecnie w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. i na podstawie wcześniejszych ustaw gruntowych, nie była poddawana w wątpliwość. Dowodem tego jest kilkudziesięcioletnie orzecznictwo sadowoadministracyjne w tych sprawach.. Brak jest zatem dostatecznego uzasadnienia by tę linię orzeczniczą zmieniać, tym bardziej, że skardze kasacyjnej oprócz odwołania się do treści w/w uchwały z dnia 19 maja 2003 r. ( sygn. akt OPS 1/03), nie przytoczono w istocie rzeczy argumentacji, która by taką zmianę mogła uzasadniać.

Także co do pozostałych zarzutów kasacyjnych skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Formułując zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. oraz wiążąc je z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, autor skargi kasacyjnej twierdził, że Sąd Wojewódzki naruszył wspomniane przepisy bo nie uwzględnił skargi (odpowiednio – niezasadnie ją oddalił) chociaż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 77 (niewskazano dokładnie jednostki redakcyjnej, chociaż art. 77 k.p.a. składa się z dwóch paragrafów) i art. 80 k.p.a. W zarzutach tych nie sprecyzowano zatem na czym dokładnie miało by w tym wypadku polegać istotne naruszenie poszczególnych w/w przepisów. Z treści natomiast uzasadnienia skargi kasacyjnej wynikało jedynie, że skarżący ogólnie podtrzymywał stanowisko, wyrażone w skardze wniesionej do Sądu Wojewódzkiego nie przedstawiając, żadnych, nowych i istotnych treści. W związku z powyższym, skład orzekający uznał, że taka argumentacja towarzysząca powyższym zarzutom stanowiła jedynie polemikę z poglądami Sądu Wojewódzkiego a które Sąd I instancji nie tylko szczegółowo przedstawił, ale i przede wszystkim logicznie i prawidłowo uzasadnił. W związku z tym, skład orzekający uznał tę argumentacją za w pełni uzasadnioną i przejął ją jako własną.

Przechodząc natomiast do kwestii materialnoprawnych, stwierdzić należy, że zarzut obrazy art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez jego nie zastosowanie okazał się również chybiony. Zgodnie z tą regulacja prawną, przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ustępie 1 (dekretu warszawskiego) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Skoro zaś z niepodważonych skutecznie ustaleń faktycznych wynikało, że następcy prawni J.P. utracili faktyczną możliwość władania spornym gruntem przed dniem 5 kwietnia 1958 r. to skarżący – jako spadkobierca J.P. - nie mógł otrzymać odszkodowania za część terenu dawnej nieruchomości warszawskiej nr hip. [...], stanowiącego obecnie działkę nr [...], gdyż nie zostały w tym wypadku spełnione wszystkie przesłanki, wskazane w powyższym przepisie.

Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.