Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 546/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2021 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

Zaskarżoną przez R. M., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 9 lutego 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2021 r., znak: [...], o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 2020 r. Burmistrz Miasta odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem M. M.

Decyzją z dnia [...] 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Kolegium wskazało na błędną wykładnię prawa dokonaną przez organ pomocowy pierwszej instancji w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 oraz na niewyjaśnienie w przekonywujący sposób jednej z podstawowych przesłanek uprawniających do przyznania przedmiotowego świadczenia, tj. związku przyczynowo - skutkowego, pomiędzy koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem przez opiekuna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ pierwszej instancji nie zebrał żadnego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie, jaki był dotychczasowy przebieg aktywności zawodowej skarżącego oraz czy niepodejmowanie aktywności zawodowej ma związek z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Po ponownym rozpoznaniu i rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] 2021 r. znak: [...], Burmistrz Miasta odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem M. M., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 7 lipca 2003 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności na trwale ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność datuje się od maja 2000 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocowy pierwszej instancji wskazał, że wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, jednakże niepełnosprawność powstała w wieku 63 lat

i z tego powodu nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dodał, że wnioskodawca od dnia 8 maja 2006 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, którą zawiesił z dniem 1 lutego 2018 r., zatem w tym przypadku trudno jednoznacznie stwierdzić, że zawieszenie tejże działalności podyktowane było koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, zważywszy że po tej dacie, tj. od 3 kwietnia 2018 r. do 31 lipca 2019 r. skarżący pozostawał w zatrudnieniu. W związku z tym brak jest możliwości stwierdzenia bezpośredniego związku przyczynowego, pomiędzy rezygnacją przez ww. z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że opiekuje się zarówno ojcem jak i matką, która również ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Wskazał, że stan zdrowia ojca ulega pogorszeniu, dlatego też z uwagi na podjęcie opieki nad ojcem rezygnuje z zatrudnienia.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Kolegium powołało treść przepisów art. 17 i art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wskazało, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący wnioskiem z dnia 19 października 2020 r. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem M. M., który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 7 lipca 2003 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności na trwale ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność datuje się od maja 2000 r.

Na podstawie przedłożonych oświadczeń oraz telefonicznego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 listopada 2020 r. ustalono, że wnioskodawca nie zamieszkuje wspólnie z ojcem, aktualnie nie pracuje zawodowo ani nie prowadzi gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca mieszka wraz z żoną i córką w B, natomiast M. M. wraz z żoną, która posiada orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji na stałe, zamieszkuje w miejscowości D. Ojciec skarżącego jest osobą w podeszłym wieku (84 lata), po przebytym udarze, przeszedł zabieg wszczepienia bajpasów serca, pozostaje w stałym leczeniu kardiologicznym, wymaga stałego przyjmowania lekarstw, a jego stan zdrowia w ostatnim czasie uległ pogorszeniu. Większość czasu spędza w domu, ma problemy z chodzeniem i porusza się za pomocą laski. Z kolei matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną, choruje na nadciśnienie tętnicze i cukrzycę, ma zawroty głowy i nie jest w stanie zapewnić opieki nad M. M.

Z oświadczeń skarżącego wynika, że codziennie pozostaje w kontakcie telefonicznym z ojcem, przynajmniej cztery razy w tygodniu przyjeżdża do niego na około 5 godzin, robi zakupy, przygotowuje posiłki, sprząta w domu, przynosi węgiel i drewno, pali w piecu oraz załatwia wszelkie sprawy urzędowe. Pomaga także ojcu w utrzymywaniu higieny osobistej, przy kąpieli, goleniu oraz ubieraniu się.

Nadto z przedłożonych przez skarżącego w dniu 18 grudnia 2020 r. (w trakcie ponownie prowadzonego postępowania) dokumentów wynika, że ww. od dnia 8 maja 2006 r. prowadzi działalność gospodarczą, którą zawiesił począwszy od 1 lutego 2018 r. Następnie od 3 kwietnia 2018 r. do 31 lipca 2019 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w wymiarze pełnego etatu w A Sp. z o.o., a stosunek pracy uległ rozwiązaniu na skutek wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. Z kolei w oświadczeniu z dnia 18 grudnia 2020 r. wnioskodawca wskazał, że nie jest aktualnie zarejestrowany w PUP, do ubezpieczenia zdrowotnego jest zgłoszony "przy żonie", natomiast jego brat D. M., zamieszkuje w miejscowości D (w tej samej w której mieszka ojciec), lecz z racji wykonywanego zawodu nie jest w stanie sprawować należytej opieki nad rodzicami.

SKO podniosło, że organ pomocowy pierwszej instancji po raz kolejny dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i ponownie wydał rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną i z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zatem, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w takim stanie prawnym organ pierwszej instancji miał obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r, sygn. akt K 38/13, została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Zdaniem Kolegium, pomimo dokonania przez organ pomocy społecznej błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwestionowana decyzja odpowiada prawu, ponieważ wnioskodawca nie wykazał, aby zakres sprawowanej opieki nad ojcem uniemożliwiał mu w sposób zupełny podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżący oświadczył bowiem, że do ojca przyjeżdża 4 razy w tygodniu, zatem nie sprawuje nad nim codziennej stałej opieki, która uniemożliwiałaby mu podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet w niewielkim wymiarze.

Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w dwóch odmiennych stanach faktycznych. Pierwszy z nich ma miejsce wówczas, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy. Natomiast drugi występuje, gdy dana osoba w ogóle nie podejmuje zatrudnienia. Przy czym wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna w obydwóch tych przypadkach musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki nad osobą niepełnosprawną, co oznacza, że pomiędzy rezygnacją czy niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki musi istnieć bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu.

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, opierając się na orzecznictwie sądów administracyjnych, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści wskazanego przepisu wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Opieka stała ma być bowiem ciągła, nieprzerwana, codzienna, a w niektórych przypadkach wręcz całodobowa (zob. wyroki NSA: z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt l OSK 2454/11).

Nie kwestionując złego stanu zdrowia ojca skarżącego i konieczności pomocy przez wnioskodawcę (do czego zresztą skarżący, jako syn, jest zobowiązany zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym) Kolegium podkreśliło, że w okolicznościach sprawy samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również konieczność sprawowania opieki, nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Kolegium, większość deklarowanych przez skarżącego czynności związanych z opieką nad ojcem, to w przeważającej mierze zwykłe czynności dnia codziennego. Prowadzenie gospodarstwa domowego, w tym pranie, sprzątanie, robienie zakupów, czy realizacja recept nie stanowią czynności o charakterze nadzwyczajnym i nie świadczą o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki innej osoby. Stanowią zaś codzienną rutynę osób, w tym takich, które również pracują zawodowo. Z kolei konieczność zawożenia ojca na badania i wizyty lekarskie, czy "dzwonienie do lekarza po recepty" występuje zapewne raz na jakiś czas i również nie może stanowić przeszkody uniemożliwiającej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia.

Na poparcie swojego stanowiska Kolegium powołało orzecznictwo sądów administracyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący zarzucił Kolegium naruszenie przepisów:

1) art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez:

• rozpatrzenie i ocenę materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych prowadzący do przyjęcia, że czynności, które wykonuje skarżący, a są one bezpośrednio związane z opieką nad ojcem M. M. są niewystarczające do rezygnacji z podejmowania zatrudnienia;

• niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, że fakt sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a w związku z czym rezygnacji z zatrudnienia czy niepodejmowania innej pracy zarobkowej przez skarżącego jest niewystarczający i skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organ rozstrzygający w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony;

2) art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 ust. 1a pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, polegający na błędnym zinterpretowaniu wyników rodzinnego wywiadu środowiskowego wydając sprzeczne z tym wywiadem rozstrzygnięcie o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia rodzinnego;

3) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na jego niezastosowaniu w sytuacji, w której skarżący jako syn osoby, która posiada znaczny stopień niepełnosprawności znajduje się w kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który zrezygnował i nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad ojcem, spełnia przesłanki zarówno pozytywne określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz negatywne określone w ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez orzekające w tej sprawie organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona - syn, a opieka sprawowana jest nad ojcem M. M., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 7 lipca 2003 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności na trwale ze stwierdzeniem, ze niepełnosprawność datuje się od maja 2000 r.

Z powyższego wynika, że niepełnosprawność ojca skarżącego – M. M. - nie powstała przed ukończeniem 18 roku życia; nie powstała w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do 25 roku życia.

Zdaniem Sądu zasadnie podniosło orzekające w drugiej instancji SKO, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wskazanym wyrokiem z dnia z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności powoduje, że art. 17 ust. 1b ustawy od momentu wejścia w życie wskazanego wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić zatem do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

W ocenie Sądu, zgodzić się należało z Kolegium, że ten błąd organu pierwszej instancji nie mógł przekreślić trafności i zasadności podjętego przez ten organ rozstrzygnięcia.

Orzekające w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo bowiem uznało, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, tj. warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Trafna była ocena organów obydwu instancji, że skarżący nie wykazał związku przyczynowego między rezygnacją z pracy/niepodejmowaniem pracy, a koniecznością sprawowanej opieki nad ojcem.

Wskazać bowiem należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15).

Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością opiekowanej osoby, a więc koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności warunkujących jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1164/19; LEX nr 2763205). Podkreślić jednakże należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11).

Zdaniem Sądu, z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że sprawowana przez skarżącego opieka nad ojcem, z uwagi na rodzaj i czasokres czynności nie spełnia wymogów opieki o jakiej mowa we wskazanym powyżej przepisie. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, że skarżący nie pracuje zawodowo, nie posiada gospodarstwa rolnego, prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i córką. Ojciec skarżącego jest osobą schorowaną w podeszłym wieku, posiada znaczny stopień niepełnosprawności; przeszedł udar i zabieg wszczepienia bajpasów serca; pozostaje w stałym leczeniu kardiologicznym; wymaga stałego zażywania leków, a jego stan zdrowia uległ w ostatnim czasie pogorszeniu. Większość czasu spędza w domu, porusza się za pomocą laski.

Z oświadczeń skarżącego wynika, że codziennie pozostaje w kontakcie telefonicznym z ojcem, co najmniej cztery razy w tygodniu przyjeżdża do ojca na ok. 5 godzin, robi zakupy, przygotowuje posiłki, sprząta w domu, przynosi węgiel i drewno, pali w piecu i załatwia wszelkie sprawy urzędowe. Pomaga ojcu w utrzymaniu higieny osobistej (M. M. jest pampersowany), kąpieli, goleniu czy ubieraniu się, zawozi ojca na wizyty lekarskie , wykupuje leki, które następnie przygotowuje i podaje. Matka skarżącego ma 84 lata jest również osobą schorowaną z orzeczeniem o niepełnosprawności, cierpi na nadciśnienie tętnicze i cukrzycę i nie jest w stanie zapewnić odpowiedniej opieki mężowi.

Zasadnie zauważył organ odwoławczy, że z przedłożonych przez skarżącego w dniu 18 grudnia 2020 r. (w trakcie ponownie prowadzonego postępowania) dokumentów wynika, ze skarżący od dnia 8 maja 2006 r. prowadził działalność gospodarczą, którą zawiesił w dniu 1 lutego 2018 r. Następnie od dnia 3 kwietnia 2018 r. do dnia 31 lipca 2019 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w wymiarze pełnego etatu w A Sp. z o.o., a stosunek pracy został rozwiązany na skutek wypowiedzenia umowy przez pracodawcę. Skarżący nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, a do ubezpieczenia społecznego jest zgłoszony przy żonie.

W związku z tym przypomnieć należy, że z unormowania art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

W rozpoznawanej sprawie z ustalonego stanu faktycznego nie można jednak wywieść, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, zwłaszcza, iż opieki tej nie sprawuje codziennie. Również czynności, które wykonuje skarżący nie przekonały Sądu do przyjęcia stanowiska, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem rzeczywiście uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Powtórnie podkreślić należy, że wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Musi on wykazać, że rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawuje stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną oraz, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia.

Również w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19).

W konsekwencji podzielić należało stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym w niniejszej sprawie sprawowana przez skarżącego opieka nad niepełnosprawnym ojcem nie umożliwia skarżącemu podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet w niewielkim wymiarze. Już choćby te okoliczności, że skarżący przyjeżdża do ojca cztery razy w tygodniu na kilka godzin, potwierdzają, że skarżący nie sprawuje nad ojcem codziennej i stałej opieki w rozumieniu przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkującej przyznanie tego świadczenia.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu. Nie można więc organom zarzucić skutecznie naruszenia przepisów postepowania – artykułów 7, 77 § 1, i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę w sposób prawidłowy dokonał wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i zastosował je w przedmiotowej sprawie. Nie dopatrzył się więc naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Wobec tego skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.