Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 617/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a)
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 23, art. 27, art. 128, art. 130, art. 133 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 134 par.1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 2 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.) oraz art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm., powoływana także jako ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...], orzekającej o odmowie przyznania B. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem.

W toku postępowania ustalono, iż w dniu 9 marca 2012 roku skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem. Do powyższego wniosku strona dołączyła m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] zaliczające W. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym orzeczenie wydane zostało na okres do dnia 30 września 2012 roku.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji, na podstawie art.104 K.p.a. oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 ppkt a), art. 20 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także art. 7 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o zmianie ustawy - Kodeks Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U., nr 237, poz. 1654), jak również Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2005r., nr 105, poz. 881 ze zm.), odmówił B. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na męża W. K.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje uprawnionemu z tytułu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Następnie organ I instancji podkreślił, iż oprócz przesłanek pozytywnych warunkujących prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustawa o świadczeniach rodzinnych wprowadziła też okoliczności wyłączające przyznanie omawianego prawa, o czym stanowi art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem osoba wymagająca opieki nie może pozostawać w związku małżeńskim. Zdaniem organ przepisy prawa określające warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego i zasady jego wypłaty zostały sformułowane przez ustawodawcę w sposób, kategoryczny i jednoznaczny nie przewidując żadnych wyjątków i nie dając możliwości uznania administracyjnego.

Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła B. K., która podkreśliła, iż mąż wymaga całodobowej opieki, nie chodzi, z trudem porusza się na wózku inwalidzkim. Podniosła, iż jej niepełnosprawny mąż nie ma innej osoby, która mogłaby sprawować taką opiekę, a ona sama nie ma w związku z tym możliwości podjęcia pracy.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, stojąc na stanowisku, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu odwoławczego powołany przepis jest przesłanką negatywną, która determinuje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie przez odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jednoznacznie wskazuje, iż w przypadku gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, iż mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, gdzie prezentowany był pogląd, iż przy stosowaniu wyżej wymienionego przepisu trzeba odwołać się do wykładni celowościowej i systemowej nie zaś jego literalnej wykładni, gdyż pozostaje ona w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona małżeństwa i dobra rodziny (art. 18 i art. 71 Konstytucji RP) oraz równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) - m.in. wyroki WSA w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2011 roku, sygn. akt USA/Ol 456/11, publ. LEXnr 989608 oraz z dnia 18 lutego 2011 roku, sygn. akt IISA/Ol 1023/10, WSA w Gliwicach z dnia 10 lutego 2011 roku, sygn. akt IV SA/Gl 394/10, publ. LEX nr 957357 - to jednak uznało, iż stanowisko zawarte w powyższym orzecznictwie dotyczyło spraw prowadzonych przed nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 roku., z wyjątkiem art. 1 pkt 6, który wszedł w życie z dniem 14 października 2011 roku. Ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 205, poz. 1212) zmienione zostało bowiem m.in. brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy w ten sposób, iż ustawodawca wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, ze zm., w skrócie K.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, zastrzegając przy tym (czego nie było w poprzednim brzmieniu ustawy) iż wyjątek stanowią osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto nowelizacja objęła również art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy wskazując, iż świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, dodając zastrzeżenie ( czego nie było w poprzednim brzmieniu ustawy) "... chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności...".

Wobec powyższego organ odwoławczy podkreślił, iż ustawodawca nie pozostawił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uznaniu organów administracji, lecz uzależnił je od spełnienia przesłanek określonych w powoływanej ustawie. Przyczyną odmowy świadczenia jest okoliczność, iż osoba wymagająca sprawowania opieki pozostaje w związku małżeńskim, ponadto osobą wnioskującą o przyznanie powyższego świadczenia jest małżonek osoby wymagającej opieki.

Następnie Kolegium wyjaśniło, iż kwestię obowiązku alimentacyjnego określa ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Stosownie do treści art. 128 powołanej ustawy obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo, (art. 617 § 1 i 2 K.r.o.). Kolegium podniosło również, iż obowiązek alimentacyjny nie jest tożsamy z obowiązkiem przyczyniania się do kosztów utrzymania rodziny, o którym stanowi art. 27 K.r.o., zgodnie z którym oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem organu odwoławczego ustawodawca w jednoznaczny sposób wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast strona jako małżonek osoby wymagającej opieki nie należy do kręgu osób uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do sądu administracyjnego wniosła B. K., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. Podkreśliła, iż spełnia warunki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w ww. przepisie. Ponownie podkreśliła, iż rezygnuje z zatrudnienia wobec ciągłej opieki nad mężem, a nie ma innej osoby, która mogłaby tę opiekę sprawować.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 P.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie zasadniczym problemem, który wymaga rozstrzygnięcia jest kwestia wyjaśnienia, czy na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) skarżącej przysługuje uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad niepełnosprawnym mężem. W ocenie organów orzekających w sprawie świadczenie to wnioskodawcy nie przysługuje, z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), który wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że małżonek tej osoby również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Nie ulega wątpliwości, że okoliczności faktyczne ustalone w przedmiotowej sprawie są bezsporne i nie są kwestionowane przez żadną ze stron. Bezsprzecznie skarżąca B. K. sprawuje opiekę nad swoim niepełnosprawnym mężem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgromadzone dokumenty potwierdzają również fakt rezygnacji skarżącej z zatrudnienia.

Następnie należy zauważyć, iż powyższe zagadnienie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem w celu uzyskania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego było już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, m.in. w wyrokach: WSA w Łodzi z dnia 6 listopada 2008r., sygn. akt II SA/Łd 814/08; WSA w Łodzi z dnia 20 sierpnia 2009r., sygn. akt II SA/ Łd 223/09; WSA w Łodzi z dnia 15 czerwca 2010r., sygn. akt II SA/Łd 394/10; WSA w Łodzi z dnia 7 października 2010r., sygn. akt II SA/Łd 501/10, WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012r., sygn. akt II SA/Ol 1032/11; WSA w Gdańsku z dnia 16 lutego 2012r., sygn. akt III SA/Gd 42/12; WSA w Rzeszowie z dnia 27 marca 2012r., sygn. akt II SA/Rz 85/12; WSA w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2012r., sygn. akt II SA/Łd 216/12; WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012r., sygn. akt I SA/Wa 284/12, a także w wyrokach NSA: z dnia 26 marca 2010r., sygn. akt I OSK 1699/10; z dnia 12 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 1105/09; z dnia 20 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 115/10 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela zaprezentowany w tych wyrokach pogląd prawny, który jest odmienny od stanowiska organu wyrażonego w przedmiotowej sprawie,

W rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu;

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności

Natomiast stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ww. ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wykładnia językowa przytoczonej normy prawnej zastosowana przez organy obydwu instancji prowadzi do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad mężem nie przysługuje skarżącej B. K. (nielegitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), ponieważ pozostawanie w związku małżeńskim, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyklucza prawną możliwość jego przyznania.

Powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1 ustawy w pierwotnym brzmieniu przewidywał, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższym unormowaniem korespondowała ściśle regulacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, zgodnie z którą świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Takie rozwiązanie normatywne wynikało z faktu, że ustawa Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 133 § 1 i 2 stanowi, że obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka istnieje do czasu, w którym dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje w niedostatku). Z kolei obowiązek alimentacyjny między małżonkami, bądź też obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 K.r.o.). Zatem zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagającą opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc z tą chwilą obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził następnie na współmałżonka, który w świetle regulacji art. 27 K.r.o. miał od tego momentu obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny.

W wyroku z dnia 18 lipca 2008r., w sprawie o sygn. akt P 27/07 (OTK - A 2008/6/107) Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż stricte gramatyczna wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych jest sprzeczna z zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji R.P. Tym samym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P. W motywach wspomnianego wyroku Trybunał podkreślił, że wprawdzie orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale do organów stosujących przepisy tej ustawy należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności zaskarżonego art. 17 ust. 1 ustawy w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał zwrócił szczególną uwagę na znaczenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy dla sprawy, w której zapadł powyższy wyrok, a w którym to stanie faktycznym o świadczenie pielęgnacyjne wystąpił analogicznie, jak w sprawie niniejszej – współmałżonek. Redakcja pytania prawnego, skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego, ograniczona jedynie do przepisu art. 17 ust. 1 ustawy, uniemożliwiła Trybunałowi zajęcie stanowiska odnośnie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), tym niemniej końcową wypowiedzią Trybunał zasygnalizował istotę problemu i wprost zauważył, że to organ orzekając w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad współmałżonkiem musi "ocenić skutek stwierdzenia niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy" w dawnym brzmieniu.

W konsekwencji powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. przepisem art. 1 pkt 8 lit. a) ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 233, poz. 1456), art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych został znowelizowany w ten sposób, że od dnia 1 stycznia 2009r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka ( ... ). Co istotne, nowelizacja nie dotyczyła przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, który nie nasuwał wątpliwości w związku z pierwotnym brzmieniem art. 17 ust. 1. Obecnie zaś występuje sytuacja, w której przy zastosowaniu wykładni językowej art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, uwzględnionej przez organy orzekające w tej sprawie, świadczenie pielęgnacyjne na rzecz współmałżonka nie będzie przysługiwało, chyba że w rachubę wejdzie wykładnia systemowa i celowościowa, zgodna w istocie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, w myśl której świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznane na rzecz współmałżonka, jeśli zostaną spełnione pozostałe przesłanki, warunkujące – co do zasady – możliwość ubiegania się o ten rodzaj świadczenia.

W ocenie Sądu, obowiązek opieki nad członkiem rodziny, jakim jest małżonek, nie może być wywodzony wyłącznie wprost z obowiązku alimentacyjnego, przewidzianego w normach K.r.o., a w szczególności z art. 128, który stanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Rzeczony obowiązek wynika także z regulacji art. 23 i 27 K.r.o., które stanowią, że małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli oraz, co istotne, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć także pomoc w przypadku choroby. O ile faktem jest, że ustawodawca nie posłużył się dla regulacji wzajemnych obowiązków między małżonkami expressis verbis pojęciem obowiązku alimentacyjnego, to zdaniem Sądu, przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego należy stosować bądź wprost, bądź w drodze analogii także w przypadku rozważania wzajemnych obowiązków między małżonkami, w tym do obowiązku opieki na chorym, niepełnosprawnym małżonkiem.

W ocenie Sądu, zastosowana przez organy administracyjne literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wyklucza prawną możliwość przyznania świadczenia osobie sprawującej opiekę nad małżonkiem, w kontekście przywołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a w szczególności uregulowań zawartych w ustawie zasadniczej, nie podlega aprobacie. Niweczy bowiem skutki wspomnianego orzeczenia w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na to, iż ustawą z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 205, poz. 1212) znowelizowano ustawę o świadczeniach rodzinnych, jednakże dokonana w art. 1 pkt 6 lit a) i b) ustawy zmieniającej nowelizacja poszczególnych przepisów art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w żaden sposób nie doprowadziła do odmiennego od zaprezentowanego wyżej rozumienia zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem. Innymi słowy wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonywana przez sądy administracyjne w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie straciła na znaczeniu, a organy administracji nadal są nią związane.

Prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji zobligowany będzie dokonać wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z poszanowaniem konstytucyjnej zasady równości, tak aby umożliwić najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych, stosownie do przywołanych wyżej motywów.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

j.m.