Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 1907/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Protokolant Magdalena Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 3 września 2004 r. sprawy ze skargi A. B. i Z.B. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] zł ) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Urząd Skarbowy w W. określił Z. i A. B. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w wysokości [...] zł.

Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 207, art. 21 § 3 i art. 47 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 45 ust. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 1993 r., nr 90, poz. 416 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny, wyjaśniając w szczególności, iż podatnik zaniżył dochód osiągnięty z działalności gospodarczej o kwotę [...] zł w związku ze sprzedażą autobusu marki [...] o nr rej. [...] . Ustalono w tym zakresie, że przedsiębiorstwo Z. B. dokonało w dniu [...] 1999 r. sprzedaży przedmiotowego autobusu do firmy powiązanej – Spółki Cywilnej "A" ( której właścicielami byli Z. B. i jego syn A. B.) za kwotę [...] zł ( rachunek uproszczony nr [...]).

Jednakże, w trakcie przeprowadzonej kontroli w Spółce Cywilnej "A" stwierdzono, iż autobus ten został następnie odsprzedany przez tą Spółkę w dniu [...] r. ( tj. 11 dni od daty zakupu) za kwotę [...] zł netto ( VAT – [...] zł) – J.S. – prowadzącemu firmę "B" w L..

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył także wyjaśnienia złożone przez podatnika, z których wynikało, iż autobus został przez niego zakupiony w 1995 r. za kwotę [...] zł. Z. B. uważał więc, iż sprzedaż tego pojazdu po upływie 4 lat za kwotę [...] zł było "dobrym interesem" . Z kolei sprzedaż autobusu przez Spółkę "A" za kwotę [...]zł brutto podyktowana była, jego zdaniem, przeprowadzonym remontem. Ponadto z oświadczenia złożonego przez A. B. wynikało, że remont autobusu został przeprowadzony we własnym zakresie i polegał na naprawie lakierniczej, usunięciu wycieków z silnika, skrzyni biegów, mostu napędowego, regulacji hamulców i innych drobnych napraw. Szacunkową wartość remontu A. B. określił na kwotę [...] zł ( nie przedłożono jednak żadnych dowodów potwierdzających fakt, że Spółka poniosła koszty naprawy tego autobusu).

Urząd Skarbowy dodatkowo zwrócił uwagę, iż w 1999 r. "C" – Z.B., dokonało również sprzedaży dwóch innych autokarów o podobnych parametrach dla innych podmiotów nie powiązanych kapitałowo, rodzinnie czy majątkowo. W wyniku porównania cen sprzedaży autokarów dla podmiotów nie związanych z firmą Z.B. z ceną zastosowaną przy sprzedaży autobusu dla firmy "A" stwierdzono znaczne rozbieżności tj.

- w dniu [...] 1999 r. przedsiębiorstwo Z. B. sprzedało autokar [...] (rok prod. [...]) za kwotę [...] ( przy czym autobus ten został nabyty w 1995 r. za [...]zł),

- w dniu [...] 1999 r. przedsiębiorstwo podatnika dokonało sprzedaży autobusu [...] ( rok prod. [...] ) za kwotę [...] zł ( autobus ten został nabyty w 1995 r. za [...] zł).

Mając powyższe na uwadze, organ pierwszej instancji wskazał, iż dochód ze sprzedaży autobusu marki [...] o nr rej. [...] oszacowano stosując metodę ceny odsprzedaży zgodnie z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników (Dz. U. Nr 128, poz. 833 z 1999 r.).

W konsekwencji dochód z opisanej wyżej transakcji ustalono biorąc pod uwagę przychód w wysokości [...] zł uzyskany przez Spółkę A" Z. B.i A. B. ze sprzedaży przedmiotowego autobusu dla podmiotu niepowiązanego. Organ nie przyjął, jako wiarygodnego dowodu w sprawie, wyjaśnień podatnika i oświadczenia A. B. o remoncie autobusu wobec braku dowodów potwierdzających jego przeprowadzenie.

Ponadto Urząd Skarbowy stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...] zł poprzez zaliczenia do kosztów wydatków w kwotach [...] zł i [...] zł, wynikających z pisemnego oświadczenia podatnika z dnia [...] i [...] 1999 r. o zakupie części do autobusów na giełdzie samochodowej w dniu [...] i [...] 1999 r. Organ zwrócił uwagę, iż powyższe transakcje nie potwierdzone zostały odpowiednimi dowodami księgowymi ( fakturami, rachunkami, umowami kupna ), które zawierałyby dane sprzedawcy i byłyby przez niego potwierdzone. Urząd Skarbowy powołał się w tym zakresie na przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości ( Dz. U. Nr 121, poz. 591) opisujący jakie dane powinien zawierać dowód księgowy.

Organ podatkowy wskazał też na zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...] zł z tytułu ubezpieczeń pojazdów poprzez zaliczenie do kosztów opłat dotyczących roku 2000. W tym zakresie powołano się na przepis art. 22 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z którego wynika, że u podatników prowadzących księgi rachunkowe ( handlowe ) koszty uzyskania przychodów objętych tymi księgami potrącane są tylko w roku podatkowym, którego dotyczą.

W odwołaniu od tej decyzji A. B. stwierdziła, iż dokonywana na giełdzie sprzedaż nie potwierdzana rachunkami powinna być zwalczana, lecz nie wyłącznie w sposób obciążający podatnika. Wskazała też poniesione przez Spółkę wydatki na remont autobusu, co czyni bezpodstawnym opodatkowanie kwoty [...] zł.

Pełnomocnik Z. B. podniósł natomiast w odwołaniu, iż niewłaściwie ustalono stan faktyczny sprawy w zakresie sprzedaży autobusu. Zwrócił uwagę na zły stan techniczny pojazdu i potrzebę przeprowadzenia jego remontu. Te okoliczności uzasadniały, jego zdaniem, wyższą cenę przy kolejnym zbyciu autobusu, na którą ponadto składały się też inne koszty poniesione w celu sprzedaży ( ogłoszenia, negocjacje, spisanie umowy, ryzyko handlowe). Pełnomocnik strony wskazał na potrzebę przesłuchania w charakterze strony Z. B. oraz kierowców i mechaników u niego zatrudnionych jak i A. B., na okoliczność przeprowadzenia remontu.

Ponadto pełnomocnik Z. B. zwrócił uwagę, iż oświadczenia podatnika o dokonanej na giełdzie transakcji posiadały cechy dowodu zastępczego, dokumentującego dokonanie operacji gospodarczej.

Izba Skarbowa w K. nie uwzględniła odwołania i decyzją z dnia [...] 2003 r. nr [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, iż nie przyjęto jako dowodu w sprawie wyjaśnień podatnika oraz oświadczenia A. B. o przeprowadzeniu remontu autobusu, gdyż nie przedłożono dowodów potwierdzających, że faktycznie został taki remont wykonany. Organ zwrócił też uwagę, iż wyjaśnienia tych osób pozostają ponadto w oczywistej sprzeczności z treścią polisy ubezpieczeniowej ( AC Nr [...]), z której wynika, że oględzin pojazdu dokonano w dniu [...] 1999 r. i jego stan techniczny określono jako "dobry". Wskazano przy tym na sumę ubezpieczenia odpowiadającą kwocie [...] zł.

Izba Skarbowa odnosząc się do kwestii zastępczego dowodu księgowego podniosła, iż zgodnie z art. 20 ust. 3 pkt 3 ustawy o rachunkowości, dowód taki może być podstawą zapisów w księgach rachunkowych do czasu otrzymania zewnętrznego obcego dowodu źródłowego i tylko w sytuacji przewidzianej w art. 20 ust. 4 tej ustawy, tj. w przypadku uzasadnionego braku możliwości uzyskania zewnętrznych obcych dowodów źródłowych. Organ podkreślił w konsekwencji, iż w omawianym przypadku nie zaistniały żadne z wymienionych przesłanek do uznania, że podstawę zapisów w księgach mogą stanowić oświadczenia Z. B. o zakupie na giełdzie części samochodowych. Ponownie wyjaśniono, iż dowody te nie wskazują danych sprzedawcy ani też nie zawierają jego podpisu, natomiast podnoszona przez podatnika okoliczność, że "sprzedający nie chciał się wylegitymować" nie może jeszcze uzasadniać brak możliwości uzyskania zewnętrznych obcych dowodów źródłowych. Organ uznał przy tym, iż powyższe okoliczności wywołują wątpliwości co do prawdziwości dokumentowanych zdarzeń, których nie mogło rozwiać wnioskowane przesłuchanie podatnika w charakterze strony.

Ustosunkowując się do zarzutu nie uznania za koszty uzyskania przychodów kwoty [...] zł ( odnoszącej się do roku podatkowego 2000) Izba Skarbowa stwierdziła, iż w rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że część wydatków na ubezpieczenie dotyczy roku podatkowego 2000, a zatem nie mogą być potrącone w roku ich poniesienia. Kontynuując ten wątek organ wyjaśnił, że nie zachodzi w tym przypadku przesłanka z art. 22 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dopuszczająca potrącenie także kosztów uzyskania przychodów poniesionych w latach poprzedzających rok podatkowy, lecz dotyczących przychodów roku podatkowego oraz określone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania, które nie zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego, chyba że zarachowanie ich nie było możliwe.

Decyzję tę pełnomocnik A. i Z. B. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem, zarzucając:

- niewłaściwe zastosowanie i błędną interpretację przepisów art. 22 ust. 4 i 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

- błędne przyjęcie, że organ podatkowy pierwszej instancji ustalił dochód podatnika tylko i wyłącznie w oparciu o metodę odsprzedaży przewidzianą art. 25 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,

- błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów przez podatników,

- błędną interpretację przepisu art. 20 ust. 4 ustawy o rachunkowości,

- błędne przyjęcie, że organ podatkowy pierwszej instancji nie naruszył przepisu art. 122, art. 180 i 188 Ordynacji podatkowej, określających zasady zapewnienia czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania i dążenia do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik strony skarżącej powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniach. Przekonywał w pierwszej kolejności, że wydatki na wykup obowiązkowych polis ubezpieczeniowych autokarów zostały poniesione w 1999 r. i dotyczyły tego właśnie roku. Sytuacja, w której okres ubezpieczenia kończy się w roku następnym, nie oznaczała jeszcze – jego zdaniem – że wydatek ten nie jest w całości kosztem uzyskania przychodu w roku poniesienia wydatku. Wniosek ten oparł na stwierdzeniu, że przepisy prawa podatkowego nie określają zasady proporcjonalnego dzielenia wydatków na poszczególne lata, miesiące czy dni.

Następnie pełnomocnik strony zarzucił organom podatkowym, iż nie wykazały aby sprzedaż przedmiotowego autobusu odbiegała od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia ( tj. w P. lub w okolicy w [...] 1999 r.). Przekonywał o celowości uwzględnienia kosztów remontu autobusu, który po sezonie ([...] – [...]) musiał być poddany remontowi. Wyjaśnił, iż w interesie właściciela autobusu nie leżało podawanie niskiej jego wartości dla celów ubezpieczenia.

W dalszym ciągu pełnomocnik podatników kwestionował nie uznanie za koszty uzyskania przychodów wydatków na zakup części zamiennych do autobusów dokonanych na giełdzie samochodowej. Wyraził zapatrywanie, iż złożenie przez Z. B. pełnych ( a nie tylko informacyjnych ) wyjaśnień w tym zakresie pozwoliłoby na udowodnienie przeprowadzenia omawianych transakcji.

Ponadto strona skarżąca wskazała na naruszenie przepisów art. 122, art. 180 i art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Wskazał na kluczowe znaczenia wyjaśnień podatnika i wnioskowanego świadka, którzy – wbrew twierdzeniu organów podatkowych – w sposób spójny opisywali uszkodzenia remontowanego pojazdu. Zwrócono też uwagę, iż odnotowany w polisie ubezpieczeniowej stan techniczny "dobry" nie wyklucza przez to istnienia usterek w takim pojeździe.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organów podatkowych. Polemizując z zarzutami skargi Izba Skarbowa dodatkowo wyjaśniła, iż mający zastosowanie w niniejszej sprawie przepis art. 25 ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie wymaga, aby ogólnie stosowane warunki w czasie i miejscu wykonywania świadczenia kształtowane były przez inne podmioty gospodarcze. Wzmiankowane warunki mogą być zatem ustalone, jak wywodził dalej organ, na podstawie cen stosowanych przez dany podmiot w transakcji z podmiotami niezależnymi.

Izba Skarbowa uznała za bezzasadne zarzuty strony skarżącej o naruszeniu zasad postępowania podatkowego. Organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z przepisem § 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 10 października 1997 r., przy ustalaniu wartości rynkowej przedmiotu transakcji oraz określaniu na tej podstawie dochodu podatnikom zapewniono czynny udział w sprawie w każdym stadium postępowania. Jednakże, w ocenie organu, w tej sprawie skarżący nie skorzystali z tej możliwości. Z. B. ograniczył się do wyjaśnienia, iż "autobus sprzedany firmie "A" był w złym stanie technicznym, wyeksploatowany i sprzedający nie przeprowadził w nim przed sprzedażą wymaganego remontu" oraz stwierdzenia, iż autobus posiadał "zużyte opony i zepsutą klimatyzację", dodając równocześnie, że wyjaśnienia w zakresie kosztów remontu dowody w tym zakresie złoży wspólnik – A. B.. Tymczasem, jak wywodził dalej organ odwoławczy, dowody dotyczące przeprowadzonego remontu nie zostały przedłożone. Izba Skarbowa wyraziła przekonanie, że podatnik celowo ułożył swoje stosunki faktyczne i prawne z podmiotem powiązanym – Spółką Cywilną "A" , której był wspólnikiem wraz ze swoim synem A., w taki sposób, aby uchylić się od obowiązku podatkowego czyli korzystając z przysługującej mu wolności gospodarczej działał w złej intencji, zmierzając do obejścia przepisów prawa podatkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) sprawy, których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga jest uzasadniona jedynie w zakresie dotyczącym określenia dochodu ze sprzedaży samochodu marki [...] nr rej. [...].

Istota problemu podmiotów powiązanych w sensie podatkowym sprowadza się do oceny wykorzystania powiązań w celu niewykazania dochodów albo wykazania dochodów niższych od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały. Taki skutek może być osiągnięty wówczas, gdy z uwagi na status danego podmiotu, jako podmiotu powiązanego, zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty.

W art. 25 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. z 1993 r., nr 90, poz. 416 z późn. zm.) przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym gdy spełniona zostanie przesłanka niewykazywania dochodów albo wykazywania dochodów niższych od oczekiwanych, istnieje obowiązek ustalania dochodów danego podmiotu oraz należnego podatku bez uwzględnienia warunków wynikających z powiązań istniejących pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Ze sformułowania "określa się" i dalej "określa się w drodze oszacowania" ( art. 25 ust. 1 oraz ust. 2) wynika, że nie jest to możliwość, ale obowiązek działania organu podatkowego. Jednocześnie przepisy ustalają nie tylko metodę szacunku, ale także kolejność ich stosowania. Jest ona następująca:

- porównywalna cena niekontrolowana,

- cena odsprzedaży,

- rozsądna marża ("koszt plus").

Jeżeli nie jest możliwe zastosowanie żadnej z tych metod, należy stosować metodę zysku transakcyjnego.

W przedmiotowej sprawie strona skarżąca generalnie nie kwestionuje istnienia związku gospodarczego ze Spółką "A", o którym mowa w powołanym przez organy podatkowe przepisie art. 25 ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Spór, jaki toczą strony w sprawie, dotyczy prawidłowości zastosowanej przez organy podatkowe metody szacunku. Przyznać zatem należy rację stronie skarżącej, że obliczenie dochodu ze sprzedaży autobusu w oparciu o metodę odsprzedaży budzi zastrzeżenia.

W sytuacji więc, gdy organy podatkowe uznały metodę odsprzedaży za odpowiednią metodę szacunku – to zwrócić należy uwagę, iż metoda ta polega na obniżeniu ceny określonej w transakcji danego podmiotu z podmiotem niezależnym

( dotyczącej dóbr lub usług nabytych uprzednio przez dany podmiot od podmiotu z nim powiązanego ) o marżę odsprzedaży. Marże ceny ustala się poprzez odniesienie do poziomu marży, jaką ten sam podmiot stosuje w porównywalnych transakcjach zawieranych z podmiotami niezależnymi lub przez odniesienie do marży stosowanej w porównywalnych transakcjach przez podmioty niezależne. Tak ustalona cena może być uważana za cenę rynkową określoną w transakcji danego podmiotu z podmiotem z nim powiązanym.

Tymczasem organy podatkowe obu instancji, oprócz powoływania jak i przytaczania treści przepisu art. 25 ust. 1 – 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników nie wyjaśniły, czy w przedmiotowej sprawie powyższa marża została ustalona i odliczona od ceny określonej w transakcji z podmiotem niezależnym.

Zważyć przy tym należy, że słusznie twierdzą organy podatkowe, iż brak jest podstaw do uznania nieudokumentowanych wydatków związanych z naprawą pojazdu za okoliczności uzasadniającą powstanie rozbieżności w cenie sprzedawanego dwukrotnie pojazdu ( zresztą w odstępie zaledwie kilkunastu dni). Jednakże, odnieść się trzeba do kwestii innych "wydatków bezpośrednich i pośrednich, jakie poniósł podmiot w związku z transakcją" ( § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Uszło uwadze Izby Skarbowej, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącego wskazał m.in. na "koszty poniesione w celu sprzedaży tj. ogłoszenia, negocjacje, spisanie umowy, ryzyko handlowe..." Koniecznym jest zatem wyjaśnienie czy tego rodzaju wydatki miały miejsce i czy związane były (po średnio lub bezpośrednio ) z transakcją kupna – sprzedaży autobusu [...] o nr rej. [...]. W sytuacji bowiem ustalenia poniesienia takich czy innych ( wskazanych przez stronę ) wydatków, obliczenie marży ceny odsprzedaży będzie konieczne. W przeciwnym wypadku, na organie podatkowym ciąży obowiązek wykazania, iż marża ceny odsprzedaży była faktycznie zerowa ( a taką, jak należy domniemywać, ustalono w tej sprawie). Jest to jedyne uchybienie organów podatkowych, gdyż ocena dowodów z zeznań podatnika i oświadczeń jego

syna A., analiza treści polisy ubezpieczeniowej czy też odwołanie się do transakcji podatnika podobnymi pojazdami – nie budzi wątpliwości i nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 191 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie stanowiska Izby Skarbowej w tym zakresie ( bez potrzeby jego przytaczania ) jest wyczerpujące i logiczne.

Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zasadnie więc organy podatkowe nie uznały za koszty uzyskania przychodów kwoty [...] zł odnoszącej się do roku podatkowego 2000. Wyjaśnić w tym zakresie należy, iż koszty uzyskania przychodów mogą być potrącane tylko w określonym czasie, wskazanym przepisami prawa. Ogólna zasada prawna w tym względzie stanowi, że koszty uzyskania przychodów są potrącane tylko w roku podatkowym, w którym zostały poniesione ( art. 22 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Jednocześnie ustawa podatkowa określa odstępstwa od powyższej zasady. Istnieje też możliwość uznania za koszty uzyskania przychodów danego roku podatkowego nie tylko kosztów poniesionych, ale wszystkich kosztów, które danego roku dotyczą. Nie jest natomiast możliwe ich potrącenie w roku, w którym je poniesiono, jeśli rok ten nie jest jednocześnie "rokiem, którego dotyczą" ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1997 r. I SA/Ka 354/96 Wyd. Lex nr 30869).

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące nie uznania za koszty uzyskania przychodów wydatków na zakup części zamiennych do autobusów, dokonane na giełdzie samochodowej. Słusznie bowiem twierdzą organy podatkowe, że dla celów podatkowych tylko konkretne zdarzenie gospodarcze, należycie udokumentowane może stanowić przesłankę ustalenia podstawy opodatkowania. Tymczasem, oświadczenia podatnika o dokonaniu zakwestionowanych transakcji na giełdzie, nie spełniają wymogów stawianych dla dowodu księgowego przez ustawę z dnia 29 kwietnia 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. Nr 121, poz. 591 z późn. zm.). Oświadczenia te nie mogą być również uznane za księgowy dowód zastępczy, gdyż nie wskazują danych sprzedawcy, ani też nie zawierają jego podpisu, a odmowa wylegitymowania się przez sprzedającego – nie może uzasadniać braku możliwości uzyskania zewnętrznego obcego dowodu źródłowego ( zgodnie z art. 20 ust. 3 pkt 3 cyt. ostatnio ustawy). Zauważyć przy tym należy, iż w obecnych warunkach rynkowych podatnicy nie pozostają bez wyboru i nie są zmuszani do dokonywania zakupów jedynie na giełdach samochodowych, gdzie narażeni są na wątpliwości co do legalności takich transakcji. Ma to istotne znaczenie w sytuacji, gdy prawo podatkowe nakazuje rzetelne prowadzenie ksiąg handlowych dokumentujących koszty uzyskania przychodów, które przecież obniżają dochód podlegający opodatkowaniu.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia, uwzględniono wniosek strony o zwrot kosztów postępowania sądowego ( art. 200 cyt. ustawy). Na koszty te składa się kwota : uiszczonego wpisu od skargi ([...] zł), wynagrodzenia dla pełnomocnika strony ([...] zł) oraz znaczków opłaty skarbowej związanych z udzielonym pełnomocnictwem ([...] zł). Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 152 tej ustawy orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.