Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 101/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-05-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata
*Umorzono postępowanie w zakresie wniosku/postępowanie wpadkowe
Powołane przepisy: article: art. 161 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 258 par. 3 i art. 239 pkt 1 lit. a i art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie w przedmiocie załatwienia podania z dnia 20 sierpnia 2013 r. dotyczącego weryfikacji decyzji Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr 1 MOPS we W. z dnia [...] nr [...] postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 września 2014 r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego tego wniosku.

Skarżący na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu ze względu na zmienione okoliczności sprawy podyktowane względami procesowymi. W tym celu Sąd postanowił odroczyć rozprawę.

Po rozpoznaniu tego wniosku referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu tego postanowienia referendarz stwierdził, że prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek.

Tak zaś należy oceniać np. działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie.

Na poparcie tego stanowiska referendarz sądowy dokonał analizy liczby spraw wszczętych skargami i wnioskami skarżącego i charakteru wydanych rozstrzygnięć wydanych przez Sąd.

Z analizy tej wynika, że skarżący w okresie od 2009 r. do 2014 r. wniósł do Wydziału IV tut. Sądu 456 skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe, przy czym w okresie od 2009 r. do 2013 r. liczba skarg wyniosła 207 skarg, a w maju 2014 r. 407, zaś w listopadzie liczba skarg i wniosków wszczynających postępowanie wyniosła 431 spraw, a grudniu 2014 r. 456 spraw.

W 2014 r. około 95 skarg zostało odrzuconych, 17 oddalonych, w 2 sprawach umorzono postępowanie sądowe i w 2 sprawach oddalono wnioski wszczynające postępowanie sądowe, a jedną sprawę przekazano według właściwości do innego sądu.

Natomiast w okresie od 2009 r. do 2013 r. w 116 sprawach skarga została odrzucona, zaś w 9 sprawach zostało umorzone postępowanie sądowe. W 13 sprawach oddalono skargę, zaś w jednej sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 98/10 uchylono decyzję organu I i II instancji. Dodatkowo w tym okresie trzech sprawach skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny.

W listopadzie 2014 r. liczba zarejestrowanych wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika wyniosła 240 wniosków.

W 2014 r. 106 wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostawiono bez rozpoznania na podstawie z uwagi np. na nieuzupełnienie jego braków poprzez złożenie wniosku na wymaganym urzędowym formularzu lub np. nie sprecyzowanie w jakiej sprawie żądane jest prawo pomocy. Natomiast 45 wniosków o przyznanie prawa pomocy zostało oddalonych postanowieniami Sądu z uwagi na nadużycie prawa pomocy, a w 37 sprawach odmówiono przyznania prawa pomocy postanowieniem referendarza z uwagi na nadużycie tego prawa. Ponadto w 2014 r. w 40 sprawach poinformowano skarżącego pismem referendarza sądowego, że jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy, a w 39 sprawach umorzono postepowanie wszczęte takim wnioskiem.

W okresie od 2009 r. do 2013 r. m. in. w 27 sprawach przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W większości spraw wyznaczony z urzędu adwokat składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom.

Skarżący złożył również w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia kończącego postępowanie zostały odrzucone, ponieważ nie zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnioski o wykładnię orzeczeń zostały załatwione odmownie lub też dodatkowo umorzono postępowanie wszczęte kolejnymi wnioskami w tym przedmiocie. We wszystkich sprawach odmówiono wstrzymania wykonania orzeczenia.

Ponadto skarżący wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w Gliwicach, w Opolu, skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu.

Skarżący wniósł również w 2014 r. szereg skarg o wznowienie postępowania sądowego.

Po dokonaniu tej analizy referendarz podkreślił, że charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg pozwala na przyjęcie, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie.

Na podstawie tych okoliczności referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu z uwagi na wspomniane nadużycie tego prawa.

Na kolejnej rozprawie, w dniu 22 kwietnia 2015 r., skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie przed wszczęciem postępowania. Wniósł również o odroczenie rozprawy do czasu uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o odroczenie terminu rozprawy i oddalił skargę.

Po rozpoznaniu tego wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2015 r., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte tym wnioskiem z uwagi na to, że skarżący w dalszym ciągu nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy, ponieważ liczba spraw stale wzrasta i w marcu 2015 r. suma zarejestrowanych skarg i wniosków skarżącego przekroczyła liczbę 500 spraw.

W postanowieniu tym wskazano, że w dalszym ciągu przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadne jest twierdzenie, wyrażone w postanowienie referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2015 r., z którego wynika, że charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg dowodzą, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie.

W dniu 18 maja 2015 r. skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W przedmiocie zaskarżenia (rubryka nr 3) wskazał wyrok Sądu z dnia 22 kwietnia 2015 r. oddalający jego skargę.

W jego uzasadnieniu skarżący podał, że domaga się ustanowienia adwokata ze względu na trudną sytuację materialną i bytową, brak pracy i dochodów i pomocy z MOPS i ze strony innych osób. Jest osobą bezrobotną, zmuszoną głodować. Ostatni dochód jaki otrzymał to stypendium szkoleniowe z PUP w kwocie [...] zł Czynsz wynosi 500 zł miesięcznie i toczy się postępowanie sądowe o jego zapłatę. Posiada mieszkanie kwaterunkowe i nie posiada innych nieruchomości oraz przedmiotów i papierów wartościowych. Dodał, że domaga się ustanowienia adwokata z urzędu w celu wniesienia skargi kasacyjnej.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega złożony dnia 18 maja 2015 r., powyższy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W myśl art. 244 § 1 p.p.s.a. ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm; dalej p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Skarżący w rozpoznawanym obecnie wniosku z dnia 18 maja 2015 r. opisał swoją sytuację materialną, z której wynika, że jest osobą bezrobotną, nie osiąga dochodów i nie posiada majątku.

Przy ocenie tego wniosku w pierwszej kolejności należało ustalić czy skarżący w dalszym ciągu nadużywa prawa do sądu poprzez przyznanie mu prawa pomocy.

Liczba zarejestrowanych spraw skarżącego nadal stale wzrasta, gdyż ja to już wyżej wskazano, w marcu 2015 r. suma zarejestrowanych skarg i wniosków skarżącego przekroczyła liczbę 500 spraw, a kwietniu 2015 r. wyniosła około 603 spraw.

Liczba wniesionych skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe świadczy o tym, że skarżący nadużywa prawa do sądu.

W dalszym ciągu zatem przy ocenie zasadności niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadne jest twierdzenie, wyrażone w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 15 maja 2015 r. i w postanowieniu Sądu z dnia 22 kwietnia 2015 r., że charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg dowodzą, iż celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie.

Ponadto w dalszym ciągu niemal każdorazowo po wyznaczeniu rozprawy skarżący składa wniosek o przyznanie prawa pomocy i towarzyszący mu wniosek o odroczenie rozprawy. W postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/14, podjętym w innej sprawie skarżącego, wskazano zaś, że skarżący zmierza w ten sposób do spowodowania przewlekłego prowadzenia postępowania. Taki wniosek został złożony również w niniejszej sprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. i w dniu 22 kwietnia 2015 r.

Oceny zaś, że skarżący nadużywa prawa do przyznania prawa pomocy nie niweczy fakt, iż na obecnym etapie postępowania wniosek o przyznanie prawa został złożony w celu zaskarżenia wyroku Sądu z dnia 22 kwietnia 2015 r. oddalającego skargę, a więc orzeczenia kończącego postępowanie sądowe.

O ile Sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego licznych, merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa (post. NSA z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ. 61/15 ). Podkreślenia wymaga, że postanowienie to wydane zostało przez NSA po rozpoznaniu zażalenia skarżącego w innej sprawie, tj. o sygn. akt IV SAB/Wr 153/14, w której podjęto postanowienie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy, zaś wniosek o przyznanie tego prawa został złożony po wydaniu, w dniu 22 lipca 2014 r. postanowienia odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego, a więc w celu zaskarżenia orzeczenia kończącego postępowanie sądowe.

Skarżący zatem nadal nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy.

Ustalenie, że skarżący nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Powołane zatem w uzasadnieniu wniosku o przyznanie tego prawa okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego pozostają bez wpływu na ocenę, że skarżący nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy.

Przedstawione okoliczności uprawniały do stwierdzenia, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie również na obecnym etapie postępowania stanowi nadużycie tego prawa i uzasadnia odmowę ustanowienia adwokata z urzędu, co orzeczono w pkt I sentencji.

Odnośnie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.

Skarżący jest zatem zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, o czym został także pouczony w piśmie z dnia 23 lipca 2014r. przy okazji wezwania do uzupełnienia braków formalnych zawartego w skardze pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu.

Z tych względów należało umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, co orzeczono w pkt II sentencji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3 w związku art. 239 pkt 1 lit a p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.