Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SO/Op 4/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Zarząd Miasta
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziów
Umorzono postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziów
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 19, art. 22 par. 1 i 2, art. 161 par. 1 pkt 3 i par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie sędzia WSA Krzysztof Bogusz sędzia WSA Daria Sachanbińska - spr. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2019 r. wniosku D. V. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od orzekania w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1020/17 ze skargi D. V. i I. V. na uchwałę Zarządu Miasta [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany statutu Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej postanawia 1) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach: Anny Apollo, Barbary Brandys-Kmiecik, Bonifacego Bronkowskiego, Eugeniusza Christa, Agaty Ćwik-Bury, Grzegorza Dobrowolskiego, Łucji Franiczek, Wojciecha Gapińskiego, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Małgorzaty Jużków, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Krzysztofa Kanduta, Elżbiety Kaznowskiej, Pawła Kornackiego, Beaty Kozickiej, Doroty Kozłowskiej, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Beaty Machcińskiej, Andrzeja Matana, Adama Nity, Stanisława Niteckiego, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Szczepana Praxa, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Bożeny Sulei-Klimczyk, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Małgorzaty Walentek, Iwony Wiesner, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka, Edyty Żarkiewicz, Artura Żurawika, 2) umorzyć postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Michalika i sędziego WSA Piotra Brody.


UZASADNIENIE

D. V. i I. V. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na uchwałę Zarządu Miasta [...] z dnia [...], nr [...], w sprawie zmiany Statutu Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w [...].

Postanowieniem z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1020/17, WSA w Gliwicach umorzył postępowanie ze skargi I. V. wobec cofnięcia skargi (w aktach sprawy brak dowodu na okoliczność prawomocności tego orzeczenia).

Pismem z dnia 16 października 2018 r. D. V. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w osobach: Anny Apollo, Barbary Brandys-Kmiecik, Piotra Brody, Bonifacego Bronkowskiego, Eugeniusza Christa, Agaty Ćwik-Bury, Grzegorza Dobrowolskiego, Łucji Franiczek, Wojciecha Gapińskiego, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Małgorzaty Jużków, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Krzysztofa Kanduta, Elżbiety Kaznowskiej, Pawła Kornackiego, Beaty Kozickiej, Doroty Kozłowskiej, Teresy Kurcyusz-Furmanik, Beaty Machcińskiej, Andrzeja Matana, Tadeusza Michalika, Adama Nity, Stanisława Niteckiego, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Szczepana Praxa, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Bożeny Sulei-Klimczyk, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Małgorzaty Walentek, Iwony Wiesner, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka, Edyty Żarkiewicz, Artura Żurawika. D. V. wskazał, że żądanie wyłączenia sędziów uzasadnione jest "istnieniem okoliczności dowodzących czynne, sprzeczne z prawem działanie organów państwowych, noszące znamiona prześladowania wynikającego z prowadzonej działalności naukowej oraz edukacyjnej". Zdaniem wnioskodawcy, istnieje konieczność ustalenia, czy organy władzy publicznej nie naciskały na sędziów orzekających w sprawie, celem doprowadzenia do niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Podstawy do takiego twierdzenia wnioskodawca upatruje w zdarzeniach, konsekwencją których było zastosowanie wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego pozbawienia wolności, w sprawach karnych o podanych sygnaturach akt: [...], [...] i [...], toczących się przed Sądem Rejonowym w [...]. Kolejną okolicznością wpływającą na brak bezstronności sędziów WSA w Gliwicach miałaby być - w ocenie wnioskodawcy - sprawa dyscyplinarna tocząca się z wniosku małżonki skarżącego przeciwko jednemu z sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym w [...]. D. V. opisał także okoliczności związane z odwołaniem go z funkcji syndyka A Spółki z o.o. (sprawa o sygn. akt [...]). Podsumowując przedmiotowy wniosek podkreślił, że uczciwie wykonywał czynności syndyka, dzięki czemu Skarb Państwa otrzymał wysokie wpływy podatkowe z tytułu prowadzonego postępowania upadłościowego. W zamian za to, spotkało go jednak pomówienie o czyn niemożliwy do wykonania, pozbawiono go prawa wykonywania zawodu, a także bezprawnie pozbawiono wolności. Nastąpiło to, w przekonaniu wnioskodawcy, na skutek nieprawidłowych działań sędziego ww. Sądu Rejonowego. Dodatkowo D. V. podniósł, że Miasta [...] ulegają łatwo naciskom, o czym świadczy szereg ujawnionych nieprawidłowości w ich działaniu, w tym fakt nieważnej sprzedaży lokalu, którego obecnym właścicielem powinna być I. V.

W związku ze złożeniem powyższego wniosku sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach pisemnie oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Oświadczenie to złożyli sędziowie: Anna Apollo, Barbara Brandys-Kmiecik, Bonifacy Bronkowski, Eugeniusz Christa, Agata Ćwik-Bury, Grzegorz Dobrowolski, Łucja Franiczek, Wojciech Gapiński, Małgorzata Herman, Magdalena Jankiewicz, Małgorzata Jużków, Beata Kalaga-Gajewska, Krzysztof Kandut, Elżbieta Kaznowska, Paweł Kornacki, Beata Kozicka, Dorota Kozłowska, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Beata Machcińska, Andrzej Matan, Adam Nita, Stanisław Nitecki, Barbara Orzepowska-Kyć, Bożena Pindel, Szczepan Prax, Marzanna Sałuda, Renata Siudyka, Bożena Suleja-Klimczyk, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Małgorzata Walentek, Iwona Wiesner, Rafał Wolnik, Krzysztof Wujek, Edyta Żarkiewicz i Artur Żurawik.

Z akt sprawy wynika, że oświadczenia powyższego nie złożył objęty wnioskiem sędzia NSA Tadeusz Michalik, z uwagi na długotrwałe przebywanie na zwolnieniu lekarskim, co potwierdza adnotacja Przewodniczącego Wydziału (por. k-247 akt sądowych o sygn. IV SA/Gl 1020/17). Oświadczenia nie złożył także objęty wnioskiem sędzia WSA Piotr Broda, który od dnia 1 stycznia 2018 r. został na stałe oddelegowany do NSA i nie orzeka w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Powyższą okoliczność również potwierdza adnotacja Przewodniczącego Wydziału, złożona w aktach sprawy (por. k-264 akt sądowych o sygn. IV SA/Gl 1020/17).

Postanowieniem z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt I OW 252/18, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na wniosek strony.

Stosownie do art. 18 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (§ 1). Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2), a sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).

Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej spawie (art. 19 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09). Należy zasygnalizować, że w szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie, subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09).

Zaznaczyć również trzeba, że dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień.

Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową. Co ważne, oceny wniosku dokonuje się na tle konkretnej sprawy, a zadaniem wnioskodawcy jest wykazanie okoliczności uzasadniających twierdzenie, że wyznaczony do załatwienia sprawy sędzia pozostaje w relacjach budzących wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie. Do uwzględnienia wniosku nie wystarczy jednak subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego. Samo niezadowolenie ze sposobu procedowania danego sędziego, nie uzasadnia uznania zasadności twierdzenia o braku bezstronności po stronie osób orzekających, zwłaszcza że zapadłe orzeczenia mogą zostać poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioskodawca powinien wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości w tej mierze.

W świetle powołanych przepisów Sąd stwierdza, że brak jest w sprawie podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku D. V. o wyłączenie wymienionych w jego wniosku sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. W ocenie Sądu, skarżący nie wskazał jakichkolwiek okoliczności, które po uprzednim ich uprawdopodobnieniu, mogłyby stanowić przesłankę wyłączenia. Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów ogranicza się jedynie do gołosłownego, niczym niepopartego twierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzą wątpliwości co do stronniczości sędziów. Źródłem stronniczości sędziów miałyby być rzekome naciski polityczne władz publicznych, objawiające się nieprawidłowym działaniem władz Miasta [...], czy też sędziego prowadzącego postępowanie karne w sprawie skarżącego. Taka argumentacja nie może jednak stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazał bowiem żadnych okoliczności czy dowodów mogących uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogących uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów, którzy orzekają w zupełnie odmiennych sprawach od wymienionych w zarzutach skarżącego. W szczególności przesłanki uzasadniającej wyłącznie sędziego nie może stanowić subiektywne przeświadczenie strony o jej dyskryminującym traktowaniu i faworyzowaniu organu administracji publicznej, zwłaszcza gdy wnioskodawca nie wskazał konkretnych faktów, na jakich opiera swoje twierdzenia. Podkreślenia przy tym wymaga, że "uzasadniona wątpliwość" stanowiąca podstawę wyłączenia sędziego na zasadzie art. 19 P.p.s.a. oznacza wątpliwość co do bezstronności sędziego, wynikającą z obiektywnych powodów, pozostających w związku przyczynowym z powstaniem oceny, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010 r., s. 82).

Jeszcze raz zatem powtórzyć należy, że samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżącego, że jest dyskryminowany i pozbawiany przysługujących mu praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności, które w sposób przekonujący skutecznie uzasadniałyby stawiane zarzuty, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie odnotować trzeba, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, których dotyczy wniosek i którzy wymienieni zostali w punkcie 1 sentencji postanowienia, wynika, iż nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie podał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów wymienionych w punkcie 1 sentencji postanowienia.

Z kolei, orzeczenie zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia uzasadnia fakt, że sędzia NSA Tadeusz Michalik przebywa na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, a sędzia WSA Piotr Broda został na stałe - z dniem 1 stycznia 2018 r. - oddelegowany do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zatem, w chwili rozpoznawania wniosku żaden z tych sędziów faktycznie nie orzeka w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. W tych okolicznościach postępowanie z wniosku o wyłączenie tych sędziów należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a., jako bezprzedmiotowe.