Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2614/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130 a
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędzia WSA Maria Tarnowska, , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi M G na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] września 2015 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty z tytułu kosztów przechowywania pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. związku z art. 2 pkt 31, 35, 49, 52 i art. 130a ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2, ust. 5c, ust. 10, ust. 10h i 10i, ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym -zwanej dalej ustawą (t.j. Dz.U. z 2012, poz. 1137 z późn. zm.),po rozpatrzeniu, odwołania [...] od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie solidarnego obowiązku zapłaty przez [...] oraz Spółdzielnię [...] " kwoty 97728 zł na rzecz Powiatu [...]z tytułu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą pojazdu marki [...] o nr rej [...], nr fabryczny nadwozia [...], a którego przepadek na rzecz Powiatu [...] orzekł Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w [...] , w dniu [...].12.2013 r.(sygn.. akt [...] ) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż kwestionowaną decyzją organ I instancji orzekł o solidarnym obowiązku zapłaty przez [...] oraz Spółdzielnię [...] " kwoty 97728 zł na rzecz Powiatu [...] z tytułu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą pojazdu marki [...] o nr rej [...] nr fabryczny nadwozia [...], a którego przepadek na rzecz Powiatu [...] orzekł Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w [...] , w dniu [...].12.2013 r.

Jak wskazano w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, ww. pojazd został usunięty z drogi w dniu [...] maja 2011 r., na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z dyspozycją wydaną przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w [...], z powodu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdu oraz złego stanu technicznego. Usunięty pojazd został umieszczony na parkingu strzeżonym prowadzonym przez firmę "[...] ", która nie mogła wyegzekwować odbioru pojazdu oraz stosownych należności. Pismem z dnia 25.01.2013 r. poinformowano właściciela pojazdu-[...] o skutkach nieodebrania pojazdu w ustawowym terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia z drogi. Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w [...] , w dniu [...].12.2013 r. postanowieniem o sygn.. akt [...] orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Starostwa Powiatowego w [...]. W dniu 27.03.2014, po wcześniejszej wycenie, otrzymano zaświadczenie o demontażu ww. pojazdu. W dniu 19.12.2014 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie naliczenia kosztów. W trakcie postępowania jednoznacznie ustalono, że w chwili usunięcia pojazdu jego właścicielem był [...] " [...], a na mocy umowy dzierżawy z [...].04.2011 r. pojazd pozostawał w użytkowaniu Spółdzielni [...]". W takim przypadku koszty przechowywania pojazdu i koszt oszacowania wartości pojazdu przez biegłego ponosi solidarnie właściciel pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i osoba nim władająca na podstawie innego niż własność tytułu prawnego. Decyzja zawiera też szczegółowe wyliczenie nałożonych na [...] kosztów, na które składały się koszty przechowywania pojazdu i koszt oszacowania wartości pojazdu przez biegłego.

W odwołaniu od powyższej decyzji złożonym przez [...] zarzucono obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 130 a ust 1Oi ustawy przez jego błędna Interpretację oraz art. 2 pkt 35 i 49 ustawy poprzez ich pominięcie oraz obrazę przepisów postępowania art. 28 kpa poprzez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. W uzasadnieniu wskazane zostało, że 18.05.2011 r. usunięto z drogi zespół pojazdów- samochód marki [...] (własność Spółdzielni [...]) o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej [...] (własność [...] ). Zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego z naczepą stanowi jeden pojazd tzw. pojazd członowy. Porównanie art. 2 pkt 35 oraz 2 pkt 49 prawa o ruchu drogowym prowadzi do wniosku, że pojazd członowy jest formą zespołu pojazdów, które to pojazdy stanowią całość w świetle definicji legalnych zawartych w prawie o ruchu drogowym. Pojazd członowy jest odrębną kategorią pojazdu wymienioną w prawie o ruchu drogowym i tak jak zespół pojazdów stanowi jedną całość w rozumieniu ustawy. Do obowiązku zapłaty nie może więc mieć zastosowania art. 130 ust 10 i ustawy, który dotyczy solidarnej odpowiedzialności właściciela i posiadacza pojazdu traktowanego jako całość, a nie element pojazdu członowego lub zespołu pojazdów. Wbrew treści decyzji art. 130 a ust 10 i nie statuuje solidarnej odpowiedzialności właściciela jednego elementu pojazdu członowego z właścicielem drugiego elementu. Przepis dotyczy bowiem przechowywania pojazdu jako całości. W niniejszej sprawie należało ustalić właściciela pojazdu członowego i do niego skierować zaskarżoną decyzję. Nie jest to właściciel naczepy.

Organ II instancji rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym wskazało że materialno-prawną postawą rozstrzygania w niniejszej sprawie są zapisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepisy tam zawarte regulują kwestię obligatoryjnego usuwania pojazdów z drogi na koszt właściciela pojazdu m.in. w przypadku przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego. Pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska (vide: art. 130a ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2 ustawy). Pojazd usunięty z drogi umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Zgodnie z art. 130a ust 10h ustawy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, szacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów (art. 130 a ust 10i ustawy).

Dalej organ odwoławczy wskazał na zapisy rozporządzenia wykonawczego, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 130a ust. 11 tj. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej, regulującego tryb oraz warunki współdziałania z Policją i innymi podmiotami uprawnionymi do podejmowania decyzji o usunięciu pojazdu jednostek usuwających pojazdy lub prowadzących strzeżone parkingi oraz tryb i warunki wydawania pojazdu z parkingu. Zgodnie z zapisami tegoż aktu, usunięcie pojazdu z drogi rozpoczyna się z chwilą wydania uprawnionej jednostce dyspozycji usunięcia pojazdu, zwanej dalej "dyspozycją". Dyspozycję wydaje niezwłocznie w formie pisemnej funkcjonariusz lub pracownik uprawnionego podmiotu, po upewnieniu się, że istnieją przesłanki do usunięcia pojazdu. Pojazd umieszcza się na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez starostę. Natomiast, podstawę do odbioru pojazdu usuniętego w trybie art. 130a ust. 1 ustawy stanowi zezwolenie wystawione przez podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (§ 2 ust. 1,2 i 4, § 3 ust. 1 pkt 2, § 4 ust. 1 rozporządzenia).

Dalej wskazano, iż wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu ustala corocznie, w drodze uchwały, rada powiatu, ustawa zaś ustala maksymalną wysokość stawek kwotowych tych opłat (art. 130a ust. 6 i 6a oraz art. 130a ust. 6c). Rada Powiatu w [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2002 r. przyjęła stawki opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie, o dopuszczalnej masie całkowitej do powyżej 16000 kg : - 300 zł za usunięcie i 80 zł opłaty za przechowywanie na parkingu strzeżonym, za każdą rozpoczętą dobę (Uchwała Nr [...]). Z dniem 1 lipca 2013 r. weszła w życie nowa uchwała nr [...], podwyższająca opłatę za przechowywanie pojazdu tego typu do 132 zł za dobę.

Z akt zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika, że pojazd marki scania/naczepa nr rej [...] , potraktowany jako zespół pojazdów, został usunięty z drogi [...].05.2011 r. z powodu przeciążenia zespołu pojazdów i złego stanu technicznego. Usunięty zespół pojazdów został umieszczony na parkingu strzeżonym prowadzonym przez [...] z o.o. Samochód marki [...] o nr rej. [...]w momencie wydania dyspozycji usunięcia pojazdów był własnością Spółdzielni [...] (choć formalnie był zarejestrowany na [...] , to [...] sprzedał go spółdzielni w dniu 4.04.2011 r.), a naczepa marki [...] o nr rej [...], stanowiąca własność [...] została przez niego wydzierżawiona spółdzielni na podstawie umowy dzierżawy w dniu [...] kwietnia 2011 r. Naczepa marki [...] o nr rej [...] , nr fabryczny nadwozia [...], przepadła na rzecz Powiatu [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w [...] , w dniu [...].12.2013 r.(sygn.. akt [...]

Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z definicją legalną zawartą w ustawie (art. 2 pkt 31, 32, 35, 49, 52 ustawy) pojazdem jest środek transportu przeznaczony do poruszania się po drodze oraz maszynę lub urządzenie do tego przystosowane. Dalej ustawa definiuje różne rodzaje pojazdów, wskazując, że pojazdem silnikowym jest pojazd wyposażony w silnik, a pojazdem członowym jest zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą. Z kolei zespół pojazdu to pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość, a naczepa to przyczepa- czyli pojazd bez silnika, której część spoczywa na pojeździe silnikowym i obciąża ten pojazd. Z powyższego wynika, że naczepa niewątpliwie jest pojazdem. Jest ona też oddzielnym przedmiotem własności, posiada odrębny byt prawny, podlega oddzielnej homologacji, posiada własne tablice rejestracyjne uzyskane w wyniku zakończonej procedury rejestracji pojazdu i w związku z tym koszty związane z jej przechowywaniem, ¡oszacowaniem, sprzedażą lub jej zniszczeniem są niezależne od kosztów analogicznych kosztów związanych z pojazdem silnikowym. Fakt, że w momencie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu naczepa stanowiła część zespołu pojazdów wraz z pojazdem silnikowym nie przesądza o niemożności i jej późniejszego, po rozłączeniu jej z pojazdem silnikowym, autonomicznego potraktowania. Zespół pojazdów zgodnie z definicją ustawową jest traktowany jako całość tylko dla celów związanych z poruszaniem się po drodze w związku z bezpieczeństwem ruchu drogowego. Tak też został potraktowany przez Inspekcję Transportu Drogowego, która w związku z ujawnionym wykroczeniem drogowym nałożyła karę pieniężną na Spółdzielnie [...] Ustawa mówi o kosztach związanych z pojazdem, nie doprecyzowując, jakiego ma on być rodzaju, a co za tym idzie dotyczy każdego rodzaju pojazdów. Naczepa jako samodzielny pojazd, o określonej dopuszczalnej masie całkowitej 35000 kg wygenerowała wszakże samodzielne koszty przechowywania jej i wyceny, całkowicie niezależne od ewentualnych kosztów związanych z przechowywaniem ciągnika siodłowego. Dlatego też w tym zakresie, uznano twierdzenia odwołującego się za nietrafione.

W rezultacie organ odwoławczy uznał, że postępowanie w prawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a tut. Kolegium nie dopatrzyło się błędów mogących wpłynąć na prawidłowość zapadłej decyzji. Organ słusznie solidarnie obciążył kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą pojazdu marki [...] o nr rej [...] , nr fabryczny nadwozia [...] zarówno właściciela pojazdu jak i jego dzierżawcę.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego w Warszawie złożył [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucił :

a) obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 130a ust. 10i prawa o ruchu drogowym przez jego błędną interpretację oraz art. 2 pkt 35 i 49 prawa o ruchu drogowym przez ich pominięcie

b) obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 28 kpa przez skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie, co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 156 §1 pkt 4 kpa - art. 7 kpa oraz art. 107§3 kpa przez niewyjaśnienie w toku postępowania i w konsekwencji niewskazanie w uzasadnieniu decyzji podstaw prawnych odpowiedzialności solidarnej skarżącego ze Spółdzielnią [...] .

W uzasadnieniu skargi [...] powtórzył zasadniczą argumentację przedstawioną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] w przedmiocie solidarnego obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą pojazdu.

Podstawę przedmiotowego rozstrzygnięcia stanowił art. 130a ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2, ust. 5c, ust. 10, ust. 10h i 10i, ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Przypomnieć w związku z tym należy, że zgodnie z art. 130a ust. 10c. przepisu ust. 10 nie stosuje się, gdy okoliczności wskazują, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej.

Natomiast ust. 10g. ww. przepisu stanowi, iż jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu.

Niewątpliwie kwestia powodów nieodebrania pojazdu została rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego. Natomiast w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, nie podlegało ocenie spełnienie wymogu określonego w ust. 10g ww. przepisu.

Sens tego uregulowania jest taki, iż osoba zobowiązana do zapłaty kosztów powinna być powiadomiona o umieszczeniu pojazdu na płatnym parkingu i o możliwości jego odebrania. Co więcej podmiot prowadzący parking ma obowiązek poinformowania w ściśle określonym terminie starostę i podmiot wydający dyspozycję usunięcia o nieodebraniu pojazdu.

Regulacje te mają charakter gwarancyjny wobec właściciela pojazdu i ma zabezpieczyć go przed koniecznością ponoszenia niezawinionych kosztów.

Z akt sprawy wynika, iż usunięcie pojazdu nastąpiło w dniu [...] maja 2011 r. natomiast skarżący [...] został powiadomiony o usunięciu pojazdu z drogi i umieszczeniu go na parkingu strzeżonym dopiero w dniu [...] lutego 2013 r., a więc blisko po dwóch latach.

Z akt sprawy nie wynikało również aby właściciel pojazdu podjął jakiekolwiek próby poinformowania właściciela pojazdu o miejscu parkowania pojazdu i sposobie jego odebrania.

Ze złożonych na rozprawie sądowej dokumentów wynika, że [...] podjął stosowne próby aby odzyskać swój pojazd. Dokumenty te nie były przedmiotem oceny ( z przyczyn obiektywnych ) przez organy administracyjne w trakcie prowadzonego postępowania.

Wymaga więc wyjaśnienia, czy dotychczasowy materiał dowodowy uzupełniony pismami złożonymi przed sądem, pozwala na uznanie, iż spełnione są przesłanki obciążenia Skarżącego pełnymi kosztami przechowywania pojazdu mając na względzie konstytucyjna zasadę sprawiedliwości społecznej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że organy uchybiły przepisom art. 7, 77 i 80 Kpa nie dokonując ustaleń w zakresie dochowania przez właściciela parkingu przepisów regulujących zasady przechowywania pojazdu a co mogło mieć wpływ na ustalanie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą pojazdu.

Z tych powodów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.