Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 993/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1969 nr 22 poz 159
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 7 lipca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Jacek Bursa SWSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. W. i R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r, znak : [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. Uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji; II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących J. W. i R. W. kwotę 697,00 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 29 kwietnia 2021r., znak: [...] ustalono dla J. W. i R. W. wysokość opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka numer [...], obr. [...], jednostka ewidencyjna [...], położonej w K., przy ulicy [...] należnej za rok 2019 - w kwocie 3 041,74 zł oraz ustalono wysokość opłaty jednorazowej za lata 2020-2038 z tytułu przekształcenia opisanej wyżej nieruchomości gruntowej, przy zastosowaniu 99% bonifikaty - w kwocie 577,93 zł.

W uzasadnieniu podniesiono, że J. i R. W. jako użytkownicy wieczyści nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka numer [...], obr. [...], jednostka ewidencyjna [...], położonej w K., przy ulicy [...] zostali objęć przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. 2020 r., poz. 2040). W związku z tym wydano w dniu 2 grudnia 2020 r. zaświadczenie Prezydenta Miasta K. potwierdzające fakt przekształcenia tej nieruchomości oraz określające wysokość opłaty przekształceniowej na kwotę 3 041,74 zł. Wobec złożenia zgodnie z art. 7 ust. 6d ustawy przekształceniowej oświadczenia z dnia 14 stycznia 2021 roku zostało wydane zaświadczenie [...], w którym okres pozostały do wnoszenia opłaty za przekształcenie został skrócony do 20 lat, tj. do dnia 31 grudnia 2038 roku.

W związku ze złożonym wnioskiem o naliczenie opłaty jednorazowej z uwzględnieniem bonifikaty przysługującej osobom posiadającym Kartę Dużej Rodziny, pismem nr [...] z tej samej daty udzielono J. i R. W. 99% bonifikaty od opłaty jednorazowej za lata 2020-2038. Opłata została ustalona na kwotę 577,93 zł. Państwo J. i R. W. z zachowaniem terminu, o jakim mowa w art. 6 ust. 1 ww. ustawy złożyli wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej oraz kwoty należnej do zapłaty z tytułu opłaty przekształceniowej za 2019 rok w drodze decyzji. Podniesiono również, że pismem nr [...] z dnia 13 grudnia 2018 roku wypowiedziano J. i R. W. dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości wynoszącą 0,00zł oraz zaoferowano opłatę roczną w wysokości 1% wartości gruntu wynoszącą 3 041,74 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzeczeniem z 21 listopada 2019 r. nr [...] oddaliło wniosek, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości. Organ I instancji zacytował treść art. 7 ustawy przekształceniowej, podnosząc, że w konsekwencji w wydanym przez Organ I instancji zaświadczeniu z dnia 14 stycznia 2021 roku określona została opłata w kwocie odpowiadającej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w trzecim roku od aktualizacji.

Ustosunkowano się do zarzutu Stron, że przy ustalaniu opłaty przekształceniowej pominięte zostały postanowienia umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, Rep A II Nr 7744/80 z 27 października 1980 roku, z której wynika, że opłata z tytułu użytkowania wieczystego została "za lat 99 zapłacona z góry przez zaliczenie mienia nieruchomego, pozostawionego za granicą". Wyjaśniono, że niniejszy zapis dotyczył użytkowników wieczystych, na których rzecz to prawo zostało ustanowione. Następnie przedmiotowa nieruchomość została zbyta na podstawie umowy sprzedaży. Uprawnienie do zwolnienia z opłaty przysługiwało konkretnemu podmiotowi, jako forma rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione poza granicą. Sprzedaż prawa użytkowania wieczystego, do którego stosuje się przepisy o przeniesieniu własności nie ma charakteru nabycia ogólnego, jest nabyciem szczególnym, której przedmiotem jest pojedynczo określone prawo lub prawa, a nie ogół praw majątkowych. Z uwagi na powyższe, zbycie prawa użytkowania wieczystego przez osobę korzystającą z prawa do zwolnienia z ponoszenia opłaty nie przenosi prawa do zwolnienia na sukcesorów szczególnych, którymi są kolejni użytkownicy wieczyści. Zdaniem Organu omawiane uprawnienie mogło przejść jedynie na spadkobiercę.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli: J. W. oraz R. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucono niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust.7 ustawy z 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, polegające na nieobjęciu opłatą jednorazową opłaty obowiązującej w 2019 r., pomimo zgłoszenia przez skarżących zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej niezwłocznie po otrzymaniu zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie przedmiotowej nieruchomości; naruszenie art.107 § 3 k.p.a. i art.11 k.p.a., polegające na niepodaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakichkolwiek powodów, dla których nie objęto opłaty obowiązującej w 2019r. opłatą jednorazową; naruszenie art.7, art.7a § 1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 4 ust.2 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, polegające na potraktowaniu na niekorzyść strony zwłoki, której dopuścił się Organ I instancji w doręczeniu jej zaświadczenia o przekształceniu nieruchomości, skutkiem czego - wbrew intencji ustawodawcy oraz realizowanej polityce społecznej - nie zastosowano do opłaty obowiązującej w 2019r. bonifikaty przyznanej członkom rodzin wielodzietnych, o których mowa w ustawie z 5 grudnia 2014r. o Karcie Dużej Rodziny, pomimo że strona dokonała w tym względzie we właściwym czasie wszystkich wymaganych przez prawo aktów staranności; naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; naruszenie art.8a ustawy z 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, polegające na niezwróceniu nadpłaty opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, względnie sprzeczność ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, z treścią zebranego w sprawie materiału, polegającą na uznaniu, że nie dokonano nadpłaty opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości za cały okres użytkowania wieczystego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 lipca 2021 r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, jako podstawę prawną wskazując art. 1, art. 4, art. 6, art. 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2040) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów.

W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że na mocy ww. przepisów nastąpiło przekształcenie w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, oznaczonej jako działka numer [...] obr. [...], jednostka ewidencyjna Podgórze, położonej w K., przy ulicy [...]. W związku z tym zaktualizował się obowiązek dotychczasowych użytkowników wieczystych poniesienia tzw. opłaty przekształceniowej.

W dniu 2 grudnia 2020 roku Prezydent Miasta K. wydał zaświadczenie potwierdzające fakt przekształcenia przedmiotowej nieruchomości oraz określające wysokość opłaty przekształceniowej na kwotę 3 041,74 zł. Z uwagi na okoliczność, że w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej widniał zapis o zarejestrowanej na przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej prowadzonej przez J. W., w zaświadczeniu wskazano, że opłatę z tytułu przekształcenia należy wnosić przez 99 lat, licząc od daty przekształcenia, tj. od 1 stycznia 2019 roku.

W związku ze złożonym zgodnie z art. 7 ust. 6d ustawy przekształceniowej oświadczeniem dnia 14 stycznia 2021 r. zostało wydane zaświadczenie [...], w którym okres pozostały do wnoszenia opłaty za przekształcenie został skrócony do 20 lat, tj. do dnia 31 grudnia 2038 roku.

Jednocześnie, w związku ze złożonym wnioskiem o naliczenie opłaty jednorazowej z uwzględnieniem bonifikaty przysługującej osobom posiadającym Kartę Dużej Rodziny, udzielono Państwu J. i R. W. 99% bonifikaty od opłaty jednorazowej za lata 2020-2038. Opłata została ustalona na kwotę 577,93 zł.

Wskazano, że Prezydent Miasta K. pismem nr [...] [...] z dnia 13 grudnia 2018 r. wypowiedział J. i R. W. dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości wynoszącą 0,00 zł oraz zaoferował opłatę roczną w wysokości 1% wartości gruntu wynoszącą 3 041,74 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzeczeniem z 21 listopada 2019 nr [...] oddaliło wniosek, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości.

Okoliczność ta zdaniem organu ma znaczenie dla sprawy, szczególnie w kontekście treści art. 7 ustawy przekształceniowej, zgodnie z którym z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę równą wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. W przypadku, gdy w dniu przekształcenia obowiązywałaby opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ustalona za pierwszy lub drugi rok od aktualizacji opłaty rocznej, wysokość opłaty przekształceniowej jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w trzecim roku od aktualizacji. Opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia i może podlegać waloryzacji zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W zaświadczeniu z dnia 14 stycznia 2021 roku, numer [...] opłata określona została w kwocie odpowiadającej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w trzecim roku od aktualizacji.

Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie jest władne uwzględnić zarzutów skarżących, bowiem przyjęta przez Organ wartość opłaty przekształceniowej jest prawidłowa. Opłatę z tytułu przekształcenia należy wnosić licząc od daty przekształcenia, tj. od 1 stycznia 2019 roku. Z kolei jej wysokość wynika z uprzednio dokonanej w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami aktualizacji wysokości opłaty rocznej. Organ odwoławczy na obecnym etapie postępowania jest władny jedynie zweryfikować formalną prawidłowość dokonanych czynności oraz wysokość przyjętej opłaty. W tym zakresie brak jest podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji. Kolegium nie jest natomiast władne do uwzględnienia żądania Stron w przedmiocie objęcia opłatą jednorazową opłaty obowiązującej w roku 2019 w kontekście faktu wydania dopiero w dniu 2 grudnia 2020 r. przez Prezydenta Miasta K. - Urząd Miasta K. zaświadczenia potwierdzające okoliczność przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz określającego wysokość opłaty przekształceniowej. Wydanie tego zaświadczenia umożliwiło Stronom podjęcie dalszych czynności związanych z możliwością uzyskania stosownej bonifikaty.

Organ I instancji prawidłowo ustosunkował się do zagadnienia pominięcia treści umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste Rep. A II Nr [...] z dnia 27 października 1980 r., z której wynika, że opłata z tytułu użytkowania wieczystego została "za lat 99 zapłacona z góry przez zaliczenie mienia nieruchomego, pozostawionego za granicą". Trafnie wywodzi Organ I instancji, że postanowienie to dotyczyło użytkowników wieczystych, na których rzecz to prawo zostało ustanowione, a wynikało to z treści art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Z ust. V umowy wynika, że przyszłym użytkownikom wieczystym na pokrycie opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego za okres 99 lat zaliczono wartość mienia nieruchomego pozostawionego poza granicami kraju.

Nieruchomość została zbyta na podstawie umowy sprzedaży, a uprawnienie do zwolnienia z opłaty przysługiwało konkretnemu podmiotowi, jako forma rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione poza granicą. To uprawnienie mogło przejść jedynie na spadkobiercę, który wstępuje w ogół należących do spadku praw cywilnych i obowiązków majątkowych zmarłego, co powoduje, że dochodzi do kontynuacji praw majątkowych w takim zakresie, w jakim przysługiwały spadkodawcy. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 1974 roku (sygn. akt I CR 768/73). W związku z tym zbycie prawa użytkowania wieczystego przez osobę korzystającą z prawa do zwolnienia z ponoszenia opłaty nie przenosi prawa do zwolnienia na tzw. sukcesorów szczególnych, którymi są kolejni użytkownicy wieczyści.

W konsekwencji zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja Organu I instancji jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa materialnego. Brak powiadomienia stron w trybie art. 10 K.p.a. o zgromadzeniu materiału dowodowego nie stanowi w rozpatrywanym przypadku uchybienia mającego wpływ na wynik postępowania.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. W. i R. W., zarzucając:

1) niezastosowanie art. 77 ust.1 Konstytucji oraz naruszenie art.7 k.p.a., art.7a §1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art.9 k.p.a., w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art.7 ust.7 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 1 i 4 oraz art. 9a ust.1 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, polegające na uznaniu za poprawne postępowania organu instancji, który nie objął opłatą jednorazową opłaty przekształceniowej za 2019r. i nie zastosował do niej bonifikaty, pomimo że skarżący zgłosili zamiar wniesienia opłaty jednorazowej i skorzystania z bonifikaty w ustawowym terminie, liczonym od doręczenia im zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 ustawy z 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów,

2) naruszenie art.107 § 3 k.p.a. i art.11 k.p.a., polegające na nieodniesieniu się w należyty sposób do zarzutów skarżących, którzy podnosili, że nieobjęcie opłatą jednorazową opłaty przekształceniowej za 2019r., spowodowane ponad 11-miesięczną zwłoką Prezydenta Miasta K. w doręczeniu im zaświadczenia i skutkujące pozbawieniem ich 99-procentowej bonifikaty od przedmiotowej opłaty, naruszało podstawowe zasady państwa prawa, w szczególności obowiązek wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej,

3) naruszenie art.10 § 1 k.p.a., polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji bez umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

4) naruszenie art. 8a ustawy z 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów oraz art. 410 k.c., polegające na uznaniu, że nadpłata opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nie podlega zwrotowi, ani rozliczeniu w inny sposób.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o :

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia we wskazany sposób,

2) zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżących kosztów postępowania, w –tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zmianami) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Wobec braku możliwości technicznych przeprowadzenia rozprawy zdalnej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 września 2021 r. (k - 30) niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji we wskazanym zakresie prowadzi do wniosku, że nie są one prawidłowe. Zebrany materiał dowodowy nie został przez organy obu instancji rozpatrzony należycie, wbrew dyspozycji art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735) a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przepisy prawa materialnego nie zostały prawidłowo zastosowane. Organy nie sprostały wymogom zasad ogólnych wynikających z art. 6, art. 7 , art. 7a , art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. Skarga podlega uwzględnieniu i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.

Jak stanowi art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r t.j. z dnia 19.11.2020) – z dniem 1 stycznia 2019 r prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów.

Zgodnie z art. 7 ust 2 tej ustawy - organ, o którym mowa w ust. 1, zwany dalej "właściwym organem", wydaje zaświadczenie:

1) z urzędu - nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia przekształcenia albo

2)na wniosek właściciela - w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, albo

3)na wniosek właściciela lokalu uzasadniony potrzebą dokonania czynności prawnej mającej za przedmiot lokal albo właściciela gruntu uzasadniony potrzebą ustanowienia odrębnej własności lokalu - w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku.

W zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, zwanej dalej "opłatą", wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7, i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1. (ust. 4 tego art.)

Jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji.(art. 6 ust 1)

Zgodnie z art. 7 ust 1 - z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę.

2. Wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia.

3. W przypadku gdy w dniu przekształcenia obowiązywałaby opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ustalona za pierwszy lub drugi rok od aktualizacji, zgodnie z art. 77 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65, 284, 471, 782 i 1709), zwanej dalej "ustawą o gospodarce nieruchomościami", wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w trzecim roku od aktualizacji.

4. W przypadku ustanowienia lub przeniesienia użytkowania wieczystego w okresie od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która zgodnie z postanowieniami umowy obowiązywałaby od dnia 1 stycznia 2019 r.

5. Opłatę wnosi się w terminie do dnia 31 marca każdego roku. Na wniosek złożony nie później niż 14 dni przed dniem upływu terminu płatności właściwy organ może rozłożyć opłatę na raty lub ustalić inny termin jej wniesienia, nieprzekraczający danego roku kalendarzowego. ...

6. Opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia.

6a. Właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086), z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres:

1) 99 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1% albo ...

7. Właściciel gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty może zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty (opłata jednorazowa). Wysokość opłaty jednorazowej odpowiada iloczynowi wysokości opłaty obowiązującej w roku, w którym zgłoszono zamiar wniesienia opłaty jednorazowej, oraz liczby lat pozostałych do upływu okresu, o którym mowa w ust. 6 albo 6a.

Stosownie do art. 8 ustawy :

Za przekształcenie opłaty nie wnoszą:

1)parki narodowe w rozumieniu art. 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55, 471 i 1378);

2)osoby fizyczne lub ich spadkobiercy oraz spółdzielnie mieszkaniowe, w przypadku gdy:

a)wniosły jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego,

b)użytkowanie wieczyste uzyskały na podstawie:

–art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. poz. 279 oraz z 1985 r. poz. 99),

–innych tytułów prawnych, w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 5 grudnia 1990 r.

Jeżeli przed wydaniem przez właściwy organ zaświadczenia dotychczasowy użytkownik wieczysty wniósł opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego za 2019 rok lub następne lata, opłaty te podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet opłaty lub opłaty jednorazowej, o czym właściwy organ zawiadamia dotychczasowego użytkownika wieczystego. W przypadku gdy wniesione opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego przewyższałyby wysokość opłaty lub opłaty jednorazowej, właściwy organ dokonuje, z urzędu, zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni, licząc od dnia wydania zaświadczenia lub zaświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 9. (art. 8a ustawy)

Art. 9a. 1. Właściwy organ udziela, na wniosek, bonifikaty od opłaty jednorazowej w wysokości 99% między innymi:

pkt 2 - członkom rodzin wielodzietnych, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1348)

Zgodnie z art. 21 ust 2a tej ustawy z 20 lipca 2018 r - Jeżeli w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ ustala po tym dniu tę opłatę, stosując odpowiednio przepis art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na podstawie wartości nieruchomości określonej na dzień przekształcenia. Opłata, o której mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1.

Stosownie do art 17 Ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (t.j. Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 z późn. zm.):

1. Na pokrycie opłat za teren państwowy otrzymany w użytkowanie wieczyste i ceny sprzedaży położonych na nim budynków osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionego za granicą mienia nieruchomego. Zaliczenie wartości tego mienia następuje przy oddaniu w użytkowanie wieczyste jednej działki budowlanej z równoczesną sprzedażą jednego domu jednorodzinnego (lokalu w małym domu mieszkalnym), jeżeli działka jest zabudowana takim domem (lokalem), osobie uprawnionej lub łącznie wszystkim spadkobiercom tej osoby.

2. Jeżeli osoby określone w ust. 1 otrzymały już tytułem ekwiwalentu za pozostawiony majątek nieruchomy grunty rolne bez zabudowań, wartość pozostawionych budynków uiszcza się tym osobom na pokrycie ceny sprzedaży budynków i opłat za teren oddany w użytkowanie wieczyste równocześnie ze sprzedażą położonych na nim budynków.

3. Warunkiem sprzedaży przez Państwo domu mieszkalnego osobom określonym w ust. 1, w którym znajduje się wolny lokal mieszkalny, jest oddanie przez nabywcę dotychczas zajmowanego lokalu mieszkalnego, podlegającego przydziałowi przez organ lokalowy, zakład pracy lub spółdzielnię budownictwa mieszkaniowego do dyspozycji tych jednostek.

4. Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia sposób zaliczania na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste terenu i ceny budynku wartości majątku nieruchomego pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obszaru Państwa oraz sposób ustalania wartości tego mienia.

Jak stanowią cytowane przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r ustalenie opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia następuje po wydaniu przez właściwy organ zaświadczenia, w którym potwierdza przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty jednorazowej i zasadach jej wnoszenia, w tym o przewidzianych w ustawie bonifikatach. Jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia opłaty, może zdecydować się uiszczać opłatę, co roku lub w każdej chwili zgłosić na piśmie zamiar jednorazowego wniesienia opłaty. Zgłoszenie tego zamiaru wiąże się z obowiązkiem poinformowania przez organ właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty po uwzględnieniu stosownych bonifikat. Jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji.

W rozpoznawanej sprawie przy ustalaniu wysokości opłaty przekształceniowej i jednorazowej pominięte zostały przez organy obu instancji postanowienia umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, Rep A II Nr [...] z 27 października 1980 roku, z której pkt V i końcowego fragmentu aktu notarialnego wynika, że opłata z tytułu użytkowania wieczystego działki została za cały okres wieczystego użytkowania to jest lat 99 zapłacona z góry przez zaliczenie mienia nieruchomego, pozostawionego poza granicą, co potwierdził przedstawiciel Skarbu Państwa. Z tej umowy ( k 1-2 akt adm. ) wynika również, że mienie pozostawione za granicą miało wyższą wartość niż działka oddana w użytkowanie wieczyste celem wzniesienia domu jednorodzinnego. Taki sposób sformułowania zapisu umowy dotyczył użytkowników wieczystych, na których rzecz to prawo zostało ustanowione. Następnie nieruchomość została zbyta na podstawie umowy sprzedaży. Choć uprawnienie do zwolnienia z opłaty przysługiwało konkretnemu podmiotowi, jako forma rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione poza granicą, jednak rozliczone zostało w ramach konkretnego prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka numer [...], obr. [...], jednostka ewidencyjna Podgórze, położonej w K., przy ulicy [...]. Użytkowanie wieczyste to prawo zbywalne, stanowiące prawnorzeczowa formę długotrwałego korzystania z gruntów Skarbu Państwa i gmin. W związku z tym to konkretne prawo użytkowania wieczystego z opłatą roczną zapłaconą za lat 99 (brak obciążeń finansowych) zostało zbyte, co nie pozostało bez wpływu na cenę sprzedaży. Sprzedaż prawa użytkowania wieczystego, do którego stosuje się przepisy o przeniesieniu własności nie ma charakteru nabycia ogólnego, a jest formą następstwa prawnego pod tytułem szczególnym, której przedmiotem jest pojedynczo określone prawo, a nie ogół praw majątkowych poprzednika prawnego. Sukcesja szczególna jest najczęstszą postacią obrotu prawnego. Sukcesja ogólna natomiast, może nastąpić tylko w nielicznych wypadkach , wyraźnie przez prawo przewidzianych (np. dziedziczenie i nabycie spadku, fuzja osób prawnych) W rozpatrywanej sprawie - to określone prawo użytkowania wieczystego (o ściśle określonym przedmiocie i warunkach) było przedmiotem transakcji rynkowej. W pkt IV pkt 2 aktu notarialnego umowy sprzedaży z dnia 18 lipca 2008 r Rep. A nr [...] (k – 10/2 akt adm.) znajduje się sformułowanie, że "opłata z tytułu użytkowania wieczystego została w całości uregulowana". Gdyby zwolnienie z opłaty rocznej dotyczyło wyłącznie użytkownika wieczystego z którym zawarto umowę o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, to zaliczona opłata za 99 lat użytkowania wieczystego podlegałaby zwrotowi na rzecz tego użytkownika wieczystego, po zbyciu przez niego tego prawa. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca.

Z tego względu, wbrew twierdzeniom organu - opłata roczna ustalona wypowiedzeniem z dnia 13 grudnia 2018 r, [...] [...] na kwotę 3.041,74 zł ( k – 12 akt adm. ) – jako późniejsza podstawa ustalenia opłaty przekształceniowej nie może mieć zastosowania w sprawie, wobec uiszczenia przez pierwszych użytkowników wieczystych gruntu (zaliczenie za majątek pozostawiony za granicą) całości opłat związanych z użytkowaniem wieczystym. W konsekwencji użytkownicy wieczyści, którzy nabyli to prawo w dalszej kolejności nie są obowiązani do opłacania opłat rocznych za użytkowanie wieczyste. Skoro właściciel gruntu uzyskał już całość należnych opłat za użytkowanie wieczyste nie może ponownie żądać ich zapłaty od skarżących. Wobec wygaśnięcia zobowiązania do uiszczania opłat rocznych, z którego korzystali kolejni użytkownicy wieczyści gruntu, nie było dopuszczalne powtórne ustalanie tego obowiązku przez organ reprezentujący Gminę K., jako właściciela nieruchomości, bowiem takie uprawnienie właścicielowi nieruchomości nie przysługiwało. W rozpatrywanej sprawie na dzień przekształcenia, czyli 1 stycznia 2019 r nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Nie oznacza to jednak, że wysokość rocznej opłaty przekształceniowej powinna zostać ustalona w kwocie 0 zł, bowiem w sprawie znajduje zastosowanie art. 21 ust 2a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r zgodnie z którym: Jeżeli w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ ustala po tym dniu tę opłatę, stosując odpowiednio przepis art. 72 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na podstawie wartości nieruchomości określonej na dzień przekształcenia. Opłata, o której mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1.

W obowiązującym i przedstawionym stanie prawnym stwierdzić należy, że opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego i roczna opłata z tytułu przekształcenia tego prawa w prawo własności, choć powiązane ze sobą w treści art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w., są odrębnymi należnościami. Uregulowana w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) - dalej: "u.g.n." - opłata roczna za użytkowanie wieczyste gruntu przysługuje właścicielowi gruntu z tytułu ustanowienia tego prawa, będącego prawem na cudzej rzeczy, obejmującym zakres uprawnień, który jest ograniczony w stosunku do prawa własności. Z kolei unormowana w przepisach ustawy z 20 lipca 2018 r roczna opłata przekształceniowa przysługuje byłemu właścicielowi gruntu z tytułu nabycia przez dotychczasowego użytkownika wieczystego prawa własności, co następuje z mocy prawa w drodze przekształcenia. Stanowi ona ekwiwalent za rozszerzenie zakresu uprawnień do gruntu, wynikające ze zmiany prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Konstrukcja prawna obu opłat jest odmienna: ustalenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego następuje w trybie cywilnoprawnym (umowa, wypowiedzenie), a opłaty przekształceniowej - w trybie administracyjnoprawnym (zaświadczenie, decyzja). W tej sytuacji dopuszczalna jest możliwość istnienia obowiązku ponoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, pomimo braku poprzedzającego go obowiązku zapłaty opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego (np. wskutek jego wygaśnięcia przed przekształceniem prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności). Zawarty w art. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r katalog wyłączeń z obowiązku wnoszenia opłaty za przekształcenie ma charakter zamknięty, co oznacza, że tylko wymienione w nim podmioty, spełniające określone w nim przesłanki, nieodpłatnie nabywają prawo własności w drodze przekształcenia z mocy prawa, na podstawie przepisów ustawy. Inne podmioty, niezależnie od tego, czy ciążył na nich obowiązek uiszczania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego, są zobowiązane do ponoszenia rocznych opłat przekształceniowych na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu. Skarżący J. i R. W. nie należą do kategorii podmiotów zwolnionych ustawowo z opłaty za przekształcenie, w szczególności nie są osobami, które wniosły jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego, ani spadkobiercami osób fizycznych, które faktycznie je wniosły. Należy odróżnić sytuacje wstąpienia przez nabywcę w ogół praw i obowiązków zbywcy (sukcesja uniwersalna) od sytuacji, w której nabywca przejmuje jedynie część praw i obowiązków zbywcy (sukcesja singularna), czyli taką jak w przypadku umów z 1980 r. 1984 r i 2005 r ( k – 1-7 akt adm.). Na podstawie umowy z 2005 r skarżący nabyli prawo użytkowania wieczystego. Prawo do zwolnienia z opłaty przekształceniowej nie może być jednak skutecznie przeniesione w drodze umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego. Nabywca prawa użytkowania wieczystego nie jest następcą prawnym zbywcy pod tytułem ogólnym. Roszczenia z tytułu umowy kupna- sprzedaży nie uprawniają nabywcy do żądania zwolnienia go z obowiązku poniesienia opłaty przekształceniowej. W tej sytuacji, żądanie skarżących zwrotu nadpłaconych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego na podstawie art. 8a ustawy z 20 lipca 2018 r na rzecz aktualnego uwłaszczonego użytkownika wieczystego nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1803/20.

W kontrolowanej sprawie nieprawidłowo zastosowano art. 7 ust 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, polegające na nieobjęciu opłatą jednorazową opłaty obowiązującej w 2019 r, pomimo zgłoszenia przez skarżących w dniu 30 grudnia 2020 r zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej niezwłocznie po otrzymaniu w dniu 22 grudnia 2020 r zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie nieruchomości. Zaświadczenie pełniło doniosłą funkcję informacyjną, bowiem potwierdzono w nim fakt przekształcenia oraz pouczono o wynikających z tego prawach i obowiązkach.

Organ powinien mieć na względzie że zaświadczenie o przekształceniu nieruchomości (z dniem 1 stycznia 2019 r ) zostało doręczone skarżącym ze znacznym 11 miesięcznym opóźnieniem. To opóźnienie spowodowało, że organ wbrew intencji ustawodawcy i realizowanej polityce społecznej nie zastosował do opłaty obowiązującej w 2019 r bonifikaty przyznanej członkom rodzin wielodzietnych , o których mowa w karcie Dużej Rodziny, pomimo że skarżący dokonali w tym względzie wszystkich wymaganych przez prawo aktów staranności. Nastąpiło to wbrew zasadom wyrażonym w art. 7 , art. 7a § 1 , art. 8 § 1 , art. 9 i art. 11 k.p.a. Zgodzić należy się z wnioskami skargi, że taka sekwencja zdarzeń i widoczne opóźnienia organu w wykonywaniu swych obowiązków, nie mogą obciążać skarżących. Brak powiadomienia stron w trybie art. 10 K.p.a. o zgromadzeniu materiału dowodowego mógł stanowić w okolicznościach sprawy uchybienie mające wpływ na wynik postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawione poglądy prawne i określi zgodnie z art. 21 ust 2a ustawy z dnia 20 lipca 2018 r wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu 1 stycznia 2019 r dla nieruchomości skarżących, w oparciu o którą ustalona zostanie wysokość należnej opłaty z tytułu przekształcenia tego prawa w prawo własności, z uwzględnieniem przysługującej skarżącym bonifikaty z art. 9a ust 2, skutecznego zgłoszenia zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej, a także warunków o których mowa w art. 7 ust 6-7 ustawy.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c w zw. art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).