Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 959/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Joanna Skiba asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2006 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Transportu i Budownictwa na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia w części nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1980 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul.[...] i ustaleniu z tego tytułu odszkodowania, a w części stwierdzającej, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa oraz umorzeniu postępowania w części obejmującej ustalenie odszkodowania.

W uzasadnieniu decyzji został przedstawiony następujący stan faktyczny:

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] grudnia 1980 r. nr [...], orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], o oznaczeniu geodezyjnym: obręb[...], arkusz mapy [...], działki nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2,[...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność L. K. i E. S.

Pismem z dnia 30 kwietnia 2003 r. M. K., Z. S., A. L., K. G. i K. S. – jako spadkobiercy L. K. i E. M., wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] grudnia 1980 r.

Po przeprowadzeniu postępowania nadzorczego, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1980 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, w części obejmującej: część działki nr [...] odpowiadającą części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu [...] oraz części działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...], obrębu [...] , a także części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu [...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., część działki nr [...] w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu[...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., część działki nr [...] w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu P., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa, części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu [...], części obecnej działki nr [...] całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy[...], obrębu[...], części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...], części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy[...], obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...] zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P.; część działki nr [...] w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu[...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa, części obecnej działki nr [...]o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu[...], części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...]m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...], części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P.; część działki nr [...] w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...], obrębu [...], części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy[...], obrębu [....], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P.; część działki nr [...], w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...], obrębu[...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P.; część działki nr [...] w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...], obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu [...] oraz części działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...], obrębu [...] zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P.

Ponadto stwierdził, iż decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1980 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, w części obejmującej: część działki nr [...], w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o powierzchni całkowitej [...] m2 z arkusza mapy [...], obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...], obrębu[...], zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P., os.[...]; działkę nr [...], w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...], obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...] obrębu[...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P., os.[...], a także części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym Kościoła - Parafii [...] p. w. [...]; część działki nr [...], w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...], części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P., os. [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu[...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym Kościoła – Parafii [....] p. w.[...]; część działki nr [...], w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P. os.[...]; część działki nr [...], w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...] obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P., os.[...] ; część działki nr [...] w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...] obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu [...]oraz część obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu[...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P., os.[...]; część działki nr[...], w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...] obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy[...], obrębu [...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P., os.[...] ; część działki nr [...], w części odpowiadającej części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy[...], obrębu[...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P., os. [...] oraz części obecnej działki nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2, z arkusza mapy [...], obrębu [...] zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P., os.[...], została wydana z naruszeniem prawa.

W pkt 3 decyzji Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1980 r., w części obejmującej ustalenie odszkodowania co do ww. nieruchomości; natomiast umorzył, jako bezprzedmiotowe postępowanie o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej w części obejmującej część działki nr [...] w części odpowiadającej obecnej działce nr [...] o całkowitej powierzchni [...] m2.

W uzasadnieniu ww. decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. organ wojewódzki wskazał, że w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej nie obowiązywała decyzja z dnia [...] listopada 1974 r. nr [...] zatwierdzająca plan realizacyjny. Zatem organ wywłaszczeniowy rażąco naruszył art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), ponieważ nie udowodnił istnienia w sprawie materialnoprawnej przesłanki wywłaszczenia. Wskazano również, iż w rozprawie wywłaszczeniowo odszkodowawczej nie brał udziału biegły, co stanowi naruszenie art. 22 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] wniosła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa, która wskazała, że nie można po upływie ponad 23 latach od dnia wywłaszczenia stawiać zarzutu, że w aktach archiwalnych brak jest decyzji z dnia [...] listopada 1974 r. zatwierdzającej plan realizacyjny. Jeżeli bowiem organ wywłaszczeniowy w uzasadnieniu decyzji powołał się na nią, to należy uznać, że musiała się ona wówczas znajdować w aktach sprawy.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2004 r. PP. M.K., Z. S., A. L., K. G.i K.S.podnieśli, że [...]Spółdzielnia Mieszkaniowa może skutecznie wnieść odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. jedynie w takiej części, w jakiej przysługuje jej prawo użytkowania wieczystego do wywłaszczonej nieruchomości.

Minister Infrastruktury odwołania nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, ze wprawdzie decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny nie została wydana w trybie przepisów ustawy – Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229) a więc art. 21 ust. 4 stwierdzający, że "decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji oraz zatwierdzenie planu realizacyjnego traci ważność, jeżeli inwestor nie uzyskał prawa do terenu lub je utracił, albo w ciągu jednego roku od zatwierdzenia tego planu nie wystąpił o pozwolenie na budowę" nie ma zastosowania do decyzji wydanej w 1974 r., ale brak ważnej decyzji lokalizacyjnej w dniu wywłaszczenia oraz brak biegłego na rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej przesądzają o tym, że powołana decyzja Prezydenta Miasta P.została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono powołanej decyzji Ministra Infrastruktury naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 Kpa poprzez uznanie, iż powołana decyzja wywłaszczeniowa została wydana z naruszeniem prawa. Skarżący wskazał, że cel wywłaszczenia budowa osiedla mieszkaniowego[...] spełniał przesłanki użyteczności publicznej. W czasie wydania decyzji wywłaszczeniowej realizacja Osiedla [...]w pełni odpowiadała potrzebom społeczności miasta P., która dzięki tej inwestycji zyskała nowe tereny mieszkaniowe. W dalszej części skargi wskazano, że we wniosku o wywłaszczenie skarżący wskazał cel wywłaszczenia – budowę Osiedla [...], a faktem notoryjnym jest przy tym, iż dla realizacji takiego przedsięwzięcia budowlanego konieczna jest nieruchomość gruntowa. W świetle powyższego uzasadnione jest stwierdzenie, iż wniosek skarżącej spełnia wymóg o jakim mowa w art. 16 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. A ponadto przy realizacji celu użyteczności publicznej nie istniał obowiązek załączenia do wniosku decyzji lokalizacyjnej. Zdaniem skarżących nie doszło również do naruszenia art. 22 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r., ponieważ odszkodowanie ustalono na podstawie opinii biegłych. Te wszystkie argumenty zdaniem skarżących świadczą o tym, że powołana decyzja wywłaszczeniowa nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. nr [...] sprostował z urzędu błąd pisarski w swojej decyzji z dnia poprzez dodanie w pkt 2 decyzji nie ujętych w rozstrzygnięciu działki nr [...] o pow. [...] m2, części działki nr [...] o całkowitej pow. [...] m2 i części obecnej działki nr [...] o całkowitej pow. [...] m2. Ponadto sprostowano, iż właścicielem działek nie jest Skarb Państwa lecz Miasto P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że na ocenę legalności zaskarżonej decyzji rzutuje w sposób decydujący treść postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki, a w istocie dodającej już po ostatecznym załatwieniu sprawy przez organ II instancji rozstrzygnięcia w części dotyczącej 3 działek nie ujętych w pkt 2 decyzji.

Zgodnie z utrwalonym w doktrynie jak i orzecznictwie poglądem, instytucja sprostowania błędów i omyłek ogranicza się jedynie do błędów i omyłek o charakterze nieistotnym (B. Adamiak i J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 581; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 1997 r. sygn. akt SA/Ka 2714/95, "Prawo Gospodarcze" 1998, nr 3, s. 33). Jest zatem oczywiste, że stosując ten przepis nie można zmienić najistotniejszego elementu decyzji administracyjnej, jakim jest sentencja (rozstrzygnięcie), w niej bowiem zostaje wyrażona wola organu administracji publicznej.

W przedmiotowej sprawie wskazane postanowienie w sposób istotny natomiast zmieniło treść rozstrzygnięcia. Uchybienie polegające na pominięciu przez organy nadzoru w rozstrzygnięciu 3 działek ewidencyjnych należy uznać za omyłkę istotną, która nie podlega naprawieniu w trybie art. 113 Kpa. Tym samym powołane postanowienie z dnia [...] września 2004 r. wykracza w niedopuszczalny sposób poza granicę instytucji sprostowania decyzji.

Powyższe ustalenie prowadzi do oczywistego wniosku, że organy prowadząc postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie rozpatrzyły w sposób wszechstronny i całościowy sprawy stwierdzenia nieważności powołanej decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, w szczególności w zakresie dotyczącym pkt 2 decyzji Wojewody[...] , a mianowicie zakresu w jakim decyzja wywłaszczeniowo-odszkodowawcza wywołała nieodwracalne skutki prawne. Pominięty został materiał geodezyjno-kartograficzny, z którego jednoznacznie wynika, że objęte postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. działki pokrywają się częściowo z powierzchnią wywłaszczonej nieruchomości.

Tym samym doszło do oczywistego naruszenia art. 7 oraz art. 77 Kpa. Ponadto wydanie decyzji nie obejmującej całej nieruchomości wywłaszczonej stanowi w tym przypadku naruszenie art. 104 § 2 Kpa, nakazującego rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej co do jej istoty, ponieważ brak jest podstaw prawnych aby zaskarżoną decyzję traktować jako decyzję częściową.

Natomiast organ II instancji dysponując pełnym materiałem dowodowym nie zweryfikował w ramach postępowania odwoławczego uchybienia popełnionego przez Wojewodę [...].

Powyższe uchybienie wskazuje również na to, że organy nie oceniły w sposób wymagany przez art. 156 § 2 Kpa zakresu w jakim badana w trybie nadzoru decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik postępowania. Należy bowiem wskazać, że zaskarżona decyzja rozstrzyga w istocie o prawie własności nieruchomości i prawidłowe oznaczenie nieruchomości stanowi konieczny warunek prawidłowości decyzji.

Reasumując uznać należy, że pominięcie w zaskarżonej decyzji działek nr[...], nr [...] i części działki nr [...] stanowi oczywiste naruszenie art. 7, art. 77 art. 104 § 2 oraz art. 156 § 2 Kpa, które wpłynęło na wynik postępowania.

Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.