Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2558/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie za brak sieci oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a w związku z art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202, z późn. zm.) oraz z art. 74a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku [...] S.A. z siedzibą w P., której następcą prawnym jest [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P., o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w opłacie za brak sieci za 2006r., utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].04.2013 r., znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w opłacie za brak sieci za 2006 r. wniesionej na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przez [...] S.A. z siedzibą w P., której następcą prawnym jest [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy stan sprawy i wskazał, że w dniu 29.04.2013 r. do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wpłynął wniosek Strony [...] Sp. z o.o. z dnia 25.04.2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].04.2013 r..

Rozpoznając ponownie sprawę organ wskazał, że do przeprowadzenia analizy zapewnienia sieci zbierania pojazdów przez [...] S.A. wykorzystał system "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo", który umożliwia stworzenie powiązań pomiędzy wprowadzającymi pojazdy a stacjami demontażu i punktami zbierania pojazdów, oraz przestrzenną prezentację na podkładzie mapowym informacji w zakresie: lokalizacji stacji demontażu oraz punktów zbierania pojazdów, stanu pokrycia terytorium kraju siecią przez danego wprowadzającego pojazd, wskazanie obszarów, na których sieć nie została zapewniona.

W wyniku przeprowadzonej analizy zapewnienia sieci przez Spółkę [...] S.A. przy wzięciu pod uwagę wszystkich stacji demontażu, z którymi Spółka zawarła bezpośrednio umowy, jak i umowy zawarte pomiędzy [...] Sp. z o.o., a innymi stacjami demontażu. (łącznie 148 stacji demontażu) i punktami zbierania pojazdów (70 punktów zbierania pojazdów), Spółka nie zapewniła do dnia 20.12.2006 r. sieci zbierania pojazdów zgodnej z wymogami określonymi w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, tj. sieci obejmującej terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. Do dnia 20.12.2006 r. poza siecią utworzoną przez Spółkę znajdowały się takie miejscowości jak np.: S., M., S. (woj. [...]). Przy czym organ wskazał, że w piśmie z dnia 19.07.2013 r., znak: [...] wyjaśnił już kwestię nieuwzględnienia umów z trzema z 6 wskazanymi przez Spółkę podmiotami, tj.:

• punktem zbierania pojazdów - [...], gdyż ww. punkt zbierania pojazdów uzyskał decyzję w zakresie gospodarki odpadami w 2007 r.,

• stacją demontażu - [...], gdyż w przesłanej do GIOŚ umowie brak jest daty jej zawarcia,

• podmiotem [...], gdyż w 2006 r. nie posiadał on i nadal nie posiada stosownej decyzji w zakresie gospodarki odpadami w związku z prowadzeniem stacji demontażu.

Odnośnie pozostałych trzech podmiotów wyjaśnił, iż:

• punkt zbierania pojazdów - [...] - uwzględniono w punkcie nr 1 zestawienia punktów zbierania pojazdów zgłoszonych jako działające w 2006 r. w ramach sieci zbierania pojazdów [...] S.A.,

• punkt zbierania pojazdów - [...] - uwzględniono w punkcie nr 46 zestawienia punktów zbierania pojazdów zgłoszonych jako działające w 2006 r. w ramach sieci zbierania pojazdów [...] S.A.,

• stacja demontażu - [...] - decyzją z dnia [...].11.2005 r. Wojewoda [...] orzekł o przeniesieniu praw i obowiązków wynikających z decyzji na wytwarzanie odpadów w [...] na firmę [...] Sp. z o.o., ul. [...], z którą to stacją zarówno umowa bezpośrednia, jak i umowy podpisane przez [...] Sp. z o.o. z innymi stacjami demontażu pojazdów zostały uwzględnione w sporządzonej przez GIOŚ analizie zapewnienia w 2006 r. przez [...] S.A. sieci zbierania pojazdów.

W związku z powyższym organ II instancji ustalił, iż potencjalne zobowiązanie Strony w związku z nie zapewnieniem sieci od momentu podjęcia przez Spółkę działalności, tj. od dnia 02.01.2006 r. do dnia 19.12.2006 r. wyniosłoby według zgromadzonych dowodów [...] zł. Przy czym organ uznaje za udowodnione, że Spółka wprowadziła w roku 2006 na terytorium kraju [...] pojazdów. Taka liczba pojazdów znajduje potwierdzenie zarówno w wyjaśnieniach Spółki zawartych w aktach postępowania, jak i przede wszystkim znajduje potwierdzenie w dokumencie urzędowym z dnia [...] kwietnia 2012 r. wystawionym przez Izbę Celną w P., potwierdzającym nabycie wewnątrzwspólnotowe przez Spółkę w 2006 r. [...] pojazdów. Organ przyjął też, że Spółka nie zapewniła sieci przez 352 dni, co znajduje potwierdzenie w analizie zapewnienia sieci przeprowadzonej na podstawie umów o zapewnienie sieci zbierania w 2006 r. i wkonsekwekcji stwierdził, iż opłata za brak sieci za 2006 r., naliczona i wpłacona dobrowolnie przez Spółkę w wysokości [...] zł, niezależnie od tego, że potencjalne zobowiązanie Spółki wskazane w decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. było wyższe niż w rzeczywistości, gdyż zobowiązanie to wynosiło faktycznie [...] zł, była opłatą należną, a nie jak przyjmuje Spółka nienależną.

Jednocześnie organ odniósł się do zarzutu:

1. naruszenia art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji,

2. nieprawidłowego zastosowania art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez oparcie się przez organ administracji państwowej na przepisie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji,

3. naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie sprzecznego z ww. przepisami art. 14 ustawy o recyklingu,

4. naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa w związku z art. 77 kpa poprzez niedostateczne wskazanie dowodów na poparcie twierdzeń, z których organ wywodzi niekorzystne dla Spółki konsekwencje finansowe, w szczególności poprzez uznanie, że Spółka podała zaniżoną liczbę samochodów wprowadzonych na terytorium kraju, do których znajduje zastosowanie ustawa o recyklingu,

5. nieuwzględnienia w ocenie Spółki art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P., zarzucając jej naruszenie następujących przepisów prawa:

- art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji [dalej: Dyrektywa o recyklingu] poprzez wydanie Decyzji sprzecznej z tymi przepisami, tj. oparcie się na prawie krajowym, pomimo jego sprzeczności z przepisami wspólnotowymi;

- art. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 2, art. 22 w zw. z art. 64 Konstytucji RP a także art. 5 ust. 1, 3 i 4 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej2 poprzez oparcie się przez organ administracji państwowej na przepisie art. 11 ust. 1 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji3 pomimo, iż jest on sprzeczny z powołanymi na wstępie krajowymi i wspólnotowymi przepisami rangi konstytucyjnej;

- art. 2 Konstytucji RP poprzez oparcie się przez organ administracji państwowej na przepisie art. 14 ustawy o recyklingu (w brzmieniu obowiązującym w ciągu 2006 r.) pomimo, iż jest on sprzeczny z wynikającymi ze wskazanego przepisu zasadami konstytucyjnymi, tj. zasadą zaufania do prawa oraz zasadą poprawnej (przyzwoitej) legislacji;

- art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 77 kpa poprzez niedostateczne wskazanie dowodów na poparcie twierdzeń, z których organ administracji publicznej wywodzi niekorzystne dla Spółki konsekwencje finansowe, w szczególności poprzez uznanie, że Spółka podała zaniżoną liczbę samochodów wprowadzonych na terytorium kraju, do których znajduje zastosowanie ustawa o recyklingu;

- art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez wliczenie do okresu (rzekomego) niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone.

Niezależnie od powyższych, zarzutów, w ocenie Skarżącej nawet, gdyby przyjąć skrajnie restrykcyjne stanowisko GlOŚ odnośnie 100 % stopnia pokrycia siecią terytorium kraju, to zaskarżona decyzja rażąco narusza:

- art. 21§ 3 w związku z art. 74a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia odmawiającego stwierdzenia nadpłaty, podczas gdy Skarżący od 20 grudnia 2006 r. zapewnił 100% pokrycie terytorium kraju siecią zbierania pojazdów.

W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji GIOŚ z [...] kwietnia 2013 r.

W uzasadnieniu skargi skarżąca szczegółowo odniosła się i wyjaśniła podniesione zarzuty, powołując się przy tym m.in. na orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Kwestionowana decyzja została podjęta w następującym stanie prawnym. W myśl art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, wprowadzający pojazd (w myśl art. 3 pkt 14 pojęcie do obejmuje importera) był zobowiązany do utworzenia sieci zbierania pojazdów, spełniającej wskazane w ustawie wymagania (pokrycie terenów zamieszkałych tak aby zapewnić możliwość oddania pojazdu właścicielowi w odległości nie większej niż 50 km od miejsca zamieszkania lub siedziby, przy czym zasadą jest przyjmowanie bez dodatkowych opłat - art. 23 ust. 3 ustawy). W ramach sieci mogły być uwzględnione stacje demontażu lub punkty zbierania pojazdów. W przypadku nie spełnienia tego wymagania podmiot zobligowany był do obliczenia i samodzielnego uiszczenia stosownej opłaty (art. 14 ust. 1). Ustawa wprawdzie obligowała określone podmioty do utworzenia sieci, jednak sankcja za niewypełnienie obowiązku w tym zakresie była równoważna do obciążeń przewidzianych dla podmiotów, które wprowadzały pojazdy lecz nie były zobligowane do utworzenia sieci ze względu na mniejszy obrót (patrz art. 12 ust. 1 i 2 ustawy i art. 14 ust. 4). Wskazane regulacje zostały zmodyfikowane, w związku z nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 176, poz. 1236). Zmiana polegała na faktycznym ograniczeniu obowiązku utworzenia sieci zbierania pojazdów pokrywającej całe terytorium kraju przez podmioty dokonujące większego obrotu - ponad 1000 sztuk pojazdów (dodany w art. 14 ust. 5) oraz zróżnicowaniu dla nich opłat sanacyjnych za brak sieci w pewnym zakresie (dodanie w art. 14 ust. 6). Jednoczenie art. 2 ustawy nowelizującej wskazuje, iż nowe zasady znajdą zastosowanie dla opłat należnych za rok 2007.

Z kolei w myśl art. 401 ust. 11 i 12 oraz art. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm..) opłaty z tytułu braku sieci zbierania pojazdów jest gromadzona na wyodrębnionym rachunku Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i przeznaczana na wspieranie finansowe systemu zbierania i demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, co jest realizowane m.in. w formie dopłat, w myśl art. 410 a ustawy - Prawo ochrony środowiska.

Wskazane regulacje miały zatem na celu transpozycję przepisów dyrektywy 2000/53/WE, zgodnie z art. 5 ust. 1 której, kraje członkowskie mają zapewnić istnienie dostępnej sieci punktów demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (cel taki potwierdza pkt 15 preambuły). Z jej regulacji nie wynika, aby sieci takie musiały być stworzone przez podmiot wprowadzający pojazd na rynek ("producenta" w rozumieniu art. 2 pkt 3), skoro użyto pojęcie "podmiot gospodarczy" obejmujące także podmioty prowadzące gospodarkę odpadami (patrz art. 2 pkt 10 dyrektywy). Z pkt 7 zd. 2 preambuły do dyrektywy oraz art. 5 ust. 4 zd. 2 wynika wyłącznie, iż intencją prawodawcy było aby koszty funkcjonowania sieci pokrywali wprowadzający pojazdy na rynek (producenci).

Jak wynika ze wskazanych wyżej uwarunkowań prawnych, zadania wskazane w dyrektywie są realizowane w Polsce poprzez stymulowanie ekonomiczne wprowadzających pojazdy od eksploatacji do tworzenia sieci zbierania pojazdów oraz poprzez realizacje zadań w zakresie funkcjonowania systemu zbierania i poddawania odzyskowi pojazdów przy pomocy środków publicznych (z wpływów z tytułu opłat za brak sieci). Z przepisów dyrektywy nie wynika, iż jeden z tych systemów musi uzyskać określone preferencje. Zasadą wynikającą z dyrektywy 2000/53/WE jest, iż to wprowadzający pojazdy ponoszą wszystkie lub znaczną część kosztów związanych z działaniem sieci. Ustanowiony w Polsce system obejmujący tworzenie przez wprowadzających pojazdy sieci oraz dofinansowanie stacji demontażu ze środków zgromadzonych z opłat ponoszonych przez wprowadzających pojazdy, jest zatem w ocenie Sądu zgodny z celami dyrektywy 2000/53/WE. Należy wskazać, że aby osiągnąć cele wskazane w dyrektywie 2000/53/WE. w ustawie o recyklingu obowiązki zostały rozdzielone pomiędzy poszczególne strony uczestniczące w produkcji, używaniu pojazdów, a następnie przetwarzaniu odpadów z nich powstałych, czyli pomiędzy producentów i importerów pojazdów (zapewnienie sieci zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji), właścicieli pojazdów (oddawanie pojazdów wycofanych z eksploatacji do uprawnionych zakładów), przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu (zbieranie i przetwarzanie pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz osiąganie poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji), punkt zbierania pojazdów (zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji) oraz strzępiarki (rozdrabnianie odpadów pochodzących z demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Obowiązkiem utworzenia wystarczająco dostępnych punktów zbiórki pojazdów wycofanych z eksploatacji obciążeni zostali wprowadzający pojazdy, jako odpowiedzialni za pokrycie wszystkich lub znacznej części środków związanych z zapewnieniem bezpłatnego przyjęcia pojazdów wycofanych z eksploatacji od ich właścicieli. Nie oznacza to, iż w przypadku nieutworzenia sieci zbierania pojazdów przez wprowadzających pojazdy, sieć ta nie została utworzona w ogóle. Stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów powstawały bowiem niezależnie od wprowadzających pojazdy i wiele stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów funkcjonowało i funkcjonuje na terytorium kraju nie będąc związanymi umowami z wprowadzającymi pojazdy.

Przepisy ustawy o recyklingu ustanowiły obowiązek utworzenia ogólnie dostępnej dla wszystkich właścicieli pojazdów sieci. W przepisach tych przyjęto bowiem, iż sieć będzie wystarczająco dostępna wtedy, gdy każdy właściciel pojazdu znajdzie punkt w którym będzie mógł oddać zużyty pojazd, w odległości nie większej niż 50 km.

Nie można zatem uznać za słuszne stanowisko Skarżącej, iż w jej ocenie spełniła warunki określone w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, gdyż zapewniła wszystkim nabywcom swoich samochodów ich odbiór: bądź to w punkcie odbioru pojazdów, bądź też w stacji demontażu, bądź też poprzez fizyczny odbiór pojazdu od nabywcy dokonywany siłami Spółki i na jej koszt.

Należy bowiem mieć na uwadze, że zbieranie i transport pojazdów wycofanych z eksploatacji byłby możliwy dopiero po uzyskaniu przez nią stosownego zezwolenia pozwalającego na prowadzenie takiej działalności. Skarżąca mogła zatem tworzyć własne punkty zbierania pojazdów, jak również własne stacje demontażu (po uzyskaniu stosowanej decyzji w związku z prowadzeniem stacji demontażu).

Podkreślić należy, że podstawę procedowania przez organ stanowił art. 75 § 4 ustawy - Ordynacja podatkowa, który w związku z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji może stanowić podstawę do orzekania o zwrocie nadpłaty.

Bezsporny w ocenie Sądu jest zatem ustalony przez organ stan faktyczny sprawy. Podmiot wprowadzający na terytorium Polski pojazdy (importer) nie zapewnił sieci zbierania pojazdów zgodnie z wymaganiami wynikającymi z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Okoliczność tą potwierdza zarówno fakt samodzielnego dokonania wpłaty (na podstawie własnych danych przedsiębiorcy), treść wniosku o zwrot nadpłaty (wskazuje się na niezaradność ponoszenia opłaty pomimo iż wymagana ustawą sieć zbierania pojazdów nie została utworzona), jak i stwierdzenie iż według danych strony sieć pokrywała teren całego kraju w dniu 20 grudnia 2006r. Wprawdzie zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3, jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny; liczba tych dni nie może przekroczyć 90 w ciągu roku. Art. 11 ust 3 ww. ustawy stanowi, iż wprowadzający pojazd w przypadku:

1) cofnięcia pozwolenia zintegrowanego albo innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu taką stację.

2) cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów,

3) rozwiązania lub wygaśnięcia umowy, o której mowa w ust. 2 (tj. umowy zawartej przez wprowadzającego pojazd z przedsiębiorcą prowadzącym stację demontażu).

- powinien w terminie 3 miesięcy zapewnić sieć.

Aby więc przy obliczaniu opłaty za brak sieci możliwe było nie uwzględnienie maksymalnie 90 dni, muszą wystąpić przyczyny określone w art. 11 ust 3 ustawy o recyklingu oraz wprowadzający pojazd powinien zapewnić sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny. Takie zwolnienie jest możliwe jedynie w sytuacji gdy utworzona przez wprowadzającego pojazd sieć zbierania pojazdów, spełniająca warunki określone w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 ustawy, przestała spełniać określone ww. wymogi oraz gdy wprowadzający pojazd zapewni sieć (tj. uzupełnił sieć tak, aby odpowiadała wymogom ustawowym określonym w art. 11 ust 1 ustawy o recyklingu) w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny. W przypadku Spółki przepisy te nie miały więc zastosowania. Słusznie zatem orzekający organ przyjął, że Spółka nie miała zapewnionej sieci zbierania pojazdów do dnia 20.12.2006 r., co uzasadniało brak podstaw do nie uwzględniania 90-dniowego okresu niezapewnienia sieci w 2006 r. przy obliczaniu wysokości zobowiązania Skarżącej z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r.

Tym samym odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 § 3 w związku z art. 74a Ordynacji podatkowej oraz art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez utrzymanie w rozstrzygnięcia odmawiającego stwierdzenia nadpłaty, podczas gdy Skarżąca od 20 grudnia 2006 r. zapewniła 100% pokrycie terytorium kraju siecią zbierania pojazdów, należy wskazać, iż Sąd uznaje za słuszne stanowisko organu, iż opłata

za brak sieci za 2006 r., naliczona i wpłacona dobrowolnie przez Spółkę była opłatą należną.

Sąd za nietrafne uznał także zarzuty skargi, iż decyzja została wydana z naruszeniem przywoływanych w skardze norm Konstytucyjnych.

Kluczowe znaczenie dla przyjęcia takiego stanowiska ma fakt, że wyrokiem z dnia 9 lipca 2012 r. (P 8/10) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 i Nr 175, poz. 1458, z 2007 r. Nr 176, poz. 1236, z 2009 r. Nr 79, poz. 666, Nr 92, poz. 753 i Nr 215, poz. 1664, z 2010 r. Nr 28, poz. 145 i Nr 76, poz. 489 oraz z 2011 r. Nr 63, poz. 322), w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz. 1236), w zakresie, w jakim nie różnicuje wysokości opłaty za brak sieci z uwagi na stopień pokrycia siecią terytorium kraju, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji. Trybunał w w/w wyroku potwierdził również konstytucyjność art. 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nakazuje stosować do obliczania opłaty za brak sieci w 2006 r. art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z 20 stycznia 2005 r. powołanej w punkcie 1 w pierwotnym brzmieniu, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Trybunał w pierwszej kolejności podkreślił, że dokonując takiej wykładni związany był granicami pytania prawnego i zgodnie z zasadą skargowości musiał ograniczyć się do badania zgodności wskazanych przepisów z zasadą proporcjonalności, będącą tylko jedną z wielu zasad wyprowadzanych z treści art. 2 Konstytucji. Trybunał podniósł, że zasada adekwatności (proporcjonalności) jest jedną z wielu zasad wywodzonych z zasady demokratycznego państwa prawnego, ale ze względu na swoją treść stanowi odrębną zasadę w stosunku do zasad tradycyjnie wywodzonych z art. 2 Konstytucji: zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przezeń prawa, zasady prawidłowej legislacji, zakazu retroakcji czy zasady sprawiedliwości społecznej. Odnosząc się do poszczególnych kwestii wskazanych w skierowanym do Trybunału pytaniu prawnym wskazał m.in., iż konstrukcja opłat za brak sieci stanowi autonomiczne rozwiązanie ustawodawcy. Dyrektywa 2000/53/WE nie wskazuje w jaki sposób zapewnić skuteczność przestrzegania celów ustawodawcy europejskiego. Stanowi jedynie, że państwa członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe wykonawcze i administracyjne niezbędne do jej wykonania (art. 10 ust. 1 zd. 1 Dyrektywy 2000/53/WE). Dyrektywa nakłada także na państwa członkowskie obowiązek podjęcia "niezbędnych środków" w celu zapewnienia by podmioty gospodarcze stworzyły system zbierania pojazdów (art. 5 ust. 1 tej Dyrektywy). Nie podzielając stanowiska co do naruszenia przez ustawodawcę zasady proporcjonalności w regulacji opłaty za brak sieci w jej pierwotnym brzmieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, że omawiana opłata została wprowadzona po to, by przedsiębiorcy wprowadzający ponad

1000 pojazdów w danym roku utworzyli sieć na terytorium całego kraju o gęstości wskazanej w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu. W tym celu wprowadzenie jednej sankcji za niezapewnienie sieci na terytorium całego kraju stanowiło efektywny i konieczny sposób regulacji. Wprowadzenie miarkowania doprowadziłoby do wybierania przez większych przedsiębiorców stopnia pokrycia terytorium kraju. Zapewnienie celów ustawy wymagało tego by generalnie uznać sankcje wobec osób, które zarówno w dużym stopniu jak i w mniejszym nie zapewniły sieci na terytorium kraju. Trybunał Konstytucyjny ocenił także, że pierwotna regulacja za brak sieci nie uniemożliwia osiągnięcie celów ustawodawcy polegającego na efektywnym tworzeniu własnych sieci zbierania pojazdów przez przedsiębiorców wprowadzających więcej niż 1000 pojazdów w danym roku (obecnie wydających karty pojazdu).

Trybunał podkreślił także, że domniemanie konstytucyjności art. 14 ustawy o recyklingu w pierwotnym brzmieniu z punktu widzenia wskazanego wzorca kontroli nie zostało obalone a zatem instytucja opłaty za brak sieci wprowadzona w pierwotnym brzmieniu o recyklingu nie narusza zasady proporcjonalności regulacji do jej zamierzonego celu.

Trybunał wskazał, że została spełniona przesłanka relewantności. W obecnym stanie prawnym art. 2 noweli przesądza o tym, że przepisy art. 14 ust. 5 i 6 ustawy o recyklingu nie stanowią merytorycznej podstawy decyzji ustalającej wysokość zobowiązania z tytułu braku sieci za 2006 r. i wydanych przez GIOŚ po wejściu w życie nowelizacji z 2007 roku. Omawiana przesłanka relewantności została spełniona gdyż w razie ewentualnego uznania niekonstytucyjności art. 2 nowelizacji z 2007 r. powstałby obowiązek uwzględnienia przepisów art. 14 ust. 5 i 6 recyklingu dodanych w 2007 r. do obliczania opłaty za brak sieci za 2006 rok co wyklucza dotychczasowa regulacja ustawowa.

Oceniając zgodność z Konstytucją art. 2 noweli do ustawy o recyklingu z 2007 r. Trybunał wskazał natomiast, że przepis intertemporalny został wprowadzony w celu wyeliminowania ewentualnych wątpliwości czy mimo wejścia w życie nowych przepisów przed powstaniem obowiązku samonaliczenia i wniesienia opłaty za 2007 rok powinny one znaleźć zastosowanie także za opłaty za 2007 rok, skoro ustawa nie obowiązywała przez znaczną część tego roku. Wyraźnie to nie odniesiono jednak do zastosowania nowych przepisów do 2006 roku aby nie doprowadzać do zwrotu wpłat wniesionych już na konto NFOŚiGW. Opłaty za 2006 rok powinny być obliczone na dzień 31 grudnia 2006 r. i wniesione na konto do 31 marca 2007 roku.

Słusznie zatem orzekające w sprawie organy jako podstawę prawną rozstrzygnięcia - jak zostało wyżej wskazane - przyjęły przepisy ustawy o recyklingu w jej pierwotnym brzmieniu. Nie może przy tym ujść uwadze, że jak wynika z treści art. 16 ww. ustawy - obowiązek obliczenia opłaty za brak sieci powstaje na koniec roku kalendarzowego (ust. 1), a opłata ta jest wpłacana na odrębny rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego opłata dotyczy (ust. 2). A zatem podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty winien był sam naliczyć jej wysokość i uiścić ją do końca pierwszego kwartału następnego roku. Co za tym idzie — skoro podmiot wprowadzający do obrotu ponad 1 000 pojazdów rocznie samodzielnie naliczył opłatę za 2006 r. wywiązując się tym samym z nałożonego obowiązku to winien był wyliczyć ją wg zasad obowiązujących w tej dacie. Takiego właśnie wyliczenia dokonano w rozpoznawanej sprawie.

Zasadnie zatem organy przyjęły, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było prawnych podstaw do zwrotu zapłaconej przez Spółkę kwoty.

Tym samym Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej co do tego, że w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie art. 14 ustawy o recyklingu w brzmieniu

obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r. w sprawie II OSK 23 77/12 (dostępne w: http://orzecznictwo.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podkreślono - że niewskazanie w art. 2 noweli również roku 2006 jako tego, do którego stosujemy nowe zasady obliczania opłaty było świadomym rozwiązaniem wprowadzonym przez ustawodawcę. Przyjął on wszak, że opłaty za ten okres zostały już naliczone i uiszczone. Rozpoznanie wniosku zgodnie z żądaniem spółki prowadziłoby zatem do ponownego naliczania opłat. Ani przepisy ustawy o recyklingu w pierwotnym brzmieniu ani też po ich nowelizacji nie pozwalają na prowadzenie ponownie takiego postępowania.

I wreszcie za przyjęciem słuszności stanowiska organu w omawianym zakresie przemawia także wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa. Art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu wskazuje, że do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Jednocześnie art. 21 ust. 1 tej ostatniej ustawy stanowi, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (pkt 1). W doktrynie przyjmuje się, że w sytuacjach gdy zobowiązanie powstaje na mocy ustawy i zostało zapłacone przez podatnika, organ nie jest zobowiązany do podejmowania jakichkolwiek działań związanych z jego realizacją. Podatnik jest zobowiązany do samodzielnego obliczenia kwoty podatku, co określane jest mianem samoobliczenia. Dopiero stwierdzenie ewentualnych nieprawidłowości, co ma miejsce w postępowaniu kontrolnym, skutkuje wszczęciem przez organy podatkowe postępowania, które zostaje zakończone wydaniem decyzji, w której określa wysokość zobowiązania. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, ponieważ określa się w niej wysokość zobowiązania, które już powstało wcześniej, z mocy prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia również w okolicznościach niniejszej sprawy. Jak bowiem zostało wyżej wskazane w dacie uiszczania omawianej opłaty na spółce spoczywał obowiązek samonaliczenia należności. Złożenie przez spółkę wniosku o zwrot nadpłaty skutkowało wszczęciem postępowania, z tym że dla oceny czy spółka dokonała nadpłaty organ zobligowany był do ustalenia wysokości należności. Dopiero proste zestawienie wskazanych wartości (należnej i uiszczonej) dało podstawę do ustalenia czy i w jakiej części wniosek spółki jest uzasadniony. Tym samym zatem organ winien ustalać wysokość należności wg zasad obowiązujących w dacie dokonywania samonaliczenia zobowiązania przez podmiot, na którym ciążył ten obowiązek.

Wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki - nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 czerwca 2007 r. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej orzeczeniu z dnia 5 grudnia 2012 r. w sprawie II OSK 23 77/12, skoro Trybunał Konstytucyjny ograniczył zakres badania konstytucyjności przepisu art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. oraz art. 14 ust. 1, 5 i 6 ustawy o recyklingu pojazdów w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. to pozwala to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na dokonanie wykładni wskazanych przepisów z innego punktu widzenia, niż przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny.

Podzielając dotychczasowe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego również w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż nawet przy zastosowaniu wykładni celowościowej, prokonstytucyjnej - do zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji faktycznej (dotyczącej obliczania wysokości nadpłaconej opłaty) będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe. Należy jednak odróżnić dwie sytuacje: gdy zobowiązany podmiot nie ustalił samodzielnie i nie uiścił należnej opłaty oraz tę, w której obowiązek ten został spełniony. W pierwszym z ww. przypadków organ wskazany w art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu ma obowiązek wszcząć postępowanie mające na celu ustalenie wysokości tej opłaty i nałożyć obowiązek jej uiszczenia, natomiast w drugim - postępowanie nie dotyczy ustalenia wysokości należności a zmierza ono jedynie - do sprawdzenia czy wartość ta została przez podmiot w sposób należyty wyliczona. W pierwszym z ww. przypadków organ winien orzekać wg zasad obowiązujących w dacie wydawania przez niego decyzji, w drugim natomiast - skoro jego czynności są de facto czynnościami sprawdzającymi - winien oceniać wysokość opłaty w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie ich samonaliczania i uiszczania. Odmienna wykładnia prowadziłaby do wniosku, że w każdym przypadku zmiany zasad obliczania należności istniałby po stronie organu obowiązek ponownego obliczenia wysokości zobowiązania. Taka interpretacja stoi w sprzeczności przede wszystkim z zasadą pewności prawa. Prezentowana wyżej wykładnia nie prowadzi również do naruszenia zasady równości podmiotów. Podmioty, które zrezygnowały z budowy sieci i uiściły opłatę za rok 2006 i te podmioty, które budowę sieci zrealizowały w bardzo szerokim zakresie nie znajdują się w takiej samej sytuacji prawnej i stosowania do nich zasad wprowadzonych znowelizowana ustawa nie oznacza ich faworyzowania.

Sąd z analogicznych przyczyn nie podziela zarzutu skargi naruszenia, rozumianych jako lustrzane, regulacji Traktatu WE, tj. zasady wolności gospodarczej i niedyskryminacji (art. 12 i 43). Przede wszystkim jednak w rozpatrywanej sprawie nie ma mowy o pozostawaniu w gorszej sytuacji prawnej podmiotu zagranicznego w stosunku do krajowego, co mogłoby mieć istotne znaczenie z punktu widzenia wskazanych regulacji Traktatu.

Niezasadne w ocenie Sądu są także zarzuty skargi odnośnie wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji tj. naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 77 kpa poprzez niedostateczne wskazanie dowodów na poparcie twierdzeń, z których organ wywodzi niekorzystne dla Skarżącej konsekwencje finansowe, w szczególności przez uznanie, że Spółka podała zaniżoną liczbę samochodów wprowadzonych na terytorium kraju, do których znajduje zastosowanie ustawa o recyklingu.

Analiza akt sprawy wskazuje, że w toku postępowania organ wyjaśnił stan faktyczny sprawy, oraz oprał się na dokumentach przedłożonych przez Izbę Celną w Poznaniu oraz Ministra Spraw Wewnętrznych (w zakresie danych z CEPiK), które pozwalały na przyjęcie, iż liczba sprowadzonych samochodów była inna, niż wynikało to z pierwotnej deklaracji Spółki. Okoliczność ta z przyczyn wskazanych przez organ nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w zakresie zwrotu nadpłaty.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.