Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 377/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 20, art. 22 ust. 1, art. 24 ust. 2a pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2018 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...].11.2017 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania W. Z. od decyzji Starosty [...] z dnia [...].07.2017 r. nr [...], orzekającej o aktualizacji operatu ewidencyjnego, polegającej na wykreśleniu W. Z., jako właściciela działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i wpisania w to miejsce "właściciel nieustalony" oraz przeniesieniu ww. działki z jednostki rejestrowej [...] do jednostki rejestrowej [...], zachowując wpis dotyczący władania w dotychczasowej treści, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Wójt Gminy [...] wystąpił w dniu [...].04.2015 r. do organu ewidencyjnego o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wyłączeniu działki nr [...], położonej w [...], z pozycji rejestrowej nr [...] obrębu [...] - właściciel W. Z. i przeniesienie jej do pozycji rejestrowej - właściciel nieustalony, władający Gmina [...], powołując jako uzasadnienie wniosku akt własności ziemi [...], wydany dla nieruchomości, stanowiącej własność W. Z..

W dniu [...].04.2015 r. W. Z. wystąpiła o wykreślenie z rejestru gruntów Gminy [...], jako władającego działką nr [...] z obrębu [...], powołując się w uzasadnieniu na decyzję Starosty [...] z dnia [...].02. 2014 r. nr [...].

Wydana w tych sprawach decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia [...].09.2016 r. uchylona została decyzją organu II instancji nr [...] z dnia [...].01.2017 r. i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...], powołując się na treść uzasadnienia zawartego w ww. decyzji organu odwoławczego, postanowieniem z dnia [...].05.2017 r. nr [...] rozdzielił prowadzone postępowanie na dwa postępowania, prowadzone z wniosku Gminy [...] i z wniosku W. Z..

Po rozpatrzeniu wniosku Gminy [...], organ ten decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. orzekł o aktualizacji operatu ewidencyjnego, polegającej na wykreśleniu W. Z. jako właściciela działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i wpisania w to miejsce "właściciel nieustalony" oraz na przeniesieniu ww. działki z jednostki rejestrowej [...] do jednostki rejestrowej [...], zachowując wpis dotyczący władania w dotychczasowej treści. W uzasadnieniu organ podniósł, że w bazie danych ewidencji gruntów i budynków jako właściciel działki nr [...] wykazana jest W. Z., a jako władający Gmina [...]. Działka ta ujawniona została na podstawie opracowania geodezyjnego [...], przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].07.2007 r., w którym geodeta wykazał, opierając się na dokumentach z parcelacji wsi [...] z 1929 r., iż część działki drogowej nr [...] wchodzi w skład działki nr [...], wymienionej w akcie własności ziemi [...], wydanym na rzecz B. Z.. W. Z. jest następcą prawnym B. Z. na podstawie aktu notarialnego umowy darowizny z dnia [...].04.2008 r.

Starosta podał, że w kolejnym opracowaniu geodezyjnym [...], dotyczącym wyznaczenia granic działki nr [...] inny wykonawca wykazał, że działka nr [...] nie stanowi części dawnej działki nr [...] objętej aktem własności ziemi nr [...]. Ustalenia te oparł na znajdującej się w zasobie organu dokumentacji z operatu geodezyjnego, wykonanego z 1973 r., na potrzeby regulacji własności gospodarstw rolnych wraz z aktualizacją ewidencji gruntów nr [...] oraz operatu z kontroli ewidencji gruntów z 1985 r. nr [...].

Po analizie wymienionych opracowań geodezyjnych organ uznał, że wpis dotyczący prawa własności do działki nr [...] jest błędny i wymaga zmiany poprzez wykreślenie W. Z. jako właściciela i przywrócenie wpisu "właściciel nieustalony".

W. Z. złożyła odwołanie od tej decyzji podnosząc, że jest właścicielką działki nr [...] i prawo własności wpisane zostało w księdze wieczystej Nr [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z zasadami prawa, a w szczególności prawa własności.

Organ odwoławczy zauważył, że zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz dokonywanie w niej zmian reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2101) oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1034).

W świetle art. 20 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, w ewidencji wykazuje się właściciela nieruchomości, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych oprócz właściciela także inne podmioty, w których władaniu znajdują się te nieruchomości.

W przypadku gruntów, dla których nie można ustalić ich właścicieli wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Przepis ten odnosi się do sytuacji, kiedy właściciel nieruchomości nigdy nie był ujawniony w ewidencji gruntów i budynków.

Rozpatrując wniosek o przeniesienie działki nr [...] do pozycji rejestrowej utworzonej dla działek o nieustalonym właścicielu, będących we władaniu Gminy [...], organ zbadał, który wpis dotyczących danych podmiotowych ww. działki jest prawidłowy w świetle posiadanych przez organ dokumentów. W myśl przywołanych przepisów art. 20 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, w odniesieniu do gruntów, których właściciel został ustalony, nie wykazuje się w ewidencji osoby władającej.

Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków prawa właścicieli i użytkowników do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów w księdze wieczystej, prawomocnych orzeczeń sądów, umów notarialnych dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych oraz umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.

Dalej organ wywodził, że działka nr [...], o powierzchni 0,0428 ha, wykazana została w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] W dniu [...].03.2008 r., jako część dawnej działki nr [...] objętej aktem własności ziemi nr [...], na podstawie opracowania geodezyjnego przedstawiającego podział geodezyjny działki drogowej nr [...], przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...].07.2007 r. pod nr [...]. Wprowadzona zmiana polegała na wykazaniu działki nr [...] w odrębnej jednostce rejestrowej, z pozostawieniem użytku "drogi" i wykazaniu jako jej właściciela W. Z., a jako władającego Gminy [...].

Z akt sprawy w sposób niewątpliwy wynika, że na podstawie prawomocnego aktu własności ziemi nr [...] B. Z. stała się właścicielem nieruchomości stanowiącej działki nr [...],[...],[...]. Granice tych działek wykazane zostały na mapie załączonej do wykonanego w 1973 r. operatu do uregulowania własności gospodarstw rolnych nr [...]. Na mapie tej działka nr [...] ograniczona jest od południa i północy drogami oznaczonymi jako działki nr [...] i nr [...].

Podczas przeprowadzonej w 1985 r. kontroli ewidencji gruntów (operat [...]) dokonano zmiany numeracji działek: nr [...] na [...], nr [...] na [...], nr [...] na [...], nr [...] na [...].

Po podziale nieruchomości objętej aktem własności ziemi nr [...], przedstawionym w opracowaniu geodezyjnym nr [...] i zatwierdzonym ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., B. Z. aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 2008 r. zbyła działki nr [...] i nr [...].

Aktem notarialnym umowy darowizny z dnia [...].04.2008 r. B. Z. darowała na rzecz W. Z. pozostałą cześć nieruchomości, nabytej ww. aktem własności ziemi. Przy umowie notarialnej okazano wypis i wyrys z operatu ewidencyjnego z dnia [...] lutego 2008 r. dla nieruchomości stanowiącej działki nr [...],[...] i [...] oraz wypis z dnia [...] marca 2008 r. dla działki nr [...]. Zgodnie z zawartym w tej umowie wnioskiem do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] wypisy te stanowiły podstawę do oznaczenia nieruchomości w założonej księdze wieczystej nr [...].

W wykonanym na zlecenie Gminy [...] operacie geodezyjnym [...], dotyczącym wyznaczenia granic działki nr [...], wykonawca wykazał, że brak było podstaw do wydzielenia działki nr [...], jako stanowiącej przedmiot odrębnego prawa własności.

Opracowanie to i wniosek Gminy [...] z dnia [...].04.2015 r. stanowiły dla organu ewidencyjnego przesłankę do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie prawidłowości wpisów dotyczących działki nr [...].

W wyniku tego postępowania, organ prawidłowo uznał, że grunty stanowiące działkę nr [...] nie stanowiły części dawnej działki nr [...], lecz były i są częścią drogi o nieuregulowanym stanie prawnym, która przed zmianą dokonaną w dniu [...].03.2008 r. cała wykazana była jako będąca we władaniu Gminy [...].

Treść opracowania [...] i zawarty w nim wykaz zmian danych ewidencyjnych budzą zdziwienie, wobec nieuzasadnionych i wzajemnie sprzecznych wpisów. Wykonawca podał, że w swojej pracy wykorzystał dane z operatu ewidencji gruntów [...] i operatu jednostkowego [...], jednak samodzielnie, w sposób nieuprawniony zinterpretował treść ugody zawartej przed geodetą w postępowaniu rozgraniczeniowym, stanowiącej część operatu [...]. Wykonawca pominął przy tym operat do uwłaszczenia rolników nr [...].

Na załączonym do operatu [...] szkicu (karta 49 w I teczce akt sprawy) geodeta prawidłowo wskazał punkty [...] = [...] i [...] = [...], jako pochodzące z operatów [...] i [...], natomiast całkowicie bezpodstawnie wykazał, jako południową granicę dawnej działki nr [...] niewiadomego pochodzenia punkty obliczone [...] i [...].

Przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji wymienionej w § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Geodeta nie może samodzielnie ustalać położenia punktów granicznych działek ewidencyjnych. Tym bardziej nie może nie uwzględniać ugody zawartej w postępowaniu rozgraniczeniowym, mającej moc ugody sądowej. Z tego względu organ uznał zmiany wprowadzone w ewidencji gruntów na podstawie tego opracowania za nieuprawnione.

W świetle powołanych wyżej dokumentów wniosek Gminy [...] o wyłączenie działki nr [...] z pozycji rejestrowej nr [...] i przeniesienie jej do pozycji "właściciel nieustalony" "władający Gmina [...]" organ uznał za uzasadniony. Pozytywne rozpatrzenie wniosku ściśle wiązało się z weryfikacją wpisu dotyczącego prawa własności.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu W. Z. organ wskazał, że spośród dokumentów wymienionych w § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, stanowiących tytuł własności do nieruchomości, dla której w 2008 r. założona została księga wieczysta Nr [...], jest akt notarialny umowy darowizny rep. [...] nr [...] oraz powołany w tej umowie jako dokument źródłowy akt własności ziemi nr [...].

Natomiast załączony do umowy darowizny i złożony do księgi wieczystej wypis z rejestru gruntów dla działki nr [...], nie stanowi materiału dowodowego w przedmiocie praw do nieruchomości. Dane z ewidencji gruntów i budynków nie rozstrzygają o prawie do nieruchomości, są tylko podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej. Jeżeli dane zawarte w tej ewidencji, stanowiące podstawę oznaczenia nieruchomości w dziale I księgi wieczystej okażą się błędne i zostaną przez organ ewidencyjny sprostowane, to organ obowiązany jest zawiadomić o dokonanych zmianach wydział ksiąg wieczystych właściwego miejscowo sądu rejonowego.

Skarżąca w skardze z dnia [...].12.2017 r. kwestionuje zarówno stan własności przyjęty przez organy, jak i podmiot władający. Wywodzi, że jest właścicielem przedmiotowej działki. Aktem notarialnym umowy darowizny z dnia [...].04.2008 r. B. Z. darowała na rzecz W. Z. cześć nieruchomości, nabytej ww. aktem własności ziemi. Własność wynika z treści księgi wieczystej nr [...] w [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena legalności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, z dnia [...].11.2017 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia [...].07.2017 r., orzekającej o aktualizacji operatu, polegającej na wykreśleniu W. Z., jako właściciela działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i wpisania w to miejsce "właściciel nieustalony" oraz przeniesieniu ww. działki z jednostki rejestrowej [...] do jednostki rejestrowej [...], zachowując wpis dotyczący władania w dotychczasowej treści, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem prawa i jako taka wymagała wyeliminowania z obrotu prawnego.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i literaturze zgodnie przyjmuje się, iż z regulacji prawnej ustawy p.g.i.k., a zwłaszcza z art. 20, art. 22 i art. 24 wynika charakter prawny prowadzonej przez organy administracji publicznej ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, ani nie nadając czy ujmując owych praw. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w definicji ustawowej ewidencji gruntów i budynków. Według art. 2 pkt 8 p.g.i.k., ilekroć w ustawie jest mowa o ewidencji gruntów i budynków (katastrze nieruchomości), rozumie się przez to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Ewidencja pełni jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów (por. wyrok NSA z dnia 14.04.2015 r., sygn. akt I OSK 1718/13, wyrok NSA z dnia 26.11.2010 r., sygn. akt I OSK 157/10, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, określanej dalej jako CBOSA, E. Stefańska, w: J. Lang (red), P.g.i.k. Komentarz, Lex 2013, t. 37 do art. 20 ).

Zasady dokonywania wpisów w ewidencji, wprowadzania zmian i aktualizacji ewidencji określa wydane na podstawie art. 26 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia ewidencja obejmuje: 1) dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali; 2) dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa. Stosownie natomiast do § 12 ust. 1 rozporządzenia prawa osób i jednostek, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych; 2) prawomocnych orzeczeń sądowych; 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali; 4) ostatecznych decyzji administracyjnych; 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych; 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia.

Starosta w ramach zadań związanych z prowadzeniem ewidencji zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia jest uprawniony do aktualizacji operatu ewidencyjnego, która następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych.

Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega zatem na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana. Przy tym posługiwanie się przez prawodawcę w przepisach pojęciem "aktualizacji" a nie "prostowania" nie oznacza, że w ogóle nie jest możliwe usuwanie błędów czy omyłek w ewidencji w ramach pojęcia "aktualizacji", ale powinno się to odbywać w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych pomyłek. Ewidencja gruntów i budynków nie ma bowiem charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego (zob. np. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: z dnia 13.10.2010 r., III SA/Kr 277/09, z dnia 27.02.2013 r., III SA/Kr 960/12, z dnia 15.05.2012 r., III SA/Lu 86/12, z dnia 27.10.2010 r., III SA/Kr 203/09, z dnia 10.08.2010 r., II SA/Bk 272/10). Także zgodnie z wyrokiem NSA z 7.05.2008 r., I OSK 719/07 w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Tym niemniej, jak zauważa NSA, czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję m. in. przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Podobnie orzekł NSA w wyroku z 22.02.2012 r., sygn. I OSK 331/11, stwierdzając: "Należy w tym miejscu wyraźnie zwrócić uwagę na różnicę miedzy postępowaniem aktualizacyjnym i postępowaniem rozgraniczeniowym, mającym na celu, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych."

Skarżąca w rozpatrywanej sprawie wywodziła, że jest właścicielem przedmiotowej działki. Aktem notarialnym umowy darowizny z dnia [...].04.2008 r. B. Z. darowała na rzecz W. Z. cześć nieruchomości, nabytej ww. aktem własności ziemi. Przy umowie notarialnej okazano wypis i wyrys z operatu ewidencyjnego z dnia [...].02.2008 r. dla nieruchomości stanowiącej działki nr [...],[...] i [...] oraz wypis z dnia [...] marca 2008 r. dla działki nr [...]. Zgodnie z zawartym w tej umowie wnioskiem do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] wypisy te stanowiły podstawę do oznaczenia nieruchomości w założonej księdze wieczystej nr [...] w [...].

Wykreślenie skarżącej jako właścicielki działki nr [...] z obrębu [...], nie odpowiada zatem ani treści wskazanej księgi wieczystej, ani argumentacji podawanej przez skarżącą, dotyczącej nieinteresowania się przez Gminę stanem działki (niesprawowaniem samoistnego posiadania).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 707) w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości prowadzi się księgi wieczyste, natomiast organ ewidencyjny nie może wykazywać w ewidencji nieaktualnego stanu prawnego nieruchomości, który nie został wyjaśniony przez właścicieli i nie jest ustalony w nowej księdze wieczystej.

Uregulowanie tytułu własności stanowi przesłankę negatywną dalszego wykazywania osoby władającego. Uregulowanie stanu prawnego skutkuje wykazywaniem w ewidencji gruntów jedynie osoby właściciela (tak NSA w wyroku z dnia 29.05.2013 r., sygn. akt I OSK 2404/11, CBOSA), a ewidencja ma odzwierciedlać stan prawny, a nie tworzyć, - tak NSA w wyroku z 11.04.2014 r., sygn. akt I OSK 959/10, CBOSA.

Brak jest jednocześnie w aktach sprawy informacji o toczącym się postępowaniu sądowym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym lub o innych postępowaniach dotyczących prawa własności. W takiej sytuacji organ ewidencyjny nie powinien negować wpisów dokonanych w księdze wieczystej i dokonywać wpisów sprzecznych z treścią księgi wieczystej.

Co do wpisania zachowania wpisu, dotyczącego władania przedmiotową nieruchomością, to należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Posiadanie jest stanem faktycznym, na który składają się dwa elementy, to jest faktyczna władza (corpus possessionis) i wola wykonywania tego władztwa dla siebie (animus rem sibi hebendi), przy czym w przypadku posiadacza samoistnego jest to władztwo nad rzeczą wykonywane dla siebie tak jak właściciel, to jest wykonywanie wszelkich praw jak właściciel, z wyłączeniem dopuszczenia właścicielskiego władztwa nad rzeczą dla innych osób.

W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (zob. wyrok NSA z 1.06.2012 r., II FSK 2372/10). Posiadaczem samoistnym jest tylko taki podmiot, który uważa się za uprawnionego do rozporządzenia nią (zob. postanowienie SN z 8.10.2008 r., V CSK 146/08, publ. LEX 510987), a więc nie ma potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (zob. postanowienie SN z 29.09.2004 r., II CK 550/03, LEX nr 182090).

Z przyjętej przez ustawodawcę definicji posiadacza samoistnego rzeczy (jest nim ten kto nią faktycznie włada jak właściciel) można wyprowadzić wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7.10.2011 r., sygn. akt II CSK 17/11). Powołany przepis wymaga zatem, aby w takim przypadku podmiot korzystający z nieruchomości był posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 336 k.c., czyli faktycznie władał rzeczą jak właściciel, a więc używał jej, pobierał pożytki, dysponował rzeczą jak właściciel. Oznacza to brak potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 29.09.2005 r., III CK 332/05, publ. Lex 255625; z 29.09.2004r., II CK 550/03, publ. Lex 182090; z 18.09.2003r., I CK 74/02, publ. Lex 141416; z 7.04.1994r., III CRN 18/94, publ. Lex 137701; uchwała Sądu Najwyższego z 21.09.1993r., III CZP 72/93, publ. OSNC 1994, Nr 3, poz. 49).

Z twierdzeń skarżącej wynika, że brak jest podstaw do wpisania podmiotu władającego ze względu na to, że właściciel jest ustalony, a stan faktyczny świadczy o braku zainteresowania przez Gminę [...] przedmiotową nieruchomością.

Ponadto w myśl art. 51 u.p.g.i.k. uchylonego przez art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r. (Dz.U. z 2014 r., poz. 897), zmieniającej m.in. przedmiotową ustawę z dniem 12.07.2014 r., w ewidencji gruntów i budynków, założonej na podstawie dekretu z dnia 2.02.1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32), oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności, wykazuje się także osobę władającego. W stosunku do wpisów podmiotu władającego, obowiązywał ugruntowany pogląd, według którego wskazany art. 51 odnosi się do stanu prawnego i faktycznego, w którym władający był wpisany do ewidencji gruntów na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów. Jest to przepis przejściowy, stanowiący gwarancje dla władającego, że do czasu uregulowania prawa własności gruntu niestanowiącego własności państwowej lub samorządowej, będzie wykazywany jako podmiot w ewidencji gruntów i budynków (patrz: wyrok NSA z dnia 16.11.1999 r., sygn. akt II SA 1260/99, CBOSA).

W rozpatrywanej sprawie stan własności nie był podważany.

Organ nie wziął pod uwagę powyższych przepisów, w związku z czym spełniła się przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Jednocześnie należy zarzucić organowi niewyjaśnienie stanu faktycznego (niewzięcie pod uwagę zapisów w księdze wieczystej nr [...]), co kwalifikuje się jako naruszenie art. 7 i 77 K.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W związku z powyższym na podstawie wskazanych przepisów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, ponieważ nie było wniosku o ich zasądzenie.