Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 776/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
law: Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Fabryki S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2016r. nr [...] odmawiającą uwłaszczenia.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez F. S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2 położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego działki ew. nr [...] oraz części działek nr [...] z obrębu [...] uregulowanych w księgach wieczystych [...] oraz przeniesienia prawa własności znajdujących się na tym gruncie budynków.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uznało bowiem, że F. S.A. w [...] w zakresie nieruchomości obejmującej teren w granicach oznaczonych literami [...] na załączniku nr [...], pod budynkiem warsztatu, który odpowiada obrysowi istniejącego budynku stancji obsługi F. o pow. [...] m2 nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu. Kolegium podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, co do braku podstaw stwierdzenia nabycia prawa do pozostałej, objętej wnioskiem, części gruntu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez F. S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu o pow. [...] m2 położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego działki ew. nr [...] oraz części działek [...] z obrębu [...] uregulowanych w księgach wieczystych [...] oraz przeniesienia prawa własności znajdujących się na tym gruncie budynków. Analizując ponownie materiał dowodowy organ wskazał, że dokument z dnia 31 grudnia 1957 r. będący protokołem zdawczo-odbiorczym nr [...], na podstawie którego Ministerstwo Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych przekazało F. w [...] budynek przy ul. [...] jest dokumentem księgowym PT - protokół zdawczo-odbiorczy środka trwałego i służy przekazaniu środka trwałego innej jednostce gospodarczej. Dokument ten nie stanowi przeniesienia prawa do gruntu. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że F. S.A. na podstawie tego dokumentu uzyskała prawa do spornego gruntu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła F. S.A. z siedzibą w [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę podniosło, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroku NSA z dnia 10 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA 1989/97, Lex nr 45054, z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, Lex nr 47368, z dn. 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, Lex nr 194864). Tytuł taki (zarząd), jak wykazuje analiza przepisów prawnych określających zasady przekazywania mienia państwowego, mógł powstać jedynie w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu, na podstawie umowy zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazanie między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej, umowy zawartej przez te jednostki (G. Bieniek, Trwały zarząd w: G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2004, s. 490-491; uzasadnienie wyroku NSA z 26 lutego 1998 r., I SA 1768/96, Lex nr 44632), w oparciu o protokół zdawczo-odbiorczy (uzasadnienie wyroku NSA z 16.03.2006 r., I OSK 583/05) albo na podstawie umowy kupna nieruchomości zawartej z jej właścicielem (uzasadnienie uchwały T.K. z dnia 9 grudnia 1992 r., W 13/91, OTK 1992, nr 2, poz. 37).

Pierwotnie podstawą do przekazywania nieruchomości Skarbu Państwa w zarząd bądź użytkowanie były przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. Dz. U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31). Zgodnie z art. 3 dekretu nieruchomości, stanowiące własność Skarbu Państwa bądź osób prawnych wymienionych w art. 2 lub znajdujące się w ich zarządzie bądź użytkowaniu, niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych, będą przekazywane właściwym wykonawcom tych planów (art. 2) na własność bądź w zarząd i użytkowanie. Na podstawie dekretu zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r. Nr 47 poz. 354), które w § 9 ust. 1 regulowało formę takiego przekazania, przewidując, że oddanie w zarząd i użytkowanie, bez zobowiązania do dokonania inwestycji zastępczych, dokonuje się w formie protokołu zdawczo-odbiorczego.

Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli nieruchomość objęta wnioskiem wykonawcy znajduje się na terenie miasta [...] i jest w zarządzie i użytkowaniu zarządu miejskiego, władza naczelna wykonawcy zwraca się o wyrażenie zgody na przekazanie do Prezydenta [...].

W świetle § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia władzą naczelną wykonawców narodowych planów gospodarczych w rozumieniu niniejszego rozporządzenia jest minister sprawujący kierownictwo lub nadzór - w odniesieniu do wymienionych w art. 2 pkt 1-3, z wyjątkiem spółek, o których mowa w pkt 2 niniejszego paragrafu. W art. 2 pkt 2 wymienione są m. in. zakłady i instytucje państwowe, przedsiębiorstwa państwowe i pod zarządem państwowym.

Kolegium ustaliło, że pismem z dnia 14 lutego 1956 r. Ministerstwo Budownictwa Miast i Osiedli (władza naczelna wykonawcy narodowego - F.) zwróciło się do Przewodniczącego Rady Narodowej [...] o wyrażenie zgody na przekazanie znajdującego się w zarządzie i użytkowaniu Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkaniowych nr [...], budynku przy ul. [...] nr [...] Ministerstwu Budownictwa Miast i Osiedli na własność. W piśmie wyjaśniono, że budynek ten został przez Ministerstwo zajęty i samochody są w nim garażowane. Jednak nie ma możliwości uruchomienia w pełni warsztatu z uwagi na konieczność poniesienia nakładów na remont. Wydatki będą mogły zostać ujęte w budżecie dopiero, gdy budynek stanie się własnością Ministerstw.

Prezydium rozpoczęło uzgodnienia z Miejską Komisją Planowania oraz Biurem Urbanistycznym Warszawy w celu określenia granic terenu budynku garażowego, który może być przekazany w czasowe użytkowanie inwestorowi. Biuro Urbanistyczne [...] w piśmie z dnia 23 kwietnia 1956 r. wskazało, że istniejący budynek garażowy znajduje się zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego częściowo na trasie projektowanej ul. [...], jednakże z uwagi na dobry stan techniczny dopuszczalne jest użytkowanie tego budynku do końca 1965 r. Powiększenie terenu w kierunku południowym jest niemożliwe, ponieważ przewiduje się uporządkowanie terenu i budowę "plomb", (kierunek południowy to teren w kierunku ul. [...]). W piśmie z dnia 13 lipca 1956 r. Prezydium Rady w [...] poinformowało Ministerstwo Budownictwa Miast i Osiedli o zaaprobowaniu przez Miejską Komisję Planowania Gospodarczego Prezydium Rady Narodowej w [...] przekazania terenu przy ul. [...] do końca 1965 r.

W następstwie powyższych ustaleń, dnia 27 lipca 1956 r. Prezydium Rady Narodowej, działając na podstawie art. 3 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, co wynika z treści tego pisma, wyraziło zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie Ministerstwa Budownictwa nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] w granicach wyznaczonych literami [...] na załączniku szkicu sytuacyjnego Biura Urbanistycznego [...] nr [...] na okres czasowy - do końca 1965 r. z zastrzeżeniem, że granice mogą ulec zmianie w zależności od decyzji władz planowania przestrzennego. Kolegium stwierdziło, że w aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu nawiązującego do ww. zastrzeżenia, który potwierdzałby wprost lub pośrednio o zmianie granic przekazanego terenu - w szczególności o powiększeniu przekazanego terenu.

Dnia 24 sierpnia 1956 r. (data ustalona na podstawie treści pisma z dnia 28 sierpnia 1956 r. o przekazaniu akt [...] Zarządowi Architektury i Budownictwa przez [...] Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej - karta 13 akt nieruchomości), został sporządzony protokół zdawczo-odbiorczy na podstawie, którego Prezydium Rady Narodowej w [...] przekazało na rzecz Ministerstwa Budownictwa w zarząd i użytkowanie z budynkami teren nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] w granicach oznaczonych literami [...] na załączonym szkicu sytuacyjnym Biura Urbanistycznego [...], na okres czasowy - do końca 1965 r.

Organ II instancji wyjaśnił, że porównując załącznik nr [...] z mapą przedstawiającą koncepcję zagospodarowania terenu stacji obsługi F. należy sądzić, że teren w granicach oznaczonych literami [...] na załączniku nr [...] odpowiada obrysowi istniejącego budynku stancji obsługi F. o pow. [...] m2, co z kolei odpowiada obszarowi wskazanemu w podaniu z dnia 14 lutego 1956 r. Ministerstwa Budownictwa Miast i Osiedli. Nie budzi wiec wątpliwości, że Ministerstwo żądało przekazania budynku.

Dnia 31 grudnia 1957 r. protokołem zdawczo-odbiorczym nr [...], Ministerstwo Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych przekazało F. w [...] środek trwały w postaci budynku murowanego o kubaturze [...] m3 oraz powierzchni użytkowej [...] m2. W protokole wskazano, że budynek zawiera halę warsztatowo-garażową oraz część biurową i mieszkalną. Wartość inwentarzową określono na kwotę [...] zł. Składowi Kolegium, który rozstrzygnął uprzednio sprawę decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...], uszło uwagi, że wskazany powyżej protokół stanowi jedynie dokument księgowy, a jak zasadnie wskazał organ pierwszej instancji druk PT nie może stanowić podstawy do przeniesienia prawa do gruntu. Na mocy tego dokumentu nie nastąpiło bowiem przekazanie prawa zarządu nieruchomości, lecz jedynie przesunięcie środków trwałych. W niniejszej sprawie tylko dokumenty dotyczące nieruchomości gruntowej a nie budynków, mają znaczenie (por. wyrok z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 678/06).

Odnosząc się do jednego z zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że w świetle obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego, organy są zobowiązane do ustalenia prawdy obiektywnej a organ pierwszej instancji nie jest związany przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wytycznymi organu odwoławczego. Z zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organu do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego urzeczywistnia się poprzez nałożenie na organ obowiązku wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego, a następnie dokonania oceny znaczenia i wartości tego materiału. Organ odwoławczy, przekazując na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nie może narzucać temu organowi przyszłego rozstrzygnięcia. Organ pierwszej instancji nie jest również związany oceną prawną zawartą w decyzji organu odwoławczego" (K. Glibowski, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.): Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015, s. 706).

W rozpatrywanej sprawie brak jest zdaniem organu odwoławczego podstaw dla uznania zasadności zarzutu sformułowanego przez pełnomocnika strony o naruszeniu przez organ pierwszej instancji art. 138 § 2 k.p.a. zdanie drugie poprzez zignorowanie zawartych w decyzji SKO z dnia [...] kwietnia 2015 r. wskazań i pominięcie ustalonych przez ten organ okoliczności istnienia po stronie F. tytułu prawnego do części nieruchomości obejmującej teren w granicach wyznaczonych literami [...] na szkicu sytuacyjnym, Biura Urbanistycznego [...] nr [...] o pow. [...] m kw.

Kolegium zauważyło, że w treści protokołu zdawczo-odbiorczego PT nr [...], znajduje się wzmianka "załącznik do niniejszego protokołu stanowi protokół zdawczo-odbiorczy z przekazania nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ", jednak brak jest bliższych danych identyfikujących załącznik. Poza protokołem z dnia 24 sierpnia 1956 r. przekazania przez Prezydium Rady Narodowej w [...] na rzecz Ministerstwa Budownictwa w zarząd i użytkowanie z budynkami terenu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] w granicach oznaczonych literami [...] na załączonym szkicu sytuacyjnym Biura Urbanistycznego [...] nr [...], na okres czasowy - do końca 1965 r., protokołem z dnia 13 kwietnia 1956 r. (lub jak wskazuje odwołujący z 17 kwietnia 1956 r.) sporządzonym pomiędzy Miejskim Zarządem Budynków Mieszkalnych nr [...] a Ministerstwem Budownictwa, w toku postępowania wyjaśniającego istnienia innego tego rodzaju dokumentu nie ustalono, pomimo wyczerpania możliwości wystąpienia do instytucji archiwalnych.

Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się opatrzony datą 31 marca 1958 r. szkic załącznika do propozycji lokalizacji szczegółowej nr [...]. Jako inwestor wskazana jest F. w [...]. W punkcie 12 części informacyjnej szkicu zawarto wzmiankę, "Rodzaj użytkowania gruntu - częściowo użytkowany przez inwestora". Szkic obejmuje C oddany w użytkowanie teren, na którym zlokalizowany jest budynek warsztatu, jednak, dokument ten nie zawiera wzmianki o istnieniu dokumentu potwierdzającego ustanowienie na rzecz F. prawa zarządu lub użytkowania spornego terenu.

Organ II instancji podniósł, że tryb uwłaszczenia na przestrzeni lat był modyfikowany.

Na podstawie art. 38 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32 poz. 159), tereny stanowiące własność Skarbu Państwa i będące do dnia wejścia w życie tej ustawy w zarządzie lub użytkowaniu jednostek państwowych, przeszły w użytkowanie tych jednostek.

Następnie na podstawie art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 Nr 22 poz. 99), grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie tej ustawy w użytkowaniu jednostek państwowych przeszły w zarząd tych jednostek.

Kolejna zmiana stanu prawnego związana była z ustawą z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79 poz. 464). Przepis art. 2 tej ustawy stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu (Państwa lub własność gminy, z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Nabycie prawa użytkowania wieczystego podlegało stwierdzeniu decyzją właściwego organu (art. 2 ust. 3 ustawy), nie przewidziano jednak żadnego terminu do jej wydania, nie określono także skutków braku takiej decyzji. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że ówcześnie decyzja taka nie została wydana.

W dniu 1 stycznia 1998 r. weszła w życie ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.), której przepis art. 241 uchylił zarówno ustawę z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jak i ustawę z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jednocześnie ustawa ta zawiera przepisy przejściowe, w szczególności przepis art. 200 odnoszący się do sytuacji, w których nie doszło w poprzednim stanie prawnym do wydania decyzji potwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego z dniem 5 grudnia 1990 r.

Przepis art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami określa zasady, które mają zastosowanie w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, nie zakończonych przed dniem jej wejścia w życie.

Kolegium przywołało również treść § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) i stwierdziło, że w toku postępowania wyjaśniającego ani organy, ani strona nie odnalazły stosownych decyzji wydawanych w oparciu o ww. ustawy lub dokumentów wymienionych w ww. rozporządzeniu.

F. S.A. jest następcą F., co wynika z następujących dokumentów:

zarządzenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1995r. w sprawie likwidacji przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą F. w [...] w celu jego prywatyzacji,

aktu założycielskiego Spółki działającej pod firmą "F." Sp. z o.o. z dnia [...] lutego 1996r. Rep. A nr [...],

odpisu z RHB Nr [...] - przekształcenie "F. " Sp. z o.o. w "D." Sp. z o.o. - akt notarialny z dnia [...] marca 1996r. Rep. [...],

odpisu z RHB Nr [...] - przekształcenie "D." Sp. z o.o. w "D." S.A. - akt notarialny z dnia [...] lipca 1999r. Rep. A [...],

z KRS wynika, że "D." S.A. przekształciła się w F. S.A. - na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2004 r. Rep. A [...].

Kolegium stwierdziło, że z przedstawionych powyżej okoliczności sprawy wynika, że F. S.A. w [...] w zakresie nieruchomości obejmującej teren w granicach oznaczonych literami [...] na załączniku nr [...], pod budynkiem warsztatu, który odpowiada obrysowi istniejącego budynku stancji obsługi F. o pow. [...] m2 nie dysponuje decyzją lub innym dokumentem potwierdzającym prawa do gruntu. Również w odniesieniu do pozostałej części nieruchomości będącej w posiadaniu F. S.A. i objętej żądaniem ustanowienia użytkowania wieczystego brak jest dokumentów potwierdzających tytuł prawny do gruntu. Jak wskazano uprzednio prawo do nieruchomości nie może opierać się na domniemaniach. Bez znaczenia dla sprawy jest w ocenie Kolegium rozstrzygnięcie sporu, czy dokument z dnia [...] marca 1969 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej [...] stanowi decyzję administracyjną, bowiem nie jest to dowód potwierdzający tytuł prawny do gruntu. Dokument ten nie zawiera jakiejkolwiek wzmianki o tytule prawnym ustanowienia prawa użytkowania, czy zarządu.

Decyzja o ustanowieniu opłat za zarząd nie była bowiem wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, który mógł powstać jedynie na podstawie decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości. Istnienia prawa zarządu nie dowodzą dokumenty określające wysokość opłaty za użytkowanie przedmiotowej nieruchomości, gdy brak jest w nich jakiejkolwiek wzmianki o decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania, czy zarządu.

Kolegium przywołało wyrok z dnia 10 lutego 2010 r. I OSK 786/09, w którym Naczelny Sąd Administracyjny przytoczył stanowisko Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 OTK 1999/7/159 i wyrok z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt U 10/00 OTK 2001/3/55), zgodnie z którym decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie oznaczałoby niezgodność rozporządzenia z delegacją ustawową zawartą w art. 206 u.g.n., a tym samym z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

Kolegium podniosło, że zarówno orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jaki i sądów administracyjnych nie są wiążące dla organów administracji o ile orzeczenia te nie zapadły w tożsamej sprawie indywidualnej rozpatrywanej przez organ administracji. Jednakże rozstrzygnięcia organów administracji podlegają kontroli sądów a zatem organy winny uwzględniać linię orzeczniczą ukształtowaną jednolicie przez sądy administracyjne.

W ocenie Kolegium nie jest również dowodem istnienia prawa do gruntu wzmianka "protokół ze St. Z. A. i B. z 1958 r." zawarta w pkt 4 arkusza inwentaryzacyjnego z 31 grudnia 1958 r. dotycząca daty wprowadzenia w teren/protokołu zdawczo-odbiorczego. Wzmianka nie zawiera żadnych informacji pozwalających zidentyfikować czego dotyczy ów protokół. [...] Zarząd Architektury i Budownictwa w 1958 r. koordynował postępowanie dotyczące lokalizacji inwestycji F.. Zakres spraw, jakimi zajmował się ów wydział, jak wskazuje nazwa dotyczył planowania przestrzennego i prawa budowlanego. W aktach znajduje się jedynie pismo [...] Zarządu Architektury i Budownictwa z 1958 r. wzywające do przedłożenia dowodu o przekazaniu terenu przez Ministerstwo Budownictwa jako poprzedniego użytkownika na rzecz F.. Sprawy z zakresu dysponowania nieruchomościami były realizowane przez [...] Zarząd Budynków Mieszkalnych i Terenów. W arkuszu nie został natomiast wpisany protokół zdawczo-odbiorczy zawarty przez [...] Zarząd Budynków Mieszkalnych i Terenów w 1956 r. z Ministerstwem Budownictwa. Powyższe okoliczności uprawdopodabniają, że zapis "protokół ze St. Z. A. i B. z 1958 r." obarczony jest omyłką pisarską - chodzi raczej o protokół z 1956 r. jaki żądał [...] Zarząd Architektury i Budownictwa od inwestora. Materiał dowodowy nie zawiera żadnego dokumentu, który można byłoby zaklasyfikować jako desygnat dokumentu określanego "protokół ze St. Z. A. i B. z 1958 r."

Również korespondencja z lat 70-tych pomiędzy organami, F., [...] Przedsiębiorstwem T., nie zawiera wzmianki o istnieniu poza protokołem z 24 sierpnia 1956 r. i protokołem z 31 grudnia 1957 r., innego protokołu, który dotyczyłby ustanowienia prawa użytkowania lub zarządu do spornego gruntu na rzecz F. lub S. Korespondencja ta może być uznana jedynie jako potwierdzenie faktycznego użytkowania nieruchomości w znaczeniu posiadania nieruchomości.

Odnosząc się do wskazanego przez pełnomocnika zagadnienia braku decyzji o wygaśnięciu użytkowania organ odwoławczy wyjaśnił, że brak takiej decyzji nie stanowi przesłanki do uznania istnienia prawa użytkowania, gdyż jeżeli prawo użytkowania oparte na przewidzianym prawem tytule prawnym nie istniało, to wygaszenie prawa byłoby bezprzedmiotowe.

Prawa użytkowania nie mogą potwierdzać również zdaniem Kolegium decyzja lokalizacyjna z [...] listopada 1972 r. nr [...], która wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym, czy decyzja lokalizacyjna z dnia [...] października 1988 r. nr [...] wraz z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] czerwca 1988 r. nr [...] - wydaną na podstawie ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym. Przepisy wskazanych powyżej ustaw nie legitymowały do przyznania prawa do terenu a w ich treści brak wzmianki o innych dokumentach potwierdzających tytuł prawny do spornego gruntu. Decyzja nr [...] zawiera wprost wzmiankę o konieczności zgłoszenia się inwestora do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej P.R.N. [...] w celu ustalenia trybu przejęcia terenu w wyznaczonych granicach.

Również umowa z [...] lipca 1988 r. jaki i protokół z 31 maja 1989 r. nie dowodzą istnienia po stronie [...] Przedsiębiorstwa Transportowego Handlu Wewnętrznego tytułu prawnego do użytkowania przekazywanej nieruchomości. Dodatkowo Kolegium zauważyło, że przekazany teren, którego granice wyznaczono literami [...] na załączniku do decyzji z [...] listopada 1972 r. nr [...] nie jest tożsamym terenem, o pow. [...] m2, którego dotyczyła korespondencja z lat 70-tych odnosząca się do opłaty za użytkowanie. Wynika to z porównania mapy - karta 18 akta archiwalne, z załącznikiem do decyzji z [...] listopada 1972 r. nr [...] - karta 55-56 tom III. W umowie i protokole brak jest wzmianki, aby zostały sporządzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w zarząd oraz użytkowanie nieruchomości państwowych. Umowa z [...] lipca 1988 r. nie zawiera wzmianki o terenowym organie administracji państwowej, który udzielił zgody na zawarcie umowy, oznaczenia nieruchomości wg ewidencji, celu przeznaczenia w planie zagospodarowania, okresu trwania zarządu, wysokości opłaty za grunt, brak również wskazania terminu sporządzenia protokołu zdawczo- odbiorczego. Powyższe okoliczności nie przekonują aby rozporządzenie stanowiło podstawę zawartej umowy.

Organ odwoławczy ustalił, że sporny grunt został skomunalizowany, a zatem również w toku tego postępowania nie potwierdzono uprawnień F. do spornego gruntu. "Należenie" do przedsiębiorstwa państwowego, które miałoby wykluczać komunalizację, musi być udokumentowane tytułem prawnym tego przedsiębiorstwa do składników mienia ogólnonarodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 1998 r. sygn. akt I SA 1990/97 (Lex nr 45042).

Reasumując, Kolegium stwierdziło, że wskazane powyżej okoliczności sprawy nie potwierdzają tytułu prawnego F. S.A. w Warszawie zarówno w zakresie nieruchomości obejmującej teren w granicach oznaczonych literami [...] na załączniku nr [...], pod budynkiem warsztatu, który odpowiada obrysowi istniejącego budynku stacji obsługi F. o pow. [...] m2, a także co do pozostałej części wniosku F. S.A. brak jest dowodów potwierdzających prawo zarządu do spornego gruntu.

Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadka Kolegium zauważyło, że tego rodzaju środek dowodowy jest realizowany zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony. W odwołaniu pełnomocnik nie wskazał aby kiedykolwiek strona taki wniosek przedkładała, jak również skład orzekający Kolegium nie dopatrzył się takiego wniosku w aktach sprawy. Natomiast w piśmie z dnia 28 grudnia 2010 r. F. S.A. stwierdziła, iż stacja obsługi samochodów istnieje od ponad 50 lat, co w zasadzie uniemożliwia uzyskanie przez F. S.A. zeznań świadków w sprawie regulacji stanu prawnego. Natomiast dowód z przesłuchania strony, o którym mowa w art. 86 k.p.a. ma charakter posiłkowy i znajduje zastosowanie wówczas, gdy po zgromadzeniu dokumentacji przez organ pozostały niewyjaśnione okoliczności istotne dla sprawy. Tego rodzaju dowód - w sytuacji, gdy możliwe jest złożenie stosownych dokumentów - nie może mieć przesądzającego znaczenia dla sprawy. Oświadczenie strony nie może zastępować dowodów z dokumentów, ponieważ ten środek dowodowy nie jest w pełni obiektywny (oświadczenie składa strona zainteresowana uzyskaniem korzystnego rozstrzygnięcia) (tak wyrok WS A w Warszawie z dnia 23 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 526/10 LEX nr 643528).

Odnosząc się do zarzutu błędnego wskazania powierzchni objętej wnioskiem nieruchomości Kolegium zauważyło, że nieruchomość determinują granice a nie powierzchnia. Błędne wskazanie powierzchni w przypadku negatywnego rozpatrzenia wniosku strony nie miało większego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Załączona zaś do akt " Opinia prawnicza, dotycząca odwołania od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., wniesionego w dniu 5 grudnia 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], za pośrednictwem Prezydenta [...] przez radcę prawnego D. M., reprezentującego F. S.A." sporządzona przez dr hab. prof. US C. M., nie wnosi żadnych nowych okoliczności istotnych dla sprawy. Stanowisko prezentowane w opinii aprobuje poglądy wyrażone przez pełnomocnika strony w odwołaniu. Zatem opinia nie stanowi dowodu mogącego znacząco wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia sprawy.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła F. S.A. z siedzibą w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na zredagowaniu rozstrzygnięcia decyzji w sposób nieprecyzyjny, definiujący nieruchomość rozbieżnie z jej oznaczeniem w decyzji I instancji (decyzja pomija działkę [...]), skutkującym wątpliwościami co do rzeczywistego przedmiotu rozstrzygnięcia,

art. 7, art. 8 i art. 11 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie odniesienia się do części zarzutów odwołania z dnia 4.02.2016 r., w szczególności przez całkowite pominięcie argumentacji poświęconej wykładni Umowy z S. (s. 12-17 Odwołania) oraz dotyczącej znaczenia arkusza informacyjnego z dnia 31.12.1968 r. dla oceny skutków decyzji PRN z 1969 r. (s. 9 — 11 Odwołania), skutkujące przeprowadzeniem niepełnego postępowania wyjaśniającego i sporządzeniem w tym zakresie uzasadnienia w sposób ogólnikowy i naruszający zasadę pogłębiania zaufania, co przyczyniło się do uchybień wymienionych w punkcie 3 poniżej,

art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 1 punkty 3, 7 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu przez błędne przyjęcie, że zgromadzone w sprawie dowody nie dają podstaw do stwierdzenia, iż w dniu 5.12.1990 r. F. przysługiwało prawo zarządu do nieruchomości, i w rezultacie utrzymanie w mocy decyzji o odmowie jej uwłaszczenia na rzecz F., które to naruszenie było efektem m.in. następujących uchybień:

a) błędnego przyjęcia, że protokół zdawczo - odbiorczy z dnia 31.12.1957r. nr [...] nie jest protokołem przekazania nieruchomości w rozumieniu § 4 ust. 1 punkt 9 rozporządzenia z 1998 r., a jedynie dokumentem księgowym służącym do ewidencjonowania środków trwałych, mimo że zgromadzone w sprawie dowody wykazują, że stanowi on protokół przekazania nieruchomości w trybie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2.08.1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych i jest efektem prawidłowo przeprowadzonej procedury przekazania terenu w trybie dekretu z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a zatem niezależnie od ewentualnego waloru księgowego protokół skutecznie prawo użytkowania na F. przeniósł,

b) błędnej wykładni § 4 ust. 1 punkt 7 rozporządzenia z 1998 r. polegającej na przyjęciu, że decyzja ustalająca wysokość opłaty za użytkowanie lub zarząd może stanowić podstawę uwłaszczenia tylko wtedy, gdy w jej treści znajduje się odniesienie do tytułu prawnego o ustanowieniu zarządu lub użytkowania, mimo że pogląd na którym ta wykładnia się opiera (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22.11.1999 r., U 6/1999) odnosił się ściśle do spółdzielni mieszkaniowych i nie znajduje zastosowania do przedsiębiorstw państwowych (których dotyczyły odmienne reguły nabywania zarządu (użytkowania), niż spółdzielni),a rzeczywiste znaczenie wyroku [...] w sprawie sprowadza się do tezy, że decyzja ustalająca wysokość opłaty wtedy może stanowić podstawę uwłaszczenia, gdy była wydana w nawiązaniu do legalnego — zgodnego z ówcześnie obowiązującym prawem — zdarzenia prawnego lub czynności prawnej dokonanych z zachowaniem wymaganej przepisami formy, na podstawie, której nastąpiło przekazanie zarządu nieruchomością Skarbu Państwa przedsiębiorstwu państwowemu (lub państwowej osobie prawnej), niezależnie od tego, czy wzmianka o tym zdarzeniu znajduje się w samej decyzji ustalającej wysokość opłaty,

a w rezultacie

c) błędnego przyjęcia, że decyzja Prezydium Rady Narodowej z dnia [...].03.1969 r. znak [...] ustalająca opłatę roczną za użytkowanie terenu przy ul. [...] nie jest dokumentem potwierdzającym prawo zarządu do gruntu w rozumieniu § 4 ust. 1 punkt 7 rozporządzenia z 1998 r., ponieważ nie zawiera w swojej treści wzmianki o tytule prawnym ustanowienia prawa zarządu (użytkowania), mimo że zgromadzone w sprawie dowody wskazują, że dokument ten jest decyzją wydaną w związku z rzeczywiście ustanowionym prawem zarządu, a nadto odniesienie do tytułu ustanowienia zarządu zawiera dokument stanowiący podstawę wydania decyzji PRN z 1969 r. - arkusz informacyjny,

d) błędnego przyjęcia, że umowa pomiędzy S. Zakład nr 5 a F. z dnia [...].07.1988 r. nie stanowi dowodu nabycia prawa zarządu przez F. w rozumieniu § 4 ust. 1 punkt 3 rozporządzenia z 1998 r., ponieważ nie zawiera niektórych elementów wymienionych w § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.09.1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w zarząd oraz użytkowanie nieruchomości państwowych, mimo że wszystkie te elementy można było i należało wyprowadzić na drodze wykładni umowy z S. zgodnie z art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 56 k.c. oraz art. 536 § 1 k.c., czego SKO nawet nie próbowało uczynić.

Jednocześnie skarżący podtrzymał argumentację wywodzoną w dotychczasowych pismach F., w tym w szczególności w odwołaniach od decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz z dnia [...] lutego 2016 r. i wniósł o uznanie jej za integralną część uzasadnienia mniejszej skargi.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 13 września 2017r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi i rozszerzył je o rażące naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez przeprowadzenie wadliwej i wyrywkowej kwerendy archiwalnej, skutkującej zebraniem niepełnego materiału dowodowego, pomijającego kluczowe dla wykazania praw skarżącej dokumenty, a w rezultacie oparcie rozstrzygnięcia na fragmencie a nie całokształcie materiału dowodowego i naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Jednocześnie skarżący wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuścił dowód z dokumentów załączonych do pisma z dnia 13 września 2017 r.

Wydanie w niniejszej sprawie decyzji wiąże się z tzw. "uwłaszczeniem" wprowadzonym ustawą z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. nr 79 poz. 464 – dalej zwaną ustawą o zmianie ugg), będącą aktem prawnym o zasadniczym znaczeniu dla przemian stosunków własnościowych w Polsce, znoszącą skutki obowiązywania zasady jedności własności państwowej, przez przyznanie w niej wskazanym podmiotom określonych praw do gruntów będących własnością Skarbu Państwa lub gmin, albo roszczeń o ich ustanowienie. Ograniczając rozważania do kwestii istotnych w stanie faktycznym niniejszej sprawy należy wskazać, że w dniu wejścia w życie powołanej wyżej ustawy, tj. 5 grudnia 1990 r., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gmin (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Fundusz Ziemi, będące w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, z mocy prawa stały się przedmiotem użytkowania tych osób (art. 2 ust. 1). Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie, ex lege, przeszły na własność państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa (art. 2 ust. 2). Nabycie prawa do gruntu miało charakter nieodpłatny, natomiast nabycie własności budynków, co do zasady, zostało uregulowane jako odpłatne, chyba że obiekty te były wybudowane ze środków własnych osób uprawnionych lub ze środków ich poprzedników prawnych. Przejście praw było stwierdzone decyzją wojewody w odniesieniu do gruntów państwowych albo decyzją zarządu gminy, w odniesieniu do gruntów gminnych (art. 2 ust. 3), które to decyzje wobec charakteru nabycia decyzji mają charakter deklaratoryjny. W art. 2d ustawy o zmianie ugg, wprowadzonym ustawą z 7 października 1992 r. (Dz.U. nr 91 poz. 455), ustawodawca sformułował delegację dla Rady Ministrów do wydania rozporządzenia określającego zasady i tryb stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, uznawania środków, o których mowa w art. 2 ust. 2, za środki własne oraz określania wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków i innych urządzeń oraz lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów niezbędnych jako dowody w tych sprawach. Na podstawie tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. nr 23 poz. 97 z późn. zm. – zwane dalej dawnym rozporządzeniem). Należy zwrócić uwagę, że powyższe rozporządzenie zostało ustanowione przed wejściem w życie Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., która wprowadził bardziej restryktywne zasady dotyczące legalności rozporządzeń.

Przedstawione unormowania straciły moc 31 grudnia 1997 r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115 poz. 741 – dalej ugn). Dział VII tej ustawy, zatytułowany "Przepis przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe", w zasadzie przejął regulacje zawarte w ustawie o zmianie ugg. Stosowany w niniejszej sprawie art. 200 ust. 1 ugn (teks jedn. Dz.U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603), stanowi, że w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określonych w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty. W kolejnych ustępach powołanego artykułu następuje uszczegółowienie wyżej wskazanych zasad.

Uwzględniając brzmienie art. 200 ust. 1 ugn i użytego w nim sformułowania o stosowaniu przewidzianych niżej zasad do spraw niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy należy wskazać, że powołana konstrukcja wprowadza zasadę bezpośredniego działania nowej ustawy w toczących się już postępowaniach, natomiast nie oznacza niedopuszczalności składania wniosków o stwierdzenie uwłaszczenia, które nastąpiło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r.

Kolejny istotny w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepis stanowi art. 206 u.g.n., w którym ustawodawca ponownie zawarł delegację dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i trybu stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. Na tej podstawie zostało wydane rozporządzenie rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. nr 23 poz. 120 z późn. zm.) – zwane dalej rozporządzeniem, w którym rozdział 2 zawiera przepisy dotyczące stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie i inne osoby prawne oraz rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Z zamieszczonych w tym rozdziale przepisów należy zwrócić uwagę na niżej podane regulacje stanowiące, że:

- § 4. 1. Właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu zarządu do nieruchomości, zawartej za jej zgodą,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomościami,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych ba ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

2. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

3.Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazania nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

4. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2;

- § 5, który stanowi, że właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.

Przytoczone wyżej regulacje odpowiadają brzemieniu § 3-4 dawnego rozporządzenia.

Podając ocenie w sprawie niniejszej wyżej powołane przepisy rozporządzenia należy mieć na uwadze i podzielić stanowisko prezentowane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r. U 6/99 (OTK 1999/7/159, Dz.U. nr 94 poz. 1099), w którym stwierdzono między innymi:

Stosowanie do art. 92 Konstytucji RP, rozporządzenia są wydawane przez ograny wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Upoważnienie musi mieć zatem charakter szczegółowy podmiotowo, przedmiotowo i treściowo (L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Liber 1998, s. 257, B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, C.H.Beck 1999, s. 159,160). Upoważnienie zawarte w art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami w pełni odpowiada wymaganiom konstytucyjnym. Art. 92 ust. 1 Konstytucji RP określa wprawdzie warunki, jakim powinno odpowiadać upoważnienie ustawowe, jednocześnie jednak pozwala ustalić przesłanki legalności aktu wykonawczego. Rozporządzenie jest legalne, jeśli:

- zostało wydane przez organ upoważniony,

- służy realizacji ustawy i mieści się w zakresie spraw przekazanych przez nią do uregulowania,

- odpowiada "merytorycznej treści dyrektywnej", której wykonaniu przepis rozporządzenia mają służyć.

Oceniając z punktu widzenia tych kryteriów rozporządzenie z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zostało ono wydane przez organ wskazany w upoważnieniu i niewątpliwie służy wykonaniu ustawy. Rada Ministrów szczegółowo uregulowała: w rozdziale 2 – stwierdzanie praw uzasadniających uwłaszczenie, w rozdziale 3 – uznawanie środków za środki własne, w rozdziale 4 – zabezpieczenie wierzytelności Skarbu Państwa oraz gmin z tytułu nabycia budynków, innych urządzeń oraz lokali. W drugim i trzecim rozdziale rozporządzenia wskazano także dowody, jakie mogą być wykorzystane w sprawach o stwierdzenie praw i ustalenie należności za naniesienia. Trybunał zwraca uwagę, że już w tytułach drugiego i trzeciego rozdziału Rada Ministrów odstąpiła od treści delegacji zawartej w art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W upoważnieniu ustawodawca stanowi bowiem, iż Rada Ministrów określi "rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach", zaś w tytułach rozdziałów rozporządzenia znalazło się sformułowanie: "rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach". Sam tytuł wskazuje na to, że cecha niezbędności dokumentów została przez Radę Ministrów pominięta.".

Cytowany fragment pochodzi z wyżej powołanego wyroku, którym w pkt 2. orzeczono, że § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. nr 23 poz. 120) jest niezgodny z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115 poz. 741 z 1998 r, nr 106 poz. 668 oraz z 1999 r. nr 49 poz. 484 i nr 86 poz. 966), ponieważ wykracza poza upoważnienie w nim zawarte – co skutkowało utratą mocy tego przepisu 24 listopada 1999 r. Paragraf 6 ust. 3 rozporządzenia miał podobne brzmienie i znaczenie jak istotny w stanie faktycznym niniejszej sprawy § 4 ust. 3, który dopuszcza możliwość dowodzenia prawa zarządu innymi środkami dowodowymi, niż dokumenty określone w § 4 ust. 1, zaś pozwalał on na odstępstwo od przewidzianego w § 6 ust. 1 obowiązku stwierdzenia przez właściwy organ prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnię lub inną osobę prawną na podstawie co najmniej jednego z w nim wymienionych dokumentów, a to: decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości.

Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że do stwierdzenia nabycia przez skarżącego użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości jest wykazanie jednym z ww. dokumentów prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem jedynym dowodem przedstawionym na powyższą okoliczność jest decyzja o ustaleniu opłat za zarząd powyższą nieruchomością. O tym, że taka decyzja nie jest dowodem przesądzającym o istnieniu po stronie skarżącej prawa zarządu do spornej nieruchomości potwierdza dotychczasowe orzecznictwo sądowe, na które słusznie powołuje się organ (vide wyrok I SA/Wa 2098/05).

W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organów obydwu instancji, że strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo – odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie mają bowiem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy – tj. 5 grudnia 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosowanie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja o oddaniu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt. III CZP 81/93, OSCN z 1994/2/27 praz wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt. I OSK 929/09).

Poprzednik prawny skarżącego nie dysponował zatem tytułem prawno-rzeczowym do przedmiotowej nieruchomości. Wskazać przy tym należy, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcie "należy do" odwołuje się bowiem bezsprzecznie do aspektu prawnorzeczowego. Żadne przepisy formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie poprzednika skarżącego konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. Faktyczne objęcie nieruchomości i władanie nie tworzy formalnoprawnego zarządzania. Zatem sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być bowiem użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego.

Sąd w oparciu o powyższą wykładnie przepisów uznał, że nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 ust. 1 pkt 3, 7 i 9. Organ bowiem słusznie przyjął, że F. nie posiadała w dniu 5 grudnia 1990 r. spornej nieruchomości w zarządzie.

Skarżący wywodzi tytuł prawny do uwłaszczenia z trzech dokumentów spełniających jego zdaniem przesłanki z § 4 z 1998r., a mianowicie z protokołu z dnia [...] grudnia 1957r. nr [...], decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1969r. ustalającej opłatę roczną za użytkowanie terenu przy ul [...] oraz z umowy z dnia [...] lipca 1998r. zawartej pomiędzy [...] Przedsiębiorstwem Transportowym Handlu Wewnętrznego a F., a także z innych dokumentów zawartych w materialne dokumentacyjnym, które w sposób pośredni potwierdzają tytuł F. do przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącego jest błędne. Żaden bowiem z wskazanych przez niego jak i znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie potwierdza, by poprzednikowi skarżącego w dniu 5 grudnia 1990r. przysługiwało prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości.

Jeśli chodzi o protokół zdawczo-odbiorczy PT nr [...] z [...] grudnia 1957r., którym Ministerstwo Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych przekazało F. budynek murowany o kubaturze [...] m kw oraz powierzchni użytkowej [...] m kw wskazując, że zawiera on halę warsztatowo-garażową oraz część biurową i mieszkalną nie jest protokołem przekazania nieruchomości w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia z 1998r. Jak słusznie wskazały organy orzekające jest to dokument księgowy dotyczący przekazania środka trwałego (budynku), a w sprawie dotyczącej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego podstawowe znaczenie mają dokumenty dotyczące gruntu, a nie budynków.

Jeśli chodzi o dokument z dnia [...] marca 1969r. Prezydium Rady Narodowej [...] dotyczący opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, to jak zasadnie podniosło Kolegium bez znaczenia pozostają ustalenia czy dokument ten stanowi decyzję administracyjną, ponieważ nawet przy przyjęciu, że pismo przedmiotowe stanowi decyzję administracyjną to wbrew zarzutom skargi nie może stanowić dowodu potwierdzającego tytuł prawny do nieruchomości.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99 (OTK 1999/7/159) wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Zdaniem Trybunału, z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę.

Zatem nawet gdyby przyjąć, że pismo z dnia 10 marca 1969r. jest decyzją administracyjną, ponieważ zawiera niezbędne elementy, z których zbudowana jest decyzja ustalająca opłaty za zarząd, to w treści tego dokumentu brak jest wzmianki o konkretnej decyzji przekazującej F. w użytkowanie przedmiotowy teren. Dokument ten nie może być uznany za dowód, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, potwierdzający prawo zarządu (por. np. wyroki NSA wydane w sprawach o sygn. akt I OSK 359/07, I OSK 795/07 i I OSK 539/07 – opubl. CBOSA). Również dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy i dołączona do pisma z dnia 13 września 2017r. nie potwierdza istnienia konstytutywnej decyzji o przekazaniu F. przedmiotowego terenu w użytkowanie, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), czy decyzji jednostki nadrzędnej nad jednostką przekazującą o przekazaniu terenu poprzednikowi prawnemu skarżącej (§ 8 ust. 1 w zw. z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach - Dz. U. z 1969 r. Nr 3, poz. 19). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że błędne jest twierdzenie skarżącego, iż skoro poprzednik prawny Spółki korzystał z przedmiotowego gruntu i miał ustalone opłaty roczne za użytkowanie gruntu, to siłą rzeczy przysługiwało mu prawo użytkowania, czy później zarząd. Trzeba wskazać, że nabycia prawa użytkowania, czy zarządu nie można stwierdzić na podstawie domniemania. Skoro dana jednostka państwowa korzystała z gruntu nie legitymując się stosownym dokumentem kreującym użytkowanie, czy zarząd, to znaczy że jednostka ta praw tych nie nabyła. Występujący w praktyce problem braku legitymowania się przez jednostki państwowe dokumentami o przekazaniu im terenu w formie prawem przewidzianej dostrzegł sam ustawodawca, który, w dniu 20 lipca 1988 r., poprzez dodanie ust. 2-4 do art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, umożliwił posiadaczom gruntów państwowych uregulowanie stanu prawnego gruntu i uzyskanie np. decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd (art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - (Dz. U. Nr 24, poz. 170). W ten sposób ustawodawca stworzył możliwość uzyskania zarządu przez państwową osobę prawną i wykazanie się tym prawem na dzień 5 grudnia 1990 r., tj. w dacie, z którą wiąże uwłaszczenie przepis art. 200 ust. 1 ugn.

Jeśli zaś chodzi o umowę z dnia 13 lipca 1988r., to również ona nie dowodzi istnienia prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu § 4 rozporządzenia z 1998r. Jak zasadnie podniosło Kolegium umowa ta nie spełnia wymogów § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w zarząd i użytkowanie nieruchomości państwowych z uwagi na to, że nie zawiera wzmianki o terenowym organie administracji państwowej, który udzielił zgody na zawarcie umowy, oznaczenia nieruchomości według ewidencji, celu przeznaczenia w planie zagospodarowania, okresu trwania zarządu, wysokości opłat za grunt, brak wskazania terminu sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego. Przede wszystkim zaś z notatki służbowej z dnia 12 kwietnia 1988r. sporządzonej przez strony ww. umowy wynika, że poprzedzała ona zawarcie umowy w dniu [...] lipca 1988r. i że przejmowany przez F. teren był tymczasowo zajmowany przez S. W świetle powyższego nie można uznać, że S. przysługiwał jakikolwiek tytuł prawny do przedmiotowego gruntu. Jak wskazano zaś wyżej, zarządu nie można domniemywać, jego istnienie musi być potwierdzone jednym z dokumentów omówionych wyżej. Nie można też w związku z tym drogą wykładni, jak chciałby tego skarżący dowodzić istnienia zarządu na podstawie innych dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym również z arkusza informacyjnego.

Sąd przeprowadził dowód z dokumentów załączonych do pisma skarżącego z dnia 13 września 2017r. uznając, że ich treść pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, a tylko w takiej sytuacji Sąd zobowiązany byłby do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dokumenty te dotyczą bowiem budynku, żaden z nich nie dotyczy przedmiotowej nieruchomości i nie wskazuje by w odniesieniu do niej wydany był akt prawny uzasadniający istnienie zarządu. Również bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność nie pozyskania przez organ przedłożonych przez skarżącego dowodów w toku postępowania wyjaśniającego bowiem jak wskazano wyżej pozyskane przez skarżącego dowody pozostają bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia art. 7 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a. należało wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1754/13 podkreślił, że:" Kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu. Materiał sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, musi, w razie kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu."

W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie dopełnił obowiązków przewidzianych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie wykazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy jeżeli wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy podnieść, że materiał zgromadzony w sprawie daje jednoznaczną odpowiedź co do istotnych elementów niezbędnych dla sformułowania oceny prawnej rozpatrywanej sprawy, a nadto zapewnia możliwość oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Kwestia tego, że skarżący nie podziela oceny prawnej dokonanej przez organ sama w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Ponadto, organ I instancji w toku postępowania występował do wielu instytucji w celu ustalenia istnienia dokumentów potwierdzających prawo zarządu nieruchomością. Dodatkowo również wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia stosownych dokumentów, jednakże pomimo bardzo czynnej postawy i współdziałania z organem, nie przedłożył dokumentu, który świadczyłby o istnieniu prawa zarządu w dacie 5 grudnia 1990 roku. Niezależnie od wskazanej argumentacji Sąd może uwzględnić skargę, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Zdaniem Sąd natomiast prawo zarządu lub użytkowania ustanowić można było decyzją, umową o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umową o nabyciu nieruchomości. Potencjalne braki w zakresie poszukiwania dowodów przekazania nieruchomości nie mogły zatem wpłynąć na wynik sprawy. Zwłaszcza, że z żadnych zachowanych dokumentów nie wynika aby wspomniana decyzja czy umowa funkcjonowała w obrocie prawnym. Skarżący sam przy tym nie twierdzi, że takie czynności prawne były podejmowane.

Organy przeprowadziły prawidłowo postępowanie dowodowe, dokonały właściwej wykładni obowiązujących przepisów, stanowisko swoje przedstawiły w sposób obszerny, logiczny z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie mogło zatem mieć wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).

Jeżeli zaś chodzi o kwestię dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to Sąd zauważa, że dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd użytkowanie), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA).

W tej sytuacji, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd gruntem, to zarówno organ pierwszej instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku uwłaszczeniowego. Organy orzekające nie naruszyły też zdaniem Sądu przepisów ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, przeprowadzając postępowanie w sposób wnikliwy i dokonując prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy.

Odnosząc się do braku w komparycji zaskarżonej decyzji działki nr [...] należy uznać ten brak za oczywistą omyłkę pisarską, która przy decyzji odmownej pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, w szczególności z uwagi na to, że nie ma wątpliwości jakich działek dotyczyła decyzja organu I instancji. Ponadto w zaskarżonej decyzji wskazane są księgi wieczyste dotyczące wszystkich działek.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.