Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1600/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono wydanie zaskarżonej decyzji  z naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

[pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant ref. Paweł Jastrzębski , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...], A. J., A. K., J. D., K. C., K. W., K. B., K. G., M. C., M. P., M. P., P. D., P. S., R. Z., R. P., R. H., Stowarzyszenia [...] w [...], T. K., T. W. i U. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz Stowarzyszenia [...], A. J., A. K., K. C., K. W., K. B., K. G., M. C., M. P., M. P., P. S., R. Z., R. P., R. H., Stowarzyszenia [...] w [...], T. K. po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu od skargi; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska solidarnie na rzecz T. W. i U. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu od skargi; 4. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska solidarnie na rzecz P. D. i J. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu od skargi; 5. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska solidarnie na rzecz A. J., A. K., J. D., K. C., K. W., K. B., M. C., M. P., M. P., P. D., P. S., R. Z., R. P., R. H., T. K., T. W. i U. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 6. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska solidarnie na rzecz R. P. i R. H. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołań:

Stowarzyszenia [...], E. B., K. C., M. C., M. C., G. D., K. G., L. K., M. K., R. L., P. S. oraz K. B., P. D., R. H., A. J., D. K., A. K., D. K., M. K., S. K., S. K., A. K., D. P., M. P., R. P., M. P., U. W., T. W., K. W., R. Z.

- od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] lipca 2016 r. ([...]) określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie linii [...]- [...] w woj. [...],

1. uchylił pkt 1.2.5, 1.2.6 i 1.2.7 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"5) Zaplecze budowy (w tym składy materiałów budowlanych i miejsca gromadzenia odpadów) oraz drogi dojazdowe zlokalizować poza cennymi siedliskami przyrodniczymi wymienionymi w załączniku Dyrektywy Rady 92 43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, w szczególności pozą stwierdzonymi w ramach raportu lub ujawnionymi przy prowadzeniu nadzoru przyrodniczego stanowiskami gatunków chronionych roślin, zwierząt i grzybów oraz poza terenami podmokłymi, bagiennymi, starorzeczami.

6) Warunek sformułowany w pkt. 1.2.5 dotyczy w szczególności odcinków pomiędzy słupami nr [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...]. W miejscach tych dopuszczalne jest jedynie chwilowe gromadzenie materiałów i odpadów na potrzeby bieżących prac, a drogi dojazdowe należy wyznaczać w obrębie istniejących dróg. W przypadku braku takiej możliwości, dopuszcza się wykonanie tymczasowych dróg dojazdowych z wykorzystaniem demontowalnych paneli lub mat stabilizujących.

7) Bazę budowlaną wyposażyć w sorbenty neutralizujące ewentualne wycieki substancji zanieczyszczających do gruntu'',

2. uchylił pkt. 1.2.19 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

" W miejscach, w których naruszona zostanie ciągłość korytarzy migracyjnych nietoperzy poprzez wycinkę drzew, tj. w obrębie liniowych zadrzewień w pobliżu słupów nr [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...], [...]-[...], w pierwszym roku po zakończeniu inwestycji wprowadzić nasadzenia rodzimych gatunków krzewów, dorastających do wysokości ok. 3.

3. uchylił pkt 1.2.25 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"Na odcinkach linii;

- pomiędzy słupami nr [...]-[...],

- wykonywanych w technologii tzw. nadleśnej,

- wykonywanych z zastosowaniem podwyższonych konstrukcji słupów (na odcinku przebiegu linii w gminie B. oraz w częsci gminy M., na terenach, na których uprawiane jest sadownictwo), wycinki ograniczyć wyłącznie do stanowisk słupów, z wykluczeniem obszaru stanowiącego pas technologiczny, zgodnie ze wskazaniami punktu 24. w pasie technologicznym dopuścić użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zgodne z przeznaczeniem terenu.

4. uchylił pkt 1.3.2, 1.3.3 i 1.3.4 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"2) W celu minimalizacji oddziaływania na ptaki, na obu przewodach odgromowych linii zamontować ostrzegacze w formie spiral: między słupami nr [...]-[...] - co 50 m (z przesunięciem 25 m w stosunku do położenia na przewodzie sąsiednim), b) między słupami nr [...]-[...]- co 40 m (z przesunięciem 20 m w stosunku do położenia na przewodzie sąsiednim), c) od słupa nr [...] do granicy pomiędzy województwami [...] - [...] i [...] - co 100 m (z przesunięciem 50 m w stosunku do położenia na przewodzie sąsiednim), d) między słupami nr [...]-[...] - co 50 m (z przesunięciem 25 m w stosunku do położenia na przewodzie sąsiednim), e) między słupami nr [...]-[...] - co 100 m (z przesunięciem 50 m w stosunku do położenia na przewodzie sąsiednim), j) między słupami nr [...]-[...] - co 50 m (z przesunięciem 25 m w stosunku do położenia na przewodzie sąsiednim).

3) Spirale powinny mieć długość możliwie zbliżoną do 100 cm i średnicę możliwie zbliżoną do 35 cm oraz kolor Zapewniający dobrą dostrzegalność przez ptaki (tj. żółty, pomarańczowy lub czerwony).

4) Dodatkowo na odcinkach między słupami: nr [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...] na obu przewodach odgromowych linii, zamontować symetrycznie pomiędzy spiralami obrotowe ostrzegawcze odblaskowe, które świecą w.

5. uchylił pkt. II. 1 i II.2 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"1. Wykonać poinwestycyjny monitoring śmiertelności ptaków oraz reakcji ptaków na obecność linii, na odcinkach między słupami: nr [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...].

2. Monitoring ma być przeprowadzony w ciągu minimum 2 lat, optymalnie w 1 i 3 roku, po oddaniu inwestycji do eksploatacji. Na odcinku między słupami nr [...]-[...] monitoring należy prowadzić przez okres 12 miesięcy, a na odcinkach między słupami: nr [...]-[...], [...]-[...] i [...]-[...] monitoring prowadzić w trakcie migracji wiosennych i jesiennych oraz w okresie zimowania. Metodyka badań powinna opierać się na najlepszej, dostępnej wiedzy w tym zakresie, a jej projekt należy przedstawić do akceptacji Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w B. Ilość i terminy kontroli powinny być dostosowane do okresów fenologicznych. W okresie lęgowym oraz w trakcie migracji wiosennej i jesiennej kontrole należy wykonywać nie rzadziej niż co 7-10 dni. W miejscach o szczególnym znaczeniu dla ptaków, tj. na odcinku między słupami nr [...]-[...] wskazane jest zagęszczanie obserwacji do 1 kontroli na pentadę. Należy przeprowadzić eksperymenty, celem zweryfikowania wykrywalności i tempa znikania ofiar. Na podstawie powyższego monitoringu, należy ocenić skuteczność określonych w decyzji działań minimalizujących oraz, w sytuacji stwierdzenia takiej potrzeby, określić dodatkowe rozwiązania ograniczające wpływ przedsięwzięcia. Wyniki monitoringu oraz wnioski z analizy rzeczywistego oddziaływania linii corocznie (nie później niż 1 miesiąc od zakończenia cyklu rocznego) przedstawić Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w B. (w zakresie województwa [...] - [...]) oraz Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w P. (w zakresie województwa [...]);

6. uchylił pkt II.3 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Przeprowadzić porealizacyjny monitoring chiropterologiczny w miejscach, w których zostaną przerwane istotne korytarze migracyjne nietoperzy spowodowane wycinką drzew, tj. w obrębie liniowych zadrzewień w pobliżu słupów nr [...]-[...], [...]-[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]-[...],. Monitoring prowadzić w ciągu minimum 2 lat (z wyłączeniem okresu hibernacji), optymalnie w 1 i 3 roku po oddaniu inwestycji do eksploatacji. Metodyka badań powinna opierać się na najlepszej, dostępnej wiedzy w tym zakresie, a jej projekt należy przedstawić do akceptacji Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w B. Zgromadzone wyniki należy interpretować, oceniając wpływ przedsięwzięcia na populacje nietoperzy oraz ewentualnie zaproponować stosowne działania minimalizujące. Wyniki monitoringu oraz wnioski z analizy funkcjonowania korytarzy migracyjnych nietoperzy (nie później niż 1 miesiąc od zakończenia cyklu rocznego) w formie pisemnej (wraz z kopią na nośniku elektronicznym) należy przedstawić Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w B (w zakresie województwa [...] – [...]) oraz Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w P. (w zakresie województwa [...])".

7. w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie prowadzone było na wniosek [...] S.A. z dnia 16 czerwca 2014 r. Niniejsze przedsięwzięcie opisane na wstępie zostało zakwalifikowane zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71), jako "napowietrzne linie elektroenergetyczne, o napięciu znamionowym nie mniejszym niż 220 kV, o długości nie mniejszej niż 15 km". Zważywszy, że planowana inwestycja zalicza się do napowietrznych linii elektroenergetycznych będących przedsięwzięciami mogącymi zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w załączniku do ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz.U. z 2016 r., poz.1812), dalej specustawa, organem o właściwym do wydania zaskarżonej decyzji jest RDOŚ w B. (na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. k ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2016.353 ze zm.), dalej ustawa OOŚ).

W toku postępowania strony były zawiadamiane przez organ I instancji, poprzez publiczne obwieszczenie zawiadomień. Z uwagi na liczbę stron przekraczającą 20, w związku z treścią art. 74 ust. 3 ustawy OOŚ, upublicznianie powyższych zawiadomień zostało dokonane zgodnie z art. 49 kpa, w urzędach: Gm. B., Gm. K., Miasta i Gm. M., Gm. S., Miasta i Gm. W., Gm. B., Gm. M., Miasta i Gm. N., Gm. S., Miasta W., Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w P. i Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B. Także zaskarżona decyzja była doręczana skarżącym poprzez publiczne obwieszczenie, zgodnie z art. 49 kpa. Zawiadomienia o jej wydaniu zostały upublicznione w ww. urzędach, a najpóźniejszym 14-dniowym terminem dokonania tej czynności był 5.08-18.08.2016 r. (RDOŚ P. oraz Urząd Gm. B. i sołectwa w tej gminie), co oznacza, że ostatnim dniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania był 1.09.2016 r.

RDOŚ w B. zapewnił udział w postępowaniu także społeczeństwu, informując obwieszczeniem z dnia [...] lutego 2016 r. o możliwości zapoznania się z dokumentacją i zgłaszania uwag (w terminie 22.02-16.03.2016 r.).

Po przedłożeniu raportu o oddziaływaniu na środowisko "Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia inwestycyjnego pn.: "Budowa dwutorowej linii napowietrznej 400 kV [...] – [...]", dalej raport, RDOŚ w B. wzywał kilkukrotnie [...] S.A. do uzupełnienia braków opracowania. Organ I instancji uzyskał także w toku postępowania opinie lub uzgodnienia w sprawie warunków realizacji przedsięwzięcia: Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. (z dnia 24 września 2015 r. i 29 lutego 2016 r.), [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. (z dnia 26 października 2015 r. i 30 marca 2016 r.), oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. (z dnia 21 grudnia 2015 r. i 27 kwietnia 2016 r.).

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołań wyjaśnił:

1) przepisy nie określają sposobu wskazania lokalizacji (przebiegu) inwestycji w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i kwestia ta w dużej mierze zależy od okoliczności danej sprawy oraz uznaniowości organu. RDOŚ w B. definiował przedmiotowe przedsięwzięcie w zawiadomieniach kierowanych do stron postępowania, stosując jego nazwę określoną przez [...] S.A. Akta sprawy nie potwierdzają sugestii zawartej w uzupełnieniu odwołania M., K. i M. C. (pismo z dnia 30.01.2017 r.), że powyższy sposób wskazania inwestycji przyczynił się do pozbawienia stron czynnego udziału, ponieważ wnosiły one uwagi przez cały przebieg postępowania przed organem I instancji, a ich aktywność bezspornie należy uznać za dużą.

Sugerowana w odwołaniach zasadność podania w zaskarżonej decyzji wszystkich 800 działek ewidencyjnych, po pierwsze nie wynika z wymogów prawnych, po drugie negatywnie wpływa na czytelność orzeczenia administracyjnego, a po trzecie w przypadku przedsięwzięcia o znacznej długości (ok. 82,7 km) mogłaby skutkować szybką utratą aktualności takich informacji.

Wobec powyższego, nie ma podstaw do założenia, że informacja o rodzaju planowanego przedsięwzięcia o stopniu szczegółowości określającym gminy, przez które przechodzi linia elektroenergetyczna, zaważyła w jakiś sposób na skutecznym zawiadomieniu stron postępowania. Z tego względu organ II instancji nie podziela i uznaje za nieudowodnione przekonanie skarżących, że "nie wszystkie zainteresowane osoby, które czytały obwieszczenie, nie były świadome swojego interesu i nie wzięły udziału w dotyczącej ich procedurze".

GDOŚ nie podzielił zastrzeżeń w zakresie niewystarczającego sposobu wskazania w treści decyzji rodzaju (parametrów technologicznych) przedsięwzięcia. W zaskarżonym rozstrzygnięciu (w jego sentencji, uzasadnieniu oraz charakterystyce przedsięwzięcia) zawarto podstawowe informacje o zamierzeniu inwestycyjnym, m.in.: ilość, wysokość i rodzaje słupów linii (z wyszczególnieniem słupów nadleśnych oraz na terenach upraw sadowniczych), rodzaje fundamentów (prefabrykowane, betonowe lub palowe), maksymalne rozpiętości przęseł, liczbę torów, planowaną izolację linii, maksymalne napięcie robocze, minimalną odległość przewodów roboczych od ziemi (również w przypadku przewodów nadleśnych), szerokość pasa technologicznego pod linią, charakterystykę przewodów fazowych oraz odgromowych, czy dopuszczalną długotrwałą temperaturę pracy przewodów fazowych. W opinii GDOŚ, powyższe dane są w zupełności wystarczające na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, by umożliwić przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko planowanej inwestycji.

2) Organ II instancji nie podzielił zarzutu bezzasadnego wymawiania się przez RDOŚ w B. wczesnym etapem procesu inwestycyjnego, w kontekście braku zobligowania wnioskodawcy do doszczegółowienia raportu o aspekty adekwatne do etapu projektu budowlanego. Realia procesu inwestycyjnego prowadzonego na podstawie przepisów obowiązujących w Polsce implikują konieczność uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na dość wczesnym etapie, zanim powstanie projekt budowlany, stąd wiele szczegółowych zagadnień może być jeszcze niedoprecyzowana i akceptowalny jest brak pełnych informacji o każdym aspekcie planowanego przedsięwzięcia na tym etapie.

3) Odpowiadając na zarzut braku wskazania głębokości, powierzchni, odwodnienia i zagospodarowania wody z planowanych wykopów, organ II instancji zwrócił uwagę, iż z raportu wynika, że poziomy zwierciadła wód gruntowych zostaną rozpoznane na podstawie badań geologicznych, przy czym prace związane z posadowieniem konstrukcji wsporczych prowadzone będą w bardzo małej skali (punktowe, płytkie wykopy o głębokości nie przekraczającej 1,0-1,5 m), a ponadto będą miały charakter krótkotrwały. W przypadku wykopów, których dno znajdować się będzie powyżej zwierciadła wody gruntowej, nie dojdzie do żadnych negatywnych oddziaływań, natomiast, gdy fundament słupa będzie posadowiony poniżej tego zwierciadła, zostaną zastosowane ścianki szczelne (zmniejszające stopień infiltracji wód z warstwy wodonośnej do wykopu) lub fundamenty palowe niewymagające głębszych wykopów (na gruntach słabonośnych o wysokim poziomie wód gruntowych). GDOŚ przychylił się do konkluzji inwestora, że głębokość wykopów, sposób ich wykonania, jak również krótkotrwałość i odwracalność tego oddziaływania (wyrównanie poziomu wód gruntowych po zakończeniu posadawiania fundamentu i osuszania wykopu) nie wpłynie negatywnie na poziom wód gruntowych. Organ I instancji odniósł się do tych kwestii w zaskarżonej decyzji. Poza tym w raporcie i decyzji podano także informacje na temat zagospodarowania wody z wykopów — zostanie ona rozsączona po terenie, w oddaleniu od wykopów.

4) W opinii GDOŚ, ewentualny przebieg planowanej linii elektroenergetycznej nad ujęciem wody (i niepoinformowanie społeczeństwa o tym fakcie) nie ma żadnego znaczenia dla przedmiotowej sprawy, przedsięwzięć tego typu nie cechuje bowiem emisja substancji do wód lub do ziemi (które mogłyby hipotetycznie zagrozić wodom podziemnym). Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia potencjalnych, negatywnych oddziaływań przedmiotowego przedsięwzięcia na ujęcie wody (oraz podnoszone w odwołaniu zdrowie i życie ludzi), przy czym skarżący nie uwiarygodnili możliwości ich zaistnienia.

5) Zgodnie z wyjaśnieniami podanymi w piśmie inwestora z dnia 22 kwietnia 2016 r. do RDOŚ w B. (zał. nr 2), mapy stanowiące załączniki do raportu pochodzą z Ośrodków Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej (powiatowych i wojewódzkich), więc za aktualność zawartych w nich danych odpowiadają opracowujące je organy. GDOŚ nie znalazł przesłanek do przyjęcia, że aktualność przedłożonych przez [...] S.A. materiałów kartograficznych miała wpływ na wynik postępowania. Aktualność przedstawienia sposobu zagospodarowania terenu w pobliżu linii nie ma większego znaczenia także dla podnoszonego w odwołaniach zapewnienia dostępu do nieruchomości objętych realizacją przedsięwzięcia, w tym dróg dojazdowych do budowanych słupów. Organ II instancji zwrócił uwagę, że wnioskodawca wielokrotnie wyjaśniał w pismach odnoszących się do uwag stron postępowania i społeczeństwa, iż wejście na tereny działek oraz dojazd do słupów będzie zapewniony na podstawie umów cywilno-prawnych zawartych z właścicielami, na podstawie przepisów specustawy. Nie stanowi realnego problemu kwestia braku istniejących dróg dojazdowych do słupów, bowiem mogą one zostać utworzone czasowo z wykorzystaniem demontowalnych paneli lub mat stabilizujących, które po usunięciu nie pozostawią śladów istotnej ingerencji w podłoże. W załączniku nr 11 do raportu przedstawiono sposoby dojazdu do każdego ze słupów planowanej linii (na mapie w skali 1:25000), natomiast załącznik 13 do raportu zawiera zdjęcia obrazujące tymczasowe drogi dojazdowe wykonane z paneli drewnianych.

6) GDOŚ nie uznał zasadności zarzutu braku zbadania ryzyka możliwości "osuwania się gleby na zboczach dolin", ponieważ nie ma podstaw do założenia, że współczesna wiedza inżynierska i technologie nie są gwarantem uniknięcia tego typu zagrożeń. Wnioskodawca wyjaśnił (m.in. w zał. nr 2 do pisma z dnia 22 kwietnia 2016 r.), że w ramach wykonania projektu technicznego, grunt pod każdym słupem będzie poddany badaniom geotechnicznym, w celu określenia nośności gruntów. W uzasadnionych przypadkach zastosowane zostaną rozwiązania inżynierskie mające na celu przeciwdziałanie osuwaniu się mas ziemnych i wzmocnienie gruntu.

7) Bezzasadny organ uznał zarzut dotyczący wadliwego ustalenia zakresu wpływu przedsięwzięcia na siedliska ludzi, poprzez przyjęcie, że jedynie 5 domów mieszkalnych znajduje się w odległości mniejszej niż 100 m od linii, gdy w miejscowości G. w odległości takiej znajdują się aż 3 budynki (w tym 2 ponad 4-mieszkaniowe - nr 42 oraz 45). W raporcie podano szczegółowe informacje odnośnie zbliżeń planowanej linii elektroenergetycznej do zabudowy mieszkaniowej. Z tabeli 7.5 tego opracowania (pt. "Wykaz zabudowań mieszkalnych znajdujących się, w pasie o szerokości 200 m (po 100 m od osi linii) od osi projektowanej linii 400 kV relacji [...] – [...]") wynika, że w ww. pasie wzdłuż linii znajdować się będzie 6 budynków mieszkalnych, z czego w najbliższej odległości od osi linii budynek w miejscowości M. (gm. B.) - 75 m. Na podstawie map z przebiegiem inwestycji, organ II instancji stwierdził, że odległość osi planowanej linii od granic działek (nr [...], [...], [...]), na których znajdują się budynki nr [...] oraz [...] w miejscowości G., wynosi odpowiednio ok.: 140/75/160 m. Nie potwierdza to zatem ww. zarzutu odwołania i jednocześnie oznacza, że działki te znajdują się poza zasięgiem oddziaływania przedsięwzięcia (pasem o szerokości 70 m wzdłuż linii elektroenergetycznej). Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnili słuszności swojego poglądu. Ponadto postulowane w odwołaniu K. W. zachowanie minimalnej odległości 3 km linii elektroenergetycznych od budynków nie ma oparcia w przepisach prawa (ani merytorycznego uzasadnienia), a w realiach rozproszonej zabudowy w Polsce i przy występowaniu pozostałych czynników (np. istnieniu obszarów chronionych ze względu na walory przyrodnicze) mogłaby w praktyce uniemożliwić realizację jakiejkolwiek inwestycji tego typu.

8) Organ II instancji nie podzielił zastrzeżeń przywołanych w odwołaniach odnośnie niewystarczającego przedstawienia w raporcie analiz w zakresie wariantowania lokalizacyjnego przedmiotowej inwestycji. Zagadnieniom dotyczącym sposobu wariantowania inwestycji i analizy wielokryterialnej wyboru wariantu preferowanego do realizacji poświęcono dość obszerne fragmenty raportu (Rozdz. 4.2.2: "Trasa linii napowietrznej - analizowane rozwiązania wariantowe" - s. 50-68; Rozdz. 6: "Analizowane warianty wraz z uzasadnieniem wyboru" - s.88-115). GDOŚ zwrócił uwagę, że poza wariantowaniem lokalizacyjnym, [...] S.A. rozważyło także w raporcie możliwość wariantowania technologicznego — zastąpienia linii napowietrznej technologią kablową. Jeśli chodzi natomiast o wyznaczenie przebiegu linii, z raportu wynika, iż wzięto pod uwagę następujące kryteria: - unikanie wyburzeń budynków oraz zbliżeń do zabudowy mieszkaniowej na odległość mniejszą niż 50 m od osi linii do zwartej zabudowy mieszkaniowej, siedlisk ludzkich, budynków mieszkalnych i terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, - unikanie lub minimalizacja skutków kolizji przedsięwzięcia z obszarami chronionymi (w tym obszarami Natura 2000), - minimalizowanie przejścia przez tereny nasilonej migracji ptaków, - minimalizowanie ilości i długości przejść linii przez tereny leśne, - minimalizowanie liczby skrzyżowań z obiektami infrastruktury (m.in. drogi, linie energetyczne, linie napowietrzne telefoniczne, linie kolejowe) ograniczającymi możliwość posadowienia słupów linii lub przeprowadzenia przewodów, unikanie lokalizowania konstrukcji wsporczych w sąsiedztwie obiektów architektonicznie cennych, a także na osiach widokowych wyznaczonych z miejsc o szczególnych walorach krajobrazowych, - wykorzystanie ukształtowania terenu trasy dla minimalizacji uciążliwości związanych z budową linii, - dążenie do poprowadzenia linii w pobliżu (wzdłuż) istniejących pasów drogowych i torów kolejowych, - uwzględnianie przeznaczenia terenów ustalonego w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że wybór wariantu wskazanego do realizacji i wariantów alternatywnych miał charakter długotrwałego procesu, polegającego na eliminacji opcji nieracjonalnych drogą dedukcji. Proces ten został szczegółowo opisany w piśmie [...] S.A. z dnia 18 maja 2016 r. do RKOOŚ w B. (załączniku), zawierającym stanowisko inwestora wobec Uchwały Zespołu roboczego nr 2 z dnia 28 kwietnia 2016 r.

Z raportu wynika, że przedstawiony przebieg wariantów 1, 2 oraz 3 ma związek ze specyfiką zagospodarowania terenów pomiędzy [...] i [...] - występowaniem obszarów zwartej zabudowy mieszkaniowej w okolicach tych miast, a także rozproszonej zabudowy mieszkaniowej w okolicach miejscowości N., W., K., S. i S. Powyższe uwarunkowania skutkowały tym, że niektóre fragmenty każdego z wariantów, w obszarze terenów niezabudowanych użytkowanych rolniczo oraz przy podejściach do stacji elektroenergetycznych, biegną po tej samej lub bardzo podobnej trasie (na odcinku od miejscowości G. w gm. M. do okolic miejscowości Z. w gm. S.; na odcinku od stacji P. do okolic miejscowości M., a także na odcinku od miejscowości D. do stacji B.). Nie budzi to kontrowersji organu II instancji, bowiem wariantowaniu lokalizacyjnemu poddano newralgiczne odcinki linii - sąsiadujące z zabudową mieszkaniową oraz kolidujące z obszarami chronionymi (w szczególności obszarami Natura 2000). W ocenie organu odwoławczego, dopuszczalne było "zaniechanie" wariantowania lokalizacyjnego na odcinku [...] – [...], bowiem wiedzie on przez tereny rolnicze (w tym sady) o niewielkiej gęstości zaludnienia (omija miejscowości oraz zabudowania) i przeciętnej wartości przyrodniczej. Poza tym przebieg ten jest skutkiem unikania kolizji z zabudową mieszkaniową, przy jednoczesnym poprowadzeniu linii najkrótszą trasą.

W opinii GDOŚ, stosowanie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy OOŚ powinno być dokonywane w sposób racjonalny i nie ma podstaw do bezwzględnego wymagania w każdym przypadku przedstawiania w raporcie wariantów lokalizacyjnych dla całej długości inwestycji liniowej. W przedmiotowej sytuacji, hipotetycznie zaproponowane warianty lokalizacyjne na odcinku [...] – [...] dotyczyłyby terenów rolniczych (sadowniczych), odznaczałyby się zbliżonymi oddziaływaniami i z tego punktu widzenia nie spełniałoby to powyższego celu. W opinii GDOŚ, przeprowadzenie linii elektroenergetycznej przez obszary rolnicze oznacza wybór najmniej ingerującego w środowisko wariantu, jak również jest jednoznaczne z brakiem istnienia w przedmiotowej sprawie bardziej korzystnych wariantów lokalizacyjnych, których badanie w raporcie byłoby niezbędne.

Dalej organ podniósł, że sam sprzeciw osób posiadających grunty rolne pod trasą wariantu 1A nie stanowi podstawy do obligatoryjnego przedstawiania wariantów lokalizacyjnych, bowiem każda lokalizacja linii wiąże się z ingerencją w czyjeś nieruchomości i potencjalnymi protestami. Ponadto przepisy ustawy OOŚ nie precyzują, jakiego typu wariantowanie powinno być przeprowadzone w raporcie, co oznacza, że warianty mogą mieć różny charakter.

GDOŚ zwrócił uwagę, że przyjęty do realizacji przebieg wariantu 1A nie przewiduje konieczności dokonywania żadnych wyburzeń istniejących budynków na odcinku ok. 82 km trasy linii. Biorąc pod uwagę powyższe, GDOŚ nie podzielił zarzutu naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy OOS, polegającego na braku przedstawienia w raporcie rzeczywistych wariantów przedsięwzięcia. W sytuacji, gdy wariant 1A jest akceptowalny pod względem środowiskowym, nie ma podstaw do obligowania przez organ inwestora do przedłożenia innego wariantu alternatywnego preferowanego do realizacji.

9) GDOŚ podniósł, że nie ma podstaw do odniesienia się do zarzutu zdeterminowania przebiegu inwestycji lokalizacją "nieruchomości należącej do jednego z najbogatszych obywateli RP, mającego siedzibę, w powiecie pilskim" z uwagi na lakoniczność ww. twierdzenia, jak również brak przedłożenia przez odwołujących jakichkolwiek dowodów potwierdzających powyższy pogląd.

10) Organ II instancji nie podzielił zarzutu nieuwzględnienia wymogów jednej z dyrektyw Unii Europejskiej nakazującej przesył energii elektrycznej kablem podziemnym w obszarach zamieszkałych przez ludzi i terenach bytowania zwierząt. Strony nie sprecyzowały, na jaki akt prawny się powołują, a GDOŚ nie stwierdził istnienia przepisów obligujących do zastosowania takiego wariantu technologicznego.

11) Za bezzasadny GDOŚ uznał zarzut braku przedstawienia w raporcie wariantu realizacji przedsięwzięcia w tzw. przebiegu historycznym, w dolinie rzeki N., jak również niewykazania przyczyn wykluczenia takiej możliwości. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z przepisami ustawy OOS wybór wariantu wskazanego do realizacji należy do wyłącznej i suwerennej woli wnioskodawcy, natomiast rolą organu wydającego decyzję środowiskową jest m.in. zbadanie dopuszczalności realizacji takiego wariantu w świetle uwarunkowań środowiskowych. W niniejszej decyzji, w opinii GDOŚ z przeprowadzonej oceny nie wynika konieczność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie, niż wariant 1A, stąd nie zaistniała podstawa prawna do zobligowania inwestora do przedstawienia w raporcie analizy przeprowadzenia inwestycji sugerowaną przez odwołujących trasą w dolinie N. Jednocześnie organ zaznaczył, że wnioskodawca w odpowiedziach na wezwania RDOŚ w B. (uzupełnieniach raportu) podał przesłanki odstąpienia od takiej lokalizacji linii elektroenergetycznej - np. w piśmie z dnia 15 stycznia 2015 r. lub z dnia 22 kwietnia 2016 r. (zał. nr 2). Wskazano, że odrzucono możliwość alternatywnego przeprowadzenia trasy doliną N. z uwagi na potencjalne znaczne negatywne jej oddziaływanie na krajobraz i na tereny łąk [...] należących do obszarów chronionych siecią Natura 2000, a także z uwagi, na uwarunkowania geologiczne tego terenu.

12) Za bezzasadny organ uznał też zarzut braku samodzielnej analizy RDOŚ w zakresie możliwości realizacji przedsięwzięcia w dolinie N., zgodnie z przebiegiem inwestycji ustalonym w wojewódzkim planie zagospodarowania przestrzennego dla Województwa [...] oraz w koncepcji przestrzennego zagospodarowaniu kraju ustanowionej przez Radę Ministrów uchwałą Nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że organ I instancji, odnosząc się do postulatu mieszkańców miejscowości W., wypowiedział się na temat takiego wariantu lokalizacyjnego, stwierdzając możliwość znacząco negatywnego oddziaływania na ww. obszary Natura 2000, w szczególności gatunki ptaków będące przedmiotami ochrony ostoi [...] i [...]. GDOŚ podkreślił, że organ I instancji dokonał powyższej analizy, wskazując przecięcie miejsc koncentracji ptaków, stałe narażenie na kolizje z linią ptaków wędrujących wzdłuż doliny N., czy potencjalną ingerencję fundamentów słupów w istniejące torfowiska (i zaburzenie stosunków wodnych). Organ II instancji zwrócił uwagę, że propozycja zawarta w odwołaniach - przeprowadzenia trasy linii doliną N. — oznaczałaby lokalizację inwestycji na obszarze, który na praktycznie całym odcinku doliny rzeki (ok. 60 km) pomiędzy [...] i [...] objęty jest obszarami Natura 2000: [...] oraz [....] i [...]. Taka ingerencja w tereny chronione przyrodniczo z założenia jest irracjonalna, niezgodna z art. 33 ustawy o ochronie przyrody i GDOŚ w pełni rozumie brak uwzględnienia w analizie wariantowej w raporcie takiego przebiegu inwestycji. Natomiast w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju ustanowionej uchwałą Nr [...] Rady Ministrów nie podano szczegółowej lokalizacji linii [...] – [...], zatem brak przywołania tego dokumentu przez organ I instancji nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy.

13) Odnosząc się do zarzutu braku rzetelnego odniesienia się przez RDOŚ do alternatywnego przebiegu planowanej inwestycji, GDOŚ wskazał, że przepisy prawne takiego wymogu nie przewidują. Organ określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia zaproponowanego przez inwestora, biorąc pod uwagę warianty alternatywne przedstawione w raporcie, natomiast nie miał obowiązku odnosić się do takich wariantów, które nie zostały wzięte pod uwagę w raporcie, czyli sprzecznych z intencją wnioskodawcy.

14) Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przez organ I instancji art. 34 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, skutkującego nieustaleniem innego przebiegu alternatywnego inwestycji, niż obecny oraz niż wariant wzdłuż doliny N., organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie istnieją alternatywne lokalizacje linii, które nie powodują znacząco negatywnego oddziaływania na ww. obszary Natura 2000, zatem przepis ten nie znajduje zastosowania. Mógłby on mieć natomiast zastosowanie w takiej hipotetycznej sytuacji, gdyby wariantem zaproponowanym do realizacji był wariant skutkujący znacząco negatywnymi oddziaływaniami na obszary Natura 2000 i nie istniały żadne warianty alternatywne. Argumentacja dotycząca konieczności zastosowania w przedmiotowej sprawie powyższego przepisu, uznająca za zasadne "przeprowadzenie inwestycji w obszarze Natura 2000, wobec tego, że nie ma alternatywnego wariantu realizacji przedsięwzięcia, które nie krzywdziłoby ludzi, tj. nie wpływało w sposób dewastujący na ich życie i zdrowie", nie ma oparcia w materiale dowodowym.

15) Bezzasadnym zarzutem – w ocenie organu – było także nieuwzględnienie przez [...] S.A. i RDOŚ, przy wykluczeniu z analiz wariantu realizacji przedsięwzięcia wzdłuż doliny N., że obszary Natura 2000 to nie obszary "chronione", lecz obszary "ochrony" konkretnych siedlisk i gatunków, na którym dopuszcza się realizację przedsięwzięć.

Organ wyjaśnił, że obszar Natura 2000 jest obszarem ochrony konkretnych siedlisk i gatunków i na jego terenie dopuszcza się realizację przedsięwzięć, czego przykładem jest zaskarżona decyzja. Wybrany wariant (1A) przebiega na krótkim odcinku przez dwa obszary Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony ptaków – [...] i [...] oraz obszar mający znaczenie dla Wspólnoty – [...]). Zauważono, że względy przyrodnicze były bardzo istotnym, ale nie jedynym elementem branym pod uwagę w analizie wariantowej, bowiem uwzględniono także kryteria społeczne (m.in. ilość zbliżeń linii do zabudowy mieszkalnej). Odnosi się do tej kwestii załącznik do uzupełnienia raportu - "Opinia przyrodnicza dotycząca przebiegu linii elektroenergetycznej 400 kV [...] — [...] w wariantach wzdłuż obszarów Natura 2000 oraz na południe od obszaru Natura 2000" (zał. nr 4). Przedstawiono w nim powody rezygnacji z realizacji inwestycji w wariancie 5. Jak wynika z informacji przedstawionych w dokumentacji sprawy, powyższy wariant był rozważany wiele lat temu na etapie tworzenia koncepcji planistycznych. Wariant preferowany przez odwołujących prawie na całej swojej długości przebiega w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] i [...]. Ponadto jego trasa poprowadzona zostałaby w takim przypadku przez większość kluczowych miejsc koncentracji ptaków gęsi i żurawi (lub tereny w bliskim sąsiedztwie) będących przedmiotami ochrony w tym obszarze.

Zrezygnowano z poprowadzenia trasy linii według wariantu 1C 2A 2B, ze względu na ich przebieg w bliskim sąsiedztwie "[...]" i "[...]", stanowiących miejsca regularnych koncentracji licznych zgrupowań lęgowej i migrującej awifauny. Wariant 1A uznano za najkorzystniejszy dla środowiska m.in. ze względu na jego przebieg w oddaleniu od miejsc wyjątkowo cennych dla ptaków.

Odnosząc się do zarzutu nieuzasadnionej rezygnacji z realizacji przedsięwzięcia w wariancie 5, podniesiono, że w dolinie N. utworzono również obszar mający znaczenie dla Wspólnoty [...], w którym ochronie podlegają cenne siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt. Także z tego względu projektowanie trasy przebiegu planowanej inwestycji według wariantu 5 byłoby niekorzystne. Ponadto RDOŚ zasadnie wskazał, że realizacja wariantu wzdłuż N. byłaby dodatkowo utrudniona, ze względu na zlokalizowane w dolinie torfowiska. Budowa słupów w granicach tych podmokłych obszarów wiązałaby się z ingerencją w stosunki wodne, spowodowaną koniecznością odwodnienia głębokich wykopów pod fundamenty palowe, stosowane na tego typu niestabilnym podłożu. Włączenie takiego wariantu do szczegółowych analiz wielokryterialnych skutkowałoby koniecznością wykonania inwentaryzacji siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, co wymagałoby poniesienia dodatkowych kosztów. O cenności tego terenu świadczy wyznaczenie w dolinie N. dwóch obszarów Natura 2000. Z tego względu, nawet bez badań terenowych, słusznie założono, że realizacja inwestycji w wariancie 1A będzie miała zdecydowanie mniejsze oddziaływanie, niż w wariancie 5.

16) Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez RDOŚ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji jednego ze stanowisk RKOOŚ odnośnie wymogu przedstawienia w raporcie wariantów alternatywnych wobec przebiegu inwestycji zaproponowanego przez [...] S.A., organ II instancji wskazał, że przebieg prac ww. zespołu (RKOOŚ) skutkował wydaniem dwóch stanowisk datowanych na dzień 28.04.2016 r.: Uchwały Zespołu roboczego nr [...] oraz Uchwały nr [...] zespołu roboczego nr [...].

W pierwszym stanowisku w istocie zobowiązano [...] S.A. do "przedstawienia wariantów alternatywnych lokalizacji linii wraz z syntetyczną informacją na temat skutków realizacji każdego z wariantów. W rezultacie zastosowania się do powyższego żądania przez wnioskodawcę i przekazania pismem z dnia 18.05.2016 r. wyjaśnień w tej sprawie, w drugim stanowisku skonstatowano ostatecznie, iż "nie stwierdza się potrzeby przeprowadzenia dodatkowych badań lub analiz uzasadniających zmianę lokalizacji linii 400 kV". Nie deprecjonując merytorycznych ustaleń poczynionych przez RKOOŚ w B., GDOŚ zwrócił jednocześnie uwagę, że zgodnie z art. 133 ustawy OOŚ, regionalne komisje ds. ocen oddziaływania na środowisko są organami opiniodawczo- doradczymi i do ich zadań należy m.in. wydawanie opinii w sprawach przedłożonych przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska. Oznacza to, że z formalnego punktu widzenia ich stanowiska nie można uznać za prawnie wiążącego dla organu, któremu doradzają. Zatem nawet jeżeli RDOŚ hipotetycznie nie zastosowałby się w pełni do opinii wydanej przez RKOOŚ w B., nie można tego interpretować jako naruszenie prawa.

17) Za bezpodstawny GDOŚ uznał zarzut wyboru wariantu realizacyjnego skutkującego narażeniem zdrowia i życia ludzi "kosztem ochrony Natura 2000", podyktowanego chęcią zmniejszenia kosztów i niepotrzebnych utrudnień dotyczących realizacji inwestycji związanych z jej budową na terenach podmokłych. W ocenie organu nie ma żadnych dowodów ani przesłanek potwierdzających pogląd, że realizacja wariantu 1A takie oddziaływania spowoduje.

18) Odnosząc się do kwestii możliwości wpływu przedmiotowego przedsięwzięcia na zdrowie ludzi (w tym powstanie chorób przewlekłych), organ zwrócił uwagę, że w pasie technologicznym nie znajduje się żadna zabudowa mieszkaniowa, natomiast normy w zakresie natężenia pól elektromagnetycznych oraz hałasu dla osób przebywających na tym obszarze (w miejscach dostępnych dla ludności) będą dotrzymane. Co potwierdzają organy Inspekcji Sanitarnej - Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. oraz [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P.

Odpowiadając na zarzut (sformułowany w uzupełnieniu odwołania R. P. oraz K. W. - pisma odpowiednio z dnia 20.03.2017 r. oraz 12.04.2017 r.), dotyczący braku odniesienia się RDOŚ w B. do dostępnych publikacji dotyczących zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, wynikających z funkcjonowania linii wysokich napięć, GDOŚ stwierdził, że do roli organu wydającego decyzję środowiskową nie należy analiza wszelkich publikacji naukowych na tematy związane z odziaływaniami danego przedsięwzięcia, lecz przede wszystkim weryfikacja możliwości jego realizacji w oparciu o normy i przepisy prawne. Natomiast przywołane przez skarżących dokumenty (publikacje i rezolucje) nie stanowią aktów prawnych i nie mają charakteru wiążącego dla organów ochrony środowiska. Ponadto organ II instancji nie podzielił opinii, że z powołanych publikacji wynika ryzyko narażenia mieszkańców domów w odległości mniejszej niż kilkaset metrów od planowanej linii 400 kV na choroby nowotworowe, czy neurologiczne, np. Alzheimera, Parkinsona, choroby układu immunologicznego i krwionośnego. Wskazał, że wnioski zawarte we wskazanych opracowaniach są niejednoznaczne i nie zawierają konkretnych wskazań w zakresie korelacji natężeń pól elektromagnetycznych ze skutkami zdrowotnymi (m.in. wskazanymi w odwołaniach).

Poza przywołaniem ww. dokumentów, skarżący nie podali żadnych konkretnych dowodów ani danych, które mogłyby uprawdopodobnić ich zarzuty.

19) GDOŚ odrzucił sugestię o potrzebie dopuszczenia przez RDOŚ w przedmiotowej sprawie dowodów z opinii biegłych, w celu zweryfikowania zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania. Samo wystąpienie przez stronę postępowania z takim postulatem nie obliguje natomiast organu do zastosowania ww. środka dowodowego.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją jest standardową procedurą prowadzoną przez regionalnych dyrektorów ochrony środowiska, którzy na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. "a" tiret trzecie ustawy OOŚ są właściwi do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla m.in. napowietrznych linii elektroenergetycznych stanowiących przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Za nieuzasadnione należy uznać stanowisko wyrażone w odwołaniach, iż "organ nie dysponuje samoistnie stosowną wiedzą specjalną, tym samym (...) winien był uwzględnić wniosek stron o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego", bowiem RDOŚ to wyspecjalizowany organ prowadzący postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań. GDOŚ zwrócił jednocześnie uwagę, że podnoszona w odwołaniach kwestia zagrożeń, mająca wynikać z wysokiego napięcia planowanej linii, jest uwzględniona w normach ustanowionych w ww. rozporządzeniu w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów. Dotrzymanie tych standardów jest osiągane w przypadku linii o wyższych napięciach poprzez podwyższenie słupów (i przewodów nad powierzchnią ziemi), co zmniejsza natężenie pól elektromagnetycznych w miejscach dostępnych dla ludności.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że niewłaściwe jest stanowisko odwołujących, że ekspozycja płodów rolnych lub owoców na promieniowanie elektromagnetyczne może skutkować kumulacją w nich "składników promieniotwórczych", bowiem funkcjonowanie linii elektroenergetycznej nie wiąże się z wykorzystaniem pierwiastków promieniotwórczych i nie skutkuje napromienieniem tkanek, narządów lub całego organizmu (wskutek działania promieniowania jonizującego). Zatem także zarzuty dotyczące utraty jakości plonów zbieranych w pobliżu linii, jak również braku możliwości wypasu bydła w pasie technologicznym, są bezzasadne.

20) Organ II instancji zwrócił uwagę, że wbrew zarzutowi odwołania, RDOŚ odniósł się w zaskarżonej decyzji do pisma A. J. z dnia 23 lipca 2016 r., (dotyczącego nieprzeanalizowania w raporcie oddziaływania inwestycji na pszczoły i owady, co ma istotne znaczenie dla zapylania sadów), stwierdzając, iż stanowisko dotyczące oddziaływania przedsięwzięcia w zakresie pól elektromagnetycznych zostało już omówione na przykładzie innych przytoczonych protestów. Po pierwsze przepisy nie obligują do tak szczegółowego badania i przedstawiania w raporcie poszczególnych oddziaływań inwestycji (z rozróżnieniem na narażone na nie konkretne gatunki roślin lub zwierząt) i w przedmiotowej sprawie nie ma takiej merytorycznej potrzeby, a po drugie skutkowałoby to jego nadmierną obszernością i brakiem przejrzystości. Organ I instancji nie miał podstaw do odnoszenia się do wskazanych w ww. piśmie opinii, stanowisk i publikacji, ani podniesionych w odwołaniu ekspertyz, bowiem z akt sprawy wynika, że nimi nie dysponował, gdyż takie materiały nie zostały przez skarżących przedłożone (w tym opinia Instytutu Ogrodnictwa kierowanego przez prof. Franciszka Adamickiego). Natomiast podane przez A. J., na podstawie wymienionych przez niego danych literaturowych, tezy nie są poparte żadnymi dowodami, nie zostały uzasadnione, jak również zawierają kontrowersyjne i zupełnie niekonkretne wnioski. Poza tym nawet opinia konkretnego specjalisty nie jest wiążąca dla organu wydającego decyzję i nie przesądza o konieczności uwzględnienia zawartych w niej wniosków (może być bowiem stanowiskiem odosobnionym).

Ponadto w opinii GDOŚ, na stronie postępowania spoczywa obowiązek zachowania elementarnej dbałości i rzetelności przy przedstawianiu swoich wniosków, choćby w postaci wiarygodnych dowodów w sprawie. Podważenie ustaleń organu mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą.

21) Zdaniem organu nieuzasadniony był także zarzut nieprawidłowego zawiadamiania stron postępowania o podejmowanych czynnościach i wydawanych rozstrzygnięciach, poprzez niewłaściwe ustalenie przez organ I instancji "innego zwyczajowo przyjętego w danej miejscowości sposobu publicznego ogłaszania", zgodnie z art. 49 kpa. Z akt sprawy wynika, że RDOŚ dołożył wszelkich starań w celu ustalenia ww. sposobu we wszystkich gminach, zwracając się do poszczególnych urzędów, zarówno o zawiadomienie stron w sposób zwyczajowo przyjęty, jak również informację zwrotną o przyjętym sposobie zawiadamiania. Organ I instancji stosował taką praktykę począwszy od zawiadomienia o wszczęciu postępowania i przy każdym następnym zawiadomieniu kierowanym do stron. Jedyną gminą, która poinformowała o zwyczajowym upublicznianiu zawiadomień na tablicach ogłoszeń w sołectwach, była gm. B. i w taki sposób odbywało się na jej obszarze doręczanie zastępcze stronom, na podstawie art. 49 kpa.

W opinii GDOŚ, nie ma podstaw do zarzutu braku staranności w próbie ustalenia przez RDOŚ ww. zwyczajowo przyjętego sposobu ogłaszania w gminach, przy czym organ I instancji nie miał podstaw do przyjęcia innych założeń w tym zakresie, niż przedstawione przez urzędy gmin. Organ I instancji wyczerpał w tym zakresie możliwości dociekania tej kwestii i nie miał podstaw do kwestionowania prawdziwości informacji uzyskanych z urzędów gmin (które niejako same wypracowują zwyczajowo przyjęte praktyki upubliczniania obwieszczeń na swoim terenie).

22) GDOŚ nie dostrzegł żadnych przesłanek stronniczości RDOŚ lub poniżania przez ten organ M., K. i M. C., w określeniu tych osób przez organ jako "protestujących", zamiast "stron postępowania".

23) Odnosząc się do zarzutu zaistnienia nieprawidłowości przy przeprowadzeniu udziału społeczeństwa w postępowaniu, organ II instancji powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c ustawy OOŚ podniósł, że podanie informacji do publicznej wiadomości polega m.in. na ogłoszeniu informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia.

Organ II instancji zwrócił jednocześnie uwagę, że w przypadku inwestycji liniowych o znacznej długości, wyznaczenie takich miejsc (przyjętego zwyczajowo upubliczniania w miejscu planowanego przedsięwzięcia) jest szczególnie trudne i tablice ogłoszeń urzędów znajdujących się na przebiegu przedsięwzięcia często spełniają przesłanki w tym zakresie (społeczeństwo może się tam spodziewać podawania informacji na temat planowanych inwestycji). Należy również mieć na względzie, że w przedmiotowym postępowaniu wszystkie pozostałe wymogi art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy OOŚ zostały dochowane - ww. obwieszczenie z dnia [...] lutego 2016 r. zostało udostępnione w BIP oraz na tablicy ogłoszeń RDOŚ w B. oraz w sposób zwyczajowo przyjęty w gminach (jak również RDOŚ w P.). W przedmiotowej sprawie nie istniała konieczność zamieszczania ogłoszenia w prasie, bowiem taki sposób podawania informacji stanowi alternatywę dla sposobu zwyczajowo przyjętego (gdy siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania - art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. "d" ustawy OOŚ) albo jest stosowany w procedurze oceny strategicznej (w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. "c" ustawy OOS). Zważywszy na staranne dochowanie pozostałych sposobów podania ww. obwieszczenia do publicznej wiadomości oraz na wynikający z akt sprawy aktywny udział społeczeństwa w postępowaniu (co można uznać za przesłankę skutecznego powiadomienia o możliwości wnoszenia uwag i wniosków), GDOŚ uznał zarzut za bezpodstawny.

24) GDOŚ nie zgodził się z twierdzeniem zawartym w odwołaniu, dotyczącym braku informowania mieszkańców o planowanej inwestycji i braku ich świadomości oraz wiedzy o projekcie. Z materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca przeprowadził konsultacje z mieszkańcami terenów sąsiadujących z planowaną linią, co znacząco wykracza poza wymogi ustawowe, które nie obligują do tego typu działań. Przykładowo, w raporcie (Rozdz. 10. "Analiza konfliktów społecznych związanych z analizowanym przedsięwzięciem") zawarta została informacja o organizowaniu przez [...] S.A. w latach 2013-2016 ponad 100 otwartych spotkań z mieszkańcami, w celu pozyskania akceptacji społecznej dla realizacji przedsięwzięcia oraz promes w zakresie uzyskania prawa do terenu (służebność przesyłu).

25) Wobec zarzutu dotyczącego niewystarczającego stopnia szczegółowości (w zakresie przebiegu przedmiotowego przedsięwzięcia) treści zawiadomień upublicznianych w toku postępowania przez RDOŚ stronom postępowania i społeczeństwu, poprzez analogię zastosowanie znajdują wyjaśnienia GDOŚ zawarte w odpowiedzi na zarzut nr 1.

26) Odpowiadając na zarzut braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, pozwalającej na uzgodnienie interesów stron lub wyjaśnienia sprawy (art. 89 § 2 kpa), organ II instancji powołując się na art. 36 ustawy OOŚ wskazał, że przepis ten nie pozostawia wątpliwości, i że kwestia przeprowadzenia rozprawy administracyjnej podlega uznaniowości organu, nie jest ona bowiem obowiązkowa i zależy od okoliczności danej sprawy. W opinii organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki przemawiające za koniecznością przeprowadzenia takiej rozprawy, ponieważ nie spełniłaby ona celów wymienionych w kpa - w szczególności dotyczących przyspieszenia lub uproszczenia postępowania. Poza tym w oceni GDOŚ rozprawa administracyjna nie prowadziłaby do wypracowania kompromisu, ponieważ argumenty obu stron zostały w trakcie postępowania wzajemnie poznane.

27) Materiał dowodowy nie wskazuje na przeprowadzenie przez RDOŚ spotkań z mieszkańcami w sprawie wydania zaskarżonej decyzji, natomiast z uwagi na brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej (na podstawie art. 89 kpa), nie znajduje to udokumentowania w aktach sprawy.

28) GDOŚ nie zgodził się z zarzutem wyłączenia z produkcji znacznej powierzchni sadów, w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji. Z akt sprawy wynika, że wyłączeniu takiemu będą podlegać jedynie tereny przeznaczone do posadowienia słupów, natomiast pod przewodami linii możliwe będzie dotychczasowe użytkowanie, bez żadnych ograniczeń. Rozwiązania projektowe i techniczne pozwolą w dalszym ciągu prowadzić dotychczasową działalność rolniczą i sadowniczą na omawianym terenie, bez jakichkolwiek ograniczeń, czy konieczności zaprzestania upraw.

Zważywszy jednak, że wobec analogicznego pasa technologicznego przebiegającego pod słupami nadleśnymi w decyzji określono zakaz wycinki (poza stanowiskami słupów) i dopuszczono użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zgodne z przeznaczeniem terenu, w pkt. 3 niniejszej decyzji GDOŚ zmienił warunek 1.2.25 zaskarżonej decyzji, w celu zawarcia w niej jednoznacznego, konkretnego zapisu o pozostawieniu możliwości produkcji sadowniczej w pasie technologicznym pod podwyższonymi słupami w gminie B. oraz w części gminy M. W kontekście powyższego, organ II instancji nie dostrzegł podstaw zarzutu dotyczącego podzielenia przez inwestycję sadów, co ma skutkować obniżeniem produkcji, częściowym, a w konsekwencji całkowitym wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej lub sadowniczej. Uwzględniając postulaty sadowników, inwestor zastosował także technologię zawieszenia przewodów bez konieczności wycinki sadów na odcinku pomiędzy słupami, ograniczając jednocześnie niezbędną wycinkę w sadach do posadowienia słupów, zawieszenia przewodów oraz wykonania dróg dojazdowych do słupów. Poza tym organ II instancji nie znalazł także w dokumentacji sprawy dowodów potwierdzających słuszność zarzutu, iż budowa przedmiotowej linii uniemożliwi wybudowanie domów, dla których uzyskano decyzje o warunkach zabudowy.

Ad 29) Odnosząc się do obaw dotyczących prowadzenia prac agrarnych pod linią wysokich napięć, ze względu na ryzyko porażenia prądem, organ II instancji wyjaśnił, że w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę minimalną odległość przewodów od ziemi — 11 m, według inwestora możliwe jest "niezakłócone standardowe ubytkowanie gruntów rolnych z wykorzystaniem wszelkiego typu maszyn rolniczych". Bezzasadne jest także powoływanie się w odwołaniach na instrukcję BHP, bowiem jej zapisy mają zastosowanie wyłącznie wobec osób organizujących i wykonujących prace eksploatacyjne i budowlane (w tym modernizacyjne) przy urządzeniach elektroenergetycznych [...] S.A. (w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu i prac kontrolno-pomiarowych). Skala zagrożeń dotyczących prowadzenia ww. prac jest nieporównywalna względem zagrożeń, którymi objęte są osoby znajdujące się w miejscach dostępnych dla ludności i z tego względu nie ma podstaw do stosowania zapisów tej instrukcji dla prac agrotechnicznych w pobliżu linii elektroenergetycznej. GDOŚ wskazał dalej, że czas przebywania w polu elektromagnetycznym przedmiotowej linii (o niskiej częstotliwości), w miejscach dostępnych dla ludności, nie został w żaden sposób ograniczony w rozporządzeniu w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów. Ponadto obszar pasa technologicznego nie stanowi terenów chronionych akustycznie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu (Dz.U. z 2014 r., poz. 112), dla których obowiązują dopuszczalne poziomy hałasu, nie ma zatem podstaw stwierdzenie, że osoby pracujące pod przewodami linii będą narażone na ponadnormatywny hałas.

30) Kwestia ewentualnego obniżenia wartości gruntów w rezultacie realizacji inwestycji nie wchodzi w zakres przedmiotowego postępowania.

31) GDOŚ nie uznał zasadności uwzględniania przy wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach preferencji odbiorców towarów z gospodarstw sadowniczych usytuowanych wzdłuż linii elektroenergetycznej. Jak wskazano powyżej, znikoma część sadów ulegnie wycince w efekcie posadowienia słupów, a ponadto nie ma podstaw do przyjęcia, że wystąpi negatywne oddziaływanie linii na owoce pochodzące z terenów objętych oddziaływaniem nieprzekraczającym dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych dla ludzi.

32) Bezzasadny organ uznał zarzut dotyczący odstąpienia w pkt. III decyzji od stwierdzenia konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, pomimo ograniczenia prawa użytkowania obiektów i nieruchomości znajdujących się pod przebiegiem linii, wynikającego z prognozowanych przekroczeń standardów jakości środowiska. Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy POŚ, utworzenie takiego obszaru (m.in. dla linii elektroenergetycznych) następuje w sytuacji braku dotrzymania standardów jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu, mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych. Zatem powyższy przepis nie przewiduje możliwości utworzenia obszaru na terenie zakładu, rozumianego jako jedna lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący posiada tytuł prawny, oraz znajdujące się na nim urządzenia (art. 3 pkt 48 ustawy POŚ). Z kolei tytułem prawnym, zgodnie z art. 3 pkt 48 ustawy POŚ, jest prawo własności, użytkowanie wieczyste, trwały zarząd, ograniczone prawo rzeczowe albo stosunek zobowiązaniowy.

Biorąc pod uwagę, że przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała, iż ponadnormatywne wartości pól elektromagnetycznych ograniczają się do obszaru (pas technologiczny), wobec którego inwestor będzie dysponował tytułem prawnym (ograniczonym prawem rzeczowym), nie wystąpią przesłanki wskazane w art. 135 ustawy POŚ i nie ma podstaw do utworzenia dla tego pasa obszaru ograniczonego użytkowania.

33) Organ II instancji nie podzielił zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wskazał, że zastrzeżenia M., K. i M. C. zawarte w uzupełnieniu odwołania (pismo z dnia marca 2017 r.) koncentrują się na kwestii zbyt wąskiego wyznaczenia pasa technologicznego dla przedmiotowej linii elektroenergetycznej, stojącego w sprzeczności z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych. Organ odwoławczy stwierdził, że przywołany przez skarżących § 55 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia nie ma zastosowania przy badaniu zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ponieważ dotyczy zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, które wykonawca prac budowlanych jest zobowiązany przestrzegać z mocy prawa. Ustosunkowując się jednak do poglądu, że w związku z powyższym przepisem błędnie wyznaczono w raporcie pas technologiczny po 35 m w obie strony od osi linii, nie zachowując odległości z ww. rozporządzenia (po 30 m od skrajnych przewodów) gwarantującej bezpieczeństwo skarżącym w wykonywaniu prac na swych nieruchomościach, GDOŚ zwrócił uwagę, że przepis ten dotyczy wyłącznie warunków wykonywania robót budowlanych, nie zaś np. zabiegów agrotechnicznych w rolnictwie. W przypadku budowy przedmiotowej inwestycji, wymóg § 55 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia znajduje zastosowanie wyłącznie w kontekście zasad prowadzenia prac budowlanych względem istniejących linii elektroenergetycznych. Jeżeli chodzi o podnoszone w odwołaniach kwestie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, do prac rolniczych lub sadowniczych zastosowanie mają inne rozporządzenia regulujące szczegółowo poszczególne branże lub rodzaje działalności.

W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach co do zasady nie mają natomiast zastosowania akty prawne z zakresu BHP, a zasięg oddziaływania przedsięwzięcia wyznaczany jest na podstawie prognozowanych oddziaływań przedsięwzięcia, którymi w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia są pola elektromagnetyczne. Jak wyjaśniono powyżej, zasięg oddziaływania (utożsamiany z pasem technologicznym) został wyznaczony schematycznie (dla "uproszczenia") o stałej szerokości dla całej linii, z uwzględnieniem oddziaływań o największym zasięgu względem osi linii. Kwestionowane przez skarżących przyjęcie szerokości ww. pasa względem osi linii, zamiast od jej skrajnych przewodów (o czym jest mowa w rozporządzeniu), wynika z rozkładów pól elektromagnetycznych w reprezentatywnych przęsłach linii (przy najbardziej niekorzystnych warunkach pracy) przedstawionych na wykresach w raporcie. W tym miejscu GDOŚ odpiera zarzut K. W. (pismo z dnia 12 kwietnia 2017 r.), iż w analizie oddziaływania pól elektromagnetycznych wzięto pod uwagę jedynie przewody fazowe zawieszone najbliżej od ziemi (pomijając oddziaływania skumulowane pochodzące także z pozostałych, zawieszonych wyżej 2 wiązek). Nie ma podstaw do przyjęcia powyższego założenia, a skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnił swojego stanowiska. W raporcie podano natomiast (rozdz. 7.2.2. - Wyznaczanie rozkładu natężenia pola elektrycznego i magnetycznego metodami analitycznymi), wyjaśniając podstawy teoretyczne zastosowanych metod obliczeniowych.

Organ II instancji zwrócił też uwagę, że obliczenia rozkładu pól elektromagnetycznych przeprowadzone dla przewodów fazowych zawieszonych na wysokości co najmniej 11 m uwzględniają jednocześnie, iż w takich miejscach przęsła przewody fazowe zawieszone wyżej również są najbardziej zbliżone do powierzchni ziemi (niemniej znacznie wyżej niż 11 m).

Określenie przez RDOŚ w pkt. 1.2.1 decyzji szerokości pasa technologicznego: "w wymiarze 35 m od osi linii w obie strony" jest zatem prawidłowe, a wzięcie za punkt odniesienia dla ww. odległości osi linii jest praktyczne, jednoznaczne i nie nastręczające problemów interpretacyjnych (w porównaniu z podnoszonymi w odwołaniu: "skrajnymi przewodami linii"). Podnoszone przez skarżących zarzuty dotyczące nieuwzględnienia rzeczywistej ingerencji w ich prawo własności nie stanowią kwestii będącej przedmiotem rozważań na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jeżeli dojdzie do ograniczenia po wybudowaniu planowanej linii elektroenergetycznej, skarżącym przysługuje prawo dochodzenia swoich praw (w tym odszkodowań) w tym względzie wobec [...] S.A., na drodze cywilno-prawnej.

GDOŚ dodatkowo wskazał, że ograniczenia wynikające z przepisów odrębnych nie mogą również być brane pod uwagę przy analizie dotyczącej ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania (na podstawie art. 135 ustawy POŚ). Odrębnymi kwestiami są bowiem ograniczenia wynikające z oddziaływań przedsięwzięcia na środowisko (w tym wynikające z przekroczenia jego standardów jakości) oraz wynikające z przepisów odrębnych, niedotyczących kwestii środowiskowych.

34) Odnosząc się do sugestii M., K. i M. C., dotyczącej błędnego wyznaczenia zasięgu oddziaływania (pasa technologicznego linii) przy słupie nr [...] (gdzie słup "ma znacznie większe gabaryty", a pas technologiczny dla całej linii taki sam), organ II instancji wyjaśnił, że szerokość słupa nie jest jedynym parametrem mającym wpływ na poziomy pól elektromagnetycznych w miejscach dostępnych dla ludności. Zgodnie z zapisami raportu i zaskarżonej decyzji, zamierzenie zrealizowane zostanie z wykorzystaniem około 220 słupów kratowych, szerokość żadnego z proponowanych słupów nie przekracza szerokości pasa technologicznego. Parametrem krytycznym dla natężenia pól elektromagnetycznych dla ludzi jest natomiast wysokość zwisu przewodów, który występuje w przęsłach (nie przy słupach), zatem nie ma podstaw do przyjęcia, że ponadnormatywne oddziaływania tego czynnika wykroczą poza pas technologiczny przy jakimkolwiek słupie linii (gdzie wysokość przewodów od ziemi jest największa) - w tym przy słupie nr [...].

35) Organ II instancji nie przychylił się do zarzutu bezzasadnego odstąpienia w pkt. V zaskarżonej decyzji od nałożenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Wbrew twierdzeniu skarżących, przesłanki do nałożenia ponownej oceny nie stanowi konieczność weryfikacji kwestii dotyczącej utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, ponieważ oddziaływania linii nie wykraczają poza pas technologiczny. Przede wszystkim jednak nałożenie takiej oceny nie ma podstawy prawnej w przypadku przedsięwzięcia wymagającego uzyskania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej (wydawanej na podstawie specustawy), bowiem art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy OOŚ nie dotyczy tego typu przedsięwzięć.

36) Organ odwoławczy wskazał, że przywołanie błędnego dziennika ustaw przy podaniu podstawy prawnej rozporządzenia nie stanowi naruszenia skutkującego możliwością uchylenia zaskarżonej decyzji.

37) Bezzasadny jest – zdaniem GDOŚ - zarzut braku zbadania przez RDOŚ zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami mpzp w okresie od wszczęcia postępowania do wejścia w życie specustawy (15 września 2015 r.), która zniosła obowiązek analizy w tym zakresie. Jak wynika z raportu, jak również pisma [...] S.A. z dnia 15 stycznia 2015 r., inwestor zidentyfikował na trasie przebiegu linii mpzp: istniejące, będące w trakcie zmiany oraz nowo uchwalane. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 80 ust. 2 ustawy OOŚ, obowiązek stwierdzenia zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami mpzp następuje przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przepis ten nie wyklucza zatem prowadzenia przez organ postępowania nawet w sytuacji stwierdzenia braku ww. zgodności, gdy np. mpzp jest w trakcie zmiany, w celu dostosowania do planowanej inwestycji. W przedmiotowej sprawie zaistniała taka sytuacja, że przed wejściem w życie specustawy dokładano starań w zakresie "wprowadzenia" nowej linii 400 kV do dokumentów planistycznych w poszczególnych gminach (Tabela 3.1. Raportu).

38) Organ odwoławczy wyjaśnił, że zawieszenie postępowania, po wydaniu postanowienia dotyczącego zakresu raportu, zostało dokonane na podstawie art. 69 ust. 4 ustawy OOŚ, natomiast podjęcie postępowania po przedłożeniu tego dokumentu nastąpiło na podstawie art. 97 § 2 kpa - po ustąpieniu przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania. Na podstawie przywołanych przepisów wydanie obu postanowień mogło zostać dokonane z urzędu i nie wymagało wniosku strony.

39) Niezrozumiały i bezzasadny – w ocenie organu - był także zarzut braku odniesienia się przez RDOŚ do wniosków i uwag Wójta Gm. B., które wpłynęły do tego organu w dniu 2 lipca 2014 r. W zaskarżonej decyzji (s. 20) znajduje się informacja o wniesieniu przez Wójta Gm. B., przy piśmie z dnia 1 lipca 2014 r. ([...]), o zastosowanie na całej długości planowanej linii na terenie gminy słupów nadleśnych, jak również argumentacja RDOŚ wskazująca na brak racjonalności takiego rozwiązania nad uprawami sadowniczymi.

40) Organ odwoławczy uznał, że należy przyznać rację odwołującym, że organ I instancji nie ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do wniosku M., K. i M. C. dotyczącego konieczności wykonania "szczegółowych badań i analiz ekofizjograficznych, co najmniej dla obszaru posadowienia słupów nr [...], [...] i [...]", ze względu na nieprawidłową lokalizację słupa nr [...] nad stromą skarpą, stanowiącą skraj doliny rzeki L. Z pisma inwestora z dnia 22 kwietnia 2015 r. (zał. nr 2 — odpowiedź na pismo R. P. wraz z mieszkańcami z dnia 16.03.2016 r.) wynika, że szczegółowe rozwiązania techniczne dotyczące konkretnych stanowisk słupów (m.in. słupa nr [...]) zostaną doprecyzowane po wykonaniu badań geotechnicznych gruntu (dla określenia ich nośności) na etapie projektu technicznego, wykonanego przez osoby posiadające uprawnienia. Nie ulega wątpliwości, że przeciwdziałanie osuwaniu mas ziemnych, poprzez np. wzmocnienie gruntu, nie stanowi dla współczesnej inżynierii i techniki zagadnienia problematycznego, stąd RDOŚ nie miał podstaw do obligowania wnioskodawcy do przedłożenia szczegółowych analiz w tym zakresie. Odnosząc się do wskazanej w odwołaniu "analizy ekofizjograficznej", organ zwrócił uwagę, że w postępowaniach w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie znajdują zastosowania art. 72 ust. 5 ustawy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232), dalej ustawa POS dotyczące "opracowania ekofizjograficznego" - dokumentacji sporządzanej na potrzeby studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz planu zagospodarowania przestrzennego województwa. Brak odniesienia się organu I instancji do powyższych kwestii nie ma natomiast wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie.

41) GDOŚ nie podzielił zasadności zarzutu błędnego określenia w decyzji (pkt 1.2.25) ograniczenia wycinki drzew dotyczącego odcinka dla słupów nr [...] – [...] tylko do miejsca ich posadowienia (co stoi w sprzeczności z możliwością dokonania takiego zamierzenia). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, powyższa restrykcja jest efektem realizacji przedsięwzięcia w obrębie obszaru Natura 2000 [...] i [...], w tym w rejonie stwierdzonego siedliska podróżniczka. Biorąc pod uwagę, że tereny te stanowią łąki, organ II instancji za bezpodstawny uznał pogląd zawarty w odwołaniu R. P., iż "nie ma możliwości dojechania, postawienia słupów bez wycinki drzew pozą obrębem posadowienia słupów.

42) Organ II instancji nie podzielił zarzutu kierowania się przy planowaniu trasy linii ponoszeniem jak najmniejszych kosztów, co skutkuje zbliżeniem inwestycji na odległość mniejszą niż 50 m od osi linii do zwartej zabudowy mieszkaniowej, siedlisk ludzkich, budynków mieszkalnych i terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Dokumentacja sprawy wyraźnie dowodzi, że [...] S.A. w sposób bardzo staranny podeszła do kwestii przebiegu przedmiotowego przedsięwzięcia, szeroko konsultując tę kwestię z władzami samorządowymi, mieszkańcami, czy organizacjami ekologicznymi. Zważywszy, że w linii prostej odległość pomiędzy stacjami elektroenergetycznymi [...] i [...] wynosi ok. 67 km, a długość przedmiotowego przedsięwzięcia to ok. 83 km, trudno zgodzić się, że rachunek ekonomiczny i najkrótsza możliwa trasa wiodła prym w wyznaczaniu jej przebiegu. O braku słuszności powyższego zarzutu świadczy również fakt, że przebieg wyznaczony przez [....] S.A., pomimo znacznej długości inwestycji oraz stosunkowo gęstego zaludnienia obszaru Polski, nie wymaga żadnych wyburzeń zabudowy, ogranicza do minimum ingerencję w obszary podlegające ochronie ze względu na cenne walory przyrodnicze, zakłada zastosowanie słupów nadleśnych oraz podwyższonych słupów nad sadami, na niektórych odcinkach oraz zastosowanie licznych urządzeń minimalizujących oddziaływania na awifaunę (spirale na przewodach linii). Postulowane przez skarżących oddalenie inwestycji o 500 m od zabudowy mieszkaniowej mogłoby skutkować brakiem możliwości jej realizacji, biorąc pod uwagę realia zagospodarowania terenu w Polsce.

43) Organ II instancji nie zgodził się z zarzutem całkowitego zignorowania przez RDOŚ kwestii związanych z ustaleniem przebiegu inwestycji w sposób korzystny dla ludzi i skupieniu się jedynie na tym, by ograniczyć ewentualny wpływ na faunę i florę. Iinwestor (w raporcie), jak i organ I instancji, ważyli różne racje dotyczące przebiegu linii i jej oddziaływań na środowisko. Nie ma natomiast merytorycznych podstaw pogląd zawarty w odwołaniach, że priorytetem przy wyznaczaniu przebiegu linii powinno być jej sytuowanie przede wszystkim "w niezurbanizowanej dolinie rzeki Noteć" bądź na "terenach leśnych lub nieużytkowanych stale przez. człowieka". Powyższe wyjaśnienia tyczą się także wątpliwości wyartykułowanej w odwołaniu K. W. GDOŚ odparł jednocześnie zawarty w tym samym odwołaniu pogląd deprecjonujący rolę lasów jako środowiska życia zwierząt. Bez wątpienia pola uprawne i sady stanowią obszary przebywania i żerowania fauny, niemniej w żaden sposób fakt ten nie wpływa na ewidentnie i bezdyskusyjnie znacząco większą wartość przyrodniczą ekosystemów leśnych, które w wyniku ingerencji linii elektroenergetycznej podlegają dużo bardziej niekorzystnym oddziaływaniom, niż grunty rolne. Trudno także odmówić słuszności stwierdzeniu [...] S.A., zawartemu np. w piśmie z dnia 19 lipca 2016 r., że "z punktu widzenia ochrony środowiska sady stanowią użytki rolne o przeciętnej wartości przyrodniczej stąd przeprowadzenie linii elektroenergetycznej przez tereny o takim przeznaczeniu nie powoduje znaczących oddziaływań na środowisko, jest optymalne i akceptowalne. Organ II instancji stwierdził, że realizacja przedsięwzięcia nie zakłóci zrównoważonego rozwoju obszaru objętego inwestycją, bowiem wyrazem uwzględnienia tej zasady jest wytyczenie takiego przebiegu linii, który bierze pod uwagę interes społeczny, interes gospodarczy oraz wartości przyrodnicze terenu.

44) Wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje na wniosek podmiotu planującego realizację przedsięwzięcia, natomiast rolą organu jest powiadomienie stron postępowania o tym fakcie, czego RDOŚ dokonał w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na liczbę stron postępowania przekraczającą 20, organ I instancji stosował sposób informowania o dokonywanych czynnościach poprzez publiczne ogłoszenie, zgodnie z art. 49 kpa. Z tego względu RDOŚ w prawidłowy sposób powiadomił strony postępowania o jego wszczęciu (w tym także R. P.). Odnosząc się natomiast do zarzutu poinformowania R. P. o przysługującym mu statusie strony dopiero "po upływie 2 lat" oraz długiego terminu dokonywania tego ustalenia, GDOŚ wyjaśnił, że pismo RDOŚ do skarżącego z dnia 30 marca 2016 r. stanowi jedynie odpowiedź na pismo R. P. z dnia 16 marca 2016 r. i wyjaśnia przysługujące skarżącemu prawa w postępowaniu. Z treści ww. pisma nie wynika, by organ I instancji dokonywał powyższych ustaleń do dnia 30 marca 2016 r.

45) Odnosząc się do zarzutu braku wyjaśnienia celowości realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, organ II instancji podniósł, że rola organu wydającego decyzję środowiskową ogranicza się do określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji konkretnego przedsięwzięcia (w tym zbadania dopuszczalności takiej realizacji), natomiast kwestie celowości lub zasadności inwestycji leżą w gestii inwestora (w tym przypadku [...] S.A.). RDOŚ w B. nie miał zatem podstaw, by analizować istotność znaczenia planowanej inwestycji dla funkcjonowania Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Organ II instancji zwrócił przy tym uwagę, że o celowości realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia może świadczyć sam fakt ujęcia go w dokumencie przyjętym Uchwałą Nr [...] Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie przyjęcia Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (M.P.2012.252) oraz w specustawie. W raporcie wskazano, że przedsięwzięcie ma się przyczynić do istotnego wzmocnienia pewności zasilania dużych miast w północnej i północno-zachodniej części Polski, zabezpieczenia wielostronnego zasilania napięciem 400 kV stacji elektroenergetycznych B., J., G. oraz Z. oraz wyprowadzenia mocy z wybudowanej w przyszłości elektrowni jądrowej lokalizowanej na [...].

46) Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie sposobu wyłonienia przez [...] S.A. wykonawcy raportu nie wchodzą w zakres postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

47) Odnosząc się do zarzutu braku określenia oddziaływania analizowanych wariantów przedsięwzięcia na środowisko, organ wskazał, że w raporcie podano, iż w każdym z wariantów zasięg oddziaływania pola elektromagnetycznego oraz hałasu będzie podobny. Poza tym w tabeli 6.1 raportu dokonano porównania wariantów, przy uwzględnieniu licznych kryteriów.

Konsekwencją dokonania ww. analizy, było skoncentrowanie się w raporcie na oddziaływaniach wariantu wskazanego do realizacji. GDOŚ zwrócił uwagę, że biorąc pod uwagę stan prawny z dnia wydania zaskarżonej decyzji, art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy OOŚ obligował do opisania w raporcie analizowanych wariantów, pkt 6 do określenia ich przewidywanego oddziaływania na środowisko, natomiast pkt 7 już tylko względem proponowanego przez wnioskodawcę wariantu zawierał rozszerzone wymogi odnośnie jego oddziaływań na wyszczególnione komponenty środowiska. Oznacza to, że wymagania dotyczące stopnia szczegółowości danych na temat wariantu preferowanego do realizacji były znacznie większe, niż dla pozostałych wariantów i na oddziaływaniach tego wariantu koncentrować się powinien raport, co zostało dokonane w przedmiotowym postępowaniu.

Za bezzasadny należy uznać zarzut braku określenia w raporcie lub zaskarżonej decyzji środków zapobiegania i reagowania w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, w rozumieniu przepisów ustawy POS. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że zagadnienia dotyczące awarii linii zostały podane w rozdziale 7.15 raportu, jak również, że planowana inwestycja nie zalicza się do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. W raporcie opisano skutki hipotetycznych awarii linii elektroenergetycznej, takie jak zerwanie przewodów, uszkodzenie izolatorów, czy odkształcenie lub przewrócenie słupa, zastrzegając, że występują one bardzo rzadko, a zastosowane systemy awaryjne zapobiegają negatywnym skutkom. Organ II instancji nie stwierdził naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy OOŚ i nie podzielił obaw zawartych w odwołaniach, iż ewentualna awaria linii może zagrażać ludziom, zwierzętom gospodarskim oraz użytkownikom dróg, ponieważ przy jej projektowaniu uwzględniono środki zabezpieczające. Wbrew sugestii odwołania, przy projektowaniu przedmiotowego przedsięwzięcia wzięto również pod uwagę odporność linii na spotęgowanie ekstremalnych zjawisk atmosferycznych, stosując większą liczbę słupów mocnych.

48) Za bezzasadny GDOŚ uznał zarzut braku analizy oddziaływań skumulowanych w zakresie hałasu emitowanego przez planowane do budowy farmy wiatrowe, linie wysokiego napięcia, drogi i linie kolejowe. W zaskarżonej decyzji słusznie wskazano, iż raport zawiera szczegółową analizę wszystkich ewentualnych oddziaływań generowanych przez przedmiotowe przedsięwzięcie, mogących podlegać kumulacji, w połączeniu z oddziaływaniami tego samego typu, pochodzącymi od sąsiadujących z nim przedsięwzięć (również planowanych), biorąc pod uwagę, zarówno fazę realizacji, jak i eksploatacji. Odnosząc się do kwestii kumulacji hałasu, w raporcie słusznie podano, że zróżnicowanie norm oraz metodyk wyznaczania dopuszczalnych poziomów hałasu generowanego przez różne rodzaje jego źródeł (linie napowietrzne, drogi lub koleje, hałas przemysłowy), zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu, stanowi kwestię problematyczną pod względem kwantyfikowania. Skutkuje to brakiem możliwości uwzględnienia w obliczeniach propagacji hałasu ze źródeł zaliczających się do różnych kategorii, według ww. rozporządzenia. Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania, jak również, zważywszy na wykazane w raporcie poziomy hałasu o maksymalnych natężeniach nie przekraczających 45 dB na granicy pasa technologicznego linii elektroenergetycznej, GDOŚ uznał zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 8 ustawy OOS za pozbawiony podstaw.

49) Wbrew treści zarzutu, organ I instancji odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 38-41) do treści pisma mieszkańców wsi D. z dnia 14 marca 2016 r. i uczynił to w sposób pełny i kompleksowy. Większość zagadnień poruszonych w ww. piśmie jest tożsama z treścią innych odwołań i została już omówiona przez GDOŚ we wcześniejszych częściach niniejszej decyzji. Odnosząc się do kwestii ryzyka zakłócenia funkcjonowania domowych urządzeń elektronicznych, w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. (zał. nr 8) [...] S.A. wyjaśniło, że tego rodzaju oddziaływania linii mają znikomą intensywność i ograniczają się do pasa technologicznego linii. Wnioskodawca dowodzi, że w pasie tym może występować podwyższony poziom zakłóceń radioelektrycznych, co może czasami powodować pogorszenie odbioru telewizyjnego i radiowego. Inwestor stwierdził brak udowodnionego, negatywnego wpływu pól elektromagnetycznych niskiej częstotliwości na funkcjonowanie nowoczesnych maszyn rolniczych wykorzystujących urządzenia GPS. Poza tym GDOŚ nie dysponuje danymi, które potwierdzałyby słuszność obaw skarżących dotyczących wystąpienia powyższego oddziaływania, natomiast warto zauważyć, że ewentualny podwyższony poziom zakłóceń ograniczy się do pasa technologicznego, do którego ograniczonym prawem rzeczowym będzie dysponowała [...] S.A. i na którym, co do zasady, są dopuszczalne przekroczenia wartości normatywnych różnych oddziaływań.

50) Nieuzasadniony organ odwoławczy uznał zarzut braku odniesienia się przez RDOŚ do uwag M., K. i M. C. wobec raportu, sformułowanych w piśmie z dnia 1 lipca 2016 r., ponieważ w uzasadnieniu decyzji na s. 36 i 37, organ I instancji to uczynił. Większość zagadnień poruszonych w ww. piśmie jest tożsama z treścią innych odwołań i została już omówiona przez GDOŚ we wcześniejszych częściach niniejszej decyzji.

Odnosząc się do kwestii oddziaływań przedsięwzięcia na etapie budowy, zostały one zidentyfikowane w raporcie, a w pkt 1.2.2 — 1.2.28 zaskarżonej decyzji zawarto warunki realizacji tego etapu, które dotyczą m.in. zagadnień poruszonych w powyższym piśmie: hałasu przy wykonywaniu robót budowlanych, lokalizacji i sposobu wykonania dróg dojazdowych, miejsc lokalizacji składów materiałów budowlanych, czy gospodarowania odpadami. Będą to oddziaływania krótkotrwałe i w dużej mierze odwracalne, wobec czego GDOŚ nie uznał ich za istotne.

GDOŚ nie dostrzegł nieprawidłowości w braku podania w raporcie rodzajów i ilości surowców i efektywności ich wykorzystania, braku zidentyfikowania używanych materiałów niebezpiecznych (np. paliw ciekłych) oraz natężenia ruchu pojazdów. Nie ulega wątpliwości, że "cykl życia" przedmiotowego przedsięwzięcia wiąże się m.in. ze zużyciem surowców i energii do produkcji materiałów niezbędnych do jego realizacji, czyli implikuje powstanie oddziaływań pośrednich. Z raportu wynika jednak, że do budowy linii elektroenergetycznej zostaną zastosowane słupy oraz przewody określonych rodzajów (serii, typów itd. - które podlegają osobnym unormowaniom technicznym) oraz betonowe fundamenty. Zatem w przypadku konieczności spełnienia przez zastosowane do budowy materiały lub elementy konstrukcyjne określonych parametrów technicznych, informacje w zakresie sposobu wytwarzania słupów stalowych, przewodów stalowo- aluminiowych lub betonowych fundamentów (rodzaju, ilości surowców, efektywności ich wykorzystania itd.) nie znajdą przełożenia na warunki decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem organ ochrony środowiska nie ma podstaw do ingerowania w kwestie techniki wykonania i bezpieczeństwa linii. W raporcie zwrócono uwagę na obowiązek uwzględniania w nowo uruchamianych instalacjach i urządzeniach wymogów art. 143 ustawy POŚ, dotyczących stosowania technologii zakładających efektywne wytwarzanie oraz wykorzystanie energii, zapewnienie racjonalnego zużycia wody i innych surowców oraz materiałów i paliw.

Poza tym wobec wszystkich używanych urządzeń mają zastosowanie przepisy ogólne z zakresu ochrony środowiska obligujące do ograniczania emisji - np. art. 82 pkt 2 ustawy POS. GDOŚ nie podzielił przekonania zawartego w odwołaniu, że w raporcie koniecznie było podanie natężenia ruchu pojazdów. W opracowaniu tym wskazano, że oddziaływania przedsięwzięcia na etapie budowy będą generowane przede wszystkim przez pracujące maszyny budowlane i sprzęt transportowy, a miejscem ich występowania będą przede wszystkim sąsiedztwo miejsc posadawiania konstrukcji wsporczych oraz w niewielkim stopniu sąsiedztwo tras przejazdowych transportu samochodowego. Organ II instancji podzielił wniosek [...] S.A., że będą to oddziaływania o charakterze krótkotrwałym i wystąpią głównie podczas prac przy wykonywaniu fundamentów, posadowieniu słupów i naciągu przewodów, biorąc pod uwagę ich intensywność i zasięg, można je uznać za nieistotne.

W przypadku konieczności naprawy linii, niezbędna będzie ingerencja w powierzchnię ziemi, głównie w obrębie stanowisk słupów (np. wymiana izolatorów). Oddziaływania te w raporcie określono jako bardzo niewielkie. GDOŚ przychylił się do opinii zawartej w raporcie, że ze względu na losowy charakter powstania stanów awaryjnych, trudno przewidzieć częstotliwość i miejsca ich wystąpienia, stąd uwzględnienie takich zdarzeń w warunkach decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest niezasadne.

Bezzasadny – w ocenie RDOŚ jest także - zarzut dotyczący braku opisu lokalnych warunków klimatycznych i meteorologicznych oraz ilości i rodzaju występujących zjawisk atmosferycznych, mających wpływ na funkcjonowanie linii, trwałość oraz żywotność jej elementów, bowiem w rozdziale 5.4 raportu ("Warunki klimatyczne") są zawarte informacje w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu braku przedstawienia lokalizacji i wielkości obszaru zajmowanego tymczasowo na czas budowy oraz braku jednoznacznie zdefiniowanych ciągów komunikacyjnych, organ II instancji podał, że lokalizacji zapleczy budowy i dróg dojazdowych dedykowano warunek 1.2.5 zaskarżonej decyzji, w którym wyłączono, co do zasady, z takiej ingerencji cenne siedliska przyrodnicze, a w przypadku braku takiej możliwości, zobowiązano do zastosowania demontowalnych paneli lub mat stabilizujących.

Podobnie organ uznał za bezzasadny zarzut braku opisu geologii obszaru, a także warunków i wykorzystania gleb (stabilność jakości, erozja, wykorzystanie rolnicze), ponieważ w rozdziałach 5.2 i 5.3 raportu ("Budowa geologiczna i warunki hydrologiczne" oraz "Gleby") znajdują się informacje na ten temat. Jednocześnie, szczegółowe badania geologiczne gruntu w miejscach planowanych lokalizacji słupów zostaną przeprowadzone na etapie projektu budowlanego.

GDOŚ nie przychylił się do zarzutu dotyczącego braku podania w raporcie informacji dotyczących bezpieczeństwa w ruchu lotniczym. Zagadnienie to wykracza poza postępowanie w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji.

Organ II instancji stwierdził dalej, że także poniższe kwestie nie stanowią zagadnień wchodzących w zakres postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i nie ma podstaw, by tutejszy organ się do nich ustosunkowywał: brak opisu warunków demograficznych, społecznych i społeczno-ekonomicznych, we wszystkich wariantach; brak podania bezpośrednich, najważniejszych skutków dla użytkowania terenu, ludzi i majątku (w formie ilościowej), zwłaszcza dla aktywów materialnych, w tym na majątek trwały i sytuację finansową ludności, wpływ na jakość utwardzonych dróg publicznych i prywatnych dróg dojazdowych; ilość miejsc pracy stworzonych na potrzeby realizacji przedsięwzięcia oraz zakwaterowania pracowników; kwestie odszkodowawcze związane z ustanowieniem służebności przesyłu.

Nie ma powodów, by przyjąć, że podane w raporcie szczegółowe dane odnośnie gospodarki odpadami (ilości, rodzajów) zostały w raporcie zaniżone, natomiast odwołujący nie uprawdopodobnili wiarygodności swojej hipotezy. Ponadto podkreślić należy, że postępowanie z odpadami szczegółowo regulują przepisy szczególne, więc inwestor jest z mocy prawa zobowiązany do ich stosowania i zagospodarowania wszystkich wytworzonych odpadów w sposób prawidłowy.

51) Bezpodstawny zdaniem organu II instancji jest zarzut braku określenia w zaskarżonej decyzji warunków dotyczących oddziaływań generowanych podczas budowy linii elektroenergetycznej (w tym środków minimalizujących na tych etapach), bowiem etapowi temu dedykowany jest niemal cały pkt 1.2. decyzji. Wbrew sugestii R. P., nie ma wymogu prawnego, by w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określać warunki likwidacji przedsięwzięcia. W raporcie [...] S.A. przedstawiła przewidywany sposób likwidacji inwestycji (rozdz. 7.7.4) oraz wynikające z niego oddziaływania (zgodnie z wymogiem art. 66 ust. 6 ustawy OOŚ) — na ogół analogiczne do etapu budowy linii. GDOŚ nie dostrzegł zagrożenia wystąpienia znacząco negatywnych oddziaływań na środowisko na tym etapie.

52) Bezzasadny także RDOŚ uznał zarzut niewskazania w decyzji dokładnych miejsc składowania materiałów budowlanych i miejsc gromadzenia odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych oraz nieobjęcia zakazem ich składowania wszystkich terenów cennych przyrodniczo. W warunku 1.2.5 zaskarżonej decyzji zobowiązano [...] S.A do lokalizacji zaplecza budowy (oraz dróg dojazdowych) poza cennymi siedliskami przyrodniczymi, w szczególności poza stwierdzonymi w ramach raportu lub ujawnionymi przy prowadzeniu nadzoru przyrodniczego stanowiskami gatunków chronionych roślin, zwierząt i grzybów, poza terenami podmokłymi, bagiennymi, starorzeczami, a w przypadku braku takiej możliwości, z wykorzystaniem demontowalnych paneli lub mat stabilizujących, natomiast w warunku 1.2.7 do niewyznaczania składów materiałów budowlanych i miejsc gromadzenia odpadów na określonych odcinkach linii wrażliwych przyrodniczo (dopuszczając jedynie chwilowe gromadzenie materiałów i odpadów na potrzeby bieżących prac).

53) Organ II instancji nie podzielił zarzutu niekompletności raportu (braku spełnienia przez ten dokument wymogów art. 66 ust. 1 ustawy OOŚ). W uzasadnieniu niniejszej decyzji znajduje się odniesienie do wielu zagadnień szczegółowych dotyczących raportu. Niezrozumiała jest sugestia odwołujących, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji mógł "zaważyć pośpiech", biorąc pod uwagę czas prowadzonego przez RDOŚ postępowania (ponad 2 lata) oraz kilkukrotne wzywanie przez organ wnioskodawcy o uzupełnienie raportu oraz odniesienie się do uwag stron postępowania lub społeczeństwa. Na podstawie akt sprawy GDOŚ nie dostrzegł również żadnych dowodów na stronniczość organu I instancji i sprzyjanie interesom inwestora.

54) Organ II instancji nie przychylił się do zarzutu braku wszechstronnego zgromadzenia oraz rozważenia przez RDOŚ materiału dowodowego (naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa) oraz wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji (naruszenie art. 8 kpa, w zw. z art. 11, art. 107 § 3 kpa, w zw. z art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy OOŚ).

55) Nieuzasadniony uznał organ zarzut nieprzestrzegania przez organ I instancji art. 237 i 238 kpa, bowiem dotyczą one trybu przewidzianego w dziale VIII kpa - "Skargi i wnioski", który w przedmiotowej sprawie nie był zastosowany.

56) Odnosząc się do zarzutu pominięcia zapisów raportu stanowiących o pozytywnych skutkach dla siedlisk ptaków, w przypadku realizacji przedsięwzięcia według wariantu 5 (wzdłuż doliny N.), GDOŚ wskazał, że linie niskich i średnich napięć są wykorzystywane przez ptaki szponiaste jako miejsca gniazdowania i punkty obserwacyjne, a ptaki z rzędu wróblowych (szpaki, drozdy, jaskółki itp.) jako miejsca odpoczynku. Przedmiotowa inwestycja to jednak linia elektroenergetyczna najwyższych napięć. Zdarza się, że słupy takich linii są wykorzystywane przez ptaki szponiaste jako miejsca gniazdowania, ale zwykle są to słupy, na których wcześniej zamontowano odpowiednie platformy lęgowe. Dodatkowo warto wspomnieć, że ptaki wodno-błotne, które są przedmiotami ochrony w obszarze Natura 2000 [...] i [...], z reguły nie wykorzystują w powyższych celach konstrukcji tego typu.

57) GDOŚ nie podzielił stanowiska, że podane w raporcie dane dotyczące występowania siedlisk i gatunków flory i fauny nie zostały zebrane w trakcie inwentaryzacji w terenie. W raporcie przedstawiono szczegółowe dane przyrodnicze obejmujące lokalizację płatów siedlisk przyrodniczych i innych zbiorowisk roślinnych oraz miejsc występowania chronionych gatunków roślin i zwierząt (często z podaniem charakteru, w jakim dany gatunek użytkuje ten teren) oraz zaprezentowano rozbudowany opis metodyki inwentaryzacji przyrodniczej (rozdz. 5.5.2 raportu). Po weryfikacji powyższych elementów dokumentacji organ II instancji uznał, że dokonano wystarczającego rozpoznania w zakresie zasobów oraz miejsc wyjątkowo cennych pod względem przyrodniczym. W oparciu o przedłożony materiał dowodowy GDOŚ ocenił oddziaływanie planowanej inwestycji na środowisko biotyczne i zweryfikował warunki określone w decyzji organu I instancji, dokonując ich modyfikacji w zakresie, który uznał za niezbędny.

58) Odpowiadając na zarzut braku określenia w raporcie (i uwzględnienia w zaskarżonej decyzji) strat w populacjach ptaków spowodowanych kolizjami z projektowaną linią oraz w wyniku porażenia prądem, GDOŚ stwierdził, że linie elektroenergetyczne wysokiego napięcia charakteryzują się minimalnym ryzykiem porażenia ptaków prądem, ze względu na dużą odległość pomiędzy przewodami fazowymi oraz stosowanie długich, podwieszanych izolatorów. W kwestii strat w populacjach ptaków, należy wskazać, że skarżący nie podali, czy chodzi im o podanie konkretnych danych liczbowych określających te straty. Prognozowanie takich wartości jest obarczone dużym błędem, ze względu na fakt, że liczebność populacji, zwłaszcza gatunków występujących na danym terenie w okresie migracji, nie jest wartością stałą. W trakcie oceny inwestycji na środowisko analizowano oddziaływanie na ornitofaunę kompleksowo, uwzględniając zagrożenia wszystkich typów. Zatem badano wpływ linii na siedliska ptaków, oceniając, czy w wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji nie dojdzie do zajęcia obszarów pełniących kluczowe funkcje dla awifauny tego terenu.

Z uwagi na zagadnienie kolizji ptaków z przewodami linii odrzucono warianty realizacji przedsięwzięcia, które odznaczały się właśnie wysokim ryzykiem kolizyjności (wariant 1C, 2A i 2B), ze względu na przebieg przez miejsca grupowania się ptaków w okresie lęgowym i w czasie migracji. Między innymi z tego względu zrezygnowano z uwzględniania wariantu 5 (postulowanego przez skarżących) w analizie wielokryterialnej. Wybrano wariant, w przypadku którego ryzyko kolizji jest najmniejsze, bowiem jego trasa przecina dolinę N. w miejscu oddalonym od stawów rybnych, regularnie wykorzystywanych w okresie migracji jako noclegowiska przez gęsi i żurawie, a w okresie lęgowym przez liczne gatunki ptaków wodno-błotnych. Poza tym efektywną metodą minimalizacji śmiertelności ptaków w wyniku kolizji z liniami jest oznakowanie przewodów zwiększające ich widoczność i ułatwiające ptakom ominięcie przeszkody. W zaskarżonej decyzji określono szczegółowe wymogi odnośnie wyglądu markerów i ich rozmieszczenia. Na etapie postępowania odwoławczego zdecydowano o wprowadzeniu dodatkowego zabezpieczenia w postaci odblaskowych, obrotowych ostrzegaczy.

Dodatkowo organ podkreślił, że w niniejszej decyzji określono wymóg prowadzenia dwuletniego monitoringu faktycznego oddziaływania przedmiotowej linii na ptaki. Badania te pozwolą na zweryfikowanie skali wpływu określonej na etapie raportu oraz na ocenę skuteczności wdrożonych działań minimalizujących. W omawianym punkcie decyzji zobowiązano również inwestora do określenia dodatkowych rozwiązań ograniczających wpływ przedsięwzięcia na ptaki w sytuacji, kiedy wyniki monitoringu wskażą na taką potrzebę.

59) Bezpodstawny organ uznał również zarzut braku uściślenia w pkt II.1 zaskarżonej decyzji, iż wyniki monitoringu porealizacyjnego dotyczącego śmiertelności ptaków powinny być przedkładane do RDOŚ "w formie pisemnej wraz z kopią na nośniku elektronicznym". Sposób przedkładania takich danych nie został bowiem określony w przepisach, natomiast forma pisemna lub dokumentu elektronicznego jest powszechnie przyjęta i nie wymaga doprecyzowania.

60) Odnosząc się do zarzutu braku zidentyfikowania w decyzji konieczności i sposobu wykonania kompensacji w przypadku terenów, które po wybudowaniu linii nie będą mogły być przywrócone do stanu pierwotnego, GDOŚ wskazał, że zakres działań kompensacyjnych planuje się na podstawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia (na każdym etapie jego realizacji) na poszczególne elementy środowiska przyrodniczego. W trakcie postępowania odwoławczego organ II instancji dokonał przedmiotowej oceny i przeanalizował treść warunków decyzji mających na celu minimalizację oddziaływań oraz skompensowanie strat spowodowanych przez realizację tej inwestycji. Poza tym skarżący nie sprecyzował, jakie tereny nie będą mogły być przywrócone do stanu poprzedniego.

W ocenie RDOŚ planowana inwestycja nie będzie znacząco negatywnie wpływać na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000, nie istnieje konieczność zaplanowania kompensacji, o której mowa w art. 34 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Jeśli chodzi o kompensację przyrodniczą przewidzianą w art. 75 ust. 3 ustawy POŚ (zdefiniowaną w art. 3 pkt 8 tej ustawy), GDOŚ zwrócił uwagę, że w przepisie tym nie określono precyzyjnie skali strat w środowisku, która bezwzględnie wymagałaby podjęcia działań kompensujących.

Organ II instancji uznał, że warunki określone w decyzji RDOŚ oraz w niniejszej decyzji zminimalizują oddziaływanie planowanej inwestycji na elementy środowiska biotycznego do poziomu nieistotnego, który nie spowoduje naruszenia równowagi przyrodniczej na przedmiotowym terenie (np. ograniczenia dotyczące lokalizacji zapleczy budowy oraz dróg dojazdowych na terenach wyjątkowo cennych przyrodniczo; wykorzystanie jako dróg dojazdowych istniejących dróg lokalnych, a w uzasadnionych przypadkach tymczasowych dróg z elementów rozbieralnych; zastosowanie słupów nadleśnych, w celu ograniczenia w sposób znaczący zakresu niezbędnej wycinki w kompleksach leśnych do powierzchni niezbędnej do posadowienia słupów i wytyczenia drogi dojazdowej).

GDOŚ zwrócił uwagę, że w przypadkach uznania przez organ I instancji zasadności wykonania zabiegów niezbędnych do przywrócenia równowagi przyrodniczej na terenach realizacji przedsięwzięcia, sformułował w sentencji decyzji odpowiednie zapisy w tym zakresie. Z tego względu część warunków określonych w zaskarżonej decyzji wpisuje się w katalog działań określony w art. 3 pkt 8 ustawy POS. W pkt. 1.2.4 i 1.2.8 sformułowano np. obowiązki odnośnie rekultywacji przekształconych powierzchni oraz konieczności przywrócenia wartości użytkowych terenu do stanu sprzed budowy. Dodatkowo organ podniósł, że w pkt 1.2.19 zaskarżonej decyzji (zmienionym niniejszą decyzją) zobowiązano inwestora do wykonania kompensacji związanej z możliwością negatywnego wpływu przedmiotowej inwestycji na nietoperze.

61) Organ II instancji nie dostrzegł naruszenia w braku ustalenia (warunek 1.2.8 decyzji) terminu, w jakim po zakończeniu budowy przedsięwzięcia teren zostanie przywrócony do właściwego użytkowania i kształtowania. Budowa linii elektroenergetycznej nie wiąże się ze znaczącą degradacją terenu, przywrócenie terenu do stanu poprzedniego nie ma w przypadku przedmiotowej linii większego znaczenia dla środowiska, a poza tym nie ma podstaw by zakładać, że brak określenia terminu może skutkować opieszałością inwestora w realizacji zapisów ww. warunku decyzji.

62) Podniesione w odwołaniach kwestie zaistnienia ewentualnych nieprawidłowości w sprawie uchwalenia studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w gminach, przez które przebiega przedmiotowa inwestycja (w tym dotyczące sposobu jej uwzględnienia), nie wchodzą w zakres postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

63) GDOŚ nie dostrzegł przesłanek naruszenia przez RDOŚ wskazanych w odwołaniach art. 2, 5 i 74 Konstytucji. Zarzut nie został uzasadniony.

W dalszej części decyzji organ II instancji uzasadnił zmiany dokonane w sentencji.

Punkty 1.2.5, 1.2.6 i 1.2.7 decyzji zmieniono w celu uporządkowania i doprecyzowania ograniczeń dotyczących lokalizacji zapleczy budowy i dróg dojazdowych.

Zmiana pkt. 1.2.19 była w ocenie organu odwoławczego zasadna, ze względu na konieczność uwzględnienia pominiętych w zaskarżonej decyzji miejsc, w których naruszona zostanie ciągłość korytarzy migracyjnych nietoperzy poprzez wycinkę drzew.

Zmiana pkt. 1.3.2, 1.3.3 i 1.3.4 decyzji miała na celu uporządkowanie zapisów dotyczących obowiązku montowania ostrzegaczy minimalizujących ryzyko kolizji ptaków z przewodami przedmiotowej linii.

W pkt. 1.3.2 określono wymóg zamontowania obrotowych ostrzegaczy odblaskowych uznając, że w warunkach polskich (duża ilość nocy z pełnym zachmurzeniem) będą one skuteczniejsze, niż wspomniane w decyzji kule. Po analizie przedłożonej dokumentacji zdecydowano także o wprowadzeniu obowiązku dodatkowego oznaczenia linii obrotowymi ostrzegaczami odblaskowymi nie tylko w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków [...] i [...], ale również na odcinkach wskazanych w omawianym punkcie.

Zmiany pkt II. 1 i II.2 decyzji były spowodowane koniecznością ujednolicenia i uszczegółowienia wymogów dotyczących monitoringu porealizacyjnego. Określono odcinki, na których należy prowadzić ww. monitoring i sprecyzowano częstotliwość kontroli.

Modyfikacja pkt. 1.2.19 decyzji wymusiła zmianę treści warunku określonego w pkt. II.3, poprzez określenie analogicznych (w stosunku do wskazanych w pkt. 1.2.19) stanowisk słupów. Ponadto zobowiązano inwestora do skonsultowania opracowanej metodyki monitoringu z RDOŚ oraz do prowadzenia monitoringu w 1 i 3 roku po oddaniu inwestycji do eksploatacji. Dodatkowo w omawianym warunku sformułowano wymóg wykonania analizy funkcjonowania korytarzy migracyjnych nietoperzy w oparciu o zebrane dane monitoringowe.

Odnosząc się do postulatów odwołania złożonego w imieniu skarżących (wymienionych w sentencji niniejszej decyzji) przez profesjonalnego pełnomocnika - adw. A. S., organ II instancji zwrócił uwagę, że przepisy prawa nie przewidują sugerowanego w nim sposobu rozstrzygnięcia sprawy - "zmiany zaskarżonej decyzji i oddalenia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej w całości", natomiast przewidziane w art. 138 § 2 kpa "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji' nie ma w tym przypadku merytorycznych podstaw. Podobnie - nie są dopuszczalne niektóre z postulowanych w piśmie M., K. i M. C. z dnia 20 marca 2017 r. sposoby zakończenia sprawy. Natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, GDOŚ wyjaśnił, że w sytuacji zbieżności trybu odwoławczego i ww. trybu nadzoru, zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym pierwszeństwo przysługuje postępowaniu odwoławczemu, także z uwagi na wniesienie odwołań również przez inne osoby w przedmiotowej sprawie (poza osobami żądającymi stwierdzenia nieważności).

Organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i w związku z tym, poza zmianami dokonanymi w sentencji, utrzymał ją w pozostałej części w mocy.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję GDOŚ z dnia [...] kwietnia 2017 r. wnieśli:

- Stowarzyszenie [...],

- Stowarzyszenie [...] i [...] w P. oraz

- osoby fizyczne: A. J., A. K., J. D., K. C., K. W., K. B., K. G., M. C., M. P., M. P., P. D., P. S., R. Z., R. P., R. H., T. K., T. W. i U. W. (skargi: z 15 maja 2017 r. (k. 4-32 akt sądowych), z 18 maja 2017 r. (k. 33-47 akt sądowych, uzupełnienie skargi z 19 czerwca 2017 r. (k. 63-73 akt sądowych).

Skarżący zaskarżanej decyzji zarzucili:

1. naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 75-80, art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak rzetelnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego uwzględniający interes społeczny i słuszny interes stron. Brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania uzupełniającego zgodnie z art. 136 kpa Poza tym – wskazali skarżący - stanowisko organu jest wadliwe, poprzez nie uwzględnienie i stwierdzenie za niewiarygodne dowody przedstawione przez stronę R. P. co także narusza ww. przepisy;

2. naruszenie art. 3 pkt 50 ustawy POŚ oraz art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483) – zwracając uwagę na zasadę zrównoważonego rozwoju, które w ocenie strony skarżącej – nie zostało uwzględnione;

3. naruszenie art. 135 ustawy OOS;

4. poza tym w ocenie skarżących konsultacje społeczne przeprowadzone w sprawie były "wątpliwe";

5. skarżący wskazali, na pogardliwe potraktowanie A. J., który zarzucił organowi brak dokładnych informacji dotyczących oddziaływania linii wysokiego napięcia negatywnie na pszczoły i owady, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania produkcji rolnej i sadowniczej. Strona powołała się także na opinię Instytutu Ogrodnictwa oraz artykuł dr Z. L., z której wynika, że linia negatywnie będzie oddziaływać na owady;

6. nie spełnienie warunków określonych w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.o.ś. w przedmiocie rodzaju i miejsca przedsięwzięcia – lakonicznie określone, co wprowadzało społeczność w błąd – zwrócili uwagę, że przepis ten nie ma charakteru uznaniowego;

7. w ocenie skarżących GDOŚ zbagatelizował fakt, że wyjaśnienia stron mają walor dowodu (art. 75 § 2 k.p.a.) – to na okoliczność zagadnienia ważności przedstawionego materiału dowodowego przez skarżących;

8. naruszenie art. 66 ust. 6a u.o.o.ś. – (błąd strony prawdopodobnie chodzi o art. 66 ust. 1 pkt 6a u.o.o.ś.- skarga z 15 maja 2017 r.) – brak w ocenie strony skarżącej szczegółowego przeanalizowania oddziaływania, o którym mowa w tym przepisie; Poza tym w skardze z 18 maja 2017 r. wskazano na naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 7 a i c ustawy OOS poprzez brak rzetelnej oceny wpływu przedsięwzięcia na jakość życia, rozwój i gospodarkę regionu, który w głównej mierze jest regionem sadowniczo- rolniczym, zaś przeprowadzenie przedsięwzięcia zgodnie z treścią decyzji doprowadzi do wyłączenia z produkcji sadowniczej oraz rolnej znaczne powierzchnie nieruchomości, w tym nieruchomości, w odniesieniu do których poczynione zostały inwestycje ze środków unijnych, z zastrzeżeniem konieczności utrzymywania na tych terenach przez okres kolejnych 5 lat upraw, zaś nakaz ten trwał będzie przez kolejne 4 lata. Poza tym poprzez przyjęcie za prawidłowy raport o oddziaływaniu przedstawiony przez inwestora w sytuacji, gdy nie przedstawia on i dokumentuje przeprowadzenia badania wpływu kumulacji przedsięwzięcia z innymi planowanymi inwestycjami, a także z polami elektromagnetycznymi, jak również brak analizy oddziaływań skumulowanych, zarówno na etapie budowy, jak i eksploatacji.

9. strona skarżąca wskazała także, że nie wiedziała, jak i inny skarżący, że są zobowiązani do przedłożenia jakichkolwiek dowodów i nie wiedzieli, że składane przez nich oświadczenia i dowody są niewystarczające. Poza nie wiedzieli, że organ nie będzie wzywał do przedłożenia "wszelkich ekspertyz i badań". Naruszono w związku z tym zasadę informowania stron;

10. strona wskazała także na brak odniesienia przez RDOŚ w treści decyzji do dostępnych publikacji dotyczących zagrożeń dla zdrowia ludzi wynikającego z funkcjonowania linii wysokiego napięcia;

11. w ocenie strony skarżącej organ nie odniósł się także do kwestii tzw. strefy ochronnej tj. jak wskazała strona "obszarem znajdujący się w bezpośrednim sąsiedztwie linii energetycznej zwany inaczej pasem ochronnym lub co nie jest zupełnie tożsame z pasem technologicznym";

12. strona skarżąca także zwróciła uwagę, że obiekty i nieruchomości znajdujące się pod przebiegiem linii wysokiego napięcia nie będą mogły być użytkowane przez właścicieli nieruchomości bez żadnych ograniczeń;

13. w ocenie strony brak jest także uszczegółowienia w raporcie. W niniejszej sprawie GDOŚ zajął stanowisko, iż przepisy nie obligują go do tak szczegółowego badania i przedstawiania w raporcie poszczególnych oddziaływań inwestycji (z rozróżnieniem na narażone na nie konkretne gatunki roślin lub zwierząt) i nawet stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie ma takiej merytorycznej potrzeby. Takie stanowisko GDOŚ stoi w sprzeczności z art. 66 ust. 6a ustawy OOŚ w przedmiocie porównania oddziaływań analizowanych wariantów na wskazane tam elementy środowiska;

14. naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności: art. 82 ust. 1 pkt a ustawy OOS, poprzez wydanie decyzji uzgadniającej warunki prowadzenia przedsięwzięcia określonego wnioskiem mimo, iż przedmiotowe przedsięwzięcie mogłoby zostać zrealizowane w wariancie bardziej korzystnym dla środowiska, jak również brak wskazania w treści decyzji odwoławczej (z uwagi na istnienie takiego braku w decyzji organu I instancji), w sposób wystarczający rodzaju i miejsca realizacji przedsięwzięcia, czym powoduje niedopuszczalną niepewność w systemie prawnym;

15. art. 66 ust. 1 pkt 5 a ustawy OOS poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o wadliwy raport, niezawierający rzeczywistych wariantów przedsięwzięcia, w niniejszej sprawie oczywistym jest, że raport nie zawiera wariantów przedsięwzięcia, ponieważ w znaczącym jego przebiegu, tj. od miejscowości G. (gmina M.) do miejscowości Z. (gmina S.), posiada jedną trasę, zaś "warianty", o których mowa w raporcie to jedynie odmienny przebieg początkowych i końcowych fragmentów jego trasy w nieznacznych jego częściach, warianty obejmują maksymalnie 30% całego przedsięwzięcia. Skarżący uznali za niezrozumiałe, dlaczego znaczna część trasy linii wysokiego napięcia omijana jest przez tereny leśne, a przebiegają przez sady. Strony zwróciły uwagę, że celem uniknięcia niepotrzebnych nadmiernych kosztów przez przedsiębiorstwo, które zawsze jest nastawione na zysk, a wykup nieruchomości bądź ustanowienie służebności gruntowej pod linie wysokiego napięcia jest dużo tańsze, to takie działanie inwestora nie ma nic wspólnego z ochroną środowiska, w tym zdrowia ludzkiego. Stąd też raport o oddziaływaniu na środowisko i jego warianty ma charakter tendencyjny;

16. Zdaniem skarżących inwestor tak opracował raport o oddziaływaniu, aby stał się on niezrozumiały ze względu na mnogość przedstawienia wariantów, a tym samym wywołał lawinową ilość wniosków i uwag społeczeństwa ze powodu rozproszenia informacji; Wskazano na brak zweryfikowania aktualności materiałów (map), na podstawie których sporządzony został raport oddziaływania na środowisko sporządzony w toku postępowania, mimo zarzutów stron, z których wynikało całkowicie odmienne przeznaczenie terenów, na których ma być realizowane przedsięwzięcia, jak również możliwość dostępu do pasa technologicznego, w którym ma być ono realizowane. Zwrócono uwagę na naruszenie art. 66 ust. 1 pkt. 7 a i b ustawy OOS polegającym na wydaniu raportu w oparciu o nieaktualne dane dotyczące zagospodarowania terminu objętego przedsięwzięciem;

17. podniesiono również, że brak jest samodzielnej analizy podnoszonej przez strony, jak i inne podmiotu (w ramach udziału społeczeństwa), możliwości realizacji przedsięwzięcia w innych lokalizacjach, tj. przez tereny mniej zagospodarowane co zniwelowałoby wpływ przedsięwzięcia na środowisko (w tym na gospodarkę regionu), w tym w dolinie rzeki N., zgodnie z ustalonym jej przebiegiem przewidzianym w wojewódzkim planie zagospodarowania przestrzennego dla Województwa [...] uchwalonego przez Sejmik Województwa [...] uchwałą numer [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku oraz w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 przyjętej uchwałą Nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2011 r;

18. wskazano na naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu ochrony środowiska, w celu weryfikowania zarzutów podnoszonych przez strony;

19. nie odniesiono się do kwestii negatywnego oddziaływania pola elektromagnetycznego na hodowle drobiu (farma hodowlana w G.);

20. art. 49 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy OOS poprzez niedokonywania ogłoszeń o czynnościach podejmowanych w toku postępowania w sposób zwyczajowo przyjęty w gminach: W., M., W., K., B., N., S., M., S., z uwagi na brak umieszczenia obwieszczeń na tablicach ogłoszeń znajdujących się w sołectwach tych gmin, co jest tam zwyczajowo przyjęte, czym pozbawiono strony udziału w niniejszym postępowaniu. Ponadto art. 33 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 11 lit. c. i d. ustawy OOS poprzez brak dokonywania powiadomień społeczeństwa o czynnościach postępowania w sposób wymagany przepisami, tj. poprzez ogłoszenia w prasie bądź w sposób zgodny zwyczajowo przyjęty, z uwagi na dokonywanie ogłoszeń jedynie na tablicach ogłoszeń urzędów gmin, z pominięciem tablic ogłoszeń sołectw gmin, w którym realizowane ma być przedsięwzięcie (poza sołectwami gminy B.

Wobec powyższych zarzutów strony wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 28 grudnia 2018 r. [...] S.A. – inwestor wskazał za niezasadność powołanych zarzutów. Ponadto wyjaśnił, że uzyskał dla całej inwestycji pozwolenie na budowę i na ich podstawie zrealizował w całości roboty budowlane polegające na budowie dwutorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej 4000kV [...] – [...]. Inwestor zwrócił także uwagę, że stosownie do art. 27 specustawy sieciowej wyłączona została kompetencja Sądu Administracyjnego do ewentualnego uchylenia decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia realizowanego w ramach tej ustawy. Dodatkowo wskazano także, że WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2480/17 oddalił skargę w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej objętej zaskarżoną decyzją środowiskową.

Dodatkowo należy wskazać, że na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik A. J., A. K., J. D., K. C., K. W., K. B., M. C., M. P., M. P., P. D., P. S., R. Z., R. P., R. H., T. K., T. W. i U. W. - adwokat A. S. zmodyfikowała wnioski wnosząc o stwierdzenie, że z uwagi na zrealizowanie inwestycji decyzja została wydana z naruszeniem prawa oraz podtrzymała skargę w pozostałym zakresie.

W imieniu Stowarzyszenia [...] stawiła się K. Z., która również zmodyfikowała wnioski skargi wnosząc o stwierdzenie, że z uwagi na zrealizowanie inwestycji decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W pozostałym zakresie podtrzymała skargę. Drugi pełnomocnik M. C. również podtrzymała zarzuty zawarte w skardze, złożyła także dodatkowy zarzut naruszenia art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowiek poprzez nie poszanowania prawa do jakości życia prywatnego, a także ograniczenie możliwość korzystania z prawa wybory miejsca zamieszka i pracy. Zarzut ten wynika z tego, że człowiek ma prawo do czystego środowiska ograniczenia hałasu promieniowania, które to czynniki występują w związku z inwestycją.

Radca prawny J. B. pełnomocnik [...], wniósł o oddalenie skargi oświadczając, że po uruchomieniu inwestycji są realizowane pomiary oddziaływanie pola elektromagnetycznego i hałasu i są zachowane, realizowane jest procedura z art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pełnomocnik A. S. oświadczyła przy tym, że pomiary nie są realizowane dla całej inwestycji.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od zarzutów, żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Istotne pozostaje, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, gdyż to pozostaje obowiązkiem organów orzekających w tejże sprawie. Sąd jedynie poddaje kontroli prawidłowość tych ustaleń w odniesieniu do przepisów materialnoprawnych stanowiących podstawę decyzji, wyznaczających zakres ustaleń koniecznych dla merytorycznego rozstrzygnięcia.

Należy wskazać też, że nadrzędnym celem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest określenie warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji planowanego przedsięwzięcia, wskazanie wymagań w zakresie ochrony środowiska, koniecznych do uwzględnienia w projekcie budowlanym.

W niniejszej sprawie zdaniem Sądu doszło przez organ odwoławczy do naruszenia art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy OOŚ.

Zgodnie z tym przepisem w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ określa m.in. rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia. W ocenie sądu zaskarżona decyzja narusza powyższy przepis w zakresie, w jakim nie kwestionuje w sentencji decyzji organu I instancji zapisów dotyczących lokalizacji i zakresu inwestycji objętej decyzją. Zatem mając na względzie zarzuty skargi należy uznać, że zarzut nr 6 zasługuje na uwzględnię, choć został sformułowany w sposób dość ogólny.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy organ I instancji opisując planowaną jeszcze inwestycję wskazał w sentencji jej podstawowe paramenty i elementy, posługując się zwrotem "około". W szczególności chodzi tu o zapis dotyczący długości sieci "około 82,7 km" i ilości słupów sieci, które zostaną wykorzystane przy budowie "około 220 słupów kratowych serii E33 (w tym specjalnie zaprojektowanych słupów tzw. nadleśnych".

Przypomnieć trzeba, że postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia ma na celu ustalenie, czy realizacja danego przedsięwzięcia jest dopuszczalna z punktu widzenia ochrony środowiska.

Słusznie organ wskazał, że co prawda jego celem nie jest wskazywanie szczegółowej lokalizacji planowanego przedsięwzięcia, ponieważ jest to przedmiotem postępowania budowlanego. Organ wydając decyzję, nie może wykraczać poza kompetencje związane z oceną planowanego przedsięwzięcia w zakresie wymogu ochrony środowiska, które są określone przepisami ustawy OOS. Jednak mając na względzie – jak to już wcześniej wskazano cel postępowania "środowiskowego" - to nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej decyzji należy wskazać maksymalne, potencjalne parametry inwestycji, maksymalne jej granice, nawet jak inwestycja do tych granicznych wskazanych w decyzji norm nie zostanie zrealizowana, a to właśnie po to, aby jak najbardziej przewidzieć jej ewentualne oddziaływanie na środowisko. Posługiwanie się zwrotem "około", jest niejasne i nie wskazuje tej górnej granicy oddziaływania, do której inwestor może dany projekt realizować i taki zapis może powodować zagrożenie wybudowania inwestycji "bez granic" o uciążliwym i szkodliwym oddziaływaniu na środowisko, a zatem i na ludzi.

Dodatkowo też można wskazać, że powołany art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy OOS stanowi, że w decyzji środowiskowej określenia wymaga rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia. Chodzi tu jednak o określenie miejsca realizacji planowanego przedsięwzięcia poprzez wskazanie nieruchomości objętej inwestycją oraz jej geodezyjnego położenia nie zaś szczegółowego usytuowania przedsięwzięcia na nieruchomości objętej inwestycją.

Już ta okoliczność spowodowała zdaniem sądu stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wyjaśnić, że:

Ad 1) mając na względzie powyższe uchybienie organu odwoławczego, które w ocenie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy, jest powiązane nierozerwalnie z uchybieniem procesowym polegającym na nieustaleniu przez organ prawidłowego stanu faktycznego – mimo podnoszonym w tym zakresie zarzutów - i nie podjęciu jego weryfikacji. Zgodnie z ustanowioną w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna podlega dwukrotnemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania stanowi dla organu II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się do kontroli decyzji I instancji. Dochowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale też wydania rozstrzygnięć w wyniku przeprowadzenia osobno przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego. Konieczna jest zatem dwukrotna ocena dowodów i analiza wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a także rozpatrzenie wszystkich żądań i zarzutów strony (w szczególności zgłoszonych w odwołaniu) i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu. Organ odwoławczy ma zatem nie tylko uprawnienie, ale obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy. W wyniku samodzielnego rozstrzygania organ odwoławczy może dokonać zupełnie innej oceny materiału dowodowego i ustalić inaczej niż organ I instancji stan faktyczny.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że organ odwoławczy zaniechał prawidłowego zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylając decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty o określeniu środowiskowych uwarunkowaniach realizacji niniejszego przedsięwzięcia. Wskazane na wstępie uchybienie organu w ustaleniu stanu faktycznego miało wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy bowiem w sposób nieprawidłowy określił zakres przedmiotowej inwestycji nie wskazując jej granicznych parametrów.

Ad 2) W związku z tym, że celem przedmiotowej inwestycji jest zaspokojenie wyłącznie potrzeb ludzkich (przesył energii elektrycznej) i stanowi ona w środowisku element typowo antropogeniczny, więc co do zasady bezspornie bardziej adekwatnym terenem do jej usytuowania jest obszar poddany antropopresji, niż obszar przyrodniczy nią nieobjęty. W czasach, gdy w planowanych działaniach człowieka uwzględnia się ideę zrównoważonego rozwoju, na realizację przedsięwzięć zezwala się pod warunkiem unikania szkody i zbędnej ingerencji w obszary przyrodniczo cenne, gdy tylko istnieje taka możliwość.

Wbrew twierdzeniom skargi realizacja inwestycji przedsięwzięcia nie zakłóci zrównoważonego rozwoju obszaru objętego inwestycją, bowiem wyrazem uwzględnienia tej zasady jest wytyczenie – w niniejszej sprawie - takiego przebiegu linii, który bierze pod uwagę interes społeczny (brak wyburzeń i możliwie jak największe oddalenie od zabudowy; podwyższenie wysokości słupów nad sadami), interes gospodarczy (minimalizacja wycinki lasów, poprzez zastosowanie słupów nadleśnych) oraz wartości przyrodnicze terenu (unikanie oraz minimalizacja ingerencji w obszary chronione). Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego w powyższym zakresie wyrażone zarówno w zaskarżonej decyzji nr Ad 43), jak w odpowiedzi na skargę nr Ad 5).

Ad 3) Strony wskazując w skardze na naruszenie art. 135 ustawy POS (skarga z 15 maja 2017 r.), nie uzasadniły zarzutu w tym zakresie. Jednak zagadnienie to zostało poruszone przez innych skarżących, do czego Sąd odniósł się w punkcie Ad 11) rozważań.

Ad) 4 Odnosząc się do kwestii "wątpliwych" konsultacji, na które zwrócili uwagę skarżący, to należy wyjaśnić, że z materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca przeprowadził konsultacje z mieszkańcami terenów sąsiadujących z planowaną linią, co znacząco wykracza poza wymogi ustawowe, które nie obligują do tego typu działań (Rozdz. 10. "Analiza konfliktów społecznych związanych z analizowanym przedsięwzięciem"). Organ I instancji zapewnił stronom i społeczeństwu udział w postępowaniu na każdym etapie postepowania, do czego szczegółowo odniósł się organ odwoławczy, jak i organ I instancji. Do tego zagadnienia Sąd odniósł się szerzej w punkcie Ad 21).

Ad 5) Odnosząc się do kolejnego zarzutu, należy wskazać, że nie można także uznać, że organy potraktowały "pogardliwie" stanowisko wyrażone w toku postępowania przez A. J., który powoływał się na "branżową literaturę". W ocenie Sądu opinie i stanowiska wyrażone w literaturze i czasopismach nie są wiążąca dla wyspecjalizowanego organu wydającego decyzję i nie przesądzają o konieczności uwzględnienia zawartych w nich wniosków. Strona powołując się ogólnie na różne źródła nie wykazała, aby omawiane przedsięwzięcie (o konkretnych parametrach) oddziaływało negatywnie na życie pszczół, czy innych owadów. Poza tym jak wynika z akt sprawy RDOŚ odniósł się w decyzji do pisma A. J. z dnia 23 lipca 2016 r. dotyczącego nieprzeanalizowania w raporcie oddziaływania inwestycji na pszczoły i owady, co ma istotne znaczenie dla zapylania sadów.

Ad 6) Naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy OOS, na które zasadnie wskazały strony skarżące zostało szczegółowo omówione we wstępnej części rozważań Sądu. Należy tylko wskazać, że powołany zarzut został uwzględniony przez Sąd i wpłynął na wynik niniejszej sprawy.

Ad 7) Za niezasadny należy uznać zarzut "zbagatelizowania" przez organ odwoławczy oświadczeń i stanowisk stron przedstawionych w postępowaniu.

Należy wskazać, że konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest regulacja zawarta w art. 107 § 1 kpa, ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. W ocenie Sądu organ odwoławczy z takiego obowiązku się wywiązał, bowiem szczegółowo i przekonywująco odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniach, wskazując, które okoliczności i dowody (w tym oświadczenia stron) uznał za wiarygodne. Zatem nie można uznać, że "zbagatelizował" ten rodzaj dowodu i że się do niego nie ustosunkował.

Ad 8) Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 7 a i c ustawy OOC wskazany przez profesjonalnego pełnomocnika w skardze z dnia 18 maja 2017 r. należy wyjaśnić, że przepis ten w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywał, natomiast jego treść odpowiada obecnie art. 66 ust. 1 pkt 6 a i b ustawy OOS. Jednak z uwagi na uzasadnienie zawarte przy tym zarzucie i mając na względzie intencje strony skarżącej, w ocenie Sądu, zasadniczy zarzut skargi sformułowany w tym punkcie sprowadza się do podnoszonego już w postępowaniu administracyjnym kwestionowania dopuszczalności emitowania przez planowaną linię energetyczną pola elektromagnetycznego, hałasu, co w ocenie stron zagraża zdrowiu i życiu znacznej liczby ludności.

Zdaniem Sądu, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że kwestia powyższych emisji została w sposób wyczerpujący wyjaśniona i zanalizowana w postępowaniu administracyjnym. Wynik tych wyjaśnień i analiz prowadzi z kolei do konkluzji, że zastrzeżenia formułowane przez skarżących nie znajdują dostatecznego merytorycznego uzasadnienia. Organy orzekające w sprawie wykazały bowiem, że parametry planowanego przedsięwzięcia zostały wyznaczone w zgodzie z obowiązującymi regulacjami prawnymi, w tym w szczególności z przepisami określającymi standardy jakości środowiska dotyczące ochrony przed polami elektromagnetycznymi, tj. przepisami rozporządzenia w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów, jak i dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Poza tym w zaskarżonej decyzji słusznie wskazano, iż raport zawiera szczegółową analizę wszystkich ewentualnych oddziaływań generowanych przez przedmiotowe przedsięwzięcie, mogących podlegać kumulacji, w połączeniu z oddziaływaniami tego samego typu, pochodzącymi od sąsiadujących z nim przedsięwzięć (również planowanych), biorąc pod uwagę zarówno fazę realizacji, jak i eksploatacji (m.in. załącznik nr 22 do raportu). Odnosząc się do kwestii kumulacji hałasu, w raporcie słusznie podano, że zróżnicowanie norm oraz metodyk wyznaczania dopuszczalnych poziomów hałasu generowanego przez różne rodzaje jego źródeł (linie napowietrzne, drogi lub koleje, hałas przemysłowy), zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu, stanowi kwestię problematyczną pod względem kwantyfikowania. Skutkuje to brakiem możliwości uwzględnienia w obliczeniach propagacji hałasu ze źródeł zaliczających się do różnych kategorii, według ww. rozporządzenia.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, iż strona kwestionując zaskarżoną decyzję i materiał dowodowy, w oparciu o który została wydana nie przedłożyła żadnych przekonywujących dowodów (kontroperat, który odnosiłby się do konkretnych parametrów przedmiotowej inwestycji) wskazujących na wadliwość tychże ustaleń.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysował się natomiast jednolity pogląd, iż nie można uznać za skuteczne zarzuty strony skarżącej wobec ustaleń organów administracji co do oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dokonanych dokumentów zebranych w postępowaniu "środowiskowym" w sytuacji, gdy strona skarżąca nie zaoferowała żadnych konkretnych dowodów wskazujących na wadliwość tychże ustaleń i treści zgromadzonej dokumentacji (por. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1944/11 oraz wyrok WSA w Warszawie z 19 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 414/11; wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 810/14, CBOSA). W ocenie Sądu ogólne publikacje, opracowania naukowe nie są wystarczające do podważenia raportu sporządzonego w niniejszej sprawie dla konkretnej inwestycji i konkretnych parametrach.

Ad 9) Odnosząc się do kolejnego zarzutu należy podnieść, że żaden przepis kpa, w tym art. 9 kpa odnoszący się do zasady informowania stron, nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych, czy też doradztwa. Zasady ogólne kpa mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Poza tym każda strona jest dysponentem swojej woli i w niniejszej sprawie mogła składać swoje uwagi/wniosku na każdym etapie postępowania przed organami administracyjnymi, co też – jak wynika z akt sprawy – skarżący uczynili, między innymi poprzez wniesienie zarzutów w toku postępowania, odwołań, czy też także na etapie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym poprzez wniesienie skarg.

Natomiast okoliczność, że strony nie przedłożyły wiarygodnych i przekonywujących dowodów, albo, że nie wiedziały jakie dowody mogą być w roku postępowania uwzględnione, nie oznacza, że organ naruszył zasadę informowania stron o możliwościach składania oświadczeń i wniosków dowodowych.

Ad 10) Odnosząc się do kwestii nie uwzględnienia powoływanych publikacji naukowych przez organ, to należy wskazać, że zasadnicze znaczenie w postępowaniu zmierzającym do uzyskania decyzji środowiskowej ma oczywiście raport, który chociaż jest dokumentem prywatnym, to powinien być opracowany przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Raport powinien być także spójny, rzetelny i kompleksowy (wyroki NSA z 28 stycznia 2014 r. II OSK 2029/12 i z 25 marca 2014 r. II OSK 2594/12, CBOSA). Ponadto raport nie jest dokumentem urzędowym, a więc nie korzysta z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym (art. 76 kpa), a w zakresie jego ustaleń faktycznych i prawnych może być kwestionowany przez inne strony postępowania, czyli podlega ocenie na etapie postępowania wyjaśniającego (wyrok NSA z 19 stycznia 2012 r., II OSK 615/11). Sąd administracyjny natomiast nie może jednak w żadnym przypadku poddać merytorycznej ocenie ustaleń faktycznych raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jeśli ocena ta wymaga wiadomości specjalnych (wyrok NSA z 11 lipca 2013 r., II OSK 639/13, CBOIS). Stanowisko skarżących w omawianej sprawie sprowadza się jednak do zakwestionowania merytorycznej wartości raportu. Do kwestii możliwego odziaływania spornej inwestycji odniósł się szeroko w uzasadnieniu organ I instancji, jak i organ odwoławczy, który, co należy podkreślić, jest organem wyspecjalizowanym. Wobec tego – w ocenie Sądu - nakładanie na organ obowiązku sięgania do dorobku naukowego było więc nieuzasadnione. Organ dokonał bowiem oceny dowodów znajdujących się w aktach sprawy, a skarżący nie podważyli skutecznie prawidłowości tej oceny.

Ad) 11. Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organy określające środowiskowe uwarunkowali kwestii wyznaczenia tzw. "strefy ochronnej" (pas wyłączony z jakiegokolwiek użytkowania), należy wyjaśnić, że w obecnym stanie prawnym (art. 135 ustawy POS) zamiast stref ochronnych ustanawia się obszary ograniczonego użytkowania. Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy POŚ, utworzenie takiego obszaru (m.in. dla linii elektroenergetycznych) następuje w sytuacji braku dotrzymania standardów jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu, mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych. Zatem powyższy przepis nie przewiduje możliwości utworzenia obszaru na terenie zakładu, rozumianego jako jedna lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący posiada tytuł prawny, oraz znajdujące się na nim urządzenia (art. 3 pkt 48 ustawy POŚ). Z kolei tytułem prawnym, zgodnie z art. 3 pkt 48 ustawy POŚ, jest prawo własności, użytkowanie wieczyste, trwały zarząd, ograniczone prawo rzeczowe albo stosunek zobowiązaniowy. Organ II instancji wyjaśnił, że ponadnormatywne oddziaływania planowanej inwestycji, dotyczące wartości składowej elektrycznej (1 kV/m) pola elektromagnetycznego dla zabudowy mieszkaniowej (zgodnie z rozporządzeniem w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów), ograniczają się do pasa technologicznego wzdłuż linii (o szerokości 70 m). Ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości znajdujących się w ww. pasie wynikają z przepisów specustawy (dla realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej). Zatem nie można uznać zasadnego zarzutu, że organ nie doniósł się do kwestii "strefy ochronnej", jak i "pasa technologicznego".

Ad 12) Za nie poparty żadnymi okolicznościami jest zarzut skarżących, że obiekty znajdujące się pod przebiegiem linii wysokiego napięcia nie będą mogły być użytkowane. Jak wynika z akt sprawy nie dojdzie do wyłączenia z produkcji znacznej powierzchni sadów, w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji. Wyłączeniu takiemu będą podlegać jedynie tereny przeznaczone do posadowienia słupów, natomiast pod przewodami linii możliwe będzie dotychczasowe użytkowanie, bez żadnych ograniczeń. W ocenie Sądu – jak zasadnie podniósł GDOŚ - rozwiązania projektowe i techniczne pozwolą w dalszym ciągu prowadzić dotychczasową działalność rolniczą i sadowniczą na terenie, bez jakichkolwiek ograniczeń, czy konieczności zaprzestania upraw. Poza tym wobec analogicznego pasa technologicznego przebiegającego pod słupami nadleśnymi w decyzji określono zakaz wycinki (poza stanowiskami słupów) i dopuszczono użytkowanie zgodne z dotychczasowym lub zgodne z przeznaczeniem terenu, w pkt 3 zaskarżonej decyzji GDOŚ zmienił warunek 1.2.25 decyzji RDOŚ, w celu zawarcia w niej jednoznacznego, konkretnego zapisu o pozostawieniu możliwości produkcji sadowniczej w pasie technologicznym pod podwyższonymi słupami w gminie B. oraz w części gminy M. W kontekście powyższego, Sąd nie dostrzega podstaw zarzutu dotyczącego podzielenia przez inwestycję sadów, co ma skutkować obniżeniem produkcji, częściowym, a w konsekwencji całkowitym wyłączeniem gruntów z produkcji rolniczej lub sadowniczej.

Poza tym w pkt ad 49 zaskarżonej decyzji GDOŚ odniósł się do kwestii oddziaływania pod przebiegiem linii wysokiego napięcia. Opisał jakie ewentualne ograniczenia mogą w tym zakresie wystąpić. Zwrócił przy tym uwagę, że ten ewentualny podwyższony poziom zakłóceń ograniczy się do pasa technologicznego, do którego ograniczonym prawem rzeczowym będzie dysponowała [...] S.A. i na którym, co do zasady, są dopuszczalne przekroczenia wartości normatywnych różnych oddziaływań.

Natomiast podnoszona w skardze kwestia ewentualnego obniżenia wartości gruntów w rezultacie realizacji inwestycji nie wchodzi w zakres przedmiotowego postępowania.

Ad 13) Nie można uznać za zasadny zarzut, że raport jest za mało szczegółowy i nie odnosi się do poszczególnych gatunków zwierząt i roślin. W pierwszej kolejności należy wskazać, że każdorazowe zarzuty i zastrzeżenia stron wobec ustaleń raportu nie mogą być gołosłowne, a powinny zostać wszechstronnie uzasadnione, przy czym największą przeciwwagę dla raportu stanowi dowód o równorzędnym ciężarze gatunkowym, tj. kontrraport (ekspertyza), która wskaże wady raportu inwestora lub nietrafność przyjętych w nim rozwiązań. (Wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 832/17, CBOIS). Po drugie, w niniejszej sprawie taki dowód nie został złożony, a strona powołuje się na szereg ogólnych "nieścisłości" raportu próbując nieudolnie wykazać jego wady. Poza tym, jeżeli w danej sprawie złożony został raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, który w ocenie organu odpowiada przepisom prawa oraz jest spójny, logiczny i przekonujący, to nie jest koniecznym szczegółowa ocena wartości dowodowej tego raportu w sytuacji, gdy organ administracji dokonał oceny, że jest on zupełny, zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1048/16, CBOIS). Co miało także miejsce w niniejszej sprawie.

Ad 14) Odnosząc się wskazanego przez profesjonalnego pełnomocnika naruszenia przepisu prawa materialnego, w szczególności: art. 82 ust. 1 pkt a ustawy OOS, to należy wyjaśnić, że w ustawie OOS nie ma takiego artykułu. W ocenie Sądu pełnomocnik omyłkowo wskazała błędnie powyższy przepis, zamiast art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy OOS. Sąd odniósł się do tego zagadnienia we wstępnych rozważaniach, wskazując, że naruszenie tego przepisu wpłynęło na wynik niniejszej sprawy.

Ad 15) Za chybione należy uznać także zarzuty w zakresie nieuwzględnienia innego wariantu przebiegu planowanej inwestycji. Inny wariant lokalizacyjny niż warianty określone w raporcie oddziaływania na środowisko – jak opisały szczegółowo organy – byłby w tym momencie nieracjonalny. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że wyniki oceny oddziaływania na środowisko wskazują na potrzebę realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż ostatecznie zaproponowany uwzględniony przez organ. Inwestor dokonał wariantowości przedsięwzięcia, w ramach której przeanalizował trasę przebiegu inwestycji (wariant A, B, C wraz z pod wariantami).

Sam sprzeciw osób posiadających grunty rolne pod trasą wariantu 1A nie stanowi podstawy do obligatoryjnego przedstawiania wariantów lokalizacyjnych, bowiem każda lokalizacja linii wiąże się z ingerencją w czyjeś nieruchomości i potencjalnymi protestami. Ponadto przepisy ustawy OOS nie precyzują, jakiego typu wariantowanie powinno być przeprowadzone w raporcie, wskazuje tylko, że tych wariantów musi być 3, co oznacza, że warianty mogą mieć różny charakter, np. dotyczyć skali przedsięwzięcia, zastosowanej technologii, rozwiązań technicznych, harmonogramu czy organizacji prac. Charakter wariantów uzależniony jest od szczegółowych uwarunkowań związanych z konkretnym przedsięwzięciem — w wielu przypadkach możliwe jest przeprowadzenie wariantowania innego typu, niż wariantowanie lokalizacyjne. Racjonalny jest również argument GDOŚ, że przyjęty do realizacji przebieg wariantu 1A nie przewiduje konieczności dokonywania żadnych wyburzeń istniejących budynków na odcinku ok. 82 km trasy linii.

Z tych względów zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy OOS, polegającego na braku przedstawienia w raporcie rzeczywistych wariantów przedsięwzięcia, należy uznać za niezasadny. W sytuacji, gdy wariant 1A jest akceptowalny pod względem środowiskowym, nie ma podstaw do obligowania przez organ inwestora do przedłożenia innego wariantu alternatywnego preferowanego do realizacji.

Poza tym, że [...] S.A. wzięło pod uwagę zastrzeżenia i obawy sadowników dotyczące prowadzenia przez nich produkcji pod przewodami linii oraz swobodnego poruszania się sprzętu służącego do oprysków w sadach, jak również prowadzenia prac związanych ze zbiorem owoców, czego efektem było rozlokowanie słupów na terenie sadów w pobliżu wewnętrznych dróg lokalnych i istniejących, zwiększenie rozpiętości przęseł nad sadami do max. 450 m (zmniejszenie zagęszczenia lokalizacji i przez to ilości słupów na odcinkach przebiegających nas sadami), czy zwiększenie wysokości zawieszenia przewodów (poprzez zastosowanie słupów o podwyższonej konstrukcji). Uwzględniając postulaty sadowników, inwestor zastosował także technologię zawieszenia przewodów bez konieczności wycinki sadów na odcinku pomiędzy słupami (zastosowanie linki wstępnej rozciąganej nad sadami od słupa do słupa za pomocą zdalnie sterowanego drona lub śmigłowca), ograniczając jednocześnie niezbędną wycinkę w sadach do posadowienia słupów, zawieszenia przewodów oraz wykonania dróg dojazdowych do słupów. Fakt zastosowania powyższych środków minimalizujących oraz brak wycinki sadów pod przewodami linii (między słupami) świadczy o kompromisowym podejściu [...] S.A. oraz nie potwierdza, by wyłączenie z produkcji części sadów było oddziaływaniem istotnym.

Ad 16) Skarżący kwestionowali w skardze prawidłowość sporządzonego w sprawie raportu, wskazując na jego nieaktualność oraz wadliwość oceny wpływu inwestycji na środowisko. W ocenie Sądu powyższe zarzuty są niezasadne. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma charakter dokumentu prywatnego inwestora będącego dowodem w postępowaniu administracyjnym. W sytuacji podniesienia zastrzeżeń, ustalenia raportu winny być przez organ rozpatrzone ze szczególną wnikliwością i starannością. Organ powinien poddać badaniu ten dokument przez nie tylko odnośnie kompletności raportu - spełnienia wymogu podania wszystkich danych wymaganych normą art. 66 ustawy OOS, lecz winien dokonać kontroli raportu także pod kątem prawidłowości zawartych w nim informacji. Podjęcie decyzji na podstawie nieprawidłowo sporządzonego raportu prowadzić będzie bowiem do wydania decyzji, w której ocena wpływu przedsięwzięcia na środowisko nie będzie odpowiadać jego prawdziwemu odziaływaniu na środowisko.

W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie występuje.

Organy – w niniejszej sprawie - analizując materiał dowody uwzględniły rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem jego skali i wielkości zajmowanego terenu, usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska oraz rodzaj i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do wymienionych uwarunkowań. Z przedłożonej do sprawy dokumentacji wynika, że zarówno na etapie realizacji przedsięwzięcia, jak i na etapie jego eksploatacji nie prognozuje się przekroczenia odpowiednich standardów na obszarze inwestycji i poza jej granicami (mając na uwadze wprowadzone w tym zakresie zabezpieczenia).

Organ swoje stanowisko oparł między innymi na wyjaśnieniach inwestora zawartych w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. do RDOŚ w B. (zał. nr 2), w których wskazał, że mapy stanowiące załączniki do raportu pochodzą z Ośrodków Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej (powiatowych i wojewódzkich), więc aktualność zawartych w nich danych odpowiadają opracowujące je organy. Z tego pisma także wynika, że raport przedstawia wyniki badań środowiskowych z lat 2013 i 2015. Mapy przedstawiają dużą ilość szczegółowych danych przyrodniczych, które nie dałyby się zaprezentować, nie będąc w terenie.

Poza tym zasadnie wskazał GDOŚ, że nie znajduje przesłanek do przyjęcia, że aktualność przedłożonych przez [...] S.A. materiałów kartograficznych miała wpływ na wynik postępowania. Aktualność przedstawienia sposobu zagospodarowania terenu w pobliżu linii nie ma większego znaczenia. Wejście na tereny działek oraz dojazd do słupów będzie zapewniony na podstawie umów cywilno-prawnych zawartych z właścicielami, na podstawie przepisów specustawy. Poza tym strona nie wykazała, że ewentualna nieaktualność mapy miała by wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Ad 17) Bezzasadny jest zarzut braku samodzielnej analizy organów w zakresie możliwości realizacji przedsięwzięcia w dolinie N., zgodnie z przebiegiem inwestycji ustalonym w wojewódzkim planie zagospodarowania przestrzennego dla Województwa [...] oraz w koncepcji przestrzennego zagospodarowaniu kraju ustanowionej przez Radę Ministrów uchwałą Nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika bowiem, że organ I instancji, odnosząc się do postulatu mieszkańców miejscowości W., wypowiedział się na temat takiego wariantu lokalizacyjnego, stwierdzając możliwość znacząco negatywnego oddziaływania na ww. obszary Natura 2000, w szczególności gatunki ptaków będące przedmiotami ochrony ostoi [...] i [...]. GDOŚ wyjaśnił też, że propozycja przeprowadzenia trasy linii doliną N. - oznaczałaby lokalizację inwestycji na obszarze, który na praktycznie całym odcinku doliny rzeki pomiędzy P. i B. objęty jest obszarami Natura 2000: [...] oraz [...] i [...]. Mając na uwadze stanowisko organów nie sposób zaprzeczyć, że taka ingerencja w tereny chronione przyrodniczo jest – jak to wskazał organ - irracjonalna. Wobec powyższego nie można przyjąć, że organ nie podjął analizy własnej w zakresie wskazanego wariantu.

Ad 18) W toku postępowania wskazywano na potrzebę powołania biegłego, który w szczególności zaopiniowałby przedstawiony przez inwestora raport oddziaływania inwestycji na środowisko. Należy wyjaśnić, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego materiału mógł dokonać oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko w zakresie emisji pól elektromagnetycznych i innego odziaływania towarzyszącemu inwestycji. Zarówno RDOŚ, jak i GDOŚ – co już wcześniej podnoszono - to organy wyspecjalizowane, orzekające w sprawie środowiskowych uwarunkowań i w ramach tego postępowania, potrafią na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, jak w tej sprawie, właściwie ocenić poszczególne jego elementy, w tym kluczowy dowód jakim jest raport odziaływania inwestycji na środowisko. Natomiast autorzy raportu, aby go sporządzić, muszą posiadać wiedzę specjalistyczną z dziedziny, z którą planowane przedsięwzięcie się wiąże i takie osoby, jak wynika z raportu, opracowały ten dowód.

Zaś sam raport w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia jest dowodem prywatnym, lecz o szczególnej mocy dowodowej. Jego szczególny charakter wynika przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia i analizy aspektów technologicznych, prawnych, organizacyjnych i logistycznych jego funkcjonowania w powiązaniu ze sobą. Natomiast, jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli w danej sprawie przedstawiony został raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, który w ocenie organu odpowiada przepisom prawa oraz jest spójny, logiczny i przekonujący, to nie jest koniecznym szczegółowa ocena wartości dowodowej tego raportu w sytuacji, gdy organ administracji publicznej dokonał oceny, iż jest on zupełny zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym. Organ nie jest zobowiązany do samodzielnego badania i ustalania parametrów w oparciu o wiedzę specjalistyczną, w sytuacji gdy dysponuje opinią, którą uznaje za wiarygodną i zupełną – (wyroki NSA z 28 lipca 2016 r., II OSK 2661/17, CBOSA oraz z 6 lutego 2013 r. II OSK 1862/11, LEX nr 1358431). W tej sprawie na etapie postępowania administracyjnego prawidłowo przyjęto, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest zupełny, zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, stąd też słusznie uznano, iż nie ma potrzeby powoływać biegłego.

Ad 19) Za niezasadny należy uznać zarzut nie odniesienia się do kwestii oddziaływania pola elektromagnetycznego na hodowle drobiu. Strony bowiem nie wykazały w jakiej odległości fermy takie się znajdują, co uniemożliwia odniesienia do kwestii oddziaływania na nie. Poza tym organ wskazał, że akta sprawy nie potwierdzają bliskiego sąsiedztwa projektowanej linii od ferm drobiu, natomiast budynki zlokalizowane na działce [...] w G., na których według strony internetowej googlemaps znajdować się mogą budynki gospodarcze będące fermą drobiu, znajdują się w znacznej odległości od osi linii (ok. 125 m), więc nie ma podstaw do przyjęcia, że planowana inwestycja będzie powodowała takie oddziaływania. Okoliczności tej strona skarżąca nie podważyła.

Ad 20) Wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie środowiskowych uprawniana dla przedsięwzięcia podlega szczególnym rygorom, wynikającym z przepisów ustawy OOS. Zgodnie z art. 79 ust. 1 tej ustawy przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W niniejszej sprawie wymogi te zostały zachowane. Stosownie bowiem do art. 33 ust. 1 ustawy OOS przed wydaniem decyzji wymagającej udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje o w przepisie tym wskazane, w tym m.in. o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, o wszczęciu postępowania, przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie, o organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień, o możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu, o możliwości składania uwag i wniosków, sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 30-dniowy termin ich składania, czy o organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków. Przy czym zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy OOS przez podanie informacji do publicznej wiadomości rozumie się udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, organu właściwego w sprawie, ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie, ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia, a w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu, a w przypadku gdy siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania - także przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania.

Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania strony zostały zawiadomione przez organ I instancji, poprzez publiczne obwieszczenie zawiadomień, m.in. o jego wszczęciu (20.06.2014 r.), wydaniu postanowienia określającego zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko (12.08.2014 r.), zawieszeniu postępowania do czasu przedłożenia raportu (29.08.2014 r.), podjęciu postępowania (26.08.2015 r.), przedłużeniach terminu załatwienia sprawy (29.07.2014 r., 29.09.2015 r., 20.10.2015 r., 31.12.2015 r., 01.03.2016 r., 01.06.2016 r.), możliwości wniesienia uwag i wniosków przed wydaniem decyzji (08.06.2016 r.), oraz o wydaniu zaskarżonej decyzji (29.07.2016 r.). Z uwagi na liczbę stron przekraczającą 20, w związku z treścią art. 74 ust. 3 ustawy OOŚ, upublicznianie powyższych zawiadomień zostało dokonane zgodnie z art. 49 kpa w urzędach: Gm. B., Gm. K., Miasta i Gm. M., Gm. S., Miasta i Gm. W., Gm. B., Gm. M., Miasta i Gm. N., Gm. S., Miasta W., Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w P. i Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B. Także zaskarżona decyzja była doręczana skarżącym poprzez publiczne obwieszczenie, zgodnie z art. 49 kpa. Zawiadomienia o jej wydaniu zostały upublicznione w ww. urzędach, a najpóźniejszym 14-dniowym terminem dokonania tej czynności był 05.08-18.08.2016 r. (RDOŚ P. oraz Urząd Gm. B. i sołectwa w tej gminie), co oznacza, że ostatnim dniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania był 01.09.2016 r. RDOŚ w B. zapewnił udział w postępowaniu także społeczeństwu, informując obwieszczeniem z dnia 18.02.2016 r. o możliwości zapoznania się z dokumentacją i zgłaszania uwag (w terminie 22.02-16.03.2016 r.).

Dodatkowo należy zauważyć, że RDOŚ dołożył wszelkich starań w celu ustalenia sposobu informowania zwyczajowo we wszystkich gminach, zwracając się do poszczególnych urzędów, zarówno o zawiadomienie stron w sposób zwyczajowo przyjęty, jak również informację zwrotną o przyjętym sposobie zawiadamiania. Jak wskazał organ odwoławczy, jedyną gminą, która poinformowała o zwyczajowym upublicznianiu zawiadomień na tablicach ogłoszeń w sołectwach, była gm. Białośliwie i w taki sposób odbywało się na jej obszarze doręczanie zastępcze stronom, na podstawie art. 49 kpa. Żadna z pozostałych gmin takiego sposobu nie wskazała. Skoro informacja z pozostałych gmin nie wskazywała na taki sposób publicznego ogłaszania jak w gm. B., bezpodstawne są zarzuty o pominięciu upubliczniania zawiadomień na tablicach ogłoszeń w sołectwach gmin: W., M., W., K., B., N., S., M., S. Organ I instancji nie miał także podstaw do przyjęcia innych założeń w tym zakresie, niż przedstawione przez urzędy gmin.

Poza tym nie można przyznać racji skarżącym w kwestionowanym zakresie, mając na uwadze treść wniesionych odwołań, jak również bardzo aktywny udział stron w postępowaniu, który skutkował uwzględnieniem uwag wniesionych w toku postępowania. Skarżący wobec tego – zdaniem Sądu - nie uprawdopodobnili, by sposób stosowania art. 49 kpa skutkował "pozbawieniem stron i społeczeństwa możliwości czynnego udziału w sprawie".

Odpowiadając zatem na zarzut braku zagwarantowania społeczeństwu możliwości wypowiadania się i decydowania w kwestiach dotyczących przebiegu linii oraz środowiska przyrodniczego, należy wskazać, że podczas postępowania RDOŚ przeprowadził prawidłowo udział społeczeństwa (w ramach którego umożliwione było m.in. składanie uwag i wniosków dotyczących raportu, z czego skarżący skorzystali), natomiast [...] S.A. w okresie poprzedzającym wszczęcie postępowania prowadziło także konsultacje społeczne z mieszkańcami.

Odnosząc się do ostatniego zarzutu skargi powołanego w protokole rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 16 stycznia 2019 r. dotyczącego naruszenia art. 8 Konwencji O Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., należy uznać go w realiach niniejszej sprawy za niezasadny.

Zgodnie z art. 8 tej Konwencji każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. (ust. 1). Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób (ust. 2).

Należy wskazać jednak – na co zwraca się uwagę w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - że aby sprawa mogła być rozważana w oparciu o art. 8, czynniki środowiskowe muszą bezpośrednio i poważnie wpływać na życie prywatne i rodzinne oraz dom. Innymi słowy, niekorzystne oddziaływanie musi osiągnąć pewien minimalny poziom. Ocena tego minimum zależy od wszystkich okoliczności sprawy, takich jak natężenie i długość trwania uciążliwości oraz jej fizyczne i psychiczne skutki, a także ogólny kontekst środowiskowy (sprawa Hatton i inni p. Wielkiej Brytanii, wyrok z 8 lipca 2003 r. (Wielka Izba), par. 96).

W ocenie Sądu materiał dowody zgromadzony w sprawie nie potwierdza ponadnormatywnego wpływu na środowisko. Strona skarżąca także nie wykazała, gdzie i w jakich sytuacjach normy określające dopuszczalne wskaźniki mogą być przekroczone, zarówno w zakresie pół elektromagnetycznych, jak i poziomu hałasu.

W niniejszej sprawie należy też zwrócić uwagę, że - jak wynika z informacji podanej przez inwestora - przedsięwzięcie objęte niniejszą decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach zostało zrealizowane. Okoliczność tę potwierdzili także skarżący na rozprawie zmieniając skargi w zakresie w jakim wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Oświadczyli do protokołu, że z uwagi na zakończenie budowy inwestycji wnoszą o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu z uwagi na ustalenie, że sporna inwestygacja została zrealizowana, zastosowanie w sprawie znajdą przepisy specustawy sieciowej.

Zgodnie z art. 27 ust. 2 specustawy sieciowej w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, sąd administracyjny po upływie 14 dni od dnia rozpoczęcia budowy nie uchyla tej decyzji, lecz stwierdza, że decyzja ta narusza prawo z przyczyn wymienionych w art. 145 lub art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Poza tym w ust. 5. Tego artykułu wskazano, że przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do decyzji o pozwoleniu na budowę dla strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej.

Mając zatem na uwadze treść powyższych przepisów Sąd z uwagi na naruszenie prawa materialnego – art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy OOS, które miało wpływ na wynik sprawy, nie mógł uchylić zaskarżonej decyzji a jedynie mógł stwierdzić, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy OOS w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1802 ze zm.). Na koszty te składają się wpisy od skarg (200 zł) oraz wynagrodzenie adwokatów (480 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł).