Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 614/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 czerwca 2014r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

I SA/Bd 614/14

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]. M.R. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej w skrócie ZUS) o umorzenie zadłużenia

z tytułu składek argumentując wniosek ważnym interesem podatnika. W uzupełnieniu pismem z [...]. skarżący wskazał, że ww. wniosek dotyczy ustawy abolicyjnej oraz należności, które nie podlegają umorzeniu.

Decyzją z dnia [...]. ZUS odmówił umorzenia składek na: Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy jak również odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia obejmujących okres od 1/2002- 10/2013 w łącznej kwocie [...] zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia

13 października 1998r. o ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) – dalej jako: "u.s.u.s." należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Organ podał, że strona nie kwestionuje okresu ani kwoty należności składkowych, powstałych w związku z prowadzoną od lat działalnością w zakresie naprawy oraz sprzedaży zegarów, zegarków oraz biżuterii.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie stwierdzono,

aby występowała przesłanka całkowitej nieściągalności, określona art. 28 ust. 3 w/w ustawy, gdyż aktualnie wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Organ podał, że lokal mieszkalny będący własnością skarżącego i jego żony, znajdujący się w B. przy ul. B. [...] - o pow. 64 m2, został zabezpieczony hipoteką na rzecz ZUS – u.

Ponadto na podstawie art. 28 ust. 3a w/w ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zgodnie

z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141 poz. 1365) dalej jako: "rozporządzenie MGPiPS", wydanym na podstawie art. 28 cytowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociąga to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczaj zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Decyzją z dnia {...}. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek, odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia, z uwagi na niespełnienie przesłanek wynikających z § 3 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zdaniem organu podstawą do wydania decyzji o odmowie umorzenia należności były bieżące ustalenia dotyczące sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej zobowiązanego. Z przedłożonych w trakcie postępowania dokumentów wynikało, że w ostatnich trzech latach kalendarzowych, w praktyce poza 2011r. Pan M.R. nie uzyskał dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej (w 2011r. dochód wyniósł ok. 1060,44 zł), a po dziesięciu miesiącach 2013r. strata z działalności gospodarczej wyniosła 3.554,21 zł. Żona, z którą od [...]. skarżący posiada rozdzielność majątkową, także nie uzyskuje dochodów. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej z dnia [...]. wynika, że na utrzymaniu skarżącego pozostaje również syn, a skarżący ponosi m.in. koszty utrzymania mieszkania oraz inne opłaty w łącznej kwocie miesięcznej 900,00 zł.

Ponadto koszty leczenia wynoszą miesięcznie ok. 150,00 - 200,00 zł, podobne kwoty przeznaczone są na zakup żywności. Organ podniósł, że w trakcie postępowania nie zostały przedłożone żadne dowody potwierdzające wysokość opłat za czynsz czy inne opłaty eksploatacyjne, a ze złożonego oświadczenia nie wynikało, aby wnioskodawca posiadał zadłużenie z tytułu tych należności. Skarżący stwierdził, iż posiada zobowiązania kredytowe, jednak nie ujawnił wierzycieli oraz wysokości kredytów.

Organ podał, że ze złożonego oświadczenia wynikało, że zobowiązania kredytowe nie są regulowane i objęte są postępowaniem egzekucyjnym, przy czym nie został ujawniony organ prowadzący postępowanie egzekucyjne. Organ wskazał, że mieszkanie skarżącego i jego żony jest obciążone hipoteką na rzecz ZUS – u. Organ podał również, że skarżący ma problemy zdrowotne, potwierdzone obszerną dokumentacją lekarską.

Organ wskazał, że po wnikliwym przeanalizowaniu sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej zobowiązanego nie stwierdzono ustawowych przesłanek przemawiających jednoznacznie za koniecznością umorzenia należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż umorzenie zadłużenia - co do zasady - ma charakter wyjątkowy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należność jedynie wówczas, gdy wyczerpane zostaną inne sposoby odzyskania należności - a więc, gdy stwierdzony zostanie brak możliwości ściągnięcia należności w dłuższym okresie czasu w drodze egzekucji lub spłaty zadłużenia w ramach ulgi, jaką jest układ ratalny. Zarówno ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych jak i przytoczone wyżej rozporządzenie nie zawierają nakazu umarzania należności, gdyż Ustawodawca w każdym z przepisów zawarł zapis: "Zakład może...".

Ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek

z uwagi na ważny interes zobowiązanego do ich opłacania jedynie w wyjątkowej sytuacji, w szczególności w przypadku ubóstwa osoby zobowiązanej do uregulowania należności, której sytuacja majątkowa i konieczność jednoczesnej spłaty zadłużenia zagraża dalszej egzystencji. Powołując się na przeprowadzoną analizę wskazano, iż zobowiązany posiada majątek, którego wartość przekracza kwotę zobowiązania wobec Zakładu, tj. mieszkanie we współwłasności z żoną zabezpieczone przez Zakład hipoteką.

Podniesiono także, iż zobowiązany nie powołał się na brak kwalifikacji czy problemy zdrowotne żony, będącej w wieku 50 lat, które byłyby przeszkodą

w podjęciu przez nią zatrudnienia. Na analogiczną okoliczność wskazano w decyzji w odniesieniu do pełnoletniego syna będącego na utrzymaniu rodziców.

Zakład zwrócił uwagę na fakt, iż pomimo, że jedyne wskazane źródło dochodu rodziny, tj. działalność gospodarcza, która w praktyce na przestrzeni wielu lat przynosi straty, zobowiązany nie posiada żadnego zadłużenia z tytułu opłat czynszowych i innych opłat eksploatacyjnych, a jednocześnie jest w stanie utrzymać niepracującą żonę i syna.

W tej sytuacji Zakład uznał, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, iż zobowiązany na utrzymanie swoje i rodziny pozyskuje środki, których wysokości

i źródeł nie ujawnił w trakcie postępowania.

Odnosząc się do problemów zdrowotnych zobowiązanego organ stwierdził, że znajdują one potwierdzenie w dokumentacji lekarskiej, jednak problemy te występują od wielu lat i ten stan nie ma wpływu na prowadzenie działalności gospodarczej.

Zobowiązany, w dniu [...]. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając, iż nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji z dnia [...] W przedmiotowym wniosku zobowiązany wskazał, iż: "w tej chwili stan zdrowia uniemożliwia mu pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia. Poinformował, iż "umorzenie ciążących na mnie zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umożliwi mi dalsze prowadzenie działalności gospodarczej wraz z regularnym opłacaniem bieżących należnych składek oraz osiągnięcie dochodu umożliwiającego mi oraz rodzinie funkcjonowanie bez pomocy Państwa".

Zobowiązany ponownie nadmienił, że zobowiązania są wynikiem niewiedzy

i braku znajomości przepisów, że nigdy nie działał na szkodę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Organ uznał, że okoliczności powyższe nie miały wpływu na zmianę podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu ustalenia faktyczne w sprawie, dotyczące

w szczególności stanu majątkowego ubezpieczonego zaprzeczają istnieniu stanu "ważnego interesu" osoby zobowiązanej do opłacenia składek, w rozumieniu art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek - rozumianego jako niemożność opłacenia należności z tytułu składek, w tym w ramach układu ratalnego w dogodnych dostosowanych do możliwości płatniczych.

Organ uznał, że skoro zobowiązany jest współwłaścicielem mieszkania o wartości przekraczającej kwotę zadłużenia wobec ZUS – u i nadal prowadzi działalność gospodarczą, oraz w sytuacji, gdy córka ponosi koszty utrzymania mieszkania rodziców – to pozostali członkowie rodziny żona (rozdzielność od [...].) jak i niepracujący syn mogliby poczynić starania o poprawę sytuacji bytowej rodziny.

Organ podniósł, że skarżący w trakcie postępowania nie przedłożył żadnego dowodu na okoliczność istnienia złej sytuacji materialnej np. decyzji o uzyskiwanych zasiłkach z pomocy społecznej, o przyznanych dodatkach mieszkaniowych. Organ podał, że skarżący w dniu [...]. oświadczył, iż nie korzysta

z pomocy MOPS czy innych instytucji państwowych. Organ podał, że strona jest osobą częściowo niezdolną do pracy. W konkluzji zdaniem organu nie można uznać sytuacji skarżącego, jako szczególnie drastycznej, wyjątkowej a tym bardziej zagrażającej egzystencji.

Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...]. wydaną na podstawie art. 83 ust.4 ustawy 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 267) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

W dniu [...] zobowiązany złożył skargę do tut. Sądu na powyższą decyzję, zarzucając nieuwzględnienie jego bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. W szczególności skarżący zarzucił brak ustosunkowania się w decyzji do dokumentów złożonych przez stronę w dniu [...]., jak również do dowodów podniesionych we wniosku z dnia [...]. w zakresie zwolnienia strony z kosztów procesu w sprawie o sygn. akt [...], gdzie jako strona występował Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, uznając wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Organ wskazał, że w związku z wnioskiem strony

z [...]. o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie umorzenia należności, wszczęto stosowne postępowanie, o czym poinformowano skarżącego pismem z dnia [...]., zawiadamiając jednocześnie, że zgodnie

z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego strona postępowania ma prawo brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, także wglądu w akta sprawy, na każdym etapie toczącego się postępowania.

Natomiast pismem z dnia [...]. Zakład poinformował skarżącego o zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie i o przysługujących w związku

z tym uprawnieniach do wypowiadania się, co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. W przedmiotowym piśmie pouczono także stronę, iż w przypadku nie skorzystania z przysługującego prawa, decyzja zostanie podjęta w oparciu o zebrany materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Zatem w opinii organu, złożenie przez stronę dokumentów w dniu [...]. nastąpiło z przekroczeniem w/wskazanego terminu.

Także zarzut nie ustosunkowania się do kwestii zwolnienia zobowiązanego przez Sąd z obowiązku uiszczenia kosztów postępowania organ uznał za nieuzasadniony gdyż ocena sytuacji rodzinnej, majątkowej i wysokości dochodów dokonana przez sąd karny w aspekcie uciążliwości uiszczenia kosztów sądowych nie jest prawnie wiążąca dla Zakładu, ponadto dokonana została na dzień orzekania tj. w dniu [...]. Organ wskazał, że Zakład dokonał ustaleń sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego na wniosek z dnia [...]., decyzją z dnia [...]. oraz z dnia [...]

Organ przyznał, że trudna sytuacja finansowa płatnika składek, której nie neguje, nie może być powodem automatycznego umarzania należności, bowiem płatnicy składek są zobowiązani do ponoszenia ciężaru finansowania swojej działalności w tym do terminowego opłacania składek na ubezpieczenie.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy systemowej, ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie, Zakład może na wniosek dłużnika rozłożyć zaległość na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika i stan finansów ubezpieczeń społecznych. Na potwierdzenie ww. stanowiska organ przywołał wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, z dnia 24 listopada 2014r. w sprawie o sygn. akt IIIAUa 1381/04, w którym sąd stwierdził w uzasadnieniu:

"że umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązywanie się z zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych".

Nadto organ przywołał wyrok NSA, potwierdzający przekazanie organowi przez Ustawodawcę swobody w podejmowaniu decyzji uznaniowych (wyrok NSA z 4 lutego 2099 r. w sprawie II GSK 703/08 z tezą, którą organ zacytował: "nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, czy trudna sytuacja majątkowa, organ może odmówić ich umorzenia".

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) dalej jako: "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...]. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Pod tym pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.) w łącznej kwocie 49.939,65 zł.

Podstawą materialnoprawną ww. decyzji jest przepis art. 28 ust. 1 cyt. ustawy

z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W świetle regulacji ww. ustawy nie budzi wątpliwości, iż decyzja ZUS-u

o umorzeniu należności z tytułu składek z woli Ustawodawcy jest decyzją uznaniową. Zdaniem Sądu, nie oznacza to jednak pozostawienia Zakładowi pełnej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej tj. posiadanej przez organ swobody wyboru rodzaju rozstrzygnięcia, wyznaczone są bowiem ściśle przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2007r. w sprawie o sygn. akt II GSK 345/06 granice uznania administracyjnego wyznaczają przesłanki sformułowane w art. 28 usus i § 3 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć zarzutu dowolności decyzji, organ musi wyjaśnić przyczyny z powodu których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia. Wyjaśnienie to musi przy tym nastąpić z uwzględnieniem zarówno ważnego interesu zobowiązanego, jak i stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s. określone zostały granice przedmiotowe możliwego umorzenia ( umorzenie składek, odsetek - w całości lub części). Zgodnie z tym przepisem należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Natomiast w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. sprecyzowana została zasadnicza przesłanka umożliwiająca umorzenie - nieściągalność należności. Ustawodawca użył dla jej określenia sformułowania "całkowita nieściągalność" i wyczerpująco wskazał w jakich przypadkach ona występuje ( art. 28 ust. 3 pkt 1-6), a mianowicie zachodzi ona gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Nie ulega wątpliwości, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi żaden z powyższych przypadków uzasadniających uznanie, iż mamy do czynienia z całkowitą nieściągalnością.

Skarżący, jak wynika z akt sprawy, do niedawna prowadził samodzielnie działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży zegarków i naprawy biżuterii. Jak oświadczył na rozprawie jest aktualnie po ciężkiej operacji jelita, wykryto u niego raka złośliwego i chorobę Parkinsona, objawiającą się ustawicznym drżeniem prawej dłoni. Taki stan zdrowia zupełnie uniemożliwia mu pracę w wykonywanym zawodzie. Podał, że nosi się z zamiarem likwidacji działalności, ale koszty z tym związane powodują, że nie jest nawet w stanie przeprowadzić tego procesu.

Podniósł, że podtrzymuje swoją skargę i zarzuty w niej zawarte, a zwłaszcza, to, że organ nie odniósł się w decyzji do przedstawionych w dniu 25 marca 2014r. dokumentów, w tym epikryzy ze szpitala oraz do faktu zwolnienia go z kosztów postępowania przez sąd powszechny.

Zdaniem organu przyczyną odmowy rozpatrzenia załączonych dokumentów był fakt, że skarżący dostarczył je po upływie 7 dni od daty zawiadomienia o prawie do zapoznania się z materiałem dowodowym i do składania wniosków. Zdaniem organu to uchybienie spowodowało prawidłową reakcję ze strony ZUS.

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, gdyż narzucony przez organ

7 - dniowy termin jest terminem czysto instrukcyjnym, a nie terminem zawitym. Skarżący w tym czasie, gdy mijał wskazany przez organ termin, przebywał

w szpitalu i w dniu [...]. upoważnił swą małżonkę do składania pism

w swoim imieniu do ZUS. Dokumenty te zostały złożone, jak wynika z prezentaty

w dniu [...]., a więc przed wydaniem decyzji, co oznacza, że winny zostać również uwzględnione przez organ w wydanej decyzji.

Zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie dowody i dokumenty złożone przed wydaniem decyzji i dokonać oceny, czy w sprawie zachodzi w tej sytuacji ważny interes podatnika, jak również ocenić czy sytuacja materialna strony pozwala na zaspokojenie zobowiązań wobec ZUS.

Jak wynika z akt sprawy skarżący jest nieuleczalnie chory (rak złośliwy i choroba Parkinsona), a zatem twierdzenia organu o długotrwałości choroby

i o częściowej niezdolności do pracy są nieadekwatne do obecnej sytuacji strony.

W opinii Sądu sytuacja ta jest zdarzeniem nadzwyczajnym i niespodziewanym i niezależnym od strony , a zatem organ winien ocenić , czy wskazane okoliczności na dzień wydania decyzji - wypełniają przesłanki z art. 3 a pkt 1-3 cyt. rozporządzenia MGPiPS.

Ponadto co nie uszło uwadze Sądu zaległość ta jest zabezpieczona poprzez ustanowienie hipoteki na rzecz ZUS – u i nie ma zastosowania upływ przedawnienia, co oznacza, że interesy ZUS – u są chronione. Zabezpieczenie hipoteką również oznacza, że nie zachodzi całkowita nieściągalność.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziana zaś została dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek, ale dotyczy ona jednakże już tylko ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach mimo braku całkowitej nieściągalności w sytuacjach określonych w powołanym rozporządzeniu MGPiPS. Z art. 28 ust. 3b u.s.u.s dodatkowo wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wskazane zasady, wynikające z art. 28 ust. 3a ustawy cyt. ustawy u.s.u.s. i rozporządzenia MGPiPS dotyczą skarżącego jako osoby zobowiązanej z racji prowadzenia działalności gospodarczej do opłacania składek na własne ubezpieczenie.

Stosownie do § 3 rozporządzenia MGPiPS, Zakład może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Prawodawca wymienia przy tym przykładowo sytuacje, które mogą uzasadniać umorzenie należności tej grupy płatników. Wśród nich jest:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując powołane wyżej przesłanki umorzenia w sprawie, niewątpliwie nie została spełniona przesłanka określona powyżej w pkt 2 (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MGPiPS). Sam bowiem skarżący w ogóle nie powoływał się na te okoliczności. Rozważenia wymaga zatem, czy zostały spełnione pozostałe wskazane powyżej przesłanki umorzenia ( § 3 ust.1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MGPiPS). Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 kwietnia 2009r. w sprawie o sygn. akt II GSK 884/08 prawidłowa wykładnia art. 28 ust. 3a usus i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS prowadzi do wniosku, że wynikająca z tych przepisów podstawa umarzania należności ZUS winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają organ o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów.

Trzeba przyznać, że ww. uregulowania nie mogą być formą premiowania osób, które posiadając zobowiązania finansowe, prezentują postawę pasywną w zakresie dążenia do ich realizacji. Sąd nie ma zamiaru zastępować organ w podejmowaniu decyzji, gdyż leży to wyłącznie w kompetencji organu. Celem postępowania sądowego jest ocena czy organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, czy wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy.

Zdaniem Sądu błędnie oceniono, że dokumenty (w tym epikryza ze szpitala), przekazane w dniu [...]r. (tj. przed wydaniem decyzji odmownej) nie powinny być wzięte pod uwagę z powodu przekroczenia terminu instrukcyjnego przez stronę, na ich dostarczenie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ jest zobowiązany do zastosowania się do wskazówek Sądu zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §t 1 lit.c) cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę uwzględnił. O wykonalności decyzji orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy.