Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 120/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145a par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 11
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2009 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., działając w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. Nr 122 poz. 851), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u D.S. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej , wymienionej pod poz. 6 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115).

W motywach tego rozstrzygnięcia organ ustalił, że D.S. w latach od 1983 do 1989 i od 1990 do nadal był zatrudniony w A SA Oddział KWK B na stanowisku młodszego górnika i górnika pod ziemią, gdzie był narażony na działanie pyłu węgla kamiennego. Natomiast w wyniku przeprowadzonych badań w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. lekarze tych placówek wykluczyli zawodową etiologię rozpoznanej u tego pracownika astmy oskrzelowej z uwagi na brak udokumentowanego narażenia zawodowego na czynniki o potencjalnym działaniu alergizującym na drogi oddechowe. Zdaniem lekarzy Instytutu choroba ma podłoże infekcyjne co potwierdza wywiad chorobowy, dostępna dokumentacja medyczna oraz silnie dodatni odczyn na poliwakcynę. W tej sytuacji organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W odwołaniu od tej decyzji D.S. podniósł, że rozpoznana u niego astma oskrzelowa jest następstwem przewlekłych i nawracających zapaleń oskrzeli, które były spowodowane pracą wykonywaną pod ziemią w kopalni w mikroklimacie i przeciągach. To praca w takich warunkach, zdaniem odwołującego, przyczyniła się do powstania u niego nieuleczalnej choroby, jaką jest astma oskrzelowa.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia jako choroby wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Następnie stwierdził, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że D.S. w latach 1983-2008 pracował w KWK B jako młodszy górnik i górnik pod ziemią, gdzie był eksponowany na pył kamienno węglowy zawierający wolną krystaliczną krzemionkę. Organ uznał, że ww. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego. Dalej wskazał, że D.S. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...]) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...]). Lekarze obu tych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali jednak u badanego choroby zawodowej – astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Podkreślił, że z orzeczenia Instytutu wynika, że na podstawie obserwacji klinicznej oraz przeprowadzonej diagnostyki alergologicznej, która wykazała w testach skórnych silnie dodatni odczyn jedynie na poliwakcynę oraz ujemne wyniki testów z pospolitymi alergenami wziewnymi, a także ze względu na brak udokumentowanego narażenia zawodowego na czynniki o potencjalnym działaniu alergizującym na drogi oddechowe, lekarze nie znaleźli podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii astmy. Natomiast zdaniem orzeczników choroba ma bez wątpienia podłoże infekcyjne, co potwierdza wywiad chorobowy częstych infekcji oskrzeli, dostępna dokumentacja medyczna oraz silnie dodatni odczyn na antygeny bakteryjne. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że nie ma podstaw by orzeczenia lekarskie wydane przez kompetentne placówki służby zdrowia kwestionować. W tej sytuacji, wobec braku rozpoznania astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego, organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze na powyższą decyzję D.S. wniósł o rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia u niego astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego. Podniósł, że w kopalni przepracował 25 lat jako górnik. Od [...] zaczął chorować na zapalenie oskrzeli, co potwierdza kartoteka lekarska Przychodni Zakładowej w R. W tym czasie warunki pracy nie uległy zmianie, natomiast u niego pojawiły się [...], [...] oraz [...], co spowodowało, że w [...] został skierowany do Poradni Chorób Płuc, gdzie rozpoznano astmę oskrzelową. Zdaniem skarżącego schorzenie to jest następstwem przewlekłych i nawracających zapaleń oskrzeli, które były spowodowane pracą wykonywaną pod ziemią w kopalni w mikroklimacie i przeciągach. Jest więc przekonany, że praca w takich warunkach przyczyniła się do powstania u niego astmy oskrzelowej. Ponadto wskazał, że od czasu przejścia na emeryturę nie choruje na zapalenie oskrzeli, co potwierdza dokumentacja lekarska.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów administracyjnych polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 P.p.s.a.).

Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Skarga zasługuje na uwzględnienie choć zasadniczo z innych przyczyn niż w niej podniesione, a które Sąd zgodnie z powołanym wyżej art. 134 § 1 P.p.s.a. wziął pod uwagę z urzędu.

Przeprowadzając ocenę legalności decyzji administracyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadniczo bierze pod rozwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydawania. W pewnych jednak sytuacjach nie może przejść do porządku nad okolicznościami zaszłymi po tej dacie. Są nimi między innymi zmiany prawne, które Sąd obowiązany jest uwzględniać z urzędu zwłaszcza, gdy mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Trzeba bowiem stwierdzić, że w zakresie rozpoznanej sprawy organy zastosowały rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115), dalej jako rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych.

Tymczasem wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (w zakresie w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia), jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału w sprawie o sygn. akt P 23/07 został ogłoszony w dniu 2 lipca 2008 r. i z tym dniem wszedł on w życie. Od dnia 2 lipca 2008 r. rozpoczął zatem bieg dwunastomiesięczny termin, po upływie którego utraci moc art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. Utrata mocy obowiązującej wymienionych przepisów nastąpiła zatem w dniu 3 lipca 2009 r. Z tą też chwilą, w opinii Sądu, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie.

Powyższe znajduje uzasadnienia w treści art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który statuuje zasadę wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć, jakie zapadły na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Oznacza to, że w nowym stanie prawnym ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe konstytucyjne prawo uprawnionego. Zgodnie zatem z treścią art. 145a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisów, które stanowiły podstawę prawną decyzji administracyjnych, w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinno zatem przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej.

W tej sytuacji sprawa wymaga ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia w oparciu o nowy stan prawny, ukształtowany w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a zatem w oparciu o znowelizowane przepisy Kodeksu pracy, wprowadzone ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 99, poz. 825), oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Natomiast jak stanowi § 11 tegoż rozporządzenia dotychczasowe czynności organu pozostają skuteczne, dlatego Sąd uznał za konieczne zwrócić uwagę, iż organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Postępowanie w sprawie dotyczyło choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. Przyjdzie zatem jednocześnie zauważyć, że pod poz. 6 załącznika do ww. rozporządzenia została określona tożsama w stosunku do rozpoznawanej choroba zawodowa. U skarżącego rozpoznano astmę oskrzelową natomiast odmowę uznania tego schorzenia za chorobę zawodową uzasadniono brakiem potencjalnego narażenia na czynniki o działaniu alergizującym na drogi oddechowe. Tymczasem ani w dotychczasowym, ani w nowym stanie prawnym nie zawarto (poza okresem wystąpienia objawów tej choroby) żadnych dodatkowych określeń co do tego schorzenia, a więc, że schorzenie to jest wywołane czynnikami alergizującymi. Wprawdzie Instytut wskazał, że choroba ta ma podłoże infekcyjne (częste zapalenia oskrzeli), to jednak nie zwalniało organu odwoławczego od wyjaśnienia kwestii etiologii schorzenia zważywszy, że skarżący w toku postępowania odwoławczego podnosił okoliczność, iż częste infekcje, na które zapadał, były następstwem pracy na dole w kopalni, w mikroklimacie zmiennym oraz, jak wykazało dochodzenie epidemiologiczne, w narażeniu na pyły węglowe o stężeniu ponadnormatywnym. Tym samym zachodziła konieczność wyjaśnienia, w sposób nie budzący wątpliwości, czy inne czynniki, poza alergizującymi, występujące w środowisku pracy skarżącego mogły wywołać rozpoznaną u niego astmę oskrzelową, co wymagało uzupełnienia postępowania dowodowego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 152 P.p.s.a.