Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1488/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 10 ust. 1,  par. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... kwietnia 2010 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE; skargę oddala.


UZASADNIENIE

A. K. złożył w dniu ... marca 2005 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z/s w P., wniosek o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, tj. o przyznanie płatności na budowę płyty gnojowej o powierzchni ...m2 oraz budowę zbiornika na gnojówkę o pojemności ... m3 . oraz przygotowanie ścian i podłóg na ... stanowiskach krów mlecznych w pomieszczeniach do doju oraz w pomieszczeniach do przechowywania mleka, a także wyposażenie pomieszczeń do przechowywania mleka w umywalkę z podgrzewaczem do wody oraz wyposażenie gospodarstwa w dojarkę oraz schładzalnik do mleka o pojemności ... litrów.

Decyzją z dnia ... lipca 2006 r. o numerze ... Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE, płatną w dwóch równych ratach, w kwocie ... zł. Pierwsza rata płatności w wysokości zł została przekazana na rachunek bankowy strony wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Do decyzji załączona została informacja zawierająca pouczenia, że wypłata drugiej raty jest uzależniona od zrealizowania w terminie przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnięcie wielkości ekonomicznej gospodarstwa rolnego wynoszącej co najmniej 4 EJW(ESU) w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 07.06.1985r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE L 220 z 17.08. 1985r. z późn. zm.) oraz złożenia Kierownikowi BP ARiMR, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynie termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenia o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia, i o tym, ze wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU). Była także w tym piśmie informacja, w jakich sytuacjach może nastąpić konieczność zwrotu pierwszej raty płatności.

W dniu ... listopada 2007r. A. K. złożył oświadczenie, że płytę obornikową i zbiornik na gnojówkę wykona w dwóch częściach.

W dniu ... grudnia 2007r Wnioskujący złożył Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie, co najmniej 4 EJ W.

W gospodarstwie zainteresowanego w dniu ... stycznia 2008r. została przeprowadzona wizytacja, przez upoważnionych pracowników BP ARiMR, która wykazała, że wybudowano płytę gnojową o powierzchni zgodnej z Planem dostosowania oraz wyposażono gospodarstwo w dwa zbiorniki na gnojówkę o łącznej pojemności ... m kw. , zgodnej z Planem dostosowania.

Nie zrealizowano przedsięwzięć, na które została przyznana pomoc finansowa w zakresie schematu mlecznego, gdyż stwierdzono:

- brak urządzeń w postaci schładzalnika na mleko, dojarki i umywalki z podgrzewaczem do wody,

- nieprzystosowanie pomieszczeń do wykonywania udoju lub przechowywania mleka poprzez pokrycie ścian i podłóg powłoką łatwozmywalną.

Wobec powyższego zostało wysłane w dniu ... lutego 2008r do Wnioskującego zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu A. K. pomocy finansowej na dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE.

W odpowiedzi na powyższe, w dniu ... lutego 2008r Wnioskodawca , jako powód niezrealizowania schematu mlecznego, wskazał swoje kłopoty zdrowotne i częściową utratę zdolności do pracy oraz trudna sytuację zdrowotną żony, powołując się na przepis § 10 ust.2 pkt 1a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 17, póz. 142, z późn. zm.).

Wskazał ponadto, ze jego zdaniem, treść § 6 ust. 2 pkt 2 przewiduje 3 niezależne terminy do zrealizowania każdego z przedsięwzięć.

W dniu ... kwietnia 2008r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję Nr ... o uchyleniu w całości decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z dnia ... lipca 2006r.

W wyniku odwołania, decyzją z dnia ... sierpnia 2008r nr .. . Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w P., utrzymał w mocy decyzję z ...kwietnia 2008r.

W wyniku skargi wniesionej przez A. K. do WSA w Poznaniu, Sąd ten stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR (Sygn. akt III SA/Po 487/08).

W dniu ... października 2009r Dyrektor ... OR ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE przyznanych A. K. na mocy decyzji nr ...

Decyzją z dnia ... grudnia 2009r. nr ... Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w P. ustalił kwotę nienależnie pobranej przez M. K. płatności w wysokości ... zł.

W dniu ... stycznia 2010 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes ARiMR decyzją z ... kwietnia 2010 r., nr ... utrzymał w mocy decyzję z ...grudnia 2009 r.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności wskazał na treść art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98, poz. 634 z późn. zm.) zgodnie z którą, Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

- pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

- krajowych, przeznaczonych na:

- współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej.

- finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Następnie zaznaczono, że wypłacone A. K. środki z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 - 2 ww. ustawy.

Podkreślono, iż A. K. we wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej zobowiązał się do realizacji, w określonym terminie, przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Wyjaśniono, iż zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 17, póz. 142, z późn. zm.) płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego dalej "planem dostosowania", w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania ;

a) gospodarstwa rolnego do:

- wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, lub

- wymagań w zakresie minimalnych warunków utrzymywania kur nieśnych określonych w przepisach w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich, lub

b) gospodarstwa produkcyjnego, w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa.

Organ podkreślił, iż zainteresowany wnioskował o przyznanie pomocy na wyposażenie gospodarstwa w płytę gnojową o powierzchni ... m2 oraz zbiornika na gnojówkę o powierzchni ... m3 oraz przygotowanie ścian i podłóg na 5 stanowiskach krów mlecznych w pomieszczeniach do doju oraz w pomieszczeniach do przechowywania mleka a także wyposażenie pomieszczeń do przechowywania mleka w umywalkę z podgrzewaczem do wody oraz wyposażenie gospodarstwa w dojarkę oraz schładzalnik do mleka o pojemności ... litrów.

Następnie Prezes ARiMR wskazał, iż w dniu ... grudnia 2007 r. Producent rolny złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na minimalnym poziomie 4 EJW, jednakże przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego kontrola wykazała, iż A. K. nie zrealizował wszystkich przedsięwzięć zgodnie z planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, a mianowicie nie zostały wykonane inwestycje związane ze schematem mlecznym.

Wobec powyższego stwierdzono, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia było niezgodne ze stanem rzeczywistym, tj. fałszywe.

Co do podnoszonego przez Stronę argumentu, iż oświadczenie złożone przez nią w dniu ... grudnia 2007r dotyczyło jedynie pierwszego z przedsięwzięć – polegającego na dostosowaniu gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, organ stwierdził, że zgodnie z § 6 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia DSU termin realizacji przedsięwzięć polegających na dostosowaniu gospodarstwa produkcyjnego do minimalnych co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa , wynosił 12 miesięcy od dnia przyznania płatności, więc upłynął w dniu 24 lipca 2007r, co oznacza, że oświadczenie z dnia 27 grudnia 2007r powinno odnosić się także do schematu ,,mlecznego’’, a nie tylko ,,nawozowego’’.

Ponadto Prezes wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia DSU ,,pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit b".

Organ podkreślił, iż zgodnie z § 10 ust. 2 rozporz. DSU pierwsza rata płatności nie podlega zwrotowi, jeżeli realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania była niemożliwa ze względu na:

a) długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego lub

b) wystąpienie klęski żywiołowej, lub

c) zniszczenia budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, lub

d) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego.

O zaistnieniu wyżej wymienionych okoliczności producent rolny powinien złożyć oświadczenie w terminie 14 dni od dnia w którym okoliczności te ustąpiły oraz zrealizować przedsięwzięcie określone w planie dostosowania w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia.

Następnie wskazano, ze zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca dana kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z art. 73 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników . Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych.

Ponieważ do kwoty nienależnie pobranych płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa, zgodnie z jej przepisem art. 56 § 1 i § 3 stawka odsetek za zwłokę wynosi 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim. Od dnia 25 czerwca 2009r stawka odsetek za zwłokę ogłoszona w drodze obwieszczenia, przez MF w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ,,Monitor Polski’’ wynosiła 10 %.

Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, gdyż złożone w niniejszej sprawie oświadczenie jako niezgodne ze stanem rzeczywistym jest oświadczeniem fałszywym. Ponadto zostało złożone w wyniku poważnego zaniedbania jakim jest niezrealizowanie przedsięwzięcia określonego w planie.

.Zdaniem organu nie zachodzą przesłanki umożliwiające odstąpienie od ustalania nienależnie pobranej płatności.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie A. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, 7, 9, 11 k.p.a.

Rozwijając zarzut z pkt.1) Skarżący wskazał, na , jego zdaniem, błędny sposób wykładni i interpretacji rozporz. Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005r., Nr 17, poz. 142),dalej: ,,rozporządzenie".

Według Skarżącego rozporządzenie jasno i precyzyjnie formułuje trzy niezależne przedsięwzięcia mające na celu dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE. Powołuje się przy tym na znaczenie słowa ,,przedsięwzięcie", które definiuje się jako ,,konkretne działanie, określony i zindywidualizowany projekt’’

O powyższym świadczą także, zdaniem Strony, różne terminy realizacji, użyta przez ustawodawcę liczba mnoga ( § 3 pkt 3 rozporz.), użycie spójnika ,,lub" w § 3 rozporz.

Oznacza to, że fakt niezrealizowania przez producenta rolnego przedsięwzięcia w zakresie dostosowania gospodarstwa produkcyjnego, w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa, nie może mieć jakiegokolwiek wpływu na wypłatę drugiej raty płatności za przedsięwzięcie dotyczące dostosowania gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych, czy w zakresie minimalnych warunków utrzymania kur nieśnych.

Ponadto wskazano, że § 4 rozporz. różnicuje każde z wymienionych w § 3 przedsięwzięć w zależności od przyjętego w nim kryterium podziału.

Wskazał, że użycie w § 9 ust. 3 lit. 1 pkt a zd. pierwsze partykuły ,,tego’’, świadczy o tym, że przedsięwzięć jest kilka i mają one niezależny charakter.

Skarżący uważa, że decyzją Kierownika BP ARiMR została mu przyznana pomoc finansowa na realizację dwóch z trzech określonych w rozporządzeniu tj. 1. na dostosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych, a także 2. na dostosowanie gospodarstwa , w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa.

Tak więc jego zdaniem, pomoc została przyznana na dwa niezależne przedsięwzięcia, z których jedno zrealizował, a drugiego – z przyczyn obiektywnych – nie.

Także oświadczenie złożone przez niego w dniu ... grudnia 2007r dotyczyło tylko jednego przedsięwzięcia, to jest nawozowego.

Ponadto Skarżący podkreślił, iż wykazał należytą staranność oraz dbałość o swoje interesy i nie można mu przypisać zarzutu rażącego niedbalstwa oraz przedstawił obiektywne okoliczności egzoneracyjne zwalniające go z obowiązku zwrotu pobranych kwot. Otrzymane dofinansowanie zużył zgodnie z jego celem i przeznaczeniem i nie jest w tym zakresie bezpodstawnie wzbogacony.

Podnosząc zarzuty o charakterze procesowym, Skarżący zarzucił organowi naruszenie zasady praworządności poprzez to, ze podstawą dokonania interpretacji przepisów rozporządzenia było, jego zdaniem, pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... maja 2006r, które nie jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym określonym w art. 87 Konstytucji.

Nadto wskazał, iż na datę składania oświadczenia o ukończeniu prac i zrealizowaniu planu w zakresie przedsięwzięcia ,,nawozowego" nie było znowelizowanego § 6 rozporz. Rozporz. Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2008r (Dz.U. z 2008r., Nr 9 poz. 55) dodało w § 6 ust. 3 w brzmieniu: ,,Przedsięwzięcia, o których mowa w § 3 pkt 3 lit.a tiret pierwsze, niewykonane w terminie określonym w ust. 2 pkt 2 lit. a, realizuje się nie później niż do dnia 31 lipca 2008r".

Zdaniem Skarżącego, naruszenie przez organ w toku postępowania, zasady prawdy obiektywnej polegało na tym, że nie podjął wszystkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, co przejawiło się tym, ze mimo wskazania w piśmie z dnia ... lutego 2008r. ważnych okoliczności, nie zostało ono w sposób rzeczowy omówione w spornej decyzji.

Naruszenie zasady informacji przejawiało się, według Skarżącego, w tym, że nie został on poinformowany o możliwości rezygnacji z części przedsięwzięć, o czym dowiedział się dopiero z pisma Dyrektora Departamentu Działań Społecznych i Środowiskowych ARiMR z dnia ... kwietnia, które otrzymał na własną prośbę i na skutek własnej interwencji w Oddziale Regionalnym ARiMR w P..

Ponadto wskazał, że w okresie od sierpnia do grudnia 2007r. pracownicy Powiatowego Biura ARiMR w O. z/ s w P. wskazywali, że brak realizacji przedsięwzięcia mlecznego pozostaje bez wpływu na realizację przedsięwzięcia nawozowego.

Naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegało, zdaniem Skarżącego, na braku rzeczowego merytorycznego wyjaśnienia zasadności przesłanek podjętego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Ponadto wskazał, iż zasadnym jest przyjęcie takiej interpretacji rozporządzenia, która prowadzi do uznania, że plan określa jedno przedsięwzięcie polegające na realizowaniu określonych działań, niezależnie od tego ile działań zostało przewidzianych. W konsekwencji przedsięwzięciem jest dostosowanie gospodarstwa do standardów.

Podkreślił, że unitarna koncepcja przedsięwzięcia jest istotna z pkt. widzenia wymogu z 9 ust. 1 rozporz. wskazującego, ze płatność wypłaca się w dwóch ratach, co oznacza, ze wskazany przepis dotyczący realizacji płatności dla całego przedsięwzięcia określonego w planie nie pozwala na częściowe płatności do poszczególnych przedsięwzięć w rozumieniu Skarżącego. Jednocześnie złożenie oświadczenia skutkuje tym, ze w ciągu 60 dni od jego złożenia musi nastąpić wypłata drugiej raty płatności. Tym samym warunki materialne wynikające z planu dostosowania powinny być zrealizowane w dniu, w którym złożone jest oświadczenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 2169 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W przyjętym przez producenta rolnego planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE zobowiązał się on do budowy płyty gnojowej o powierzchni ... m2 oraz budowy zbiornika na gnojówkę o pojemności .. m3 . oraz przygotowanie ścian i podłóg na ... stanowiskach krów mlecznych w pomieszczeniach do doju oraz w pomieszczeniach do przechowywania mleka, a także wyposażenie pomieszczeń do przechowywania mleka w umywalkę z podgrzewaczem do wody oraz wyposażenie gospodarstwa w dojarkę oraz schładzalnik do mleka o pojemności ... litrów.

Jak wynika z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w sprawie skarżący nie wykonał właściwie przyjętego zobowiązania. Niespornym jest bowiem, iż w wyniku przeprowadzonej przez organ kontroli pracownicy Biura Kontroli ARiMR stwierdzili że wybudowano płytę gnojową o powierzchni zgodnej z Planem dostosowania oraz wyposażono gospodarstwo w dwa zbiorniki na gnojówkę o łącznej pojemności 33m kw. , zgodnej z tymże planem.

Nie zrealizowano przedsięwzięć, na które została przyznana pomoc finansowa w zakresie schematu mlecznego, gdyż stwierdzono:

- brak urządzeń w postaci schładzalnika na mleko, dojarki i umywalki z podgrzewaczem do wody,

- nieprzystosowanie pomieszczeń do wykonywania udoju lub przechowywania mleka poprzez pokrycie ścian i podłóg powłoką łatwozmywalną.

To zobligowało organ do ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego.

Przechodząc do wyjaśnienia podjętego przez organy rozstrzygnięcia zauważyć należy, że ustawa z 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR dotyczące m.in. dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE, określonych przepisami Unii Europejskiej oraz postanowieniami Traktatu Akcesyjnego.

Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 3 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy Rada Ministrów w zakresie ustalonym w planie rozwoju obszarów wiejskich określiła w rozporządzeniu z dnia 18 stycznia 2005 r. "w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich" (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 142 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem DSU", szczegółowe warunki udzielania oraz zwracania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Stosownie do § 3 pkt 3 lit. a) i b) rozporządzenia płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania:

- gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych

- gospodarstwa produkcyjnego, w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa.

Rozporządzenie DSU w § 9 ust. 1 stanowi, iż płatność wypłaca się w dwóch równych ratach. Stosownie do § 9 ust. 3 pkt 1 drugą ratę płatności wypłaca się jeżeli producent rolny zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z 7 czerwca 1985r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych oraz złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia oraz o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU).

Należy również wskazać, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z ...lipca 2006r. o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE zawierała wyraźnie sformułowany warunek, że kwota przyznanej płatności na poszczególne przedsięwzięcia będzie wypłacona na dostosowanie gospodarstwa rolnego do podjętych wymagań, z zastrzeżeniem, że pierwsza rata płatności zostanie wypłacona w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna. Zaś druga rata płatności zostanie wypłacona w terminie 60 dni od dnia złożenia oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania. Skutkiem niezrealizowania przedsięwzięcia, zgodnie z warunkami przyjętej pomocy nie jest wyłącznie nieotrzymanie drugiej raty, ale również obowiązek zwrotu pierwszej raty płatności, o czym stanowi § 10 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b.

W ocenie Sądu organy administracyjne, dokonały prawidłowej wykładni obowiązujących przepisów.

Z treści art. 33c ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR0) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia pomoc ma na celu dostosowanie do standardów Unii w określonych obszarach. W związku z tym nie można dostosować gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej w części, a jedynie w całości. Plan dostosowania gospodarstwa rolnego musi być traktowany jako całość, tak więc brak realizacji choćby jednego z punktów powoduje, że cel podjętego działania nie został osiągnięty. To powoduje, że zgodnie z ww. § 10 ust. 1 rozporządzenia DSU, pierwsza rata płatności otrzymana przez producenta rolnego podlega zwrotowi.

Nie można uznać za zasadne stwierdzenia Skarżącego, iż przysługuje mu roszczenie w zakresie zapłaty II raty w odniesieniu do schematu nawozowego, gdyż płatność przysługuje za wykonanie całego przedsięwzięcia, którym jest dostosowanie gospodarstwa do standardów. To przedsięwzięcie składa się z kilku działań, określonych w Planie dostosowania.

Rozporządzenie DSU przewiduje możliwość zwolnienia producenta rolnego od obowiązku zwrotu pierwszej raty ze względu na nadzwyczajne okoliczności, takie jak m. in. długotrwała niezdolność do pracy lub wystąpienie klęski żywiołowej ( §10 ust. 2 ). Jednak w takim wypadku możliwość skutecznego powołania się na okoliczność długotrwałej choroby jako powodu uniemożliwiającego realizację przedsięwzięcia, uzależniona jest od złożenia przez producenta rolnego oświadczenia o tych okolicznościach w terminie 14 dni od dnia, w którym okoliczności te ustąpiły, zamiast oświadczenia, o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Tego warunku skarżący nie dopełnił, lecz złożył niezgodne z prawdą oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia.

O swoim stanie zdrowia Skarżący poinformował w dniu 18 lutego 2008r, a więc już po otrzymaniu ( w dniu 14 lutego 2008r) zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa do standardów UE.

Decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przez M. K. była konsekwencją niewywiązania się przez niego z zobowiązania wynikającego z Planu dostosowania gospodarstwa do standardów UE , w określonym terminie i na określonych warunkach..

Mając na względzie powyższe uwagi, a przede wszystkim okoliczność braku wykonania planowanego przedsięwzięcia w kształcie do którego zobowiązał się skarżący spowodowało ziszczenie się przesłanki z § 10 ust. 1 rozporządzenia DSU z 18 stycznia 2005r. skutkującej żądaniem zwrotu otrzymanej płatności wraz z odsetkami.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.