Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 235/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej i umorzenia postępowania przed organem I instancji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2020 r. znak [...] nakazującą współwłaścicielom nieruchomości H .A., I. A. i R. A. wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu posiadanej przez nich nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przy ulicy [...] w B. do kanalizacji sanitarnej znajdującej się w ulicy [...] w B. i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

We wszczętym postępowaniu w przedmiocie przyłączenia ww. nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Prezydent Miasta B. nakazał współwłaścicielom nieruchomością H. A., I. A. wykonanie obowiązku przyłączenia na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm.), dalej: u.p.c.g. Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. Zaleciło weryfikację rzeczywistych technicznych możliwości przyłączenia. WSA w Białymstoku w sprawie sygn. akt II SA/Bk 704/18 oddalił sprzeciw R. A. od decyzji SKO.

Po przeprowadzeniu postępowania ponownie Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] maja 2019 r. wydał kolejną decyzję nakazującą przyłączenie przedmiotowej nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w dniu [...] sierpnia 2019 r. rozpoznając odwołanie R. A., uchyliło decyzję organu I instancji w całości przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu SKO wskazało, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej.

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. Prezydent Miasta B. ponownie wydał decyzję nakazującą przyłączenie przedmiotowej nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Samorządowego Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie R. A., uchyliło decyzję organu I instancji w całości przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu SKO wskazało, iż organ przyjmuje odmienną od SKO koncepcję wykładni art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Wskazało także, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do wydania nakazu przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta przeprowadził postępowania dowodowe, w tym dopuścił dowód z opinii technicznych przez specjalistę z dziedziny sieci i instalacji wodno – kanalizacyjnych, a następnie w dniu [...] listopada 2020 r. wydał decyzję nr [...] nakazującą współwłaścicielom nieruchomości wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu wyżej wymienionej nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej znajdującej się w ulicy [...] w B.

W uzasadnieniu stanowiska organ I instancji podniósł, że spełnione zostały przesłanki do wydania nakazu, o jakim mowa w art. 5 ust. 7 u.u.c.p.g. Wskazał, że decyzja ta została wydana przy zastosowaniu odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego, opartej na uchwale Sądu Najwyższego (SN) z dnia 22 czerwca 2017 r. (sygn. akt III SZP 2/16). Ocenę zasadności takiej interpretacji organ oparł na wypowiedzi biegłego - specjalisty z dziedziny sieci i instalacji wodno-kanalizacyjnych oraz dwóch świadków posiadających podobne kwalifikacje. Jednocześnie organ I instancji ustalił, że sieć kanalizacyjna, do której miałoby nastąpić podłączenie wewnętrznej kanalizacji ww. nieruchomości przebiega obok przedmiotowej nieruchomości, jednak nie sięga do jej granicy, w studzience kanalizacyjnej znajdującej się na wprost przedmiotowej nieruchomości nie ma "odejścia" w jej kierunku (co oceniono jako nie stanowiące przeszkody w podłączeniu do tej sieci, zaś ścieki z nieruchomości nadal odprowadzane są do kanalizacji deszczowej.

Odwołując się od wydanej decyzji R. A. podniósł następujące zarzuty:

1) błędne wnioski przyjęte za podstawę jej wydania,

2) niczym nie uzasadnioną wiarę organu w oświadczenia składane przez kierownictwo Wodociągów, mimo ich sprzeczności z dokumentami i wynikającymi z nich faktami, podważającymi zgodność z prawdą wyjaśnień składanych w imieniu Wodociągów,

3) niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa.

Skarżący uważał, że brak odcinka sieci, od studni w ulicy [...] do granicy nieruchomości należącej do adresatów zaskarżonej decyzji, jest przeszkodę do wykonania nowego przyłącza i połączenia jej z miejską siecią kanalizacji sanitarnej. Domagał się również respektowania wykładni przepisów prawa, której zastosowanie zaleciło Kolegium. Potwierdził natomiast, że działka nr [...] nie jest podłączona do sieci kanalizacyjnej istniejącej w ulicy [...]. Wywodził też, że właściciele tej nieruchomości mogą nadal odprowadzać ścieki do wewnętrznej sieci kanalizacyjnej znajdującej się na sąsiedniej nieruchomości należącej do spółki K.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wskazało na regulację art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.c.p.g. i wywiodło, że skoro przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe tylko wówczas, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (a takiej na działce odwołujących się nie ma), to wydanie decyzji o nakazaniu wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest istnienie realnej możliwości przyłączenia, co ma miejsce gdy na nieruchomości znajduje się studzienka kanalizacyjna albo istniejąca sieć kanalizacyjna sięga do granicy nieruchomości. W przypadku działki nr [...] warunek ten nie jest spełniony, skoro w sprawie ustalono, że na granicy nieruchomości nie znajduje się ani sieć kanalizacyjna, ani odgałęzienie od tej sieci, to należało przyjąć, że realnych warunków przyłączenia nie ma. Wobec powyższego postępowanie o nakaz z art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.c.p.g. nie mogło być prowadzone i było bezprzedmiotowe. Końcowo jednocześnie podkreślono, że w sytuacji gdy gmina doprowadzi sieć kanalizacyjną do granic działki nr [...], obowiązek w stosunku do współwłaścicieli niejako zaktualizuje się.

Skargę na decyzję organu odwoławczego do sądu administracyjnego złożyły W. Spółka z o.o. w B. Zarzuciła naruszenie:

– art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że istniejąca w ulicy [...] sieć kanalizacyjna nie spełnia ustawowych cech sieci, do której właściciel nieruchomości jest zobowiązany wykonać przyłącze kanalizacyjne, jeżeli jego nieruchomość nie jest przyłączona do sieci i nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków;

– art. 28 k.p.a poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie zaskarżonej decyzji Spółce, w sytuacji w której Spółka była uznawana za stronę postępowania przed organem I instancji (jak i przed organem II instancji), brała czynny udział w postępowaniu a sprawa dotyczy jej interesu prawnego, ewentualnie obowiązku związanego z wykonaniem spornego odcinka urządzenia przesyłowego do granicy nieruchomości.

Jak skarżąca Spółka wskazała, spór w sprawie dotyczy dwóch aspektów prawnych. Mianowicie tego, czy W. Sp. z o.o. posiadają interes prawny do wywiedzenia skargi na decyzję organu II instancji a jeżeli tak to czy organ II instancji prawidłowo zastosował definicję przyłącza kanalizacyjnego i prawidłowo ocenił, że nie istnieją przesłanki uprawniające do wydania nakazu przyłączenia. Skarżąca dopatruje się posiadania interesu prawnego, który wynika z faktu: uznania skarżącej przez stronę na etapie postępowania przed organem I instancji oraz wyinterpretowania tego interesu z przepisu art. 15 ust. 4 u.z.z.w.i.o.ś,, albowiem nie jest możliwe faktyczne wykonanie przez właściciela nieruchomości obowiązku nałożonego przez organ administracji publicznej bez czynnego udziału Niesłusznie w ocenie skarżącej na etapie wydania decyzji przez organ II instancji odebrano jej przymiot strony postępowania w konsekwencji nie doręczając jej decyzji, co może prowadzić do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącej Spółki możności obrony swych praw przed właściwym, niezależnym, bezstronnym i niezawisłym sądem.

Skarżąca spółka nie podzieliła stanowisko organu II instancji wskazanego w zaskarżonej decyzji podkreślają, że pomija on konieczność udzielenia odpowiedzi na istotne pytanie, a mianowicie: jaka jest podstawa prawna do budowy takiego fragmentu urządzenia przesyłowego przez Spółkę, skoro ten fragment nie jest siecią w rozumieniu ustawy a przyłącza zgodnie z prawem buduje właściciel nieruchomości. W ocenie skarżącej nie ma aktualnie takiej podstawy prawnej. W szczególności w świetle uzasadnienia uchwały SN z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt III SZP 2/16 , która ustala wykładnię pojęcia przyłącza kanalizacyjnego.

Spółka podniosła także, że jeżeli odmówi się jej przypisania interesu prawnego w wywiedzeniu przedmiotowej skargi, to w istocie wykluczy się realną możliwość skorzystania z prawa do sądu i poddania kontroli sądowo-administracyjnej zgodności z prawem aktu organu II instancji. Jest tak dlatego, że właściciel nieruchomości z istoty rzeczy nie będzie zainteresowany wywiedzeniem skargi na orzeczenie, które jest dla niego korzystne a interesu do wywiedzenia skargi nie posiada Prezydent Miasta - jako prowadzący postępowanie w I instancji. Oddalenie skargi z powodu braku wykazania interesu prawnego nie doprowadzi do rozpoznania sprawy co do istoty poprzez ustalenie czy istnieją warunki przyłączenia nieruchomości do sieci.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W pierwszej kolejności wniósł o ocenę przez sąd legitymacji skargowej Spółki. Wskazał, że należy rozważyć, czy status strony w postępowaniu jak niniejsze nie powinna mieć wyłącznie osoba mająca tytuł prawny do nieruchomości, przez którą miałby przebiegać odcinek łączący sieć kanalizacyjną z nieruchomością podlegającą podłączeniu. Podkreślił także, że decyzję organu I instancji skarżąca spółka otrzymał jedynie do wiadomości, a nie jako strona postępowania

W sytuacji zaś przyjęcia przez sąd, że Spółka ma interes prawny we wniesieniu skargi, Kolegium wniosło o rozważenie następujących argumentów:

1. definicja przyłącza kanalizacyjnego zawarta wart. 2 pkt 5 u.z.z.w.i.o.ś. jest jednoznaczna i wskazuje, że przyłącze takie to przewód łączący instalację kanalizacyjną budynku z siecią, która powinna sięgać albo ostatniej - od strony budynku studzienki kanalizacyjnej znajdującej się na nieruchomości podlegającej przyłączeniu do sieci, albo - w przypadku braku takiej studzienki - do granic takiej nieruchomości. Kolegium jest świadome odmiennej interpretacji tego przepisu przez sądy powszechne i Sąd Najwyższy, ale orzeczenia te nie zapadły w nin. sprawie, prowadzonej na podstawie art. 5 ust. 1 i 7 u.u.c.p.g., lecz w sprawie cywilnej. Ponadto, powołuje się w nich za taką interpretacją przepisu art. 2 pkt 5 u.z.z.w.i.o.ś., która jest w sposób oczywisty sprzeczna z dosłownym brzmieniem tego przepisu. Przecież jeżeli przyłącze kanalizacyjne ma łączyć wewnętrzną sieć kanalizacyjną danej nieruchomości z punktem, który może znajdować się najdalej na granicy danej nieruchomości, to nie sposób przyjąć, że takim przyłączem jest odcinek (odgałęzienie od głównego kanału (sięgacz) znajdujący się poza granicami nieruchomości, która miałaby zostać do sieci podłączona,

2. Kolegium nie miało obowiązku ustalać podstawy prawnej, bo nie zobowiązywało skarżącej do czegokolwiek,

3. zaskarżona decyzja nie pozbawia Spółki prawa zwrócenia się do sądu. Przedmiotowa skarga oraz niniejsza na nią odpowiedź są tego najlepszym dowodem. Jeżeli Sąd potwierdzi brak legitymacji do występowania w tej sprawie ze skargą do sądu, to będzie to oznaczało, że ocenił tę sprawę jako niebędącą sprawą Spółki,

4. dokonana przez Kolegium ocena stanu faktycznego ma swoje dodatkowe uzasadnienie w postanowieniach ustawy o drogach publicznych,

5. w ocenie Kolegium to właśnie definicja ustawowa przyłącza kanalizacyjnego potwierdza prawidłowość zaskarżonej decyzji, bo to właśnie z tej definicji oraz z art. 15 ust. 2 u.z.z.w.z.o.ś. wynika, że na właścicielu lub posiadaczu nieruchomości spoczywa obowiązek poniesienia kosztów wykonania przyłącza kanalizacyjnego, który ma sięgać od wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej do - najdalej - granicy danej nieruchomości. W nin. sprawie wydany nakaz zobowiązywał natomiast do wybudowania nie tylko przyłącza kanalizacyjnego, ale także odcinka tej sieci prowadzącego od granicy nieruchomości podlegającej przyłączeniu do sieci kanalizacyjnej przebiegającej w odległości kilku metrów od tej granicy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z powyższego wynika, że warunkiem wstępnym i koniecznym do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego we własnym imieniu jest posiadanie interesu prawnego. Źródłem interesu prawnego jest przepis prawa materialnego. Istotę legitymacji skargowej stanowi bowiem uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Uprawnienie to powinno mieć swoje oparcie w przepisie prawa, który w jakiś sposób reguluje bądź dotyczy sytuacji prawnej określonego podmiotu. Innymi słowy, mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa materialnego uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej lub zobowiązujący ten podmiot do określonego zachowania bądź zaniechania. Nie wyklucza to jednocześnie wywodzenia interesu prawnego z przepisów procesowych. Sytuacja taka wystąpi np. gdy skarżącym jest adresat decyzji niemający interesu materialnego, ale błędnie uznany przez organ za stronę postępowania. Wówczas może on wnieść skargę z powodów procesowych, tj. skierowania do niego rozstrzygnięcia, a nie z uwagi na posiadanie interesu prawnego w wyżej wskazanym klasycznym rozumieniu. Reasumując, ze skargą może więc wystąpić podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością bądź zaniechaniem organu administracji publicznej (legitymacja skargowa materialna), albo do którego skierowano zaskarżony akt lub czynność, mimo że z materialnego punktu widzenia interesu prawnego nie posiada (legitymacja skargowa procesowa).

W sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z wyżej wymienionymi sytuacjami. Podkreślić przy tym należy, że decyzję organu I instancji skarżąca spółka otrzymała jedynie do wiadomości, a nie jako strona postępowania, zaś decyzji organu II instancji skarżąca spółka nie otrzymała w ogóle.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r., poz. 1439 ze zm.), dalej: u.p.c.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Powyższy przepis jest więc adresowany do właścicieli nieruchomości. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., właścicielem nieruchomości w rozumieniu tej ustawy jest także współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Oznacza to, że obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej może być kierowany do ściśle określonego kręgu podmiotów, tj. właścicieli ale rozumianych wyłącznie według brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Nie może być zatem kierowany do innych podmiotów, które nie posiadają cech właściciela w powyższym rozumieniu. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca Spółka cechy właściciela nieruchomości przy ulicy [...] w B. nie posiada. Nie mogła być zatem adresatem decyzji, a tym samym nie posiada interesu prawnego w sprawie legalności tej decyzji dotyczącej.

Zdaniem sądu, nie istnieje również inna norma prawna, która stanowiłaby o istnieniu związku materialnoprawnego pomiędzy jej zastosowaniem a sytuacją prawną skarżącej Spółki - w sprawie o nakazanie przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Taką normą prawną nie jest przepis art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2020 r., poz. 2028 ze zm.), dalej: ustawa zaopatrzeniowa. Zawarta jest w nim definicja przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego jako przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność. Z przepisu tego nie wynikają jednak dla skarżącej w sprawie niniejszej Spółki żadne prawa czy obowiązki w zakresie istoty sporu sądowego między skarżącą a Kolegium, czyli istnienia obowiązku przyłączenia działki nr [...] do sieci kanalizacyjnej w ulicy [...]. Okoliczność prowadzenia przez Spółkę działalności związanej m.in. z odprowadzaniem ścieków, nie oznacza jeszcze prawa Spółki do domagania się przyłączenia określonej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Do czuwania nad realizacją tego obowiązku w sposób prawem przewidziany powołany został właściwy organ. Zgodnie z art. 5 ust. 6 i 7 u.c.p.g., nadzór nad realizacją obowiązków określonych w ust. 1 – 4 (a więc także w ust. 1 pkt 2) sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta; w przypadku stwierdzenia niewykonywania tych obowiązków, wydaje on decyzję nakazującą.

Interesu prawnego skarżącej Spółki nie da się również wyprowadzić z regulacji art. 15 ust. 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Stosownie do treści art. 15 ust. 1, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych, ustalonych przez gminę w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, w zakresie uzgodnionym w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji, o którym mowa w art. 21 ust. 1. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy, realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Przepis art. 15 ust. 1 ustawy zobowiązuje więc przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do budowy stosownych urządzeń, ale nie uprawnia go w żaden sposób do zajmowania wiążącego stanowiska w sprawie obowiązku przyłączenia konkretnej nieruchomości do sieci. To zostało uregulowane, jak wyżej wskazano, w art. 5 ust. 6 i 7 u.c.p.g. Z kolei ust. 2 przepisu art. 15 jest adresowany do podmiotu ubiegającego się o przyłączenie a nie do przedsiębiorstwa. Z faktu istnienia obowiązku właściciela konkretnej nieruchomości do przyłączenia jej do sieci kanalizacyjnej nie wynika, że może się tego domagać – w procedurze prowadzonej na podstawie art. 5 ust. 6 i 7 u.c.p.g. - przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Stosowny nakaz formułowany jest bowiem decyzyjnie przez uprawniony organ czyli wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Następuje to bez udziału przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, które w sprawie o wydanie tego nakazu interesu prawnego nie posiada.

O istnieniu interesu prawnego Spółki w sprawie niniejszej nie przesądzają zatem okoliczności podniesione w skardze. Należy przypomnieć, że interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. (jeśli skarga jest wnoszona we własnym imieniu skarżącego) to interes indywidualny, aktualny, konkretny i osobisty oraz bezpośredni. Nie odpowiada tym cechom sytuacja, w której Spółka nie zgadza się ze stanem faktycznym (sposobem odprowadzania ścieków z nieruchomości). Nawet jeżeli wskazany stan faktyczny budzi wątpliwości z punktu widzenia zgodności z pożądanym stanem prawnym wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. oraz nawet jeśli, w ocenie skarżącej, zaskarżona decyzja Kolegium utrwala ten nieprawidłowy stan faktyczny, to jednak nadal brak jest przepisu prawa stanowiącego źródło bezpośredniego interesu prawnego skarżącej. Źródłem interesu prawnego skarżącej w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. nie jest zatem okoliczność, że kwestionowana decyzja może prowadzić do skutków sprzecznych z przepisami prawa. Dla merytorycznej kontroli czy nadzoru nad taką decyzją prawo przewiduje określone środki. Natomiast wskazywany przez skarżącą stan faktyczny niezgodny - w jej ocenie - z prawem, nie wystarcza aby przyjąć, że mamy do czynienia z bezpośrednim i prawnie umocowanym interesem prawnym Spółki.

Sąd zauważa przy tym, że spór koncentrował się w zasadzie na tym, co jest przyłączem i jak daleko ma ono sięgać w sytuacji braku studzienki oraz kto ma w takiej sytuacji obowiązek wykonać podłączenie na odcinku poza granicami nieruchomości: gestor sieci czy właściciel nieruchomości. Wyżej scharakteryzowany przedmiot sporu również jednak nie przesądza o istnieniu interesu prawnego skarżącej Spółki. Decyzja nakazująca przyłączenie wydawana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nie nakłada bowiem na Spółkę jako przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne żadnych obowiązków ani nie przyznaje jej żadnych uprawnień, podobnie jak zaskarżona decyzja Kolegium. Innymi słowy, uchylenie decyzji nakładającej na właściciela nieruchomości podlegającej podłączeniu obowiązku wykonania tego podłączenia nie oznacza automatycznie, że to podłączenie ma wykonać własnym asumptem Spółka. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdziło jedynie, że nie ma w chwili obecnej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, bowiem ta nie została doprowadzona do granic nieruchomości. Nie wynika z tej decyzji, aby nałożono na Spółkę jakiekolwiek obowiązki. W tym więc sensie nie może ona z zaskarżonej decyzji wywodzić interesu prawnego i w konsekwencji legitymacji skargowej w sprawie niniejszej. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie II SA/Kr 1577/18 (orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA), w trybie art. 5 u.c.p.g. można nałożyć określone obowiązki tylko na właścicieli nieruchomości a nie na żadne inne podmioty. W konsekwencji, stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 5 u.c.p.g. mogą być wyłącznie podmioty wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie sygn. akt II SA/Bk 762/19, która również dotyczyła przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej na ul. [...] w B. (CBOSA). Pogląd w w/w sprawie podzielił także NSA w wyroku z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 3236/21 (CBOSA), gdzie skargę kasacyjną wywiodła skarżąca spółka.

Decyzja wydawana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.c.p.g. nie określa także szczegółowych warunków przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, w szczególności nie określa długości i przebiegu przyłącza. Techniczny, konkretny sposób przyłączenia ustalany jest w warunkach technicznych. Te zaś wydaje przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Fakt ten świadczy wyłącznie o interesie faktycznym skarżącej Spółki. Okoliczność wydania warunków przyłączenia nie jest źródłem interesu prawnego gestora sieci w niniejszym postępowaniu.

Także okoliczność niepobierania opłat za świadczenie usług odprowadzania ścieków (wobec niepodłączenia nieruchomości do sieci) oraz fakt, że skarżąca jest podmiotem wydającym warunki podłączenia, stanowią o istnieniu interesu faktycznego a nie prawnego. Kwestia opłat może być rozważana, gdy istnieje umowa na odbiór ścieków, po stworzeniu warunków do jej realizacji. Okoliczność, że opłaty mogłyby być pobierane gdyby doszło do świadczenia usług, nie jest podstawą do uznania bezpośredniego interesu prawnego Spółki w sprawie niniejszej.

Źródłem interesu prawnego skarżącej nie może być przepis art. 15 ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Z przepisu tego wynika obowiązek rozpoczęcia realizacji odbioru ścieków, jeśli spełniono wydane warunki przyłączenia oraz jest to technicznie możliwe, tzn. wykonano urządzenia, którymi będzie się odbywał przesył z nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. W niniejszej sprawie takiej możliwości nie ma. W konsekwencji brak jest także po stronie skarżącej – w aktualnych okolicznościach faktycznych - obowiązku realizacji usługi.

Dodać należy także, że ani decyzja zaskarżona, ani decyzja pierwszoinstancyjna nie były adresowane do skarżącej Spółki. Nie była ona również stroną postępowania, bo decyzja organu I instancji została doręczona jej jedynie do wiadomości, a organu II instancji w ogóle nie została doręczona.

Wobec powyższego brak jest podstaw do pozytywnego przesądzenia interesu prawnego skarżącej w sprawie niniejszej, co prowadzi do oddalenia skargi. Zgodzić się należy z organem, że kategoria interesu prawnego, jako co do zasady kategoria materialnoprawna, powinna skutkować rozstrzygnięciem merytorycznym w przypadku, gdy tego interesu brak. Przypadki odrzucenia skargi z powodu braku interesu prawnego wynikają z przepisów prawa (art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. nakazujący odrzucenie skargi w przypadku, gdy skarżący uchwałę lub akt organu samorządu terytorialnego nie wykaże naruszenia jego interesu prawnego). Także w literaturze wskazuje się, że niedopuszczalność skargi z powodu braku interesu prawnego (z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.) zachodzi w szczególności gdy skargę wniesie osoba, której ustawa szczególna nie przyznaje w konkretnym wypadku (na konkretny akt lub czynność) legitymacji skargowej (np. skargę na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie ustanowienia kuratora wniesie podmiot niewymieniony w art. 144 ust. 5 pr. bank., vide B. Dauter, komentarz do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., System Informacji Prawnej Lex Omega). W sytuacji zaś, gdy ocena interesu prawnego wymaga badania i oceny materialnoprawnej (tj. na podstawie konkretnych przepisów i okoliczności wskazanych przez skarżącą), skarga w przypadku konkluzji o braku interesu prawnego podlega oddaleniu.

Z uwagi na powody oddalenia skargi brak było podstaw do oceny trafności podniesionych w skardze zarzutów materialnoprawnych w zakresie wykraczającym poza ocenę legitymacji skargowej.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) - Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.