Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 49/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f,
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
article: art. 25 ust. 4, art. 76 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 173 poz 1807
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia . oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi L.R. (skarżący) jest decyzja Wojewody D. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 2016 r., nr [...], orzekającą o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 10 074,30 zł brutto za okres od 9 stycznia 2015 r. do 8 stycznia 2016 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

W podstawie prawnej decyzji ostatecznej powołano art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2016r., poz. 645 ze zm.), dalej: ustawa.

Decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] skarżący został uznany za osobę bezrobotną z dniem 9 stycznia 2015 r., z prawem do zasiłku od dnia 9 stycznia 2015 r. do dnia 8 stycznia 2016 r. w wysokości 120% podstawowej kwoty zasiłku określonego w art. 72 ust. 1 ustawy, co stanowi: 997,30 zł brutto miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku oraz 783,20 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku. Następnie decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], orzeczono o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 10 stycznia 2016 r. z powodu podjęcia pracy.

Podczas kolejnej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 7 kwietnia 2016 r. zainteresowany przedstawił wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika, że od dnia 1 października 1998 r. posiada aktywny wpis do ewidencji działalności gospodarczej.

W związku z ujawnieniem nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi, postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r., nr [...] wznowiono postępowanie w sprawie dotyczącej:

- uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 9 stycznia 2015 r. oraz przyznania prawa do zasiłku na okres od dnia 9 stycznia 2015 r., do dnia 8 stycznia 2016 r., zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia 13 stycznia 2015 r.,

- utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 10 stycznia 2016 r. z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej, zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] marca 2016 r.

Następnie decyzją Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia 1 czerwca 2016 r. orzeczono o:

-uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. orzekającej o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem 9 stycznia 2015 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 9 stycznia 2015 r. do dnia 8 stycznia 2016 r.,

-odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem 9 stycznia 2015 r.,

-umorzeniu postępowania w sprawie o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 9 stycznia 2015 r. do dnia 8 stycznia 2016 r.

Ponadto decyzją Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. orzeczono o:

-uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 10 stycznia 2016 r. z powodu podjęcia innej pracy zarobkowej,

-umorzeniu postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej.

Biorąc pod uwagę powyższe, pismem nr [...] z dnia 29 sierpnia 2016 r. zawiadomiono zainteresowanego o wszczętym z urzędu postępowaniu w sprawie dotyczącej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych, wypłaconego za okres od dnia 9 stycznia 2015 r. do dnia 8 stycznia 2016 r. oraz umożliwiono mu czynny udział w postępowaniu administracyjnym.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 5 września 2016 r. zainteresowany zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy we W. i złożył oświadczenie potwierdzające zapoznanie się z materiałem dowodowym. Podał również, że nie zgadza się ze zwrotem tego zasiłku, gdyż wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dokonał w latach 90-tych, gdy handlował warzywami i od tego czasu nie ma nic wspólnego z działalnością gospodarczą (...).

Rozważenie sprawy dotyczącej umorzenia nienależnie pobranego świadczenia przez organ odwoławczy na obecnym etapie nie jest dopuszczalne, gdyż kwestia ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja rozstrzyga w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 9 stycznia 2015 r. do dnia 8 stycznia 2016 r. i została wydana na podstawie przepisu art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy.

Zgodnie z przepisem art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia tych przepisów.

W orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli), lub określone działania, bądź zaniechania (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r., sygn.. akt I OSK 826/09).

Skarżący w dniu rejestracji został poinformowany, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, określenie bezrobotny oznacza osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej jeżeli nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, albo zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Przepis ten wskazuje, że samo posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej uniemożliwia nabycie i posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Bez znaczenia jest fakt nie prowadzenia tej działalności gospodarczej.

Z załączonych do odwołania dokumentów jednoznacznie wynika, że skarżący rejestrując się w urzędzie pracy w dniu 9 stycznia 2015 r. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej i nie zgłosił zawieszenia wykonywania tej działalności. Zainteresowany nie kwestionuje tego faktu.

Powołany wyżej przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy, odwołuje się jedynie do samego faktu posiadania takiego wpisu i nie obliguje organu do weryfikacji jego poprawności. Organy zatrudnienia nie są właściwe do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i ewentualnej korekty tego wpisu. Zgodnie z przepisami regulującymi prowadzenie działalności gospodarczej, to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek aktualizacji danych zawartych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.

Skarżący jako przedsiębiorca, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, miał pewne uprawnienia, ale i obowiązki. Podejmując decyzję o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, jednocześnie przyjął na siebie pewne obowiązki, w tym obowiązek dopełnienia wszelkich formalności związanych z późniejszym jego wykreśleniem. Nałożenie przez odwołującego się wniosku o wykreślenie działalności gospodarczej przed rejestracją w urzędzie pracy, należy uznać za brak należytej staranności w działaniu, do którego jako przedsiębiorca był zobowiązany.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu rejestracji zainteresowany otrzymał pouczenie dla osób bezrobotnych z prawem do zasiłku oraz został poinformowany o obowiązujących przepisach, co potwierdził własnoręcznym podpisem. W oświadczeniu z dnia 9 stycznia 2015 r. na pytanie dotyczące złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej odpowiedział przecząco.

Skarżący nie informując urzędu pracy o posiadaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, doprowadził do wypłacenia mu nienależnego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 9 stycznia 2015 r. do dnia 8 stycznia 2016 r.

W związku z powyższym, skoro zainteresowany w dniu rejestracji, tj. 9 stycznia 2015 r. nie spełniał warunków niezbędnych do posiadania statusu bezrobotnego, zaistniały przesłanki określone w art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż pobrany przez skarżącego zasiłek dla bezrobotnych za okres od dnia 9 stycznia 2015 r. do dnia 8 stycznia 2016 r., w kwocie brutto 10 074,30 zł., stanowi nienależnie pobrane świadczenie pieniężne i podlega zwrotowi (...).

W skardze skarżący podniósł, że nie zataił posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej gdyż nie był świadomy, że handlowanie na bazarze przy ul. Widnej w latach 90-tych ma obecnie znaczenie. Ponadto przy wcześniejszych rejestracjach w P.U.P. też podawał, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nikt z tego powodu nie robił trudności. Z dniem 2000-12.01. działalność gospodarcza jest wyrejestrowana zgodnie z wpisem CEiD6-1. Ponadto w tym samym dokumencie pod słowem "Aktywny" widnieje adnotacja, że wpis nie przeszedł weryfikacji – ostatnia próba 2012-07.29 z powodu braku Pesel i NIP.

Niemożliwością jest prowadzenie działalności gospodarczej bez miejsca wykonywania tej działalności, braku numerów NIP i Regon bez odprowadzenia składek ZUS i podatku do Izby Skarbowej.

Prosi o "umorzenie decyzji Wojewody D.".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i argumentował podobnie jak w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Spór pomiędzy stronami dotyczy prawidłowości decyzji, uchylającej w trybie wznowienia postępowania ostateczną decyzję (orzekającą o uznaniu skarżącego z dniem 9 stycznia 2015 r. za osobę bezrobotną oraz odmawiającą przyznania prawa do zasiłku) i odmawiającej uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 9 stycznia 2015 r. oraz umarzającej postępowanie w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Taką nową okolicznością faktyczną w rozpatrywanej sprawie było posiadanie przez skarżącego wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, o której to okoliczności organ pierwszej instancji uzyskał informację w dniu 7 kwietnia 2016 r., a więc po wydaniu decyzji z dnia 13 stycznia 2015 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 lutego 2011 r., bezrobotnym jest osoba, która nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis:

-zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo

-nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Zmiana ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, obowiązująca od 1 lutego 2011 r., była wynikiem dostosowania tej ustawy do ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1829), które to dostosowanie nastąpiło na mocy ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 257, poz. 1725). W powyższym brzmieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) jednoznacznie wskazuje, że negatywną przesłanką uzyskania statusu bezrobotnego jest nie tylko faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej, ale już samo złożenie wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej.

Z chwilą wpisania przedsiębiorcy do ewidencji działalności gospodarczej wynika bowiem domniemanie prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. W myśl art. 14 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. Przedsiębiorca ma prawo we wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności Gospodarczej określić późniejszy dzień podjęcia działalności gospodarczej niż dzień złożenia wniosku (art. 14 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Analiza art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy prowadzi do wniosku, że celem tego przepisu jest wyłączenie z grona osób bezrobotnych osób prowadzących działalność gospodarczą, przy czym za takie osoby należy uważać osoby, które złożyły wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Jednakże status bezrobotnego może uzyskać osoba, która wprawdzie złożyła wniosek o wpis do ewidencji, ale nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji, dnia podjęcia działalności gospodarczej. Obowiązuje wówczas domniemanie prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej dopiero od daty, podanej we wniosku jako dzień podjęcia działalności gospodarczej. Z takiego wpisu wynika domniemanie, że do dnia określonego we wniosku jako dzień podjęcia działalności gospodarczej osoba wpisana nie podjęła działalności gospodarczej i nie jest przedsiębiorcą (wyrok NSA z dnia 31 maja 2012 r. sygn.. akt I OSK 2298/11, wyrok NSA z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1699/13).

Definicja bezrobotnego przyjęta w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie budzi wątpliwości i nie pozostawia miejsca na swobodę interpretacyjną. Status osoby bezrobotnej nie został powiązany z faktem rzeczywistego wykonywania działalności gospodarczej. Brak jest potrzeby badania, czy działalność taka jest rzeczywiście prowadzona (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 253/16 oraz z dnia 23 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 286/16).

Nie jest sporne w rozpatrywanej sprawie, że skarżący w roku 1998 r. zarejestrował pozarolniczą działalność gospodarczą, wskazując jako dzień rozpoczęcia działalności dzień 1 października 1998 r. Wpis ten został wykreślony z rejestru dopiero w dniu 12 kwietnia 2016 r. Tak więc blisko 18 lat skarżący był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej zgodnie ze złożonym wnioskiem. Organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że skarżący w dniu rejestracji w PUP, tj. w dniu 9 stycznia 2015 r. nie spełniał definicji osoby bezrobotnej, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ponieważ posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a wskazana w ewidencji data rozpoczęcia działalności gospodarczej upłynęła przed dniem rejestracji i działalność gospodarcza nie została zawieszona. Organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej interpretacji art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Przywołać w tym miejscu należy również art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym wpis do CEIDG jest dokonywany na wniosek, chyba że przepis szczególny przewiduje wpis z urzędu. Wpisem do CEIDG jest również wykreślenie albo zmiana wpisu. Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast skarżący z naruszeniem powyższych przepisów złożył wniosek o wykreślenie wpisu prawie po 18 latach.

Należy zauważyć, że skarżący w dniu rejestracji w PUP, tj. w dniu 9 stycznia 2015 r. w pkt 11 oświadczenia rejestracyjnego zaznaczył, że nie złożył wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Organ nie miał podstaw do poinformowania skarżącego o obowiązku wykreślenia wpisu z CEIDG przed rejestracją w PUP. Ponadto tego samego dnia skarżący otrzymał również pouczenie dla osoby bezrobotnej, w którym własnoręcznym podpisem potwierdził, że został pouczony o obowiązku m. in. zawiadomienia w ciągu 7 dni urzędu pracy o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, jej rozpoczęciu, podjęciu zawieszonej działalności gospodarczej. Tak więc skarżący zobowiązany był do sprawdzenia istnienia wpisu w CEIDG i poinformowania o tym PUP.

W świetle tego zasadnie zobowiązano skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 9 stycznia 2015 r. do dnia 8 stycznia 2016 r., w kwocie łącznej 10 074, 30zł. Przepis art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy bowiem stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacane na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. W oświadczeniu złożonym w dniu 9 stycznia 2015 r. skarżący pytany o złożenie wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, zaprzeczył.

Skarżący złożył zatem nieprawdziwe oświadczenie, a następnie na tej podstawie otrzymał zasiłek dla bezrobotnych, świadczenie nienależne, do zwrotu którego został zasadnie zobowiązany na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy.

Skarżący wniósł o "umorzenie zaskarżonej decyzji". Sąd jednakże władny jest jedynie uchylić decyzję lub stwierdzić jej nieważność. Natomiast brak mu uprawnienia do "umorzenia decyzji". Jeśli intencją skarżącego było umorzenie tych należności przez właściwy organ administracyjny, Sąd poucza, że w kwestii tej może skarżący zwrócić się do powiatowego urzędu pracy odrębnym wnioskiem.

Z tych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718).

J.N.5.07.2017r.