Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1654/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 196 i art. 207
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu [....] z dnia 22 września 2016 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok studiów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Uniwersytetu [....] na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu w składzie mgr M. S. i mgr Z. W. po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego oraz w związku z dokonaną rejestracją nr [...], działając na podstawie art. 169 ust. 10 w związku z art. 169 ust. 1 oraz art. 207 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.) oraz uchwał Senatu nr [...] z dnia 22 grudnia 2010 r. zmienioną uchwałą z 29 kwietnia 2015 r. nr [...]; uchwałą z 27 maja 2015 r. nr [...]; uchwałą z 27 maja 2015 r. nr [...]) oraz na podstawie zarządzenia Rektora Uniwersytetu z 18 grudnia 2015 r. nr [...] i zarządzenia Rektora z dnia 18 grudnia 2015 r. nr [...] - zwanych dalej łącznie warunkami i trybem rekrutacji na studia, a także na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz § 138 ust. 5 Statutu Uniwersytetu z 7 czerwca 2006 r., odmówiła przyjęcia M. Ł. na pierwszy rok studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich, kierunek [...], prowadzonych przez Wydział [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano podstawę prawną jej wydania oraz wskazano zasadnicze przyczyny wydania decyzji o odmowie przyjęcia na studia wskazując, że skarżąca (po przeprowadzeniu procedury rekrutacyjnej) znalazła się na 1092 pozycji w liście rankingowej, podczas gdy limit przyjęć wynosił 240.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca, która zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W odwołaniu kandydatka podniosła, że naruszenie warunków i trybu rekrutacji polegało na naruszeniu art. 10 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów; art. 169 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym poprzez pominięcie części wyniku egzaminu maturalnego; art. 107 § 1 K.p.a. poprzez brak składu wszystkich członków Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej podejmującej decyzje w sprawie; art. 6 K.p.a. i art. 7 K.p.a. poprzez wydanie decyzji pozostającej w sprzeczności z prawem; art. 68 § 2 K.p.a. poprzez niezachowanie wymogu w nim przewidzianego; art. 107 § 3 K.p.a. poprzez pominięcie w decyzji wymaganych elementów (przytoczenia przepisów prawa w ramach uzasadnienia prawnego uchwały rekrutacyjnej, wyjaśnienia w jaki sposób zweryfikowano i przypisano składowe sumy punktów, w jaki sposób i na jakiej podstawie przyjęto punktację 65,00 punktów, zindywidualizowania rozstrzygnięcia do danego stanu faktycznego); § 1 ust. 2 pkt 5, § 5 ust. 10, § 8 ust. 3 pkt 1 i ust. 4-6 Statutu Uniwersytetu oraz uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu poprzez nieuwzględnienie w kwalifikacji wyniku egzaminu maturalnego, a jedynie jego części, a także § 4 tej uchwały poprzez wydanie decyzji o odmowie przyjęcia przed ogłoszeniem listy przyjętych.

W wyniku rozpoznania ww. odwołania Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu decyzją z dnia 22 września 2016 r. nr [...], podpisaną przez Przewodniczącego tej Komisji prof. dr hab. S. D., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 207 ust. 1, art. 169 ust. 12 Prawa o szkolnictwie wyższym i § 138 ust. 5 Statutu oraz art. 169 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, a także uchwały Senatu z dnia 22 grudnia 2010 r. nr [...], uchwały Senatu z dnia 29 kwietnia 2015 r. nr [...], uchwały Senatu z dnia 27 maja 2015 r. nr [...], uchwały Senatu z 27 maja 2015 r. nr [...], zarządzenia Rektora z 18 grudnia 2015 r. nr [...] i zarządzenia Rektora z dnia 18 grudnia 2015 r. nr [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W treści uzasadnienia decyzji Uczelniana Komisja Rekrutacyjna odniosła się szczegółowo do zarzutów podniesionych przez skarżącą.

Komisja podała, że zgodnie z art. 169 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym do odbywania studiów w uczelni może być dopuszczona osoba, która spełnia warunki rekrutacji ustalone przez uczelnię oraz ma (1) świadectwo dojrzałości albo świadectwo dojrzałości i zaświadczenie o wynikach egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów, o których mowa w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie; (2) tytuł magistra, licencjata, inżyniera lub równorzędny i spełnia warunki określone na podstawie ust. 2 - w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia drugiego stopnia. Senat uczelni ustala, w drodze uchwały, warunki, tryb oraz termin rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji, w tym prowadzonej w drodze elektronicznej, dla poszczególnych kierunków studiów (art. 169 ust. 1 zdanie 1 Prawa o szkolnictwie wyższym).

Senat Uniwersytetu określił kryteria kwalifikacji w uchwałach z dnia 29 kwietnia 2015 r. nr [...] oraz z dnia 27 maja 2015 r. nr [...]. Zgodnie z tymi przepisami o przyjęciu na pierwszy rok na stacjonarnych jednolitych magisterskich studiów na kierunku [...], prowadzonych przez Wydział [...] Uniwersytetu, decyduje pozycja na liście rankingowej ustalana w oparciu o wynik kwalifikacji obliczany na podstawie wyników egzaminu maturalnego z biologii, chemii i matematyki, gdzie wynik ustala się jako średnią ważoną wyników uzyskanych z tych przedmiotów, a waga każdego z wyników wynosi 1, przy czym wynik na poziomie rozszerzonym jest uwzględniany "wprost", a wynik na poziomie podstawowym dzieli się przez 2. Kandydatka wprowadziła do systemu Elektronicznej Rejestracji Kandydatów (system ERK) następujące wyniki egzaminu maturalnego, uwzględniane w kryteriach kwalifikacji na te studia: biologia (poziom rozszerzony) 77 % punktów, chemia (poziom rozszerzony) 77 % punktów, matematyka (poziom podstawowy) 82 % punktów. W oparciu o te wyniki ustalono wynik kwalifikacji wynoszący 65,00 punktów - zgodnie ze wzorem określonym w uchwale nr [...] Senatu: ((77*1 + 77*1 + (82/2)*1)/3) = (77+77+41)/3 = 65. Wynik ten pozwolił znaleźć się kandydatce na 1092 pozycji listy rankingowej. Ostatnia osoba przyjęta na te studia znalazła się 431 pozycji listy rankingowej z wynikiem kwalifikacji wynoszącym 78,33 punktów. Tym samym doszło do całkowitego wypełnienia limitu przyjęć na studia.

Organ odwoławczy dokonał szczegółowej analizy dokumentacji dotyczącej przebiegu postępowania kwalifikacyjnego i ustalił, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z warunkami i trybem rekrutacji na studia. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna ustaliła wynik kwalifikacji i miejsce kandydata na liście rankingowej w oparciu o obowiązujące w tym zakresie regulacje, zarówno w aspekcie formalnym, jak i materialnym.

W odniesieniu do grupy zarzutów naruszenia licznych przepisów proceduralnych wynikających z odpowiednio stosowanego K.p.a. wskazano, że zgodnie z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i ust. 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem "odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. ma zapewnić tylko minimum procedury, niezbędnej do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony, ale przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 201/13). Dotyczy to w szczególności postępowania dowodowego, jak i uzasadnienia wydanej decyzji, gdyż "trudno mówić o postępowaniu dowodowym sensu stricto w ramach postępowania rekrutacyjnego. Okoliczności istotne z punktu widzenia procedury rekrutacyjnej to ilość punktów uzyskanych przez kandydatów i limit przyjęć na dany kierunek studiów. Specyfika postępowania rekrutacyjnego na uczelnię wyższą w kontekście odpowiedniego jedynie stosowania przepisów k.p.a. wymaga przyjęcia, by to strona zmierzająca do podważenia wyników postępowania rekrutacyjnego wykazała się inicjatywą dowodową" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2014 r. sygn. akt I OSK 1435/14).

Organ stwierdził, że postępowanie przeprowadzone w sprawie przyjęcia kandydatki na studia odbyło się przy uwzględnieniu postulowanej w orzecznictwie sądowym minimum procedury niezbędnej do załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony. Ponad wszelką wątpliwość w przedmiotowym stanie faktycznym odpowiednie stosowanie przepisów, w szczególności ograniczenie objętości uzasadnienia decyzji czy podpisanie decyzji pierwszoinstancyjnej jedynie przez Zastępcę Przewodniczącego Komisji (zgodnie z § 138 ust. 5 Statutu Uniwersytetu) nie wpłynęło negatywnie na sytuację kandydatki - jej wynik kwalifikacji i pozycja na liście rankingowej zostały ustalone w sposób prawidłowy, zgodnie z warunkami i trybem rekrutacji ustalonymi przez Senat Uniwersytetu na podstawie przepisów ustawy. Mając to na uwadze, wskazane zarzuty proceduralne nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od wskazania na naruszenie przepisów postępowania, kandydatka sformułowała zarzuty dotyczące prawidłowości ustalenia wyniku kwalifikacji podnosząc, że doszło do naruszenia zarówno przepisów ustawy, jak i przepisów wewnętrznych określających warunki i tryb rekrutacji poprzez pominięcie części wyniku egzaminu maturalnego, co skutkowało dyskryminacją grupy maturzystów, w tym kandydatki i tym samym błędnym ustaleniem wyniku kwalifikacji. W odniesieniu do tego zarzutu wskazano, że na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów prawa stanowisko to nie znajduje podstaw do uwzględnienia. Zgodnie z art. 169 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Senat uczelni ustala w trybie określonym na podstawie ust. 2, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Senat Uniwersytetu określił kryteria kwalifikacji w uchwałach z dnia 29 kwietnia 2015 r. nr [...] i z dnia 27 maja 2015 r. nr [...]. Stosownie do postanowień pierwszej z tych uchwał kandydaci posiadający nową maturę (egzamin maturalny kończący się uzyskaniem świadectwa dojrzałości, o którym mowa w ustawie o systemie oświaty) są przyjmowani na podstawie ocen z pisemnej części egzaminu umieszczonych na świadectwie maturalnym. Mając to na uwadze, wyniki egzaminu maturalnego uwzględnia się "wprost" i nie ma podstaw aby różnicować w tym zakresie sytuację osób, które zdawały ten egzamin na przestrzeni lat. Organy Uniwersytetu nie są władne do weryfikowania poziomu trudności czy prawidłowość oceny egzaminu maturalnego, organizowanego przez fachowe organy (Centralną Komisję Egzaminacyjną i Okręgowe Komisje Egzaminacyjne), umocowane do przeprowadzania egzaminu maturalnego na podstawie przepisów prawa (ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty).

Zauważono, że przyczyn odmowy przyjęcia kandydatki na studia należy szukać w posiadanych przez nią wynikach egzaminu maturalnego, a konkretnie braku wyniku maturalnego z matematyki na poziomie rozszerzonym. Stacjonarne jednolite magisterskie studia na kierunku [...] rokrocznie cieszą się olbrzymią popularnością co sprawia, że przyjęcie na te studia wymaga w praktyce posiadania wysokich wyników egzaminu maturalnego. Posiadanie wyników z egzaminu maturalnego z matematyki jedynie na poziomie podstawowym ("dzielonym" przy obliczaniu wyniku kwalifikacji przez 2 w istotnym stopniu ogranicza szanse na przyjęcie na te studia.

Zgodnie z art. 169 ust. 14 Prawa o szkolnictwie wyższym podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych przez senat uczelni zgodnie z art. 169 ust. 2 tej ustawy. Mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia warunków lub trybu rekrutacji na studia, zaskarżoną decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej utrzymano w mocy.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. Ł. zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w ustawowym terminie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 10 § 1 odpowiednio stosowanego K.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;

- art. 169 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym w związku z art. 44 zzk ustawy o systemie oświaty poprzez pominięcie części wyniku egzaminu maturalnego, co skutkowało dyskryminacją grupy maturzystów w tym kandydatki i tym samym błędnym ustaleniem wyniku kwalifikacji;

- art. 107 § 1 odpowiednio stosowanego K.p.a. poprzez brak składu i podpisów komisji rekrutacyjnej podejmującej decyzje w sprawie, a poprzestanie jedynie na wskazaniu nazwiska Przewodniczącego Komisji i wyliczeniu członków Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej co nie pozwala stwierdzić jaką część komisji stanowią i czy decyzja ma przymiot ważności;

- art. 6 K.p.a. i art. 7 K.p.a. odpowiednio stosowanego poprzez wydanie decyzji pozostającej w sprzeczności z prawem;

- art. 68 § 2 odpowiednio stosowanego K.p.a. poprzez niezachowanie wymogu w nim przewidzianego;

- art. 107 § 3 odpowiednio stosowanego K.p.a. poprzez pominięcie w decyzji wymaganego: a) przytoczenia przepisów prawa w ramach uzasadnienia prawnego uchwały rekrutacyjnej, b) wyjaśnienia w jaki sposób zweryfikowano i przypisano składowe sumy punktów, c) wyjaśnienia w jaki sposób i na jakiej podstawie prawnej przyjęto punktację 65,00 punktów, d) zindywidualizowania rozstrzygnięcia do danego stanu faktycznego zamiast czego w uzasadnieniu decyzji przywołano wszystkie opcje, z których co najmniej dwie nie dotyczą kandydatki;

- § 1 ust. 2 pkt 5 ; § 5 ust. 10; § 8 ust. 3 pkt. 1 i ust. 4-6 uchwały [...] Senatu poprzez nie uwzględnienie w kwalifikacji wyniku egzaminu maturalnego a jedynie jego części, tej która nie daje miarodajnego i niedyskryminującego wskazania do rankingowania kandydatów;

- § 4 uchwały [...] Senatu poprzez wydanie decyzji o odmowie przyjęcia przed ogłoszeniem listy przyjętych, która to lista w ramach limitu - z zasady - nie może być znana przed wydaniem wszystkich decyzji w sprawie nie/przyjęcia na studia i rozpoznaniem ewentualnych odwołań oraz rezygnacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I w całości oraz o zasadzenie na jej rzecz postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że sednem argumentów podniesionych w odpowiedzi Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej na odwołanie skarżącej jest wskazanie, że brany pod uwagę wynik procentowy ujęty na świadectwie dojrzałości daje możliwość porównania wyników na świadectwach dojrzałości kandydatów od 2005 r. czyli od momentu wprowadzenia tzw. "nowej matury". Komisja twierdzi, że wyniki egzaminu uwzględnia się wprost i nie ma podstaw, aby różnicować w tym zakresie sytuację osób, które zdawały egzamin na przestrzeni lat. W ocenie skarżącej nie jest to trafne. Art. 44zzk ustawy o systemie oświaty wyraźnie wskazuje co składa się na wynik egzaminu maturalnego, a wynik egzaminu maturalnego w rekrutacji jest podstawą do ułożenia list rankingowych. Prawo o szkolnictwie wyższym w art. 169 ust. 3 nie zawęża słowa "wynik" tylko do skali procentowej.

Taki sposób liczenia wyników wpłynął negatywnie na sytuację skarżącej - jej wynik w klasyfikacji i pozycja na liście rankingowej zostały ustalone nieprawidłowo, tym samym uczelnia nie zapewnia konstytucyjnego równego dostępu do nauki kandydatom zdającym maturę na przestrzeni lat błędnie układając listę rankingową.

Wskazała, że Centralna Komisja Egzaminacyjna przeliczyła na skalę procentową centylową wyniki egzaminów maturalnych dla wszystkich maturzystów od 2005-2014 i udostępniła je uczelniom na potrzeby rekrutacji w Krajowym Rejestrze Matur. Uniwersytet prowadzi rekrutację tradycyjnie, celowo tuszując system przeliczników dyskryminujących maturzystów z tzw. "stara maturą". Fakt dyskryminacji zauważyły organy państwowe zmieniając art. 44zzk ustawy o systemie oświaty.

Skarżąca podała w jaki sposób Uniwersytet powinien liczyć wyniki i uważa, że powinna być to skala centylowa. Procentowy sposób przedstawienia wyników nie wskazuje w jakiej części kandydatów ulokował się wynik danej osoby. Gdyby tak przeliczano wyniki, skarżąca powinna znaleźć się na początku listy rankingowej.

Na koniec skarżąca podniosła, że co prawda decyzja zawiera zarówno wskazanie imion i nazwisk członków Komisji bez ich funkcji, jednak z treści podpisu decyzji przez Przewodniczącego nie wynika jaką częścią składu komisji orzekała. Z obowiązku identyfikacji personalnej (z imienia i nazwiska) osób wchodzących w skład organu kolegialnego, który wydał decyzje nie zwalnia okoliczność, że w niektórych przypadkach przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym pozwalają na złożenie podpisu tylko przez przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego organu kolegialnego (art. 177 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym). Nadał bowiem obowiązuje wymóg dokładnego określenia organu (art. 107 § 1 K.p.a.).

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu - Uczelniana Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu wniosła o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo.

Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wielokrotnie wypowiadał się w sprawie sposobu wydawania decyzji przez uczelniane organy kolegialne. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko Sądu wyrażone w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1635/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1973/14, z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 623/13, z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 799/13, z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1449/15, z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1450/15 i z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 210/16. Analogiczne stanowisko zajmuje także Naczelny Sąd Administracyjny (przykładowe wyroki: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2016 r. sygn. akt I OSK 3341/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2929/15).

Skarga skarżącej zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w sprawie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a tym przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym. Stosownie do art. 169 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego, a Senat uczelni ustala w trybie określonym w art. 169 ust. 2 tejże ustawy określa, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia.

Uchwałę podaje się do publicznej wiadomości nie później niż do dnia 31 maja roku kalendarzowego, w którym rozpoczyna się rok akademicki, którego uchwała dotyczy. Rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej lub inny organ wskazany w statucie, a dodatkowo sama komisja rekrutacyjna działając w pełnym składzie podejmuje decyzje w sprawach przyjęcia na studia (art. 169 ust. 10 Prawa o szkolnictwie wyższym). Jak wynika z ww. przepisu, Prawo o szkolnictwie wyższym wprost nakazuje, aby decyzje w sprawach przyjęcia na studia (a więc tak o przyjęciu na studia, jak i o odmowie przyjęcia) wydawała komisja rekrutacyjna działająca jako kolegialny organ wykonujący administrację.

Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji do uczelnianej komisji rekrutacyjnej (art. 169 ust. 12 Prawa o szkolnictwie wyższym). Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie. Decyzja uczelnianej komisji rekrutacyjnej jest ostateczna. Także i w tym przypadku ustawodawca traktuje jako organ całą uczelnianą komisję rekrutacyjną i wprost nakazuje, aby to ta komisja wydawała decyzje.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, do decyzji o których mowa w art. 169 ust. 10 i 12 podjętych przez organy uczelni stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. decyzja powinna zawierać, między innymi, podpis osoby lub osób piastujących stanowisko organów z podaniem imienia i nazwiska (imion i nazwisk) oraz stanowiska służbowego osoby lub osób upoważnionych do wydania decyzji.

W świetle powyższych ustawowych regulacji nie ulega wątpliwości, że decyzje wydawane przez komisje rekrutacyjne w sprawach przyjęcia na studia są decyzjami organów kolegialnych, którym zdolność do orzekania ustawodawca przyznał jedynie w składzie złożonym z członków powołanych przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni, dyrektora jednostki naukowej lub inny organ uczelni wyższej. Komisje rekrutacyjne nie tylko kolegialnie prowadzą postępowanie rekrutacyjne, ale także w sposób kolegialny wypracowują i wydają stosowne decyzje w sprawie przyjęcia na studia, podpisując je w pełnym składzie (podkreślenie Sądu). W związku z tym skoro komisja rekrutacyjna jest organem kolegialnym, w decyzji przez nią wydawanej powinny zostać wymienione imiona i nazwiska wszystkich członków komisji, którzy podejmowali rozstrzygnięcie wraz z podpisami tych właśnie osób.

W tej sprawie decyzja wydziałowej komisji rekrutacyjnej została podjęta w składzie dwuosobowym, tj. przez mgr M. S. i mgr Z. W., mimo że sama komisja liczyła cztery osoby (prof. dr hab. T. G. jako przewodniczący, mgr M. S. jako zastępca przewodniczącego, prof. dr hab. P. S. jako sekretarz i mgr Z. W. jako sekretarz – akta sądowe sprawy, karta nr 46). Tym samym w wydaniu decyzji organu I instancji nie brali udziału wszyscy członkowie wydziałowej komisji rekrutacyjnej na Wydziale [...] Uniwersytetu, a tylko dwie osoby z tej komisji. Tak wydaną decyzję podpisała jedna osoba – zastępca przewodniczącego tejże komisji zaznaczając, że podpisuje ją z upoważnienia przewodniczącego (akta sądowe sprawy, karta nr 25).

Podpisanie decyzji przez jedną osobę w imieniu i z upoważnienia innej osoby dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy wynika to z właściwej rangi przepisów prawa. Jeżeli dana decyzja ma być skierowana do podmiotu pozostającego poza strukturą danej uczelni (zakładu publicznego), to wówczas właściwym przepisem regulującym odmienne zasady wydania decyzji (np. upoważniającym do jej podpisania przez jednego członka organu kolegialnego) jest przepis rangi ustawowej. Natomiast jeżeli ma być wydawany akt wewnętrzny skierowany tylko do osób korzystających z danego zakładu publicznego i nie wywołujący skutków "na zewnątrz" (tzn. w szczególności nie pozbawiający prawa do dalszego korzystania z danego zakładu), to wówczas dla takich "aktów wewnętrznych" dopuszczalne jest zamieszczenie umocowania także w akcie regulującym zasady funkcjonowania danego zakładu lub tworzonym na potrzeby tego zakładu administracji. W tej jednak sprawie zaskarżona decyzja nie dotyczy wewnętrznych stosunków pomiędzy studentem a Uczelnia, ale działania skierowanego wobec osoby nie będącej jeszcze studentem. Tym samym jest to akt skierowany "na zewnątrz" Uczelni, który musi spełniać rygorystyczne wymagania wynikające z przepisów ustawowych.

Przepisy rangi ustawowej niezmiernie oszczędnie zawierają regulacje dotyczące umocowań do podpisywania decyzji organów kolegialnych przez jedną osobę.

Takim przepisem jest np. art. 268a K.p.a., zgodnie z którym organ administracyjny może upoważnić w formie pisemnej pracowników obsługujących ten organ do załatwiania w imieniu organu określonych spraw, w tym także wydawania decyzji administracyjnych. Ten przepis nie mógł mieć jednak zastosowania w tej sprawie choćby z tego powodu, że komisja rekrutacyjna nie jest organem zatrudniającym pracowników.

W Prawie o szkolnictwie wyższym jest przepis – art. 177 ust. 4, który upoważnia do podpisywania przez jedną osobę (przewodniczącego lub działającego w imieniu przewodniczącego wiceprzewodniczącego) decyzji wydawanych przez organy kolegialne. Takie jednak decyzje dotyczą tylko przyznawania stypendiów lub innych świadczeń materialnych studentom, a ta sprawa nie dotyczy decyzji w przedmiocie stypendium.

Nie ma w Prawie o szkolnictwie wyższym odrębnego przepisu regulującego zasady upoważniania lub podpisywania decyzji organu kolegialnego w sprawie przyjęcia na studia przez jedną osobę.

Wydawanie decyzji administracyjnych ma istotne znaczenie. Na mocy takich decyzji następuje ustalenie, odebranie, nałożenie na stronę konkretnego uprawnienia. Tym samym akt administracyjny nie może być podpisywany w sposób dowolny, ale tylko przez ten organ, którego kompetencję stanowi prawo do wydania decyzji. Jako przykład można dodatkowo wskazać, art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486, z późn. zm.), zgodnie z którym decyzje wydane przez zarząd województwa (organ kolegialny liczący 5 osób) w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje marszałek województwa, przy czym w takich decyzjach wymienia się imiona i nazwiska członków zarządu, którzy brali udział w wydaniu decyzji. Gdyby powyższego przepisu nie było, to dla ważności jakiejkolwiek decyzji administracyjnej wydanej przez zarząd województwa wymagany byłby podpis wszystkich członków takiego zarządu. Także powołany już art. 177 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym stanowi, że decyzje wydane przez komisje stypendialne i odwoławcze komisje stypendialne podpisują przewodniczący tych komisji lub działający z ich upoważnienia wiceprzewodniczący. Inny przykład dotyczy samorządowych kolegiów odwoławczych, które orzekają w składach trzyosobowych i wówczas podpisanie decyzji takiego organu przez jedną osobę chociażby nawet umocowaną przez pozostałych członków składu, skutkowałoby rażącą wadą tak wydanego aktu.

W rozpoznawanej sprawie, w decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej na Wydziale [...] Uniwersytetu nie tylko, że nie wskazano pełnego składu Komisji, ale podstawową wadą było podpisanie się pod taką decyzją wyłącznie mgr M. S. jako Zastępcy Przewodniczącego Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej działającej z upoważnienia jej Przewodniczącego. Przewodniczący Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej prof. dr hab. T. G., działając na podstawie § 138 ust. 5 Statutu upoważnił mgr M. S. jako Zastępcę Przewodniczącego do podpisywania w imieniu Komisji decyzji w sprawach rekrutacji na studia, ale to upoważnienie dla swojej skuteczności musiałoby mieć ustawową podstawę zawarta w ustawie.

Takiej podstawy nie da się wyinterpretować z ogólnej zasady autonomii uczelni wyższych. Z art. 4 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym wprost wynika, że uczelnia jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie, ale nie obejmuje to zmian zasad podpisywania (wydawania) decyzji administracyjnych. Prawo o szkolnictwie wyższym nie objęło autonomią wyższych uczelni ustalanie zasad wydawania decyzji administracyjnych w sprawie przyjęć na studia lub sposobów ich podpisywania.

Tym samym należy stwierdzić, że drodze aktu prawnego niższej rangi niż ustawa nie można samoistnie zmieniać zasady podpisywania decyzji przez organy kolegialne lub tworzyć nowe organy administracyjne.

Z powyższego uregulowania jednoznacznie wynika, że to sama Komisja Rekrutacyjna prowadzi rekrutacje na studia oraz ta sama Komisja Rekrutacyjna wydaje decyzje.

Skoro w przedmiotowej sprawie Przewodniczący Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej nie mógł udzielić stosownego upoważnienia mgr M. S. jako Zastępcy Przewodniczącego Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej, jak też nie było podstaw prawnych do upoważniania Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej do podpisywania decyzji w imieniu całej komisji, to obie wydane w sprawie decyzje są wadliwe i wada ta ma charakter istotny.

Decyzji Komisji Rekrutacyjnych nie tylko powinny wymieniać imiona i nazwiska wszystkich członków Komisji, ale także wszyscy członkowie Komisji powinni się pod takimi decyzjami się podpisać. Pominięcie imion i nazwisk członków Komisji, którzy wydawali decyzję jako organ I instancji i brak ich podpisów, stanowi istotne naruszenie art. 107 § 1 K.p.a., który stosuje się także do decyzji podjętych przez komisję rekrutacyjną do spraw przyjęcia na studia, o której mowa w art. 169 ust. 10 i ust. 11 Prawa o szkolnictwie wyższym, co wynika z treści art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym.

Brak wskazania z imienia i nazwiska oraz stanowiska członków Komisji Rekrutacyjnej i brak ich podpisów w decyzji organu I instancji stanowi, zdaniem Sądu, istotne naruszenie regulacji prawnych ustalających strukturę tego organu kolegialnego. Wydanie decyzji przez jednego tylko członka organu kolegialnego, a nie przez ten organ kolegialny Sąd w tej sprawie uznał za istotne naruszenie prawa i to mimo tego, że Statut Uniwersytetu zawierał upoważnienie do przekazania kompetencji do podpisywania i wydawania decyzji w procedurze rekrutacyjnej pojedynczemu członkowi Komisji. Ten zapis w Statucie mógł przyczynić się do przyjęcia przez same Komisje nieprawidłowego sposobu podpisywania decyzji i ta okoliczność została przez Sąd uwzględniona jako stanowiące istotne naruszenie prawa, ale nie jako rażące naruszenie prawa.

Z tych powodów Sąd uchylił obie decyzje rekrutacyjnej wydane wobec skarżącej.

Sąd dostrzega także i to, że w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 20166 r. sygn. akt III SA/Kr 210/16 pojawiło się stwierdzenie, w którym Sąd wskazał w innej sprawie na dodatkowy brak w statucie danej uczelni lub innym akcie wewnętrznym tejże uczelni umocowania do podpisywania decyzji przez jednego członka komisji rekrutacyjnej, ale to zdanie było jedynie uzupełnieniem podstawowej tezy, jaką było stwierdzenie przez Sąd, że żaden przepis ustawy nie pozwala na wydawanie decyzji i imieniu kolegialnej komisji rekrutacyjnej przez jedną osobę. Wydanie decyzji oznacza przy tym jej podpisanie, bo decyzja tylko wówczas wywołuje swoje skutki prawne, gdy zostanie doręczona stronie, a sama decyzja ma być podpisana przez organ lub osobę działająca w imieniu organu. Jak było to już wykazywane w uzasadnieniu, w świetle obowiązującego prawa, komisja rekrutacyjna nie ma kompetencji do upoważniania jednego ze swoich członków do podpisywania decyzji. Ww. zdanie zawarte w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z dnia 6 września 2016 r. wyrwane w całości z treści pozostałej części uzasadnienia mogło rzeczywiście sugerować zmianę poglądów tego Sądu, jednakże czytając ww. zdanie w kontekście całości uzasadnienia nie można doszukać się takiej zmiany.

Ustosunkowując się co do drugiego podstawowego zarzutu dotyczącego nieprawidłowego przyjęcia skali procentowej, zamiast skali centylowej w procedurze kwalifikacyjnej, Sąd uznał, że skarga skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 169 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym, podstawę przyjęcia na studia stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Senat uczelni ustala w trybie określonym na podstawie ust. 2, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Art. 44 zzk ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 z późn. zm.) stwierdza, że wyniki egzaminu maturalnego są przedstawiane w części pisemnej – w procentach i na skali centylowej, z tym że wyniki z egzaminu maturalnego z dodatkowych zadań egzaminacyjnych, o których mowa w art. 44zzf ust. 2 i 3 tej ustawy, są przedstawiane wyłącznie w procentach. Nie ulega wątpliwości, że system przyjęcia na studia na Uniwersytecie na kierunku [...] oparty został jedynie na wynikach procentowych uzyskanych z poszczególnych przedmiotów zdawanych na egzaminie maturalnym, przy odpowiednim pomnożeniu wyniku egzaminu z konkretnego przedmiotu przez cyfrę 1 w przypadku uzyskania wyniku z egzaminu maturalnego na poziomie "rozszerzonym" i podzielonym przez cyfrę 2 w przypadku uzyskania wyniku z danego przedmiotu na maturze zdanego na poziomie "podstawowym". Skala ta w każdym roku stanowi odzwierciedlenie stosunku uzyskanych punktów na egzaminie maturalnym do punktów, które możliwe były do uzyskania. Sąd nie ma wątpliwości, że w ramach wprost przyznanej uczelniom wyższym zasady autonomii, władze uczelni mogą ustalać zasady naboru przyszłych studentów pod warunkiem braku naruszenia prawa i braku dyskryminacji lub uprzywilejowania zasad naboru dla poszczególnych grup osób starających się o przyjęcie na dany kierunek studiów. Innymi słowy zasady dostępu na dany kierunek studiów muszą być dla wszystkich studentów identyczne. Niezależnie od tego, że – wbrew zapewne zamierzeniom administracji ds. zadań oświatowych - stopień trudności egzaminów maturalnych w poszczególnych latach mógł się różnić, to jednak taka różnica nie mogła prowadzić do zmiany zasad naboru dla niektórych roczników absolwentów szkół średnich. Ocena procentowo ustalanej liczby punktów jako podstawowego wymogu zakwalifikowania na dany kierunek studiów była dopuszczalna. Sąd w tym składzie podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 1317/16 wprost stwierdził, że skala centylowa, do której skarżąca przywiązuje tak dużą wagę, porównuje zasadniczo jedynie poziom osób zdających maturę w danym roku. Porównywanie np. liczby najlepiej zdających maturę w kilku lub kilkunastu latach nie oznacza, że poziom wiedzy tych osób także jest identyczny lub zbliżony. Nie tylko różny może być poziom trudności zagadnień maturalnych w poszczególnych latach, ale także różny mógł być poziom wiedzy osób zdających maturę w danym roku. Przyjęcie przez władze Uczelni, że skala centylowa nie stanowi płaszczyzny porównawczej dla ustalenia poziomu wiedzy maturzystów z poszczególnych lat nie stanowiło ustalenia dyskryminujących zasad naboru.

Okoliczność podnoszona przez skarżącą a dotycząca tego, że w jej ocenie przy przyjęciu skali centylowej dostałaby się na kierunek [...] Uniwersytetu, nie może stanowić podstawy do podważania uchwały dotyczącej zasad naboru na ten kierunek studiów. Co zrozumiałe, przyjęcie skali centylowej oznaczałoby i to, że część osób, które dostały się na ten kierunek studiów w oparciu o skalę procentową, straciłoby swoją pozycję jako osób zakwalifikowanych do studiowania na rzecz tych abiturientów, dla których skala centylowa byłaby korzystniejsza.

Ponadto należy stwierdzić, że żaden przepis Prawa o szkolnictwie wyższym, ani także ustawy o systemie oświaty nie nakazuje uwzględnia skali centylowej i Sąd dostrzega także i to, że skala centylowa nie ma tak długiego okresu stosowania i oparcie rekrutacji jedynie na tej skali (centylowej) mogłoby doprowadzić do dyskryminujących rozstrzygnięć dla tych absolwentów szkół średnich, którzy zdawali egzaminy maturalne szereg lat wstecz i którzy właśnie poprzez zastosowanie skali centylowej byliby wyeliminowani z rekrutacji.

Zgodnie z art. 44zzk ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o systemie oświaty wyniki egzaminu maturalnego są przedstawiane w części ustnej tylko w procentach; a w części pisemnej w procentach i na skali centylowej, z tym że wyniki z egzaminu maturalnego z dodatkowych zadań egzaminacyjnych, o których mowa w art. 44zzf ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty są przedstawiane wyłącznie w procentach. Art. 44zzf ustawy o systemie oświaty reguluje kwestie zdawania egzaminu maturalnego w szkołach dwujęzycznych, których absolwenci przy zastosowaniu skali centylowej także byliby dyskryminowani.

Rekapitulując ten tok wywodów Sąd uznał, że nie stanowiło naruszenia prawa przez władze Uniwersytetu przyjęcie na rok akademicki 2016/2017 takich zasad rekrutacji na kierunek [...], w których jako podstawę przyjęto skalę procentową w procedurze kwalifikacyjnej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji wynika z istotnego naruszenia przepisów postępowania polegającego na tym, że decyzje i wydziałowej komisji rekrutacyjne i uczelnianej komisji rekrutacyjnej podpisały jednoosobowo członkowie tych komisji, którzy działali bez należytego umocowania mającego swoje źródło z ustawie. Tym samym spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. ponownie prowadząc postępowanie w sprawie należy zapewnić prawidłowe podpisanie decyzji przez organ I instancji, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 169 ust. 10 oraz art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Nakaz prawidłowego podpisywania decyzji dotyczy także uczelnianej komisji rekrutacyjnej, o ile zostanie wniesione odwołanie. Ponadto organ I instancji winien, po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, przedstawić i uzasadnić swoje stanowisko w decyzji, której uzasadnienie winno odzwierciedlać przesłanki, którymi kierował się organ odmawiając przyjęcia na studia skarżącą.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.