Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3038/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 20, 23, 23b, 24
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 14 października 2021 r., nr SKO.4000-1491/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach, po rozpoznaniu odwołania złożonego przez M. W. , od decyzji Wójta Gminy T. z 6 września 2021 r., nr GOPS.4462.B.30.2021 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na E. W. , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że 31 sierpnia 2021 r. M. W. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką E. W. . Do wniosku zostały dołączone, m.in.:

1) orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z 20 kwietnia 2021 r., nr [...] ., na podstawie którego E. W. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do 30 kwietnia 2025 r., ze wskazaniem, że znacznym stopnień niepełnosprawności datuje się od 17 listopada 2020 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 13-go roku życia;

2) wyrok Sądu Okręgowego w S. z 14 grudnia 2004 r., sygn. akt [...] , którym orzeczono separację bez orzekania o winie związku małżeńskiego E. W. i Z. W. ;

3) oświadczenie E. W. z 30 sierpnia 2021 r., w którym podała, że małżonek Z. W. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a od 2004 r. pozostaje z nim w separacji zgodnie z wyrokiem Sądu, nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego pomimo zamieszkiwania pod tym samym adresem, utrzymują się oddzielnie;

4) oświadczenie M. W. z 30 sierpnia 2021 r., w którym podała, że od początku 2021 r. świadczy opiekę osobistą nad matką E. W. . Od 17 sierpnia 2021 r., tj. od chwili wypisania ze szpitala, matka wymaga stałej 24-godzinnej opieki i żywienia pozajelitowego, a ona, jako jedyna w rodzinie ma w tym zakresie przeszkolenie -mieszanina żywieniowa z lekami, kroplówka. Wskazała, że jest studentką pierwszego roku studiów magisterskich, a od października 2021 r. rozpoczyna ostatni rok, który zapewnie, jak poprzedni będzie odbywał się w trybie zdalnym. W przypadku, gdyby nauka miała formę stacjonarną zamierza wystąpić o indywidualny tok studiów w trybie zdalnym;

5) dokumentację medyczną leczenia E. W. .

Decyzją 6 września 2021 r. Wójt Gminy T. odmówił M. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na matkę E. W. .

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy oraz powołał treść art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020, poz. 111 ze zm.). Wskazał, że z wyroku Sądu Okręgowego w S. z 14 grudnia 2004 r. oraz złożonego oświadczenia przez osobę wymagającą opieki wynika, że E. W. pozostaje w orzeczonej przez Sąd separacji, jednak według przepisów prawa w przypadku separacji małżonkowie formalnie pozostają małżeństwem. Ponadto, jak wynika z akt sprawy Z. W. nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Zatem, okoliczność pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi podstawę do odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto organ stwierdził, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 20 kwietnia 2021 r. wynika, że u E. W. ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 listopada 2020 r. Dlatego też, zdaniem organu I instancji, nie została również spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. W..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach rozpatrując przedmiotową sprawę wskazało, że stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Z kolei artykuł 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a) ustawy określa, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kolegium podniosło, że ze zgromadzonych dowodów wynika, iż M. W. sprawuje opiekę nad swoją matką, która wymaga stałego wsparcia przy czynnościach bytowych w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. M. W. jest osobą nieaktywną zawodowo i niepodejmującą zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką. Na dzień składania wniosku wszczynającego postępowanie odwołująca była studentką pierwszego roku studiów magisterskich. Wnioskodawczyni podała, że od października 2021 r. rozpocznie ostatni rok studiów i w sytuacji, gdyby odbywały się one w systemie stacjonarnym zamierzała wystąpić o indywidualny tok studiów w trybie zdalnym.

E. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności do 30 kwietnia 2025 r. ze wskazaniem, że znaczny stopnieć niepełnosprawności datuje się od 17 listopada 2020 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 13-go roku życia.

E. W. pozostaje w związku małżeńskim ze Z. W., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na podstawie orzeczenia Sądu Okręgowego w S. z 14 grudnia 2004 r., sygn. akt [...] została orzeczona separacja bez orzekania o winie związku małżeńskiego E. W. i Z. W. . zawartego w dniu 12 października 1985 r. w USC w T. i wpisanego do księgi małżeństw za numerem [...].

Kolegium wskazało, że organ I instancji, jako przesłanki do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał na dwie okoliczności, tj. wiek, w którym została potwierdzona u E. W. niepełnoprawność w stopniu znacznym, tj. po ukończeniu 57 lat oraz pozostawanie w związku małżeńskim.

Kolegium wyjaśniło, że w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten, jako zakresowy, nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego. Skutkuje on jednak obowiązkiem prokonstytucyjnej wykładni tej regulacji, tak aby rezultat wykładni nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału.

Kolegium, powołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazało, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała w wieku późniejszym, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Odnosząc się do kolejnej przesłanki, która stanowiła podstawę do odmowy przyznania świadczenia przez organ I instancji Kolegium podniosło, że mąż osoby wymagającej opieki - Z. W. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wskazując na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy organ odwoławczy podał, że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności po małżonku, tj. krewnych w linii prostej (zstępnych przed wstępnymi) oraz rodzeństwa (po wstępnych).

Organ podkreslił, że zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej "k.r.o.") wynika, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Nawet w przypadku ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, stosownie do art. 60 § 1 k.r.o., małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Przepis art. 130 k.r.o. wskazuje natomiast, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka.

Kolegium podniosło, że E. W. pozostaje ze Z. W. w separacji orzeczonej wyrokiem Sądu. Obowiązek alimentacyjny nie ustaje w razie orzeczenia separacji. Zgodnie z art. 61 (4) § 3 k.r.o. jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. Zatem, obowiązek alimentacyjny Z. W. wobec żony nadal istnieje.

Kolegium nie zakwestionowało faktu, że odwołująca sprawuje faktyczną opiekę nad swoją matką, jednakże to mąż E. W. jest w pierwszej kolejności zobowiązany do sprawowania opieki nad swoją żoną, pomimo orzeczonej separacji. W rozpatrywanej sprawie występuje zatem negatywna przesłanka określona w art. 17 ust 5 pkt 2 lit. a) ustawy, gdyż matka odwołującej - osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z konstrukcji prawnej powołanych wyżej przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy wynika, że ustawodawca uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego powiązał ściśle z wymogiem legitymowania się przez małżonka osoby wymagającej opieki znacznym stopniem niepełnosprawności.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach. z 14 października 2021 r. złożyła M. W.. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Decyzji tej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik uprawy, tj, art. 7 i 77 § 1 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi wskazując m.in., że matka wymaga stałej opieki i pomocy w codziennych czynnościach oraz codziennego podłączania i odłączania mieszaniny żywieniowej pozajelitowej (dożylnej) i kroplówki. Podała, że jest jedyną osobą przeszkoloną w zakresie podawania tych preparatów. Preparaty żywieniowe podawane są do krwiobiegu. Procedura podłączania kroplówek wymaga zachowania sterylnych warunków. Czas podawania mieszaniny żywieniowej wynosi od 16 do 20 godzin, a po 4 godzinach podłączany jest kolejny worek żywieniowy. Podała, że ojciec jest uzależniony od alkoholu, a po leczeniu odwykowym powracał do nałogu i stosowania przemocy psychicznej w domu. Nigdy nie opiekował się matką i nie sprawuje nad nią opieki, a nawet teraz mimo jej stanu zdrowia wszczyna kłótnie i zakłóca spokój w domu. Kilkakrotnie przebywał w areszcie śledczym i miał orzeczone kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania w związku z przestępstwami z art. 207 § 1 k.k. i art. 209 § 1 k.k.

Skarżąca zarzuciła, że organy kierowały się jedynie ściśle literalną wykładnią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżąca przy piśmie z 22 maja 2022 r. przedłożyła kserokopię aktu zgonu ojca Z. W. , z którego wynika, że zmarł on [...] maja 2022 r.

Sąd na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 r., działając na podstawi art. 106 § 3 ppsa, dopuścił z urzędu dowód z dokumentów załączonych do skargi na okoliczność sytuacji osobistej matki skarżącej oraz czy ojciec skarżącej sprawował opiekę nad żoną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że Kolegium badając negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia określoną w art. art. 17 ust. 1b ustawy powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 prawidłowo stwierdziło, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności. Przepis uznany za niezgodny z ustawą zasadniczą nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej.

W niniejszej sprawie, najistotniejsza jest wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy. Kolegium wskazało, że przeszkodą nie pozwalającą na przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Okolicznością niesporną jest to, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, a także jest jedną z osób, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny względem wymagającej opieki matki. Poza sporem pozostaje również fakt, że E. W., w dacie wydania zaskarżonej decyzji pozostawała w związku małżeńskim ze Z. W., który nie posiadał orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności oraz, że małżonkowie pozostawali w separacji orzeczonej wyrokiem Sądu.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 61 (4) § 1 k.r.o. orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przywołanym przepisie chodzi o "skutki" wywoływane zarówno w sferze niemajątkowej, jak i majątkowej, na gruncie nie tylko prawa rodzinnego, ale generalnie - w całym obszarze prawa (wyrok NSA z 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II GSK 273/06). W ten sposób ustawodawca pod względem prawnym zrównuje obie instytucje, zastrzegając jednocześnie ewentualność istnienia w prawie ściśle określonych wyjątków.

Jeden z tych wyjątków wynika z art. 61 (4) § 3 k.r.o., który dotyczy zakresu obowiązków niemajątkowych małżonków. Otóż jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. Innymi słowy, ustawodawca spośród wyliczonych w art. 23 k.r.o. niemajątkowych praw i obowiązków małżonków pozostawił w przypadku małżonków

pozostających w separacji wyłącznie obowiązek wzajemnej pomocy, dodatkowo uzależniając go od istnienia uzasadnionych względami słuszności sytuacji. Obowiązek ten obwarowany jest jedynie tak zwaną sankcją pośrednią. Polega ona na tym, że prawo nie przewiduje możliwości zastosowania środków przymusu w celu wyegzekwowania tej powinności, a jej niewypełnienie może jedynie skutkować negatywnymi następstwami w wypadku, gdy zaistnieje potrzeba zastosowania innych regulacji, które uzależniają określone skutki prawne od oceny postawy małżonków względem siebie. Brak tego elementu "przymusowości" w odniesieniu do obowiązku sprawowania opieki nad współmałżonkiem w przypadku separacji prowadzi do wniosku, że w rzeczywistości nie musi on być wykonywany. W ślad za tym osoba wymagająca szczególnej opieki ze względu na swoją niepełnosprawność może być jej faktycznie pozbawiona ze względu na zachowanie współmałżonka, z którym jest w separacji. W art. 61 (4) § 3 k.r.o. nie ustanowiono obowiązku alimentacyjnego sensu stricte, lecz określono sytuację, w której jedna strona ma nieść pomoc drugiej. Dokonane w jej ramach czynności nie mogą być jednocześnie oceniane jako wolicjonalne uzewnętrznienie dobrowolnej alimentacji. Już chociażby z tego względu rozróżnić należy szersze pojęcie obowiązku wzajemnego wspierania się członków rodziny od ścisłych jego form, skonkretyzowanych w poszczególnych przepisach o prawach i obowiązkach małżonków przed i po orzeczonej separacji (wyrok WSA w Rzeszowie z 26 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 144/21).

Ze względu na powyższe nie można stwierdzić, że małżonków w separacji łączą więzy wzajemnego wsparcia czy wspólnego zaspokajania różnorodnych potrzeb tak, jak w przypadku małżeństwa bez orzeczonej separacji. Należy zgodzić się, że choroba i niepełnosprawność małżonka pozostającego w separacji powinna zostać uznana za okoliczność objętą względami słuszności, o których mowa w art. 61 (4) § 3 k.r.o. Jednakże, z uwagi na wskazany charakter obowiązku niesienia pomocy, należy postawić pytanie czy z tego obowiązku małżonek w praktyce się wywiązuje.

Orzeczenie o separacji zgodnie z art. 61 (1) § 1 k.r.o. warunkowane jest zupełnym rozkładem pożycia. Zatem separacja, podobnie jak rozwód, znosi wiążące się ze stosunkiem małżeństwa domniemanie istnienia pomiędzy małżonkami takich relacji natury emocjonalnej i fizycznej, które warunkują wykonywanie wobec siebie faktycznej opieki. Tymczasem istota negatywnej przesłanki świadczeniowej wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy opiera się na założeniu bieżącego, a przede wszystkim nieprzymuszonego, wykonywania przez małżonków czynności opiekuńczych. Jeżeli przyczyną orzeczenia separacji jest zupełny rozkład pożycia, to podobnie jak w przypadku zniesienia małżeństwa przez rozwód, nie sposób domniemywać, że sprawny małżonek będzie wyrażał gotowość podejmowania wymaganych w tych okolicznościach czynności opiekuńczych. To samo tyczy się dostarczania środków utrzymania, z których można byłoby pokryć koszty takiej opieki. Innymi słowy, separacja znosi przypisywane małżeństwu gwarancje wykazywania przez małżonków wzajemnej troski o siebie, a te są z kolei podstawą sformułowania negatywnej przesłanki świadczeniowej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy. Organy nie badały jakie były relacje pomiędzy małżonkami. E. W. w oświadczeniu z 30 sierpnia 2021 r. podała, że pozostaje z mężem w separacji od 2004 r., że nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. W odwołaniu skarżąca podniosła, że ojciec nie łożył na dom, nie płacił alimentów, nadużywał alkoholu, znęcał się nad matką i skarżącą, że był skazany za znęcanie się nad rodziną. Potwierdzają to dokumenty załączone do skargi. Z akt sprawy nie wynika aby niepełnosprawna matka skarżącej otrzymywała od męża jakąkolwiek pomoc. Natomiast z załączonych do skargi dokumentów, w tym odpisów wyroków wynika, że ojciec skarżącej był karany za: znęcanie się nad żoną i córką, wszczynanie awantur, poniżanie żony i córki, wyganianie ich z domu (wyrok SR w G. z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II K 777/20). Z odpisu wyroku wynika, że wcześniej ojciec skarżącej był karany za podobne przestępstwa.

Zważyć należy, że orzeczenie o separacji oparte na stwierdzonym rozkładzie pożycia świadczy o tym, że pomiędzy małżonkami od dawna nie istnieje relacja gwarantującą nieprzymuszoną opiekę i troskę. W takiej sytuacji, zdeterminowanej separacją małżonków, konieczne było wyjaśnienie gotowości wykonywania czynności opiekuńczych przez małżonka niepełnosprawnej matki skarżącej. Dodatkowo należy uwzględnić, że przesłanką separacji jest zupełny rozkład pożycia małżeńskiego (art. 61(1) § 1 k.r.o.), słusznościowy charakter obowiązków wynikających z art. 61(4) § 3 k.r.o. oraz wąski zakres obowiązku alimentacyjnego z art. 61(4) § 4 k.r.o.

W niniejszej sprawie istotny jest także fakt, że matka skarżącej żywiona jest pozajelitowo, co wymaga odpowiednich umiejętności osoby, która taki sposób żywienia może zapewnić. Tylko skarżąca została przeszkolona w zakresie podawania preparatu żywnościowego i kroplówek. Jak wskazała skarżąca czas podawania mieszaniny żywieniowej wynosi od 16 do 20 godzin. Preparaty podawane są do krwioobiegu, co wymaga zachowania sterylnych warunków, kilkakrotnej dezynfekcji rąk i powierzchni. Powyższe kwestie nie były przedmiotem oceny organów. Skarżąca podniosła, że ojciec nie tylko nie chciałby podawać matce leków, ale także nie sprostałby wymaganiom zapewniającym zachowanie sterylnych warunków. Wskazała na wysoce naganny stosunek ojca do rodziny, w tym chorej żony, a matki skarżącej.

Poza tym, jak wynika z akt sprawy skarżąca przed podjęciem się opieki nad matką studiowała. Organ nie zbadał, czy miała plany podjęcia pracy i czy, gdyby nie choroba matki i konieczność sprawowania nad nią opieki, podjęłaby w trakcie studiów pracę.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn uznać należy, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy oraz art. 7, 8, 77 § 1 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.