Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1010/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c), 69 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1272/12 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 13 lutego 2013 r. sygn.akt VI SA/Wa 1272/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi J. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...]kwietnia 2012 r. w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu.

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. (ZUS) wnioskiem z dnia 22 listopada 2011 r. zwrócił się do L. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o rozpatrzenie sprawy objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym J. K. z tytułu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej w okresie od 1 maja 2008 r. do 31 października 2010 r.

W uzasadnieniu wniosku ZUS wskazał, że zgodnie z informacją z Urzędu Miejskiego w Ł., J. K. od dnia 2 sierpnia 1993 r. posiadał uprawnienia do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Nr 776/93. Zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej dokonał od dnia 1 listopada 2010 r., a następnie jej wykreślenia z ewidencji z dniem 27 kwietnia 2011 r.

Ponadto ZUS podał, że J. K. zgłosił obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego w okresach: od dnia 1 maja 1999 r. do dnia 31 grudnia 1999 r., od dnia 1 maja 2000 r. do dnia 31 października 2000 r., od dnia 1 maja 2001 r. do dnia 30 listopada 2001 r., od dnia 1 maja 2002 r. do dnia 31 października 2002 r., od dnia 5 maja 2003 r. do dnia 31 października 2003 r., od dnia 6 maja 2004 r. do dnia 30 września 2004 r., od dnia 1 maja 2006 r. do dnia 30 października 2006 r., od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 30 września 2007 r., od dnia 1 maja 2008 r. do dnia 31 października 2008 r. Następnie dokonał wyrejestrowania z ubezpieczenia na druku ZUS ZWUA i ZUS ZWPA od dnia 31 października 2008 r. Kolejnych zgłoszeń do ubezpieczenia zdrowotnego J. K. dokonał od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 31 października 2009 r. oraz od dnia 4 maja 2010 r. do dnia 31 października 2010 r.

Dyrektor L. Oddziału Wojewódzkiego NFZ (Dyrektor) decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. ustalił, że J. K. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresach od dnia 1 maja 2008 r. do dnia 31 października 2008 r., od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 31 października 2009 r. i od dnia 1 maja 2010 r. do dnia 31 października 2010 r. oraz nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach od dnia 1 listopada 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. i od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wyjaśnił, że J. K. w okresie wnioskowanym przez ZUS, posiadał uprawnienia do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w oparciu o wpis w ewidencji Urzędu Miejskiego w Ł. Nr 776/93. Podkreślił, że w celu ustalenia faktycznej sytuacji przedsiębiorcy, nie można jedynie opierać się na wpisie do ewidencji działalności gospodarczej jako na zdarzeniu równoważnym z prowadzeniem przez daną osobę działalności gospodarczej. Rejestr przedsiębiorców tworzy prawną możliwość wykonywania działalności, stanowiąc przesłankę do jej podjęcia. Przypomniał, że ustawodawca od dnia 20 września 2008 r. dopuścił możliwość zawieszenia przez przedsiębiorcę wykonywania działalności gospodarczej, a tym samym, w przypadku zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, wyłączenia się spod obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Stwierdził, że wprowadzając instytucję formalnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej ustawodawca nie zlikwidował dotychczasowych uregulowań dotyczących przerw w prowadzeniu działalności opodatkowanej kartą podatkową.Wskazał, że przedsiębiorca rozliczający się w takiej formie opodatkowania ma możliwość wyboru pomiędzy przerwą, a zawieszeniem działalności gospodarczej w organie ewidencyjnym, gdzie zawieszenie działalności gospodarczej polega na pisemnym złożeniu wniosku do organu ewidencyjnego (dokonaniu wpisu), natomiast przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej polega na pisemnym złożeniu zawiadomienia do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Zdaniem Dyrektora, w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia to, czy i od kiedy podmiot stał się przedsiębiorcą, lecz wyłącznie to, czy faktycznie prowadzi działalność gospodarczą, a uprawdopodobnienie faktycznego prowadzenia/nieprowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów. Ustalając przedziały czasu, w których J. K. nie powinien podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, Dyrektor L. OW NFZ, uwzględnił następujące dowody:

- dokumenty potwierdzające dokonywanie przez przedsiębiorcę zawiadomień Urzędu Skarbowego o przerwach w prowadzeniu działalności,

- deklaracje PIT-16A, z których wynika, że J. K. od karty podatkowej odliczał i zapłacił kwoty składek na ubezpieczenie zdrowotne w miesiącach od maja do października r. 2008, 2009 i 2010,

- informacje przekazane przez ZUS oraz J. K., zgodnie z którymi w związku z prowadzoną działalnością zgłaszał on w ZUS przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej (dokonywanie zgłoszeń i wyrejestrowań z ubezpieczenia zdrowotnego).

Od powyższej decyzji ZUS wniósł odwołanie, zwracając się z wnioskiem o jej zweryfikowanie, wskazując na brak w organie ewidencyjnym informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej przed 1 listopada 2010 r.

ZUS powołując się na regulacje dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej stwierdził, że do ustalenia obowiązku ubezpieczeń powinny być brane pod uwagę wyłącznie zawieszenia zgłoszone w organie ewidencyjnym, wpisane przez organ do ewidencji. Natomiast informacje przekazane przez osoby prowadzące działalność nie mają żadnego znaczenia prawnego i nie mogą być podstawą ustalenia okresu podlegania ubezpieczeniom. W konsekwencji, przedsiębiorca nie prowadząc działalności gospodarczej przez pewien okres, winien zgłosić ten fakt w organie ewidencyjnym na sformalizowanym druku EDG-1 dokonując zawieszenia wykonywania działalności na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Z uwagi na powyższe ZUS przyjął, że w okresie od 1 maja 2008 r. do 31 października 2010 r. J. K. powinien być objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, gdyż nie dopełnił obowiązku zgłoszenia w organie ewidencyjnym zawieszenia działalności gospodarczej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (Prezes NFZ) decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora L. Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezes NFZ wskazał między innymi, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie", w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegały osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, a od dnia 20 września 2008 r., osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Prezes NFZ cytując przepisy prawa dotyczące warunków podjęcia i prowadzenia działalności gospodarczej podał, że o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej decyduje fakt posiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a nie okoliczność, czy faktycznie jest prowadzona działalność wpisana do takiej ewidencji, chyba że przedsiębiorca udowodni zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Równocześnie podał, że faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znajdujące odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej, nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tę działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego.

Stwierdził, że po 20 września 2008 r. o obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie decyduje okoliczność, czy faktycznie dana działalność była prowadzona, tylko czy przedsiębiorca, który nie prowadził działalności dokonał zgłoszenia jej zawieszenia bądź jej wyrejestrowania z ewidencji działalności gospodarczej. Nadto Prezes NFZ podał, że J. K. po 20 września 2008 r. mógł zawiesić swoją działalność gospodarczą i gdyby to rzeczywiście uczynił, to nie podlegałby w tym okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. J. K. wniósł o jej uchylenie. Nie zgodził się z rozstrzygnięciem Prezesa NFZ, ponieważ, jak stwierdził, w trakcie postępowania dowodowego wyjaśniał, że w okresie od 1 listopada 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r. oraz od 1 listopada 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r. nie wykonywał czynności należących do zakresu działalności gospodarczej, jak również nie podejmował żadnych czynności zmierzających do zaistnienia takich czynności gospodarczych. Podkreślił, że zaprzestał trwałego wykonywania działalności gospodarczej w powyższym okresie. W celu zawieszenia i wznawiania działalności informował pisemnie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. oraz dokonywał zgłoszenia i wyrejestrowania w ZUS na stosownych formularzach.

Nie zgodził się ze stanowiskiem ZUS, że z powodu braku złożenia informacji o zawieszeniu działalności we właściwym organie ewidencyjnym dochodzi automatycznie do sytuacji, w której działalność ta prowadzona jest nadal. Jest to, zdaniem skarżącego, podejście zbyt formalistyczne, które nie znajduje oparcia w literaturze i orzecznictwie.

Wymienionym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Prezesa NFZ.

Sąd I instancji przypomniał, że powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na przestrzeni ostatnich lat - obejmujący również okres, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał z różnych aktów normatywnych, mianowicie:

1. do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;

2. z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu zmienionym przez art. 12 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw (ustawa o zmianie), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

WSA wskazał, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji, w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Przypomniał, że podobnie jak ustawy o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie. Przepis art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (tekst jednolity Dz. U. 2007 r. Nr 155, poz. 1095, dalej jako ustawa o swobodzie) art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Przepis ust. 3 cytowanego artykułu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy, okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Z powyższych regulacji wynika więc, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji.

Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne.

Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia.

WSA stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący od 2 sierpnia 1993 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą (wpis do ewidencji działalności gospodarczej nr 776/93). Działalność ta była prowadzona do 1 listopada 2010 r. Skarżący zgłosił zawieszenie tej działalności od dnia 1 listopada 2010 r., a z dniem 27 kwietnia 2011 r. całkowicie wyrejestrował działalność.

Sąd I instancji wyjaśnił, że zarówno przepisy obowiązujące w dacie ustalonej przez organ jako początek objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącego, jak i obowiązująca ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wiążą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z ubezpieczeniem społecznym. Temu drugiemu, osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają od dnia jej rozpoczęcia do dnia jej zaprzestania. W tym samym okresie osoby te objęte są także obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

WSA wskazał, że sporną kwestią w sprawie jest, czy w całym okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

WSA podzielił stanowisko organu I instancji, iż w celu ustalenia faktycznej sytuacji przedsiębiorcy w odniesieniu do faktu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, nie można jedynie opierać się na wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i traktować go za równoważny z prowadzeniem działalności. Wpis w rejestrze, stanowi jedynie domniemanie faktu prowadzenia działalności gospodarczej i jak każde domniemanie może być obalone, dopuszczalne jest więc przeprowadzenie przeciwdowodu na okoliczność faktyczną, że mimo istnienia wpisu do ewidencji działalność gospodarcza w rzeczywistości nie jest czy nie była wykonywana.

WSA stwierdził, że skarżący nie zawiesił działalności gospodarczej poprzez dokonanie odpowiedniego wpisu w ewidencji, co jest możliwe od 20 września 2008 r. jednak z ustaleń faktycznych wynika, iż J. K. zgłaszał pisemnie przerwy w prowadzeniu działalności, gospodarczej w Urzędzie Skarbowym w Ł. w okresach od dnia 1 listopada 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2008 r., od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. Podkreślił, że w okresach zawieszenia nie uzyskiwał żadnych przychodów ani nie ponosił kosztów związanych z prowadzeniem działalności (dowód: dokumentacja przekazana przez stronę w dniu 5 grudnia 2011 r. i w dniu 23 stycznia 2012 r.).

WSA stwierdził, że w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia to, czy i od kiedy podmiot stał się przedsiębiorcą, lecz wyłącznie to, czy faktycznie prowadzi działalność gospodarczą, a uprawdopodobnienie faktycznego prowadzenia/nieprowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia dowodów.

Przypomniał, że skarżący prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej. Opodatkowanie w takiej formie daje przedsiębiorcy możliwość zgłoszenia przerwy w prowadzeniu działalności w danym roku podatkowym i z takiej właśnie przerwy skarżący skorzystał (art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; Dz. U. Nr 144, poz. 930 ze zm.).

W ocenie Sądu I instancji skarżący wykazał, że w okresach od dnia 1 listopada 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. i od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. nie prowadził działalności gospodarczej w związku z czym nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu.

WSA uznał również, że nieuprawnione są twierdzenia Prezesa NFZ zawarte w zaskarżonej decyzji, że tylko zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.

Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Prezes NFZ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi :

1.Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, polegające na błędnej interpretacji art. 14a ust. 5 i 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez przyjęcie, iż przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej nie są warunkowane zawieszeniem działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę w trybie przewidzianym ustawą, lecz są wynikiem faktycznego nieprowadzeniem tej działalności oraz błędnym przyjęciem, że zawieszenie postępowania na podstawie wyżej przywołanego przepisu, nie jest warunkiem sine qua non przy ustaleniu przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej.

2.Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie wyroku w zakresie naruszenia przez organ art. art. 7, 77, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i błędne przyjęcie, że Prezes NFZ - przeprowadził postępowanie administracyjne pomijając niektóre dokumenty złożone przez Skarżącego przez co błędnie ustalił, że Skarżący nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach od dnia 1 listopada 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r. i od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r., podczas gdy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego - co wynika z treści dokumentów - Prezes NFZ prawidłowo ustalił, że w toku przeprowadzonego postępowania nie naruszono jego zasad i wzięto pod uwagę całość materiału dowodowego mającego znaczenie dla sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Prezes NFZ wskazał między innymi, że w świetle nowych (po nowelizacji z 20 września 2008r.) przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w szczególności art. 14a ust.5 i 6 zawieszenie działalności gospodarczej stanowi zdarzenie prawne, a nie faktyczne, a wpis do ewidencji działalności gospodarczej o zawieszeniu wykonywania działalności ma charakter konstytutywny w sferze ubezpieczeń społecznych.

J. K. nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz.U. z 2012 r. poz.270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w stanie prawnym do dnia 20 września 2008 r. - zgodnie z art. 66 ust. 1 lit. c/ ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.jed. Dz.U. 2008 r., Nr 164, poz.1027 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach) obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. Zmiana stanu prawnego została wprowadzona przez art. 12 pkt 1 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. z 2008 r., Nr 141, poz. 888) i nastąpiła z dniem 20 września 2008 r. Wspomniana zmiana polegała na dodaniu do dotychczasowej treści art. 66 ust. 1 lit. c/ ustawy o świadczeniach zapisu "z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Możliwość formalnego zawieszenia działalności gospodarczej została wprowadzona tą samą ustawą przez dodanie w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz.1807 ze zm., dalej: u.s.d.g.) art. 14a. Przepis art. 14a ust. 1 u.s.d.g. stanowi, że przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.

Przepisy art.14a ust.5 i 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, których błędna interpretacja przez Sąd I instancji została zarzucona w skardze kasacyjnej stanowią, że: (5) zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy, (6) Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej lub do dnia wskazanego w tym wniosku, który nie może być wcześniejszy niż dzień złożenia wniosku.

Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów, które zmierzałyby do zakwestionowania stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji, czyli wiążące są ustalenia tego Sądu, iż skarżący wykazał, że w okresach od dnia 1 listopada 2008 r. do 30 kwietnia 2009 r. i od 1 listopada 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r. nie prowadził działalności gospodarczej oraz, że nie zawiesił wykonywania działalności gospodarczej poprzez dokonanie odpowiedniego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy dokonanie przez skarżącego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i nie zgłoszenie do tej ewidencji zawieszenia działalności oznacza, że prowadził on nieprzerwanie działalność gospodarczą w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ustawy o świadczeniach, a zatem nieprzerwanie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Według Prezesa NFZ faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znajduje odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tę działalność z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, ponieważ po 20 września 2008 r. o obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie decyduje okoliczność, czy faktycznie dana działalność była prowadzona, tylko czy przedsiębiorca, który nie prowadził działalności dokonał zgłoszenia jej zawieszenia lub wyrejestrowania z ewidencji działalności gospodarczej.

Natomiast WSA zaprezentował w zaskarżonym wyroku stanowisko, zgodnie z którym wpis w ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie domniemanie prowadzenia działalności, które to domniemanie może być obalone oraz, że nieuprawnione jest stanowisko Prezesa NFZ, że tylko zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji.

Nie ma racji Prezes NFZ twierdząc, że wpis w ewidencji działalności gospodarczej ma charakter konstytutywny. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny i rodzi jedynie domniemanie faktyczne jej prowadzenia, co nie wyklucza możliwości przeprowadzenia przeciwdowodu w celu wykazania rzeczywistego zaprzestania prowadzenia lub zawieszenia wykonywania tej działalności, pomimo braku odpowiedniego wpisu w ewidencji. (por. wyrok NSA z 10.04.2014 r. sygn.akt II GSK 246/13). Sąd podziela również stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 8.01.2014r. (sygn.akt II GSK 1620/12), iż błędną wykładnią przepisów art. 66 ust.1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach jest przyjęcie, że o braku podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie tych przepisów po zarejestrowaniu pozarolniczej działalności gospodarczej może świadczyć jedynie okoliczność formalnego jej zawieszenia lub wyrejestrowania, a nie również brak faktycznego wykonywania działalności gospodarczej.

Analogiczne stanowisko w odniesieniu do podlegania ubezpieczeniom społecznym wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 .11.2011 r., sygn. akt I UK 156/11.

Przedstawione wyżej poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego zostały wyrażone w odniesieniu do stanów faktycznych, które miały miejsce po 20 września 2008 r.

Z brzmienia przepisu art.66 ustawy o świadczeniach (zarówno przed, jak i po zmianie z 20 września 2008 r.) wynika, że podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu związane jest przede wszystkim z wykonywaniem działalności gospodarczej, a nie z uzyskaniem statusu przedsiębiorcy poprzez odpowiedni wpis w ewidencji.

Zaznaczyć należy, że Sąd I instancji nie stwierdził, że skarżący faktycznie zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej ale, że nie wykonywał działalności gospodarczej we wskazanych okresach. W związku z czym nieuzasadnione są zarzuty naruszenia przepisów art.14a ust.5 i 6 ponieważ dotyczą one zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej.

Należy zauważyć, że zaprezentowane przez Prezesa NFZ stanowisko wiążące podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu nie z faktycznym wykonywaniem działalności gospodarczej, ale z wpisami w ewidencji działalności gospodarczej prowadziłoby do sytuacji, w której faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej w okresie jej formalnego zawieszenia nie rodziłoby obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stanowisko takie pozostaje w sprzeczności z unormowaniem art.66 ust.1 pkt 1 lit.c/ ustawy o świadczeniach.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to jest art.145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. poprzez stwierdzenie przez Sąd I instancji, że rozpatrując sprawę Prezes NFZ nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, gdyż nie odniósł się do istotnych w sprawie dokumentów dotyczących przerw w opodatkowaniu skarżącego kartą podatkową, co stanowiło naruszenie art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a., należy wskazać, że uzasadnienie tego zarzutu sprowadza się do stwierdzenia, że w toku przeprowadzonego postępowania nie naruszono jego zasad i wzięto pod uwagę całość materiału dowodowego mającego znaczenie dla sprawy. Takie uzasadnienie zarzutu sprowadzające się do zaprzeczenia stanowisku wyrażonemu przez Sąd I instancji, bez wyjaśnienia czy organ orzekając wziął pod uwagę wskazane przez WSA dokumenty dotyczące przerw w opodatkowania skarżącego kartą podatkową, czy też uznał je za materiały niemające znaczenia dla sprawy powoduje, że zarzut nie poddaje się ocenie i musi zostać uznany za nieuzasadniony.

Z wyżej przedstawionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.