Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 647/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji rachunku bankowego oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan faktyczny i prawny kontrolowanej sprawy przedstawia się następująco:

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. wszczął w stosunku do A. B. (dalej powoływanego jako: "Skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o numerze: [...] z dnia [...] maja 2018 r. wystawionego na nieopłacone należności pieniężne z tytułu kosztów postępowania rozgraniczającego.

Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] skierowanym do Banku P. S.A. organ egzekucyjny dokonał zajęcia przysługujących Skarżącemu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Bank P. S.A. w odpowiedzi z dnia [...] maja 2018 r. poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia spowodowanej niskim saldem zajętego rachunku.

Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z tytułem wykonawczym Skarżący odebrał [...] maja 2018 r., natomiast w dniu [...] maja 2018 r. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. pismo zatytułowane "skarga" informując, że wystąpił do wierzyciela z pismem "o anulowanie upomnienia" stąd też kierowanie sprawy do działu egzekucyjnego jest przedwczesne.

Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]- wezwał Skarżącego do sprecyzowania treści żądania zawartego w piśmie z [...] maja 2018 r.

W odpowiedzi na powyższe Skarżący pismem z [...] czerwca 2018 r. poinformował o skierowaniu do wierzyciela wniosku o umorzenie zaległości i zażądał "zwolnienia spod egzekucji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego".

2. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, argumentując, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym skierowany do wierzyciela wniosek o zastosowanie ulgi poprzez umorzenie należności objętej tytułem wykonawczym pozostającym w realizacji nie jest podstawą do wyłączenie spod egzekucji składnika majątkowego w oparciu o art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

3. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. Zdaniem Skarżącego wszczęte w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne prowadzone jest z naruszeniem przepisów prawa.

4. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. nie podzielił zarzutów zażalenia i postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uzasadniając stanowisko organ powołał się w pierwszej kolejności na treść art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyjaśniając, że podstawową przesłanką upoważniającą do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego". Przy czym, jak podkreślił, to zobowiązany powinien wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych.

W ocenie Dyrektora organ egzekucyjny słusznie stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie Skarżący nie wykazał zaistnienia w sprawie przesłanek uzasadniających zwolnienie z egzekucji prowadzonego w banku P. S. A. rachunku bankowego. Taką przesłanką nie jest bowiem fakt, na jaki powołuje się Skarżący w składanych przez siebie pismach, tj. złożenie do wierzyciela (Wójta Gminy Ł.) wniosku o umorzenie zaległości. Dodatkowo Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że wbrew stanowisku Skarżącego, wezwanie do sprecyzowania charakteru pisma z [...] maja 2018 r. nie wskazuje na prowadzenie postępowania egzekucyjnego z naruszeniem prawa. Organ egzekucyjny mając wątpliwości co do rodzaju złożonego środka zaskarżenia prawidłowo wezwał do jego jednoznacznego wskazania. Końcowo organ zwrócił też uwagę, że w postępowaniu w sprawie zwolnienia spod egzekucji składnika majątku nie jest możliwe badanie istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

5. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Skarżący i w sporządzonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze wniósł o jego uchylenie wraz z postanowieniem z dnia [...] lipca 2018r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił nieprawidłowe przyjęcie, że Skarżący nie wykazał zaistnienia w sprawie przesłanek uzasadniających zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego prowadzonego w P. S.A.

Uzasadniając zarzuty skargi jej autor stwierdził, że wierzycielem w sprawie jest Wójt Gminy Ł., który wystąpił z wnioskiem do działu egzekucyjnego. W ocenie Skarżącego skoro to powód wygrał sprawę o przesądzenie części działki to powinien dokonać rozgraniczenia na własny koszt ażeby wydzielić swój obszar, a nie występować z wnioskiem do gminy o dokonanie rozgraniczenia administracyjnego. Tym bardziej, że nie był to spór pomiędzy sąsiadami i w takim stanie rzeczy nie zachodziła potrzeba rozgraniczenia administracyjnego. Nabywca gruntu mógł i powinien wydzielić nowopowstałą działkę przez wybranego geodetę na swój - koszt. Wójt Gminy występujący w sprawie jako wierzyciel nie uwzględnił jednak powyższych okoliczności, pomimo, że Skarżący – jak podkreślił - pozostaje w bardzo trudnej sytuacji materialnej, finansowej, osobistej jak i rodzinnej i nie jest w stanie uregulować zadłużenia z tytułu powstałych kosztów rozgraniczenia. Wobec czego wniósł o umorzenie prowadzonej egzekucji.

6. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, ze zm.), oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wskazane wyżej kryteria Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. odmawiające zwolnienia z egzekucji rachunku bankowego nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby konieczność wyeliminowania jego z porządku prawnego.

3. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

4. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), zgodnie z którym, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Na tle tego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ubiegając się o zwolnienie, o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. zobowiązany musi wykazać posiadanie ważnego interesu w zwolnieniu określonych składników majątkowych spod egzekucji, a ponadto wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (tak m.in. NSA w wyroku z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 154/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Przy czym pojęcie ważnego interesu zobowiązanego należy rozumieć nie jako subiektywne przekonanie zobowiązanego o potrzebie zwolnienia rzeczy z egzekucji, ale jako obiektywne uwarunkowania, rozpatrywane w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (zob. wyrok NSA z 1 września 2011 r., II FSK 489/10, CBOSA). Poza tym uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (zob. wyrok NSA z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1791/12, CBOSA).

Wskazać także należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00 czy też wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99, CBOSA). Powyższe oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej (jak wyżej wspomniano) w ograniczonym zakresie.

5. Podzielając zaprezentowane wyżej poglądy, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, doszedł do przekonania, że organy egzekucyjne słusznie stwierdziły, iż Skarżący nie wykazał aby "jego ważny interes" przemawiał za zwolnieniem z egzekucji rachunku bankowego prowadzonego w P. S.A. Skarżący nie wskazał także innych składników swojego majątku, z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Jak zaś podkreślono już wyżej, aby określony składnik majątku został zwolniony spod egzekucji zobowiązany powinien przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za jego zwolnieniem, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych. Instytucja zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego służy bowiem wyłącznie zmniejszeniu uciążliwości prowadzonej egzekucji, a ochrona ważnego interesu zobowiązanego nie może doprowadzić do sytuacji, w której niemożliwe będzie przeprowadzenie skutecznej egzekucji administracyjnej.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest tymczasem, że Skarżący nie tylko nie wykazał zaistnienia omówionej wyżej przesłanki uzasadniającej zwolnienie z egzekucji, ale i wskazał żadnego innego alternatywnego, a przede wszystkim skutecznego sposobu uregulowania zaległości z tytułu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Taka przesłanką, jak słusznie uznał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, nie może być przede wszystkim powoływany przez Skarżącego fakt złożenia do wierzyciela tj. Wójta Gminy Ł., wniosku o umorzenie zaległości. W ocenie Sądu skoro złożenie wniosku o umorzenie zaległości nie stanowi ustawowej podstawy zwolnienia z egzekucji z art. 13 § 1 u.p.e.a., to brak jest wpływu złożonego wniosku o umorzenie zaległości na przebieg postępowania egzekucyjnego. Także pozostałe przytoczone w skardze okoliczności, dotyczące zasadności przeprowadzenia administracyjnego postępowania rozgraniczającego i rozliczenia związanych z nim kosztów, nie mogły być uwzględnione na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Niniejsza sprawa dotyczy bowiem wyłącznie zwolnienia z egzekucji na wniosek Skarżącego zajętego rachunku bankowego, a podstawę prawną wniosku oraz wydanych w tej sprawie postanowień stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a. Dlatego też takie kwestie, jak: prawidłowość i zasadność wystawionego tytułu wykonawczego, na podstawie którego realizowano egzekucję, dopuszczalność samej egzekucji, czy też zaistnienie przesłanek do jej umorzenia, mogłyby być ewentualnie przedmiotem innych środków prawnych dostępnych Skarżącemu w ramach postępowania egzekucyjnego, natomiast nie mogły być przedmiotem oceny w ramach trybu uruchomionego na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a.

6. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 13 § 1 u.p.e.a. przyjmując, że Skarżący nie wykazał swojego "ważnego interesu", dającego postawę do zastosowania instytucji zwolnienia z egzekucji opisanego na wstępie rachunku bankowego. Wyrażone w postanowieniu stanowisko zostało właściwie i szczegółowo uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego jak i powołaniem stanu prawnego. Co prawda rozstrzygnięcie organów, jak wynika ze skargi, jest niesatysfakcjonujące dla Skarżącego, ale nie powoduje to w żaden sposób uznania, że postępowanie organów przeprowadzone zostało w sposób wadliwy oraz z naruszeniem przepisów prawa. Prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego, jak zasadnie podniósł organ odwoławczy, niewątpliwie wpłynie na pogorszenie sytuacji materialnej, jednak egzekucja administracyjna jest szczególnym rodzajem postępowania, które z uwagi na swój przymusowy charakter wpływa negatywnie na sytuację materialną zobowiązanego i z reguły jest dla niego uciążliwe.

7. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.