Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 86/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 § 1 i 2, art. 108 § 1, art. 116 § 1 pkt 1 i 2, art. 116 § 1-3, art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191, art 197 § 1 w zw. z art. 180 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 11 ust. 1, 1a i 2.
journal: Dz.U. 2020 poz 1228
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Andrzej Brzuzy Protokolant specjalista Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2022r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za okres od VI do IX 2016 r. wraz z odsetkami 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. K. 980 (dziewięćset osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r., Rep. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO ) utrzymało w mocy, po rozpatrzeniu odwołania S. K., reprezentowanego przez radcę prawnego J. W., decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. znak: [...] orzekającą o odpowiedzialności S. K. członka zarządu Spółki A za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od nieruchomości za okres od 06.2016r. do 09.2016r. w wysokości 10.653, 62 zł wraz z odsetkami liczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 4.076,00 zł.

Prezydent Miasta (dalej: organ, organ podatkowy I instancji) orzekł decyzją z dnia [...] r. o odpowiedzialności S. K., pełniącego obowiązki prezesa Zarządu Spółki A, za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od nieruchomości za okres od 06.2016r. do 09.2016r. w wysokości 10.653, 62 zł wraz z odsetkami liczonymi na dzień wydania decyzji w wysokości 4.076,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji Organ I Instancji wskazał, że Spółka A była zobowiązana do uiszczania podatku od nieruchomości. Mimo upływu terminu płatności podatek nie został zapłacony, co skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego w administracji. W toku egzekucji nie ustalono majątku spółki, z którego można by tę egzekucję prowadzić. Postanowieniem z dnia [...] r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie odpowiedzialności S. K., prezesa spółki, za zaległości podatkowe tej spółki. Organ wskazał, że ustalił osobę pełniącą funkcję prezesa na podstawie odpisu zupełnego z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego.

Organ przytoczył treść art. 107 i art.116 Ordynacji podatkowej. Organ I instancji uznał, że w toku prowadzonego postępowania S. K. nie wykazał, aby zachodziły przesłanki skutkujące zwolnieniem go z odpowiedzialności podatkowej.

Od decyzji tej odwołanie wniósł pełnomocnik pana S. K., radca prawny J. W. (dalej: pełnomocnik) w terminie prawem zakreślonym.

W odwołaniu zarzucił organowi podatkowemu I instancji naruszenie :

- art. 145 § 2 w związku z art. 138a § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie pełnomocnika w czynnościach procesowych oraz niedoręczenie decyzji pełnomocnikowi,

- art. 122,123,187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, art. 107 § 1 i 2 oraz art. 116 § 1 -3 i art. 108 §1 Ordynacji podatkowej poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i ustalenie, że S. K. ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki oraz nieprawidłowe wykazanie, iż egzekucja w stosunku do spółki była bezskuteczna.

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik wskazał, że organ nie przeprowadził w sprawie żadnego postępowania dowodowego, pomijając istotne dowody. Organ pominął fakt, że S. K. złożył skutecznie rezygnację z funkcji prezesa w czerwcu 2018r. Nadto w Sądzie Rejonowym [...] Wydział Gospodarczy został złożony w dniu 18 maja 2018r. wniosek o ogłoszenie upadłości. Poza tym egzekucja w odniesieniu do spółki była prowadzona nieprawidłowo brak jest bowiem ustalenia, czy oświadczenia w toku postępowania egzekucyjnego były doręczane wobec spółki zgodnie z przepisami prawa.

Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie postępowania dowodowego to jest o przesłuchanie S. K. w charakterze strony na okoliczność złożenia przez niego rezygnacji z funkcji prezesa spółki, złożenia wniosku o upadłość spółki w roku 2018, wraz z dowodem z akt sprawy sygn. [...], znajdujących się w Sądzie Rejonowym oraz dowodem z KRS na tę samą okoliczność.

W konkluzji odwołania pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przesłuchanie pana S. K. w charakterze strony.

SKO przeprowadziło w sprawie dodatkowe postępowanie dowodowe. Postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium poinformowało stronę i organ, że przedmiotowa sprawa zostanie załatwiona w terminie do 30 dni od daty otrzymania informacji, wykazanych w pkt 2 postanowienia. W pkt 2 postanowienia Kolegium zobowiązało pełnomocnika strony do przedłożenia, w terminie 14 dni od daty otrzymania postanowienia, informacji, czy w okresie od czerwca 2016r. do października 2016r. był jeszcze inny członek zarządu, czy był ustanowiony pełnomocnik Spółki A lub prokurent spółki. W dniu 15.09.2021 r. do Kolegium wpłynęła odpowiedź pełnomocnika wraz z dokumentami - zdjęciem protokołu z posiedzenia Rady Nadzorczej Spółki A w dniu 24.05.2016r. oraz wypisem z KRS według stanu na dzień 13.09.2021r..

Z protokołu tego wynika, że Rada Nadzorcza Spółki A podjęła w dniu 24.05.2016r. dwie uchwały - na mocy uchwały nr 1 odwołano ze stanowiska Prezesa Zarządu R. Z., a uchwałą nr 2 powołano zarząd w osobie Prezesa Zarządu S. K.. Natomiast z wypisu z KRS wynika, że od dnia 9.09.2011r. J. G. jest prokurentem spółki. Postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium powiadomiło stronę i organ, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 30 listopada 2021 r. i wyznaczyło stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W dniu 27.10.2021 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika strony. W piśmie tym pełnomocnik powtórzył zarówno argumenty jak i wnioski dowodowe zawarte w odwołaniu.

SKO uznało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazało, że organ prowadził postępowanie egzekucyjne w administracji przeciwko Spółce z tytułu niezapłaconego za rok 2016 podatku od nieruchomości. Organ kierował do Spółki tytuły wykonawcze z dnia 9.09.2016r., 31.10.2016r., 12.12.2016r., na adres spółki ul. A. [...]. Tytuły te zostały przez spółkę odebrane.

Nadto w aktach jest wypis z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 3.07.2020r. Z wypisu tego wynika m.in. że w rubryce Zarząd dane osób wchodzących w skład organu brak jest wpisów, natomiast w rubryce 3 Prokurenci widnieje zapis; G. J. prokura samoistna. W dziale 4 rubryce 3 jest wzmianka o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 Prawa upadłościowego wydanego przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Gospodarczy z dnia 30.10.2018r. sygn. akt [...].

Okoliczność, że S. K. był prezesem zarządu spółki od czerwca 2016r. do grudnia 2016r. została potwierdzona protokołem z posiedzenia Rady Nadzorczej Spółki A.

Postępowanie egzekucyjne wobec spółki okazało się bezskuteczne.

Postanowieniem z dnia [...] r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie odpowiedzialności S. K., prezesa spółki, a postanowieniem z dnia [...] r. organ wyznaczył podatnikowi siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

SKO wskazało, że dla przesądzenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej na podstawie art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, niezbędne jest ustalenie, czy osoba ta pełniła formalnie i faktycznie obowiązki członka zarządu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt I GSK 793/12, LEX nr 1480818).

SKO przytoczyło treść art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej - za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2020 r. poz. 814) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Natomiast w myśl art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej - odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

SKO uznało, że w myśl art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej - S. K. może być odpowiedzialny za zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za okres od czerwca 2016r. do września 2016r. , albowiem w tym czasie był prezesem zarządu spółki.

Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zostało ugruntowane stanowisko, że w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej niezbędną przesłanką orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest wykazanie, że w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Wynika to m.in. z treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09, w świetle której członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

SKO wskazało, że w aktach wniosek o upadłość spółki został zgłoszony w roku 2018, podczas, gdy spółka przestała płacić podatek od nieruchomości w roku 2016 począwszy od czerwca tego roku. S. K. nie wykazał istnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności wskazanych w art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik podatnika wskazuje jedynie na fakt rezygnacji S. K. z funkcji prezesa Zarządu w roku 2018 , a także na brak ustanowienia kuratora w myśl art. 138 §3 Ordynacji podatkowej oraz na fakt zgłoszenia w roku 2018 wniosku o upadłość spółki.

Zdaniem SKO fakt rezygnacji S. K. z funkcji Prezesa Zarządu w roku 2018 nie ma wpływu na jego odpowiedzialność za zobowiązania powstałe w roku 2016. Natomiast co do obowiązku powołania kuratora , to w myśl art. 138 Ordynacji podatkowej organ podatkowy występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej, jeżeli kurator nie został już wyznaczony. Jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora. Przepis ten nie ma więc zastosowania w sprawie, albowiem, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, pan S. K. był prezesem zarządu spółki od czerwca 2016r. do grudnia 2016r. co zostało potwierdzone protokołem z posiedzenia Rady Nadzorczej Spółki A.

W ocenie Kolegium również nie ma znaczenia dla uwolnienia się pana S. K. z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki za rok 2016 fakt złożenia wniosku o upadłość Spółki A w roku 2018.

SKO przytoczyło treść wyroku NSA z 15 maja 2019r., sygn. akt II FSK 1427/17. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: " Dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nie ma znaczenia to, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy tylko niektórych z nich. Nie ma też znaczenia wielkość niewykonanych przez dłużnika zobowiązań. Dla określenia, czy istnieją podstawy ogłoszenia upadłości istotne znaczenie ma wyłącznie to, czy dłużnik nie wykonuje wymagalnych zobowiązań".

Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest determinowane zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań. W orzecznictwie przyjmuje się, że każdy, kto nie płaci określonego ustawą (lub umową) drugiego z kolei zobowiązania, staje się od tej chwili niewypłacalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 807/17, publ. CBOSA). Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 ustawy dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.

Według SKO w świetle powyższych unormowań nie powinno budzić wątpliwości, że jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Nawet w przypadku bardzo dobrej kondycji finansowej spółki, ale przy jednoczesnym niewykonywaniu wymagalnych zobowiązań następuje niewypłacalność i obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania naprawczego (por. wyroki NSA z: 11 kwietnia 2014 r., I FSK 656/13; wyrok WSA w Gdańsku z 20 stycznia 2021 r., I SA/Gd 864/20; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 14 lutego 2013 r., I ACa 24/13, LEX nr 1313462).

Tak więc, w świetle powyższego, nie zasługuje na uwzględnienie wniosek dowodowy złożony przez pełnomocnika o powołanie biegłego oraz o przesłuchanie S. K. w charakterze strony.

SKO wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że wystąpienie przesłanek uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki powinno być przez niego udowodnione (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt III UK 51/09, LEX nr 578159; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 515/12; z dnia 17 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 798/14). Jeszcze bardziej jednoznacznie wypowiedział się na ten temat Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2437/19. Sąd wskazał, iż:" Orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o. o. na gruncie art. 116 o.p., organ podatkowy zobowiązany jest wykazać jedynie przesłanki pozytywne przewidziane w tym przepisie, tj. pełnienie funkcji członka zarządu w badanym okresie oraz bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Zakresem ustawowym nie jest objęty obowiązek wykazania przez organ zaistnienia w sprawie przesłanek negatywnych - prowadzących do uwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności na kanwie omawianej regulacji".

S. K. miał możliwość przedkładania dowodów zarówno w postępowaniu przez organem podatkowym I instancji jak też przed Kolegium.

Natomiast w kwestii nieprawidłowego prowadzenia przez organ postępowania egzekucyjnego - Kolegium wyjaśniło, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują trybu doręczeń pism w postępowaniu. Dlatego też, mając na uwadze treść art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prawidłowość dokonywanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji doręczeń należy oceniać zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 45 kodeksu postępowania administracyjnego jednostkom organizacyjnym, a w tej grupie mieszczą się także osoby prawne, do których należą spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, pisma doręcza się w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Zatem pismo skierowane do takiej spółki powinno być doręczone na adres siedziby spółki. W przypadku spółki występującej w niniejszej sprawie, uprawnionym do jej reprezentacji jest zarząd (art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych). SKO wyjaśniło także, że sprawa Rep. [...] dotyczyła innego stanu faktycznego to jest opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1.02.2017r. do 11.06.2019r.

Pełnomocnik skarżącego, działając w imieniu i na rzecz skarżącego - S. K., zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, w postaci:

1) ustalenia, że pomimo zgłoszenia w dniu 18 maja 2018 r. do Sądu Rejonowego [...] Wydział Gospodarczy Sekcja ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych wniosku Spółki A z siedzibą w [...] (numer KRS: [...]) o ogłoszenie upadłości fakt ten nie wpływa na ocenę zasadności obciążenia Skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe osoby trzeciej, bowiem zobowiązanie powstało w 2016 roku, a wniosek został złożony w roku 2018, podczas gdy przesłanką zwolnienia się z odpowiedzialności jest wykazanie, że wniosek został złożony we właściwym czasie, nie zaś w czasie, gdy powstało zobowiązanie.

II. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy w postaci:

1) art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej również jako: o.p.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz niepełną i nierzetelną analizę zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji skutkowało przypisaniem skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

2) art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego jedynie pod kątem potwierdzenia z góry założonej bezprawnej tezy, zgodnie z którą zasadne jest obciążenie skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania podmiotu trzeciego, w zarządzie którego pełnił on funkcję w spornym okresie, podczas gdy rzeczywisty stan faktyczny niniejszej sprawy nie pozwala na zastosowanie w stosunku do skarżącego przepisów o tej odpowiedzialności, w szczególności wobec złożenia przez skarżącego - we właściwym czasie - wniosku o ogłoszenie upadłości spółki;

3) art. 197 § 1 w zw. z art. 180 § 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie i niepowołanie w sprawie biegłego, w celu ustalenia sytuacji finansowej i majątkowej Spółki A i wskazania "czasu właściwego" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki, pomimo skierowania takiego wniosku przez skarżącego w terminie i trybie przewidzianym ustawą i ustalenia, że okoliczność zgłoszenia tego wniosku nie wpływa na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości powstało w 2016 roku, a wniosek zgłoszony został w 2018 roku;

4) art. 121 § 1 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, w oparciu o z góry założoną tezę o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki A.

III. Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji, w postaci:

1) art. 107 § 1 i 2 w zw. z art. 116 § 1-3 i art. 108 § 1 o.p. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i ustalenie, że Skarżący ponosi odpowiedzialność - jako członek zarządu pełniący funkcję w spornym okresie - za zobowiązania podatkowe Spółki A obejmujące podatek od nieruchomości za okres 06.2016 - 09.2016 w kwocie 10.653,62 zł, odsetek za zwłokę od tej kwoty oraz koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 101,10 zł, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki ustawowe uprawniające organ do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe osoby trzeciej;

2) art. 107 § 1 i 2 w zw. z art. 116 § 1-3 i art. 108 § 1 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niewykazanie w sposób przewidziany prawem, że egzekucja w stosunku do Spółki A była w rzeczywistości bezskuteczna.

Wskazując na powyższe zarzuty, wniósł o : uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - uchylenie w całości decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r..

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Organy obu instancji w uzasadnieniu swoich decyzji wskazały, że skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu do dnia 08.06.2018 r. (dzień złożenia rezygnacji z pełnienia funkcji) w związku z czym ponosi odpowiedzialność na podstawie przepisu art. 107 § i 2 w zw. z art. 116 § 1-3 i art. 108 § 1 o.p. Powielając argumentację poczynioną przez organ I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w treści decyzji wskazało, że skarżący wprawdzie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości ww. spółki, jednakże - zdaniem organu -miało to miejsce w 2018 roku, zaś zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości powstało w roku 2016, a zatem przedmiotowy wniosek nie wpływa na ocenę istnienia odpowiedzialności Skarżącego.

Skarżący wskazał, że wobec złożenia przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do uznania, iż ponosi on odpowiedzialność za zobowiązania Spółki A. Argumentacja Skarżącego w tym przedmiocie stanowi przedmiot dalszych rozważań niniejszej skargi, w szczególności w zakresie braku inicjatywy dowodowej Organu.

Skarżący zarzucił, że Organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, ograniczając swoje ustalenia do nieprawidłowego stwierdzenia, iż skoro Skarżący zgłosił wniosek o upadłość w 2018 roku, okoliczność ta nie wpływa na ocenę odpowiedzialności za zobowiązanie powstałe w 2016 roku. Pełnomocnik wskazał, że Organ nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie weryfikacji, czy korespondencja w toku postępowania egzekucyjnego rzeczywiście podejmowana była przez skarżącego, a przede wszystkim - czy w czasie kierowania tej korespondencji miał on jakiekolwiek uprawnienie do jej odbioru. Odnosząc się do powyższych argumentów Skarżącego, organ wskazuje jedynie treść wpisu spółki do KRS, a także stwierdza w sposób nad wyraz ogólnikowy, że postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Zdaniem pełnomocnika Skarżący złożył skutecznie rezygnację z pełnienia tej funkcji już w czerwcu 2018 roku. Wszelka zatem korespondencja, kierowana do spółki po tym terminie, według niego, nie została skutecznie doręczona. Według pełnomocnika skarżącego korespondencja powinna być doręczona na ręce prokurenta, nie zaś byłego członka zarządu.

Zdaniem pełnomocnika słusznie skarżący podnosi wątpliwości w odniesieniu do kwestii skuteczności doręczeń korespondencji w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do spółki. Zgodnie bowiem z przepisem art. 205 § 2 k.s.h. oświadczenia składane spółce oraz doręczenia pism spółce mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta - a brak jest w aktach sprawy informacji, że oświadczenia związane z postępowaniem egzekucyjnym (czy też jakiekolwiek decyzje) - zostały złożone przez organ wobec ww. spółki w wymagany prawem sposób. Istnieje zatem uzasadniona podstawa do przyjęcia, iż postępowanie egzekucyjne było przeprowadzone nieprawidłowo - i co za tym idzie, niniejsze postępowanie jest niedopuszczalne co do zasady. Sam organ wszak wskazuje, że w spółce powołany został prokurent, który w dalszym ciągu nie został wykreślony z rejestru. Potwierdza zatem, że w czasie, gdy korespondencja była kierowana - bezzasadnie - na ręce skarżącego, organ winien ją przesyłać do jej prokurenta lub jego podpisu wymagać na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zaznaczyć jednak należy, że Skarżący nie ma jednak wiedzy czy prokurent w spółce pozostawał w ramach swojej funkcji po złożeniu przez niego rezygnacji z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu, czy też., np. złożył rezygnację (wpis bądź brak wpisu w KRS w tym zakresie ma tylko charakter deklaratoryjny, przy czym przyjąć należy, że ta okoliczność również nie została zbadana przez Organ - pomimo braku takiej inicjatywy na etapie postępowania przed organem I instancji). Domniemanie skuteczności doręczeń na ręce skarżącego, na które organ zdaje się powoływać, przytaczając tezy orzecznicze sądów administracyjnych, zostało wszak obalone przez stronę poprzez wskazanie (oraz potwierdzenie tej okoliczności przez sam Organ w treści rozstrzygnięcia), że od dnia 8 czerwca 2018 roku nie pełnił on funkcji uprawniającej go do odbioru tej korespondencji.

Ponadto, całkowicie niesłusznie Organ pomija także, iż w dniu 18 maja 2018 r. został złożony do Sądu Rejonowego [...] Wydział Gospodarczy Sekcja ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych wniosek Spółki A z siedzibą w [...] (numer KRS: [...]) o ogłoszenie upadłości. Abstrahując od powyższych uwag, także ten aspekt nie pozwala obciążyć S. K. odpowiedzialnością za zaległości podatkowe ww. Spółki. Nieprawidłowe są w tym zakresie ustalenia, że wniosek ten nie ma znaczenia w niniejszej sprawie z uwagi na termin jego złożenia.

Zwolnienie z odpowiedzialności za zobowiązania osób trzecich obejmuje bowiem zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Czas ten przy tym nie musi przypadać w okresie, w którym powstało zobowiązanie, za które odpowiedzialność została orzeczona. W 2016 roku (jak i w późniejszym okresie) spółka nie kwalifikowała się do podjęcia decyzji o skierowaniu takiego wniosku do sądu właściwego. Sam fakt, że zobowiązanie powstało w 2016 roku nie warunkuje uznania, iż w tym czasie spełniły się przesłanki ogłoszenia w stosunku do niej upadłości. Jeżeli jednak wniosek ten został zgłoszony we właściwym czasie, zwolnienie z odpowiedzialności za zobowiązania osób trzecich obejmuje także zobowiązania powstałe przed dokonaniem tej czynności przez członka zarządu. Koniecznym zatem było dokonanie przez organ oceny, kiedy w przedmiotowej sprawie ten czas faktycznie przypadał.

Co istotne przy tym, określenie konkretnej daty na spełnienie tego obowiązku wymagałoby specjalistycznej wiedzy księgowej, którą Organ nie dysponuje. Analiza ta ma bowiem charakter kwalifikowany i wymaga dokonania oceny całokształtu działalności i finansów podmiotu, a nie jedynie ogólnej oceny jej sytuacji majątkowej. Jeśli zatem Organ kwestionował, że wniosek z dnia 18 maja 2018 roku był wnioskiem spóźnionym - winien przeprowadzić w sprawie dowód z opinii biegłego.

Pełnomocnik przytoczył treść art. 116 § 1 o.p.. Według niego ta regulacja nie wskazuje, iż członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności wyłącznie w przypadku ogłoszenia upadłości spółki, a jedynie winien wykazać, iż stosowny wniosek w odpowiednim czasie został złożony. Jak wskazano powyżej - czynności tej dokonano dnia 18 maja 2018 roku.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił, że są istotne wątpliwości czy egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna (bądź też czy skutecznie były prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec spółki). Jego zdaniem korespondencja w postępowaniu egzekucyjnym nie została spółce skutecznie doręczona.

Na skutek powyższych naruszeń proceduralnych Organ naruszył także prawo materialne, regulujące odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Obciążenie skarżącego tą odpowiedzialnością była bowiem niedopuszczalne w realiach niniejszej sprawy.

Z tych też względów niniejsza decyzja winna zostać uchylona w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości. SKO do tej kwestii się nie ustosunkowało. Z treści rozważań SKO wynika, choć nie zostało to wprost wyartykułowane, że tej czynności dokonano z przekroczeniem ustawowego terminu. To stanowisko nie ma oparcia w materiale dowodowym. SKO nie określiło bowiem kiedy skarżący był zobowiązany do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W konsekwencji Sąd nie może odeprzeć zarzutu skarżącego, że jako członek zarządu wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. To organ bowiem powinien wykazać, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości było spóźnione. Ponadto skarżący może wykazać, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne.

W odniesieniu do zarzutów procesowych zauważyć należy, że z powołanych w nich przepisów art. 122 w zw. z art. 180 i art. 187 § 1 o.p. jednoznacznie wynika, iż główny ciężar dowodzenia obciąża organ podatkowy, nie oznacza to jednak, że obowiązek poszukiwania i przedstawiania dowodów, co do okoliczności istotnych w sprawie, spoczywa wyłącznie na organach podatkowych. Poszczególne regulacje mogą bowiem różnie kształtować rozkład ciężaru dowodu, obarczając nim również stronę postępowania. Tak jest w przypadku odpowiedzialności członków spółek kapitałowych. Pomimo, że ta odpowiedzialność wzorowana jest na rozwiązaniach występujących w prawie handlowym, prawodawca podatkowy wyraźnie je zaostrzył. W orzecznictwie dość powszechnie przyjmuje się, że wystąpienie przesłanek uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki powinno być przez niego udowodnione (zob. wyroki NSA z 6 marca 2003 r., SA/Bd 85/03 i 8 kwietnia 2003 r., I SA/Łd 1959/01, wyrok SN z 10 grudnia 2009 r., III UK 51/09, LEX nr 578159; wyroki NSA z 18 lutego 2010 r., II FSK 1499/08; z 15 lutego 2013 r., I FSK 515/12; z 17 maja 2016 r., II FSK 798/14; z 24 lutego 2016 r., I FSK 1864/14). Jeszcze bardziej jednoznacznie wypowiedział się na ten temat NSA w wyroku z 15 kwietnia 2011 r., I GSK 1033/12. Stwierdził mianowicie, że ciężar wykazania istnienia przesłanek negatywnych (egzoneracyjnych) spoczywa na osobie, która zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 o.p. nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu.

Z uzasadnienia treści zaskarżonej decyzji nie wynika kiedy powinien być zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości.

Przechodząc do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, należy zwrócić uwagę, że SKO nie określiło "czasu właściwego" . Za takowe nie można bowiem uznać wskazanie, że zobowiązanie jest wymagalne i nie zostało w terminie uregulowane. I przekształciło się w zaległość podatkową.

W konsekwencji Sąd uznał zarzuty skargi w przedmiocie naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy w postaci: art. 122, art. 123, art. 187 § 1, art. 188 oraz art. 191 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz niepełną i nierzetelną analizę zgromadzonego materiału dowodowego, gdyż nie ustalono w sposób prawidłowy stanu faktycznego. W rezultacie brak było podstaw do stosowania norm prawa materialnego. W szczególności SKO nie dokonało ustaleń faktycznych zmierzających do określenia, odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania. W szczególności czy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, ma wpływa na ocenę jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego jedynie pod kątem potwierdzenia z góry założonej bezprawnej tezy, zgodnie z którą zasadne jest obciążenie skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania podmiotu trzeciego, tylko na tej podstawie, że skarżący był zarządcą spółki, w czasie powstania zobowiązania podatkowego.

Natomiast Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 197 § 1 w zw. z art. 180 § 1 o.p. poprzez jego niezastosowanie i niepowołanie w sprawie biegłego. Kwestia ustalenia okoliczności faktycznych w celu ustalenia sytuacji finansowej i majątkowej Spółki A i wskazania "czasu właściwego" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki, nie wymagają wiedzy specjalnej.

Za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 121 § 1 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, w oparciu o z góry założoną tezę o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe Spółki A. W rozpoznawanej sprawie nie dokonano bowiem prawidłowych ustaleń faktycznych.

Sąd podzielił również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na treść zaskarżonej decyzji, w postaci: art. 107 § 1 i 2 w zw. z art. 116 § 1-3 i art. 108 § 1 o.p. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i ustalenie, że Skarżący ponosi odpowiedzialność - jako członek zarządu pełniący funkcję w spornym okresie - za zobowiązania podatkowe Spółki A obejmujące podatek od nieruchomości za okres 06.2016 - 09.2016 w kwocie 10.653,62 zł, odsetek za zwłokę od tej kwoty oraz kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 101,10 zł.

W rzeczywistości, z uwagi na stwierdzone naruszenia norm prawa procesowego, nie został ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny. W konsekwencji przedwcześnie określono, że zostały spełnione przesłanki ustawowe uprawniające organ do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe osoby trzeciej.

Sąd natomiast nie podzielił zarzutu w kwestii skuteczności prowadzenia egzekucji, którą pełnomocnik skarżącego sprowadził do kwestii, jego zdaniem, nieprawidłowości w prowadzeniu przeciwko spółce postępowania egzekucyjnego. Należy zwrócić uwagę, że skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki. Natomiast pełnomocnik skarżącego skupił się na rzekomej nieprawidłowości w doręczeniu pisma, jakiej miał się dopuścić organ egzekucyjny. Nie zmienia to oceny, że skarżący nie wykazał mienia spółki, z którego mogła być przeprowadzona egzekucja. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Organ w sposób prawidłowy ustali stan faktyczny. W pierwszej kolejności Organ winien ustalić, mając przy tym na uwadze treść art. 11 ust. 1, 1a i 2 ustawy Prawo upadłościowe (Dz.U.2020.1228 t.j. z dnia 2020.07.10 ), kiedy należało zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości. Dopiero wtedy można ocenić, czy wniosek z dnia 18 maja 2018 roku był wnioskiem spóźnionym

Ponadto Organ umożliwi skarżącemu przedstawienie przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności i przedłożenie stosownych dowodów. Z braku innych dowodów, Organ uwzględni wniosek dowodowy o przesłuchanie skarżącego, w charakterze strony. I przesłucha go na okoliczności , które są przedmiotem sporu.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 980 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.