Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1606/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 3, at. 4 pkt 4, art. 87 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.

SENTENCJA

Dnia 1 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi R. K. i P. M. - wspólników spółki cywilnej [...] s.c. [...] w [...] na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 września 2021r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 735, dalej: kpa), art. 4 pkt 1, 3, 4, 22, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust.1, 3, 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 919, dalej: utd) oraz lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym po rozpatrzeniu odwołania R. K. i P. M. – wspólników spółki cywilnej [...] s.c. R. K., P. M. od decyzji K. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 czerwca 2020r. o nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.

W niniejszej sprawie 19 lutego 2020r. we [...] na drodze krajowej nr [...] (przy ul. [...]) zatrzymano do kontroli drogowej pojazd samochodowy marki [...] o nr rej. [...], którym kierował Ł. P.. W toku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego stwierdzono, że kierowca wykonywał przewóz drogowy rzeczy (wyposażenie budynku inwentarskiego) na trasie z miejscowości O. (siedziba spółki) do miejscowości Ł. (Gospodarstwo [...]) w imieniu i na rzecz przedsiębiorców R. K. i P. M. prowadzących działalność gospodarczą w ramach [...] s.c. R. K., P. M. w miejscowości [...]. Stwierdzono naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało skarżącym doręczone 27 lutego 2020r. Nie złożyli żadnych dodatkowych wyjaśnień.

Decyzją z dnia 26 czerwca 2020r. [...] Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżących karę pieniężną w wysokości 12.000 zł. Organ podał, że pojazd i przewożony towar był własnością obu przedsiębiorców prowadzących działalność w formie spółki cywilnej [...]. Kierujący pojazdem Ł. P. wykonywał przewóz na podstawie umowy zlecenia z 18.02.2020r., nr [...] a nie w ramach umowy o pracę. Nie zostały spełnione warunki do uznania przewozu za przewóz na potrzeby własne (art. 4 pkt 4 utd). Bezspornym było, że wykonywanie w dniu 19.02.2020r. przez przedsiębiorców R. K. i P. M., którzy wspólnie prowadzą działalność gospodarczą [...] s.c. R. K., P. M., transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji, które to uprawnienie transportowe było wymagane podczas wykonywania przewozu. Nie zostały bowiem spełnione wszystkie warunki przewidziane dla niezarobkowego przewozu drogowego na potrzeby własne, tj. kierowca prowadzący pojazd nie był związany z przedsiębiorcami wykonującymi przewóz umową o pracę. Z uwagi na naruszenie warunku określonego w art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d. przewóz poddany kontroli stanowił krajowy transport drogowy zgodnie z art.4 pkt 3 lit. a u.t.d. Organ ustalił, że skarżący nie uzyskali licencji na wykonywanie transportu drogowego ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Jedynie R. K. uzyskał zaświadczenie uprawniające do wykonywania niezarobkowych przewozów drogowych na potrzeby własne, co w przedmiotowym postępowaniu nie pozwoliło uznać, iż nie doszło do naruszenia zawartego pod lp. 1.1 załącznika nr 3 u.t.d. Zdaniem organu nie było podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 92 b, 92 c ust. 1 u.t.d.

W terminowo wniesionym odwołaniu skarżący domagali się zmiany zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, ewentualnie zmiany zaskarżonej decyzji i wymierzenia kary pieniężnej w kwocie 1000 zł, lub uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu podali, że kierowca posiadał wszystkie wymagane zaświadczenia i zezwolenia a spór dotyczy kwalifikacji oczywistej nieścisłości spowodowanej tym, że drugi wspólnik spółki cywilnej – P. M. nie posiadał odrębnego zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą a przedsiębiorcami są jej wspólnicy, R. K. wystąpił do Starostwa Powiatowego w K. o wystawienie zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, która była zorganizowana w formie spółki cywilnej. Nie posiadał wiedzy i nie został poinformowany w urzędzie, że taki sam wniosek powinien złożyć również jego wspólnik. Zdaniem pełnomocnika skarżących wątpliwości budzi wystawienie zaświadczenia dla jednego wspólnika w sytuacji gdy nie prowadzi samodzielnie działalności gospodarczej i nie będzie mógł się nim posługiwać w ramach spółki cywilnej. Skarżący uznali, że uzyskane zaświadczenie jest ważne i skuteczne dla całej spółki. Pełnomocnik wskazał na rodzaj prowadzonej przez strony działalności, długość jej prowadzenia, nieadekwatność kary do stopnia zawinienia, na art. 92 b i 92c utd i brak negatywnych konsekwencji, ludzki błąd, niejednoznaczne nazewnictwo w rubryce zaświadczenia użyte przez Starostę K.

Organ II instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92 a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92 a ust. 1 i 6 w zw. z zał. nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenie przepisów zał. nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z tym regulacja wynikająca z art. 189 d k.p.a., na mocy art. 189 a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania.

Kwestie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92 c ust. 1 pkt 1, wobec czego zastosowania nie znajdzie art. 189 e oraz art. 189 f k.p.a. W odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92 b ust. 1 u.t.d.

Organ powołując się na treść art. 4 pkt 1, 3, 4, art. 5 ust.1, art. 87 ust.1 pkt 1 i 3, art. 87 ust. 2 i 3 u.t.d. przedstawił wymagane dokumenty, którymi powinien legitymować się wykonujący przewóz drogowy. Podał, że zgodnie z lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12.000 zł.

Z materiału dowodowego wynika, że 19. 02. 2022 r. pojazdem samochodowym należącym do spółki [...] wykonywano przewóz drogowy rzeczy (wyposażenie budynku inwentarskiego) na trasie z miejscowości O. do miejscowości Ł. w imieniu i na rzecz przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej [...] nie posiadał licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w krajowym transporcie drogowym rzeczy. Ponadto kierowca Ł. P. współpracował ze stroną na podstawie umowy zlecenia. Skarżący nie przedstawili zawartej z kierowcą umowy o pracę. Nie został spełniony warunek określony w art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d. pozwalający uznać, że w niniejszej sprawie miał miejsce przewóz na potrzeby własne. Zgodnie z tym przepisem pojazd samochodowy używany do przewozu własnego winien być prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracownika, co w niniejszej sprawie miejsca nie miało.

W związku z powyższym strona wykonywała zarobkowo przewóz rzeczy bez posiadania ważnych uprawnień, za które to naruszenie prawidłowo organ I instancji nałożył karę pieniężną w wysokości 12.000 zł.

Zdaniem organu II instancji zaskarżona decyzja była prawidłowa, zarzuty strony niezasadne. W ocenie organu odwoławczego postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone zarówno z poszanowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie, w szczególności ustawy o transporcie drogowym. Organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, którego skarżący nie zakwestionowali.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 5 ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 21 października 2009r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady96/26/WE. Powyższy przepis nakłada na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy obowiązek posiadania uprawnień do rozpoczęcia i wykonywania tego rodzaju czynności. Obowiązek ten dotyczy każdego przedsiębiorcy. Organ podał, że definicję przedsiębiorcy zawiera ustawa z 6 marca 2018r. – Prawo przedsiębiorców (art. 4 ust. 1 i 2), wskazująca, że przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie bezsporne było, że każdy ze skarżących prowadzi działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej [...] s.c. R. K., P. M.. Każdy z nich jest odrębnym przedsiębiorcą. Spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, a każdy wspólnik oddzielnym przedsiębiorcą. Z uwagi na powyższe każdy wspólnik wykonuje usługę transportową, choć przewóz jest realizowany wspólnie w ramach spółki cywilnej. Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej a uprawnienie do wykonywania transportu drogowego wydawane jest przedsiębiorcy, czyli wspólnikowi spółki cywilnej na jego wniosek. Uprawnienie do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego nie ma charakteru majątkowego i tym samym nie może stanowić wkładu do majątku spółki. Oznacza to, że każdy ze wspólników spółki cywilnej ma obowiązek uzyskać wymagane przepisami ustawy o transporcie drogowym zezwolenie lub licencję.

W przedmiotowej sprawie R. K. uzyskał zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne udzielone przedsiębiorcy R. K.. Organ podał, że przedsiębiorca P. M. powinien uzyskać osobne uprawnienie. Jak bowiem zostało wskazane wyżej, spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, a uprawnienie do wykonywania transportu drogowego wydawane jest poszczególnym wspólnikom. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego i w konsekwencji strona, tj. zarówno R. K. jak i R. M. wykonujący wspólnie działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej powinni posiadać uprawnienia do wykonywania przewozu drogowego rzeczy. Z dokumentu "zamówienie od klienta [...]" z dnia 17 lutego 2020r. jednoznacznie wynika, że przewóz rzeczy był wykonywany w imieniu [...] s.s. R. K., P. M.. Organ podał, że obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych każdy ze wspólników spółki cywilnej, który świadczy usługę transportu drogowego musi posiadać odrębną licencję (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.01.2018r., sygn. III SA/Kr 1087/17, wyrok NSA z 17.03.2017r., II GSK 1579/15, wyrok NSA z 12.02.2019r., sygn. II GSK 5410/16).

Organ podał, że zgodnie z art. 92 a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12.000 zł. Zdaniem organu II instancji organ I instancji działał prawidłowo nakładając zaskarżoną decyzją karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za stwierdzone naruszenie lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. na obu wspólników, zarówno na R. K. jak i P. M. jako wspólników spółki cywilnej pod firmą [...] s.c. R. K., P. M.. Przepisy art. 92 a ust. 1 i art. 92 a ust. 3 u.t.d. zostały zakwalifikowane prawidłowo. W niniejszej sprawie nie doszło do podwójnego ukarania za to samo naruszenie. Prawidłowo również organ I instancji uznał, że przewóz nie był przewozem na potrzeby własne. Przewóz drogowy wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej ale nie spełniający wymogów art. 4 pkt 4 u.t.d., musi zostać uznany za transport drogowy określony w art. 4 pkt 3 a tej ustawy. Wykonywanie takiego przewozu może się odbywać tylko po uzyskaniu zezwolenia na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Organ podał, że nieznajomość prawa w zakresie konieczności posiadania stosownych uprawnień ani ewentualny brak poinformowania przez organ licencyjny nie ma znaczenia dla ponoszonej w niniejszej sprawie odpowiedzialności administracyjnej. Organ wskazał, że na stronie jako na przedsiębiorcy ciąży obowiązek zachowania należytej staranności w działaniach, które podejmuje. Ponieważ odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym nie jest oparta na zasadzie winy więc do stwierdzenia takiej odpowiedzialności wystarczające jest ustalenie zaistnienia naruszenia. Dlatego strona jako przedsiębiorca nie powinna wykonywać krajowego transportu drogowego rzeczy bez stosownych uprawnień. Ewentualne zwolnienie z odpowiedzialności byłoby możliwe po wykazaniu przez przedsiębiorcę przesłanek wynikających z art. 92 c u.t.d. Jednak w ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania w/w przepisu. Skarżący nie wskazali przesłanek egzoneracyjnych.

W terminowo wniesionej skardze R. K. i P. M. – wspólnicy spółki cywilnej [...] s.c. R. K., P. M. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego i o zwolnienie skarżących od ponoszenia kosztów postępowania, w tym uiszczenia wpisu od niniejszej skargi z uwagi na złą sytuację ekonomiczną spowodowaną panującą w kraju pandemią. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa materialnego:

- art. 4 pkt 1, 3, 4, 22, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym przez ich zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł,

- art. 92 c u.t.d. przez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania,

- art. 189 d kpa w zw. z art. 189 a § 2 pkt 1 kpa przez jego niezastosowanie i niezmniejszenie nałożonej kary, która jest nieadekwatna do stopnia zawinienia, jak i szkodliwości społecznej czynu.

W uzasadnieniu podali, że decyzja jest dla nich krzywdząca. S. R. Król otrzymał od Starosty [...] zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne w dniu [...].08.2014r., w którym zaświadcza się, że [...] zgłosił wykonanie niezarobkowego przewozu drogowego na potrzeby własne, to treścią tego dokumentu a także działaniem urzędnika państwowego utwierdzony był w przekonaniu, że jest to wystarczający dokument do wykorzystania go w działalności gospodarczej prowadzonej w ramach spółki cywilnej [...] razem z P. M.. Jest rzeczą oczywistą, że ani R. K. nie prowadzi samodzielnie działalności gospodarczej pod firmą [...] R. K., ani P. M. nie prowadzi oddzielnie również samodzielnie działalności gospodarczej pod firmą [...] P. M.. Zdaniem skarżących nałożona na nich kara jest niesprawiedliwa albowiem padli oni ofiarą niejasności i nieprzejrzystości obowiązujących przepisów, a także wadliwości działania urzędników państwowych wystawiających zaświadczenia - wystawiono zaświadczenie nieprzydatne skarżącym i niemożliwe do wykorzystania w prowadzonej działalności gospodarczej. W tej sytuacji zastosowanie powinna mieć zasada, iż pozostające w sprawie wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść zobowiązanych, którzy nie mieli żadnego interesu, aby w zgłoszeniu podać dane tylko jednego wspólnika, chociaż bezspornym jest, że zaświadczenie potrzebne było do działalności gospodarczej prowadzonej dwuosobowo w ramach spółki cywilnej. Skarżący podali, że stanowisko zajęte w orzecznictwie sądów prawidłowe jest w stosunku do wspólników spółki cywilnej prowadzącej profesjonalnie transport drogowy. Skarżący nie zgodzili się również z argumentacją Inspektor Transportu Drogowego w zakresie przesłanek do umorzenia postępowania, czy też miarkowanie kary, w szczególności gdy uwzględni się treść art. 92 ust. 1 u.t.d. o karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł, a bezwzględnie stosuje się, nie bacząc na okoliczności faktyczne sprawy najwyższą karę w rozmiarze 12.000 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Skarżący zrezygnowali z wniosku o udzielenie zwolnienia od kosztów. (k. 33, 41).

Z uwagi na wniosek złożony przez skarżących (k. 68, 72) i brak żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 121 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.,prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. 2022r., poz. 329 ze zm.)

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 – dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję nakładającą na skarżących jako wspólników spółki cywilnej karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za naruszenie określone w lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. 2022.180, dalej. u.t.d.), zgodnie z którym wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji innej niż licencja wspólnotowa jest sankcjonowane karą w wysokości 12.000 zł.

Zgodnie z art. 92 a ust. 1 tej ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie.

Stan faktyczny nie był sporny.

19 lutego 2020r. we [...] na drodze krajowej nr [...] (przy ul. [...]) zatrzymano do kontroli drogowej pojazd samochodowy marki [...] o nr rej. [...], którym kierował Ł. P.. W toku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Inspekcji Transportu Drogowego stwierdzono, że kierowca wykonywał przewóz drogowy rzeczy (wyposażenie budynku inwentarskiego) na trasie z miejscowości O. (siedziba spółki) do miejscowości Ł. ([...]) w imieniu i na rzecz przedsiębiorców R. K. i P. M. prowadzących działalność gospodarczą w ramach [...] s.c. R. K., P. M. w miejscowości O. . Przeważającym przedmiotem działalności prowadzonej przez skarżących jest instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia. Z dokumentu "zamówienie od klienta [...]" z dnia 17 lutego 2020r. jednoznacznie wynika, że przewóz rzeczy był wykonywany w imieniu [...] s.s. R. K., P. M..

Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d. krajowy transport drogowy - podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 4 pkt 3 u.t.d. transport drogowy - krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również:

a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4,

b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy,

c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób.

W pierwszej kolejności organ słusznie rozważał czy przejazd drogowy stwierdzony podczas kontroli 19.02. 2020r. stanowił niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne. Jeden ze wspólników - R. K. otrzymał od Starosty [...] zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne w dniu [...].08.2014r., w którym zaświadcza się, że [...] R. K. zgłosił wykonanie niezarobkowego przewozu drogowego na potrzeby własne.

Zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Organ słusznie wskazał, że wszystkie warunki z art. 4 pkt 4 u.t.d. muszą wystąpić łącznie. Zasadnie też uznał, że nie został spełniony warunek określony w art. 4 pkt 4 lit a u.t.d. – pojazdu używanego do przewozu nie prowadził przedsiębiorca ani jego pracownik. Kierowca Ł. P. wykonujący przewóz drogowy łączyła z [...] s.c. umowa zlecenie nr [...] zawarta 18.02.2020r. na czas określony do 19.02.2020r. obejmująca wykonanie zadań kierowcy samochodu osobowego. Okoliczności tej skarżący nie kwestionowali. Jak wyżej wskazano niespełnienie któregokolwiek z warunków określonych w art. 4 pkt 4 u.t.d. powoduje, że przejazd nie może być traktowany, jako przewóz na potrzeby własne, zatem stosownie do art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym jest transportem drogowym. Niewątpliwie ustawa o transporcie drogowym określając przesłanki uznania przewozu za przewóz na potrzeby własne nie definiuje pojęcia pracownika użytego w art. 4 pkt 4 lit. a). W jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że rozumienie pojęcia "pracownik" użytego w art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy o transporcie drogowym następuje przy uwzględnieniu definicji tego pojęcia zawartej w art. 2 Kodeksu pracy (por. np. wyroki NSA z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 65/08, z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 623/08 oraz wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1019/13 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawa o transporcie drogowym nie narzuca przedsiębiorcom formy zatrudnienia kierowców. Ustawa ta stanowi jedynie, że jeżeli przewóz ma być traktowany jako przewóz na potrzeby własne, to pojazd używany do wykonywania tego przewozu musi być prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. W rozpoznawanej sprawie oceniając zebrane w sprawie dowody organy obu instancji przyjęły, że w dacie kontroli kierujący pojazdem legitymował się umową zlecenia zawartą ze skarżącymi. Podkreślenia wymaga, że zeznanie kierowcy w tym zakresie pozostaje w zgodzie z przedłożoną przez niego i znajdującą się w aktach sprawy umową zlecenia. To oznacza, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy o transporcie drogowym, czyli warunek prowadzenia pojazdu samochodowego przez pracownika przedsiębiorcy, w wyżej przedstawionym rozumieniu, dla uznania przejazdu za przewóz na potrzeby własne. W tym stanie sprawy omawiany zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za nieusprawiedliwiony. ( por. wyrok NSA z 25.07.2019r., sygn. II GSK 1865/17).

W takiej sytuacji zgodnie z art. 4 pkt 3 u.t.d. prawidłowo organy uznały, że miał miejsce przejazd drogowy będący transportem drogowym, wymagający uzyskania zezwolenia opisanego w art. 5 ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE, zwanym dalej "rozporządzeniem (WE) nr 1071/2009".

Skarżący nie posiadali takiego zezwolenia. Jak słusznie wskazał organ obowiązek posiadania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego czy licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d., nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzonej działalności. Wykonywanie transportu drogowego musi być bowiem traktowane jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowaniu transportu drogowego z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (por. wyrok WSA w Olsztynie z 5.11.2019r., sygn. II SA/Ol 544/19). Jedynie przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane na podstawie zaświadczenia. Jest to wyjątek od zasady jaką stanowi obowiązek posiadania zezwolenia lub licencji. W niniejszej sprawie, jak wyżej wyjaśniono, z uwagi na nie spełnienie warunku określonego w art. 4 pkt 4 lit a u.t.d. skarżący musieli legitymować się zezwoleniem lub licencją, czego bezspornie nie posiadali. Nie doszło do wskazanego w skardze naruszenia art. 4 pkt 1, 3, 4, 22, art. 5 ust. 1 ani ani art. 87 ust. 1 pkt 3 u.t.d.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto:

1) wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.

Prawidłowo więc organ uznał, że doszło do naruszenia opisanego w lp.1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. i wymierzył wskazaną tam karę określoną w sposób sztywny w kwocie 12.000 zł. Nie przekroczono kwoty wskazanej a art. 92 a ust. 3 u.t.d., która wynosi 12.000zł.

Słusznie organ uznał, że nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania art. 92 c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem: nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W niniejszej sprawie od dnia ujawnienia naruszenia do wymierzenia kary nie upłynął okres ponad 2 lat, za stwierdzone naruszenie na skarżących nie została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Nie można też przyjąć, że skarżący nie mieli wpływu na powstanie naruszenia, to ich bowiem obciążał obowiązek posiadania wymaganych dokumentów. W niniejszej sprawie nie wystąpiły też zdarzenia i okoliczności, których skarżący nie mogli przewidzieć.

Podniesione zarzuty naruszenia przepisów art. 189a § 2 pkt 1, art. 189d, k.p.a. są również pozbawione jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw.

Z przepisu art. 189a § 2 k.p.a. wynika bowiem wprost, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów działu IVA k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Ze względu na kompleksową regulację odrębną w przepisach ustawy o transporcie drogowym (art. 92a – 95e u.t.d.) przepisy działu IVA k.p.a., w zakresie wskazanym w art. 189a § 2 k.p.a., w uregulowanych w u.t.d. sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu, nie mają zastosowania. Dotyczy to w szczególności przesłanek wymiaru kar i odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia. Zasady wymiaru kar oraz podstawy wyłączenia lub zwolnienia z odpowiedzialności za naruszenia prawa zostały określone sztywno w samej u.t.d. (zob. np. art. 92b i 92c u.t.d.). Nie ma więc podstaw do stosowania ramowej regulacji kodeksowej w tym zakresie. Jeżeli z art. 92c u.t.d. wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa kpa reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f Kpa. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c utd w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f Kpa, albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono na wstępie – dla przyjęcia, że przepisy działu IVa Kpa nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a kpa zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyrok NSA z 28 września 2021 r., sygn. II GSK 717/21, dostępny j.w.

Odnosząc się do argumentacji związanej z przekonaniem skarżących, że zezwolenie uzyskane przez jednego wspólnika do wykonywania przewozów na potrzeby własne jest wystarczające, co wynikać miało również z braku informacji udzielonej im w tym zakresie przez urzędników, Sąd zauważa, że nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak bowiem wyżej wyjaśniono w niniejszej sprawie z uwagi na brak spełnienia warunku z art. 4 pkt 4 lit a u.t.d. nie miał miejsce przewóz na potrzeby własne, na który zezwolenie posiadał jeden ze wspólników. Informacyjnie należy jednak wskazać, że w odniesieniu zarówno do zezwoleń jak i licencji orzecznictwo jednolicie wskazuje, że w przypadku spółek cywilnych każdy ze wspólników powinien posiadać wymagane dokumenty jeśli przedsięwzięcie jest podejmowane wspólnie w ramach prowadzonej spółki cywilnej (por. wyrok NSA z 17.03.2017r., sygn. II GSK 1579/15) .

Sąd w działaniu organów Inspekcji nie dopatrzył się nieprawidłowości, tak co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczoną na ten temat argumentację uznano za wyczerpującą. W konsekwencji zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, 77 k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.