Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 910/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie WSA Grażyna Firek (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2006 r. sprawy ze skarg B.W. i B.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargi oddala


UZASADNIENIE

II SA/Kr 910/03

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. znak [...] na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art.136 ust. 3, art.137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (j.t. z 2000 r. Dz.U. Nr 46 poz. 543) Prezydent Miasta T. ponownie odmówił B.W., B.W. i D.W zwrotu nieruchomości stanowiącej część działki "1" obrębu [...] położonej w T. przy ul. K., będącej obecnie własnością Skarbu Państwa objętej KW [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. Wydział Ksiąg Wieczystych.

W jej uzasadnieniu organ wskazał, że nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na mocy przepisów ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 31 poz. 138 z późn. zm.) na cele budownictwa jednorodzinnego os. "K." , że plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego osiedla domów jednorodzinnych "K." zatwierdzony został uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. Nr [...] z dnia 30.12.1968r na podstawie którego uchwałą tegoż Prezydium Nr [...] z dnia 30.12.1968r wyznaczone zostały tereny pod budownictwo jednorodzinne os."K.", że w oparciu o powyższe uchwały został dokonany podział nieruchomości operatem nr ew. zas. [...] zatwierdzony decyzją PMRN z dnia [...] maja 1971r. znak: [...], którym objęta została między innymi działka "2" obrębu [...] o pow. 8895 m2 obj. Kw [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w T. będąca własnością A.W., że z powyższej nieruchomości do terenu budowlanego został włączony grunt o powierzchni 4542 m2, z którego powstałe w wyniku podziału działki: 31 o pow. 1028 m2, 32 o pow. 1015 m2, 33 o pow. 1000 m2 pozostały nadal własnością A.W., natomiast grunt o pow. 1499 m2 stanowiący 33% powierzchni objętej podziałem został przejęty na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania, z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej - zgodnie z art. 11 cyt. ustawy z 22 maja 1958r o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 31 z 1958r póz. 138 z późniejszymi zmianami), że przejęty grunt zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego os."K." przeznaczony został pod drogi (dz. "3" i "1" obrębu [...]), z którego część (obecnie oznaczona jako działka "4" obrębu [...] o pow. 674 m2 ) została zwrócona decyzją Prezydenta Miasta T. z dnia [...] kwietnia 1999r znak: [...] gdyż nie została zagospodarowana zgodnie z przeznaczeniem tj. pod drogę dojazdową oraz, że pozostała część nieruchomości (objęta żądaniem zwrotu) stanowi obecnie część pasa drogowego ul. K. na której urządzony jest chodnik oraz zieleniec - co potwierdziła wizja lokalna w terenie przeprowadzona w dniu 22 czerwca 2001 r. i 14 stycznia 2002 r. bez udziału stron.

Organ I instancji stwierdził także, iż dokumenty archiwalne -mimo poszukiwań- nie zawierają części opisowej do planu zagospodarowania przestrzennego os."K.", że na decyzji MRN z dnia [...] maja 1971r. znak:[...] zarówno w zbiorach archiwalnych Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej jak również w zbiorze dokumentów Dzkw [...] Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w T. brak jest klauzuli ostateczności, że w zachowanych dokumentach brak jest odwołania A.W. od w/w decyzji, że nie złożona została również rewizja do Sądu Wojewódzkiego w K. od zawiadomienia o dokonaniu wpisu do Ksiąg Wieczystych operatu podziału, a w Archiwum Zakładowym Urzędu Wojewódzkiego w K. zachowane są akta dotyczące jedynie odwołania od wszczęcia postępowania w sprawie podziału i rozgraniczenia nieruchomości.

Oceniając powyższe organ I instancji stwierdził, że w nin. sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku o zwrot nieruchomości, gdyż przedmiotowa działka została zagospodarowana zgodnie z celem jej wywłaszczenia tj. urządzony został pas ulicy K., wybudowany chodnik i urządzony zieleniec.

Od powyższej decyzji odwołania złożyli B.W. i B.W., którzy zarzucili, iż organ I instancji błędnie ustalił cel przejęcia nieruchomości, posługując się jedynie częścią graficzną planu zagospodarowania przestrzennego osiedla "K.", nadto pominął istotny fakt, iż wykonanie chodnika nastąpiło dopiero w 1980 r., a co za tym idzie w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odwołujący się zarzucili również nie wyjaśnienie w sposób dostateczny kwestii ostateczności decyzji z dnia [...] maja 1971 r. , podkreślając, że w aktach sprawy brak jest odpisu tej decyzji z klauzulą o jej ostateczności.

Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. znak: [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. z 2000 r. Dz.U. Nr 46 poz. 543 ze zm./ po rozpoznaniu powyższych odwołań Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W jej uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w myśl art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej (w myśl art. 216 przepisy ustawy dotyczące zwrotu nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dn. 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach), zgodnie zaś z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, bądź też jeżeli decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu utraciła moc, a cel ten nie został zrealizowany. W przypadku, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Przepis art. 77 § l K.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgodnie z art. 75 § l K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest dopuścić jako dowód wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a w szczególności dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Organ II instancji wskazał, że w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta Miasta T. nie udało się odnaleźć egzemplarza ww. decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia [...] maja 1971 r. opatrzonego klauzulą ostateczności, jednak z informacji uzyskanych w Archiwum Zakładowym Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w K., gdzie przechowywane są akta Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. - organu, do którego przysługiwało stronom odwołanie od decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. - wynika, że były właściciel przejętej nieruchomości A.W. nie składał od tej decyzji odwołania, a ponadto zmiany własnościowe, które nastąpiły z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału, zostały uwidocznione w księgach wieczystych, zawiadomienie w tej sprawie wydało Państwowe Biuro Notarialne w T. w dn. 2 września 1971 r. DKW [...], [...] i [...] i w tej sytuacji organ I instancji słusznie przyjął, że ww. decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. z dn. [...] maja 1971 r. o zatwierdzeniu podziału jest decyzją ostateczną.

Organ odwoławczy wskazał nadto, że ustalenie przez organ I instancji celu przejęcia nieruchomości nastąpiło na podstawie szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla budownictwa jednorodzinnego "K.", zatwierdzonego ww. uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. z dn. 30 grudnia 1968 r. Nr [...], że w oparciu o ten plan dokonano później podziału nieruchomości, a z części graficznej szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla "K." wynika, że wnioskowany do zwrotu grunt został przejęty w celu urządzenia pasa drogowego ul. K. w T. Wskazał także, iż wizje lokalne przeprowadzone na przedmiotowym gruncie, a w szczególności wizja przeprowadzona w dn. 21 listopada 2002r. w obecności stron, wykazały, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w pasie drogowym ul. K., na którego części objętej postępowaniem o zwrot urządzono chodnik oraz zieleniec i stan nieruchomości stwierdzony w terenie jest zgodny ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla "K." oraz pokrywa się ze stanem uwidocznionym na mapie zasadniczej.

Organ odwoławczy stwierdził, że podnoszony przez odwołujących się fakt, iż obecny stan zagospodarowania nieruchomości istnieje dopiero od jesieni 1980 r., nie mógł mieć wpływu na ocenę zbędności nieruchomości przez organ, bowiem przepisy art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na które powołują się strony, weszły w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., a więc już po zrealizowaniu celu przejęcia nieruchomości.

W jednakowo brzmiących skargach od powyższej decyzji wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie B.W. i B. W. domagali się jej uchylenia zarzucając, iż w zaskarżonej decyzji jak i w poprzednich ani organ pierwszej ani drugiej instancji nie ustaliły celu przejęcia nieruchomości w 1971 roku, który nie może wynikać wyłącznie z części graficznej planu zagospodarowania przestrzennego. Celem przejęcia nieruchomości oznaczonej jako działka "1" nie było poszerzenie ulicy i urządzenie chodnika ani też przeznaczenie na inny cel użyteczności publicznej, lecz zabezpieczenia 33 % powierzchni gruntu do przejęcia na Skarb Państwa z mocy ustawy z dnia 22.05.1958 roku. Cel przejęcia nie wynika z części graficznej planu, w którym ulica zawężona jest do 15 m, a nie jak istniejąca obecnie 40 m, a także pas drogowy przy dalszych działkach co ukazuje m.in. wyrys z mapy ewidencyjnej sporządzony 30.05.1977 r. /patrz: tom II akt k. 97a/. Nie podejmowano też żadnych prac dla poszerzenia ulicy w ciągu 9 lat- do jesieni 1980 r. i twierdzenie, że art. 136 i 137 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania jest chybione. Skarżący zarzucili także, iż organy nie wyjaśniły kwestii ostateczności decyzji Prezydium MRN w T. z dnia [...] maja 1971 r. znak: [...] o zatwierdzeniu podziału, bowiem brak jest jej odpisu z klauzulą ostateczności. Skarżący podnieśli także, iż nie została należycie wyjaśniona kwestia własności nieruchomości w chwili wywłaszczania. W dacie przejmowania przedmiotowego gruntu występowała ustawowa wspólność majątkowa A. i H. W., bowiem nieruchomość objęta KW [...] wchodziła w skład rodzinnego gospodarstwa rolnego, a wydane decyzje przez Prezydium MRN w T. z dnia [...] maja 1971 r. i [...] lipca 1971 r. nastąpiły z pominięciem współwłaściciela tj. H.W., a zatem były w sprzeczności z obowiązującymi wówczas przepisami art. 31 i 32 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, stąd też nie mogły uzyskać mocy obowiązującej a co za tym idzie klauzuli ostateczności.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując ponownie argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz.1270 ze zm./

Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi /art. 134 ustawy/.

Skarga jest nieuzasadniona.

Stosownie do treści art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz. U z 2000 r. nr 46 poz. 543 ze zm./ poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, zgodnie zaś z treścią art. 137 tej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

W nin. sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że wywłaszczona nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i słusznie uznały, że nie spełnione zostały przesłanki uzasadniające orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobierców wywłaszczonego A.W.

Jakkolwiek zgromadzony materiał dowodowy nie zawiera części opisowej planu zagospodarowania przestrzennego osiedla budownictwa jednorodzinnego "K." zatwierdzonego uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. z dnia 30 grudnia 1968 r. Nr [...], w oparciu o który dokonano później podziału nieruchomości to z dostępnej części graficznej tego planu cel, któremu miała być przeznaczona część nieruchomości będącej przedmiotem przejęcia, a obecnie będąca przedmiotem postępowania tj. urządzenie pasa drogowego ul. K., jego poszerzenie nie budzi wątpliwości. Część graficzna przedmiotowego planu jest czytelna i interpretacja co do przeznaczenia nieruchomości objętych planem nie budzi wątpliwości. Skarżący zarzucali, że poszerzenie ul. K. i jej obecne zagospodarowanie tj. urządzenie chodnika i zieleńca nastąpiło po upływie 9 lat od daty przejęcia przedmiotowej nieruchomości , a zatem spełniona została przesłanka z art. 137 ust.1 pkt 1 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem w świetle materiału dokumentacyjnego, zgromadzonego w aktach sprawy poza sporem jest to, że budowa przedmiotowego osiedla domków jednorodzinnych została zrealizowana zgodnie z przedmiotowym planem, a budowa ta rozpoczęta została przed upływem terminu wskazanego w cyt. art. 137 ust.1 pkt 1, przy czym nie może ulegać wątpliwości, że realizacja takiego osiedla wraz z drogami czy ich poszerzaniem nie mogła nastąpić jednocześnie. Zd. Sądu nawet gdyby przyjąć twierdzenie skarżących o poszerzeniu opasa drogi w 1980 r. to nie spełniony został warunek określony w cyt. przepisie bowiem przejęcie nieruchomości nastąpiło w celu realizacji osiedla w ramach którego miało nastąpić urządzenie czy też poszerzenie ulicy, a budowa osiedla w ramach , którego miało nastąpić urządzenie czy też poszerzenie drogi nastąpiło przed upływem terminu określonego w tym przepisie. Nie jest także uprawnione twierdzenie skarżących, iż celem przejęcia przedmiotowej nieruchomości było zabezpieczenie 33% powierzchni gruntu do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy z dnia 22 maja 1958 r. Cel przejęcia przedmiotowej nieruchomości wynika bowiem jednoznacznie z treści decyzji z dnia 28 maja 1971 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. wydanej m.in. na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 maja 1958 r.

Bezzasadnym jest także zarzut dotyczący nie wyjaśnienia w dostateczny sposób kwestii ostateczności decyzji z dnia [...] maja 1971 r. Jakkolwiek w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest bezpośredniego dowodu potwierdzającego tę okoliczność w postaci odpisu decyzji z klauzulą ostateczności to dowodem pośrednim, ale w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzającym, że przedmiotowa decyzja była decyzja ostateczną, jest wpis do księgi wieczystej ujawniający stan własnościowy wynikający z treści tej decyzji. Podstawę wpisu do ksiąg wieczystych zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 1982 r. tj. przepisami dekretu z dnia 11 października 1946 r. –Prawo o księgach wieczystych /Dz.U. Nr 57 poz.320 ze zm./, jak i przepisami obowiązującymi po tej dacie tj. przepisami ustawy z dnia 26 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /tj. z 2001r. Dz.U. Nr 124 poz. 1361 ze zm./ stanowią m.in. ostateczne decyzje administracyjne. Skoro wiec nastąpił w księdze wieczystej wpis na podstawie przedmiotowej decyzji to musiała być to decyzja ostateczna.

Jako chybiony i nie znajdujący potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy jest wreszcie twierdzenie skarżących dotyczące wydania decyzji z dnia [...] maja 1971 r. z naruszeniem praw H.W., która zd. skarżących była współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości, o czym miała świadczyć treść aktu notarialnego z 28 sierpnia 1978 r. Przede wszystkim należy bowiem wskazać, że z treści wpisu w księdze wieczystej nr [...] /k.83 i 84 akt adm./ jednoznacznie wynika , że właścicielem nieruchomości objętej przedmiotowa księgą był wyłącznie A.W., którego prawa zostały ujawnione na wniosek z dnia 11 lipca 1959 r. na podstawie rejestru pomiarowo-szacunkowego dla gminy K.W. dokumentu nadania ziemi z dnia 21 sierpnia 1958r. nr [...], natomiast prawo H.W. i pozostałych spadkobierców A.W. zostało ujawnione w tej księdze wieczystej w dniu 8 października 1976 r. na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 29 września 1975 r. Zatem z treści księgi wieczystej jednoznacznie wynika , że w dacie wydania decyzji z dnia [...] maja 1971r. A.W. był wyłącznym właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Akt notarialny na treść, którego powołali się skarżący stanowi wyłącznie dowód na treść oświadczenia, jakie zostało złożone przez A.W. i H.W. w dniu 28 sierpnia 1972 r. przed notariuszem W.G., natomiast decydujące znaczenie dla oceny stanu własnościowego przedmiotowej nieruchomości w dacie wydania decyzji z dnia [...] maja 1971 r. ma treści wpisu w księdze wieczystej, a nie treść oświadczenia małżonków W.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności na zasadzie art. 151 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.