Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 221/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1 i ust. 2 pkt. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 140 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2126 ze zm., dalej: P.g.g.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r., nr [...], ustalającą M. F. (dalej: strona lub skarżący) opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji, w okresie od 2016 r. do 1 lutego 2018 r., kopaliny (piasku) w ilości 37.556 ton z terenu działki nr [...] położonej w R., gmina P. powiat p., województwo [...] w wysokości 886 322,00zł.

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stanie faktyczny i prawny:

W dniu 4 stycznia 2017 r. Okręgowy Urząd Górniczy w W. otrzymał pismo ze Starostwa Powiatowego w P., przekazujące wg właściwości pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., informujące o nielegalnym wydobyciu i sprzedaży kruszywa przez skarżącego w miejscowości R. W związku z tą informacją, w dniu 31 stycznia 2017 r. pracownicy OUG w W. przeprowadzili wizję na terenie działki nr [...] w miejscowości R., W trakcie tej czynności w północno-wschodniej części działki nr [...] stwierdzono istnienie suchego wyrobiska poeksploatacyjnego o nieregularnym kształcie prostokąta o powierzchni całkowitej ok. 0,2 ha. Nachylenie skarp dochodziło do ok. 60-750. Pracownicy OUG w W. przeprowadzający wizję uznali, że wydobycie kruszywa najprawdopodobniej było prowadzone w czwartym kwartale 2016 r,, o czym świadczyły wyraźnie widoczne ślady pozostawione przez maszyny na powierzchni działki oraz stan skarp i zboczy. Materiał odspojony stanowiły piaski różnoziarniste ze żwirem. Nadkład materiału piaszczysto-gliniastego miał miąższość ok. 0,2 m. W czasie wizji terenowej w dniu 31 stycznia 2017 r. dokonano również obmiaru wyrobiska za pomocą odbiornika GPS Trimble oraz wykonano dokumentację fotograficzną.

W toku dalszych czynności ustalono, że działka nr [...] jest własnością skarżącego i jego żony. W przeszłości na działce tej skarżący udokumentował złoże kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) "A" w kat. C1 o zasobach geologicznych w ilości 286 464 m3 (484 124 t). Dokumentacja geologiczna złoża kruszywa naturalnego "A" została przyjęta bez zastrzeżeń przez Starostę P. jako organ administracji geologicznej pismem z dnia 29 czerwca 2004 r. W oparciu o wspomnianą dokumentację strona ubiegała się o udzielenie koncesji na wydobycie kruszywa z ww. złoża, jednak ostatecznie sprawa udzielenia koncesji wydobywczej zakończyła się decyzją Starosty P. z [...] r. o umorzeniu postępowania.

Starosta P., decyzją z dnia [...] r., udzielił stronie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu rybnego o pow. 5,57 ha o nieregularnym kształcie na części działki nr [...]. Zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, z powierzchni stawu wyłączony był obszar udokumentowanego złoża, a głębokość stawu dla całej jego powierzchni miała wynosić 5,45 m. Pozwolenie wodnoprawne zostało poprzedzone decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...]r. wydaną przez Burmistrza P. W decyzji środowiskowej stwierdzono m.in., że wszystkie warunki i wymagania, które zostały wpisane w dziale I w ustępie 2 tej decyzji, należy uwzględnić w projekcie budowlanym, a następnie przy realizacji inwestycji.

W tym stanie faktycznym, pismem z dnia [...] r., Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w W. wszczął wobec strony postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej. W dniu 14 grudnia 2017 r. pracownicy OUG przeprowadzili oględziny działki nr [...]. W czasie tej czynności stwierdzono, że wydobycie kopaliny jest kontynuowane. Wyrobisko, którego istnienie stwierdzono w czasie wizji terenowej w dniu 31 stycznia 2017 r., uległo znacznemu powiększeniu. Jego rozmiar określono na 72 m x 73 m. Głębokość wyrobiska dochodziła w jego północnej części do ok. 12 m. Kąty nachylenia skarp wynosiły do 70-80 stopni. Dno wyrobiska było suche. Wyrobisko to oznaczono nr 1. Ponadto, na północny-zachód od wyrobiska stwierdzono istnienie drugiego suchego wyrobiska. Jego wymiary wynosiły 50 m x 30 m, a głębokość od 3 m do 7 m w części wschodniej. Nachylenie skarp dochodziło do ok. 60-75 stopni. Wyrobisko to oznaczono nr 2. Pomiędzy dwoma wyrobiskami znajdował się niewielkich rozmiarów wkop udostępniający. W trakcie oględzin w dniu 14 grudnia 2017 r. przy wyrobisku pracowała ładowarka kołowa [...]. Jej operator oświadczył, że pracuje dla firmy PPHU ,,B’’, należącej do M. B. W czasie ww. czynności dokonano również obmiaru wyrobisk za pomocą odbiornika GPS Trimble oraz wykonano dokumentację fotograficzną.

W dniu 31 stycznia 2018 r. przesłuchano w charakterze świadka M. B., który zeznał m.in., że na zlecenie skarżącego wykonuje na działce nr [...] wykop stawu (świadek przedstawił do wglądu umowę zawartą z inwestorem). Świadek zeznał również, że wiedział, iż staw miał mieć głębokość 5,5-6 m oraz, że w uzgodnieniu ze skarżącym ustalili, że z drugiej części stawu w miejscu obecnego przegłębienia będzie przywożona glina w celu uszczelnienia podłoża stawu. Według zeznań świadka to skarżący decydował o charakterze prac na swojej działce, w tym o głębokości kopania. W dniu 31 stycznia 2018 r. wyjaśnienia złożył również skarżący. Oświadczył, że na działce nr [...] realizowany był staw rybny w oparciu o udzielone pozwolenie wodnoprawne, a projektowany staw nigdy nie obejmował obszaru udokumentowanego złoża. Odnośnie przekroczenia głębokości 5,45 m stwierdził, że nie miał świadomości powstania tak dużych przegłębień w miejscu budowy . Strona wyjaśniła także, że to ona sprawuje nadzór na budowie oraz że nie posiada pozwolenia na budowę stawu.

W dniu 1 lutego 2018 r. przeprowadzono przy udziale strony, kolejne oględziny na działce nr [...]. W trakcie oględzin ustalono, że wyrobisko nr 1 uległo powiększeniu wobec stanu z dnia 14 grudnia 2017 r. Dno tego wyrobiska zostało wyrównane. Kąty nachylenia skarp wyrobiska nr 1 w dalszym ciągu dochodziły, aż do 70-80 stopni. Wyrobisko nr 2 nie uległo zmianom w stosunku do stanu z dnia 14 grudnia 2017 r. Nadto, w miejscu, w którym w dniu 14 grudnia 2017 r. znajdował się wkop udostępniający powstało kolejne wyrobisko, które oznaczono nr 3. W czasie oględzin dokonano również obmiaru wyrobisk za pomocą odbiornika GPS Trimble oraz wykonano dokumentację fotograficzną. Strona oświadczyła w toku oględzin, że urobek wywożony jest przez M. B. na teren jego kopalni w celu rekultywacji. Ponadto ustalono, że piasek pochodzący z działki nr [...] najprawdopodobniej był sprzedawany przez M. B. firmie "C" Sp. z o.o., na podstawie zawartej pomiędzy tymi podmiotami umowy.

W dniu 22 sierpnia 2018 r. w oparciu o wcześniej przeprowadzone pomiary sporządzona została dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez wymaganej koncesji z trzech wyrobisk, zlokalizowanych na działce nr [...]. Zgodnie z tą dokumentacją, łącznie wydobyto 22355 m2 kopaliny, co po przeliczeniu na jednostkę masy wynosi 37 556 t. W dniu 11 września 2018 r. w trakcie zapoznania z materiałami postępowania skarżący przedstawił szereg dokumentów, a w szczególności m.in. kopię decyzji Starosty P. z dnia [...]r o zatwierdzeniu projektu budowalnego i udzieleniu pozwolenia na budowę stawu rybnego typu karpiowego o pow. 5,72 ha i produkcji rocznej do 2,0 t z 1 ha powierzchni stawu zlokalizowanego na działce nr [...].

Postępowanie pierwszoinstancyjne zakończyło się decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r., w której ustalono skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji, w okresie od 2016 r. do dnia 1 lutego 2018 r., 37 556 t piasku z terenu działki nr [...]. Wysokość ustalonej opłaty wyniosła 886 322,00 zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 140 ust. 1 p.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej.

Kierując się brzmieniem art. 140 ust. 3 pkt 3 p.p.g., podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopalin ustalono w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Oplata podwyższona została ustalona w następujący sposób: 40 X opłata ekspl. x ilość wydobytej kop. = 40 x 0,59 zł x 37 556 ton = 886 322,00 zł. Zaznaczono, że stawka opłaty eksploatacyjnej na dzień wszczęcia postępowania wynosiła 0,59 zł. Natomiast jako ilość wydobytej kopaliny bez wymaganej koncesji, podlegającą opłacie podwyższonej przyjęto 37 556 ton. Ilość tę obliczono na podstawie pomiarów wykonanych w dniach 14 grudnia 2017 r. oraz 1 lutego 2018 r. Wyliczona objętość wyniosła 22 355 m3 Do przeliczenia objętości wydobytej kopaliny na tony przyjęto średnią wartość gęstości objętościowej określoną w dokumentacji geologicznej złoża "A" dla otworów B1 i B2 położonych najbliżej prowadząc robót wydobywczych wynoszącą 1,68 t/m3. Ilość wydobytego piasku wyniosła zatem 22 355 m3 x 1,68 t/m3 = 37 556 ton.

Od tej decyzji strona w terminie złożyła odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Po przeanalizowaniu materiałów zgromadzonych w sprawie oraz treści odwołania organ odwoławczy nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego jako organ odwoławczy przystępując do oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności obszernie przedstawił stan faktyczny sprawy i szeroko odniósł się do zarzutów odwołania.

Na wstępie stwierdził, że nie budzi wątpliwości, iż z części działki nr [...] nastąpił ubytek kopaliny w ilości obliczonej w "Dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z dnia 22 sierpnia 2018 r., sporządzonej przez pracownika OUG w W. posiadającego wiedzą specjalistyczną, który wykonywał wcześniej przy wykorzystaniu zestawu pomiarowego GPS geodezyjny pomiar wyrobisk i obliczył objętości wydobytej kopaliny. Organ wskazał, że przed rozpoczęciem budowy stawu rybnego, poza pozwoleniem wodnoprawnym, należy jeszcze uzyskać pozwolenie budowlane. Tymczasem, Starosta P. wprawdzie zatwierdził projekt budowlany i udzielił stronie pozwolenia na budowę stawu rybnego karpiowego, ale nastąpiło to dopiero decyzją z dnia [...] r. Natomiast organ I instancji naliczył opłatę podwyższoną za ilość piasku wydobytego do dnia 1 lutego 2018 r. (dzień wykonania ostatnich pomiarów geodezyjnych), tj. za okres przed uzyskaniem pozwolenia na budowę stawu. Ponadto zwrócono uwagę, że zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, planowana głębokość stawu powinna wynosić 5,45 m od poziomu terenu na całej powierzchni stawu, a pomiary geodezyjne dokonane w dniach 14 grudnia 2017 r. i 1 lutego 2018 r. wykazały, że rzeczywiste wykopy są znacznie głębsze i wynoszą max. nawet 12m co dwukrotnie przekracza głębokość określoną w pozwoleniu wodnoprawnym i wskazuje, że zamiarem strony było wydobycie kruszywa naturalnego a nie budowa stawu rybnego.

Podkreślono dalej, że wprawdzie wydobycie kopaliny ,fizycznie" prowadzone było przez M. B., jednak roboty prowadzone były na podstawie zlecenia skarżącego udzielonego firmie PPHU ,,D’’ D. B., reprezentowanej przez M. B., a strona kierowała tymi pracami i je nadzorowała. Okoliczność, że nielegalnie wydobytą kopalinę do obrotu handlowego wprowadzał M. B. nie ma znaczenia dla sprawy ustalenia opłaty podwyższonej. W ustalonych okolicznościach sprawy, strona prowadziła działalność wydobywczą bez wymaganej koncesji.

W odniesieniu do dokumentów przedłożonych przez skarżącego, organ wskazał, że nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności, ekspertyza geotechniczna wskazująca jako cel badań określenie rodzaju gruntu, jego stanu oraz przydatności dla potrzeb budowy stawu rybnego wykonana została w sierpniu 2018 r., tj. po wykonaniu wykopów. Podobnie decyzja Starosty P. z dnia [...] r. zatwierdzająca projekt budowalny i udzielająca stronie pozwolenia na budowę stawu rybnego wydana została już po wykonaniu wykopów. Wpisy w dzienniku budowy dokonane w okresie między 25 maja 2018 r. a 3 września 2018 r. dotyczą okresów po wykonaniu wykopów i nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie.

Dalej zaznaczono, że budowa geologiczna złoża (wg opisu z "Dokumentacji geologicznej złoża kruszywa naturalnego ,,A’’ w kat. C1, to czwartorzędowe piaski i żwiry moren czołowych oraz martwego lodu fazy leszczyńskiej zlodowacenia północnopolskiego występujące w formie pokładowej. Poza częścią udokumentowaną złoża występują również piaski, żwiry i gliny tego samego wieku geologicznego. Wobec powyższego, naturalnie występujące złoże kopaliny ma znacznie szerszy zasięg występowania niż ten, który został ustalony w dokumentacji. Rejon wykonanych wykopów na działce nr [...] usytuowany jest poza tymi granicami w jego bezpośrednim sąsiedztwie.

Organ wskazał, że okoliczność czy strona czerpała korzyści finansowe z wydobycia kruszywa również nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że przeprowadzona w dniu 31 stycznia 2017 r. wizja lokalna nie stanowiła oględzin w rozumieniu art. 85 K.p.a. Z kolei, przeprowadzone bez udziału strony w dniu 14 grudnia 2017 r., czyli już po wszczęciu postępowania administracyjnego, oględziny były wprawdzie wadliwe, ponieważ organ nie zawiadomił strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin, czym naruszył art. 79 § 1 K.p.a. jednak opisane uchybienie nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzono bowiem drugie oględziny na działce nr [...] w dniu 1 lutego 2018 r. już z udziałem strony.

W rezultacie ustaleń faktycznych i prawnych, organ odwoławczy, zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Decyzja organu odwoławczego stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art 1 ust. 2 P.g-g., art 140 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 P.g.g. w zw. z art. 141 P.g.g. oraz ust. 2 pkt 2 P.g.g. w zw. z art. 141 P.g.g. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że prowadzona przez skarżącego działalność na działce nr [...] położonej w R., nosiła znamiona wydobycia kopaliny w rozumieniu tego przepisu i w konsekwencji wymierzenie opłaty podwyższonej pomimo braku zamiaru skarżącego w tym zakresie,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez organ, że "rozmiary wyrobiska i ilość wydobytej kopaliny jednoznacznie wskazują, że chodziło o pozyskanie kruszywa" podczas gdy w trakcie robót ujawniły się problemy z wykonaniem szczelnego dna zbiornika; po otrzymaniu ustnej ekspertyzy okazało się, że niezbędne jest przemieszczenie gruntów spoistych występujących w obszarze B do obszaru A, co doprowadziło do konieczności powiększenia rozmiaru wyrobiska; co potwierdzają dokumenty dostarczone w’ dniu 11 września 2018 r.,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że do wykonania stawu potrzebne było uzyskanie pozwolenia na budowę przez co organ sugeruje, że rzeczywistym zamiarem skarżacego było wydobycie kruszywa, podczas gdy z uwagi na nowe brzmienie art. 3 pkt 1 ustawy prawo budowlane - pozwolenie na budowę nie było wymagane przez brak konieczności użycia wyrobów budowlanych; natomiast pozostałe wymagania - tj. pozwolenie wodnoprawne oraz decyzję o warunkach zabudowy skarżący uzyskał zgodnie z prawem jeszcze przed rozpoczęciem robót;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w miejscu realizacji inwestycji polegającej na wykopie stawu rybnego wydobywane było kruszywo, podczas gdy w rzeczywistości produktem ubocznym - odpadem, był bardzo słabej jakości piach;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 K.p.a. w zw. z art. 79 K.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzanego dowodu w postaci oględzin oraz przeprowadzenie ich bez udziału strony w dniu 14 grudnia 2017 r., co niewątpliwie stanowi pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu, a następnie wskazywanie przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, że uchybienie to nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy organ zarówno w decyzji z dnia [...] r., jak i decyzji z [...] r. wielokrotnie powołuje się na wyniki przeprowadzonych oględzin w dniu 14 grudnia 2017 roku,

- z ostrożności, w razie nieuwzględnienia powyższych zarzutów, podniesiono, że organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7 K.p.a., 8 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. oraz 80 K.p.a., co polegało na braku wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, nie wyjaśnieniu wszelkich wątpliwości, a przede wszystkim braku prawidłowego ustalenia ilości niezgodnie z prawem wydobytej kopaliny, a w konsekwencji nieprawidłowym obciążeniu opłatą podwyższoną w wysokości 886.322,00 zł; zaznaczono, że organ przyjął, iż wydobyto 37.556 ton kopaliny, pomijając fakt, że duża część (praktycznie połowa), do głębokości 5,45m została wydobyta zgodnie z uzyskanym pozwoleniem wodnoprawnym, a następnie uzyskanym pozwoleniem na budowę stawu i jest efektem ubocznym inwestycji w postaci budowy stawu rybnego;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 25 sierpnia 2015 r. w sprawie stawek opłat na rok 2016 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne wyliczenie wysokości opłaty podwyższonej, podczas gdy organ ustalił, że wydobycie piasku bez wymaganej koncesji miało miejsce od 2016 roku, a więc do obliczenia wysokości opłaty podwyższonej zastosowanie mają przepisy w/w obwieszczenia, czego organ nie wziął pod uwagę;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art 7 K.p.a., 8 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. oraz 80 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, niewyjaśnienie wszelkich wątpliwości, a przede wszystkim nieokreślenie dokładnego okresu wydobycia kopaliny, a jedynie lakoniczne stwierdzenie, że miało to miejsce od 2016 roku, co niewątpliwie stanowi poważne naruszenie skutkujące m.in. wątpliwościami czy to na pewno skarżący dokonał wykopu, a także problemami z ustaleniem momentu przedawnienia;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a., 8 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. oraz 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a przede wszystkim braku przesłuchania pracowników firmy M. B. PPHU ,,B’’ na okoliczność przeznaczenia wykopanego odpadu, dostarczania kruszywa przez M. B. do firmy Grupa "C" Sp. z o.o.

Wskazując na powyższe, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018, poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływana jako p.p.s.a.).. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia opłaty eksploatacyjnej podwyższonej na skarżącego jako właściciela działki nr [...] położonej w miejscowości R., gmina P., powiat p., woj. [...], na której prowadzono wydobycie kopaliny bez koncesji.

Należy przypomnieć, że przepis art. 1 ust. 1 P.g.g., określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast art. 140 ust. 1 P.g.g. stanowi, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g).

Wyłączenia stosowania ustawy zawiera art. 4 p.g.g., który stanowi, że:

1.Przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

2. Ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania.

3. W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie przede wszystkim stwierdził, że organ zebrał w sprawie materiał dowodowy pozwalający na dokonanie ustaleń faktycznych i rozstrzygnięcie sprawy. Dokonał wnikliwej oceny zebranych dowodów z zachowaniem reguł postępowania. Wbrew postawionym zarzutom należy stwierdzić, że ustalenia organu są prawidłowe, a powołane przepisy prawa materialnego zostały właściwie zastosowane. W szczególności w przedmiotowej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że na działce ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność skarżącego i jego żony doszło do nielegalnej eksploatacji kruszywa naturalnego - piasku w określonej ilości wynikającej z przeprowadzonych przez uprawnionych pracowników posiadających specjalistyczne kwalifikacje i sprzęt do dokonania takich obliczeń.

Organ odwoławczy słusznie zauważył, że wszystkie dokumenty złożone przez skarżącego w dniu 11 września 2018 r. nie mają znaczenia dla ustalenia ilości nielegalnie wydobytej kopaliny z terenu działki nr [...] i naliczenia opłaty podwyższonej bowiem dotyczą późniejszego okresu od objętego decyzją i z tego względu nie wnoszą nic do sprawy oraz nie stanowią podstawy rozstrzygnięcia.

Oględziny terenu wykazały, że wydobycie kopaliny było kontynuowane w okresie objętym decyzją. Ustalono na podstawie zdjęć satelitarnych stan działki na dzień 9 września 2016 r. (wówczas teren działki nie został naruszon robotami ziemnymi) co pozwoliło na określenie od kiedy prowadzona była eksploatacja. Ustalono wykonawcę robót który wykonywał roboty zlecone przez skarżącego i przez niego nadzorowane. W trakcie oględzin dokonywano obmiaru wyrobiska. Pomiary były wykonane przez uprawnionego pracownika posiadającego uprawnienia geodezyjne, przy użyciu określonych urządzeń tj. odbiornika GPS R8s firmy Trimble (S/N: [...]), spełniającego wymagania zgodnie z Dyrektywą R&TTE 1999/5/EC, kontroler TSC3 firmy Trimble (S/N: [...]), metodą pozycjonowania satelitarnego.

Skarżący zarzucił, że nie uczestniczył w oględzinach 14 grudnia 2017r., ale poza sporem jest, że brał czynny udział w kolejnych oględzinach terenu wykonanych 1 lutego 2018 r.

Należy przy tym wskazać, że skarżący nie zakwestionował skutecznie ustaleń organu dokonanych w trakcie oględzin. W ocenie Sądu sama nieobecność właściciela działki w czasie dokonywania pomiarów i oględzin terenu w dniu 14 grudnia 2017 r. przez uprawnionych i upoważnionych pracowników organu nie miała wpływu na ustalenia potwierdzone protokołem z oględzin terenu, dokumentacją fotograficzną i dokumentacją ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali pracownicy OUG w W. posiadający uprawnienia do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację. Rzetelności pomiarów zarówno wyrobiska jak i urobku skarżący w istocie skutecznie nie zakwestionowali, nie podważył również skutecznie metodologii dokonanych obliczeń. Sporządzona dokumentacja jest szczegółowa i pełna. Można ją porównać z dokumentacją fotograficzną sporządzoną w czasie wizji oraz ze zdęciami satelitarnymi znajdującymi się w aktach sprawy. W ocenie Sądu podniesione w tej części zarzuty stanowią wyłącznie przyjętą przez skarżącego linię obrony i jako takie są niezasadne.

Skarżący w toku postępowania miał zapewnione prawo czynnego udziału w sprawie, z którego korzystał, nie przedstawił własnej opinii, z której wynikałoby, że przeprowadzone pomiary są nierzetelne.

Należy zauważyć, że organ wydając decyzję w zakresie swej kognicji winien dysponować wiedzą fachową swych pracowników, by móc ustalić prawidłowo stan faktyczny sprawy, dokonać jego oceny zarówno pod względem technicznym jak i prawnym. Ustalenia organu co do wielkości wyrobiska i urobku nie budzą zdaniem Sądu żadnych wątpliwości.

Ponadto nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący jako właściciel działki ponosił odpowiedzialność za wykonywane na tym terenie roboty, niezależnie od tego czy wykonywał je własnymi siłami czy też zlecił bądź tolerował wydobycie piasku przez osoby trzecie.

Wbrew podniesionym zarzutom, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i został poddany prawidłowej ocenie. W rozpatrywanej sprawie, decyzja organu została prawidłowo skierowana do skarżacego jako właścicieli działki, na której dokonano wydobycia bez koncesji. Taka podstawa prawna wynika za art. 143 ust. 3 P.g.g. W przedmiotowej sprawie, decyzja organów została skierowana do właściciela działki, wobec ustalenia w sposób bezsporny że był on zlecającym i nadzorującym wykonywanie robót. W takim przypadku wobec ustalenia faktu wydobycia kopaliny bez koncesji, bez znaczenia jest okoliczność czy wydobycie kopaliny przynosiło korzyść materialną, Sam fakt własności działki zobowiązywał skarżącego do pieczy nad tym terenem.

Niewiarygodne jest twierdzenie skarżacego, że wydobyty piasek był wykorzystany do rekultywacji terenu, skoro wykonawca robót wywoził urobek z wykopu i był on wykorzystywany jak wynika z ustaleń organu w różnych celach.

Podsumowując, w ocenie Sądu prawidłowo i w wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie zgromadzono i ocenionego materiał dowodowy. Wielkość i głębokość wyrobiska jednoznacznie wskazują na nielegalne wydobycie piasku, nie zaś na budowę stawu, której nota bene skarżący nie wykonał. Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranych dowodów. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ kierował się zasadami logiki, traktował zebrane dowody obiektywnie i ocenił je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn skargi nie uwzględnił.

W szczególności w ocenie Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 8 art. 10, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja jest przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko Sąd podziela. W rozpatrywanej sprawie organy dokonały prawidłowej subsumcji prawa materialnego. Sąd orzekający w sprawie nie stwierdził zarzuconych w skardze naruszeń prawa.

Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi, zaś stanowisko organu, że doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji na terenie stanowiącym własność skarżącego uznał za uprawnione. Dlatego skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił.