Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt V SA 4132/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2004-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznam u na rozprawie w dniu 20 lipca 2004 r., sprawy ze skargi I. D. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 10,- zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 lipca 2003 roku, znak "[...]", na podstawie art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) Prezydent Miasta O. orzekł o wymeldowaniu I. D. wraz z małoletnim synem P. z pobytu stałego z lokalu nr "[...]" przy ul. Z. w O. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że I. D. wraz z synem P. opuściła ten lokal 10 października 2002 roku i od tego czasu w nim nie zamieszkuje. Pomimo wyjaśnień strony, że opuściła ona ten lokal ze względu na konflikt z mężem, a w grudniu 2002 roku wniosła sprawę o rozwód, organ uznał, że będąca w toku sprawa o rozwód I. D. i jej męża M. D. nie jest powodem do zawieszenia postępowania administracyjnego o wymeldowanie do czasu zakończenia sprawy rozwodowej, gdyż w powództwie o rozwód I. D. nie wniosła o ustalenie sposobu korzystania z tego lokalu po rozwiązaniu małżeństwa. Organ zauważył, że meldunek jest wyłącznie rejestracją miejsca zamieszkiwania osoby i nie rodzi praw do lokalu. Natomiast tylko stałe zamieszkiwanie w lokalu upoważnia do posiadania w nim stałego zameldowania, a przy rozpatrywaniu sprawy o wymeldowanie ocenie podlega wyłącznie przesłanka opuszczenia lokalu.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta O. I. D. zarzuciła błędną ocenę stanu faktycznego oraz niedostosowanie powołanych przez organ I instancji przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do istniejącego w sprawie stanu faktycznego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponownie oświadczyła, że nie opuściła lokalu dobrowolnie i z własnej woli, a została do tego zmuszona na skutek bezprawnych zachowań męża M. D., który znęcał się nad nią fizycznie i psychicznie. Chciałaby wrócić do tego lokalu, lecz obawia się o swoje bezpieczeństwo.

Decyzją z dnia 15 września 2003 roku nr "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji wykazało, że I. D. nie zamieszkuje w spornym lokalu, ani nie podejmowała żadnych starań, aby tam ponownie zamieszkać. Organy ewidencyjne stwierdzają jedynie stan faktyczny związany z zamieszkiwaniem w lokalu. Z kolei sprawa rozwodowa tocząca się w sądzie nie będzie rozstrzygać i wpływać na kwestie związane z zamieszkiwaniem strony w lokalu. Ponadto brak jest dowodów, że została ona zmuszona do opuszczenia lokalu.

I. D. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody, zarzucając jej rażące naruszenie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przez przyjęcie, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy przeczył tej tezie. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji bądź jej uchylenie w celu ponownego rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. W uzasadnieniu podniosła, że zarówno organ I jak i II instancji nie wyjaśnił przyczyn i okoliczności opuszczenia przez nią lokalu oraz, czy to opuszczenie miało charakter trwały i wynikało z jej woli.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Przedmiotowa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).

Odnosząc się do zarzutów skargi uznać należy, że są one zasadne. Art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 81, poz. 960 ze zm.) stanowi podstawę wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

W pojęciu "miejsca pobytu" zawarty jest zarówno element fizyczny polegający na faktycznym przebywaniu w określonym miejscu, jak i element psychiczny, który polega na zamiarze określonego zachowania. Stosownie bowiem do treści art. 6 ust. l ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z tego względu opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, również należy oceniać z uwzględnieniem zamiaru zmiany miejsca dotychczasowego pobytu. W konsekwencji należy stwierdzić, że opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu pod wpływem przymusu ze strony osób trzecich nie może być uznane za jego opuszczenie w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy.

Z niniejszej sprawy wynika, że skarżąca nie opuściła lokalu nr "[...]" przy ul. Z. w O. dobrowolnie, lecz została do tego zmuszona na skutek działań swojego męża polegających na znęcaniu się psychicznym i fizycznym nad skarżącą (w tej sprawie zapadł prawomocny wyrok Sądu Rejonowego, w którym uznano M. D. winnym zarzucanych mu czynów — sygn. akt "[...]"). Z uzasadnienia wyroku jednoznacznie wynika, że jedną z konsekwencji znęcania się było opuszczenie przez skarżącą lokalu w obawie o życie i zdrowie swoje i dziecka. Wskazać także należy, że skarżąca wyrażała chęć powrotu do tego lokalu, ale nie mogła tego uczynić z obawy o swoje bezpieczeństwo, a ponadto jej mąż dokonał wymiany zamków w drzwiach wejściowych do mieszkania.

Zarówno organ I jak i II instancji uznał, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal nr "[...]" przy ul. Z. w O. Przy rozpatrywaniu sprawy o wymeldowanie organy wzięły więc pod uwagę tylko przesłankę faktycznego opuszczenia lokalu przez skarżącą. Nie uwzględniły natomiast elementu psychicznego, który polega na zamiarze określonego zachowania, w tym przypadku zamiarze powrotu i przebywania w tym lokalu, a przede wszystkim nie odniosły się do wskazywanych przez skarżącą w toku postępowania okoliczności związanych z opuszczeniem przez nią lokalu. Szczegółowe ustalenia w tym przedmiocie winny poczynić organy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Mając powyższe okoliczności na uwadze należy stwierdzić, iż doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i w tej sytuacji skarga podlegała uwzględnieniu na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.