Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2487/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust 1, art. 7 ust. 1, art. 8, art. 53 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 159
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi E. S. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia praw pacjenta skargę oddala.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy

1. Rzecznik Praw Pacjenta rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia prawa pacjenta E. S. do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159, ze zm.), przez Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr [...] w [...].

Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, dalej ustawa o prawach pacjenta, oraz art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267).

2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Rzecznik Praw Pacjenta podał, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało wszczęte z wniosku pacjentki –E. S. z dnia [...] marca 2012 r., w celu ustalenia czy doszło do naruszenia prawa pacjentki do dokumentacji medycznej, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, przez Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr [...] w [...]. Pismem z dnia [...] maja 2012 r., pacjentka wniosła o rozszerzenie zakresu postępowania o prawo do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 6 - 8 ustawy o prawach pacjenta. Rzecznik Praw Pacjenta uwzględnił przedmiotowy wniosek. W zakresie prawa do dokumentacji medycznej (art. 23 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta) postępowanie wyjaśniające zostało zakończone rozstrzygnięciem z dnia [...] listopada 2013 r. o sygn. [...] stwierdzającym naruszenie prawa pacjenta.

Uprawdopodabniając naruszenia prawa do świadczeń zdrowotnych E. S. wskazała, że lekarz w Szpitalu: "wyjaśnił pokrótce sytuację i zapytał na co się decyduje, czy na leczenie operacyjne (nie dawał żadnej gwarancji, że nie będzie komplikacji, dodatkowo nie jestem zaszczepiona przeciw żółtaczce) czy na założenie gipsu, tu stwierdził że ręka może być mniej sprawna jeśli chodzi o jej wyprostowanie, ale opadnie siłą ciężkości i może nie być w niej takiego czucia jak przed urazem. (...) wybrałam wariant pewniejszy czyli gips. (...) Ręka w gipsie zaczęła boleć jeszcze bardziej, puchnąć i sinieć. (...) Po trzech tygodniach dokładnie 17 stycznia 2011 r. poszłam do Szpitala (...) spojrzał na rękę i zobaczył zasinienia, postanowił go zdjąć. (...) stwierdził, że najważniejsze teraz aby ręka oddychała. (...) Kolejną wizytę wyznaczył na za tydzień czyli 24 styczeń 2011. Później były kolejne tj. 7 i 21 luty 2011. W międzyczasie polecił ćwiczyć rękę i pokazał jak to robić. Leczenie zostało zakończone 21 marca 2011. (...) Od innego lekarza dowiedziałam się, że gips był w ogóle nie potrzebny, gdyż wyrostek łokciowy i tak nie powinien się zrosnąć, zrobił tylko więcej szkody". Ponadto wskazała, iż "podczas całego leczenia urazu ręki żadnych recept nie było. Żadnych dodatkowych badań czy zaleceń czy rehabilitacji nie było. Ustnie dr J. P. poinformował mnie, że raz na godzinę mam próbować wykonywać ruch "malowania ust" i dotykania do ucha".

W trakcie przeprowadzanych czynności, pismem z dnia [...] maja 2012 r. sygn. [...], na podstawie art. 27 pkt 3 ustawy o prawach pacjenta, Rzecznik Praw Pacjenta wystąpił do Szpitala o przesłanie oryginałów dokumentacji medycznej E. S. wraz ze wskazaniem ilości przesłanych kart: księgi porad ambulatoryjnych wykonywanych w poradni Szpitala, zawierającej wpis dotyczący udzielonych w 2010 r. świadczeń zdrowotnych pacjentce. W odpowiedzi na powyższe, w załączeniu do pisma z dnia [...] czerwca 2012 r. Szpital przekazał kserokopię części księgi przyjęć pacjentów w Poradni Chirurgii Urazowej dotyczącej wizyt E. S.

Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. o sygn. [...] Rzecznik Praw Pacjenta zwrócił się do Prokuratury Rejonowej [...] o przedstawienie informacji o stanie spraw prowadzonych przez Prokuraturę, w szczególności o treści rozstrzygnięć zapadłych w sprawach o sygn. akt [...],[...],[...] oraz [...].

W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 6 lipca 2012 r. Zastępca Prokuratora Rejonowego [...] wskazał, że postępowanie o sygn. [...] prowadzone było w sprawie:

1) narażenia w dniu 27 grudnia 2010 r. w [...] E.S. na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego kalectwa w postaci trwałego uszkodzenia lewego stawu łokciowego przez chirurga z Poradni Chirurgii Urazowej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] w [...], poprzez zastosowanie niewłaściwego procesu leczenia załamania wyrostka lewej kości łokciowej oraz nierozpoznanie złamania kości promieniowej, tj. o czyn z art. 160 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeksu karnego (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) w zbiegu z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu karnego;

2) zaistniałego w dniu 27 grudnia 2010 r. w [...] poświadczenia nieprawdy w historii choroby E. S. przez chirurga z Poradni Chirurgii Urazowej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] w [...], poprzez wpisanie, że pacjentka nie wyraziła zgody na leczenie operacyjne, tj. o czyn z art. 271 § 1 Kodeksu karnego.

Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w [...] w dniu [...] marca 2012 r., na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeksu postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.), wydał postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie narażenia w dniu 27 grudnia 2010 r. E. S. na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego kalectwa w postaci trwałego uszkodzenia lewego stawu łokciowego oraz zaistniałego w dniu 27 grudnia 2010 r. w [...] poświadczenia nieprawdy w historii choroby E. S. przez chirurga z Poradni Chirurgii Urazowej SPSK Nr [...] w [...] poprzez wpisanie, że pacjentka nie wyraziła zgody na leczenie operacyjne, tj. o czyn z art. 271 § 1 Kodeksu karnego. Na powyższe postanowienie o umorzeniu śledztwa E. S. złożyła zażalenie. W dniu 19 września 2012 r. Sąd Rejonowy [...] w [...][...] Wydział Karny uwzględnił zażalenie pokrzywdzonej i przekazał sprawę prokuratorowi celem kontynuowania śledztwa w sprawie narażenia w dniu 27 grudnia 2010 r. E. S. na bezpośrednie niebezpieczeństwo, tj. o czyn z art. 60 § 2 Kodeksu karnego w zb. z 156 § 1 pkt 2 Kodeksu karnego. Sprawa po uchyleniu przez Sąd została zadekretowana w Prokuraturze Rejonowej [...] w [...] za nowym numerem [...]. Natomiast, w zakresie poświadczenia nieprawdy w historii choroby, tj. o czyn z art. 271 § 1 Kodeksu karnego, decyzja prokuratora stała się prawomocna, gdyż ww. Sąd pozostawił zażalenie wnioskodawczyni bez rozpoznania. Dodatkowo Prokuratura zwróciła się do E. S. o przedłożenie zdjęć RTG jej ręki sporządzonych bezpośrednio po zdarzeniu, jak i aktualne, celem wykorzystania w toku postępowania.

Pismem z dnia 21 marca 2014 r. Prokuratura Rejonowa [...] przesłała Rzecznikowi Praw Pacjenta kserokopie opinii z dnia 3 września 2013 r. i z dnia 11 stycznia 2014 r., sporządzonych przez biegłych z Katedry Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego w [...] wydanych w postępowaniach karnych i dotyczących E. S.

W treści opinii z dnia 3 września 2013 r. wskazano, że: "zaplanowane procedury medyczne były poprawne, tzn. z punktu widzenia zasad stosowania standardów medycznych nie można zarzucić nieprzestrzegania standardów w zakresie planowania, postępowania medycznego na wczesnym etapie terapii. (...) Osiągnięto dość dobry efekt terapeutyczny. Efekt terapeutyczny osiągnięty przez leczenie operacyjne niekoniecznie byłby lepszy od efektu osiągniętego leczeniem zachowawczym. Sam w sobie stan lewego stawu łokciowego i lewej kończyny górnej jest efektem doznanego złamania, a nie jego leczenia, zatem odstąpienie od leczenia operacyjnego nie stwarza przesłanek do wnioskowania o gorszym efekcie terapeutycznym. (...) Rzeczywiście biegli zgadzając się, że metodą, z wyboru w leczeniu złamania wyrostka łokciowego z przemieszczeniem, jest zespolenie operacyjne metodą tak zwanego popręgu Webera, albo specjalną śrubą stabilizującą. (...) Natomiast jeżeli dana osoba nie wyraża zgody na leczenie operacyjne - pozostaje leczenie zachowawcze. Jeżeli było to złamanie z wyraźnym przemieszczeniem odłamów, a takie złamanie występują najczęściej, to unieruchomienie - bez względu na długość stosowania gipsu, czy ortezy unieruchamiającej - nie mogło doprowadzić do zrostu kostnego. Mógł najwyżej powstać zrost włóknisty. (...). Żeby odpowiedzieć na pytanie czy nierozpoznanie u E. S. złamania kości promiennej miało wpływ na przebieg choroby i leczenia oraz czy popełnienie tego błędu jednocześnie oznacza spowodowanie określonej w art. 160 § 2 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. szkody, co zostało, a co powinno i mogło być zrobione, trzeba po pierwsze ustalić, czy złamanie trzonu kości promieniowej było do rozpoznania na zdjęciach wykonanych po urazie (niestety nie mamy do wglądu tych zdjęć). Szczelina złamania kości bez przemieszczenia może być pierwotnie nie rozpoznana, do czasu pojawienia się strefy przejaśnienia, odwapnienia po demineralizacji szczeliny złamania związanej z procesem reparacyjnym, widocznej w rentgenogramie dopiero po kilkunastu dniach. Szczelina mogła być też nie umiejscowiona na kliszy, gdyż punktem centralnym zainteresowania był staw łokciowy, a technik wykonał zdjęcie na małej kliszy. Wówczas trudno rozpoznać takie złamanie. Pomijając fakt nie rozpoznania dodatkowego złamania, po stwierdzeniu szczeliny złamania w 1/3 bliższej kości promieniowej, postępowanie lecznicze u E. S. byłoby takie samo. Potwierdza to fakt, że uzyskano prawidłowy zrost odłamów złamanej kości. Zatem brak rozpoznania złamania kości promieniowej lewej w 1/3 dalszej, nie miał istotnego wpływu ani na przebieg, ani na wynik leczenia. Odpowiadając na pytanie drugie (czy na kanwie przedmiotowej sprawy E. S. została narażona na ciężki uszczerbek na zdrowiu, ujęty w art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w postaci innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała?). Biegli w oparciu o załączoną dokumentację, a przede wszystkim w oparciu o opis badania klinicznego dokonany przez innego biegłego (k. 70), poza tym nie dysponując żądaną dokumentacją rentgenowską, a szczególnie aktualnie wykonanym zdjęciem stawu łokciowego i przedramienia, mogą jedynie ustalić, że w wyniku urazu, jakiego doznała pani S., nie doszło do ciężkiego kalectwa i nie istniało żadne zagrożenia życia. Opisane trwałe ograniczenie ruchomości w stawie łokciowym lewym może stanowić ograniczenie wielu czynności życia codziennego. Ograniczenie to teoretycznie może być wynikiem przemieszczenia odłamów, zniekształcenia stawu lub skutkiem zrostu włóknistego złamanego i przemieszczonego wyrostka stawowego, ale to jest konsekwencja wybranej metody leczenia - jak wynika z dokumentacji medycznej - zaaprobowanej przez skarżącą. Tak więc, biorąc pod uwagę całokształt materiału sprawy E. S. nie została narażona na ciężki uszczerbek na zdrowiu, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kk w postaci innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu, trwalej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwalej niezdolność do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała.''

Natomiast w opinii uzupełniającej z dnia 11 stycznia 2014 r. wskazano, że: (...) orzekanie bez możliwości poznania oryginalnej dokumentacji (szczególnie bez zaznajomienia się z badaniami obrazowymi) i bez badania klinicznego poszkodowanego, orzekanie jedynie na podstawie opisów dokonanych przez innych lekarzy, jest zwykle utrudnione. (...) "śledząc dokumentację powódki biegli odnaleźli wpis z 04.07.2011 r. opisujący: "widoczne cechy zrostu kostnego kości promieniowej". Zatem należy przyjąć, że leczenie tego złamania było skuteczne i nie rzutowało na przebieg i wynik leczenia. Takie stanowisko potwierdza również przesłany przez Prokuraturę zapis elektroniczny zdjęć rentgenowskich. (...) niewłaściwe, określenie poziomu złamania w obrębie trzonu, nie miało znaczenia dla przebiegu gojenia się złamanej kości promieniowej. (...) Zatem stwierdzenie cech zrostu (...) potwierdza w całej rozciągłości, że mimo krótkiego unieruchomienia, proces gojenia się kości promieniowej przebiegał prawidłowo. (...) Złamanie kości promieniowej lewej uległo wygojeniu z całkowitą przebudową".

Rzecznik Praw Pacjenta, mając na względzie powyższe ustalenia, wyjaśnił, że prowadził postępowanie w zakresie obejmującym ocenę zgodności kwestionowanego zachowania pracowników podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych z obowiązującym prawem. W ramach tak określonego rozpoznawania, stwierdzenie naruszenia prawa pacjenta jest możliwe tylko wówczas gdy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz przepisów szczególnych, gwarantujących pacjentowi taką ochronę.

Odnosząc się do przedmiotu postępowania wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Powyższy przepis gwarantuje pacjentowi, iż w chwili udzielania świadczenia zdrowotnego: zastosowane zostaną metody, które odpowiadają wiedzy medycznej aktualnie dostępnej. Przepis ten jednocześnie wyłącza możliwość stosowania metod zdezaktualizowanych, niezgodnych z wiedzą medyczną, czyli negatywnie ocenionych na gruncie nauk medycznych. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 powyższej ustawy, pacjent ma prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia. W myśl zaś art. 8 w/w ustawy pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych.

Rzecznik Praw Pacjenta po dokonaniu oceny materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji medycznej pacjentki oraz opinii biegłych z dnia 3 września 2013 r. oraz z dnia 11 stycznia 2014 r. wydanych w toku postępowania karnego, nie znalazł poparcia dla uznania zasadności twierdzeń E. S.

Organ wskazał, że powyższe ustalenia wynikały również z treści protokołu z przesłuchania lekarza J. G. (udzielającego świadczeń zdrowotnych skarżącej w Szpitalu), w ramach postępowania przed Sądem Rejonowym [...][...] Wydział Cywilny w [...], sygn. akt: [...]: "leczenie to było właściwe zarówno dla złamania wyrostka łokciowego jak i dla innych ewentualnych obrażeń. Z tego, co sobie zdołałem przypomnieć powódka wybrała sposób leczenia zachowawczego, właściwy dla obu obrażeń - złamania wyrostka i infrakcji głowy kości promieniowej. (...) Zaproponowałem metodę polegającą na otwartej repozycji jak i metodę zachowawczą - unieruchomienie zewnętrzne - szyna gipsowa. Podałem cechy charakterystyczne dla obu metod oraz wskazałem, jako właściwszą metodę zachowawczą. Ostatecznego wyboru dokonała powódka. Nie ma podpisu powódki pod dokumentacją, ponieważ według mojej oceny leczenie zachowawcze a nie operacyjne nie wymaga tego. (...) Moim zdaniem leczenie zachowawcze było dla powódki korzystniejsze".

Mając na uwadze powyższe ustalenia Rzecznik Praw Pacjenta rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] nie stwierdził naruszenia prawa pacjenta E. S. do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ustawy o prawach pacjenta, przez Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr [...] w [...]. Udzielone wnioskodawczyni świadczenia zdrowotne zostały ocenione przez biegłych lekarzy jako zgodne z aktualną wiedzą medyczną oraz z należytą starannością.Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższym rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2014 r., w terminie, wniosła E.S. Podniosła, postawiona diagnoza była nieprawidłowa, niepełna, a lekarz wprowadził ją w błąd. Nie zgodziła się z ustaleniami biegłych. W końcowej części wniosku oświadczyła, że: "Nie tylko, że mnie nie leczono, ale doprowadzono do inwalidztwa i to w ramach należytej staranności. Nie będzie lepiej skoro Prokuratura, biegli, a teraz Rzecznik Praw Pacjenta broni nieuczciwych lekarzy".

3. W uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia z dnia [...] sierpnia 2014 r., Rzecznik Praw Pacjenta stwierdził, że argumentacja zawarta we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie stanowi podstawy do uchylenia bądź zmiany zapadłego rozstrzygnięcia w sprawie.

Rzecznik Praw Pacjenta podniósł, że wnioskodawczyni nie powołała nowych, nieznanych organowi w chwili wydania rozstrzygnięcia okoliczności, mogących wpłynąć na zajęte stanowisko, natomiast ponowne rozpatrzenie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego nie uzasadnia przypisania Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Klinicznemu nr [...] w [...] działań naruszających art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Zaznaczył, że Rzecznik Praw Pacjenta prowadząc postępowanie wyjaśniające jest obowiązany, na podstawie art. 54 ustawy o prawach pacjenta, do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również tych związanych z gromadzeniem i oceną materiału dowodowego. Nie jest możliwe oparcie stanowiska stwierdzającego naruszenie praw pacjenta jedynie na twierdzeniach, opiniach i przemyśleniach pacjenta przekonanego o ich słuszności, jednak nie znajdującego odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że E. S., we wniosku uprawdopodabniającym naruszenie prawa do świadczeń zdrowotnych, przyznała, że lekarz w Szpitalu "wyjaśnił pokrótce sytuację i zapytał na co się decyduje, czy na leczenie operacyjne (nie dawał żadnej gwarancji, że nie będzie komplikacji, dodatkowo nie jestem, zaszczepiona przeciw żółtaczce) czy na założenie gipsu, tu stwierdził że ręka może być mniej sprawna jeśli chodzi o jej wyprostowanie, ale opadnie siłą ciężkości i może nie być w niej takiego czucia jak przed urazem. (...) wybrałam wariant pewniejszy czyli gips". Powyższe, daje podstawę do przyjęcia, że pacjentka była informowana przez lekarza o udzielanych świadczeniach zdrowotnych, ich formie oraz następstwach, a przede wszystkim miała zapewniony wybór sposobu leczenia.

Zdaniem Rzecznika Praw Pacjenta większość podniesionych we wniosku zarzutów opierała się na dokumentach zgromadzonych w postępowaniu toczącym się przed Sądem lub Prokuratorem, które de facto dotyczyły zdarzeń będących przedmiotem ich właściwości. Treść oraz prawidłowość tych dokumentów i przeprowadzanych czynności procesowych była przedmiotem odrębnych postępowań. Podkreślił, że śledztwo w sprawie zaistniałego w dniu 27 grudnia 2010 r. narażenia E. S. na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego kalectwa w postaci trwałego uszkodzenia lewego stawu łokciowego przez lekarza chirurga z Poradni Chirurgii Urazowej Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] w [...] - wobec braku znamion czynu zabronionego zostało umorzone przez Prokuraturę Rejonową [...]. Śledztwo w zakresie poświadczenia nieprawdy w historii choroby E. S. przez chirurga z Poradni Chirurgii Urazowej SPSK nr [...] w [...] również zostało zakończone umorzeniem postępowania. Także Sąd Rejonowy [...] [...] Wydział Karny nie znalazł znamion czynu zabronionego w powyższym zakresie.

Rzecznik Praw Pacjenta podniósł, że nie jest organem właściwym do orzekania w zakresie zarzutów względem konkretnych lekarzy, a także nie jest uprawniony do rozstrzygania spraw, w których zapadły prawomocne orzeczenia, wydane przez właściwe organy. Wskazał, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt: [...] Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej w [...] umorzył postępowanie wyjaśniające wszczęte na podstawie skargi E. S. kierowanej na dr hab. J. P. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej w postępowaniu diagnostyczno - terapeutycznym prowadzonym wobec wnioskodawczyni przez powyższego lekarza nie stwierdził nieprawidłowości. Powyższą decyzję oparto m.in. na wpisie w historii choroby z dnia 27 grudnia 2010 r. "chora odmówiła zgody na leczenie chirurgiczne złamanego wyrostka łokciowego", (...) Diagnoza złamania wyrostka łokciowego lewego jest rozpoznaniem prawidłowym a zastosowane leczenie wynikało z braku leczenia operacyjnego w związku z tym nie nosi znamion błędu medycznego lub zaniedbania ze strony personelu SPSK nr [...] w [...]". Po rozpatrzeniu zażalenia E. S. Okręgowy Sąd Lekarski w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia wskazał, że "Pacjentka została poinformowana o istocie urazu, możliwościach i sposobach postępowania leczniczego. Nie wyraziła zgody na leczenie operacyjne proponowane przez prof. P. skorzystała z propozycji założenia unieruchomienia gipsowego".

Rzecznik Praw Pacjenta ponownie oparł się na specjalistycznych opiniach biegłych, z którymi E. S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy polemizuje, pomimo, jak podkreśla wielokrotnie - nie jest lekarzem. Mając na uwadze całość zgromadzonej dokumentacji medycznej w sprawie, stwierdził, że przedstawione opinie biegłych są spójne. Dodatkowo podniósł, że czynnikiem utrudniającym merytoryczną ocenę jest brak dokumentacji radiologicznej, o czym wielokrotnie wspominają biegli. Zwrócił uwagę, że także Prokuratura w toku śledztwa zwracała się do pacjentki o przedłożenie będących w jej posiadaniu zdjęć RTG ręki, sporządzonych bezpośrednio po zdarzeniu, celem wykorzystania w toku postępowania. Z uwagi na brak spełnienia powyższego przez pacjentkę dowód w postaci zdjęć RTG został pominięty.

Rzecznik Praw Pacjenta wyjaśnił, że jako organ administracji publicznej nie posiada uprawnień pozwalających na ocenę zastosowanego u pacjenta procesu diagnostyczno-leczniczego. Z tego też względu Rzecznik Praw Pacjenta rozstrzygając postępowanie obejmujące prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych, najczęściej wymagające zweryfikowania udzielonych świadczeń, jak w niniejszej sprawie, zobligowany jest uwzględnić stanowiska podmiotów w tym zakresie władnych. W niniejszej sprawie Rzecznik Praw Pacjenta dysponował zarówno opiniami wydanymi w toku postępowania karnego jak i stanowiskiem Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w [...] oraz Okręgowego Sądu Lekarskiego w [...].

Uwzględniając powyższe, stwierdził, że ustalenia poczynione w sprawie pozostają aktualne, natomiast rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt: [...], niestwierdzające naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ustawy o prawach pacjenta, odpowiada prawu i brak jest podstaw do jego uchylenia.

4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.

II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron

1. Skargę na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. S. domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżąca zarzuciła błędne ustalenia stanu faktycznego, brak merytorycznego i prawnego uzasadnienia wydanej opinii, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz przepisów szczególnych gwarantujących pacjentowi taką ochronę. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że nie naruszono prawa dostępu do procedur medycznych. Zarzuciła, że lekarz zobowiązany był do udzielenia skarżącej rzetelnej informacji. Dodała, że Rzecznik Praw Pacjenta winien prowadzić postępowanie w zakresie obejmującym ocenę zgodności kwestionowanego zachowania pracowników podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych z obowiązującym prawem. W ramach tak określonego rozpoznawania, stwierdzenie naruszenia prawa pacjenta jest możliwe tylko wówczas gdy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Zdaniem skarżącej, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, Rzecznik Praw Pacjenta winien uznać, że lekarz był zobowiązany poinformować skarżącą, że metodą z wyboru w leczeniu oderwanego wyrostka łokciowego jest metoda operacyjna, a metoda zachowawcza jest zdezaktualizowana. Podniosła, że skarżąca wybiera tylko miejsce leczenia, natomiast o metodzie leczenia decyduje lekarz i to on ponosi odpowiedzialność za skutki leczenia. Skarżąca ponadto zarzuciła, że dokumentacja lekarska była niekompletna. Wniosła o ocenę postępowania Rzecznika Praw Pacjenta, tj. ocenę udzielonej skarżącej pomocy, słuszności postawionych zarzutów, braku rzetelności w ustaleniu stanu faktycznego, orzeczeń Sądu, zastosowanych procedur medycznych, w oparciu o dokumentację medyczną, na którą powołuje się Rzecznik Praw Pacjenta.

2. W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżonym rozstrzygnięciem Rzecznik Praw Pacjenta, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie własne z dnia 8 lipca 2014 r. wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159, ze zm.), w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia prawa pacjenta E. S. do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159, ze zm.), przez Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr [...] w [...].

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżone jak również poprzedzające rozstrzygnięcie nie naruszają przepisów prawa.

Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3.1. Jak wynika z akt sprawy, rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] lipca 2014 r. zostało wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159, ze zm.). Zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik Praw Pacjenta może:

1) wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta;

2) skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej;

3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa.

W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 wskazanego przepisu, wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (art. 53 ust. 3). Z kolei zgodnie z art. 54 ustawy o prawach pacjenta, w zakresie nieuregulowanym w art. 49 - 53 do postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zatem, gdy w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Rzecznik Praw Pacjenta stwierdzi, że nie doszło do naruszenia praw pacjenta, jest zobowiązany wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, dlaczego tak uważa. Jeżeli wnioskodawca jest niezadowolony ze sposobu załatwienia sprawy przez Rzecznika Praw Pacjenta, przysługuje mu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt II OSK 299/15 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W orzeczeniu tym Sąd wskazał, że: "1. Rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta jest aktem indywidualnym, który należy traktować jako decyzję administracyjną w płaszczyźnie gwarancji procesowych. 2. Na ostateczne rozstrzygnięcie wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sądowa kontrola rozstrzygnięć Rzecznika Praw Pacjenta, wydanych na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta, w szczególności ma na celu ustalenie, czy Rzecznik, niestwierdzając naruszenia praw pacjenta, przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, które stosuje się odpowiednio do postępowania wyjaśniającego."

Rzecznik Praw Pacjenta zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z zachowaniem procedury wynikającej z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem w szczególności z zachowaniem ustawowych zasad tego postępowania wynikających z przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Należy zauważyć, że na podstawie art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej, zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Jest on więc zobowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone i odzwierciedlone w aktach sprawy oraz powinien dowody te rozpatrzyć w ich wzajemnej łączności.

Rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta, wydane na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta, powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 k.p.a.). Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

3.2. Przechodząc od ogólnych uwag do oceny zasadności wniesionej skargi, wskazać należy, że na podstawie ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zostało wszczęte przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające w związku z wnioskiem E. S., w celu ustalenia czy doszło do naruszenia prawa pacjentki przez Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr [...] w [...] do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w:

- art. 6 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, w myśl którego pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej,

- art. 7 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, zgodnie z którym pacjent ma prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia,

- art. 8 ustawy o prawach pacjenta, stanowiący że pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym.

Zdaniem Sądu, prawidłowo Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że w sprawie nie stwierdzono naruszenia prawa pacjenta w badanym zakresie. Informacje uzyskane w toku postępowania wyjaśniającego nie potwierdziły, by Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr [...] w [...] naruszył prawa pacjentki do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ustawy o prawach pacjenta. Zarzuty skarżącej zawarte w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu, dotyczące m. in. niewłaściwej i niepełnej diagnozy, wprowadzenia skarżącej w błąd przez lekarza, podważania opinii biegłych również nie znalazły potwierdzenia. Należy stwierdzić, że ustalenia poczynione w toku postępowania przez Rzecznika Praw Pacjenta zostały oparte na wyczerpującej analizie zebranego materiału dowodowego, w szczególności: dokumentacji medycznej pacjenta oraz dwóch specjalistycznych opiniach biegłych z Katedry Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 3 września 2013 r. oraz z dnia 11 stycznia 2014 r., wydanych w toku postępowania karnego, a także z uwzględnieniem postanowienia Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt [...] utrzymanego w mocy przez Okręgowy Sąd Lekarski w [...].

W opinii z dnia 3 września 2013 r. biegli z Katedry Medycyny Sądowej [...] Uniwersytetu Medycznego w [...] orzekli, że "zaplanowane procedury medyczne były poprawne, tzn. z punktu widzenia zasad stosowania standardów medycznych nie można zarzucić nieprzestrzegania standardów w zakresie planowania postępowania medycznego na wczesnym etapie terapii. (...) Osiągnięto dość dobry efekt terapeutyczny. (...) Biegli potwierdzili także fakt, iż jeżeli dana osoba nie wyraża zgody na leczenie operacyjne — pozostaje leczenie zachowawcze (...)". Natomiast w opinii uzupełniającej z dnia 11 stycznia 2014 r. biegli potwierdzili tezę, że "trwałe ograniczenie ruchomości w stawie łokciowym jest konsekwencją wybranej metody leczenia — jak wynika z dokumentacji medycznej — zaaprobowanej przez skarżącą".

Jak słusznie wskazał Rzecznik Praw Pacjenta, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. sygn. akt: [...] Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej w [...] umorzył postępowanie wyjaśniające wszczęte na podstawie skargi E. S. kierowanej wobec dr hab. J. P. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej nie stwierdził nieprawidłowości w postępowaniu diagnostyczno-terapeutycznym prowadzonym przez powyższego lekarza wobec skarżącej. Zaskarżone postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Okręgowy Sąd Lekarski w [...].

Mając na uwadze całość zgromadzonej dokumentacji medycznej, zasadnie Rzecznik Praw Pacjenta stwierdził, iż przedstawione opinie biegłych są spójne, a podjęte rozstrzygnięcie dotyczące niestwierdzenia naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych – jest prawidłowe.

Zasadnie Rzecznik Praw Pacjenta wskazał, że jako organ administracji publicznej, w katalogu swoich kompetencji nie posiada uprawnień pozwalających na ocenę zastosowanego u pacjenta procesu diagnostyczno - leczniczego. Z tego też względu Rzecznik Praw Pacjenta rozstrzygając postępowanie obejmujące prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych, najczęściej wymagające zweryfikowania udzielonych świadczeń, jak w niniejszej sprawie, zobligowany jest uwzględnić stanowiska podmiotów w tym zakresie władnych.

Sąd wskazuje, że Rzecznik Praw Pacjenta nie ingeruje w decyzje o charakterze medycznym, jak np. formułowanie zaleceń lekarskich. Przedmiotem jego zainteresowania jest jedynie to, czy w trakcie procesu leczniczego przestrzegane są prawa pacjenta wynikające z obowiązujących przepisów prawa.

IV. Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one niezasadne.

V. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

VI. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.