Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 60/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 122 ust. 1 pkt 4 i ust. 8, art. 140 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1, par. 4 ust. 1 i ust. 2, par. 12 ust. 1, par. 14
journal: Dz.U. 2004 nr 2 poz 15
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami

SENTENCJA

Dnia 7 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Szymon Widłak ( spr.) Protokolant: stażysta Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 maja 2011r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 maja 2009 r. nr [...] na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 z późn. zm.) Starosta cofnął P. W. uprawnienia do kierowania pojazdami według kategorii "A,B" prawa jazdy nr [...] wydanego dnia 13 lipca 2002 r. przez Starostę.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie w sprawie skierowania P. W. na badania lekarskie zostało wszczęte na skutek zawiadomienia Prokuratury Rejonowej w O., że P. W. posiada schorzenie epilepsji, upośledzenia umysłowego oraz wady wzroku stwierdzone przez Rejonową Komisję Lekarską WKU w O. W dniu 30.09.2008 r. Starosta wydał decyzję o skierowaniu P. W. na badanie lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Dnia 03.11.2008 r. do Starostwa wpłynęło orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. nr [...], w którym stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Od powyższego orzeczenia P. W. złożył odwołanie do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. W dniu 26.03.2009 r. wpłynęło orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi nr [...] z dnia 18.03.2009 r., w którym stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W związku z powyższym Starosta stwierdził, że została spełniona przesłanka cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami przewidziana w art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Na skutek odwołania P. W. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 czerwca 2009 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W rozpoznawanej sprawie Starosta po otrzymaniu informacji z Prokuratury Rejonowej w O. dotyczących zastrzeżeń co do stanu zdrowia P. W. skierował go na badania lekarskie. Po otrzymaniu z Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 23.10.2008r. stwierdzającego istnienie u P. W. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi oraz orzeczenia lekarskiego nr [...] Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi stwierdzającego również istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi zaskarżoną decyzją orzekł o cofnięciu P. W. prawa jazdy kat. A, B. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja została wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie. Szczegółowe warunki i tryb postępowania w sprawach wydawania orzeczeń lekarskich stwierdzających przeciwwskazania zdrowotne lub ich brak do kierowania pojazdami silnikowymi określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7.01.20004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). W niniejszej sprawie odwołujący poddał się wymaganym badaniom lekarskim, a w orzeczeniach lekarzy orzeczników dwóch instancji stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Kolegium podkreśliło przy tym, że cytowane wyżej rozporządzenie Ministra Zdrowia nie wymaga, aby orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 zawierały uzasadnienie, z którego wynikałoby jakie schorzenie przypisuje się odwołującemu. Wzór orzeczenia lekarskiego stanowiący załącznik nr 5 do tego rozporządzenia nie przewiduje jakiejkolwiek formy uzasadnienia takiego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi P. W. na powyższą decyzję wyrokiem z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 685/09 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo oceniło, iż decyzja Starosty z dnia 5 maja 2009 r. cofająca uprawnienia P. W. do kierowania pojazdami kat. AB wydana została na podstawie orzeczeń lekarskich zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie. Zgodnie z § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badania lekarskiego kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) oraz zał. nr 5 do tego rozporządzenia orzeczenia lekarskie nie muszą zawierać uzasadnienia.

Sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia przez organ art. 51 ust. 1 i art. 68 Konstytucji RP wskazując, że przepisy rozporządzenia zapewniają ochronę praw strony w postępowaniu poprzez zapewnienie możliwości osobie badanej wniesienia odwołania od treści orzeczenia do podmiotu odwoławczego (§ 12 ust. 1). Dodatkowo osoba badana ma wgląd do prowadzonej przez uprawnionego lekarza dokumentacji medycznej, może też domagać się wydania jej kopii, odpisów lub wyciągów z tej dokumentacji oraz ma zagwarantowane prawo do informacji o swoim stanie zdrowia.

Sąd podkreślił jednak, że orzeczenie lekarskie, o jakim mowa w § 10 ust. 1 i 4 oraz § 13 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia nie ma cech opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 kpa, lecz stanowi środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 2 kpa, który podlega ocenie organu jak każdy środek dowodowy (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 251/2006 Lex Nr 291185). Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości, że pochodzi od organu, który go wystawił oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. W myśl art. 76 § 3 kpa należy przyjąć za dopuszczalne przeprowadzenie dowodu tylko przeciwko treści dokumentu. Przepisy kpa nie wprowadzają ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentu urzędowego. W razie obalenia domniemania zgodności z prawdą lub domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego nie może on być potraktowany jako dowód w sprawie. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, powinna tę okoliczność udowodnić (zob. wyrok SN z dnia 5 października 1995 r., III ARN 38/95, OSNAPiUS 1996, nr 8, poz. 109).

W rozpatrywanej sprawie skarżący przedstawił dowody w postaci: zaświadczeń lekarskich lekarzy specjalistów neurologów: H. P. z dnia 28.10.2008 r. i M. G. z dnia 04.11.2008 r. oraz powołał się na akta sprawy o sygn. II K 684/07 toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. w postaci opinii biegłych lekarzy – psychologa i psychiatry, sporządzonej na okoliczność jego poczytalności. Załączone zaświadczenia lekarskie zostały wydane w tym samym okresie co orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. i stwierdzają, że nie istnieją przeciwwskazania neurologiczne do prowadzenia pojazdów mechanicznych przez P. W. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaniechało skonfrontowania orzeczeń lekarskich wydanych przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. i Instytut Medycyny Pracy w Łodzi z zaświadczeniami lekarzy specjalistów – neurologów, które załączył do akt sprawy skarżący. Do organu należało rozstrzygnięcie co do wagi tych dowodów w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ nie wyjaśnił tych kwestii, nie dokonał swobodnej oceny całego materiału dowodowego. Ustalony przez organ stan faktyczny opiera się wyłącznie na orzeczeniach lekarskich dwóch instancji wydanych w związku ze skierowaniem Starosty. Uwadze organu umknęło całkowicie, że skarżący posługuje się również innymi orzeczeniami stwierdzającymi jego zdolność do prowadzenia pojazdów. Organ nie próbował wyjaśnić tych rozbieżności, nie odniósł się do wszystkich dokumentów zebranych w sprawie. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa) mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie należy przede wszystkim rozważyć, czy przedłożone przez skarżącego zaświadczenia lekarskie mogą zostać uznane za skuteczny dowód podważający w istotny sposób wiarygodność orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki wskazane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Zatem rozważenia przez organ wymagać będzie charakter zaświadczeń lekarskich składanych w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego w zakresie braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi oraz dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 czerwca 2006 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Kolegium uznało, że dla oceny, czy istnieją rzeczywiste przesłanki do pozbawienia P. W. uprawnienia do kierowania pojazdami, konieczne jest wzięcie pod uwagę zaświadczeń lekarskich przedstawionych przez P. W. w odwołaniu i wskazało, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien uwzględnić ocenę prawną i wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawarte w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 685/09.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta decyzją z dnia 31 marca 2011 r., nr [...] cofnął P. W. uprawnienia do kierowania pojazdami wg kategorii "A,B" prawa jazdy nr [...] wydanego dnia 13 lipca 2002 r. przez Starostę.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie wskazał, że biorąc pod uwagę wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 25.02.2010 r. poddał szczegółowej analizie dowody w postaci zaświadczeń lekarskich neurologów: M. G. oraz H. P. wydane w tym samym czasie co orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. Organ wyjaśnił, że badania lekarskie osób uprawnionych do kierowania pojazdami zgodnie z § 3 ust. 1 w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami przeprowadza uprawniony do tego lekarz posiadający dodatkowe kwalifikacje. Posiadanie przez lekarza dodatkowych kwalifikacji potwierdza wojewoda poprzez wydanie zaświadczenia zgodnego z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia. Zgodnie z § 4 rozporządzenia w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz ocenia u osoby badanej ogólny stan zdrowia, a w szczególności stan układu krążenia, układu oddechowego, układu nerwowego, sprawność narządów ruchu i stanu psychicznego. W wyniku badania lekarskiego uprawniony lekarz stwierdza u osoby badanej istnienie lub brak: 1) chorób narządów wzroku, 2) chorób narządu słuchu i równowagi, 3) chorób układu sercowo-naczyniowego, 4) chorób narządu ruchu, 5) chorób układu nerwowego, 6) zaburzeń psychicznych, 7) cukrzycy, przy uwzględnieniu wyników badania poziomu cukru we krwi, 8) niewydolności nerek, 9) objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu, 10) objawów wskazujących na uzależnienie od środków o działaniu podobnym do alkoholu lub ich nadużywanie, 11) przyjmowania leków, mogących mieć wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdu, 12) innych poważnych zaburzeń stanu zdrowia istotnych dla oceny zdolności do prowadzenia pojazdu. W przypadku stwierdzenia istotnych odchyleń od prawidłowego stanu zdrowia uprawniony lekarz może zlecić przeprowadzenie konsultacji specjalistycznych lub badań pomocniczych. Przedłożone przez stronę zaświadczania lekarskie potwierdzają jedynie fakt braku przeciwwskazań neurologicznych do kierowania pojazdami, i zostały wystawione przez lekarzy nie posiadających uprawnień do badań kierowców. Takie zaświadczenia winny być przedstawione przez stronę podczas badania w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. lub w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego przed lekarzami Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, gdyż mogłoby to mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak lub istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowym. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu orzeczenie lekarskie stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wydane przez IMP w Łodzi ma większą moc dowodową, aniżeli zaświadczenie lekarskie specjalisty neurologa, gdyż nie odzwierciedla ono ogólnego stanu zdrowia strony, a jedynie odnosi się do chorób układu nerwowego. Dodatkowo organ zaznaczył, że wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, nie zamyka drogi do ponownego ubiegania się o przywrócenie uprawnień.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. W. podniósł, że stosownie do § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia jeżeli uprawniony lekarz stwierdzi istotne odchylenia od prawidłowego stanu zdrowia, zleca (obligatoryjnie) osobie badanej odpowiednie badania pomocnicze i konsultacje specjalistyczne. Skoro więc odwołujący nie otrzymał takiego zlecenia, należy jego zdaniem wnioskować, że w zakresie ogólnego stanu zdrowia nie zachodzą u niego istotne odchylenia od norm medycznych. W związku z powyższym odwołujący zakwestionował stwierdzenie organu I instancji, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy ma większą moc dowodową niż zaświadczenie lekarskie lekarza neurologa i lekarza uprawnionego. Zdaniem odwołującego organ I instancji powinien wystąpić do Wojewody o wyjaśnienie sprawy na podstawie art. 122 ust. 8 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 maja 2011 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną poczynione przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że pomiędzy orzeczeniami lekarskimi właściwych ośrodków medycyny pracy a przedłożonymi przez odwołującego zaświadczeniami lekarzy neurologów istnieje zasadnicza rozbieżność. W tej sytuacji organ uznał za miarodajne dowody w sprawie cofnięcia prawa do kierowania pojazdami silnikowymi w kategorii A i B orzeczenie Wielkopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. wydane na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami utrzymane przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi orzeczeniem z dnia 18 marca 2009 r. nr [...]. Zaświadczenie lekarskie specjalisty neurologa H. P. zawężone jest do kwestii neurologicznych (nie istnieją przeciwwskazania neurologiczne do prowadzenia pojazdów mechanicznych). Neurolog M. G. w zaświadczeniu stwierdza: "zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych". Oczywistym wydaje się, że zaświadczenie to również ogranicza się do neurologicznej strony zdrowia pacjenta. Powyższe zaświadczenia nie odnoszą się zatem do oceny innych stron stanu zdrowia kierowcy, która może być dokonana tylko przez lekarza uprawnionego, tym samym nie mogą one prowadzić do obalenia treści orzeczenia lekarskiego Wielkopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. wydanego na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A i B, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy i utrzymanego następnie przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi.

W ocenie Kolegium specjalistyczna wiedza medyczna wymagana do oceny stanu zdrowia osoby w zakresie istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami oraz szczególny tryb, w jakim to się odbywa uprawniają do wniosku, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 76 § 2 kpa, a więc stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Korzystają z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz z domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Wyklucza to możliwość poddania treści orzeczenia lekarskiego kontroli organów prowadzących postępowanie. W efekcie organy orzekające w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, związane są takim ostatecznym orzeczeniem i nie mogą pominąć czy poddawać ocenie jego treści decydując w kwestii zasadności lub niezasadności cofnięcia uprawnień. Dowody przedłożone przez stronę postępowania, aczkolwiek będące również dokumentami, nie mogą obalić miarodajności i waloru dowodu zawartego w orzeczeniu lekarskim Wielkopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. i Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, gdyż jedynie te orzeczenia zostały wydane we właściwym trybie, a badanie lekarskie obejmowało swoim zakresem wskazania przewidziane w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Odnośnie wniosku strony o wszechstronne wyjaśnienie sprawy przez Wojewodę na zasadzie art. 122 ust. 8 ustawy - Prawo o ruchu drogowym Kolegium wyjaśniło, że przepis ten stanowi, iż przeprowadzanie badań lekarskich i wydawanie orzeczeń podlega kontroli marszałka województwa. W rozpatrywanym przypadku orzeczenie takie zostało już wydane, jest ono ostateczne i nie podlega weryfikacji.

W skardze na powyższą decyzję P. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie § 10 ust. 1 i § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) oraz art. 51 ust. 4, art. 7, art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 80 kpa.

W uzasadnieniu skarżący powtórzył zarzuty i argumenty odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącego, w całości podtrzymując skargę, podniósł dodatkowo, że z dniem 15 kwietnia 2011 r. zmienione zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców (...) i według załącznika nr 4 tego rozporządzenia w przypadku stwierdzenia padaczki cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami dotyczy wyłącznie kierowców zawodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Starosty w przedmiocie cofnięcia skarżącemu P. W. uprawnienia do kierowania pojazdami według kategorii AB – prawa jazdy wydanego dnia 13 lipca 2002 r. przez Starostę.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), stosownie do którego decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

W niniejszej sprawie skarżący został poddany badaniom lekarskim, na które został skierowany decyzją Starosty z dnia 30 sierpnia 2008 r. wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

W wyniku przeprowadzonego badania lekarskiego wydane zostało orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. z dnia nr [...], w którym stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez skarżącego pojazdami silnikowymi. Od powyższego orzeczenia lekarskiego skarżący złożył odwołanie do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. Orzeczeniem lnstytutu Medycyny Pracy w Łodzi nr [...] z dnia 18.03.2009 r. również stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

W toku postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami skarżący przedłożył zaświadczenia lekarskie wydane przez lekarzy specjalistów neurologów: H. P. z dnia 28.10.2008 r. i M. G. z dnia 04.11.2008 r. oraz opinie biegłych lekarzy – psychologa i psychiatry sporządzone w sprawie o sygn. akt II K 684/07 toczącej się przed Sądem Rejonowym w K. Załączone zaświadczenia lekarskie zostały wydane w tym samym okresie co orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w K. Pierwsze z nich stwierdza brak przeciwwskazań neurologicznych do prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego, drugie – zdolność skarżącego do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Natomiast powołane opinie biegłych zostały sporządzone na potrzeby prowadzonego postępowania karnego i stwierdzają brak przeciwwskazań w aktualnym stanie psychicznym do udziału skarżącego w tym postępowaniu.

Rzeczą organów w niniejszej sprawie – stosownie do wytycznych zawartych w wiążącym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 685/09 – było dokonanie swobodnej oceny całego materiału dowodowego i rozważenie, czy przedłożone przez skarżącego zaświadczenia lekarskie mogą zostać uznane za skuteczny dowód podważający w istotny sposób wiarygodność orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki wskazane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami.

W ocenie Sądu w niniejszym składzie organy obu instancji zastosowały się do powyższych wskazań i dokonały wszechstronnej analizy materiału dowodowego w sprawie zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa. W wyniku tejże analizy dokonały prawidłowej oceny poszczególnych dowodów, trafnie wskazując, że w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami miarodajne są orzeczenia właściwych ośrodków medycyny pracy. Zostały one bowiem wydane w następstwie badań lekarskich osób uprawnionych do kierowania pojazdami, na które skarżący został skierowany na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Badania te zostały przeprowadzone - zgodnie z § 3 ust. 1 w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) - przez uprawnionych do tego lekarzy posiadających dodatkowe kwalifikacje uprawniające do wykonywania badań lekarskich, a mianowicie specjalizację w dziedzinie medycyny transportu. Zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz ocenia u osoby badanej ogólny stan zdrowia, a w szczególności stan układu krążenia, układu oddechowego, układu nerwowego, sprawność narządu ruchu i stan psychiczny. W wyniku badania lekarskiego uprawniony lekarz stwierdza u osoby badanej istnienie lub brak: 1) chorób narządów wzroku, 2) chorób narządu słuchu i równowagi, 3) chorób układu sercowo-naczyniowego, 4) chorób narządu ruchu, 5) chorób układu nerwowego, 6) zaburzeń psychicznych, 7) cukrzycy, przy uwzględnieniu wyników badania poziomu cukru we krwi, 8) niewydolności nerek, 9) objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie 10) objawów wskazujących na uzależnienie od środków o działaniu podobnym do alkoholu lub ich nadużywanie, 11) przyjmowania leków, mogących mieć wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdu, 12) innych poważnych zaburzeń stanu zdrowia istotnych dla oceny zdolności do prowadzenia pojazdu (§ 4 ust. 2).

W związku z powyższym uprawnione jest stwierdzenie, że orzeczenia wydane przez właściwe ośrodki medycyny pracy zostały poprzedzone koniecznymi badaniami lekarskimi w pełnym zakresie istotnym z punktu widzenia zdolności do kierowania pojazdami. Natomiast przedłożone przez skarżącego zaświadczenia lekarskie wydane przez lekarzy neurologów oraz opinie psychologa i psychiatry zostały wydane na inne potrzeby i wyłącznie w zakresie specjalności poszczególnych lekarzy, nie posiadających uprawnień do badań kierowców, a tym samym nie mogą być miarodajne w zakresie zdolności do kierowania pojazdami. W tym obszarze, jak już wskazano powyżej, obowiązuje specjalny tryb i zakres przeprowadzania badań lekarskich. Jak zatem słusznie zauważył organ odwoławczy skarżący mógł, a nawet powinien, przedłożyć posiadane zaświadczenia lekarskie podobnie jak wszelką posiadaną dokumentację medyczną w toku badań lekarskich prowadzonych na potrzeby postępowania w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami, które byłyby wówczas uwzględnione przy wydawaniu orzeczeń przez uprawnionych lekarzy.

Należy również podkreślić, że procedura przeprowadzania badań lekarskich na potrzeby postępowania w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami jest dwustopniowa. Zgodnie bowiem z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia osoba badana lub podmiot kierujący na badania może w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego wydanego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy wnieść odwołanie od jego treści wraz z uzasadnieniem, z którego to uprawnienia skarżący w niniejszej sprawie skorzystał. Na tym etapie skarżący mógł więc zgłaszać wszelkie zastrzeżenia dotyczące wydanego orzeczenia oraz okoliczności dotyczące stanu jego zdrowia istotne z punktu widzenia uprawnień do kierowania pojazdami, w tym wszelką posiadaną dokumentację medyczną.

W świetle powyższego jako bezzasadny należy ocenić zarzut skarżącego naruszenia art. 51 ust. 4, art. 7 i art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, co zresztą przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w wiążącym wyroku z dnia 25 lutego 2010 r., wskazując, że przepisy rozporządzenia zapewniają ochronę praw strony w postępowaniu poprzez zapewnienie możliwości osobie badanej wniesienia odwołania od treści orzeczenia do podmiotu odwoławczego (§ 12 ust. 1 ww. rozporządzenia). Dodatkowo osoba badana ma wgląd do prowadzonej przez uprawnionego lekarza dokumentacji medycznej, może też domagać się wydania jej kopii, odpisów lub wyciągów z tej dokumentacji oraz ma zagwarantowane prawo do informacji o swoim stanie zdrowia.

W razie ewentualnych zastrzeżeń odnośnie przeprowadzanych badań lekarskich i wydanych orzeczeń przez właściwe ośrodki medycyny pracy skarżący mógł również sam skorzystać z możliwości zawiadomienia o tym marszałka województwa. Należy bowiem zaznaczyć, że przewidziana w art. 122 ust. 8 ustawy – Prawo o ruchu drogowym kontrola marszałka województwa, której podlega przeprowadzanie badań lekarskich i wydawanie orzeczeń przez właściwe ośrodki medycyny pracy, nie jest kontrolą instancyjną, w związku z czym organy administracji nie miały obowiązku kierowania niniejszej sprawy do marszałka województwa. Nie było również wskazane ewentualne zawiadomienie o nieprawidłowościach w powyższym zakresie w sytuacji, gdy prawidłowość przeprowadzenia badań i wydania orzeczeń lekarskich w ocenie organów nie budziła wątpliwości.

Natomiast w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami organy administracji nie są uprawnione do weryfikacji treści orzeczeń wydanych przez właściwe ośrodki medycyny pracy i ewentualnego kwestionowania okoliczności stwierdzonych w treści tych orzeczeń. Powyższe nie wyklucza możliwości przeprowadzenia przeciwdowodu względem orzeczeń lekarskich wydanych przez właściwe ośrodki medycyny pracy jako dokumentów urzędowych, jednak znacznie ogranicza zakres postępowania dowodowego w tych sprawach (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 141/10).

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy raz jeszcze podkreślić, że organy obu instancji stosownie do wytycznych zawartych w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wzięły pod uwagę dowody przedłożone przez skarżącego w postaci zaświadczeń lekarskich, które jednak nie były w stanie podważyć treści orzeczeń wydanych przez właściwe ośrodki medycyny pracy stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez skarżącego i będących w konsekwencji faktyczną podstawą cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami.

Niezależnie od powyższego, jak słusznie również wskazano w decyzji organu I instancji, należy zaznaczyć, że w związku z tym, iż w orzeczeniach właściwych ośrodków medycyny pracy nie zakreślono terminu ich ważności, skarżący może w każdym czasie wystąpić o ponowne przeprowadzenie badań lekarskich we właściwym trybie, ubiegając się o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami. Podniesiona przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. okoliczność zmiany rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami, może mieć zatem znaczenie w ewentualnym przyszłym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym dotyczącym zdolności do kierowania pojazdami, natomiast z oczywistych względów nie mogą odnosić się do przeprowadzonych w niniejszej sprawie badań lekarskich i wydanych w ich następstwie orzeczeń właściwych ośrodków medycyny pracy z roku 2008 i 2009.

Mając na uwadze powyższe, jako że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.