Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 644/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 26 ust. 2 i 3,  par. 2 ust. 2,  par. 10 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 29  ust. 1 pkt 1,  art. 35  ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. Ch. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku skarżący zgłosił [...] działki ewidencyjne położone w gminie B., obrębie N.. Sekcja VIII wniosku zawierała [...] działki rolne, na których po uwzględnieniu zmiany do wniosku z dnia [...].05.2013 r. oraz korekty wniosku z [...] sierpnia 2013 r. zadeklarowano: 1. Pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone: wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000-12,13 ha; 2. Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 5,76 ha i wariant 5.7 - Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 9,91 ha. Dodatkowo producent rolny zawnioskował o zwrot kosztów sporządzenia dokumentacji przyrodniczej tzw. kosztów transakcyjnych dla powierzchni siedliska od 5,01 ha do 20 ha w wysokości [...] zł.

Ponieważ weryfikacja działek pod względem spełnienia definicji trwałego użytku zielonego (TUZ) stwierdziła nieprawidłowości, w dniu [...] września 2013 r. wysłano do producenta rolnego wezwanie do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, iż działki A, B i D były w latach 2008-2012 użytkowane jako TUZ i są tak użytkowane w dalszym ciągu. W formularzach wniosku o płatność skarżący wskazał, iż doradcą przy udziale, którego został sporządzony jej plan działalności rolnośrodowiskowej jest S. L., natomiast ekspertem przyrodniczym jest ([...]) J. C..

Organ I instancji z uwagi, że zaistniało podejrzenie, iż wystąpił konflikt wynikający z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a.- uznał konieczność weryfikacji ww. dokumentów. k.p.a. Jednocześnie organ poinformował skarżącego o możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 10 k.p.a., a w dniu [...] lutego 2014 r. wystosowano do skarżącego pismo informujące o niezałatwieniu sprawy w terminie.

Odpowiadając na wezwanie skarżący złożył żądane przez organ dokumenty oraz pisemne wyjaśnienia. Z planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczo - siedliskowej wynika, iż rolnik jest jednocześnie autorem ww. planu jak i ekspertem przyrodniczo-ornitologicznym. W piśmie skarżący podniósł, iż S. L. został omyłkowo wpisany jako doradca rolnośrodowiskowy, co jednocześnie zostało przez skarżącego skorygowane na wniosku. W stosunku do treści wezwania J. C. oświadczył, iż nie jest pracownikiem żadnego organu administracji publicznej i również w opinii Centrum Doradztwa Rolniczego w B. nie zachodzi tu konflikt, o jakim mowa w art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. Dalej wskazał, iż plan jak i ekspertyza zostały wykonane zgodnie z metodyką przewidzianą do ich sporządzenia, plan został zarejestrowany na stronie CDR w B., a sama strona posiada odpowiednie kwalifikacje, tak do sporządzania planów jak i ekspertyz przyrodniczych. Skarżący zarzucił organowi, iż nie dochował on terminu o jakim mowa w § 26 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. odmówił przyznania stronie /skarżącemu / płatności rolnośrodowiskowej ze względu na sporządzenie planu rolnośrodowiskowego oraz dokumentacji przyrodniczo-ornitologicznej przez samą stronę postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż doradca rolnośrodowiskowy jak i ekspert przyrodniczy w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na wniosek strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej występuje w charakterze osoby, która dysponuje wiedzą specjalistyczną zatem pełniącej rolę biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Z kolei plan rolnośrodowiskowy jak i stanowiąca jego cześć w przypadku realizacji wariantów 4 lub 5 ekspertyza przyrodnicza są niezbędnymi elementami wniosku. Z tej przyczyny biegły, który jest jednocześnie stroną postępowania na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 84 § 2 k.p.a. podlega wyłączeniu.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Dyrektora OR ARiMR we W. za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W., podnosząc, że decyzja została wydana z naruszeniem:

- § 26 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy'' objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), ponieważ decyzja nie została wydana do 1 marca 2014 r., natomiast pismo informujące o przedłużeniu terminu na załatwienie sprawy wygenerowane w dniu [..].02.2014 r. zostało doręczone stronie po dacie [...] marca 2014r.

- art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. , bowiem strona nie występuje jako biegły zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., a w związku z tym nie podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji jako podstawę prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2013 organ wskazał rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.).

Następnie organ przywołał treść art. 21 ust. 1-3 ww. ustawy oraz treść § 2, ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowiący, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisowo krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej " numerem identyfikacyjnym ";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisowo krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W dalszej kolejności organ przywołał treść § 2 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowiącego, że plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanej dalej "ustawą", na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją". Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku. Natomiast według § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust.1 pkt 5 – jest przyznawana, jeżeli rolnik posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółowa charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez podmiot, o którym mowa w § 2 ust. 2, w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach określonych wariantów tych pakietów, na formularzy udostępnionym przez agencję.

Przechodząc zaś do oceny zaskarżonej decyzji organ II instancji zaakcentował, że bezsprzecznie zgodnie z cytowanymi wyżej regulacjami rolnik do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych musi posiadać plan działalności rolnośrodowiskowej, sporządzony przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją". Ponadto w przypadku realizacji pakietu 4 lub 5 dla uzyskania płatności rolnik musi posiadać dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez podmiot, o którym mowa w § 2 ust. 2. Dokumentacja ta zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi załącznik do planu działalności rolnośrodowiskowej.

Zasady korzystania w toku postępowania administracyjnego z opinii biegłego określają natomiast – jak podniósł dalej organ - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.). Zgodnie z art. 84 § 1 powołanej ustawy, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków ( § 2 powołanego przepisu). Przepisy szczególne mogą posługiwać się innymi pojęciami dla oznaczenia biegłego tj. ekspert, rzeczoznawca, a ponadto mogą obligatoryjnie wymagać opinii biegłego. W ocenie organu II instancji – wskazany przypadek – zachodzi właśnie w zakresie płatności rolnośrodowiskowych gdzie dla sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczej lub i ornitologicznej konieczny jest udział podmiotu posiadającego odpowiednie uprawnienia.

W ocenie organu II instancji twierdzenia Kierownika BP ARiMR w W. wskazujące na okoliczność, że doradca rolnośrodowiskowy jak i ekspert przyrodniczy w postępowaniu dotyczącym przyznania na wniosek strony płatności rolnośrodowiskowych występuje w charakterze osoby posiadającej wiedzę fachową w danej dziedzinie, a zatem należy traktować ich jak biegłych w myśl art. 84 § 1 k.p.a. – są słuszne. Osoby te podlegają zatem – jak podkreślił organ instancji - wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a, przy czym że w myśl regulacji zawartej w pkt 1, wyłączeniu ze sprawy podlega biegły, który jest jednocześnie stroną tegoż postępowania.

Dalej organ II instancji wskazał, że organy ARiMR nie negują faktu, iż J. C. posiada odpowiednie kwalifikacje tak do sporządzania planów rolnośrodowiskowych jak i ekspertyz przyrodniczych. Posiada on wymagane uprawnienia, na które powołał się w polu nr 20 na ostatniej stronie wniosku o płatności, a ponadto jest on zarejestrowany na stronie Centrum Doradztwa Rolniczego w B..

W ocenie organu podkreślenia jednak wymaga fakt, iż J. C. jako osoba, która wykonała plan rolnośrodowiskowy i ekspertyzę dla siedlisk przyrodniczych i ptasich jest jednocześnie wnioskodawcą płatności czyli stroną tego postępowania, a zatem na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. podlega wyłączeniu od udziału w sprawie. Sytuacja, w której osoba pełniąca role doradcy rolnośrodowiskowego lub/i eksperta przyrodniczego, sporządza kluczowe dla sprawy dokumenty - plan rolnośrodowiskowy i dokumentację przyrodniczą - będąc jednocześnie stroną postępowania, podważa bowiem zaufanie obywateli do organów państwa i nie pogłębia świadomości i kultury prawnej obywateli. Tym samym narusza ogólna zasadę k.p.a. zawartą w art. 8. Biegły, za którego należy uznać ww. doradcę jak i eksperta ze swojej istoty powinien być bezstronny, tymczasem w niniejszej sprawie można mieć uzasadnione wątpliwości, co do jego bezstronności. Skoro więc dokumenty, których istnienie stanowi podstawę przyznania płatności zostały sporządzone przez osobę, która powinna podlegać wyłączeniu, to – jako takie - nie mogą zostać uznane przez organy Agencji. Powyższe z kolei powoduje, iż producent rolny nie posiada wymaganych w § 2 ust. 2 i § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczej. Nie spełnia zatem podstawowego warunku do uzyskania omawianej płatności.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia terminów załatwienia sprawy, organ wskazał na brzmienie § 26 ust. 2-4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzje w sprawie przyznania pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony ten wniosek. O każdym przypadku niezałatwienia w terminie sprawy dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej kierownik biura powiatowego Agencji zawiadamia na piśmie rolnika, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Płatność rolnośrodowiskową wypłaca się w terminie do dnia 30 czerwca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Zgodnie z ww. przepisem Kierownika BP ARiMR w W.– jak zaznaczył organ odwoławczy - poinformował stronę pismem z dnia [...] lutego 2014 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie wskazując, iż nastąpi to nie później niż [...] czerwca 2014 r. Zgodnie z informacją przekazana skarżącemu, decyzja została wydana stronie przed upływem tego terminu tj. [...] kwietnia 2014 r. Dlatego też zarzut wydania decyzji z opóźnieniem jest – zdaniem organu - chybiony.

Ponadto Dyrektor OR ARiMR we W. stwierdził, że zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisów dotyczących terminu załatwienia sprawy nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia, czy też prowadzonego postępowania administracyjnego. Obowiązek organu do szybkiego załatwienia sprawy wynikający z art. 12 § 1 i § 2 k.p.a należy bowiem niewątpliwie do kardynalnych zasad prawidłowego postępowania, której ochronę zapewnia art. 37 k.p.a. Na nie załatwienie bowiem sprawy w terminie, stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, które jest szczególnym środkiem zaskarżenia i powoduje skutki wynikające wprost z treści art. 37 § 2 k.p.a. tzn. wyznaczenie w drodze postanowienia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wyjaśnienie przyczyn zwłoki i osób za nią odpowiedzialnych, oraz podjęcie w miarę potrzeby działań nadzorczych. Możliwe jest także złożenie skargi na przewlekłe lub biurokratyczne załatwienie sprawy w trybie art. 227 k.p.a. Skoro zdaniem strony organ pozostawał w bezczynności, poprzez nie załatwienie sprawy w terminie lub też prowadził sprawę opieszale, miała ona możliwość złożenia ww. zażalenia czy skargi w odrębnym trybie.

Od decyzji organu II instancji skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 24 k.p.a w związku z art. 84 k.p.a poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w sprawie, polegające na uznaniu, że osoba sporządzająca plan działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentację przyrodniczą stanowiąca szczegółowa charakterystykę danego środowiska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków występuje w postępowaniu w charakterze biegłego na podstawie art. 84 k.p.a i podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż biegły może być powołany przez organ w toku prowadzonego postępowania w celu uzyskania od niego wiadomości fachowych niezbędnych organowi do oceny stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżącego nie uzasadnione jest jednak obejmowanie wszystkich opinii o charakterze eksperckim przepisami odnoszącymi się do biegłych. Dokumenty sporządzane przez doradcę rolnośrodowiskowego czy eksperta ornitologicznego są natomiast sporządzane przed wszczęciem postępowania, a więc specjalista będący ich autorem nie podlega rygorom kodeksowym.

W odpowiedzi na skargę organ agencji rolnej podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r, poz. 270 ze zm., zwanej dalej ppsa).

Zaskarżona decyzja wbrew zarzutom skargi nie narusza prawa, a zatem skarga podlega oddaleniu.

Organ rolny odmówił przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej ze względu na sporządzenie planu rolnośrodowiskowego oraz dokumentacji przyrodniczo-ornitologicznej przez samą stronę postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż doradca rolnośrodowiskowy jak i ekspert przyrodniczy w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na wniosek strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej występuje w charakterze osoby, która dysponuje wiedzą specjalistyczną zatem pełniącej rolę biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Z kolei plan rolnośrodowiskowy jak i stanowiąca jego część w przypadku realizacji wariantów 4 lub 5 ekspertyza przyrodnicza są niezbędnymi elementami wniosku. Z tej przyczyny biegły, który jest jednocześnie stroną postępowania na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 84 § 2 k.p.a. podlega wyłączeniu.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest więc rozstrzygnięcie czy osoba będąca rolnikiem i jednocześnie doradcą rolnośrodowiskowym i ekspertem przyrodniczym może w swojej sprawie wystąpić do agencji rolnej z wnioskiem o przyznanie jej płatności rolnośrodowiskowej, dołączając wymagane przez przepisy prawa dokumenty, a to plan działalności rolnośrodowiskowej i ekspertyzę przyrodniczą sporządzone osobiście, domagając się też zwrotu kosztów sporządzenia dokumentacji przyrodniczej i czy tak sporządzone dokumenty są dokumentami sporządzonymi przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzenia dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej w świetle w § 2 ust. 2 i § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W ocenie Sądu orzekającego należało podzielić stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2013 jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.). Rolnik do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych musi posiadać plan działalności rolnośrodowiskowej, sporządzony przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W przypadku realizacji pakietu 4 lub 5 dla uzyskania płatności rolnik musi posiadać dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez podmiot, o którym mowa w § 2 ust. 2. Dokumentacja ta zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi załącznik do planu działalności rolnośrodowiskowej. Wedle ust. 3 art. 35 ustawy z dnia 7 marca 2007r. minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia, zakres, warunki, sposób i tryb prowadzenia szkoleń dla podmiotów, których dotyczą działania objęte programem, oraz doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji programu. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 maja 2008r. w sprawie szkoleń dla podmiotów, których dotyczą działania objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, oraz doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania pomocy finansowej określiło zakres, warunki, sposób i tryb prowadzenia szkoleń i doradzania. Według przepisów tegoż rozporządzenia doradcy rolnośrodowiskowi i eksperci przyrodniczy wpisywani są na listę prowadzoną przez dyrektora Centrum Doradztwa Rolniczego.

Zasady korzystania w postępowaniu administracyjnym z opinii biegłego określają natomiast przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 k.p.a. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków ( § 2 powołanego przepisu). Przepisy szczególne mogą posługiwać się innymi pojęciami dla oznaczenia biegłego tj. ekspert, rzeczoznawca, a ponadto mogą obligatoryjnie wymagać opinii biegłego. W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organu II instancji, że wskazany przypadek zachodzi właśnie w zakresie płatności rolnośrodowiskowych gdzie dla sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczej lub ornitologicznej konieczny jest udział podmiotu posiadającego odpowiednie uprawnienia.

Zdaniem Sądu twierdzenia organu, wskazujące na okoliczność, że doradca rolnośrodowiskowy jak i ekspert przyrodniczy w postępowaniu dotyczącym przyznania na wniosek strony płatności rolnośrodowiskowych występuje w charakterze osoby posiadającej wiedzę fachową w danej dziedzinie, a zatem należy traktować ich jak biegłych w myśl art. 84 § 1 k.p.a. – są słuszne. Osoby te podlegają zatem wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. W myśl regulacji zawartej w pkt 1, wyłączeniu ze sprawy podlega biegły, który jest jednocześnie stroną tegoż postępowania. W ocenie Sądu używanie terminu "sprawa" na oznaczenie postępowania poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy wskazuje treść art. 24§ 1 pkt 1k.p.a ze względu na użyte w nim określenie "wynik spraw"/rezultat postępowania/-vide: komentarz do k.p.a pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego.

Prawidłowo organy ARiMR nie negują faktu, że skarżący J. C. posiada odpowiednie kwalifikacje tak do sporządzania planów rolnośrodowiskowych jak i ekspertyz przyrodniczych. Posiada on wymagane uprawnienia, na które powołał się w polu nr 20 na ostatniej stronie wniosku o płatności, potwierdzone zarejestrowaniem na stronie Centrum Doradztwa Rolniczego w B..

W ślad za organem podkreślić należy, iż J. C. jako osoba, która wykonała plan rolnośrodowiskowy i ekspertyzę dla siedlisk przyrodniczych i ptasich jest jednocześnie wnioskodawcą płatności rolnośrodowiskowych - czyli stroną tego postępowania, a zatem na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. podlega wyłączeniu od udziału w sprawie. Sytuacja, w której osoba pełniąca role doradcy rolnośrodowiskowego i eksperta przyrodniczego, sporządza istotne dla sprawy dokumenty - plan rolnośrodowiskowy i dokumentację przyrodniczą - będąc jednocześnie stroną postępowania, podważa zaufanie obywateli do organów państwa i nie pogłębia świadomości i kultury prawnej obywateli. Tym samym narusza ogólna zasadę k.p.a. zawartą w art. 8. Biegły, za którego należy uznać doradcę jak i eksperta ze swojej istoty powinien być bezstronny, tymczasem w niniejszej sprawie można mieć uzasadnione wątpliwości, co do jego bezstronności. Skoro więc dokumenty, których istnienie stanowi podstawę przyznania płatności zostały sporządzone przez osobę, która powinna podlegać wyłączeniu, to – jako takie - nie mogły zostać uznane przez organy Agencji. Okoliczność ta z kolei powoduje, iż producent rolny nie posiada wymaganych przepisami § 2 ust. 2 i § 10 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczej. Nie spełnia zatem podstawowego warunku do uzyskania płatności. Podnieść również należy, że twierdzenia skarżącego iż dokumentacja została sporządzona przed wszczęciem postępowania i dlatego skarżący, jako osoba je sporządzająca, jest wyłączony spod regulacji przepisów art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art.84 § 2k.p.a nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Wniosek inicjujący postępowanie został złożony [...] maja 2013r. i zmieniony poprzez dodanie pakietu 5 w dniu [...] czerwca, a plan jak wynika z dat – [...] czerwca 2013r. został złożony po dacie złożenia wniosku. Zgodnie z przepisem § 2 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sytuacja taka jest dopuszczalna, a dokumentacja może być sporządzona tak przed dniem złożeniem wniosku, jak i po tej dacie nie później jednak niż 25 dnia od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W ocenie Sądu beneficjent płatności rolnośrodowiskowej figurujący na liście doradców rolnośrodowiskowych i ekspertów przyrodniczych nie może sam dla siebie sporządzić dokumentacji eksperckich, a to planu rolnośrodowiskowego i ekspertyzy przyrodniczej, w oparciu o które ubiega się o pomoc finansową i zwrot kosztów sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.

Z tych też względów – stosownie do dyspozycji art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.