Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3566/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 60, 303 ust 1, 348, 351
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2015r. (nr [...]) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T. T. ur. [...].03.1979r (obywatelki [...]) od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w R. z dnia [...] marca 2015r. Nr [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemki i jej małoletniego syna P. T. ur. [...].12.2011r. do powrotu w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia tej decyzji i o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu; orzekł o określeniu tego terminu do 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji; natomiast utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. Decyzja powyższa została wydana na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1, art. 315 ust. 1 oraz 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. poz. 1650 oraz z 2014 i, poz. 463 z późn. zm.), dalej zwana: "ustawą" oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej K.p.a.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] marca 2015r. Komendant Placówki Straży Granicznej w R. decyzją Nr [...] orzekł o zobowiązaniu T. T. i jej syna – P. T. do powrotu w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia tej decyzji i o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy na wypadek, jeżeli cudzoziemcy nie opuszczą tego terytorium w terminie dobrowolnego powrotu, określonym w decyzji lub przekroczą, lub będą usiłowali przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom - od dnia wykonania decyzji.

Jak podał organ podstawą wydania wskazanej decyzji jest nielegalny pobyt cudzoziemki i jej syna w Polsce, po unieważnieniu im wiz z powodu uprzedniego unieważnienia Kart Polaka. Unieważnienie Kart Polaka nastąpiło po ujawnieniu faktu, że cudzoziemka ubiegając się o wydanie tych Kart, przedstawiła podrobione dokumenty.

W ustawowym terminie strona złożyła odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a., Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. (Dz. U. z 1993r., Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. ustawy o cudzoziemcach, poprzez stwierdzenie, iż cudzoziemka przebywa w Polsce nielegalnie, uznając tym samym zasadność unieważnienia posiadanej uprzednio przez nią wizy. Wobec cudzoziemki toczy się postępowanie karne oraz postępowanie sądowo-administracyjne w przedmiocie unieważnienia Karty Polaka, ale sąd I instancji orzekł o uniewinnieniu cudzoziemki od zarzutu sfałszowania aktu stanu cywilnego. W ocenie pełnomocnika, postępowanie karne toczące się wobec cudzoziemki jest kluczowe w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy ustalenia, czy dokument, jakim posłużyła się cudzoziemka przy ubieganiu się o wydanie Karty Polaka, a następnie wizy został podrobiony. Ponadto strona wskazuje, że decyzja Konsula RP w [...] z dnia [...] marca 2014r. orzekająca o unieważnieniu Karty Polaka, jak i postanowienie Rady do Spraw Polaków na Wschodzie z dnia [...] czerwca 2014r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie zostały skutecznie doręczone, a przed WSA w Warszawie toczy się postępowanie w powyższym zakresie.

Rozpoznając odwołanie organ stwierdził, co następuje.

Organ przytoczył brzmienie art. 302 ust. 1 pkt 1, art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 319 pkt 1 ustawy. Wskazał dalej, że Konsul RP w [...], decyzją z dnia [...] marca 2014r. unieważnił Kartę Polaka posiadaną przez T. T. z uwagi na ujawnienie faktu, iż cudzoziemka przedstawiła w trakcie postępowania o wydanie tej karty podrobiony akt stanu cywilnego. Karta Polaka, posiadana przez małoletniego syna cudzoziemki także została unieważniona. Cudzoziemka złożyła odwołanie od w/w decyzji o unieważnieniu jej Karty Polaka do Rady do Spraw Polaków na Wschodzie, która postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sprawa została zaskarżona do WSA w Warszawie. Jednocześnie, przed Sądem Rejonowym w R. toczy się postępowanie o posłużenie się przez cudzoziemkę i jej męża – V. T. w dniu [...].09.2013r. przed [...] Urzędem Wojewódzkim w R. jako autentycznymi, przerobionymi aktami urodzenia. Wyrokiem z dnia [...].11.2014r. Sąd Rejonowy w R. uniewinnił T. T. i jej męża od zarzucanych im czynów. Sąd Okręgowy w R. jednak wyrokiem z dnia [...].05.2015r. uchylił wyrok Sądu Rejonowego w R. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku stwierdzenia powyższych okoliczności, Komendant Placówki Straży Granicznej w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. unieważnił posiadaną przez cudzoziemkę wizę, a także wizę, posiadaną przez małoletniego P. T. Cudzoziemka nie odwoływała się od tej decyzji do organu II instancji, a zatem decyzje organu I instancji są ostateczne. Z uwagi na unieważnienie wiz, posiadanych przez cudzoziemkę i jej syna, ich pobyt w Polsce stał się nielegalny. W związku z powyższym, organ I instancji zasadnie stwierdził, że zachodzą wobec cudzoziemców przesłanki, określone w art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Organ w dalszej części wywodów stwierdził, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie de facio nie toczy się merytoryczne postępowanie w przedmiocie unieważnienia Karty Polaka posiadanej uprzednio przez T. T. Decyzja Konsula RP w [...], orzekająca o unieważnieniu Karty Polaka jest ostateczna, a decyzja o unieważnieniu wizy podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 94 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach).

Jeśli natomiast chodzi o postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym w R. organ zwraca uwagę, iż dotyczy ono kwestii posłużenia się przez cudzoziemkę podrobionym aktem stanu cywilnego, nie zaś stwierdzenia, czy akt ten został sfałszowany. Natomiast z akt sprawy wynika, że w dniu 6 listopada 2013r. została przeprowadzona ekspertyza kryminalistyczna aktu urodzenia, jakim T. T. posłużyła się przy ubieganiu się o wydanie Karty Polaka i wizy. Z ekspertyzy tej wynika, że dokument nosi ślady przerobienia w obrębie ręcznych zapisów danych personalnych, wskazujących na narodowość osób, których ten dokument dotyczy. Zdaniem organu rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w R., wbrew stwierdzeniu pełnomocnika, nie ma bezpośredniego wpływu na postępowanie odwoławcze w przedmiocie zobowiązania cudzoziemki do powrotu.

Dalej organ zbadał, czy wobec cudzoziemki i jej rodziny zachodzą przesłanki z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W kontekście natomiast art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach przywołał art. 348, 349 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach.

Rozważając przesłanki podane w powyższych przepisach organ stwierdził, że T. T. wraz z rodziną - mężem V. T. i czworgiem dzieci od 2013r. przebywali w Polsce na podstawie wiz, wydawanych w celu realizacji uprawnień wynikających z faktu posiadania Karty Polaka oraz z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie udzielenia im zezwoleń na osiedlenie się. Następnie w dniu [...] marca 2015r. Karty Polaka, posiadane przez T. T. i jej małoletniego syna zostały unieważnione. Następnie w dniu [...] stycznia 2015r. Komendant Placówki Straży Granicznej w R. orzekł o unieważnieniu wiz, posiadanych przez cudzoziemkę i małoletniego syna. Wizy zostały unieważnione na podstawie art. 91 w związku z art. 65 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy o cudzoziemcach.

Z uwagi na powyższe ustalenia organ uznał, iż T. T. wraz z synem od dnia [...] lutego 2014r. legitymowali się wizami, które cudzoziemka uzyskała z naruszeniem prawa. Jeżeli chodzi o przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych to nadanie tych uprawnień byłoby nadużyciem. Cudzoziemka ubiegała się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie z uwagi na polskie pochodzenie. Po ujawnieniu, iż dołączony przez nią na tę okoliczność dokument został podrobiony, cudzoziemka wniosła o umorzenie tego postępowania.

Obecnie natomiast cudzoziemka podnosi, że rodzina przebywa w Polsce już od 3 lat (faktycznie od 2 lat), tu znajduje się centrum życiowe, a dzieci uczęszczają do polskich placówek oświatowych i powrót na [...] stanowiłby zagrożenie dla ich rozwoju psychofizycznego. Zeznała, że do Polski "przeprowadziła się" z mężem i dziećmi w dniu 5 maja 2013r., gdyż posiadają polskie korzenie. Mąż cudzoziemki prowadził działalność gospodarczą, polegającą na sprzedaży samochodów, a córki podjęły naukę w szkole. Ze względów finansowych i ekonomicznych cudzoziemka z rodziną nie może wrócić na [...]. Ponadto w L. jest "dużo separatystów i uchodźców niewiadomego pochodzenia ze wschodu, jest tam bardzo niebezpiecznie i to zagraża bezpieczeństwu jej i jej dzieci". Natomiast mąż jest wojskowym i zostałby od razu powołany do wojska.

Dalej organ wyjaśnił, że zgoda na pobyt ze względów humanitarnych nie jest udzielana na wniosek, lecz podlega rozpatrzeniu w toku postępowania o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, także na etapie postępowania odwoławczego. Natomiast art. 330 ust. 1 w/w ustawy dotyczy okoliczności uniemożliwiających wykonanie decyzji, nie zaś wydanie decyzji.

Jednakże opisane działania cudzoziemki i jej męża, mające na celu wykazanie, że tu znajduje się ich centrum życiowe, nie mogą mieć wpływu na udzielenie cudzoziemce zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Fakt, iż cudzoziemka podjęła decyzję o pozostaniu w Polsce, pomimo nielegalnego pobytu nie obliguje organu rozpatrującego niniejszą sprawę do udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

Odnosząc się do argumentów pełnomocnika cudzoziemki dotyczących przesłanek do udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych, związanych ze zorganizowaniem tu centrum życiowego rodziny, uczęszczaniem dzieci do polskich placówek oświatowych i ewentualnego zagrożenia dla rozwoju psychofizycznego dzieci z powodu wyjazdu do kraju pochodzenia, organ podkreślił, że art. 8 Konwencji nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny.

Zaskarżona decyzja nie narusza również prawa do życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Organ w tej ocenie uwzględnił dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który wskazuje, że art. 8 Konwencji chroni życie prywatne rozumiane, jako prawo do ustanowienia i rozwoju relacji z innymi istotami ludzkimi i światem zewnętrznym i niekiedy może obejmować kwestię jednostkowej społecznej tożsamości. Trybunał w przeszłości zaakceptował pogląd, że ogół społecznych więzi pomiędzy osiedlonym imigrantem i społeczeństwem, w którym żyje stanowi część pojęcia "życie prywatne". Trybunał podkreślił, że jedynie w niewielu przypadkach osiedlony imigrant nie będzie w stanie wykazać, że jego wydalenie nie będzie ingerowało w jego życie prywatne chronione przez art. 8 Konwencji.

Organ zreasumował, że cudzoziemka wraz z rodziną przebywa w Polsce od około 2 lat, w tym od lutego 2014r. na podstawie wizy, która de facto nie powinna zostać jej wydana i podejmuje działania, mające na celu zorganizowanie centrum życiowego w Polsce. Jednak w chwili obecnej nie ma podstaw do stwierdzenia, że wydanie niniejszej decyzji naruszy jej prawo do życia prywatnego podlegającego ochronie.

Odnośnie naruszenia przepisów Konwencji o Prawach Dziecka organ wyjaśnił, że do akt sprawy dołączono szereg dokumentów, dotyczących uczęszczania dzieci do polskich placówek oświatowych m.in. opinie wychowawców, którzy wydali pozytywną opinię na temat adaptacji dzieci w tych placówkach. Z kolei z opinii pedagoga szkolnego, zmiana otoczenia i szkoły mogłaby negatywnie wpłynąć na dalszy rozwój dzieci, zwłaszcza emocjonalny i spowodować nieodwracalne zmiany w psychice tych dzieci.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka, Państwa-Strony zapewnią, aby dziecko nie zostało oddzielone od swoich rodziców wbrew ich woli, z wyłączeniem przypadków, gdy kompetentne władze, podlegające nadzorowi sądowemu, zdecydują zgodnie z obowiązującym prawem oraz stosowanym postępowaniem, że takie oddzielenie jest konieczne ze względu na najlepiej pojęte interesy dziecka. Taka decyzja może być konieczna szczególnie w przypadkach nadużyć lub zaniedbań ze strony rodziców, gdy każde z rodziców mieszka oddzielnie, a należy podjąć decyzję odnośnie do miejsca pobytu lub zamieszkania dziecka. W niniejszej sprawie V. T. i T. T. wraz z dziećmi niewątpliwe przebywają w Polsce nielegalnie. Sytuacja pobytowa rodziny wynika z faktu, iż cudzoziemcy uzyskali dokumenty, wydane im przez polskie organy w wyniku posłużenia się podrobionymi aktami stanu cywilnego.

Natomiast fakt zorganizowania w Polsce centrum życiowego rodziny wynika wyłącznie z dobrowolnego wyboru cudzoziemców, nie zaś konieczności. Okoliczność, iż dzieci uczęszczają do polskich placówek oświatowych jest w chwili obecnej próbą instrumentalnego potraktowania przez cudzoziemców obowiązujących przepisów prawa. Ponadto z opinii pedagoga szkolnego nie wynika, aby zobowiązanie do powrotu małoletnich cudzoziemców na [...] w stopniu istotnym zagrażałoby ich rozwojowi psychofizycznemu.

Zdaniem organu z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, by wobec cudzoziemki w chwili obecnej zachodziły okoliczności wymienione w art. 348 i art. 351 ustawy, mogące skutkować udzieleniem jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

Odnosząc się do treści odwołania organ stwierdził, że Sąd Okręgowy w R. w sprawie karnej nie zakwestionował faktu, iż dokumenty, jakimi posłużyli się T. T. i jej mąż zostały podrobione, lecz wskazał na uchybienia sądu I instancji, skutkujące umorzeniem tego postępowania. Z kolei przedmiotem tamtego postępowania jest kwestia posłużenia się przez cudzoziemców podrobionymi dokumentami, nie zaś zakwestionowania, że dokumenty te zostały podrobione. Z uwagi na powyższe, stwierdzenie pełnomocnika, że fakt toczącego się postępowania karnego jest kluczowy w sprawie wydania merytorycznej decyzji zobowiązującej cudzoziemkę do powrotu, nie jest zasadne.

W kwestii natomiast stwierdzenia pełnomocnika, iż nielegalny pobyt cudzoziemki wynika z uchybień organów RP w zakresie nieskutecznego doręczenia jej orzeczeń wywierających bezpośredni wpływ na jej obecną sytuację prawną tj. unieważnienia Karty Polaka, postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz skargi na to postanowienie, organ zauważył, że w chwili obecnej, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie toczy się merytoryczne postępowanie w przedmiocie unieważnienia Karty Polaka, lecz postępowanie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o unieważnieniu Karty Polaka. Przy czym decyzja Konsula RP w [...], orzekająca o unieważnieniu Karty Polaka jest ostateczna, natomiast decyzja o unieważnieniu wizy podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 94 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. T. Skarga zarzuca na podstawie art. 57 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji:

a) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegające na bezkrytycznym i wadliwym przyjęciu za organem I instancji, że wobec skarżącej zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające wydać decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, gdy w rzeczywistości uzasadnienie zaskarżonej decyzji "obnaża" w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie fakt niedostatecznego ustalenia przez organy obu instancji rzeczywistego stanu faktycznego tj. niezebranie i z kolei nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a to:

• nieuwzględnienia faktu toczącego się aktualnie wobec skarżącej T. T. równolegle przed Sądem Rejonowym w R. [...] Wydziałem Karnym postępowania karnego pod sygn. akt [...] - wszczętego ponownie po uchyleniu przez Sądu Okręgowy w R. Wydział [...] Karny w dniu [...] maja 2015 r. (sygn. akt [...]) wyroku uniewinniającego skarżącą od stawianego jej zarzutu posłużenia się przerobionymi dokumentami (aktem urodzenia),

• rzeczywistego braku analizy zagrożeń ze strony organu pod kątem rozwoju psychofizycznego małoletnich dzieci skarżącej (które mieszkają wraz z rodzicami w Polsce, doskonale się zaadoptowali, pobierają naukę w placówkach oświatowych, rozwijają swoje zainteresowania, mają bardzo dobre relacje z rówieśnikami) w kontekście wykonania zaskarżonej decyzji.

• nieuwzględnienia faktu, że w Polsce znajduje się centrum życiowe skarżącej jej męża oraz małoletnich dzieci, że rodzina skarżącej nie obciąża skarbu państwa (nie korzysta że świadczeń) a wręcz przeciwnie skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i odprowadza należne podatki. Na [...] zaś skarżąca nie pozostawiła żadnych nieruchomości, nie ma rodziny, jak również szans na podjęcie jakiejkolwiek pracy dla zapewnienia sobie i swojej rodzinie - w szczególności małoletnim dzieciom odpowiednich warunków bytowych do prawidłowego rozwoju psychofizycznego.

- art. 80 k.p.a. polegające na dokonaniu nieprawidłowej oceny stanu faktycznego na podstawie zebranego materiału dowodowego, zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięciu okoliczności mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia (w szczególności braku zainteresowania organu wynikiem toczącego się postępowania karnego oraz analizy sytuacji rodzinnej skarżącej)

b) na skutek naruszenia przepisów postępowania administracyjnego naruszone zostały przepisy prawa materialnego ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 z późn. zm.), a to:

- art. 302 ust. 1 pkt 1 poprzez jego przedwczesne, a więc niewłaściwe zastosowanie, na skutek błędnego uznania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że należy zaskarżoną decyzję uchylić jedynie w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu w pozostałej zaś części utrzymać ją w mocy w sytuacji gdy wymagała ona uchylenia w całości celem potrzeby ustalenia pełnego rzeczywistego stanu faktycznego w szczególności pod kątem przyznania skarżącej i jej rodzinie zgody na pobyt ze względów humanitarnych,

- art. 330 ust. 1 pkt 3) poprzez wadliwe jego zastosowanie skutkujące błędnym uznaniem organu, że brak jest przesłanek uniemożliwiających wykonanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu,

- art. 348 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji zachodzenia przesłanek do udzielenia skarżącej oraz jej rodzinie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W ocenie skarżącej winno zostać wszczęte odrębne postępowanie w tym zakresie.

Skarga wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem , tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż skarga nie jest zasadna.

Istotą w niniejszej sprawie – wbrew temu co wywodzi skarga – jest przebywanie skarżącej będącej cudzoziemką wraz z małoletnim synem na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane. Jako bowiem bezsporny fakt należało uznać w sprawie okoliczność, że w przypadku cudzoziemki wiza była wymagana jako tytuł pobytowy na terytorium RP. Kwestia unieważnienia Karty Polaka ma tutaj znaczenie wtórne. Karta Polaka bowiem nie stanowi tytułu uprawniającego do przekraczania granicy ani do osiedlenia się na terytorium RP. Stanowi o tym art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2014r, poz. 1187 ze zm.). Tym samym kwestia istnienia w obrocie prawnym decyzji administracyjnej w sprawie przyznania Karty Polaka bądź nieistnienia takiej decyzji nie ma decydującego znaczenia. Niewątpliwie natomiast uzyskanie Karty Polaka stanowi tytuł do uzyskania wizy krajowej, co wynika z regulacji zawartej w art. 60 ust. 1 pkt 20) ustawy. I tak też się stało bowiem skarżąca wizę krajową uzyskała w oparciu o korzystanie z uprawnień wynikających z posiadania Karty Polaka. Samo natomiast wydanie Karty Polaka nie stanowiło podstawy do przyznania, że cudzoziemka przebywa legalnie na terytorium RP, co uniemożliwiałoby wydanie decyzji zobowiązującej do powrotu na [...]. Stąd też argumenty skargi koncentrujące się na fakcie zaskarżenia do WSA w Warszawie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Konsula RP w [...] o unieważnieniu Karty Polaka nie mają bezpośredniego i ścisłego związku ze sprawą. Cudzoziemka bowiem mogłaby uzyskać wizę krajową w oparciu o inne przesłanki wymienione w art. 60 ust. 1 pkt 1-19 i pkt 21-25 ustawy. Wówczas dokonałaby materializacji tytułu do przekroczenia granicy RP oraz przebywania na tym terytorium zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z tej wizy.

Bezspornie natomiast cudzoziemka nie mogła wylegitymować się tytułem pobytowym gdyż nastąpiło unieważnienie wizy krajowej przyznanej skarżącej z racji uzyskania Karty Polaka. Jak stanowi art. 91 ustawy wizę krajową unieważnia się jeżeli w chwili jej wydania zachodziły okoliczności uzasadniające odmowę jej wydania. Jako natomiast okoliczności odmawiające wydania wizy przepis art. 65 ust. 1 pkt 7 a) i b) wskazuje przesłankę złożenia w postępowaniu w sprawie wydania wizy krajowej wniosku zawierającego nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub dołączenia do niego dokumentu zawierającego takie dane lub informacje lub zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy albo podrobienie lub przerobienie dokumentu w celu użycia go jako autentycznego lub takiego dokumentu użyto jako autentycznego. Jak trafnie wskazał organ i nie kwestionuje tego skarżąca konsekwencją unieważnienia decyzji w sprawie Karty Polaka było wydanie przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w R. decyzji z dnia [...] stycznia 2015r. unieważniającej posiadaną przez cudzoziemkę wizę oraz wizę posiadaną przez jej małoletniego syna P. T. Cudzoziemka nie odwoływała się od tej decyzji do organu II instancji, co oznacza że uzyskała ona przymiot ostateczności na etapie postępowania przed organem I instancji. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Do decyzji ostatecznych należy zaliczyć decyzję organu pierwszej instancji, w stosunku do której upłynął termin złożenia odwołania i nie został przywrócony w przepisanym trybie, decyzję wydaną przez organ odwoławczy (organ drugiej instancji) oraz decyzje ostateczne z mocy wyraźnego przepisu prawa materialnego.

Dopuszczalność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie zapewnia trwałość tych decyzji i przyczynia się do gwarantowania pewności obrotu prawnego. W nowszym orzecznictwie sądowym wskazuje się na konieczność szczególnie ostrożnego korzystania z tej instytucji i ograniczenie jej stosowania tylko do sytuacji wyjątkowych i w szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., II GSK 902/09, LEX nr 746320; wyrok NSA z dnia 9 września 2010 r., I OSK 372/10, LEX nr 745225). Skoro ostateczna decyzja unieważniająca wizę nie została wyeliminowana z obrotu prawnego czy to wskutek administracyjnej czy sądowej weryfikacji to organ procedujący w przedmiocie zobowiązania do powrotu jest nią związany. Jednocześnie cudzoziemka nie uzyskała wizy celem realizacji innych celów wymienionych w art. 60 ust. 1 ustawy, co oznacza, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji przebywała na terytorium RP bez ważnej wizy. Nie była w stanie także wylegitymować się innym ważnym dokumentem uprawniającym ją do wjazdu na terytorium RP i pobytu na nim. Wszystkie te okoliczności powodują, że rację miał organ, iż w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1) ustawy, co obligowało organ do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu.

Nie sposób zatem uznać, że organ zastosował normę art. 302 ust. 1 pkt 1) ustawy poprzez jego przedwczesne, a więc niewłaściwe zastosowanie, na skutek błędnego uznania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że należy zaskarżoną decyzję uchylić jedynie w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu, a w pozostałej części utrzymać w mocy zobowiązanie do powrotu.

W ocenie Sądu zastosowanie wskazanej wyżej normy prawa materialnego zostało poprzedzone prawidłowym zastosowaniem przepisów procesowych.

Zgodzić należy się ze skarżącą, że działania organów administracji publicznej uprawnionych do prowadzenia postępowania i podejmowania orzeczeń, podporządkowane są przede wszystkim określonej w art. 7 k.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej. W doktrynie podkreśla się wynikający dla organów z tej zasady nakaz wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Z powyższą zasadą skorelowane są regulacje umieszczone w art. 77 k.p.a. Według wskazanego przepisu organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny zgodny był z rzeczywistością. To czy dana okoliczność została udowodniona, można zaś ocenić jedynie na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ nie może więc pominąć przy ocenie żadnego zarzutu wniesionego przez stronę. Stanowisko organu prowadzącego postępowanie - po przeprowadzeniu koniecznych czynności procesowych – winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia wskazanych wyżej norm proceduralnych. Organ wyczerpująco ustosunkował się do toczącego się postępowania karnego w sprawie posłużenia się przerobionym przez cudzoziemkę dokumentem w toku postępowania o wydanie Karty Polaka. Stwierdził, że fakt, że nie zakończyło się ono wyrokiem czy to skazującym, czy uniewinniającym nie ma znaczenia w sprawie. Sąd podziela to stanowisko bowiem z punktu widzenia sprawy o zobowiązanie do powrotu znaczenie fundamentalne ma kwestia przebywania na terytorium RP w warunkach posiadania wizy, nie zaś posiadania Karty Polaka. Bezsprzecznie natomiast w obrocie prawnym znajduje się decyzja unieważniająca wizę wydaną cudzoziemce, jak i jej synowi.

Nie może mieć także znaczenia dla zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy kwestia prowadzenia działalności gospodarczej na terenie RP, adaptacji dzieci uczących się w Polsce, sprzedaży nieruchomości na terytorium [...] oraz właściwe przerwania wszelkich więzi łączących tę rodzinę tj. skarżącą i jej syna oraz w innej sprawie (toczącej się pod sygn. akt IV SA/Wa 3584/15) – męża W. T. oraz dwóch małoletnich córek, z krajem pochodzenia tj. [...]. Z punktu widzenia zastosowania normy art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy pozostają one bez znaczenia. Jako taką okoliczność także należało potraktować fakt toczącego się postępowania sądowego ze skargi na postanowienie organu stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji unieważniającej Kartę Polaka. Skarga bowiem skarżącej na postanowienie Rady do Spraw Polaków na Wschodzie z dnia [...] czerwca 2014r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 20 października 2015r. (sygn. akt IV SA/Wa 1463/15). Wyrok ten nie jest prawomocny wedle ustaleń Sądu podjętych z urzędu. Dotyczy jednakże wyłącznie kwestii procesowej tj. przesądzenia czy odwołanie od postanowienia Rady do Spraw Polaków na Wschodzie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji unieważniającej Kartę Polaka było zgodne z przepisami prawa. Nie rozstrzyga natomiast wskazany wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 października 2015r o zasadności bądź bezzasadności unieważnienia tej Karty. Niemniej jak już wskazano unieważnienie Karty Polaka jedynie pośrednio przekłada się na sytuację skarżącej. Istota bowiem oceny sytuacji faktycznej sprowadza się do stwierdzenia faktu, że przebywa bez ważnej wizy, co zostało w sposób bezsporny wykazane. W dacie zatem orzekania o zobowiązaniu do powrotu cudzoziemka nie była w stanie wylegitymować się żadnym tytułem do przebywania na terytorium RP.

Z tego względu te zarzuty, które dotyczyły generalnie sfałszowania aktu stanu cywilnego, którym się posłużyła w toku procedury o nadania Karty Polaka oraz kwestionowania decyzji unieważniającej tę Kartę pozostawały poza bezpośrednim związkiem ze sprawą. Zasadniczą kwestią było unieważnienie wizy krajowej, w oparciu o którą cudzoziemka przebywała legalnie na terenie Polski.

Ponadto jako istotne dla sprawy należało uznać kwestie szeroko omówione w zaskarżonej decyzji, mianowicie zastosowania przepisu materialnego art. 303 ust. 1 ustawy wykluczającego wydanie decyzji o wydaleniu, jak również postanowienia art. 348 czy art. 351 tej samej ustawy uzasadniające udzielenie skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy zgody na pobyt tolerowany. Z ustalonego w trakcie postępowania administracyjnego stanu faktycznego wynika, że w sprawie nie znajdują zastosowania postanowienia art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wykluczające wydanie decyzji o wydaleniu, jak również postanowienia art. 348 czy art. 351 tej samej ustawy uzasadniające udzielenie skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy zgody na pobyt tolerowany.

Normy art. 348 czy art. 351 ustawy o cudzoziemcach statuują przesłanki o charakterze prawno-humanistycznym, których wystąpienie nakłada na organ obowiązek zastosowania instytucji prawnych, mających na celu ochronę cudzoziemca przed konsekwencjami powrotu do kraju pochodzenia, pomimo, że w świetle prawa krajowego występuje przesłanka do jego wydalenia z terytorium RP.

Zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny w Warszawie skarżąca powoływała się na prawo do zamieszkiwania na terenie RP ze względu na to, że toczy się postępowanie karne przed sądem powszechnym, że dzieci skarżącej świetnie zaadoptowały się w Polsce, tutaj znajduje się centrum życiowe całej rodziny, mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą i odprowadza wszelkie należne podatki (tym samym rodzina jest samowystarczalna i nie pozostaje na utrzymaniu państwa polskiego). Bezspornie należy przyznać, że cała rodzina znakomicie funkcjonuje w realiach istniejących w Polsce, gdzie niewątpliwie pozostają korzystniejsze niż na [...] warunki zarówno do prowadzenia działalności gospodarczej, jak i rozwoju dzieci. Nie oznacza to jednak, że państwo polskie musi respektować wybór dokonany przez cudzoziemców. Dodatkowo wybór związany z potencjalnym naruszeniem przez skarżącą prawa krajowego. Niewątpliwie dopóki nie został wydany prawomocny wyrok skazujący w sprawie karnej, skarżąca jest niewinna. Niemniej sytuacja jest oczywista jeśli chodzi o inny aspekt sprawy bowiem akt stanu cywilnego, w oparciu o który skarżąca wywodziła narodowość polską swoich przodków jest sfałszowany. Okoliczność ta wynika ze znajdującej się w aktach ekspertyzy kryminalistycznej. .

Należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) wydanym na gruncie art. 8 EKPC, jakkolwiek esencją ochrony wynikającej z ww. artykułu jest ochrona jednostki przed arbitralnymi decyzjami państwa naruszającymi życie prywatne i rodzinne, to należy mieć przy tym na uwadze wyważenie racji jednostki i społeczeństwa (por. wyrok ETPCz z 19 lutego 1996 r., Gül v. Switzerland, skarga nr 23218/94; wyrok ETPCz z 28 listopada 1996 r., Ahmut v. The Netherlands, skarga nr 21702/93). Na gruncie bowiem utrwalonego prawa międzynarodowego, prawo do kontroli ruchu osobowego na własnym terytorium stanowi jedną z podstawowych prerogatyw państwa (por. wyrok ETPCz z 8 kwietnia 2008 r. Nnyanzi v. United Kingdom, skarga nr 21878/06). Art. 8 EKPC nie nakłada na państwa ogólnego obowiązku szanowania wyboru cudzoziemca co do kraju w którym chciałby zamieszkać (por. wyrok Ahmut v. The Netherlands; wyrok Gül v. Switzerland; wyrok ETPCz z 31 stycznia 2006 r. Rodrigues da Silva i Hoogkamer v. The Netherlands, skarga nr 50435/99; wyrok ETPCz z 31 lipca 2008 r. Darren Omoregie and others v. Norway, skarga nr 265/07; wyrok ETPCz z 28 czerwca 2011 r. Nunez v. Norway, skarga nr 55597/09). Podobne stanowisko zostało przyjęte przez polskie sądy administracyjne (vide wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 27/09, niepubl.; wyrok NSA z 12 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1706/06, LEX nr 384287; wyrok NSA z 16 maja 2008 r. II OSK 438/07, LEX nr 505306). Ponadto zauważyć należy, że przepisy EKPC nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W orzecznictwie ETPCz prezentowany jest pogląd, że naruszenia przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego cudzoziemca i ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego (por. wyrok Darren Omoregie and others v. Norway; wyrok Nunez v. Norway; wyrok ETPCz z 14 lutego 2012 r. and Antwi others v. Norway).

Tym samym skarżąca metodą faktów dokonanych nie może wywodzić uprawnień do pozostania w Polsce ze względów humanitarnych, czy wynikających z przesłanek pobytu tolerowanego.

Zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, że cudzoziemcy przebywają w Polsce stosunkowo krótki okres czasu, dodatkowo w warunkach toczących się postępowań administracyjnych, sądowych i prokuratorskich związanych z zakwestionowaniem legalności przesłanek do uzyskania tytułu pobytowego. Niewątpliwie poprzez uzyskanie Karty Polaka dokonali wyboru miejsca zamieszkania podając się za osoby mające związek z Polską. Tymczasem z ekspertyzy kryminalistycznej wynika, że takim związkiem z Polską nie mogą się wykazać, co jest faktem obiektywnym. Inną natomiast kwestią jest wykazanie, czy cudzoziemka miała świadomość przy posługiwaniu się tym dokumentem przy uzyskiwaniu kolejnych decyzji administracyjnych, co należy do kompetencji sądu karnego.

Nie ulega natomiast wątpliwości, iż wykonanie decyzji nie spowoduje rozdzielenia rodziny, bowiem oprócz zaskarżonej decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał także decyzję z [...] września 2015r. o zobowiązaniu do powrotu męża cudzoziemki oraz dwóch małoletnich córek. Zatem rodzina T. zachowa integralność i będzie mogła wspólnie zamieszkiwać w kraju pochodzenia.

Trafna jest konstatacja organów co do braku podstaw do udzielenia rodzinie cudzoziemki ochrony na podstawie art. 348 pkt 3 ustawy. Dzieci cudzoziemców przebywają krótko w Polsce, około 2 lat i powrót na [...] gdzie przebywa cała dalsza rodzina nie spowoduje naruszenia ich praw w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Oczywiście odczują tę zmianę, co jest rzeczą oczywistą, ale nie w taki sposób aby wiązało się to z istotnym zaburzeniem ich funkcjonowania.

Jeżeli natomiast chodzi o możliwość reprezentacji w postępowaniu karnym nie ma przeszkód, aby strona ustanowiła pełnomocnika procesowego, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie sądowej.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.