Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 457/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 par. 1  pkt 1 i 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Wojciech Gapiński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy, Dyrektor IAS) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, 2, 4 pkt 1 oraz art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez K. K.(dalej – Skarżący, Zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (dalej – organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...], mocą którego uznano za niezasadne zarzuty wniesione do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu [...] r. przez Wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O..

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wierzyciel - Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. w dniu [...] r. wystawił na Skarżącego tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący nieopłacony mandat karny seria [...] nr [...] z dnia [...] r. Został on skierowany do realizacji do organu I instancji. Następnie zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Skarżącego. Zawiadomienie doręczono Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w dniu [...] r. Z kolei odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu w dniu [...] r. w trybie art. 43 k.p.a. (odebrał pełnoletni domownik).

Pismem z dnia 9 kwietnia 2019 r. (sprecyzowanym pismem z dnia 30 kwietnia 2019 r.) Skarżący wniósł zarzuty na egzekucję administracyjną podnosząc nieistnienie obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia.

W związku z wniesionymi zarzutami organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O., działając jako wierzyciel, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. po rozpoznaniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia Wierzyciela w sprawie rozpoznania zarzutów, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznał wniesione przez Zobowiązanego zarzuty za nieuzasadnione. Rozstrzygnięcie to - po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego - zostało postanowieniem Dyrektora IAS z dnia [...] r. nr [...] utrzymane w mocy.

Zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Natomiast w dniu [...] r. w wyniku całkowitej realizacji zajęcia przez dłużnika wierzytelności, należność została w całości wyegzekwowana.

Zobowiązany nie akceptując rozstrzygnięcia Dyrektora IAS wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2020 r. o sygn. akt I SA/Gl 1579/19 uchylił wszystkie postanowienia wydane w sprawie, tj. postanowienie Dyrektora IAS oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, jak również postanowienia wydane przez Dyrektora IAS w O. oraz Wierzyciela. W motywach wyroku WSA w Gliwicach zauważył, że materiał dowodowy w sprawie nie jest kompletny. Według Sądu, stanowisko Wierzyciela oraz Dyrektora IAS w O. dotyczące istnienia egzekwowanego obowiązku i doręczenia Skarżącemu upomnienia, nie zostało poparte niezbędnym w tym zakresie materiałem źródłowym, który pozwoliłby na weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie uznanie, że podjęte na ich podstawie rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Wskazano, że w aktach sprawy brakuje zarówno upomnienia, dowodu jego doręczenia Skarżącemu, jak i mandatu z dowodem jego przyjęcia przez Skarżącego w dniu [...] r. Dalej Sąd stwierdził, że co prawda organ egzekucyjny będąc związany stanowiskiem Wierzyciela nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu oraz do zakwestionowania w ten sposób stanowiska Wierzyciela, to jednak powinien na gruncie przepisów k.p.a. zebrać materiał dowodowy, który pozwoli na ocenę przez Sąd jego kwalifikacji, a samo powoływanie się przezeń wyłącznie na fakt związania stanowiskiem wierzyciela jest w tym względzie niewystarczające.

Realizując zalecenia powyższego wyroku Wierzyciel uzupełnił akta sprawy o uwierzytelnione kserokopie: mandatu karnego seria [...] numer [...], który zobowiązany osobiście podpisał w dniu [...] r.; upomnienia nr [...] z dnia [...] r. wraz z potwierdzeniem jego doręczenia, które wskazuje, że Skarżący osobiście podjął przesyłkę w dniu [...] r.

W wyniku ponownego rozpoznania wniesionych zarzutów, Wierzyciel uznał je za nieuzasadnione, co wyraził w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...], a Dyrektor IAS w O. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał je w mocy.

Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska Wierzyciela w sprawie zarzutów, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że Wierzyciel w swoim stanowisku wskazał, że w dniu [...] r. wystawił upomnienie nr [...], którym wezwał Skarżącego do uregulowania w terminie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego seria [...] nr [...] z dnia [...] r. w kwocie [...] zł. Przedmiotowe upomnienie zostało skutecznie doręczone w dniu [...] r., którego odbiór osobiście potwierdził Zobowiązany. Jak zaznaczył Wierzyciel, z chwilą jego doręczenia powstał obowiązek uiszczenia przez Skarżącego jego kosztów w wysokości [...] zł. Wobec braku zapłaty zarówno kosztów upomnienia, jak i mandatu karnego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. w dniu [...] r. wystawił tytuł wykonawczy i skierował go do egzekucji zgodnie z miejscem zamieszkania Zobowiązanego, tj. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J..

Ponadto organ egzekucyjny przywołał stanowisko Wierzyciela odnośnie zarzutu nieistnienia obowiązku. Stwierdzono w tym względzie, że mandat karny został w dniu [...] r. przyjęty i podpisany przez Skarżącego, którego tożsamość ustalono na podstawie dowodu osobistego nr [...]. Zobowiązany jednocześnie został pouczony o prawie odmowy przyjęcia mandatu. Poprzez przyjęcie mandatu wyraził on zgodę na jego uiszczenie w wyznaczonym terminie. Jednocześnie podkreślono, że Wierzyciel nie posiada uprawnień i kompetencji do badania słuszności i okoliczności nałożenia mandatu, jak również do jego uchylenia, anulowania bądź zmiany jego wysokości. Wobec powyższego, jak zaznaczono, Skarżący został pouczony, iż w celu wyjaśnienia wątpliwości co do faktu nałożenia grzywny należy zwrócić się do jednostki, która grzywnę nałożyła, czyli do Komendy Powiatowej Policji w C.. Zauważono także za Wierzycielem, że same kwestionowanie faktu przyjęcia i podpisania mandatu karnego nie może stanowić podstawy zarzutu nieistnienia obowiązku. Dopiero prawomocne rozstrzygnięcie, które wyeliminowałoby z obrotu prawnego przedmiotowy mandat, mogłoby być podstawą uznania zarzutu za uzasadniony.

Jak wskazał organ I instancji, z powyższych względów Wierzyciel nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny przywołał także stanowisko Dyrektor IAS w O., który potwierdził prawidłowość postanowienia Wierzyciela, a także stwierdził, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty zażalenia o przedawnieniu egzekwowanej należności oraz niedopuszczalności egzekucji w związku z wyrokiem WSA w Gliwicach. Przyjął on bowiem, że przedawnienie nastąpiłoby z dniem [...] r., podczas gdy należność została wyegzekwowana przed tą datą. Ponadto Dyrektor IAS w O. nie zgodził się z twierdzeniem, że w związku z uchyleniem przez WSA w Gliwicach wszystkich postanowień organów administracyjnych postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone, a egzekucja jest niedopuszczalna.

W dalszej części postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. jest on związany ostatecznym stanowiskiem Wierzyciela w kwestii zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne. Dlatego też był zobligowany do uznania niezasadności zarzutów w postaci nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia.

W zażaleniu z dnia 9 stycznia 2020 r. (prawidłowe oznaczenie roku winno brzmieć – 2021) na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. Skarżący wskazał na brak podstaw faktycznych i prawnych do jego wydania.

W motywach zażalenia wskazano, że zaskarżone postanowienie odnosi się do zarzutów wniesionych w dniu 9 kwietnia 2019 r., podczas gdy Wierzyciel w tym zakresie wydał już ostateczne stanowisko w postaci postanowienia z dnia [...] r., a postępowanie egzekucyjne oparte na nim doprowadziło do pobrania dochodzonej kwoty. Następnie Skarżący podkreślił, że wobec uchylenia przez WSA w Gliwicach postanowień Wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, ten ostatni na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. winien umorzyć postępowanie egzekucyjne. Jak wskazał Zobowiązany, ze względu na to, że organ egzekucyjny zaniechał umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności egzekucyjnej został złożony pozew do Sądu Rejonowego w J. o zwrot pobranej kwoty.

Skarżący stwierdził również, że w zażaleniu z dnia 1 listopada 2020 r. wniesionym do Dyrektora IAS w O. zawarł zarzuty w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a. w związku z nowym postanowieniem Wierzyciela z dnia [...] r. Jego odpis przesłany został także do organu egzekucyjnego, który się do niego nie ustosunkował.

W końcowej części zażalenia Skarżący powołując się na art. 34 § 4 u.p.e.a. wyraził pogląd, że wydanie kolejnego stanowiska przez Wierzyciela zmierza do ponownego pobrania dochodzonej kwoty lub usankcjonowania tej już wyegzekwowanej. Wobec tego wniósł o wskazanie podstawy prawnej zatrzymania pieniędzy na poczet przyszłego postanowienia stwierdzającego odrzucenie lub uznanie wniesionych zarzutów oraz podstawy dla powtórnego pobrania zobowiązania.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.

W uzasadnieniu Dyrektor IAS dokonał rozróżnienia postępowania egzekucyjnego, od samej egzekucji, która prowadzona jest w ramach właśnie postępowania egzekucyjnego. Następnie wyjaśnił, że uchylenie postanowienia organu administracyjnego i przekazanie go do ponownego rozpoznania, powoduje jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Oznacza to, że wniesiony środek zaskarżenia, w tym przypadku zarzuty, podlegają ponownemu rozpoznaniu. Wydane ponownie postanowienie (po uchyleniu) nie kreuje nowej sprawy administracyjnej, a jedynie stanowi wymaganą prawem kontynuację. Jak zaznaczono niedopuszczalne jest jedynie ponowne rozpatrzenie sprawy, która została wcześniej prawomocnie orzeczona, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Reasumując stwierdzono, iż w analizowanym przypadku nie doszło do dwukrotnego rozpoznania zgłoszonych przez Zobowiązanego zarzutów, a jedynie do ponownego ich rozpatrzenia.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego, a nie jak twierdzi Strona na podstawie postanowienia. Z tego powodu nie zachodzi obawa, dwukrotnego wyegzekwowania tej samej należności. Ponadto wskazano, że w dniu wyegzekwowania należności zakończyła się prowadzona w stosunku do majątku Zobowiązanego egzekucja administracyjna. Postępowanie egzekucyjne trwa zaś nadał, ponieważ nie zostały jeszcze prawomocnie rozpoznane wniesione przez Stronę zarzuty. Dodano także, że wyegzekwowanie kwoty nastąpiło w okresie, gdy w obrocie prawnym pozostawało ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie założonych zarzutów. Ponadto Dyrektor IAS podniósł, że wyrok WSA w Gliwicach spowodował wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów i ponowne zawieszenie postępowania egzekucyjnego, z żadnym jednak razie nie spowodował niedopuszczalności toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy wskazał również, że zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. podniesione w zażaleniu z dnia 1 listopada 2020 r. złożone zostały już po upływie ustawowego terminu, a więc nie mogły być rozpoznane merytorycznie.

W końcowej części zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy podniósł, że w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne zastosowanie ma art. 34 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpoznaje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Dlatego też w dalszej części postanowienia odwołano się do twierdzeń zaprezentowanych w postanowieniu Wierzyciela, które odmawiały zasadności podniesionym zarzutom określonym w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a.

W skardze z dnia 18 lutego 2021 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązany podniósł, że zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie je poprzedzające, a tym także postanowienie Wierzyciela oraz Dyrektora IAS w O. wydane zostały z naruszeniem ładu prawnego, co uzasadnia ich uchylenie.

Argumentując zasadność skargi Zobowiązany stanął na stanowisku, że organ egzekucyjny po powzięciu informacji o nielegalności postanowienia z dnia [...] r. winien w pierwszej kolejności zwrócić wyegzekwowana kwotę, a dopiero później kontynuować postępowanie egzekucyjne. Zaniechanie zwrotu tej kwoty, zdaniem Skarżącego, wypełnia znamiona czynu przywłaszczenia (art. 284 § 1 k.k.).

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) podlegała postanowienie Dyrektora IAS z dnia [...] r., którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. uznające za niezasadne zarzuty wniesione do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu [...] r. przez Wierzyciela - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O..

Przystępując do rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1579/19 uchylił zarówno postanowienie Dyrektora IAS i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, jak również rozstrzygnięcia dotyczące stanowiska Wierzyciela, tj. postanowienie Dyrektora IAS w O., jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Wierzyciela.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Podkreślenia wymaga, że – jak wskazano m.in. w wyroku NSA z dnia 6 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 723/16 (Lex nr 2464862) - w przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażenia w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanego rozstrzygnięcia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych przez organ oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych (zob. także m.in. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt II FSK 398/16, Lex nr 2464947).

W motywach wspomnianego orzeczenia z dnia 28 kwietnia 2020 r. Sąd wskazał na niedostatki postępowania dowodowego. Uznał mianowicie, że zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający dla oceny zasadności zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. Mianowicie zwrócono uwagę, że do akt sprawy nie załączono mandatu karnego, z wystawieniem którego wiązany jest obowiązek uiszczenia określonej w nim kwoty. Ponadto stwierdzono brak dokumentu upomnienia oraz dowodu potwierdzającego jego doręczenie. W ocenie Sądu, dopiero na podstawie tak skompletowanego materiału dowodowego możliwe jest zweryfikowanie stanowiska w kwestii zasadności wniesionych zarzutów.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie opisane wyżej zalecenia zostały wykonane.

Przed dalszymi rozważaniami podnieść należy, że na mocy art. 1 i art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 z późn. zm. – dalej ustawa zmieniająca) z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano m.in. art. 33 u.p.e.a. Analiza przepisów intertemporalnych, w tym art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, doprowadziła do wniosku, iż w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzemieniu sprzed nowelizacji. Wspomniany art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi bowiem, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu za niezasadne zarzuty zgłoszone przez Skarżącego na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Wierzyciela z dnia [...] r. nr [...].

W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:

1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje (wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie obowiązku) lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny lub, że egzekucja z innych powodów nie jest dopuszczalna;

2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 1 pkt 3–4, 6–7, 9–10 u.p.e.a.);

3) poddaje pod wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 5 i 8 u.p.e.a.).

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem w rozpatrywanym przypadku organ egzekucyjny obowiązany był uzyskać stanowisko Wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.

W piśmie z dnia 9 kwietnia 2019 r. (sprecyzowanym pismem z dnia 30 kwietnia 2019 r.) Skarżący podniósł zarzuty nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz niedoręczenia mu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku (pkt 1) uzasadnił wystąpieniem pomyłki co do stwierdzenia faktu ukarania go mandatem karnym. Natomiast co do drugiego z zarzutów podniósł, że nie otrzymał upomnienia, które wzywałoby go do uiszczenia należności wynikającej ze wspomnianego mandatu karnego.

W zażaleniu na postanowienie Wierzyciela z dnia [...] r. Zobowiązany wskazał dodatkowo zarzut przedawnienia dochodzonych należności (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz niedopuszczalność egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Okoliczności te nie mogą być jednak przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia, gdyż podniesione została na etapie postępowania zażaleniowego, a więc z uchybieniem terminu wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (po upływie 7 dni liczonych od daty doręczenia tytułu wykonawczego). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnianie zarzutów już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne (zob. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FSK 2615/10, Lex nr 1410622; z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II FSK 1441/10, Lex nr 1424264). Zatem upływ siedmiodniowego terminu powoduje niemożność uzupełnienia przez zobowiązanego zarzutów złożonych w terminie, jak i powołania ich nowych podstaw prawnych lub faktycznych. Także podniesienie zarzutu dopiero w postępowaniu zażaleniowym, czy też przed sądem administracyjnym czyni go spóźnionym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1005/19, Lex nr 2775861).

Rozpoznając zarzut nieistnienia obowiązku podkreślić należy, że znajdująca się w aktach uwierzytelniona kopia mandatu karnego seria [...] nr [...] przeczy twierdzeniu Skarżącego o wystąpieniu pomyłki, co do faktu jego ukarania. Analiza tego dokumentu dowodzi, że funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w C. w związku z popełnieniem przez Skarżącego wykroczenia nałożył na niego mandat karny. Co istotne, tożsamość sprawcy czynu ustalono na podstawie dowodu osobistego, a także odnotowano jego PESEL. Ponadto wynika z niego, że Zobowiązany w dniu [...] r. potwierdził przyjęcie wspomnianego mandatu karnego własnoręcznym podpisem. O ile więc Wierzyciel wykazał istnienie dochodzonego obowiązku, o tyle Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, które zaprzeczyłyby temu. Podkreślić przy tym należy, że Zobowiązany wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem co do zasady ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanym. Na marginesie należy dodać, że po wpłynięciu wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wyraźnie wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. (zob. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 916/18, Lex nr 3043548).

Reasumując niezasadny okazał się zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut niedoręczenia Skarżącemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Mianowicie Wierzyciel czyniąc zadość zaleceniom tutejszego Sądu wyrażonym w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 r. o sygn. akt I SA/Gl 1579/19, włączył do akt upomnienie z dnia [...] r. nr [...], które skierowane zostało do Skarżącego na adres, który podany został także w skardze z dnia 18 lutego 2021 r. Zatem nie ma wątpliwości co do tego, że przesyłka została wyekspediowana na prawidłowy adres zamieszkania Zobowiązanego. Ponadto Wierzyciel fakt doręczenia powyższego upomnienia udokumentował w formie "Potwierdzenia odbioru". Wskazuje ono, że wobec niemożności doręczenia przesyłki adresatowi w dniu [...] r., operator pocztowy pozostawił w skrzynce oddawczej zawiadomienie o możliwości jej podjęcia w placówce pocztowej. Stosownie do tej informacji Zobowiązany odebrał pismo w dniu [...] r. potwierdzając tą okoliczność podpisem.

Zobowiązany w skardze do tutejszego Sądu nie neguje stanowiska organów w kwestii nieuznania wystąpienia okoliczności stanowiących podstawę wniesionych przez niego zarzutów w trybie art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. Dopatruje się natomiast naruszenia prawa w tym, że wskutek uchylenia przez WSA w Gliwicach wszystkich rozstrzygnięć związanych z rozpatrzeniem zarzutów, obowiązkiem organu przed przystąpieniem do ponownego rozpatrzenia jego podania był zwrot wyegzekwowanej kwoty. Dysponowanie jego środkami w takiej sytuacji zakwalifikował jako przestępstwo przywłaszczenia mienia (art. 284 § 1 k.k.).

Z takim poglądem nie sposób się zgodzić. Mianowicie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2020 r. uchylono zarówno rozstrzygnięcia związane z zajęciem przez Wierzyciela stanowiska w sprawie zarzutów, jak również rozstrzygnięcia, które sensu stricto dotyczyły rozpatrzenia zasadności zarzutów. Zatem efektem tego orzeczenia było to, że postępowanie w tym przedmiocie wróciło do punktu wyjścia, a więc do etapu wpływu podania z dnia 9 kwietnia 2019 r., które sprecyzowane zostało pismem z dnia 30 kwietnia 2019 r. Wyeliminowanie wspomnianych postanowień wymagało przeprowadzenia procedury rozpatrzenia zarzutów od samego początku. Zatem w tej sytuacji przedwczesnym byłoby rozstrzyganie o ich zasadności, a tylko w takim przypadku organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.), z czym wiązać się może uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 u.p.e.a.). Stwierdzić więc należy, że w sprawie nie zaistniały podstawy ku temu, aby dokonać zwrotu pobranej należności z majątku Zobowiązanego. Nadmienić należy, jak trafnie zauważył to organ odwoławczy, do pobrania dochodzonego zobowiązania doszło w dniu [...] r., a więc w czasie, gdy rozstrzygnięcie zarzutów miało przymiot ostateczności, co nastąpiło w związku wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia z dnia [...] r., którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. Przypomnieć w tym miejscu, że co do zasady zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).

Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.