Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 381/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 3, art. 134 par. 1, art. 135, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 185 par. 1, art. 190, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 9, art. 15, art. 18, art. 33, art. 34 par. 1, art. 59 par. 1 pkt 2 i 7
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 44
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 2, art. 83c ust. 2, art. 84 ust. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SENTENCJA

Dnia 02 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi F. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 14 stycznia 2015r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2014 roku do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wpłynął wniosek F.K. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] (poprzednia numeracja [...]) i [...] (poprzednia numeracja [...]) wystawionych przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] w dniu [...] grudnia 2009 roku.

W uzasadnieniu wniosku zobowiązana podniosła, między innymi, że roszczenia objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dotyczą "sytuacji sprzed 2000 roku", co oznacza, że uległy przedawnieniu z uwagi na upływ okresu 10 lat.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 roku, nr [...], na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 roku, nr [...], uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Pismem z dnia [...] listopada 2014 roku organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o udzielenie wyczerpującej informacji odnośnie argumentacji podnoszonej przez zobowiązaną.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 roku, nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] ponownie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, powołując się na stanowisko wierzyciela, organ egzekucyjny wskazał, że tytuły wykonawcze wystawione w dniu [...] grudnia 2009 roku zostały wysłane zobowiązanej na adres: [...], tj. taki jaki wskazuje w swoim piśmie zobowiązana jako prawidłowy. Korespondencja została zwrócona przez pocztę z adnotacją dwukrotnego awiza (pierwsze awizo dnia [...] grudnia 2009 roku, drugie awizo dnia [...] grudnia 2009 roku) co zostało potwierdzone stemplem pocztowym i zapisem na kopercie. Brak podjęcia korespondencji wywołał skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego.

Decyzja odmawiająca prawa do zasiłku chorobowego została wysłana do zobowiązanej listem zwykłym w dniu [...] maja 2001 roku przez Wydział Zasiłków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]. W tej sytuacji nie ma możliwości podania terminu doręczenia przedmiotowej decyzji.

Odnosząc się do przedawnienia należności wierzyciel wskazał, iż w stosunku do zadłużenia F.K. decyzja nr [...] odmawiająca prawa do zasiłku chorobowego została wydana dnia [...] maja 2001 roku. Zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2002 roku termin przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wynosił 5 lat licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji (art. 84 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a w przypadku przerwania biegu przedawnienia 10 lat (art. 24 ust. 4 i 5 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 roku).

W dniu 01 stycznia 2003 roku przedawnieniu uległy z mocy prawa wszystkie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w których minęło więcej niż 5 lat od dnia uprawomocnienia się decyzji. Wobec tego postanowienia art. 24 ust. 4 do 5c dotyczące zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia mają zastosowanie od 01 stycznia 2003 roku jedynie wobec należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, w których od uprawomocnienia się decyzji w dniu 01 stycznia 2003 roku minęło mniej niż 5 lat. Decyzja w przedmiotowej sprawie uprawomocniła się po 01 stycznia 2003 roku. W myśl art. 24 ust. 5a i 5b znowelizowanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wszczęcie postępowania egzekucyjnego zawiesza bieg terminu przedawnienia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w celu wyegzekwowania zadłużenia wzywał zobowiązaną do uregulowania należności wynikających z decyzji oraz poszukiwał składników majątkowych umożliwiających skuteczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Pierwsze upomnienie nr [...] wystosowano do zobowiązanej w dniu [...] listopada 2002 roku. Zostało ono odebrane w dniu [...] listopada 2002 roku przez [...] - synową zgodnie z potwierdzeniem odbioru. Wobec braku uregulowania należności, z dniem [...] czerwca 2005 roku wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 roku umorzył postępowanie egzekucyjne w związku z rozbieżnościami we wskazaniu przez wierzyciela osoby zobowiązanej do uregulowania należności pieniężnych zarówno w upomnieniu, jak i w tytułach wykonawczych.

Z uwagi na powyższe w dniu [...] lipca 2009 roku wierzyciel wystawił nowe upomnienie nr [...], które zostało odebrane dnia [...] sierpnia 2009 roku przez [...] - męża zobowiązanej, co zostało również potwierdzone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

F.K. nie uregulowała zadłużenia. W dniu [...] grudnia 2009 roku, na podstawie tytułów wykonawczych [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając jako organ egzekucyjny, dokonał zajęcia prawa majątkowego. W związku z brakiem realizacji zajętej wierzytelności w dniu [...] lipca 2012 roku wierzyciel/organ egzekucyjny wycofał zajęcia, a w dniu [...] lipca 2012 roku przekazał tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w pełni podzielił stanowisko wierzyciela, co do tego, że zarzut przedawnienia należności jest bezpodstawny. Bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym.

Zobowiązana skorzystała z prawa do wniesienia zażalenia. Podtrzymała zarzut przedawnienia dochodzonych należności oraz nieistnienia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonego świadczenia, z uwagi na nie otrzymanie decyzji oraz upomnień w przedmiotowej sprawie oraz kierowanie korespondencji na błędny adres.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...], postanowieniem z dnia [...] marca 2015 roku, [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Dyrektor Izby Skarbowej w całości podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, co do istnienia obowiązku. Uzupełniająco wskazał, że placówka pocztowa, a zarazem kod pocztowy [...], pod który należy miejscowość [...] (i tam należy kierować korespondencję do Zobowiązanej), są zgodne z Oficjalnym Spisem PNA. Jest to oficjalny wykaz kodów pocztowych, udostępniany do użytku publicznego zgodnie z § 1 Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych. Wobec tego korespondencję wychodzącą od wierzyciela/organu egzekucyjnego, jak i od Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], należy uznać za doręczoną w sposób prawidłowy.

Zarzut przedawnienia należności organ uznał za bezpodstawny, gdyż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił ponadto, że dołączona do odwołania kserokopia decyzji ZUS [...] Oddział [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] lipca 2009 roku oraz postanowienia z dnia [...] sierpnia 2009 roku dotyczyły innego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie innych tytułów wykonawczych i nie mają znaczenia dla niniejszego postępowania.

Zobowiązana, reprezentowana przez adwokata, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że konsekwentnie przez cały czas trwania postępowania podnosiła zarzuty przedawnienia dochodzonych należności oraz nieistnienia obowiązku stanowiącego podstawę dochodzonego świadczenia z uwagi na nieotrzymanie decyzji oraz upomnień w przedmiotowej sprawie z uwagi na kierowanie korespondencji na błędny adres. Natomiast organy administracji publicznej wskazywały, że w zakresie rozpatrzenia podniesionych zarzutów nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia należności z tytułu składek, wiążące jest stanowisko wierzyciela. W ocenie skarżącej stanowisko wierzyciela jest nieprawidłowe, a w uzasadnieniu do niego nie odniesiono się do upływu czasu, który spowodował, że należności z tytułu składek się przedawniły. Decyzja odmawiająca skarżącej prawa do zasiłku chorobowego została wydana w dniu [...] maja 2001 roku. Faktem jest, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego zawiesza bieg terminu przedawnienia, jednakże w niniejszej sprawie do takiego zawieszenia nie doszło. Pierwsze upomnienie skierowane do skarżącej nie zostało przez nią osobiście odebrane - na co wskazał wierzyciel - zostało odebrane przez synową skarżącej, wobec czego organ zastosował doręczenie zastępcze. Jednakże w związku z błędnym wskazaniem osoby zobowiązanej ww. pisma nie sposób uznać za doręczone. Błędne wskazanie osoby zobowiązanej, zarówno w upomnieniu, jak i w tytułach wykonawczych, wystawionych po kolejnych trzech latach, tj. w 2005 roku, spowodowało, że postępowanie uległo umorzeniu. Prawidłowe upomnienie, skierowane do skarżącej, zostało wystawione w dniu [...] lipca 2009 roku, tj. w chwili, gdy należność była już przedawniona. Bieg terminu przedawnieniu nie uległ bowiem zawieszeniu, gdyż przeciwko skarżącej, w okresie przedawnienia, nie toczyło się żadne postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2005 roku zostało umorzone, ponieważ nie dotyczyło osoby skarżącej.

Nadto, skarżąca wielokrotnie zwracała uwagę na kierowanie korespondencji do niej na błędny adres. Z wyjaśnień wierzyciela jasno wynika, że decyzja w przedmiocie odmowy skarżącej prawa do zasiłku chorobowego została wysłana listem zwykłym, a nie poleconym, wobec czego skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z nią. Następnie kierowane w dniu [...] listopada 2002 roku upomnienie do skarżącej nie zostało przez nią odebrane osobiście, wobec czego organ zastosował doręczenie zastępcze, jednakże upomnienie skierowane było do innej osoby, nie zaś do skarżącej. W kolejnych latach korespondencja również nie była skarżącej doręczana prawidłowo. Wierzyciel kierował pisma na błędne adresy - czasami pod adres: [...], czasami: [...]. Tym samym żadnego z doręczeń nie sposób uznać za skuteczne prawnie. Pierwsze tytuły wykonawcze zostały bowiem wystawione w 2001 roku, zaś pierwsze prawidłowe czynności przeciwko skarżącej podjęte zostały dopiero w 2009 roku. Tym samym na mocy przepisu art. 59 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie przeciwko skarżącej powinno zostać umorzone.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 roku, oddalił skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 marca 2019 roku, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej F.K., uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje.

Zgodnie z art. 153 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm.) rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie sądowoadministracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rolą orzekających w sprawie organów jest ustalenie, czy należności, co do których jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w ogóle są wymagalne, czy też ze względu na ich niewymagalność postępowanie takie należy umorzyć.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zawęża również "granice danej sprawy" w rozumieniu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dla sądu pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana, gdyż w takim przypadku granice te wyznacza wyrok NSA wydany na podstawie art. 185 §1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny za nieuzasadniony uznał zarzut skargi kasacyjnej, co do błędu w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że wierzyciel nieskutecznie dokonał doręczenia pisma, o którym mowa w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca twierdziła, że nie otrzymała upomnień oraz, że korespondencja do niej była kierowana na błędny adres. Do tych zarzutów wyczerpująco odniósł się w uzasadnieniu Sąd I instancji. Z akt administracyjnych sprawy wynika bezspornie, że pismo upominające zostało doręczone [...] sierpnia 2009 roku i odebrane przez męża skarżącej. Jeżeli zaś chodzi o doręczenie tytułów wykonawczych nowowystawionych ([...] lipca 2009 roku) to zostały one przesłane na prawidłowy adres wskazany przez skarżącą w trybie art. 44 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne twierdzenia autora skargi kasacyjnej, że w sprawie należało zastosować art. 59 §1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na nieotrzymanie upomnień i kierowanie korespondencji na błędny adres.

Odnosząc się do zarzutu nieotrzymania decyzji z dnia [...] maja 2001 roku odmawiającej zobowiązanej prawa do zasiłku chorobowego za wskazane w niej okresy oraz wzywającej do uregulowania należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, a która to decyzja została przez ZUS wysłana listem zwykłym zamiast poleconym, to NSA zauważa, że wobec braku jej doręczenia, skarżąca mogła zgłosić zarzuty w trybie określonym w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po doręczeniu jej tytułów wykonawczych, czego nie uczyniła.

Z kolei odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 9 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 7, art. 8, art. 10 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez uniemożliwienie stronie właściwej obrony swych praw oraz podważenie zaufania obywateli do obiektywnego, zgodnego z interesami społecznymi i słusznym interesem obywateli załatwienia sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że faktycznie organ uchybił obowiązkowi pouczenia strony, gdyż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] o nr [...] nie zawierało stosownego pouczenia, jednak fakt ten nie spowodował dla skarżącej negatywnych konsekwencji i nie miał wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wynika obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w aspekcie naruszenia przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu wyroku wskazano bowiem, że zarzut uchybienia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi jest zasadny, gdyż Sąd nie wyjaśnił dlaczego uznał, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie egzekwowanych należności. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji jest nieczytelne w części dotyczącej tego zarzutu, stwierdzenia Sądu są w tej kwestii ogólnikowe i w całości powtarzają stanowisko organu.

Po ponownym rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny W Poznaniu uznaje, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zobowiązanemu przysługuje wobec organu egzekucyjnego publiczne prawo podmiotowe do niestosowania wobec niego środków egzekucyjnych w przypadku, gdy nastąpiło przedawnienie egzekwowanego obowiązku. Organ egzekucyjny z urzędu bada kwestię przedawnienia obowiązku. Pomiędzy dokonaniem przez organ egzekucyjny oceny kwestii przedawnienia egzekwowanego obowiązku a zakazem badania zasadności i wymagalności obowiązku nie zachodzi kolizja. Stosowanie przepisów regulujących przedawnienie obowiązku nie ingeruje w treść i etap poprzedzający jego ukształtowanie, jak również w to, czy istnieje stan, w którym zobowiązany powinien wykonać spoczywający na nim obowiązek, lecz się od tego uchyla (Łuczak Konrad. Postępowanie egzekucyjne w administracji - badanie dopuszczalności egzekucji - przedawnienie obowiązku. Glosa do wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2012 roku, II FSK 945/11. Orzecznictwo Sądów Polskich, 2014).

Nawet w sytuacji procesowej określonej przez art. 34 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym (co nie miało miejsca w okolicznościach kontrolowanej sprawy), obowiązkiem organu egzekucyjnego jest działać na podstawie prawa i zgodnie z obowiązującym prawem oraz czuwać, aby prawo było przestrzegane przez strony i uczestników postępowania. Zakres mocy wiążącej stanowiska wierzyciela jest ograniczony konsekwencjami płynącymi z zasady praworządności (art. 6 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego). Organ egzekucyjny w zakresie oceny przedawnienia egzekwowanego obowiązku powinien opierać się na właściwych przepisach prawa i nie może ich zastąpić wypowiedzią wierzyciela w tej kwestii (Łuczak Konrad. Postępowanie egzekucyjne w administracji - badanie dopuszczalności egzekucji - przedawnienie obowiązku. Glosa do wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2012 roku, II FSK 945/11. Orzecznictwo Sądów Polskich, 2014).

Wskazać należy, że sprawa podlegania obowiązkowi ubezpieczenia, tytuł prawny do świadczeń, jest kwestią niezależną od sprawy przedawnienia należności z tytułu składek na to ubezpieczenie. Wydanie decyzji ustalającej podleganie ubezpieczeniom jest możliwe pomimo tego, że należności z tytułu składek na takie ubezpieczenie uległy przedawnieniu (porównaj uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2016 roku o sygn. akt III UZP 8/16).

Analogiczna sytuacja prawna występuje odnośnie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Kwestia terminu na wydanie decyzji ustanawiającej obowiązek zwrócenia nienależnie pobranych świadczeń nie jest tożsama z kwestią biegu terminu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (porównaj wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 lipca 2016 roku o sygn. akt P 131/15). W konsekwencji należy odróżniać kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń od sprawy ustalenia obowiązku zwrotu tych świadczeń, która jest załatwiana decyzją ustalającą te należności, a kompetencja do wydania takiej decyzji, zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, powinna także być ograniczona terminem.

Z powyższych względów Sąd uznaje, że dokonanie oceny czy egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu, nie narusza sfery merytorycznej odnoszącej się do przesłanek ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Sąd zauważa jednocześnie, że bieg terminu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rozpoczyna się od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności – art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2019, poz. 300 ze zm.). Z tego względu sprawa przedawnienia obowiązku zwrotu świadczeń ustalonych w decyzjach wskazanych w tytułach wykonawczych nie podlega kontroli sądowej w trybie określonym w art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jednocześnie, ubocznie wskazać należy, że od wydanego w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowienia Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje – art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje od postanowienia, przedmiotem którego jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu - art. 3 §2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm.).

W konsekwencji powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając wniosek o umorzenie postępowanie egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego obowiązku, w takim przypadku, jak w kontrolowanej sprawie, mieli obowiązek samodzielnie zbadać, czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania ze wskazanej przez skarżącą przyczyny, w tym zbadać czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje. Uzyskanie stanowiska wierzyciela nie zwalniało organu egzekucyjnego od dokonywania samodzielnych ustaleń.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego naruszają przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analiza rozstrzygnięć organów egzekucyjnych ujawnia, że odniosły się one do zarzutu przedawnienia w sposób enigmatyczny, powtórzyły wywód wierzyciela stwierdzając, że jego stanowisko było wiążące co do tego, że zobowiązania skarżącej nie uległy przedawnieniu i nadal pozostają wymagalne.

Tymczasem w sprawach, które dotyczą umorzenia należności za tak odległy okres (wypłata nienależnego świadczenia w listopadzie 1999 roku oraz ustalenie zwrotu decyzją z czerwca 2001 roku) nie wystarczy stwierdzić, że "w sprawie prowadzona była egzekucja".

Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji publicznej uwzględnią, że nie jest rolą sądu administracyjnego analizowanie znajdujących się w aktach sprawy znikomych informacji dotyczących wcześniej prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie jest także zadaniem sądu poszukiwanie dokumentów dających podstawy do stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia przedawnienia. Ocenie sądu podlega prawidłowość zastosowania przez organ prawa oraz słuszność zastosowanych argumentów. Kontroli sądowej podlega ocena faktyczna i prawna sprawy dokonana przez organ administracji publicznej. Warunkiem legalności aktu kontrolowanego przez sąd administracyjny jest zatem to, aby w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ jednoznacznie i przejrzyście powołał własne ustalenia faktyczne, wskazał podstawę prawną ich oceny oraz własną kwalifikację prawną odnośnie tego, jakie konkretne zdarzenia prawne w oparciu o jakie podstawy prawne spowodowały, że na dzień wydania rozstrzygnięcia nie doszło do przedawnienia egzekwowanego obowiązku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia winien zostać przedstawiony sposób liczenia okresu przedawnienia egzekwowanych należności wraz ze wskazaniem i oceną prawną zdarzeń, które zdaniem organu skutkowały zawieszeniem lub przerwą biegu przedawnienia.

Obowiązki nałożone na organy przepisami art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U 2013, poz. 267 ze zm.) w związku art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2014, poz. 1619 ze zm.) mają także ten skutek, że dla zgodnego z prawem załatwienia sprawy konieczne jest odniesienie się do argumentacji zobowiązanej, która już w toku postępowania egzekucyjnego podnosiła, że upomnienie oraz postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2005 roku nie mogło spowodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Postępowanie egzekucyjne zostało bowiem umorzone z uwagi na błędne wskazanie osoby zobowiązanej. Skarżąca podkreśliła, że prawidłowe upomnienie zostało wystawione i skierowane do niej dopiero w dniu 31 lipca 2009 roku, tj. w chwili, gdy należności objęte tytułami były już przedawnione.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200, art. 205 §2 oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku.

Wysokość wynagrodzenia adwokata z wyboru została ustalona zgodnie z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015, poz. 1800 ze zm.).