Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 895/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 895/14 | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 17 czerwca 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , Sędziowie, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), , , Protokolant, Paulina Szpakowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r., sprawy ze skargi T. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego., , , oddala skargę;, przyznaje radcy prawnemu T. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście, dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.,


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem z dnia 1 maja 2014r. doprecyzowanym pismem z dnia 20 czerwca 2014r., w którym T. S. (dalej: skarżący, strona ) zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. (dalej MOPS) o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na żywność, odzież, obuwie, środki czystości, ogrzewanie wody, lodówkę, pościel, kuchenkę elektryczną, łóżko i protezy zębowe.

Decyzją MOPS z dnia [...] przyznał stronie pomoc w formie zasiłku celowego na dofinansowanie następujących potrzeb:

– zakup żywności w kwocie 50 zł,

– zakup odzieży w kwocie 30 zł,

– zakup obuwia 30 zł,

– zakup środków czystości i higieny w kwocie 20 zł

– zakup pościeli 20 zł.

Odrębną decyzją z dnia [...] [...] działający z upoważnienia Prezydenta Ś. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. (dalej organ I instancji) odmówił przyznania stronie zasiłku celowego na dofinansowanie ogrzewania wody przy użyciu energii elektrycznej, wskazując, że skarżąca ogrzewa wodę za pomocą bojlera elektrycznego, a z ustaleń poczynionych w postępowaniu wynika, iż strona nie posiada zadłużenia za energię elektryczną.

Natomiast najbliższy rachunek prognozowany za energię elektryczną wystawiony będzie we wrześniu 2014r.

W odwołaniu skarżąca zakwestionowała zasadność wystąpienia organu do T. w celu sprawdzenia zatem rachunków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej organ odwoławczy, organ II instancji, Kolegium) decyzją z dnia [...] [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 267) oraz art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust 3 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013, poz. 182 dalej ustawa) utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji przytoczył brzmienie przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 oraz dokonał analizy regulacji art. 39 ust. 1 i 2 ustawy stanowiącej materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia z pokreśleniem jego uznaniowego charakteru. Według organu odwoławczego sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej wnioskowanego świadczenia.

Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć bowiem na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej.

Oceniając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżąca nie posiada zaległości w opłatach za energię elektryczną. Natomiast strona ogrzewa wodę przy pomocy elektrycznego bojlera, z którego korzysta skarżąca, jak i jej czworo dorosłych dzieci, które prowadzą odrębne od strony gospodarstwo domowe - co wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Z pisma T. Sp. z o.o wynika, że dla kontrahentem tj. Pani T. S. na dzień 10 lipca 2014r. saldo należności wynosiło 0,00. Z tego wynika, że potrzeba o której dofinansowanie strona wniosła została zaspokojona we własnym zakresie (niezależnie od tego, kto dokonał wpłat dotyczących energii elektrycznej). Organ uznał, że zgłoszona potrzeba została przez stronę zaspokojona przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy nie stanowiła na dzień wydania zaskarżonej decyzji niezbędnej potrzeby życiowej. Organ odwoławczy podkreślił, że środki finansowe w postaci zasiłku celowego mogą być przyznane na zaspokojenie. Zatem chodzi tu o potrzeby niezrealizowane (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11.12.2012r. sygn. akt IV SA/Gl 140/12-opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego nieuzasadnionego wystąpienia przez organ I instancji do T. o udzielenie stosownych informacji stwierdzi, że zarzut ten jest chybiony. Zgodnie z art. 75§1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl zaś art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W sytuacji, gdy strona wniosła o dofinansowanie kosztów ogrzewania wody bojlerem elektrycznym, ustalenia okoliczności dotyczących salda Klienta w zakresie opłat za energię elektryczną było istotnym i decydującym dowodem w sprawie. Stąd organ I instancji zasadnie wystąpił do sprzedawcy energii elektrycznej o przekazanie danych w tym zakresie.

Organ odwoławczy podniósł, że skarżąca nie może oczekiwać, że każda jej potrzeba zostanie sfinansowana ze środków przeznaczonych na pomoc społeczną.

Organ II instancji stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby w sytuacji skarżącej zachodziła obiektywna przeszkoda do podjęcia zatrudnienia, a zatem przeszkoda uniemożliwiająca przezwyciężenie obecnych trudności finansowych – bytowych.

Także skarżąca w swoich pismach takich przeszkód nie wskazuje. Strona podczas przeprowadzanych wywiadów środowiskowych podaje, że jej sytuacja zdrowotna jest dobra. Organ zwrócił uwagę, że ze znajdujących się w aktach sprawy wydruku dotyczącego rejestracji i wyrejestrowań w PUP w Ś., wynika, że skarżąca od wielu lat nie podejmowała pracy.

W ocenie organu odwoławczego, skarżąca przyjmuje bierną postawę na rynku pracy i tym samym nie współdziałała w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Natomiast od dwóch lat strona stale korzysta z pomocy społecznej, żądając udzielenia pomocy na bieżąco potrzeby, ale także na zakup łóżka, kuchenki elektrycznej, telewizora, szafy oraz sfinansowanie leczenia stomatologicznego. Podstawa, w której, jak w sytuacji strony nie zachodzą obiektywne przeszkody do podjęcia zatrudnienia, a strona żąda udzielenia pomocy społecznej nie przejawiając chęci przezwyciężenia swoich trudności, nie zasługuje na ochronę.

Organ II instancji podkreślił, że pomoc społeczna ma na celu uniemożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, co oznacza, że jest ona przyznawana na czas takich właśnie trudności. Z pomocy społecznej nie można czynić stałego źródła utrzymania.

Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja podjęta została bez przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ I instancji zbadał sytuację finansową strony i w sytuacji, gdy strona nie posiada zadłużenia z tytułu energii elektrycznej, z której, co istotne, korzysta pięć osób zamieszkujących w mieszkaniu, którego najemcą jest skarżąca, słusznie orzekł o odmowie dofinansowania ogrzewania wody przy użyciu energii elektrycznej. Zatem podjętej decyzji, nie można zarzucić dowolności.

Pismem z dnia 22 października 2014r. (data nadania) skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na dziewięć decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] oraz dwie decyzje z dnia [...] wskazując numery zaskarżonych decyzji.

W uzasadnieniu skargi strona zawarła polemikę ze stanowiskiem organu dotyczącym sytuacji materialnej oraz socjalnobytowej skarżącej i jej 4 dzieci oraz czasokresu w jakim rodzina korzysta pomocy MOPS. Szczegółowo opisała stan techniczny mieszkania, które zamieszkuje domagając się przyznania innego lokalu mieszkalnego. Wyraziła także swoją dezaprobatę dla sposobu i efektów pracy osób zatrudnionych w MOPS, wielokrotnie wskazując, że organ pomocy "poniża i kłamie" .

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z argumentacją jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 10 grudnia 2014r. ze wskazanego pisma skarżącej z dnia 22 października 2014r. wydzielono szereg skarg na wskazane w nim decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w tym, dotyczące decyzji tego organu z dnia [...] [...]. Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt IV SA/ Wr 894/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż, zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymującą w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., odmawiające przyznania skarżącej zasiłku celowego na dofinansowanie ogrzewania wody przy użyciu energii elektrycznej.

Materialną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2014r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 182; dalej ustawa) który to akt określa rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielenia. Jedną z form pomocy przewidzianej w tej ustawie jest pomoc finansowa w formie zasiłku celowego. Zasiłek taki, w myśl art. 39 ust. 2 powołanej ustawy, może być przeznaczony w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z powołanego przepisu wynika zatem- jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – że rozstrzygnięcie o przyznaniu świadczenia w formie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy.

Oznacza to, co już wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie sądów administracyjnych, że sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie skutkuje automatycznym przyznaniem go osobie zainteresowanej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Jej zadaniem jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. Nie każde więc żądane świadczenie, nawet jeśli mieści się w zadaniach i w celach pomocy społecznej może zostać udzielone. Należy przy tym mieć na uwadze, że przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku.

Pozostaje poza sporem w badanej sprawie, że skarżąca spełnia kryterium, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że prawo do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej zastrzeżeniem art. 40,41, 53a, 78, 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej "kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej". Osoba samotnie gospodarująca to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 ustawy).

W rozpatrywanej sprawie skarżąca wnioskowała o przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie ogrzewania wody przy użyciu energii elektrycznej.

W związku ze zgłoszonym żądaniem pracownik socjalny przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego w trakcie, którego skarżąca poinformowała, że nie ma aktualnego rachunku za energię elektryczną. Ponadto pracownik socjalny ustalił w Zakładzie Energetycznym, że skarżąca nie posiada zadłużenia w opłatach za energię. Stan konta wynikający z nieuregulowanych faktur wynosił 0,00. Najbliższy rachunek prognozowany przedstawiony będzie we wrześniu 2014r. Następnie organ pomocy społecznej zwrócił się do sprzedawcy energii o przekazanie informacji czy skarżąca posiada zaległości w opłatach za pobór energii elektrycznej (pismo z dnia 30.06.2014r.). W piśmie z dnia 10 lipca 2014r. z informacji T. Sp. z o.o. podano, że dla skarżącej na dzień 10 lipca 2014r., saldo należności wynosił 0,00.

Skoro w niniejszej sprawie skarżąca we własnym zakresie i własnymi środkami zrealizowała niezbędną potrzebę – dofinansowane ogrzewanie wody przy użyciu energii elektrycznej to trafne jest rozstrzygnięcie organów o odmowie przyznania na ten cel zasiłku z pomocy społecznej.

Rolą organu pomocy społecznej jest wyłącznie doraźna pomoc w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej w jakiej znalazł się wnioskodawca, a której nie może przezwyciężyć przy wykorzystaniu własnych możliwości i środków.

Podejmując zaskarżoną decyzję organ miał na względzie, że skarżąca od dwóch lat korzysta z pomocy społecznej, żądając udzielenia pomocy na bieżące potrzeby. W sytuacji skarżącej nie zachodzi obiektywna przeszkoda do podjęcia zatrudnienia. Strona podczas przeprowadzonych wywiadów środowiskowych podaje, że jej sytuacja zdrowotna jest dobra.

W ocenie Sądu zaskarżone decyzje wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych oraz prawidłowej ich oceny. Tym samym zakres uznania administracyjnego nie został przekroczony i stąd też skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) dalej p.p.s.a.

Zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu przyznano na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z §15 pkt 1 oraz §14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu ( tj. Dz. U. z 2013r., poz. 49e).