Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2313/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 88 ust.2
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi T. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...]lipca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...]lutego 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie zieleni na terenie nieruchomości przy [...] w [...] (działka ewidencyjna nr: [...]obręb [...])

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że w art. 88 ustawy o ochronie przyrody uregulowana została odpowiedzialność administracyjna za bezprawne działania - delikty administracyjne, polegające m. in. na bezprawnym zniszczeniu drzewa lub krzewu. Warunkiem nałożenia sankcji w postaci kary administracyjnej jest zaś ustalenie sprawcy czynu prowadzącego bezpośrednio do zniszczenia drzewa lub krzewu. Obecne brzmienie art. 88 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy wskazują bowiem, iż kara wymierzana jest sprawcy czynu, którym może być zarówno posiadacz nieruchomości, jak również inny podmiot, który działał bez jego zezwolenia.

Kolegium podało, że w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym prezentowany był pogląd, zgodnie z którym stroną postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 2134 ze zm.). jest jedynie podmiot, który dopuścił się wskazanego w tym artykule deliktu administracyjnego.

Kolegium podało, że T. K. i M. K. są właścicielami nieruchomości, na której znajdują się cztery krzewy z gatunku żywotnik zachodni które wykazują obumieranie pędów. Postępowanie umorzone decyzją z dnia [...]lutego 2017 r. zainicjowane zostały przy tym na skutek zawiadomienia złożonego przez T. K.. W ocenie SKO w interesie prawnym właścicieli i jednocześnie posiadaczy nieruchomości jest ustalenie, czy obumieranie ww. krzewów nastąpiło na skutek działań osób trzecich, które mogą być kwalifikowane jako "zniszczenie" krzewu w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy a w razie potwierdzenia ustalenie tych osób, ewentualne ostateczne stwierdzenie, iż nie nastąpiło zniszczenie krzewów w rozumieniu art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy. Zaznaczono, że organ I. instancji traktował T. K. i M. K. jako strony postępowania w sprawie nałożenia kary administracyjnej, wysyłając do nich zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego z art. 10 § 1 kpa, jak również decyzję umarzającą postępowanie. Osoby te mają interes formalnoprawny w zaskarżeniu ww. decyzji.

Dokonując zaś oceny prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano, że z akt sprawy wynika, iż dniu [...].10.2016 r. w obecności T. K. oraz M. K. - współwłaścicieli nieruchomości przy [...], przeprowadzone zostały oględziny czterech egzemplarzy krzewów z gatunku żywotnik zachodni o różnej wysokości rosnące wzdłuż ogrodzenia posesji od strony nieruchomości [...]. Z ustaleń dokonanych podczas oględzin wynika, że ww. krzewy wykazują oznaki zamierania pędów: żywotnik zachodni o obwodzie pnia 16 cm mierzonym na wysokości 5 cm i wysokości 2 m brązowienie wykazuje 20% igieł od strony posesji, żywotnik zachodni o obwodzie pnia 12 cm mierzonym na wysokości 5 cm i wysokości 1,5 m brązowienie wykazuje 50% igieł od strony posesji, żywotnik zachodni o obwodzie pnia 17 cm mierzonym na wysokości 5 cm i wysokości 1,5 m, obumarło 50% gałęzi górnej części krzewu, w obumarłej części igły zbrązowiałe, część pędów pozbawiona igieł zaś żywotnik zachodni o obwodzie pnia 13 cm mierzonym na wysokości 5 cm i wysokości 1,5 m, obumarło 50% gałęzi górnej części krzewu. Wymienione wyżej krzewy są posadowione pomiędzy wjazdem do garażu z kostki betonowej a podmurówką ogrodzenia zwieńczonej wysokim parkanem z blachy falistej. Przestrzeń dla roślin pomiędzy podmurówką ogrodzenia a nawierzchnią podjazdu wynosi pomiędzy 35 cm a 45 cm. Według właścicieli nieruchomości przy ul. [...] obumieranie krzewów spowodowane jest opryskaniem krzewów przez J. W. - właściciela sąsiedniej nieruchomości.

SKO podało, że okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny potwierdzone. Poza oświadczeniami właścicieli nieruchomości składanymi do protokołów brak jest innych dowodów, które mogłyby potwierdzać fakt opryskiwania krzewów przez J. W. szkodliwymi substancjami chemicznymi. W ocenie SKO przedstawione dowody nie są wystarczające do potwierdzenia zarzutów współwłaścicieli. W tym zakresie zaznaczono, że J.W. w dniu [...]grudnia 2016 r. zeznał do protokołu sporządzonego przez organ I. instancji, iż nie dokonał zniszczenia wskazanych krzewów żywotników, zaś w aktach znajduje się kopia postanowienia Sądu Rejonowego dla [...][...]Wydziału Karnego z dnia [...]stycznia 2014 r. sygn. akt [...]umarzającego postępowanie w sprawie przeciwko J. W. o to, iż w dniach 16 czerwca i 13 lipca 2013 r. uszkodził zieleń na posesji przy [...]. Postanowienie to wskazuje, iż J. W. nie po raz pierwszy, przy braku innych niż oświadczenia dowodów, został oskarżony o niszczenie zieleni na posesji przy [...]. Ponadto, mimo podejmowanych działań, nie wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, by stwierdzone obumieranie pędów było wynikiem niedozwolonego działania osób trzecich lub choćby samych właścicieli posesji przy [...]. Sami współwłaściciele nie byli w stanie podać konkretnych dat, kiedy mgło dojść do opryskania przedmiotowych krzewów, jak również w tym czasie nie zgłosili tego faktu, co uniemożliwiało przeprowadzenia odpowiednich czynności dowodowych (jak np. pobranie próbek), które potwierdzić mogłyby fakt opryskania krzewów szkodliwymi substancjami.

W okolicznościach sprawy SKO uznało, że nie jest już możliwe ustalenie, czy obumieranie pędów krzewów nastąpiło na skutek niedozwolonego działania polegającego na opryskaniu ich substancjami szkodliwymi, ani także, kto ewentualnie mógł dopuścić się deliktu. To zaś skutkuje bezprzedmiotowością postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie drzewa lub krzewu.

Ponadto podano, że zgodnie z art. 88 ust. 10 ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 czerwca 2017 r. przepisu o wymierzaniu kar nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15. Oznacza to, iż w przypadku krzewów wskazanych w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15 brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej. Zgodnie z art. 88 ust. 10 w zw. z 83f ust. 1 pkt 1 ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U. z 2016 r. poz. 2249) które ma zastosowanie w niniejszej sprawie stosownie do art. 4 ust. 2 powołanej ustawy zmieniającej), wymierzanie kar administracyjnych nie ma zastosowania m. in. w razie zniszczenia krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m2. Akta sprawy wskazują, iż cztery krzewy żywotnika zachodniego (Thuja occidentalis) posadowione na posesji przy [...]nie znajdują się w skupisku zajmującym powierzchnię większą niż 25 m2.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na tę decyzję wnieśli T. K. i M. K.. Podali, że za zniszczenia zieleni na ich działce odpowiedzialny jest J. W., który w ich ocenie, zamierza poszerzyć posiadaną przez siebie działkę kosztem ich nieruchomości. Podali również, że J. W. wszczynał przeciw nim różne postępowania karne. Podali także, że opryskał również znajdujące się na ich posesji 2 drzewa jarzębiny.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...]wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w związku z zawiadomieniem T. K. o zniszczeniu krzewów (4 żywotników) na terenie nieruchomości przy [...] w [...] (działka ewidencyjna nr: [...]obręb [...]).

Podkreślić należy, że zastosowania kary za usunięcie drzew musi być poprzedzone ustaleniem, kto usunął lub zniszczył drzewa i krzewy. Dlatego też w każdym przypadku stronami postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej powinny być wszystkie te podmioty, które uczestniczyłyby w postępowaniu o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za usuwanie bez zezwolenia lub niszczenie drzew i krzewów na terenie miast i wsi, Przegląd Prawa Publicznego 2008, nr 10, s. 86). Oznacza to, że zgodnie z tym przepisem zawsze będą nimi właściciele nieruchomości (lub współwłaściciele, jeżeli nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności), na której rosły drzewa lub krzewy, oraz wszyscy jej ewentualni posiadacze, w tym potencjalne strony postępowania w sprawie wydania zezwolenia, zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie przyrody. Dlatego w niniejszym postępowaniu, mimo, że kwestia ewentualnego nałożenia kary pieniężnej dotyczyło J. W., to T. i M. K., jako właściciele nieruchomości, na której doszło do obumierania pędów krzewów żywotnika zachodniego, mieli przymiot strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

Zgodnie z brzmieniem art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nadanym ustawą z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2017 r., poz. 1074), obowiązującym od 17 czerwca 2017 r., (a więc w dacie orzekania przez SKO w [...]) wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:

1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;

3) zniszczenie drzewa lub krzewu;

4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa;

5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym mowa w art. 83f ust. 16;

6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8.

Artykuł 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody wyraźnie wskazuje, na kogo można nałożyć karę za usunięcie drzew. Oprócz posiadacza nieruchomości wymienia on właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., a nadto inny podmiot, jeżeli działał on bez zgody posiadacza nieruchomości.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od 17 czerwca 2017 r., administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Jednakże dla nałożenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy na określoną osobę konieczne jest wykazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu a zniszczeniem drzew lub krzewów. Obowiązkiem organów było zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy w sprawie wystąpiły powyższe okoliczności.

W ocenie Sądu, w niniejszym postępowaniu organy orzekające prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Organ I. instancji w dniu [...]października 2018 r. przeprowadził oględziny na nieruchomości Skarżących. Z protokołu oględzin wynika, że 4 egzemplarze krzewów z gatunku żywotnik zachodni, rosnąc wzdłuż ogrodzenia posesji od strony nieruchomości przy [...]wykazują oznaki zamierania pędów. Skarżący twierdzili, że powyższe rośliny zostały opryskane środkami chemicznymi, jednak nie potrafili wskazać, w jakim czasie czynność ta nastąpiła. Podana okoliczność, że prawdopodobnym sprawą tego działania był J. W. opierała się jedynie na domniemaniu Skarżących. Jednakże przesłuchany w dniu [...]grudnia 2016 r. J. W. oświadczył, że nie niszczył krzewów Skarżących, nie miał również wiedzy czy i ewentualnie kto mógłby to uczynić.

Ustalony stan faktyczny wskazuje, że między wskazanymi osobami istnieje konflikt sąsiedzki. Rolą Sądu w obecnym postępowaniu nie jest ustalenie genezy tego sporu. Dla Sądu istotne jest, że brak jest absolutnie żadnych dowodów, że zamieranie pędów 4 krzewów żywotnika nastąpiło na skutek działania J. W.. Twierdzenia Skarżących, że ta osoba dokonała próby zniszczenia ich roślin nie zostały poparte żadnymi dowodami. Nie jest nawet pewne, czy, jak twierdzą Skarżący, wskazane krzewy zostały opryskane, czy podlane środkiem chemicznym. Za taką okoliczność nie może przemawiać twierdzenie Skarżącej, że widziała swojego sąsiada wielokrotnie z opryskiwaczem. Stwierdzić także należy, że przeprowadzone oględziny wykazały, że krzewy nie utraciły żywotności. Krzewy nosiły bowiem ślady zewnętrznych uszkodzeń gałęzi i łusek. W ocenie organów nie doszło do takiego naruszenie struktury tych krzewów, które wskazywałyby, że istnieje ich obumarcie w przyszłości.

Dlatego w ocenie Sądu stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie jest trafne. Nie doszło bowiem do zniszczenia krzewów, rozumianego jako brak perspektyw jego dalszej żywotności, nie ustalono czy i kto przyczynił się do obumierania pędów powyższych krzewów. Ponadto, jak trafnie wskazało SKO zgodnie z art. 88 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 czerwca 2017 r. przepisu o wymierzaniu kar nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15. Oznacza to, że w przypadku krzewów wskazanych w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15 brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary administracyjnej. Zgodnie z art. 88 ust. 10 w zw. z 83f ust. 1 pkt 1 ustawy, wymierzanie kar administracyjnych nie ma zastosowania m. in. w razie zniszczenia krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m2. Cztery krzewy żywotnika zachodniego posadowione na posesji przy [...]nie znajdują się w skupisku zajmującym powierzchnię większą niż 25 m2. Była to zatem kolejna podstawa do orzeczenia na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. o umorzeniu postępowania.

Sąd działając z urzędu nie dostrzegł w zaskarżonych decyzjach takiego naruszenia prawa, które nakazywałoby uwzględnienie skargi z urzędu.

Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.