Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1452/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 3,3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1452/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r., sprawy ze skargi J. S.-B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy - skargę oddala-


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją znak [...], wydaną dnia 15 maja 2015r. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121) odmówił J S-B umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od października 2011r. do czerwca 2012r., na ubezpieczenie zdrowotne za czerwiec 2012r., na Fundusz Pracy okres od października 2011r. do czerwca 2012r. – wraz z odsetkami za zwłokę, naliczonymi na dzień wpływu wniosku o umorzenie tj. 16 lutego 2015 r.

Organ wskazał, że umorzenie należności jest możliwe przede wszystkim po stwierdzeniu całkowitej nieściągalności, która ma miejsce po spełnieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Zakładu żaden z wyliczonych w ustawie przypadków nieściągalności nie zachodzi, prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego, żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził braku majątu, a wręcz przeciwnie, istnieje możliwość prowadzenia egzekucji z posiadanej nieruchomości. Zakład ocenił również przesłanki umorzenia, przewidziane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na podstawie których można umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, pomimo braku całkowitej ich nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zakład wskazał, że żadna z okoliczności, wymienionych w rozporządzeniu jako przesłanki umorzenia nie została wykazana, wnioskodawczyni nie udokumentowała kosztów utrzymania, nadto z materiałów sprawy wynika, że nie korzysta z pomocy społecznej. Problemy zdrowotne rodziców nie pozbawiły J. S.-B. możliwości uzyskania dochodów, wnioskodawczyni cały czas wyraża gotowość do pracy. Nadto wspólnie z wnioskodawczynią zamieszkuje jeszcze czterech pełnoletnich, niepracujących członków rodziny, którzy mogą sprawować opiekę nad jej rodzicami.

J. S.-B. w terminie wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, polegające na odmowie umorzenia należności z tytułu składek, a także naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77§ 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzące do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności niepoczynieniu przez Zakład ustaleń dotyczących rzeczywistego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. Skarżąca podniosłą również, że w sprawie istniały podstawy do wydania decyzji o umorzeniu, gdyż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.

Decyzją z dnia 6 lipca 2015r., znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 4 oraz art. 28, 32 i 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121), w zw. z art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną.

Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że ustalenia poczynione w pierwszej instancji w sprawie sytuacji finansowej skarżącej pozostają nadal aktualne również i na gruncie niniejszego postępowania. Podniesiona w obecnie złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy trudna sytuacja finansowa i rodzinna nadal nie przemawiają za zmianą poprzedniego rozstrzygnięcia.

Jak zaznaczył Zakład, przedstawione okoliczności w dalszym ciągu nie wyczerpują warunków z cytowanego przepisu. Na J. S.-B. jako osobie zobowiązanej do zapłaty należności z tytułu składek ciąży obowiązek wykazania, że trudna sytuacja finansowa uniemożliwia opłacenie należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie dla niej skutki. Niewątpliwie umorzenie niespłaconych zobowiązań byłoby korzyścią finansową dla budżetu skarżącej oraz jej rodziny. Jednak tak daleko idącą ulgę należy stosować w sytuacjach ostatecznych, jeśli skutki związane ze spłatą należności publicznoprawnych byłyby dla spłacającego i jego rodziny zbyt ciężkie, a nie wówczas, gdy zaistniały wyłącznie znamiona ich wystąpienia. Organ zwrócił uwagę na okoliczności, świadczące o braku wiarygodności oświadczeń co do dochodów rodziny. Wskazał, że skarżąca nie złożyła żadnej nowej dokumentacji finansowej potwierdzającej okoliczności, na które powołuje się w sprawie. Zdaniem Zakładu również problemy zdrowotne rodziców skarżącej nie mogą być samoistną i wystarczającą podstawą do wydania decyzji pozytywnej. Dokumentacja, zgromadzona w sprawie potwierdza fakt zatrudnienia skarżącej w szkole w latach 2012-2013. W toku postępowania stwierdzono również, że J. S.-B. nie poniosła Pani także strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Wobec tego żadna z okoliczności podniesionych w sprawie nie wypełnia którejkolwiek z przesłanek umorzenia, wynikających z ustawy i rozporządzenia, zatem słusznie rozstrzygnięto o braku podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w tym trybie. Zakład podkreślił nadto, że decyzja o przyznaniu ulgi ma charakter uznaniowy, a zatem nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, pozwała organowi wydającemu decyzję dokonać wyboru konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej.

J S-B. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem, wnosząc w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 28 ust. 3a o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, polegające na odmowie skarżącej umorzenia należności z tytułu składek w sytuacji gdy skarżąca wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawi skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzące do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a w szczególności nie poczynieniu przez Zakład ustaleń odnośnie rzeczywistego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej skarżącej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty J S-B. wniosła o uchylenie w całości decyzji zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 15 maja 2015r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlegała oddaleniu.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.

Zasady umorzenia należności z tytułu zaległych składek mogą być umarzane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na zasadach, przewidzianych w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r., poz. 121 ze zm., dalej oznaczona jako u.s.u.s.). Zgodnie z art. 28 ust. 2, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Jak stanowi art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ustawowym warunkiem umorzenia należności jest zatem ustalenie całkowitej ich nieściągalności, a pojęcie to zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Od tej zasady wyjątek wprowadza – w odniesieniu do ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, art. 28 ust. 3a u.s.u.s., stosownie do którego takie należności mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Ustawa zawiera podstawę do określenia szczegółowych zasad i przesłanek umorzenia w takich wypadkach w drodze rozporządzenia (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.).

Zasady umarzania należności wobec ubezpieczonych – płatników składek reguluje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie). Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności (całkowita nieściągalność oraz wykazanie przez skarżącą przesłanek, wymienionych w § 3 rozporządzenia) podlegały w niniejszej sprawie ustaleniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu słusznie zostało stwierdzone przez organ administracji publicznej, że żadna z powyższych przesłanek umorzenia należności nie zachodzi.

Zakład ustalił, że w odniesieniu do skarżącej nie zaszła żadna z okoliczności, które zgodnie z wolą ustawodawcy oznaczają całkowitą nieściągalność. Nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego, a żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję. Słusznie zwrócono też uwagę na możliwość prowadzenia egzekucji z posiadanej nieruchomości oraz dokonania zabezpieczenia hipotetycznego. Zły stan techniczny nieruchomości pozostaje przy tym bez znaczenia dla sprawy. Inne niż brak majątku przesłanki umorzenia należności, wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. pozostają bez jakiegokolwiek związku z sytuacją, w której znajduje się skarżąca.

Organ administracji publicznej przeanalizował też przesłanki umorzenia, przewidziane w rozporządzeniu. Również w tym zakresie ocenić należy, że nie zaszły okoliczności, mogące uzasadniać przyznanie skarżącej żądanej ulgi. Podkreślić przy tym należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2014r., sygn. akt II GSK 1501/13, Lex Omega nr 1657956 oraz z dnia 6 lutego 2014r., sygn. akt II GSK 1737/12, Lex Omega nr 1450673). Jeżeli oświadczenia i dokumenty, złożone przez wnioskującego o ulgę nie są kompletne, albo ich wiarygodność budzi uzasadnione wątpliwości, wówczas konsekwencją jest uznanie przesłanek umorzenia za niewykazane i odmowa przyznania ulgi.

Jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie rodzina skarżącej uzyskuje dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi 360 zł. Z informacji zawartych w piśmie z dnia 1 czerwca 2015r. wynika, że miesięczne wydatki związane z zakupem żywności to kwota 600 zł, opłaty za internet i telefon ok. 100 zł, energię 180 zł, podatek rolny kwartalnie - 100 zł oraz zakup węgla i drewna w okresie grzewczym ok. 200 zł. Zakład słusznie zwraca uwagę, że porównanie kwoty stanowiącej dochód rodziny do kwoty miesięcznych wydatków musi budzić wątpliwości co do prawidłowości składanych oświadczeń, pozwala domniemywać, że rodzina uzyskuje jednak dochody, których nie ujawnia. Skarżąca jest w stanie podjąć pracę, a z dokumentów złożonych w sprawie wynika – wbrew jej twierdzeniom – że pozostawała do roku 2013 w zatrudnieniu, względnie zaś otrzymywała odszkodowanie za naruszające przepisy prawa wypowiedzenie umowy o pracę. Sam fakt problemów zdrowotnych rodziców nie stanowi wystarczającej przesłanki do udzielenia ulgi, skoro wspólnie ze skarżącą zamieszkuje czworo pełnoletnich członków rodziny, którzy nie pracują i mogą zająć się opieką nad jej rodzicami. Konieczność sprawowania takiej opieki nie jest zatem dla J. S-B przeszkodą w podjęciu zatrudnienia. Z akt nie wynika ponadto, aby skarżąca poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.