Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1228/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6359 Inne o symbolu podstawowym 635
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Sejmik Województwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 31 ust. 1,3, art. 27 ust. 2, art. 2 ust. 1, art. 28 ust. 1, art. 33 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 715
law: ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie
article: art. 82 ust. 1, art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 91 poz 576
law: Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 kwietnia 2014 r. nr XXXIII/459/14 w przedmiocie ustalenia zasad, trybu przyznawania, wstrzymywania lub pozbawiania oraz wysokości stypendiów z budżetu Województwa Zachodniopomorskiego dla zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. .


UZASADNIENIE

Prokurator Rejonowy wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na uchwałę Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 kwietnia 2014r.,nr XXXIII/459/14, w przedmiocie ustalania zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania lub pozbawiania oraz wysokości stypendiów z budżetu Województwa Zachodniopomorskiego dla zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego z 2014 r., poz. 2178.

Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił naruszenie:

- art. 32 i art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 31 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2016 r., poz. 176 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "u.s.", oraz art. 14 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486), poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i uzależnienie w § 1 pkt 1 I 2 oraz § 2 pkt 1, 2, 5 i 6 uchwały, możliwości otrzymania stypendium sportowego od warunku członkostwa w klubie sportowym, mającym siedzibę na terenie Województwa, kryterium wieku tj. bycia młodzieżowcem lub juniorem, a w przypadku zawodników niepełnosprawnych nie ukończenia 25 roku życia do końca roku kalendarzowego, w którym złożono wniosek, zobowiązania się zawodnika do realizacji programu szkolenia określonego przez klub (stowarzyszenie) sportowy, w którym jest zrzeszony oraz cechowanie się przez niego nienaganną postawą etyczną i moralną, a także uprawiania dyscypliny objętej programem igrzysk olimpijskich (paraolimpijskich) lub systemem współzawodnictwa sportowego młodzieży uzdolnionej sportowo, prowadzonym przez Ministerstwo właściwe ds. Sportu, co stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa oraz prawa do równego traktowania przez władze publiczne;

- art. 15, art. 61 § 1 i art. 104 § 1 k.p.a. poprzez wskazanie, że stypendium przyznaje Zarząd Województwa w drodze uchwały, podczas gdy sprawa zainicjowana wnioskiem o przyznanie stypendium, stanowi indywidualną sprawę administracyjną, której rozstrzygnięcie powinno nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie i do której wszczęcia, jako strona postępowania, uprawniony powinien być sam zawodnik, podczas gdy zgodnie z § 3 uchwały wniosek może zostać złożony przez inne aniżeli zawodnik podmioty,

- art. 31 ust. 1 i 3 u.s. poprzez uregulowanie w § 5 ust. 1 zaskarżonej uchwały,

że decyzja Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego o wstrzymaniu lub pozbawieniu zawodnika stypendium sportowego może zostać podjęta w przypadku, gdy nastąpi:

1) trwała lub czasowa (powyżej trzech miesięcy) niezdolność zawodnika do uprawiania sportu,

2) zmiana barw klubowych, zawodnik zostanie członkiem klubu (stowarzyszenia) sportowego mającego siedzibę lub działającego poza terenem Województwa,

3) zmiana stałego adresu zamieszkania, zawodnik przeprowadził się do miejscowości leżącej poza granicą administracyjną Województwa,

4) zaniedbywanie przez zawodnika obowiązków związanych z prawidłową realizacją procesu szkolenia,

5) zachowanie zawodnika uchybiające nienagannej postawie etycznej i moralnej,

6) utracenie przez zawodnika statusu amatora,

7) dyskwalifikacja zawodnika,

8) zaprzestanie przez zawodnika uprawiania sportu,

oraz w ust. 2, iż wnioskujący o przyznanie stypendium jest zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia wydziału właściwego ds. sportu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego o uzyskaniu informacji na temat wystąpienia wymienionych w ust. 1 okoliczności powodujących wstrzymanie lub pozbawienie zawodnika stypendium, czyli ustalenie w drodze uchwały zasad i trybu wstrzymywania wypłaty stypendium sportowego, podczas gdy przepisy ustawy upoważniają organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego jedynie do ustalenia zasad i trybu przyznawania oraz pozbawiania stypendium sportowego.

W uzasadnieniu skargi Prokurator, powołując się na wyroki sądów administracyjnych szczegółowo wyjaśnił na czym, w jego ocenie, polega niezgodność zapisów uchwały z prawem wskazując, że zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 i 3 ustawy o sporcie co prawda jednostka samorządu terytorialnego dysponuje pewnym zakresem swobody w kształtowaniu zasad przyznawania stypendiów sportowych, jednak podstawowym kryterium uzyskania świadczeń jest osiągnięty wynik sportowy oraz znaczenie określonego sportu dla danej jednostki samorządu terytorialnego. Tymczasem w zaskarżonej uchwale Sejmik przesądził, że beneficjentem stypendium sportowego może być jedynie zawodnik będący członkiem klubu sportowego, mającego siedzibę i działającego na terenie województwa zachodniopomorskiego oraz zalicza się do kategorii młodzieżowców i juniorów, a w przypadku zawodników niepełnosprawnych ukończyli 25 rok życia do końca roku kalendarzowego, w którym złożono wniosek.

Prokurator zakwestionował również zapisy przesądzające o tym, że zawodnik nie może samodzielnie wystąpić o przyznanie mu stypendium. Wniosek taki może być złożony jedynie przez klub sportowy, w którym jest on zrzeszony, bądź Marszałka Województwa lub Przewodniczącego Sejmiku Województwa, członka Zarządu właściwego ds. Sportu lub Przewodniczący Komisji Sejmiku właściwej ds. Sportu.

W ocenie skarżącego stanowi to dyskryminację osób, które nie są członkami klubów sportowych, nie zaliczają się do kategorii młodzieżowców i juniorów, a w przypadku zawodników niepełnosprawnych ukończyli 25 rok życia do końca roku kalendarzowego, w którym złożono wniosek, a jednocześnie osiągają wyniki sportowe w określonej dyscyplinie sportowej kwalifikujące ich do uzyskania wsparcia finansowego. Takie ograniczenie kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymania stypendium sportowego stanowi, zdaniem Prokuratora, naruszenie delegacji ustawowej z art.31 ust. 3 ustawy o sporcie oraz uchybia regulacji art. 14 ust. 1 w związku z art. 1 ustawy o samorządzie województwa, bowiem pozbawia mieszkańców województwa niezrzeszonych w klubach sportowych prawa do ubiegania się o powyższe stypendium. Regulacje te, w ocenie skarżącego, naruszają również art. 94 Konstytucji RP oraz godzą w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i prawo do równego traktowania przez władze publiczne, określone w art. 32 i art. 31 ust. 1 Konstytucji.

Skarżący negatywnie ocenił także wprowadzenie dodatkowych wymagań, nieprzewidzianych w ustawie o sporcie, takich jak warunek zobowiązania się zawodnika do realizacji programu szkolenia określonego przez klub sportowy, którego jest członkiem oraz wymóg cechowania się nienaganną postawą etyczną i moralną oraz uprawiania dyscypliny objętej programem igrzysk olimpijskich (paraolimpijskich) lub systemem współzawodnictwa sportowego młodzieży uzdolnionej sportowo, prowadzonym przez Ministerstwo właściwe ds. Sportu.

W przypadku ostatniego kryterium jego sformułowanie świadczy o błędnej interpretacji przepisu art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie, który pozwala jedynie na branie pod uwagę znaczenia danego sportu dla jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągniętego wyniku sportowego. Prokurator wywodził, że zawężenie przez Sejmik

w zacytowany sposób dyscyplin sportowych, których zawodnicy mogą się ubiegać

o stypendium stanowi przekroczenie delegacji ustawowej.

Konsekwencją stwierdzenia niezgodności z prawem przyjętego kryterium wieku i członkostwa w klubie sportowym oraz cechownia się nienaganną postawą etyczną i moralną powinno być, w ocenie Prokuratora, uznanie niezgodności z prawem także § 5 ust. 1 pkt 2, 4, 5, ust. 2 uchwały w zakresie, w jakim przewiduje możliwość wstrzymania lub pozbawienia zawodnika stypendium sportowego, w przypadku zmiany przez stypendystę barw klubowych, tzn. gdy został członkiem klubu działającego i zarejestrowanego poza Województwem, zaniedbania przez zawodnika obowiązków związanych z prawidłową realizacją szkolenia, a także zachowania zawodnika uchybiającego nienagannej postawie etycznej i moralnej oraz uregulowanie, obligujące wnioskodawcę do informowania Urzędu Marszałkowskiego, o uzyskaniu informacji o powyższych okolicznościach.

Skarżący podkreślił także, że zawarte w art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie upoważnienie obejmuje jedynie ustalenie zasad i trybu przyznawania i pozbawiania stypendium, a nie uprawnia organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do określania zasad i warunków jego wstrzymywania. Z tego też powodu cały § 5

w zakresie, w jakim dotyczy zasad wstrzymywania stypendiów jest wadliwy, albowiem wydany bez stosownej delegacji ustawowej.

W ocenie skarżącego, przyznanie stypendium sportowego powinno następować w drodze decyzji administracyjnej, albowiem jest sprawą indywidualną z zakresu administracji publicznej, tak więc za wadliwe uznać należy pozbawienie zawodnika możliwości osobistego złożenia wniosku o przyznanie stypendium, co nastąpiło w § 3 ust. 1 i 2 uchwały oraz możliwości złożenia odwołania od ewentualnej decyzji odmownej, co uregulowano w § 3 ust 5 uchwały.

Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.

W odpowiedzi na skargę Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego, reprezentowany przez radcę prawnego, zwany dalej "organem" lub "Sejmikiem", wniósł o jej oddalenie. Na wstępie organ zaznaczył, że przepisy ustawy o sporcie nie definiują pojęcia "stypendium". Pojęcie to jest powszechnie rozumiane jako jednostronne wsparcie dla osoby osiągającej określone wyniki, lub dla osoby w trudnej sytuacji materialnej. W istocie, stypendium za wyniki sportowe zbliżone jest do nagrody i pełni funkcję wyróżniającą, premiującą i motywującą.

Dalej organ wywodził, że podstawą prawną dla udzielania stypendiów jest przepis art. 31 ustawy o sporcie, jednak nie sposób dokonywać jego wykładni bez znajomości art. 14 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, zgodnie z którym, samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim określone ustawami. Ustalając zasady i tryb przyznawania stypendiów, Sejmik Województwa kieruje się nie tylko przepisem art. 31 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 1 ustawy o sporcie, ale również art. 14 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Pierwszym istotnym kryterium, jakie musi brać pod uwagę Sejmik, jest regionalny charakter zadania, realizowanego przez samorząd województwa. W tym przypadku, oznacza to, że ustalając szczegółowe zasady, tryb przyznawania i pozbawiania oraz rodzaje

i wysokość stypendiów sportowych, Sejmik musi uwzględniać regionalny (wojewódzki) zasięg zarówno osiągnięć stypendystów, jak i regionalny wydźwięk przyznania stypendium. Innymi słowy, nie każdy może być uprawniony do otrzymania stypendium wojewódzkiego.

Organ podkreślił, że przyznawanie stypendium nie jest obowiązkiem, ale uprawnieniem samorządu województwa (art. 31 ust. 1 ustawy o sporcie). Zatem - wbrew poglądowi WSA w B., oraz skargi Prokuratora - nie jest dopuszczalna zawężająca wykładnia przepisów, które pozwalają na ustanowienie zasad przyznawania stypendiów. Skoro bowiem samorząd województwa nie musi, ale może przyznawać stypendia, to nie sposób przyjąć, aby nie miał prawa ustalić zasad, na jakich będzie je przyznawał.

Ponadto organ przypomniał art. 16 Konstytucji RP, statuujący zasadę samorządu terytorialnego, oraz art. 165 Konstytucji RP, dotyczący samodzielności jednostek samorządu terytorialnego i wywiódł, ze przepis ustanawiający kompetencję do stanowienia szczegółowych zasad, trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzajówi wysokości stypendiów sportowych, których przyznawanie obowiązkowe nie jest, które są finansowane ze środków własnych samorządu, i które muszą być przyznawane nie tylko w zgodzie z ustawą o sporcie, ale również ustawą o samorządzie województwa - nie może być interpretowany w sposób zawężający. Przepis ten powinien być interpretowany zgodnie z jego brzmieniem, jako kompetencja do ustanowienia zasad i trybu udzielania stypendiów w taki sposób, aby wpisywały się one w realizację zadań o charakterze wojewódzkim.

Organ nie zgodził się z zarzutami skargi i wyjaśnił, że w jego ocenie sformułowanie przez ustawodawcę dwóch kryteriów, które samorząd województwa musi wziąć od uwagę ustalając zasady przyznawania stypendiów sportowych nie oznacza, że samorząd województwa nie może wziąć pod uwagę również innych kryteriów. Inna interpretacja art. 31 u.s. prowadziłaby do niedopuszczalnego naruszenia konstytucyjnej zasady niezależności samorządu terytorialnego. Zdaniem organu, gdyby przyjąć za trafny pogląd prezentowany w skardze, to zbędnym byłoby w ogóle oddawanie kompetencji samorządowi w tym zakresie - o wiele prościej byłoby wskazać w ustawie, na jakich zasadach samorząd może przyznawać stypendia. Skoro ustawodawca z tego nie skorzystał, pozostawiając uchwalenie zasad i trybu przyznawania stypendiów organowi stanowiącemu, to oznacza, że Sejmik miał prawo określić tryb i zasady przyznawania stypendium, a jedynym wymogiem jest, aby - oprócz kryteriów wskazanych przez siebie - uwzględnił również te, narzucone przez ustawodawcę. Organ wskazał, że nawet przy założeniu, że mógł się posługiwać tylko dwoma kryteriami, o których mowa w ustawie, to jest znaczeniem sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągniętego wyniku sportowego, należy uznać, iż zakwestionowane przez Prokuratora zapisy § 2 pkt 1, 2, 5 i 6 uchwały spełniają ten wymóg.

Organ wyjaśnił, że pojęcie "danego sportu" należy w jego ocenie interpretować szeroko i obejmuje ono, oprócz dyscyplin, kategorie wiekowe (dla Województwa znaczenie ma kształcenie młodzieżowców i juniorów) oraz kategorie dyscyplin.

W przypadku Województwa są to dyscypliny objęte programem igrzysk olimpijskich bądź paraolimpijskich lub systemem współzawodnictwa młodzieży uzdolnionej sportowo.

Z kolei znaczenie danego sportu dla danej jednostki samorządu, ocenia wyłącznie Sejmik Województwa. Nie może być trafny zarzut naruszenia przepisu prawa w sytuacji, gdy Sejmik skorzystał z uprawnienia i dokonał oceny znaczenia danego sportu dla jednostki, realizującej zadania o charakterze wojewódzkim. Sejmik miał prawo ograniczyć krąg stypendystów wyłącznie do uprawiających dyscypliny olimpijskie i objęte systemem współzawodnictwa młodzieży uzdolnionej sportowo, prowadzonym przez Ministerstwo właściwe ds. Sportu. Tylko te dyscypliny, biorąc pod uwagę regionalny charakter zadań Województwa, mają znaczenie dla tej jednostki samorządu.

Niezrozumiałym, w ocenie organu, jest zakwestionowanie przez Prokuratora kryterium nienagannej postawy etycznej i moralnej. Trudno, aby stypendium za osiągnięcia sportowe przyznawane było osobie, która takiego kryterium nie spełnia. Takie kryterium pozwala na uniknięcie obowiązku przyznania stypendium zawodnikowi, który wprawdzie osiąga wyniki w sporcie, jednak jego postępowanie nie pozwala na przyznanie mu tak istotnego wyróżnienia. Premiowanie sportów mających znaczenie dla regionu oznacza również, że muszą to być osoby, których postawa nie budzi wątpliwości.

Kryterium zamieszkiwania na terenie województwa, również wydaje się oczywiste. Skoro bowiem Sejmik musi uwzględnić znaczenie danego sportu dla samorządu województwa, to naturalnym jest wyróżnienie osób mieszkających na terenie województwa. Po raz kolejny jest to zbieżne z art. 14 ust. 1 ustawy

o samorządzie województwa, który nakazuje wykonywać zadania o charakterze regionalnym, ograniczonym zatem do województwa. Nie można tu mówić

o dyskryminacji. Trudno, aby osoba mieszkająca i trenująca w innym województwie była stypendystą Województwa Zachodniopomorskiego.

Organ wyjaśnił, że wymóg realizacji programu szkoleniowego określonego przez klub, w którym osoba jest zrzeszona, pozwala na wyróżnienie tych osób, które oprócz osiągniętych wyników, kontynuują swój rozwój sportowy.

Odnośnie przynależności do klubu sportowego, oraz składania wniosków za pośrednictwem klubu, organ wskazał, że mają one charakter porządkujący. Organ przypomniał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o sporcie, działalność sportowa jest prowadzona w szczególności w formie klubu sportowego. Dalsze przepisy ustawy potwierdzają, że jest to podstawowa forma dla działalności sportowej. Praktyka pokazuje, że każdy zawodnik uprawiający dyscypliny olimpijskie, jest zrzeszony

w klubie sportowym. Być może znaleźliby się sportowcy odnoszący sukcesy poza klubem sportowym, jednak po pierwsze nie są to sukcesy olimpijskie, a po drugie, Sejmik ocenił, że sporty uprawiane poza klubem sportowym, nie mają znaczenia dla samorządu województwa. Dodatkowo, postawienie takiego wymogu pozwala na zweryfikowanie miejsca zamieszkania zawodnika.

Natomiast odnośnie ograniczenia wiekowego, założeniem organu stanowiącego było, aby stypendia przysługiwały młodzieży. W innym wypadku, uchwała ta de facto dublowałaby się z inną uchwałą Sejmiku, dotyczącą przyznawania nagród za wybitne osiągnięcia sportowe.

Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego dopuszczalności ustanowienia zasad wstrzymania stypendium organ podniósł, że skoro ma kompetencję do uchwalania zasad pozbawiania stypendium, to ma też możliwość ustalić zasady ich wstrzymywania. Skoro bowiem ma możliwość działania o szerszym zakresie (pozbawienia stypendium) to ma również możliwość działania o zakresie węższym (wstrzymania stypendium).

W przedmiocie kwestionowanej przez skarżącego formy przyznawania stypendium organ nie zgodził się z poglądem, że stypendia powinny być przyznawane w drodze decyzji administracyjnej. Na prawidłowość zapisów uchwały w tym zakresie wskazuje przepis art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie. Nie ma żadnych podstaw, aby ograniczać ustanowioną tam kompetencję Sejmiku do ustalenia zasad i trybu przyznawania stypendium. Gdyby miało ono być przyznawane w drodze decyzji administracyjnej, zostałoby to wskazane w art. 31 ust. 3 ustawy.

Organ podniósł, że na takim samym stanowisku stanął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1409/10, wydanym na gruncie brzmiącego podobnie art. 7a ust. 1 ustawy o organizowaniu

i prowadzeniu działalności kulturalnej. Jak już wskazano, w istocie stypendia za wyniki w sporcie, pełnią rolę podobną do nagród, zatem wyrok ten ma pełne zastosowanie w niniejszej sprawie. Trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, że decyzja nie jest adekwatnym sposobem uhonorowania, wyrażenia uznania za osiągnięcia. W przypadku stypendium za wyniki sportowe, niezrozumiałe nawet dla samych stypendystów byłoby przyznawanie ich w formie decyzji, od której przysługiwałoby odwołanie. Decyzję taką, zgodnie z art. 46 ust.1 ustawy o samorządzie województwa, musiałby wydawać Marszałek. Tymczasem, zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie województwa, to Zarząd wykonuje uchwały Sejmiku. Co więcej, to Zarząd wykonuje budżet i Zarząd wykonuje wszelkie zadania, niezastrzeżone do kompetencji Sejmiku (art. 41 ust. 2 pkt 3 i art. 41 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa). Tak ustanowione stypendium za osiągnięcia, nie pozostaje całkowicie wyłączone spod kontroli, skoro akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że – stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta, zgodnie z 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 – j.t.) jest sprawowana w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności.

W tym miejscu należy odwołać się do art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 ustawy

z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486 – j.t. ze zm.), zwanej dalej również "u.s.w." Zgodnie z art. 82 ust. 1 zd. 1 tej ustawy uchwała organu samorządu województwa sprzeczna z prawem jest nieważna. Stosownie zaś do art. 83 ust. 1 u.s.w. nie stwierdza się nieważności uchwały organu samorządu województwa po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 81, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego.

Przedmiotem skargi jest uchwała Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 kwietnia 2014 r., nr XXXIII/459/14, opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 19 maja 2014 r. poz. 2178, w przedmiocie ustalenia zasad, trybu przyznawania, wstrzymywania lub pozbawiania oraz wysokości stypendiów z budżetu Województwa Zachodniopomorskiego dla zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe. Stanowi ona zatem akt prawa miejscowego,

co do którego nie obowiązuje ograniczenie z art. 83 ust. 1 u.s.w.

Uchwała została podjęta na podstawie zawartej w art. 31 ust. 3 ustawy z dnia

25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U z 2016 r. poz. 176 – j.t. ze zm.), delegacji dla organów stanowiących jednostki samorządu terytorialnego do określenia, w drodze uchwały, szczegółowych zasad, trybu przyznawania i pozbawiania oraz rodzajów

i wysokości stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień, o których mowa w ust. 1 i 2, biorąc pod uwagę znaczenie danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągnięty wynik sportowy. Przepis delegacyjny, o którym mowa znajduje się w Rozdziale 6 ustawy, zatytułowanym "Wspieranie sportu przez organy władzy publicznej". Działalność w zakresie tworzenia warunków sprzyjających rozwojowi sportu stanowi zadanie własne jednostek samorządu terytorialnego (art. 27 u.s.) i może ono przybierać różne formy, począwszy od podjęcia uchwały w przedmiocie warunków i trybu finansowania tego zadania, o czym mowa a art. 27 ust. 2 u.s., poprzez przekazanie dotacji celowej z budżetu jednostki na finansowanie działalności klubu sportowego, na ustanawianiu i finansowaniu okresowych stypendiów sportowych dla osób fizycznych, o których mowa w art. 31 ust. 1 u.s., trenerów zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe (art. 31 ust. 2 u.s.) kończąc. Przepisy rozdziału 6 ustawy o sporcie w art. 29 i nast. przewidują także zasady finansowania organizowania i uprawiania sportu przez organy centralne.

Zgodnie z zawartą w art. 2 ust. 1 u.s. definicją, sportem są wszelkie formy aktywności fizycznej, które przez uczestnictwo doraźne lub zorganizowane wpływają na wypracowanie lub poprawienie kondycji fizycznej i psychicznej, rozwój stosunków społecznych lub osiągnięcie wyników sportowych na wszelkich poziomach.

Ustawa z 25 czerwca 2010 r. o sporcie zastąpiła ustawę z dnia 18 stycznia

1996 r. o sporcie kwalifikowanym oraz ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o kulturze fizycznej. W uzasadnieniu projektu ustawy (druk sejmowy nr VI.2313) wskazano między innymi na konieczność wspierania przez organy władzy publicznej sportu już istniejącego, a opierającego się na realizacji przez obywateli swojej wolności

w uprawianiu sportu. Podniesiono, że równoległe istnienie dwóch ustaw regulujących sferę kultury fizycznej powoduje znaczne problemy interpretacyjne i utrudnia prawidłowe stosowanie obowiązujących przepisów. Ustawy te nie są także w pełni spójne. Ponadto każda z tych ustaw zawiera liczne unormowania, w szczególności pojęcia i instytucje, które w praktyce przysparzają istotnych trudności interpretacyjnych. Celem wprowadzenia nowych przepisów miało być odstąpienie od ścisłej regulacji zasad uprawiania sportu na rzecz ograniczenia prawnej reglamentacji sportu do minimum. W projekcie ustawy odstąpiono również od zdefiniowania pojęć "kultura fizyczna", "współzawodnictwo sportowe", czy też "klub sportowy", "kadra narodowa" albo "zawodnik", wyjaśniając, że dotychczasowe definicje nie zawsze prawidłowo i kompleksowo opisywały rzeczywistość. Ponadto pojęcia te są powszechnie zrozumiałe, a jednocześnie trudno dostrzec potrzebę przyznania im innego, specjalnego znaczenia z perspektywy projektowanej ustawy. Pozostawienie ww. kluczowych dla sportu pojęć bez ustawowych definicji spowoduje, że regulacja będzie bardziej elastyczna, a z perspektywy przeciętnego obywatela bardziej czytelna i naturalna.

Jak wskazano - naczelnym celem projektu było przyjęcie jedynie regulacji niezbędnych do zapewnienia prawidłowego rozwoju sportu, a także służących zapewnieniu właściwych ram organizacyjnych tej sfery działalności człowieka. Innymi słowy celem ustawy jest regulacja prawna wyłącznie tych aspektów uprawiania sportu, które bezspornie i jednoznacznie wymagają dla prawidłowego funkcjonowania interwencji prawnej państwa.

Odpowiednikiem art. 31 ust. 1 ustawy o sporcie w poprzednio obowiązującym stanie prawnym był art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. z Nr 155 poz. 1228 ze zm.). Przepis ten przewidywał możliwość przyznania przez jednostki samorządu terytorialnego i finansowania z budżetów tych jednostek, stypendiów sportowych dla zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe w międzynarodowym współzawodnictwie sportowym lub w krajowym współzawodnictwie sportowym.

Zestawienie starej i nowej regulacji prawnej w tym zakresie wskazuje na istotne różnice, bowiem o ile w poprzednim stanie prawnym warunkiem przyznania stypendium sportowego było osiągnięcie wysokich wyników sportowych w krajowym lub międzynarodowym współzawodnictwie sportowym, o tyle art. 31 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy o sporcie przewiduje możliwość przyznania stypendium, nagrody lub wyróżnienia za osiągnięte wyniki sportowe, a w ust. 3 sformułowano jedynie dwa kryteria, które muszą zostać wzięte pod uwagę przy ustalaniu zasad oraz trybu przyznawania i pozbawiania, a także określenia rodzajów i wysokości stypendiów sportowych, nagród i wyróżnień. Oznacza to, że ustawodawca odstąpił od premiowania wyłącznie tych osób, które osiągnęły wysokie wyniki w rywalizacji krajowej bądź międzynarodowej na rzecz premiowania rozwoju sportu w ogóle, co wpisuje się w zamierzony cel wprowadzenia ustawą o sporcie nowych regulacji, które z założenia mają sprzyjać popularyzacji wszelkich form aktywności fizycznej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy się zgodzić z Prokuratorem, iż ograniczenie w § 1 zaskarżonej uchwały kręgu osób uprawnionych do otrzymania stypendium do kategorii młodzieżowców i juniorów oraz zawodników niepełnosprawnych, którzy nie ukończyli 25 roku życia stanowi przekroczenie delegacji ustawowej z art. 31 ust. 3 u.s. Przede wszystkim przepis ten nie daje jednostce samorządu terytorialnego uprawnienia do ograniczenia dostępu do stypendium sportowego w taki sposób, jak zostało to określone w § 1 uchwały. Podkreślenia wymaga, iż stypendium sportowe przyznawane na podstawie art. 31 ust. 1 u.s. adresowane jest do wszystkich osób fizycznych uprawiających sport i osiągających wyniki sportowe, bez określenia limitu wieku. Zauważyć przy tym należy, że – jak już wyżej wskazano, w ustawie o sporcie zrezygnowano z definiowania pojęć, a organ zakreślając krąg uprawnionych do otrzymania stypendium sportowego posłużył się pojęciami, które nie posiadają ustawowej definicji, co może budzić wątpliwości jakimi i z czego wynikającymi przesłankami będzie się kierował organ zaliczając osoby uprawnione do określonej kategorii.

Podobnie krytycznie należy ocenić treść § 2 zaskarżonej uchwały, określającego kryteria przyznania stypendium sportowego. W ocenie sądu zapisy ograniczające możliwość ubiegania się o stypendium sportowe osobom, które nie są zrzeszone w klubach (stowarzyszeniach) sportowych, nie uprawiają dyscyplin sportu objętych programem igrzysk olimpijskich (paraolimpijskich) lub systemem współzawodnictwa młodzieży uzdolnionej sportowo, a także nie legitymują się osiągnięciami sportowymi, o których mowa w pkt 3 i 4 tego przepisu, a także zapisy, które nakładają na osobę uprawnioną obowiązek realizacji programu szkolenia określonego przez klub (stowarzyszenie) sportowy, w którym jest zrzeszona oraz zapis dotyczący nienagannej postawy etycznej i moralnej, zostały uchwalone z przekroczeniem delegacji ustawowej.

Podkreślenia po raz kolejny wymaga, że w myśl art. 31 ust. 1 u.s. stypendia sportowe, o których mowa w tym przepisie adresowane są do wszystkich osób fizycznych, bez względu na wiek i przynależność do klubu bądź stowarzyszenia. Warunkiem otrzymania stypendium jest uprawianie sportu rozumianego, jak stanowi

art. 2 ust. tej ustawy, jako wszelkie formy aktywności fizycznej, udział w rywalizacji sportowej i osiągnięcie wyników sportowych. Brak jest w art. 31 ust. 1 u.s. takich zapisów, które nakładałyby na osobę fizyczną obowiązek przynależności do klubu bądź stowarzyszenia, czy też warunkowały przyznanie stypendium za wysokie wyniki sportowe.

Jedynymi przewidzianymi przez ustawodawcę kryteriami, którymi organ powinien się kierować określając warunki przyznania stypendium są – stosownie do art. 31 ust. 3 u.s., znaczenie danego sportu dla tej jednostki samorządu terytorialnego oraz osiągnięty wynik sportowy. Ustalając zatem zasady przyznania stypendium obowiązkiem organu jest przede wszystkim określenie dyscyplin sportu, które mają znaczenie dla województwa, przy czym nie muszą to być dyscypliny olimpijskie, które siłą rzeczy mają znaczenie, a mogą i powinny to być dyscypliny o ugruntowanej tradycji lokalnej, czy ponadlokalnej, cieszące się popularnością wśród mieszkańców, co wpisywałoby się w realizację zadania własnego, polegającego na tworzeniu warunków sprzyjających rozwojowi sportu (art. 27 ust. 1 u.s.). Zaskarżona uchwała nie zawiera zapisów, z których po pierwsze wynikałoby jakie dyscypliny sportu uznano za mające znaczenie dla województwa, a po wtóre nie zawiera żadnego uzasadnienia dla tego wyboru. Lektura uchwały wskazuje, że premiuje ona dyscypliny objęte programem igrzysk olimpijskich, w których odbywa się współzawodnictwo na szczeblu ogólnopolskim, mistrzostw Europy i świata, przewidując jednocześnie stypendia dla zawodników, którzy w tej rywalizacji zdobyli tytuły mistrzowskie lub zajęli wysokie (od I do III) miejsca w igrzyskach olimpijskich w roku poprzedzającym złożenie wniosku.

Tak ukonstytuowane warunki przyznania stypendium sportowego pozbawiają w sposób nieuprawniony i sprzeczny z art. 31 ust. 1 u.s., możliwości otrzymania stypendium zarówno osoby, które uprawiają dyscypliny sportu nieobjęte programem igrzysk olimpijskich, jak również i te osoby, które takie dyscypliny sportu uprawiają na poziomie lokalnym i nie biorą udziału w rywalizacji na poziomie mistrzostw Polski, Europy i świata. Zapisy § 2 zaskarżonej uchwały pozbawiają możliwości uzyskania stypendium również osoby, które w tej rywalizacji osiągnęły niższe aniżeli

III miejsce.

W ocenie sądu kryterium osiągniętego wyniku sportowego nie może oznaczać wyłącznie miejsca medalowego, czy wysokiego miejsca w rywalizacji sportowej. Zawodnik, który osiągnął niższą lokatę w rywalizacji o charakterze ponadlokalnym, może bowiem okazać się najlepszym zawodnikiem w danej dyscyplinie sportu na terenie tej jednostki samorządu terytorialnego.

Zauważyć przy tym należy, że sportowcy uprawiający dyscypliny olimpijskie, którzy są członkami kadry narodowej mogą otrzymywać stypendia sportowe za osiągnięte wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym od ministra właściwego do spraw kultury fizycznej (art. 32 u.s.). Z kolei członkowie klubów sportowych mogą otrzymywać stypendia sportowe z dotacji celowej o której mowa

w art. 28 ust. 1 u.s., co wynika z art. 28 ust. 2 pkt 5 tej ustawy. Skłania to do przyjęcia za słuszny poglądu, iż stypendia, o których mowa w art. 31 ust. 1 u.s. mają charakter motywacyjny przede wszystkim w obszarze popularyzacji sportu, tworzenia systemu zachęt do jego uprawiania i osiągania coraz lepszych wyników sportowych przez osoby fizyczne.

Sąd podzielił wyrażony w skardze pogląd, iż niezgodny z art. 31 ust. 3 u.s. jest zapis § 2 pkt 6 zaskarżonej uchwały. Jak słusznie zwrócił uwagę Prokurator ustawodawca nie uzależnia dopuszczalności przyznania stypendium od nienagannej postawy etycznej i moralnej. Na marginesie wskazać należy, że używanie w treści uchwały pojęć nieostrych i ocennych nie może być uznane za zgodne z prawem

w sytuacji, gdy nie ma jasno określonych kryteriów tego, co zostanie uznane za niewłaściwą postawę etyczną i moralną.

W konsekwencji za niezgodny z prawem – art. 31 ust. 1 i 3 u.s. należało uznać również § 4 ust. 1 zaskarżonej uchwały, który precyzuje wysokość stypendiów za poszczególne miejsca osiągnięte przez zawodników w rywalizacji sportowej. Przekroczenie delegacji ustawowej stanowi również zawarty w § 4 ust. 6 uchwały zapis, w którym przewidziano, że szczegółowe warunki realizacji kryteriów uprawniających do otrzymania stypendium oraz prawa i obowiązki każdej ze stron określi umowa zawarta pomiędzy świadczeniobiorcą a Zarządem Województwa Zachodniopomorskiego. Przepisy ustawy o sporcie, w szczególności art. 31 ust. 3 nie przewidują możliwości uregulowania zagadnień związanych z przyznawaniem stypendium sportowego w drodze umowy cywilnoprawnej. Art. 31 ust. 3 ustawy o sporcie w sposób wyraźny zastrzegł uregulowanie materii związanej z przyznawaniem i pozbawianiem stypendium w drodze uchwały, która powinna w sposób całościowy i kompleksowy określać tryb

i warunki przyznawania i pozbawiania stypendium oraz prawa i obowiązki zarówno organu przyznającego stypendium jak i osoby je otrzymującej. Brak jest w art. 31 ust. 3 u.s. delegacji do dalszego uregulowania tychże obowiązków w drodze umowy cywilnoprawnej, która poddana zostanie reżimowi prawa cywilnego, podobnie jak ocena skutków niedotrzymania jej warunków, w sytuacji, gdy materia dotycząca przyznawania stypendiów sportowych należy do sfery administracyjnoprawnej. Jakkolwiek tego rodzaju regulacje są dopuszczalne (np. dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z z 2015 r. poz. 139 – j.t. ze zm.) odbywa się na podstawie umowy (art. 6 ust. 1) i w oparciu o regulamin stanowiący akt prawa miejscowego (art. 19 ust. 1). Jednak w tym wypadku ustawodawca zawarł wyraźne unormowania w tym zakresie (art. 19 ust.1 pkt 2).W przepisach ustawy o sporcie brak jest takich uregulowań, które dopuszczałyby zawieranie umów z osobami uprawnionymi do otrzymania stypendium na podstawie art. 31 ust. 1.

Na uwzględnienie zasługiwał również zarzut niezgodności z prawem § 3 ust. 1 zaskarżonej uchwały w takim zakresie, w jakim pozbawia możliwości wystąpienia

z wnioskiem o przyznanie stypendium samego zainteresowanego jego otrzymaniem. Zapis ten w sposób nieuprawniony ogranicza możliwość wystąpienia o przyznanie stypendium osobom, które nie są członkami klubów sportowych, skoro – jak już wcześniej wskazano, art. 31 ust. 1 nie zawęża kręgu osób uprawnionych do otrzymania stypendium sportowego wyłącznie do członków klubów i stowarzyszeń.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przyznanie stypendium sportowego wiąże się nie tylko z otrzymywaniem gratyfikacji finansowej przez określony czas, ale również rodzi skutki w sferze uprawnień beneficjenta tego świadczenia w zakresie ubezpieczenia społecznego, co wynika wprost z art. 33 ust. 1 ustawy o sporcie, który stanowi, że osoby pobierające stypendia sportowe, o których mowa w art. 5, art. 31

ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 1, są stypendystami sportowymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

z 2015 r. poz. 121, z późn. zm.), a okres ich pobierania zalicza się do okresu zatrudnienia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149, z późn. zm.) oraz do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze oraz art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 963 – j.t. ze zm.).

Przesądza to, w ocenie sądu, iż rozpoznanie wniosku o przyznanie świadczenia, jak również pozbawienie osoby fizycznej stypendium, stanowi indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, która powinna zostać rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej. Sąd w pełni podzielił stanowisko Prokuratora w tym zakresie, jak również stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 578/11 (dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie w zakresie przyznania bądź pozbawienia stypendium dotyczy istotnych interesów osoby, która się o nie ubiega, wpływa na jej sytuację prawną, a zatem

w przypadku odmowy przyznania pozbawienia stypendium, osoba fizyczna posiada interes prawny do zaskarżenia takiej decyzji. Zatem za niezgodny w prawem należało uznać § 3 ust. 4 i 5, bowiem w ocenie sądu, przepisy te przewidują przyznanie stypendium w niewłaściwej formie, a ponadto nie przewidują formy w jakiej organ odmówi przyznania stypendium, jak również nie przewidują możliwości złożenia odwołania od decyzji w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania jak również pozbawienia stypendium.

Sąd podzielił wyartykułowany w skardze pogląd, iż zawierając w § 5 zaskarżonej uchwały zapisy dotyczące możliwości wstrzymania stypendium sportowego organ naruszył art. 31 ust. 3 u.s., bowiem przepis ten deleguje na rzecz organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego jedynie uprawnienia w zakresie określenia zasad i trybu przyznawania i pozbawiania stypendium sportowego, nie daje natomiast uprawnienia do określenia trybu i warunków jego wstrzymania. Możliwość taką przewidywał art. 35 ust. 2 ustawy o sporcie kwalifikowanym. Skoro zatem ustawodawca zrezygnował z możliwości wstrzymywania wypłaty stypendium, to należy uznać, że był to zabieg celowy, zwłaszcza, że inne przepisy ustawy o sporcie dopuszczają możliwość wstrzymywania stypendiów przyznawanych przez inne organy (art. 32 ust. 7).

W związku z powyższym uznać należy, że zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza obowiązujący porządek prawny. Zarówno przekroczenie zakresu upoważnienia ustawowego do wydania aktu prawa miejscowego, będące wynikiem wadliwej wykładni, jak i naruszenie wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego nakazu przestrzegania przez prawodawcę zasad poprawnej legislacji, stanowią w ocenie sądu istotne naruszenia prawa i uzasadniają stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, iż przedmiotowa uchwała jest wadliwa i pod względem przedmiotowym (brak określenia sportu mającego znaczenie dla województwa i zawężenie wyłącznie do dyscyplin olimpijskich) i podmiotowym (nieuprawnione zmodyfikowanie ustawowego kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymywania stypendiów), co rzutuje na całość jej uregulowań.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.