Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1007/99
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2000-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1 pkt 3, art. 65 par. 6, art. 209 par. 3, art. 242 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Teza: Wobec braku możliwości "pokrycia" całości kwot wynikających z długu celnego z zabezpieczenia żaden przepis ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ nie ogranicza w sposób obligatoryjny możliwości organu celnego do podjęcia działań zmierzających do zapłaty tego długu przez osobę zobowiązaną, wręcz odwrotnie, art. 65 par. 6 Kodeksu celnego obliguje organ celny do określonego działania z urzędu jeżeli dług celny nie został uiszczony w całości lub w części /jak to ma miejsce w sprawie/.

TEZY

Wobec braku możliwości "pokrycia" całości kwot wynikających z długu celnego z zabezpieczenia żaden przepis ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ nie ogranicza w sposób obligatoryjny możliwości organu celnego do podjęcia działań zmierzających do zapłaty tego długu przez osobę zobowiązaną, wręcz odwrotnie, art. 65 par. 6 Kodeksu celnego obliguje organ celny do określonego działania z urzędu jeżeli dług celny nie został uiszczony w całości lub w części /jak to ma miejsce w sprawie/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "C. II" Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego Michał S. w Ł. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 13 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie należności celnych - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją na podstawie art. 233 par. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/ w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania PHU "C. II" Michał S. od decyzji - nakazu zapłaty Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. (...) z dnia 4 maja 1999 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił ww. decyzję w części dotyczącej wezwania do zapłaty należności naliczonych w JDA SAD (...) z dnia 7 kwietnia 1999 r. i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, zaś w pozostałej części dotyczącej wezwania do zapłaty należności naliczonych w JDA SAD (...) z dnia 6 marca 1999 r. powyższą decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł podał, iż decyzją (...) z dnia 4 maja 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego w B.-P. wezwał PHU "C. II" Michał S. do zapłaty należności celnych i podatkowych naliczonych w JDA SAD (...) z dnia 6 marca 1999 r. oraz (...) z dnia 7 kwietnia 1999 r., w łącznej kwocie 69.784,90 zł wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczeniu.

Od decyzji tej PHU "C. II" Michał S. złożyło odwołanie, wnosząc o uchylenie nakazu i umorzenie postępowania. Zdaniem PHU "C. II" kwota należności winna zostać ściągnięta ze złożonego przez Agencję Celną "O.", zabezpieczenia.

Rozpatrując odwołanie, Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, iż z art. 65 ustawy - Kodeks celny, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r., wynika, że przyjęcie przez organ celny zgłoszenia celnego z mocy prawa powoduje objęcie towaru procedurą celną i określenia kwoty wynikającej z długu celnego. Przyjęcie zgłoszenia celnego jest czynnością materialno-techniczną i w rozumieniu przepisów ustawy - Kodeks celny zgłoszenie to, nawet po jego przyjęciu, nie ma charakteru decyzji administracyjnej. W związku z tym w przypadku konieczności dochodzenia w drodze przymusu administracyjnego zobowiązania powstałego poprzez przyjęcie zgłoszenia celnego i braku decyzji, o której mowa w art. 65 par. 4 pkt 2 ustawy - Kodeks celny, z uwagi na przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne w administracji, niezbędnym jest w myśl art. 65 par. 6 tego Kodeksu wydanie nakazu zapłaty w formie decyzji administracyjnej.

W przedmiotowej sprawie Agencja Celna "O." zgodnie z upoważnieniem z dnia 2 grudnia 1998 r. do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego, a nie pośredniego, jak przyjęte zostało w zaskarżonej decyzji, dokonywała zgłoszenia celnego w imieniu PHU "C. II". Z akt sprawy wynika, że Agencja Celna "O." upoważniona była między innymi do złożenia zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz do jej uiszczenia. Na zabezpieczenie przedmiotowych należności Agencja Celna "O." złożyła gwarancje zakładów ubezpieczeń wystawione przez Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji "Gwarant" w G. i "Daewoo" Towarzystwo Ubezpieczeniowe S.A. Oddział w G.

W związku z tym, że kwota 69.784,90 zł, stanowiąca długi celne powstałe po przyjęciu ww. zgłoszeń celnych oraz naliczone podatki nie została w terminie uiszczona, Urząd Celny w B.-P. pismem z dnia 28 kwietnia 1999 r. wezwał gwarantów do pokrycia zobowiązań zabezpieczonych wspomnianymi wyżej gwarancjami.

Zgodnie bowiem z art. 242 par. 1 ustawy - Kodeks celny, jeżeli kwota należności nie została uiszczona w terminie, organ celny pokrywa ją w pierwszej kolejności ze złożonego zabezpieczenia. Oznacza to, iż nie jest konieczne na tym etapie postępowania wszczynanie postępowania egzekucyjnego, a zatem nie ma potrzeby wydawania decyzji - nakazu zapłaty, o którym mowa w art. 65 par. 6 kodeksu celnego.

Dopiero wówczas, gdy okaże się, że z jakichś powodów niemożliwe jest pokrycie kwoty z zabezpieczenia, brak jest zabezpieczenia lub złożone zabezpieczenie nie wystarcza na pokrycie w całości lub w części kwoty wynikającej z długu celnego, organ celny, w myśl art. 65 par. 5 Kodeksu celnego, wystawia nakaz zapłaty.

Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji "Gwarant", jak i "Daewoo" Towarzystwo Ubezpieczeniowe S.A. Oddział w G., do dnia 4 maja 1999 r. nie pokryło należnego zobowiązania. W tej więc sytuacji Dyrektor Urzędu Celnego miał prawo wystawić w dniu 4 maja 1999 r. nakaz zapłaty skierowany do PHU "C. II". Nakaz zapłaty stanowić będzie zgodnie z art. 65 par. 6 Kodeksu celnego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec PHU "C. II", które w świetle przepisów Kodeksu celnego jest dłużnikiem.

Zgodnie bowiem z art. 209 ustawy - Kodeks celny, w przypadku objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Z treści par. 3 tego artykułu wynika, że zgłaszający jest dłużnikiem. W myśl natomiast art. 3 par. 1 pkt 23 Kodeksu celnego zgłaszającym jest osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu i na swoją rzecz, we własnym imieniu i na cudzą rzecz albo osoba, w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego.

W sytuacji zatem, gdy zgłoszenia celnego dokonuje agencja celna upoważniona do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego, w myśl art. 253 par. 1 pkt 1 Kodeksu celnego działa ona w imieniu i na rzecz osoby, która takiego upoważnienia jej udzieliła.

Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że zgłaszającym, a zarazem dłużnikiem w niniejszej sprawie jest PHU "C. II" Michał S.

Z uwagi na fakt, iż gwarant - "Daewoo" Towarzystwo Ubezpieczeniowe S.A. Oddział w G., w dniu 20 maja 1999 r. pokryło zobowiązanie wynikające z JDA SAD (...) z dnia 7 kwietnia 1999 r., zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wezwania do zapłaty należności wynikających z tego dokumentu SAD i umorzenie w tej części postępowania w sprawie.

Ponieważ jednak zobowiązanie wynikające z JDA SAD (...) z dnia 6 marca 199 r. do chwili obecnej nie zostało pokryte przez TUiR "Gwarant", zaskarżoną decyzję w tej części utrzymano w mocy. Decyzja - nakaz zapłaty, w części utrzymanej w mocy niniejszą decyzją może stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika - PHU "C. II".

Na powyższą decyzję pełnomocnik PHU "C. II" złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 242 par. 1 Kodeksu celnego poprzez wydanie nakazu zapłaty, mimo złożonego zabezpieczenia i nie pokrycie należności celnej z tego zabezpieczenia.

Zdaniem strony literalne brzmienie przepisu art. 242 par. 1 Kodeksu celnego oznacza, że nie jest dopuszczalne wydanie nakazu zapłaty wobec dłużnika, w sytuacji, gdy złożone zostało zabezpieczenie należności. Podjęcie działań wobec dłużnika, zdaniem strony, możliwe jest dopiero wówczas, gdy w wyniku przynajmniej podjętych prób wyegzekwowania należnej kwoty od gwaranta, okaże się, że niemożliwe jest pokrycie tej kwoty z zabezpieczenia lub złożone zabezpieczenie nie wystarcza na pokrycie kwoty długu celnego.

W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezspornym w sprawie jest, iż Agencja Celna była upoważniona przez skarżącego do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego /art. 253 par. 1 pkt 1 Kodeksu celnego - tj. przedstawiciel działał w imieniu i na rzecz strony/, co wynika z kserokopii tego upoważnienia znajdującego się w aktach. To samo można powiedzieć o gwarancji udzielonej przez Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji "Gwarant" S.A. w G.

Bezspornym również jest to, iż powstał dług celny wynikający z JDA SAD (...) z dnia 6 marca 1999 r., który nie został pokryty.

Pokrycie kwoty wynikającej z długu celnego może być dokonane w różny sposób, jednak ich wybór w określonych warunkach zależy wyłącznie od organu celnego, co wynika z Działu III Tytułu VII Kodeksu celnego.

Stosownie do art. 209 par. 3 zd. 1 Kodeksu celnego dłużnikiem jest zgłaszający. Skoro Agencja Celna działa w imieniu i na rzecz osoby, która udzieliła jej /tej Agencji/ upoważnienia tzn. zgłaszającym stosownie do art. 3 par. 1 pkt 23 Kodeksu celnego w tym przypadku jest skarżący bowiem jest on osobą w której imieniu dokonano zgłoszenia celnego.

Zgodnie zaś z art. 3 par. 1 pkt 3 Kodeksu celnego dłużnikiem jest każda osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego, czyli w tym przypadku skarżący.

Organ celny dysponując stosownym zabezpieczeniem w gotówce udzielonym na pokrycie kwot wynikających z długu celnego w przypadku nieterminowego wykonania tego zobowiązania przez dłużnika pokrywa te kwoty ze złożonego zabezpieczenia. Użycie przez ustawodawcę w art. 242 par. 1 Kodeksu celnego zwrotu "pokrywa" w tym kontekście oznacza "zaspokoić pod względem finansowym" "spłacie", "wynagrodzić stratę" /por. Słownik języka polskiego PWN - W. 1979 r., pod redakcją prof. M. Szymczaka t. II str. 775/. Ustawodawca dla pokrycia długu celnego w sposób określony w ww. przepisie nie wymaga jakiejkolwiek formy decyzyjnej co oznacza, iż jest to czynność techniczna.

Wobec braku możliwości "pokrycia" całości kwot wynikających z długu celnego z zabezpieczenia żaden przepis Kodeksu celnego nie ogranicza w sposób obligatoryjny możliwości organu celnego do podjęcia działań zmierzających do zapłaty tego długu przez osobę zobowiązaną, wręcz odwrotnie, art. 65 par. 6 Kodeksu celnego obliguje organ celny do określonego działania z urzędu jeżeli dług celny nie został uiszczony w całości lub w części /jak to ma miejsce w sprawie/.

Z tego też względu nie można podzielić poglądu skarżącej strony, że działanie organu w sposób określony w art. 65 ust. 6 Kodeksu celnego narusza prawo i dlatego zarzuty skargi należy uznać za niezasadne co w rezultacie uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.