Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 151/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 8 ust. 3, art. 2, art. 3, art. 36, art. 38
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 109 do 115.
journal: Dz.U. 1997 nr 90 poz 557
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działającego z upoważnienia Burmistrza Nysy, z dnia 27 lutego 2014 r. o odmowie przyznania M. M. pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 19 listopada 2012 r. J. M., działająca w imieniu częściowo ubezwłasnowolnionego syna – M. M. zwróciła się do Urzędu Miasta w Nysie o przyznanie pomocy m.in. w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że syn opuszcza Zakład Karny w [...] w dniu 13 grudnia 2012 r., jest osobą niepełnosprawną z powodu charakteropatii mózgu. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi.

Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, decyzją z dnia 26 listopada 2012 r. odmówił przyznania M. M. m.in. zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń społecznych. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 21 czerwca 2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w dacie rozpoznawania sprawy przez organ odwoławczy brak było podstaw do zastosowania art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, gdyż beneficjent zakończył odbywanie kary pozbawienia wolności w dniu 13 grudnia 2012 r.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie decyzją z dnia 27 lutego 2014 r., nr [...], odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 2, art. 8 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. nr 175, poz. 182 – zwanej dalej ustawą). W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył brzmienie przepisów stanowiących podstawę procedowania w sprawie oraz podał, że od dnia 14 września 2012 r. J. M. jest sądowym kuratorem syna M. M. Ustalając stan faktyczny w sprawie, organ wskazał na przeprowadzony wywiad środowiskowy, oświadczenie kuratora z dnia 19 lutego 2014 r., zakres pomocy przyznanej stronie bezpośrednio po opuszczeniu zakładu karnego, tj. zasiłku stałego w wysokości 529 zł przyznanego decyzją z dnia 17 grudnia 2012 r. na okres od 14 grudnia 2012 r. na stałe, objęcie M. M. ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie pobierania zasiłku stałego, skierowanie do noclegowni, przyznanie pomocy w formie nieodpłatnych posiłków, a także fakt wielokrotnego przyznawania zasiłków celowych. Ustalił nadto organ, że M. M. od dnia 4 marca 2013 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Dochód wnioskodawcy stanowi przyznany decyzją organu z dnia 6 maja 2013 r. zasiłek stały, który aktualnie wynosi 389 zł oraz przyznany decyzją organu z dnia 25 marca 2013 r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, co daje łącznie kwotę 542 zł. Stwierdził również, iż Gmina Nysa ponosi koszty utrzymania strony w DPS w [...] w wysokości 2.071,45 zł. miesięcznie. Uzasadniał organ, że M. M. przebywając w DPS ma zaspokojone wszystkie niezbędne potrzeby bytowe, w tym całodobowe wyżywienie, opiekę medyczną, bezpłatne usługi fryzjerskie, bezpłatny, bo zapewniany przez DPS dostęp do leków psychotropowych. Placówka ponosi również koszty prania odzieży mieszkańców. Odnotował nadto, że strona zgromadziła na koncie depozytowym kwotę 1.023,89 zł. W tych okolicznościach organ uznał, że brak jest podstaw do przyznania M. M. pomocy w formie zasiłku okresowego, gdyż jego dochód w kwocie 542 zł równy jest kwocie 542 zł kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Organ wyjaśnił także, iż stosownie do treści art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje wówczas, gdy dochód osoby ubiegającej się o zasiłek okresowy jest niższy od kryterium dochodowego. W konkluzji uzasadnienia organ przytoczył analitykę rozdysponowania środków finansowych na wypłatę zasiłków okresowych, stwierdzając, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a przy rozpatrywaniu podań organ kieruje się przede wszystkim koniecznością niesienia pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci, osobom samotnym bez dochodu lub o niskim dochodzie w sytuacjach zagrożenia podstawowych warunków egzystencji.

W odwołaniu od powyższej decyzji kurator wnioskodawcy J. M. zarzuciła naruszenie, jak to określiła czynności materialno - proceduralnej poprzez bezpodstawne pozbawienie ubezwłasnowolnionego M. M. pomocy w formie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu podniosła, że organ przyjął, iż nie ciąży na nim obowiązek zaspokajania potrzeb osób ubiegających się o przyznanie pomocy oraz, iż nie miał on obowiązku przeprowadzenia wywiadu z kuratorem w celu zapewnienia niepełnosprawnemu M. M. z dniem opuszczenia zakładu karnego pomocy w postaci zasiłku okresowego. Dowodziła, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o ustalenia sprzeczne z materiałem sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 czerwca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie odwołał się do treści przepisów prawa materialnego, w tym art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 oraz art. 38 ustawy. Kolegium odnotowało również, że od 1 października 2012 r. kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł, stosownie do § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), zwanego dalej rozporządzeniem. Dalej wskazało, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie ustalono, że M. M. w dniu złożenia wniosku przebywał w zakładzie karnym, gdzie odbywał karę pozbawienia wolności. W świetle zatem przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z kręgu beneficjentów pomocy społecznej wyłączono osoby odbywające karę pozbawienia wolności, co oznacza, że tracą one prawo do wszystkich świadczeń pomocowych i nie nabywają do nich uprawnień. Strona postępowania zakończyła odbywanie kary w dniu 13 grudnia 2012 r. i po opuszczeniu zakładu karnego została objęta różnorodną pomocą opisaną w decyzji organu I instancji, w tym zasiłkiem stałym w kwocie 529 zł. Od dnia 4 marca 2013 r. klient przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Decyzją z dnia 25 marca 2013 r. uzyskał prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Zmieniono także wysokość zasiłku stałego na kwotę 389 zł. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w październiku 2012 r. strona nie posiadała żadnego dochodu, gdyż przebywała w zakładzie karnym. W chwili natomiast rozpatrywania sprawy łączny dochód, na który składa się zasiłek stały w wysokości 389 zł miesięcznie oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, wynosił 542 zł i odpowiadał wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w kwocie 542 zł. W ocenie Kolegium, M. M. nie spełnia zatem podstawowej przesłanki wymienionej w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. uzyskiwania dochodu osoby samotnie gospodarującej nieprzekraczającego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, co ma ten skutek, iż strona nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku okresowego. Organ wskazał także na fakt zapewnienia przez DPS stronie wszelkich potrzeb bytowych. Uzasadniał również, iż zmiana sytuacji dochodowej i bytowej strony, jaka nastąpiła pomiędzy dniem złożenia wniosku a dniem wydania zaskarżonej decyzji, nie może zostać pominięta przy ocenie sytuacji, w jakiej znajduje się beneficjent pomocy społecznej. Zgłaszana wnioskiem z dnia 19 listopada 2012 r. potrzeba nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy, a tym samym nie odpowiada celom pomocy społecznej. Organ odniósł się nadto do żądań zawartych w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SO/Op 1/15, ustanowił działającemu przez kuratora M. M. adwokata.

Pismami z dnia 27 lutego 2015 r. i 28 lutego 2015 r., ustanowiony z urzędu adwokat wraz ze skargą na powyższą decyzję złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

W skardze adwokat reprezentujący M. M., działającego przez kuratora, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że dochody uzyskiwane przez skarżącego przekraczają kwotę 542 zł, a tym samym, że nie spełnia on przesłanek do uzyskania zasiłku okresowego z pomocy społecznej w pełnej wysokości, oraz art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku celowego dla osób przekraczających kryterium dochodowe. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu nie godził się ze stanowiskiem organów, że dochód wnioskodawcy przekracza kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku stałego (winno być chyba zasiłku okresowego). Akcentował, że dochód uzyskiwany przez skarżącego równy jest kwocie 542 zł, co zostało ustalone przez organy w toku postępowania. Zatem, skoro dochód wnioskodawcy równy jest kwocie kryterium dochodowego, to niedopuszczalne jest stosowanie interpretacji rozszerzającej przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy i odmawianie przyznania mu zasiłku okresowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wskazując, że złożona skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, wniosło o odrzucenie skargi, ewentualnie w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia skargi domagało się jej oddalenia.

Postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Op 151/15 skarżącemu przywrócono termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 27 lutego 2014 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz na zasadzie art. 135 P.p.s.a. decyzji organu I instancji wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja wydana przez organ I instancji, odpowiadają prawu.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182, ze zm.), zwanej dalej również ustawą, która określa zasady przyznawania pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy).

Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego (art. 36 pkt 1 lit. b ustawy). Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Na gruncie powołanego przepisu zauważyć należy, że szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego wskazane zostały przez ustawodawcę jedynie przykładowo. Przyjąć tym samym trzeba, że każda trudna sytuacja, połączona z niemożliwością jej przezwyciężenia będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy koniecznym jest dostrzeżenie, że postępowanie w sprawie wszczęte zostało na wniosek kuratora skarżącego podaniem z dnia 19 listopada 2012 r. Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że skarżący odbywał wówczas karą pozbawienia wolności. Stosownie zatem do przepisu art. 13 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania przedmiotowej sprawy, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż fakt odbywania kary pozbawienia wolności wyklucza możliwość przyznania skarżącemu pomocy społecznej. Osoby odbywające tę karę tracą prawo do wszystkich świadczeń pomocowych i nie nabywają uprawnień do świadczeń w czasie przebywania w zakładzie karnym. Skarżącemu, który do dnia 13 grudnia 2012 r. przebywał w zakładzie karnym, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 13 ustawy nie przysługiwało prawo do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku okresowego. Uzasadnienia takiej regulacji można się dopatrywać w fakcie pozostawania osadzonego na utrzymaniu państwa. Zgodnie z regulacjami art. 109 do 115 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. nr 90, poz. 557, ze zm.) osobie odbywającej karę pozbawienia wolności i tymczasowo aresztowanej zapewnia się minimum 3 razy dziennie posiłek oodpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej 1 gorący, odpowiednie warunki mieszkaniowe, odpowiednią do pory roku odzież i bieliznę oraz obuwie. Osoby pozbawione wolności zwalniane z zakładów karnych mogły natomiast korzystać ze środków specjalnie utworzonego w tym celu funduszu. W § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 stycznia 2012 r. w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (Dz. U. z 2012 r. poz. 49) określony został szeroki zakres świadczeń udzielanych osobom opuszczającym zakłady karne, należą do nich między innymi pomoc rzeczowa w formie żywności lub bonów żywnościowych, odzieży oraz leków, dopłata do bieżących zobowiązań czynszowych za lokal mieszkalny, finansowanie kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej, pokrywanie kosztów związanych z uzyskaniem dowodu osobistego oraz innych niezbędnych dokumentów. Świadczeń tych udziela się do czasu otrzymania pomocy na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Po opuszczeniu zakładu karnego skarżący mógł więc skorzystać z opisanej wyżej formy pomocy udzielanej przez państwo, do czasu uzyskania pomocy na podstawie przepisów ustawy (§ 16 rozporządzenia). W tym miejscu koniecznym jest wskazanie, że skarżący bezpośrednio po opuszczeniu zakładu karnego (13 grudnia 2012 r.) nie pozostał bez pomocy. W ramach świadczeń z pomocy społecznej przyznano mu zasiłek stały w maksymalnej wysokości, skierowano do noclegowni oraz przyznano pomoc w formie nieodpłatnych posiłków.

Określając zasady i kryteria przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym i zasiłku okresowego ustawodawca uznał, że wśród nich najistotniejsze jest kryterium dochodowe oraz niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Z powyższego przepisów wynika, że organy rozpatrując wniosek z dnia 19 listopada 2012 r. już po dniu 13 grudnia 2012 r., tj. opuszczeniu przez skarżącego zakładu karnego ustalając wysokość jego dochodu winny przyjąć dochód z października 2012 r. Możliwość zaś przyznania skarżącemu świadczeń za listopad i 12 dni grudnia 2012 r. wyłączał przepis art. 13 ust. 1 ustawy. Z uwagi na datę złożenia wniosku niemożliwym było przyjęcie przez organy dochodu z listopada 2012 r., czy grudnia 2012 r. Stąd też organy rozpoznając wniosek skarżącego po znacznym upływie czasu i po otrzymaniu przez wnioskodawcę szeregu świadczeń tuż po opuszczeniu zakładu karnego, w tym konkretnym stanie faktycznym, zasadnie uznały, że aktualna sytuacja skarżącego nie może zostać pominięta i musi znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji. Wpływ na ustalenie wysokości dochodu skarżącego miał fakt przyznania mu decyzją organu I instancji z dnia 17 grudnia 2012 r. na okres od 14 grudnia 2012 r. na stałe zasiłku stałego w maksymalnej wysokości 529 zł, zasiłku pielęgnacyjnego, objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie pobierania zasiłku stałego, skierowanie do noclegowni, przyznanie pomocy w formie nieodpłatnych posiłków. Nie bez znaczenia dla oceny potrzeb skarżącego, w zaistniałym stanie faktycznym ma także okoliczność, że od dnia 4 marca 2013 r. przebywa on w Domu Pomocy Społecznej w [...], a jego dochód stanowi przyznany decyzją organu z dnia 6 maja 2013 r. zasiłek stały, który wynosi 389 zł oraz przyznany decyzją organu I instancji z dnia 25 marca 2013 r. - zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, co daje łącznie kwotę 542 zł, jak również i fakt, że Gmina Nysa ponosi koszty utrzymania strony w DPS w [...] w wysokości 2.071,45 zł. miesięcznie. Skarżący przebywając w DPS ma zaspokojone wszystkie niezbędne potrzeby bytowe, w tym całodobowe wyżywienie, opiekę medyczną, bezpłatne usługi fryzjerskie, bezpłatny, bo zapewniany przez DPS dostęp do leków psychotropowych. Placówka ponosi również koszty prania odzieży mieszkańców. Odnotowania wymaga także i to, na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu decyzji, że strona zgromadziła na koncie depozytowym kwotę 1.023,89 zł. W świetle powyższego trudno zatem dopatrzeć się przesłanek do udzielenia skarżącemu dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego po 13 grudnia 2012 r., tym bardziej, że w świetle przepisu art. 38 ust. 5 ustawy okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Dodać należy również, iż przyznanie określonego świadczenia w każdym przypadku uzależnione jest co do zasady od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza możliwość przyznania pomocy, w tym i w formie zasiłku okresowego. Okoliczności przedmiotowej sprawy i zakres uzyskanej przez skarżącego pomocy po opuszczeniu zakładu karnego, w tym uzyskanie świadczeń w wysokości odpowiadającej kryterium dochodowemu, uzasadniały odmowę przyznania zasiłku okresowego. Zapewnienie skarżącemu świadczeń pozwalających na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych sprawiło, że nie został on pozbawiony pomocy i dodatkowe wsparcie w okresie objętym wnioskiem nie było już konieczne.

Zaakcentować bowiem należy, że zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Celem pomocy społecznej jest więc udzielenie jedynie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką funkcję spełniają także zasiłek stały i zasiłek okresowy, o których mowa odpowiednio w art. 37 ust. 1 oraz w art. 38 ust. 1 ustawy. Stąd też art. 3 ustawy nie dopuszcza możliwości uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów, ani nie pozwala na udzielenie tej pomocy osobom, które dysponują możliwościami samodzielnego przezwyciężenia trudności na jakie napotkały (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 lutego 2015 r., III SA/Kr 1067/13 – LEX nr 1502672). Skoro zatem skarżący od momentu opuszczenia zakładu karnego, jak również i aktualnie uzyskuje pomoc w wysokości odpowiadającej kryterium ustawowemu, to tym samym przyznanie dodatkowej pomocy w postaci zasiłku okresowego wypaczałoby cele pomocy społecznej i pozostawałoby z nimi w kolizji.

W ocenie Sądu, stwierdzić również trzeba, że podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego nastąpiło po dokonaniu wnikliwych ustaleń co do okoliczności faktycznych, na podstawie oceny uwzględniającej zgromadzony materiał dowodowy. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, przy czym rozstrzygnięcie podjęto po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, wymaganego na mocy art. 106 ust. 4 ustawy. W postępowaniu tym ustalono zarówno sytuację osobistą, jak i majątkową skarżącego. W tym celu zebrano konieczne dowody, m.in. w postaci wywiadu środowiskowego, decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego w kwocie 389 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozpoznania wniosku strony i podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego. Nie zostały przy tym ujawnione jakiekolwiek okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ustalony stan faktyczny. Odnotowania także wymaga, że organ odwoławczy, stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a., odniósł się do zarzutu odwołania i zajął w tym zakresie trafne stanowisko.

Reasumując, skonstatować należy, że organy orzekające oceniły materiał dowodowy zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, a więc zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo też odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Skarżący nie spełnił bowiem warunków do uzyskania tej formy pomocy, ponieważ jego dochód wynoszący 542 zł jest równy kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej, odpowiadającemu kwocie 542 zł. Natomiast jak wskazano już wyżej, kryterium dochodowe jest przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia tego rodzaju, co oznacza, że jego niespełnienie pozbawia organ możliwości przyznania zasiłku okresowego, nawet jeżeli wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej.

Dodatkowo już tylko wskazać można, podzielając w tej kwestii pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż organy, działając na wniosek ubiegającego się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, nie mają obowiązku wypowiadania się odnośnie kwestii zastosowania art. 41 pkt 2 ustawy, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 406/12, zamieszczony na stronie internetowej – http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący wyraźnie wystąpił o przyznanie zasiłku okresowego i z żadnego dowodu nie wynika, by oczekiwał pomocy, którą następnie należy zwrócić. Natomiast jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji skarżącemu przyznano szereg zasiłków celowych, w tym decyzją z dnia 23 stycznia 2013 r. w wysokości 30 zł. Za prawidłowe należy więc uznać postępowanie organów orzekających, które rozpatrywały sprawę zgodnie z żądaniem skarżącego zawartym w złożonym wniosku. W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi orzeczono o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.