Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 413/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 189 ust. 2 , art. 190 ust. 2 pkt 3, art. 207 ust. 1.
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 4 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga wniesiona przez K. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 4 lipca 2018 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prodziekana Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Opolskiego z dnia 30 maja 2018 r. o skreśleniu K. N. z listy studentów [...] semestru studiów niestacjonarnych na kierunku [...], jednolite studia magisterskie, prowadzone na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Opolskiego.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:

K. N., zwany dalej również skarżącym, decyzją Komisji Rekrutacyjnej przyjęty został na studia niestacjonarne, w roku akademickim 2016/2017, na kierunku [...] Uniwersytetu Opolskiego. Jednocześnie w dniu 11 października 2016 r. zawarta została ze skarżącym umowa o warunkach odpłatności za studia niestacjonarne. Zgodnie z § 4 ust. 1 student (skarżący) zobowiązał się do wnoszenia opłat za zajęcia dydaktyczne przez cały okres trwania studiów na rachunek bankowy wskazany przez Uczelnię lub do Kasy Uczelni, a w przypadku jej braku w punktach kasowych Banku, z którym Uniwersytet Opolski zawarł umowę o wpłatach i wypłatach gotówkowych. Zgodnie z Zarządzeniem Rektora Uniwersytetu Opolskiego wysokość opłat za rok studiów wynosi: I rok - 5.000zł; II rok - 4.700 zł; III rok - 4.600 zł; IV rok - 5.600 zł i V rok - 4.600 zł. W § 4 ust. 3 przedmiotowej umowy postanowiono, że opłaty za studia, o których mowa w ust. , wnoszone są w ośmiu comiesięcznych równych ratach, płatnych z góry od października do stycznia i od marca do czerwca w terminie do 10 dnia każdego z tych miesięcy. W wyjątkowych przypadkach, na umotywowany wniosek studenta, Rektor lub upoważniony Prorektor właściwy ds. studentów może wydać decyzję o zmianie terminów wnoszenia poszczególnych rat opłat za studia lub o rozłożeniu opłat na większą liczbę rat niż określone ust. 3, albo wydać decyzję o zwolnieniu z części lub całości opłat za zajęcia dydaktyczne, o których mowa w ust. 1 i ust. 6 pkt 1 w trybie określonym przez Senat Uczelni.

Skarżący zalegał z płatnościami za studia i stąd pismem Prodziekana Wydziału Nauk Społecznych z dnia 23 kwietnia 2018 r. poinformowany został, że pomimo kolejnych monitów zalega z opłatami czesnego na kwotę 1.180,72 zł plus odsetki. W piśmie tym przypomniano skarżącemu, że zgodnie z umową o warunkach odpłatności za studia niestacjonarne zobowiązany jest do terminowych opłat, a każdorazowa zmiana terminu wymaga zgody Prorektora ds. studentów. Organ nie odnotował wpływu ww. zgody.

Kolejnym pismem z dnia 14 maja 2018 r. organ wystosował do skarżącego wezwanie do zapłaty w terminie 7 dni zaległych opłat w wysokości 1.768,22 zł plus odsetki. Skarżący nie uiścił wymaganych należności i nie zajął żadnego stanowiska.

Decyzją z dnia 30 maja 2018 r., Prodziekan Wydziału Nauk Społecznych ds. organizacji i studiów niestacjonarnych orzekł o skreśleniu K. J. N. z listy studentów [...] semestru, [...], jednolite studia magisterskie, niestacjonarne, Instytut [...] z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz Regulamin Studiów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 1 października 2015 r. wskazał, że skarżący został skreślony z listy studentów w dniu 30 maja 2018 r. w roku akademickim 2017/2018.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem K. N. wniósł odwołanie, w którym domagał się jej uchylenia zapadłej decyzji i przywrócenia statusu studenta. Podniósł, że decyzję otrzymał 6 czerwca 2018 r. oraz przyznał, iż w dniu jej wydania na indywidualnym rachunku bankowym zalegał z zapłatą czesnego za [...] semestr. Akcentował, że skreślenie z listy studentów jest najdotkliwszą z możliwych dla studenta kar, którego – jak to określił - wprost wyrzuca się z Uczelni. W jego ocenie, działanie takie jest rażąco represyjne, niewychowawcze i w istocie dyskryminujące. Odwołujący się stwierdził nadto, że misją uczelni jest przede wszystkim kształcenie i wychowywanie, a dopiero w dalszej kolejności nastawienie się na zysk.

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lipca 2018 r. Rektora Uniwersytetu Opolskiego z dnia 4 lipca 2018 r., utrzymano w mocy decyzję Prodziekana Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Opolskiego z dnia 30 maja 2018 r. o skreśleniu K. N. z listy studentów [...] semestru studiów niestacjonarnych na kierunku [...], jednolite studia magisterskie, prowadzonych na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Opolskiego. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał art. 190 ust. 2 pkt 3 i art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz § 15 ust. 2 pkt 3 lit. c Regulamin Studiów Uniwersytetu Opolskiego. Wskazał, że z dostarczonej dokumentacji wynika, iż skarżący otrzymał pisma z dnia 23 kwietnia 2018 r. i 14 maja 2018 r. w sprawie zaległości finansowych, do których się nie ustosunkował. Podkreślił, że nieregulując należności nie wniósł o przesunięcie terminu płatności. Okoliczności te wyczerpują przesłanki faktyczne i prawne z art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz § 15 ust. 2 pkt 3 lit. c Regulamin Studiów Uniwersytetu Opolskiego z dnia 1 października 2015 r. i tym samym uzasadniały skreślenie z listy studentów. Organ stwierdził również, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od wydanej decyzji, gdyż w interesie społecznym jest terminowe wywiązywanie się przez studentów ze zobowiązań wobec Uczelni. Dodał nadto, że zgodnie z § 16 Regulamin Studiów Uniwersytetu Opolskiego student, który po zaliczeniu pierwszego semestru został skreślony z listy studentów może ubiegać się o przywrócenie praw studenta i kontynuację studiów, jeżeli przerwa w studiach nie przekracza 5 lat. Decyzję o ponownym przyjęciu na studia podejmuje dziekan.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniósł K. N., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na niedostatecznym i niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, jak również dokonaniu przez organ niewłaściwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy naruszającej zasadę swobodnej oceny dowodów oraz art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. w zw. z 107 § 3 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie, polegające na prowadzeniu postępowania i wydaniu decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania oraz braku wyjaśnienia zasadności przesłanek, na podstawie których została ona wydana, jak również poprzez brak uzasadnienia przyczyn skreślenia skarżącego z listy studentów [...] semestru niestacjonarnych, jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...] Instytutu [...] Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Opolskiego w Opolu. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może zostać wykonana do dnia uprawomocnienia się wyroku wydanego w niniejszej sprawie, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Uzasadniając żądanie skargi skarżący dowodził, że organ winien samodzielnie podjąć działania zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem skarżącego, organ w sposób niedostateczny i niewyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, jak i nie dokonał żadnych ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności związanych ze słusznym interesem strony i jego oceną. Interes strony powinien natomiast być "słuszny" w rozumieniu obiektywnym, tj. usprawiedliwiony okolicznościami sprawy i akceptowany w świetle obowiązującego porządku prawnego również z punktu widzenia interesu społecznego. Podkreślił, że organ nie uwzględnił faktu, że starał się regulować zadłużenie wobec Uczelni oraz, że nie składał wniosku o przesunięcie terminu płatności, lecz podejmował działania, które miały na celu pozyskanie odpowiednich środków finansowych. Uzasadniał, że wydana decyzja nie pogłębia zaufania obywatela do władz publicznych, nie realizuje zasady przekonywania i nie przedstawia w sposób przekonywujący motywów rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Opolskiego wniósł o jej oddalenie podkreślając, że jedyną i podstawową przesłanką skreślenia skarżącego z listy studentów było niewywiązywanie się ze zobowiązań finansowych wobec Uczelni, co nadal trwa.

W trakcie trwania rozprawy w dniu 14 lutego 2019 r. skarżący, który się spóźnił, złożył wniosek o jej odroczenie z uwagi na nieobecność - z powodu kolizji terminów rozpraw - ustanowionego z wyboru pełnomocnika. Sąd nie uwzględnił powyższego wniosku, gdyż złożony został on w trakcie trwania rozprawy, a podnoszone okoliczności nie zostały wykazane. Zawiadomienie pełnomocnika skarżącego o terminie rozprawy doręczone zostało skutecznie w dniu 28 grudnia 2018 r. i do dnia rozprawy nie informował on Sądu, ani nie wskazywał na żadną kolizję terminów rozpraw, nie wnosił też o zmianę wyznaczonego terminu. Nadto pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że nie dysponował możliwością ustanowienia substytuta w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a, uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu pozwalającym na uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.

Uzasadniając tak dokonaną ocenę w pierwszej kolejności dostrzec trzeba, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Rektora Uniwersytetu Opolskiego rozstrzygającą o skreśleniu skarżącego z listy studentów studiów niestacjonarnych.

Podkreślić należy również, że w sprawie nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, że jedyną i wyłączną przyczyną, która legła u podstaw skreślenia skarżącego z listy studentów [...] semestru studiów niestacjonarnych na kierunku [...], jednolite studia magisterskie, prowadzonych na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Opolskiego był fakt niewywiązywania się ze zobowiązań finansowych wobec Uczelni, tj. nieuregulowania należności z tytułu czesnego za [...] semestr studiów niestacjonarnych (raty 1 do 4) w łącznej kwocie 1.768,22 zł plus odsetki. Faktu tego nie neguje skarżący, a nawet przyznaje w treści skargi. W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że organy nie ustaliły i nie zebrały materiału dowodowego w stopniu dostatecznym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego organy ustaliły, że zalega on z zapłatą należności za zajęcia dydaktyczne na łączną kwotę 1.768,22 zł plus odsetki i kwota ta pomimo monitów i wezwań nie została przez skarżącego uiszczona nie tylko do daty wydania zaskarżonej decyzji, ale również nawet po wniesieniu skargi do Sądu (por. pismo organu z dnia 26 września 2018 r. (k. 60). Zgodzić należy się ze skarżącym, że wydanie decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów musi być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie zaistnienia, bądź nie - przesłanek do skreślenia studenta z listy studentów oraz oceną tychże przesłanek, znajdującą następnie odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanej decyzji. Jednakże zaskarżona decyzja spełnia te wymagania. Organ ustalił bowiem wszystkie istotne dla sprawy okoliczności (fakt istnienia po stronie skarżącego obowiązku uiszczenia czesnego, zalegania z jego płatnością) ocenił je oraz dokonał subsumcji ustalonego stanu faktycznego do normy prawnej znajdującej zastosowanie w sprawie, wskazując ją. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 11 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. powołać należy się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 14 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2956/17, że uzasadnienie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów powinno odpowiadać dwóm kryteriom, a mianowicie pozwolić studentowi na obronę jego interesów, zaś sądowi na przeprowadzenie skutecznej kontroli sądowoadministracyjnej (por. www.orzeczenia.nsa.gov.pl – wszystkie powołane w uzasadnieniu). Dodać należy również, że przepis art. 107 § 3 K.p.a. w sprawach studenckich ma zastosowanie w postaci zmodyfikowanej. Podyktowane jest to istotą i charakterem zadań wykonywanych przez szkoły wyższe oraz posiadaną przez nie autonomią (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2016 r. , sygn. akt I OSK 925/16). Zaskarżona decyzja, pomimo jej zwięzłości czyni zadość powyższemu. Wynika z niej jasno przyczyna skreślenia skarżącego z listy studentów, która stanowiła podstawę do zastosowania art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy oraz § 15 ust. 2 pkt 2 lit. c Regulamin Studiów Uniwersytetu Opolskiego. Wskazana przyczyna umożliwiała skarżącemu obronę jego interesów.

Zgodnie z art. 189 ust. 2 pkt 3 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, ze zm.), zwanej dalej ustawą, student jest obowiązany w szczególności do przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni. Podstawę prawną decyzji kierowanych do studenta stanowią nie tylko przepisy powszechnie obowiązujące, ale również regulamin studiów. W myśl § 8 ust. 1 lit. a Regulamin Studiów Uniwersytetu Opolskiego za kształcenie studentów na studiach niestacjonarnych mogą być pobierane opłaty za świadczone usługi edukacyjne. Skarżący w chwili przyjęcia na studia zawarł z Uniwersytetem umowę, w której w § 4 zobowiązał się do wnoszenia opłat za zajęcia dydaktyczne przez cały okres trwania studiów. W umowie tej w § 4 pkt 2 i 3 określono sposób wnoszenia ww. opłat oraz skutek związany z nieuregulowaniem należności w postaci skreślenia z listy studentów. Skarżący rozpoczynając studia posiadał zatem wiedzę o ciążących na nim obowiązkach finansowych wobec Uczelni i konsekwencjach braku wniesienia opłat. W zawartej umowie skarżący oświadczył nadto, że jest mu znany Statut Uczelni oraz Regulamin Studiów ((por. § 3 pkt 2 ww. umowy).

Dodać należy nadto, że stosownie do art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Zapis o tożsamym brzmieniu znajduje się w § 15 ust. 2 pkt 2 lit. c Regulamin Studiów Uniwersytetu Opolskiego, dziekan może podjąć decyzję o skreśleniu z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Oba ww. przepisy powołane zostały jako podstawa prawna wydanej decyzji, która znajduje zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Uzasadnienie decyzji w sposób jednoznaczny wskazywało powody zastosowania przez organ instytucji skreślenia z listy studentów.

Zarzuty skargi sprowadzają się do braku ustalenia i uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, tj. faktu, że nie był w stanie na bieżąco regulować należności z tytułu czesnego za kształcenie na studiach niestacjonarnych oraz faktu, że nie wnosił do organu o przesunięcie terminów płatności, czyniąc starania mające na celu pozyskanie odpowiednich środków finansowych. Odnosząc się do tej argumentacji dostrzec należy, że skarżący uprawniony był do złożenia umotywowanego wniosku w zakresie zmiany terminów wnoszenia poszczególnych rat opłat za studia, o rozłożenie opłat na większą liczbę rat niż określone w ust. 3 § 4 umowy, jak również o wydanie decyzji o zwolnieniu z części lub całości opłat za zajęcia dydaktyczne (§ 4 pkt 4 ww. umowy). Skarżący nie tylko nie skorzystał z powyższych uprawnień, ale też nie zareagował na dwukrotnie kierowane do niego przez organ wezwania do zapłaty. Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym, do którego na mocy przepisu art. 207 ust. 1 ustawy mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. Uwzględniając zatem powyższe oraz autonomię Uczelni uznać należało, że zapadle rozstrzygnięcie zachowywało minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i gwarantowało skarżącemu ustawowe uprawnienia. Niewątpliwie skarżący ma własny interes w realizowaniu prawa do nauki, jednakże nie może umknąć uwadze, że kształcenie skarżącego realizowane było na studiach w trybie niestacjonarnym, tj. w istocie komercyjnym, w którym istnieje wymóg wnoszenia odpłatności za zajęcia dydaktyczne. Tym samym interes skarżącego nie może przeważać nad interesem społecznym i zobowiązaniami wynikającymi z zawartej umowy z Uczelnią. Interes skarżącego nie uzasadnia przerzucenia nawet czasowego kosztów kształcenia tego rodzaju na innych studentów oraz Uczelnię. Zaakcentować należy, że skarżący podejmując naukę na studiach niestacjonarnych zobowiązał się w umowie z Uniwersytetem do ponoszenia opłat za tę naukę, przyjmując tym samym na siebie ewentualne ryzyko niemożności uiszczenia należnych opłat i konsekwencje z tym związane. Uczelnia, w kontekście rozwiązań konstytucyjnych oraz ustawy nie jest zobowiązania do ponoszenia tego ryzyka wspólnie ze skarżącym i finansowania nawet czasowego jego nauki. Organ drugiej instancji w zakresie podjętego rozstrzygnięcia nie naruszył zatem prawa i w sposób właściwy dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego, a wydane decyzje obu instancji nie noszą znamion dowolności.

Reasumując, w okolicznościach niniejszej sprawy organy miały podstawy do tego, aby wydać decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów z przyczyn wskazanych w art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy. Motywy działania organu zostały jasno i przekonująco wskazane, pomimo lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nawet jeśli zgodzić się ze skarżącym, że sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie realizuje w pełni art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., to i tak naruszenie to nie mogłoby mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. W sprawie niewątpliwy jest bowiem, że skarżący nie uregulował czesnego za naukę na studiach niestacjonarnych, do czego był zobowiązany.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na zasadzie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

-----------------------

1