Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 118/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2005-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Bogusz asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi Małej Wspólnoty Mieszkaniowej Nr [...] w N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz Małej Wspólnoty Mieszkaniowej Nr [...] w N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2004r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 KPA Burmistrz [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie podziału, będącej własnością Gminy [...], działki nr A z karty mapy [...] o powierzchni ewidencyjnej 0,143 ha położonej w N. obręb [...], zapisanej w ewidencji gruntów pod pozycją [...], dla której w Sądzie Rejonowym w N. prowadzona jest księga wieczysta Kw Nr [...], na działki B i C – zakończone decyzją ostateczną Burmistrza [...] Nr [...] z dnia 20 listopada 2003r. Wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej Nr [...] przy ul. [...] w N., zarzucającej naruszenie przepisów art. 28 KPA przez odmówienie Wspólnocie prawa strony w postępowaniu podziałowym.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną w oparciu o art. 151 KPA Burmistrz [...] odmówił uchylenia decyzji własnej nr [...] w sprawie podziału działki nr A.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia 20 listopada 2003r. Burmistrz [...] zatwierdził projekt podziału działki nr A stanowiącej własność Gminy [...] na działki nr B i C przedstawione na załączniku mapowym w skali 1:500, który stanowi integralną część decyzji wydanej na podstawie art. 93 ust. 1 i 4 , art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r.Nr 46, poz. 543 ze zm.). Jednocześnie organ wyjaśnił, że budynek mieszkalny Wspólnoty Mieszkaniowej Nr [...] położony w N. przy ul. [...] posadowiony jest na działce nr D sąsiadującej z działką będącą przedmiotem podziału. Działka nr C uchwałą Rady Miejskiej w N. z dnia 29.12.2003r. została przeznaczona do sprzedaży w drodze przetargu nieograniczonego z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Organ argumentował, że w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami stronami postępowania są właściciele (współwłaściciele) oraz użytkownicy wieczyści działki podlegającej podziałowi. W sprawie podziałowi podlegała działka gruntu nr E stanowiąca własność Gminy [...]. Natomiast działka gruntu nr F oddana w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali w budynku przy ul. [...] nie była przedmiotem podziałów geodezyjnych. Wobec czego, jak wywodził organ, właściciele nieruchomości przyległej do nieruchomości stanowiącej własność Gminy, w odniesieniu do której wszczęto postępowanie o jej podział w trybie art. 97 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, nie są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 KPA, także wówczas gdy wystąpili do gminy z wnioskiem o nabycie jej części w drodze bezprzetargowej na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 6 tej ustawy. Konkludując, organ stanął na stanowisku, że w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie podziału działki nr A, zakończonym decyzją administracyjną Nr [...] z dnia 20.11.2003r. Wspólnota Mieszkaniowa nr [...] nie miała przymiotu strony w rozumieniu art. 28 KPA, a zatem nie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 KPA, warunkująca uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Mała Wspólnota Mieszkaniowa nr [...] w N. W odwołaniu zarzucono pominięcie w decyzji organu I instancji problemu, że dom wielorodzinny zamieszkały przez członków Wspólnoty posadowiony jest na działce nr D której granice biegną po obrysie budynku, a działki A, B i C, D stanowiły jedną całość jako ogród wokół budynku mieszkalnego. Mieszkańcy korzystali z tej działki, by wejść i wyjść na ulicę, działka te stanowiła drogę konieczną, a więc jej podział powinien być dokonany wyłącznie z udziałem członków Wspólnoty. Podnieśli, iż korzystali również z ogrodu urządzonego na tej działce, zatem posiadali także roszczenie o jej nabycie. Wywodzili nadto, że w momencie sprzedaży lokali mieszkalnych burmistrz złożył obietnicę, że cała działka wokół budynku będzie przeniesiona na ich własność, po zapłaceniu ceny stanowiącej jej wartość w dniu sprzedaży, po wykupie ostatniego mieszkania przez lokatorów.

Organ odwoławczy pismem z dnia 17 stycznia 2005r.zwrócił się do Małej Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] o wskazanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, imion i nazwisk właścicieli lokali – członków Małej Wspólnoty Mieszkaniowej oraz o przedłożenie stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu Wspólnoty.

W odpowiedzi na wezwanie organu Mała Wspólnota Mieszkaniowa wyjaśniła, że właścicielami mieszkań w budynku przy ul. [...] w N. są : M. S., R. G., E. M. posiadający łącznie 65,5 0% udziałów we współwłasności tego budynku i w/w osoby udzielają pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym M. S.

Decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 KPA z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując iż odwołanie od decyzji organu i instancji wniosło jedynie trzech członków wspólnoty, z pominięciem 34,50 % udziałów posiadanych w nieruchomości wspólnej przez Gminę [...]. Oznacza to, że dopiero wspólne działanie (oświadczenie woli) wszystkich czterech członków Wspólnoty mogło wywołać skutki prawne, w tym doprowadzić do merytorycznej oceny decyzji burmistrza Gminy [...] z [...]. W ocenie organu II instancji osoby podpisane pod odwołaniem nie miały legitymacji prawnej do reprezentowania Wspólnoty w tym postępowaniu. Organ uznał, ze skoro w podaniu wskazano jako podmiot żądający wznowienia Małą Wspólnotę Mieszkaniową organ powinien był przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalić skład osobowy członków wspólnoty i ewentualny sposób jej reprezentowania. Organ I instancji błędnie przyjął, że wnioskodawcy tj.: M. S., R. G., E. M. byli uprawnieni do reprezentowania Wspólnoty. Zatem merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdy odwołanie wniósł podmiot nie będący stroną w postępowaniu stanowi w ocenie SKO rażące naruszenie prawa. Zaskarżoną decyzję mogła bowiem skutecznie kwestionować Mała Wspólnota Mieszkaniowa nr [...], ale nie jej poszczególni członkowie. Organ argumentował, że przepis art. 138 § 1 pkt 3 KPA przewiduje możliwość umorzenia przez organ II instancji postępowania odwoławczego, a przesłanki umorzenia tego postępowania nie zostały sprecyzowane przepisach prawa administracyjnego lecz wynikają z interpretacji przepisów prawa (w tym art. 105 KPA). W konsekwencji, organ uznał, że umorzenie postępowania odwoławczego może nastąpić gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 KPA następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Mała Wspólnota mieszkaniowa nr [...] w N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając rażące naruszenie prawa a w szczególności art. 28 KPA przez uznanie, że członkowie Wspólnoty nie posiadają interesu prawnego w podziale działki nr A.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji, dodatkowo wyjaśniając, że wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza [...] z [...] odmawiającej uchylenia decyzji własnej w sprawie podziału działki nr A stanowiącej własność Gminy [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dotyczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 1 powołanej ustawy.

Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącej Małej Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] w N. Po formalnym wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 KPA, co wynika z postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 12.07.2004r., organ doszedł do przekonania, że stroną która złożyła wniosek o wznowienie postępowania jest Mała Wspólnota Mieszkaniowa nr [...] nie mająca przymiotu strony w rozumieniu art. 28 KPA. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie przed organem I instancji zostało wznowione na skutek wniosku złożonego przez Małą Wspólnotę Mieszkaniową i to ona była dla tego organu adresatem decyzji pierwszoinstancyjnej. Stała się więc stroną postępowania w rozumieniu art. 127 § 1 KPA, której przysługuje odwołanie, jeżeli nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Sytuacja strony jako podmiotu uprawnionego do wniesienia odwołania jest w takim przypadku podobna do sytuacji, w której decyzja została skierowana (błędnie) do osoby niebędącej stroną w sprawie. W jednym i drugim przypadku adresaci decyzji mają interes prawny w obalaniu takiej decyzji. Należy zwrócić uwagę, że pojęcie strony użyte w art. 61 § 1 i art. 147 KPA ma nieco inne znaczenie niż pojęcie strony jako podmiotu wnoszącego odwołanie, który jest adresatem decyzji pierwszej instancji. Przy wszczęciu postępowania w pierwszej instancji organ administracji publicznej bada, czy wnoszący podanie (żądanie) jest stroną w rozumieniu art. 28 KPA, czyli ma interes prawny wywodzący się z przepisów prawa materialnego. Podobna jest sytuacja, kiedy wnosi odwołanie podmiot, który nie był uczestnikiem postępowania przed organem pierwszej instancji i nie był adresatem decyzji pierwszej instancji. Inna jednak jest sytuacja procesowa, kiedy odwołanie wnosi podmiot, który był uczestnikiem postępowania przed organem pierwszej instancji albo adresatem decyzji wydanej w pierwszej instancji (co miało miejsce w niniejszej sprawie), w której odmawiając w postępowaniu wznowieniowym uchylenia decyzji – zakwestionowano jego przymiot strony (w rozumieniu materialnoprawnym ) w sprawie.

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wprowadzają ograniczeń formalnych ani materialnych legitymacji strony do wniesienia odwołania, prawo to przysługuje stronie w rozumieniu materialnoprawnym (art. 28 KPA), jak i osobie do której była adresowana decyzja pierwszej instancji, nawet gdyby nie była ona stroną w znaczeniu formalnoprawnym (procesowym).

Wniesienie odwołania obliguje organ II instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy (od nowa) i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (co do istoty sprawy) albo utrzymującego w mocy decyzję pierwszej instancji – art. 138 § 1 pkt 1 KPA (jeżeli zgadza się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji) albo uchylającego decyzję pierwszej instancji (jeżeli nie zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji) na zasadach określonych w art. 138 § 1 pkt 2 lub § 2 KPA.

Postępowanie odwoławcze może być umorzone (art. 138 § 1 pkt 3 KPA) kiedy strona cofnie odwołanie (art. 137 KPA) lub odwołanie zostało wniesione przez osobę która nie jest uczestnikiem postępowania przed organem pierwszej instancji i nie jest stroną w rozumieniu art. 28 KPA. Natomiast organ odwoławczy nie może wydać decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 KPA, jeżeli odwołanie wniósł podmiot, na którego wniosek zostało wszczęte postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego, ale następnie organ pierwszej instancji wydał decyzję odmawiającą uchylenia decyzji własnej z powodu braku przymiotu strony u wnioskodawcy. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że uregulowanie art. 22 ustawy z dnia 24.06.1994r. o własności lokali (Dz. U. Nr 80 poz.903 ze zm.) nie wyklucza działania członków wspólnoty mieszkaniowej na zewnątrz w obronie własnych praw mieszkaniowych. Oznacza to, że każdemu z właścicieli lokali należałoby przyznać prawo strony w postępowaniu o wznowienie postępowania w przedmiocie podziału nieruchomości i ocenić przymiot strony w tym postępowaniu w odniesieniu do poszczególnych właścicieli mieszkań podpisanych pod wnioskiem z dnia 10.03.2004r. o wznowienie postępowania administracyjnego oraz odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W przedmiotowej sprawie należy zatem ocenić istnienie lub nie istnienie po stronie skarżących (w tym poszczególnych właścicieli mieszkań) interesu prawnego według reguł dotyczących przedmiotu sporu, a zatem według reguł dotyczących postępowania o podział nieruchomości w trybie określonym w ustawie o gospodarce nieruchomościami.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 powołanej wyżej ustawy, a orzeczenie w przedmiocie wstrzymania niewykonania decyzji art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.